Views
6 months ago

Biologia klasa 8

C G G C C C A G A T

C G G C C C A G A T Dział 1. Podstawy dziedziczenia cech • Powielanie DNA (replikacja) Proces replikacji służy powieleniu (podwojeniu) DNA przed podziałem komórkowym. Polega na dobudowaniu nowych nici do każdej z dwóch nici macierzystej cząsteczki DNA. 2 W procesie replikacji dochodzi do rozplecenia cząsteczki na pojedyncze nici, do których przyłączają się komplementarne nukleotydy. 1 Powielana cząsteczka DNA jest zbudowana z dwóch łańcuchów nukleotydów. A A T T T G C T G T A A T 3 Nukleotyd adeninowy (A) jednej z macierzystych nici DNA tworzy parę z nukleotydem tyminowym (T) nowej cząsteczki DNA, a nukleotyd guaninowy (G) z nukleotydem zawierającym cytozynę (C). 4 Powstałe nowe cząsteczki DNA są identyczne z cząsteczką wyjściową. W każdej jedna nić jest nicią starą, a druga nicią nową, dobudowaną w procesie replikacji. nić stara (macierzysta) nić nowa 8

1. Budowa i znaczenie DNA W jednej komórce organizmu (z wyjątkiem bakterii) znajduje się wiele cząsteczek DNA. Cząsteczka DNA jest bardzo długa i cienka. Aby wszystkie cząsteczki DNA (np. u człowieka łącznie ponad 2 m) zmieściły się w jądrze komórkowym o rozmiarach kilku mikrometrów (czyli milionowych części metra), muszą być odpowiednio zwinięte, a właściwie nawinięte na odpowiednie białka. Jeśli porównamy zwinięte cząsteczki DNA do kłębków wełny, to jądro komórkowe przypomina koszyk wypełniony takimi kłębkami. Podczas podziałów komórkowych DNA przybiera postać charakterystycznych struktur, zwanych chromosomami (o których dowiesz się więcej podczas kolejnych lekcji). DNA zawiera kompletną informację dotyczącą budowy i funkcjonowania organizmu. Powielanie DNA Podczas podziałów komórkowych informacja o cechach organizmu zawarta w DNA jest przekazywana do komórek potomnych. Aby wszystkie komórki otrzymały taką samą porcję tej samej informacji, DNA jest powielane (podwajane). Każda komórka potomna otrzymuje po jednej z dwóch kopii informacji o cechach organizmu. Powielanie DNA zachodzi podczas procesu zwanego replikacją. W wyniku replikacji z każdej cząsteczki DNA powstają dwie nowe cząsteczki, komplementarne do cząsteczki wyjściowej. Prawie każda zmiana (błąd w replikacji) w DNA może wywołać zaburzenia w przebiegu procesów wewnątrz komórek potomnych. Dlatego dokładność i kompletność powielania DNA są tak ważne dla życia i funkcjonowania komórek. ZAPAMIĘTAJ ●●DNA jest zbudowane z tysięcy nukleotydów należących do czterech rodzajów. Są to nukleotydy: A (adeninowy), T (tyminowy), C (cytozynowy), G (guaninowy). ●●Cząsteczka DNA składa się z dwóch nici tworzących podwójną helisę. ●●Nukleotydy z przeciwległych nici cząsteczki DNA łączą się słabymi wiązaniami zgodnie z zasadą komplementarności. ●●W wyniku replikacji – procesu powielania DNA – z jednej cząsteczki DNA powstają dwie cząsteczki, które są takie same jak cząsteczka macierzysta. ●●Właściwy (bezbłędny) przebieg replikacji jest gwarancją prawidłowego funkcjonowania komórek. ●●W DNA jest zapisana informacja o cechach i funkcjonowaniu organizmu. POLECENIA 1. Określ, gdzie w komórce znajduje się DNA i jaką pełni funkcję. 2. Podaj, w jaki sposób jest zbudowana cząsteczka DNA. 3. Opisz przebieg i znaczenie replikacji. 4. Wyjaśnij, dlaczego bezbłędny przebieg replikacji jest ważny dla prawidłowego funkcjonowania komórek. 9