Views
8 months ago

atailke

Atatürk İlkeleri ve

Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Ders Notları Öğr. Gör. Ali YAYLA kili çıkarmıştı. 9 da bağımsız milletvekilinin çıktığı seçimler yeni bir devrin başlayacağını bize gösteriyordu. Bu seçim Cumhuriyet Tarihimizin ilk demokratik seçimidir. Bu seçimlerde ilk defa “gizli oy, açık tasnif” istemi uygulanmıştır. Cumhuriyet’in kuruluşundan beri, 27 yıldır iktidar olan CHP’nin, bir darbe olmadan, sırf seçim yoluyla iktidarı kaybetmesi ve bunu gönül hoşluğu ile kabul ederek, yerini muhalefete teslim etmesi, Türkiye’de değil, o güne kadar dünyada pek görülmemiş bir olaydır. Olup bitenleri bütün dünya büyük ilgiyle izliyordu. Seçimin ertesi günü, Demokrat Parti’nin iktidara geldiği anlaşılınca Cumhurbaşkanı İnönü, Demokrat Parti Genel Başkanı Celal Bayar’ı telefonla arayarak, hükümetin devredilmesi için bir görüşme istedi ve bu görüşme ertesi sabah yapıldı. Demokrat Parti Dönemi (14 Mayıs 1950-27 Mayıs 1960) 14 Mayıs 1950’de yapılan genel seçimlerde elde edilen sonuçlar Sonrasında DP’nin seçimi kazanmasıyla İsmet İnönü cumhurbaşkanlığından ayrılmıştı. Bu nedenle22 Mayıs 1950’de yapılan Cumhurbaşkanlığı seçimine katılan 487 milletvekilinden 453’ü oy kullandı. Demokrat Parti Genel Başkanı Celal Bayar 1. turda 387 oyla Türkiye Cumhuriyeti’nin 3. Cumhurbaşkanı oldu. Adnan Menderes başbakan olarak atanırken, DP’nin kurucularından Fuat Köprülü Dışişleri Bakanı, Refik Koraltan ise Meclis başkanı olmuşlardır. Bu dönemde ekonomik anlamda denk bütçe uygulamasından vazgeçilmiş, para ve maliye politikaları tamamen değişmiştir. Bu icraatlar sonucunda ilk yıllarda milli gelirde %15’lik bir artış gerçekleşmiştir. Dışarıdan yardımlarla tarıma önem veren gelişmeler elde eden demokrat parti iktidarı, sanayileşme konusunda da ciddi adımlar atmıştır. Demokrat Parti iktidarı, ilk iş olarak Genelkurmay’da büyük değişiklikler yaptı. Genel Kurmay Başkanı Orgeneral Abdurrahman Nafiz Gür-man’ın yerine Orgeneral Nuri Yamut, Genelkurmay İkinci Başkanı Orgeneral İzzet Aksulur’un yerine de Korgeneral Şahap Gürler atandı. Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri komutanları, ordu müfettişleri değiştirildi. Sayfa 152 / 174

Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Ders Notları Öğr. Gör. Ali YAYLA Ayrıca, valiler arasında geniş ölçüde tasfiyelere girişildi. Değiştirilen valilerin görevlerini hiçe sayarak, eski iktidara ait politikanın kör değnekleri haline geldikleri ileri sürüldü. İlk hamlede dokuz vali de emekli edildi. Bu arada, Demokrat Parti iktidarının ilk yaptığı işlerden birisi de, “Arapça Ezan”a karşı mevcut yasağı kaldırmak oldu. Bilindiği gibi Atatürk’ün önerisiyle, ülkemizde epeyi süredir Türkçe ezan okunuyordu. Halkın büyük kısmı bunu benimsemişti. Demokrat Parti’nin “Arapça Ezan Yasağı”nı kaldırması, Muhalefet saflarında önce sert tepkiye yol açtı. Muhalefet bunu, “Dinî hisleri politika hesaplarıyla okşamak” biçiminde yorumladı. Ancak, Başbakan Menderes’in cevabı, muhalefeti susturdu: “Dinî hisleri politikaya karıştıranlar kendileridir. Biz, Türkçe veya Arapça diye bir baskı kullanmıyoruz. Herkesi serbest bırakıyoruz.” “Arapça Ezan Yasağı” meselesi 16 Haziran 1950’de Meclis’e getirildiği zaman, birçok muhalefet milletvekili de söz konusu yasağın ve buna bağlı cezanın kaldırılması yolunda olumlu oy kullanmıştır. Kore Savaşı (25 Haziran 1950) İktidarı elden kaçırdığı için agresif bir parti haline dönüşen CHP ve Demokrat Parti’yi bir türlü çekemeyen Millet Partisi iç politikadaki havayı zaman zaman sertleştirirken, dışarıdaki bir olay dünya kamuoyunun gündemine önemli olay geldi. Sovyetler tarafından desteklenen Kuzey Kore orduları, 25 Haziran sabahı erken saatlerde Güney Kore’ye saldırmış, Uzakdoğu birden karışmıştı. Kore’de, Birleşmiş Milletler adına bir cephe açılması, NATO’ya girebilmek için fırsat kollayan Türkiye yönünden büyük fırsat olarak görülmekteydi. Nitekim, 29 Haziran’da, Dışişleri Bakanı Fuat Köprülü, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Trygve Lie’ye, Türkiye’nin Güney Kore’ye yardım edeceğini bildirdi. Bu konuda, Birleşmiş Milletler’de başı çeken ülkelerden bir zorlama olmadan, Türkiye’nin yardımı gönüllü olarak benimsemesi, dış politikada önemli bir girişim olarak algılandı ve meyvesini de yakın zamanda verdi. Bu arada Demokrat Parti iktidarı, 14 Temmuz’da Sayfa 153 / 174