Views
4 months ago

GEOGRAFIA klasa 5

1. Geograficzny punkt

1. Geograficzny punkt widzenia WARTO WIEDZIEĆ Szybkie zmiany współrzędnych Na skutek ruchów tektonicznych kontynent Australii przemieszcza się na północ o mniej więcej 7 cm rocznie. Z tego powodu współrzędne obiektów muszą być co kilkanaście lat aktualizowane. ZAPAMIĘTAJ • Do precyzyjnego określania położenia dowolnego miejsca na Ziemi służą współrzędne geograficzne: długość geograficzna i szerokość geograficzna. • Szerokość geograficzna to kąt, który tworzy płaszczyzna równika z promieniem ziemskim przechodzącym przez dany punkt na powierzchni Ziemi. • Długość geograficzna to kąt zawarty między półpłaszczyzną południka 0° i półpłaszczyzną południka przechodzącego przez dany punkt na powierzchni Ziemi. • Wartość współrzędnych geograficznych podajemy w stopniach, minutach i sekundach: 1° = 60’, 1’ = 60’’ (1 stopień to 60 minut, a 1 minuta to 60 sekund). • Na mapach topograficznych współrzędne geograficzne są oznaczone na ramce mapy. POLECENIA 1. Na podstawie map zamieszczonych w atlasie geograficznym odczytaj – z jak największą dokładnością – współrzędne geograficzne następujących obiektów geograficznych: Pragi (stolicy Czech), Aten, Pekinu, Kairu, Los Angeles, Bogoty, Góry Kościuszki w Australii. Określ współrzędne geograficzne miejscowości, w której mieszkasz. 2. Na podstawie mapy Polski zamieszczonej w atlasie geograficznym wymień trzy dowolne miasta leżące na północ od 52° szerokości geograficznej północnej oraz trzy leżące na zachód od 20° długości geograficznej wschodniej. 3. Na podstawie współrzędnych geograficznych wyszukaj w atlasie geograficznym wskazane obiekty i podaj ich nazwy. I. 23°30’S, 47°W II. 30°N, 90°W III. 26°S, 28°E IV. 13°N, 80°E V. 40°30’N, 3°45’W VI. 54°N, 17° 4. Odczytaj na globusie współrzędne geograficzne najwyższych szczytów Azji, Afryki, Ameryki Północnej i Ameryki Południowej. 5. Odszukaj na globusie punkty o wskazanych współrzędnych geograficznych. Podaj nazwy regionów fizycznogeograficznych, w których obrębie te punkty się znajdują. I. 60°N, 70°E II. 5°S, 60°W III. 0°, 20°E IV. 80°N, 40°W V. 20°N, 100°W VI. 35°S, 150°E 17

3 Jak czytać mapę Przed lekcją: Przypomnij sobie, w jakich sytuacjach używa się map. Zastanów się, co można wyczytać z mapy. Rys historyczny Jednym ze sposobów przedstawiania na małej powierzchni wielu informacji o jakimś obszarze, np. o regionie, kraju, a nawet całej Ziemi, jest tworzenie map. Początkowo mapy wykorzystywano głównie do przedstawiania szlaków handlowych, a zaznaczano na nich np. ujęcia wody pitnej i miejsca niebezpieczne. Pierwsi twórcy map rysowali je na podstawie własnych doświadczeń (sami dużo wędrowali). Zdarzało się jednak, że wykorzystywali też opowieści zasłyszane od handlarzy. Z tego powodu lokalizacja poszczególnych miejsc na mapie nie była precyzyjna. Współczesne mapy są dużo dokładniejsze, ponieważ do nanoszenia i uzupełniania treści używa się zdjęć lotniczych i satelitarnych. Znajdź w internecie Sprawdź, z jakiego regionu pochodzą najstarsze mapy świata i w którym wieku powstały. Za pomocą znaków umownych nanosi się nawet te informacje, których nie można zobaczyć w terenie, np. wartości średniej miesięcznej temperatury powietrza. Jeden arkusz mapy dostarcza więcej wiadomości niż wiele stron słownego opisu. Zbiór map uporządkowany według określonych założeń to atlas. Atlasy i pojedyncze mapy ułatwiają planowanie podróży, budowę dróg, orientację w nieznanym terenie. Nauka o sporządzaniu i odczytywaniu map to kartografia. Mapa Polski w skali 1 : 1 000 000 Bernarda Wapowskiego, wydana w 1526 r., jest najstarszym zabytkiem kartografii polskiej. Niestety, do dziś zachowały się jedynie jej reprodukcje, oryginał zaginął w czasie II wojny światowej Zaletą mapy jest bardzo duża ilość treści, które przekazuje użytkownikowi. Z dzisiejszych map można odczytać informacje przyrodnicze, polityczne, społeczne i gospodarcze. 18