Views
5 months ago

Geografia klasa 8

Dział 4. Australia i

Dział 4. Australia i Oceania. Obszary okołobiegunowe • Atol – powstawanie W ciepłych wodach wokół stożka wygasłego wulkanu, którego wierzchołek wystaje nad powierzchnię oceanu, tworzy się rozrastający się powoli pierścień rafy przybrzeżnej Z czasem, pod wpływem ruchów dna morskiego, stożek wulkaniczny stopniowo się zapada. Jednocześnie kolonia koralowców rozbudowuje się ku górze i tworzy rafę barierową Zewnętrzna część atolu to piaszczysta plaża poddawana działaniu fal morskich, stromo schodząca w głąb oceanu. Wewnątrz atolu plaża jest szersza, a zbiornik (laguna) – płytki do 5°C. Podobne różnice dotyczą opadów. Najwyższe opady są notowane w zachodniej części regionu, zwłaszcza na niektórych wyspach znajdujących się pod wpływem pasatów wiejących od strony morza (ponad 10 tys. mm na rok). Kilka razy w roku, głównie nad południową Polinezją, pojawiają się silne cyklony tropikalne, którym towarzyszą bardzo gwałtowne deszcze. Wody powierzchniowe występują przede wszystkim na wyspach kontynentalnych, na wielu atolach brak w ogóle źródeł wody słodkiej. W górach Nowej Zelandii i Nowej Gwinei słodka woda jest zmagazynowana w postaci lodowców. W Oceanii drzewom rosnącym tuż przy brzegu najłatwiej jest uniknąć silnych wiatrów Roślinność jest uzależniona od warunków klimatycznych. Wyspy strefy wilgotnej i gorącej są porośnięte przez bujne, wiecznie zielone lasy równikowe, które w miarę oddalania się na południe przechodzą w lasy podzwrotnikowe, a na południu Nowej Zelandii – w lasy strefy umiarkowanej. Na zawietrznych stokach wysp strefy zwrotnikowej i podzwrotnikowej dominują trawiaste sawanny. Małe wyspy koralowe charakteryzuje raczej skąpa roślinność – spotyka się na nich głównie gaje palmy kokosowej i niskie zarośla. Zarówno szata roślinna, jak i świat zwierzęcy wysp Oceanii zostały w dużym stopniu przekształcone lub zupełnie zniszczone w wyniku działalności człowieka. Największe spustoszenia powstały na skutek wyrębu lasów, zakładania plantacji roślin uprawnych, sprowadzenia przez człowieka obcych gatunków zwierząt, wypasu bydła i owiec, intensywnej eksploatacji surowców mineralnych, a także przeprowadzanych na wielu wyspach prób z bronią jądrową. 142

25. Australia i Oceania na mapie WARTO WIEDZIEĆ Nowa Zelandia zachwyca swoimi krajobrazami. Ich urokowi uległ Peter Jackson, reżyser ekranizacji trylogii Władca Pierścieni J.R.R. Tolkiena i powieści Hobbit J.R.R. Tolkiena. Niezwykłe tereny stały się tłem dla kinowych przygód bohaterów. Na potrzeby filmu z małej miejscowości Matamata uczyniono krainę hobbitów. Rzeki, jeziora i rozległe krajobrazy stworzyły niepowtarzalny klimat. Po zakończeniu zdjęć do Hobbita pozostawiono całą scenografię, co przyczyniło się do zwiększenia ruchu turystycznego w regionie. Hobbiton w Matamata stał się wielką atrakcją turystyczną regionu GEOGRAFIA W PRAKTYCE Zastanów się i napisz, jakie trudności mogą wynikać z życia na wyspach i co pomaga je pokonać. ZAPAMIĘTAJ •• Australia to najmniejszy kontynent świata. Odznacza się zwartością obszaru i deficytem wód powierzchniowych. Przeważają tu ciepłe i suche odmiany klimatu zwrotnikowego kontynentalnego. •• Izolacja od innych obszarów lądowych przyczyniła się do powstania w Australii wielu gatunków endemicznych. •• Oceania to wyspiarski region Pacyfiku. W jej granicach wyodrębnia się: Melanezję, Mikronezję, Polinezję i Nową Zelandię. •• Oceania często występuje w statystykach jako region nazywany Australią i Oceanią. •• Ze względu na sposób powstania wysp Oceanii wyodrębniono ich trzy typy – kontynentalne, wulkaniczne i koralowe. •• Atolem nazywamy wyspę będącą wynurzoną rafą koralową w kształcie pierścienia, która zamyka obszar wypełniony wodą – lagunę. Atole powstają wokół zapadających się wysp (często wygasłych wulkanów). •• Obszar Oceanii obejmuje strefy klimatyczne od równikowej po umiarkowaną. Południowa Polinezja podlega wpływom cyklonów tropikalnych. POLECENIA 1. Wyjaśnij, jakie czynniki przyczyniają się do powstawania obszarów pustynnych w Australii. 2. Skorzystaj z różnych źródeł informacji geograficznej i zaproponuj trasę podróży marzeń po wyspach Oceanii – opisz ją krótko w zeszycie. 143