Views
1 week ago

GEOGRAFIA klasa 5

1. Geograficzny punkt

1. Geograficzny punkt widzenia Środowisko jako przedmiot badań geograficznych Wszystkie elementy przyrody ożywionej (biosfera) i nieożywionej (atmosfera, hydrosfera, litosfera, pedosfera) są nazywane środowiskiem przyrodniczym. Jest ono przekształcane na skutek działalności człowieka. W wyniku tych przeobrażeń powstaje środowisko geograficzne, łączące w sobie całość środowiska przyrodniczego z efektami działalności człowieka. W przyrodzie trwa nieustanny ruch. Głównym źródłem naturalnych procesów zachodzących na Ziemi jest energia słoneczna. Wszystkie sfery się przenikają i wpływają na siebie, np. wody rzeźbią powierzchnię litosfery; kiedy parują, zwiększają ilość pary wodnej w powietrzu, z kolei rośliny wzbogacają atmosferę w tlen, a pobierają z niej dwutlenek węgla. Także człowiek w wyniku swojej działalności zmienia wygląd poszczególnych sfer, np. wycina lasy, buduje domy, drogi, fabryki, wydobywa surowce mineralne – tworzy antroposferę. Źródła wiedzy geograficznej Wiadomości geograficzne pochodzą z różnych źródeł. Starożytni geografowie czerpali je przede wszystkim z włas nych obserwacji terenowych. Ten sposób zdobywania informacji przetrwał do dziś. Obserwujemy pogodę, roślinność oraz ukształtowanie powierzchni (środowisko przyrodnicze), a także charakter zabudowy, rodzaj środków komunikacji i inne efekty działalności człowieka. Wiedzę pochodzącą z naszych doświad czeń przyswajamy najłatwiej, jednak własne wnioski z obserwacji warto potwierdzić, korzystając z innych źródeł wiedzy. Przed podróżą dobrze jest poczytać o regionie, do którego się udajemy, np. w przewodniku turystycznym. Dla ucznia funkcjonującego w środowisku geograficznym głównym źródłem wiedzy geograficznej jest jego własne, bezpośrednie doświadczenie. W uporządkowaniu wiedzy przydatny może być podręcznik, w którym – poza tekstem pisanym – znajdują się często tabele informacyjne, wykresy i zdjęcia. Istotną rolę odgrywają także atlas, rocznik statystyczny oraz encyklopedie i słowniki. Wielu ciekawych informacji dostarczają też internet (patrz s. 10), książki popularnonauko we i filmy krajoznaw cze. Wszystkie elementy środowiska są ze sobą ściśle powiązane – zmiana w jednej sferze powoduje zmiany w pozostałych. Jednym ze sposobów poznawania środowiska są badania i pomiary terenowe 9

Dział 1. Mapa WARTO WIEDZIEĆ Internet jako źródło informacji W XXI w. większość osób poszukujących informacji sięga w pierwszej kolejności do internetu. Dostępne są tu dane z całego świata. Warto jednak pamiętać, że – w odróżnieniu od podręczników, opracowań naukowych bądź książek popularnonaukowych – ogólna dostępność internetu umożliwia umieszczanie tam także nierze telnych treści. Nawet w popularnych encyklopediach internetowych, takich jak Wikipedia, pojawiają się błędy oraz niesprawdzone informacje. Dlatego należy korzystać ze sprawdzonych stron, np. z baz danych instytucji rządowych i badawczych. ZAPAMIĘTAJ • Geografia to dziedzina nauki badająca powłokę ziemską, jej przestrzenne zróżnicowanie pod względem przyrodniczym i społeczno- -gospodarczym oraz związki zachodzące między środowiskiem przyrodniczym a działalnością człowieka. • Powłoką ziemską nazywamy obszar wzajemnego oddziaływania atmosfery, hydrosfery, litosfery, pedosfery, biosfery i antroposfery. • Środowisko przyrodnicze to wszystkie elementy przyrody ożywionej i nieożywionej. Jeśli dodamy do nich efekty działalności człowieka – całość nazwiemy środowiskiem geograficznym. • Do głównych źródeł informacji geograficznych należą podręczniki, atlasy, roczniki statystyczne, słowniki, encyklopedie, a także książki podróżnicze. Wiedzę o świecie można też czerpać z filmów przyrodniczych, czasopism oraz internetu. POLECENIA 1. Wyjaśnij, czym zajmuje się geografia. 2. Wymienione elementy środowiska geograficznego przyporządkuj do poszczególnych sfer: atmosfery, hydrosfery, biosfery, pedosfery, litosfery, antroposfery. • jezioro • gleba • marmur • autostrada • źródło • dąb bezszypułkowy • wiatr • piasek • sikora modra 3. Odszukaj w internecie lub bibliotece (np. szkolnej) tytuły czasopism, które mogą być źródłem wiedzy geograficznej. 4. Popatrz na ramkę Po co uczyć się geografii?. Zastanów się, do czego jeszcze może przydać ci się nauka tego przedmiotu. 5. Przeanalizuj ilustracje na s. 26–27, a następnie przypomnij sobie drogę, jaką codziennie przemierzasz do szkoły. Spróbuj wypisać elementy środowiska, które dostrzegasz po drodze, dzieląc je na poszczególne sfery. 10