Views
7 months ago

GEOGRAFIA klasa 5

2 Orientacja na mapie i

2 Orientacja na mapie i globusie Przed lekcją: Zastanów się, jak można określić nasze położenie geograficzne na Ziemi. Współrzędne geograficzne Od czasów starożytnych podróżnicy starali się przekazywać innym wiedzę o poznawanych rejonach świata. Dopiero wprowadzenie umownej sieci południków i równoleżników przecinających się pod kątem prostym, pozwoliło na precyzyjne określenie umiejscowienia dowolnego punktu na Ziemi. Taką sieć umieszczoną na globusie, nazywa się siatką geograficzną, a wstawioną na mapę – siatką kartograficzną. Położenie każdego punktu na powierzchni naszej planety może zostać określone za pomocą dwóch współrzędnych: szerokości geograficznej i długości geograficznej. Szerokość geograficzna Szerokość geograficzna mówi o tym, jak bardzo na północ lub południe od równika leży dany punkt. Punkty leżące na północ od równika mają szerokość geograficzną północną (N – ang. north), a punkty leżące na południe od równika – południową (S – ang. south). Najdalej na północ i południe wysuniętymi punktami na Ziemi są jej bieguny. Do wyznaczania szerokości geograficznej miejsc na Ziemi wykorzystujemy linie biegnące na globusie równolegle do równika. Nazywamy je równoleżnikami. Szerokość geograficzna równika wynosi 0°, a biegunów – 90°. Wszystkie punkty położone na północ od równika przyjmują • Orientacja na globusie Punkty na kuli ziemskiej można zlokalizować dzięki siatce geograficznej składającej się z równoleżników i południków. Opisując położenie danego punktu, warto podać, na której półkuli on leży (więcej o współrzędnych geograficznych na s. 12–13). koło podbiegunowe Chociaż przebieg równika południk nie jest widoczny gołym okiem, w wielu miejscach świata stanowi zerowy on atrakcję turystyczną. Na zdjęciach oznaczenie równika w Ekwadorze, Indonezji i Kenii półkula zachodnia półkula wschodnia półkula północna równik zwrotnik półkula południowa 11

• Współrzędne geograficzne Współrzędne geograficzne to długość geograficzna i szerokość geograficzna – wartości liczbowe określające położenie dowolnego punktu na Ziemi. Długość geograficzna Długość geograficzna to kąt mierzony względem południka 0°. Wszystkie punkty położone na tym samym południku mają tę samą długość geograficzną. południk 60ºW W południk 0º długość geograficzna zachodnia długość geograficzna wschodnia 160° 180° 160° 140° 140° 120° 120° 100° 100° 80° 80° 60° 40° 20° 0° 20° 40° 60° południk 0 o Na każdej półkuli długość geograficzna może przyjmować wartości od 0° do 180° Południki: ● to umowne linie na powierzchni Ziemi łączące bieguny północny i południowy; ● układają się w łuki zbiegające się na biegunach; ● występują w nieskończonej liczbie; ● są równej długości (połowa obwodu Ziemi); ● wyznaczają kierunek północ–południe. półkula zachodnia południk 0º półkula wschodnia Południk zerowy (0°) to południk, względem którego liczy się długość geograficzną. Przecina m.in. Londyn. Płaszczyzna południków 0° i 180° dzieli Ziemię na dwie półkule: zachodnią i wschodnią 12