Views
2 weeks ago

atailke

Atatürk İlkeleri ve

Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Ders Notları Öğr. Gör. Ali YAYLA Osmanlı Devleti bu büyük savaşta: Kafkas Cephesi’nde (1914-1918) Rusya'ya karşı; 21 Sina/Filistin Cephesi’nde (1914-1918), İngiltere'ye karşı; 22 Irak Cephesi’nde (1914-1918), İngiltere'ye karşı; Çanakkale Cephesi’nde (1915) İngiliz-Fransız ve Commonwealth 23 çıkartma gücüne karşı; savaşmıştır. I. Dünya Savaşı’nda sadece Çanakkale Savaşları’nın bilançosuna bakacak olursak şöyle bir tabloyla karşılaşırız: Çanakkale Savaşlarına Katılan Türk Birliklerinin Mevcudu 500.000 Şehit 55.127 Yaralı 100.177 Kayıp 10.067 Hastalanarak Ölen 21.498 Hastalık Yüzünden Terhis Edilen 64.400 Toplam 251.309 İngiliz Birliklerinin Mevcudu 410.000 İngilizlerin ölü, kayıp ve yaralıları 205.000 Fransız Birliklerinin Mevcudu 79.000 Fransızların ölü, kayıp ve yaralıları 47.000 Fransız-İngiliz ölü, yaralı ve kayıp sayısı Toplamı 252.000 Çanakkale Savaşları I. Dünya Savaşı’nın kaderini belirleyen savaştır. İngiltere ile Rusya arasında bağlantı kurulması amacıyla yapılan bu savaş, İngiltere için başarısızlıkla sonuçlandığı için savaşın sona erme süreci de hızlandı. İtilâf Devletleri kuvvetlerinin en büyük başarısı, Gelibolu Yarımadası’ndan çekilebilmeleri olmuştur. Amerika, Alman denizaltıları tarafından “Lutsiana” isimli transatlantiğin batırılmasını bahane ederek 1917 Nisan’ında İtilâf Devletleri yanında savaşa girdi. Bu durum da İtilâf Devletleri’nin savaşı kazanmasını sağladı. A.B.D. Başkanı Woodrow Wilson 8 Ocak 1918’de 14 maddelik bir bildiri yayınladı. On Dört Madde (İngilizce: 21 Osmanlı Devleti’nin Doğu Cephesi’nde savaşa gönderdiği 90.000 kişilik Üçüncü Ordusu’ndan geriye 12.000 yaralı kalmıştır. 60.000 civarında askerimiz düşmana tek kurşun dahi atamadan acımasız kış şartlarında ya hastalanarak ya da donarak ölmüştür. 22 Filistin, Hicaz, Yemen, Mısır, Irak, Suriye, Filistin’de Alman Generali Liman von Sanders komutasındaki Yıldırım Orduları Grubundaki üç Türk ordusunun bozgun sonunda bıraktığı esirlerin sayısı 75.000’dir. 23 İngiliz İmparatorluğu’na bağlı olan ve aralarında belli bir dayanışma bulunan devletler topluluğu. Sayfa 26 / 174

Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Ders Notları Öğr. Gör. Ali YAYLA Fourteen Points) olarak da anılan bu on dört ilke, ABD'nin I. Dünya Savaşı'ndan sonra kurulmasını istediği dünya düzenine ilişkin görüşlerini de ifade eder. Bu bildirinin 12. maddesi doğrudan Türkiye’yi konu almaktadır: “Şimdiki Osmanlı İmparatorluğu’nun Türk olan kısımlarına güvenilir bir egemenlik sağlanmalı, fakat halen Türk yönetimi altında bulunan öteki milliyetlere, her türlü kuşkudan uzak bir yaşama güvenliği ve kesinlikle engelsiz bir kendi kendilerine gelişme imkânı verilmelidir. Boğazlar, bütün milletlerin gemilerine ve ticaretine, serbest geçiş için, milletlerarası garanti altında, sürekli olarak açık bulundurulmalıdır.” Wilson bu 14 noktayı, daha sonra yayınladığı bir dizi deklarasyonla genişletmiştir. Wilson 11 Şubat’ta verdiği demeçte, “devletlerin yeni topraklar alamayacakları; savaş tazminatı ve cezai tazminat alınamayacağı; ulusların kendi kaderini tayin hakkı” prensip ve görüşlerine açıklık kazandırmıştı. Wilson’un önem verdiği konulardan biri de, bir milletler arası barış teşkilatının kurulması idi. Denizlerin serbestîsi konusu da önem verdiği esaslı noktalardan bir diğeriydi. Bu ilke, Amerika’nın bütün dünya ile ticaretini yakından ilgilendiriyordu ve Amerika’yı savaşa sürükleyen de Almanya’nın bu ilkeyi ihlal etmesi olmuştu. Wilson prensipleri, sömürgeciliğin şeklini değiştirmiş, bu kavramın yerine manda (himâye) kavramını da getirmiştir. Wilson’a göre özgürlük, devrimci olma niteliği taşımamalıydı. Milletler ancak büyük devletlerin belirleyeceği statüye uymalıdır ve böylece varlığını sürdürmelidir. Wilson Prensipleri, savaşa son veren antlaşmalar yapılmasında da etken olmuş, I. Dünya Savaşı mağlup devletlerle yapılan şu Antlaşmalarla sona ermiştir: 29 Eylül 1918’de Bulgaristan ile Neuilly (Nöyyi); 30 Ekim 1918’de Osmanlı Devleti ile Mondros; 3 Kasım 1918’de Avusturya-Macaristan ile Saint-Germain; 11 Kasım 1918’de Almanya ile Versailles. Sayfa 27 / 174