Views
2 months ago

GEOGRAFIA klasa 5

1. Geograficzny punkt

1. Geograficzny punkt widzenia • Poziomice i kolory na mapie Żeby zrozumieć sposób rysowania poziomic, trzeba wyobrazić sobie, że całą powierzchnię jakiegoś terenu od poziomu morza „tniemy na plastry” jednakowej grubości, np. co 100 m. Następnie patrzymy na dany obszar z góry, aby zobaczyć miejsca nacięć – to właśnie poziomice. Ich kształt i rozkład (widziany z góry) przeniesione na płaszczyznę tworzą rysunek poziomicowy terenu. A B C A B C Ukształtowanie powierzchni obszaru przedstawia się na mapie za pomocą skali barw. Niziny przyjęło się oznaczać kolorem zielonym, wyżyny – żółtym, góry zaś – czerwonym lub brązowym (zawsze trzeba to sprawdzić z legendą, czasem bywa inaczej). Barwy niebieskie pozwalają rozpoznać głębokość zbiorników wodnych. Im ciemniejszy odcień, tym zbiornik jest głębszy 25

Dział 1. Mapa Ukształtowanie powierzchni na mapach Jednym z elementów zaznaczonych na mapach, umożliwiających zorientowanie się w terenie, jest ukształtowanie powierzchni. Obszary, na których nie ma wzniesień, a teren jest mało urozmaicony – równy – nazywamy równinami. Wyższe od nich wzniesienia to pagórki i góry. Obszary położone niżej niż otoczenie to doliny i kotliny. Skala mapy W zależności od tego, czego chcemy się dowiedzieć, używamy map o różnych skalach. Jeśli np. chcielibyśmy się dowiedzieć, na jakie wycieczki piesze można się wybrać z Zakopanego, to skorzystalibyśmy z mapy Tatr. Przeglądowa mapa Europy umieszczona w atlasie nie byłaby przydatna. Skalę na mapie można zapisać na trzy różne sposoby. ● Skala liczbowa jest najczęściej stosowana. Na przykład zapis 1 : 200 000 odczytujemy: jeden do dwustu tysięcy, co oznacza, że jedna jednostka na mapie (np. centymetr) odpowiada 200 000 takich samych jednostek w terenie, czyli odległość na mapie jest zmniejszona 200 000 razy. ● Skalę mianowaną zapisujemy 1 cm – 2 km (ponieważ 2 km = 2000 m = 200 000 cm) i odczytujemy: 1 cm na mapie odpowiada 200 000 cm w rzeczywistości. ● Podziałka liniowa (skala liniowa) to graficzny obraz skali. Linia jest podzielona na odcinki; ich długość odpowiada określonym odległościom w terenie. Najczęściej są to metry lub kilometry. Aby za pomocą podziałki liniowej określić odległość rzeczywistą, należy zmierzyć na mapie odcinek między dwoma punktami, a następnie porównać go z podziałką (dla ułatwienia można użyć kroczka i cyrkla). Skala mapy informuje o stopniu zmniejszenia odległości na mapie w stosunku do tych odległości w terenie. Podziałka liniowa 10 0 10 20 30 40 km 1 cm – 10 km 150 cm 60 cm 5 cm 2 cm Podczas sporządzania planu szkoły ławkę szkolną o długości 150 cm i szerokości 60 cm architekt narysował w wymiarach 5 cm na 2 cm. Aby ustalić, ile razy zmniejszono wymiary ławki, należy rzeczywisty wymiar podzielić przez wymiar na planie (150 cm : 5 cm = 30 lub 60 cm : 2 cm = 30). Oznacza to, że wymiary ławki zostały zmniejszone trzydziestokrotnie. Tę skalę zapisujemy 1 : 30. Na mapach obowiązuje taka sama zasada 26