Views
2 months ago

Biologia klasa 8

Dział 4.

Dział 4. Różnorodność biologiczna – przejawy, użytkowanie i ochrona Pomnik przyrody – wodospad Wodogrzmoty Mickiewicza w Tatrach naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej. Odznaczają się one indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je spośród innych tworów przyrody. Pomnikami przyrody są najczęściej okazałych rozmiarów drzewa, rodzime lub obce gatunki krzewów, źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe oraz jaskinie. Najbardziej znanymi w Polsce pomnikami przyrody są: Dąb Bartek rosnący w Zagnańsku (woj. świętokrzyskie), Krzywy Las w Nowym Czarnowie (woj. zachodniopomorskie), a także Wodogrzmoty Mickiewicza w Tatrach Wysokich. ZAPAMIĘTAJ ●●Prawnymi formami ochrony przyrody w Polsce są m.in. parki narodowe, rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe, obszary Natura 2000, pomniki przyrody, ochrona gatunkowa roślin, zwierząt i grzybów. ●●Park narodowy jest to obszar wyróżniający się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, społecznymi, kulturowymi i edukacyjnymi, o powierzchni nie mniejszej niż 1000 ha. Na tym obszarze ochronie podlega cała przyroda oraz walory krajobrazowe. ●●Rezerwaty przyrody to obszary zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym. Są wyłączone z użytkowania i przeznaczone na cele ochrony przyrody oraz prowadzenia badań naukowych, a dostęp do nich osób postronnych jest ograniczony. ●●Park krajobrazowy jest to obszar chroniony ze względu na wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe w celu zachowania i popularyzacji tych wartości. ●●Pomniki przyrody to pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupiska. Są nimi okazałych rozmiarów drzewa, krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe oraz jaskinie. ●●Wszystkie formy ochrony przyrody mają na celu zachowanie różnorodności biologicznej, na którą składa się różnorodność ekosystemów, gatunków roślin, zwierząt i grzybów oraz różnorodność genetyczna obejmująca różnorodność wewnątrzgatunkową. POLECENIA 1. Wymień formy ochrony przyrody w Polsce oraz uzasadnij konieczność ich wprowadzenia dla zachowania gatunków i ekosystemów. 2. Uzasadnij, że najlepszą formą ochrony różnorodności biologicznej są formy ochrony obszarowej. 3. Opisz formę ochrony przyrody, jaką stanowią Obszary Natura 2000. 176

28 Podsumowanie działu • Czynniki abiotyczne ABIOTYCZNY CZYNNIK ŚRODOWISKA temperatura otoczenia woda światło wiatr podłoże WPŁYW NA ORGANIZM Jest zależna m.in. od natężenia światła słonecznego i wilgotności; decyduje o występowaniu organizmów na Ziemi Jest środowiskiem życia wielu organizmów; w komórkach tworzy odpowiednie środowisko do zachodzenia reakcji chemicznych Jest niezbędne do zachodzenia procesu fotosyntezy; wpływa na rytm życia roślin i zwierząt Umożliwia rozprzestrzenianie się nasion i zarodników wielu gatunków roślin oraz przyspiesza parowanie wody, np. z roślin, co z kolei wpływa na pobór wody i soli mineralnych z gleby Warunkuje rozmiary systemów korzeniowych roślin i w konsekwencji decyduje o rodzaju roślin występujących na danym terenie, co wpływa na gatunki zwierząt, które się nimi odżywiają • Porównanie środowiska wodnego i środowiska lądowego WARUNKI I CZYNNIKI ŚRODOWISKA wilgotność ŚRODOWISKO WODNE duża – czynnik niezbędny do życia organizmów wodnych ŚRODOWISKO LĄDOWE mała – konieczność zapobiegania utracie wody i wyschnięciu gęstość duża – łatwość utrzymywania przez rośliny ciała w pionie; utrudnienie poruszania się – zwierzęta mała – konieczność wykształcenia tkanek wzmacniających lub szkieletu; łatwość poruszania się dostępność tlenu mała duża dostępność światła mała duża temperatura zmiany temperatury zachodzące powoli możliwość następowania gwałtownych zmian temperatury 177