Views
1 week ago

UE FORUM nr 46

FORUM_nr 46 / 2018 32 Alojzy Czech Pożegnanie z „Lipskiem” Tytułowy sześciokondygnacyjny budynek biurowo-dydaktyczny „Lipsk” stanął w 1979 roku i przypisano mu w kampusie literę „D”. Właściwie nie wiadomo, jak się pojawił w kompleksie akademickim. Posadowiono go za Rawą, w które to miejsce plany poszerzania uczelni dotąd nie sięgały. U progu lat 60. ubiegłego wieku brano pod uwagę kilka wariantów rozwoju kampusu, lokowanego na zachód od ul. Bogucickiej, zakładających wyburzenie części kamienic, a nawet postawienie dużego obiektu biurowo-dydaktycznego na terenie przeznaczonych do przenosin byłych zakładów Kuntze & Kania, po upaństwowieniu Elewator (obecnie parking przy Aldi). Po ukończeniu nadbudowy i rozbudowy głównego budynku dydaktycznego o dzisiejszej nomenklaturze „A” w 1967 roku nastąpiła zmiana koncepcji. W wyniku zacieśniania związków z potężnym wtedy Ministerstwem Górnictwa i Energetyki w 1973 roku pojawił się od strony wschodniej budynek „B”, na miejscu baraków, wcześniej adaptowanych przez jakiś czas na miejsca noclegowe dla słuchaczy. Mniej więcej z rozpoczęciem prac nad wznoszeniem budynku „D” ruszyły ślimaczące się kilkanaście lat roboty budowlane przy obiekcie sportowym „C”. Tyle że z „Lipskiem” poszło szybko. Był eksportowym produktem myśli konstrukcyjnej niemieckiego państwa robotników – NRD. Zaprojektowany został w Kombinacie Lekkiego Budownictwa Metalowego w 1969 roku w Lipsku – stąd wzięła się nazwa tych obiektów. Fazę gotowości seryjnej produkcji osiągnięto w 1975 roku. Budynki wznoszone były w stalowej konstrukcji szkieletowej z zewnętrzną ścianą osłonową z profili aluminiowych, w które montowano barwione płyty szklane w dwóch kolorach: pomarańczowoczerwonym i niebieskozielonym. Uczelniany „Lipsk” należał do pierwszego typu. Konstrukcję nośną we wnętrzu stanowiły profile stalowe, a w części zewnętrznej – ocynkowane profile stalowe, do których przymocowane były profile aluminiowe. W NRD rozwiązanie uważano za wyjątkowe – choć droższe od budownictwa żelbetowego z wielkiej płyty, było traktowane jako jego nowatorskie uzupełnienie. Wytwarzane masowo metalowe profile do obiektów typu „Lipsk” pozwalały na montaż typowy dla budownictwa przemysłowego. Powstał wówczas swoisty „paradygmat innowacji”, stosujący tworzenie architektury z części metalowych dostarczanych na miejsce budowy, poczytywany zarazem za dowód na efektywność gospodarowania socjalistycznego. Liczne tego rodzaju budynki pojawiały się na obszarze NRD, a także w Polsce, dokąd – szacuje się – wyeksportowano około 100–150 tych obiektów. Konstrukcja była standardowa. Stalowy szkielet miał regularne podziały wyznaczone identycznymi ramami dla każdej kondygnacji. Przez środek prostokątnej konstrukcji przebiegał korytarz, dzieląc przestrzeń na dwie nierówne części: węższą (w przypadku naszego obiektu – wschodnią) i szerszą (zachodnią). Na dłuższych elewacjach widoczny był rytm okien pasmowych, ściany krótsze miały jedną decentralną oś okienną. Sama zasada konstrukcyjna determinowała regularność i powtarzalność podziałów wewnętrznych przestrzeni biurowych, przenoszonych również na estetykę elewacji zewnętrznych w postaci podziałów ściany osłonowej. Dopełnieniem tej konstrukcji były schody, także ze stali. W gotowym budynku jedynie ten element stanowił dostrzegalne świadectwo stalowej konstrukcji. W budynku „D” był tylko jeden ciąg schodów tego rodzaju – od strony północnej, tak zwane ewakuacyjne. Zaczynały się na pierwszym piętrze, gdyż do parterowej kondygnacji od tejże strony północnej dobudowano wejście do posadowionej tam przychodni, co z całą pewnością odbiegało od oryginalnego projektu. Drugim takim elementem, wykonanym w technologii murowanej, był w pawilonie uczelnianym schodowo-windowy pion komunikacyjny, przylegający do osi głównej od strony zachodniej i poszerzający hol wejściowy. „Lipsk” w zamierzeniu miał epatować nowoczesnością zarówno formy architektonicznej, jak i konstrukcji oraz materiałów, przynosząc spodziewany prestiż producentowi. Wmontowane w aluminiowe ramy elewacyjne szklane szyby pokryte były od środka kolorową powłoką. Elewacja wschodnia / West-side facade Budynek typu „Lipsk”, Berlin, Fischerstr. 29, biurowiec wodociągów / “Lipsk” building, Berlin, Fischerstr. 29, water supply management building, źródło/source: Sztuka i przemysł / Kunst und Industrie, Muzeum Śląskie, Katowice 2013, s./p. 255.

33 Farewell to “Lipsk” The eponymous six-storey office and teaching building “Lipsk” was erected in 1979 and it was assigned letter “D” in the campus. Actually, it is not known how it became part of the academic complex. It was located on the other bank of the Rawa, the place that had not yet been considered in the plans of the university’s expansion. In the early 1960’s, several options of the development of the campus, based west of Bogucicka Street, were considered, for example, the demolition of some tenement houses or the erection of a large office and teaching facility on the premises intended for the relocation of former Kuntze & Kania plant, renamed Elewator after nationalization (currently the parking lot at “Aldi”). In 1967, after the rebuilding and modernization of the main teaching building referred to as “A” today had been completed, the plans changed. As a result of closer ties with the powerful Ministry of Mining and Energy, in 1973 building “B” replaced the shacks previously adapted as accommodation for students. The construction works on building “D” were launched at the same time as the works on a sports facility, building “C”, which progressed very slowly for over ten years. In contrast, “Lipsk” took only a short time to build. It was an export product of the construction thought of the German workers’ state – the GDR. It was designed in the Light Metal Construction Production Plant in 1969 in Leipzig, Lipsk in Polish – hence the name of the building. The series production standby phase was reached in 1975. Buildings were erected in a steel frame structure with an external curtain wall made of aluminum profiles, in which glass plates were mounted in two colors: orange-red and blue-green. The university’s “Lipsk” was orange-red. The inner superstructure consisted of steel profiles, while the outer one – of galvanized steel profiles with aluminum profiles attached. In the GDR, the solution was considered unique – despite being more expensive than reinforced concrete panel construction, it was treated as its innovative complement. The mass-produced metal profiles for “Lipsk” type buildings allowed for the assembly typical of industrial construction. At that time, a kind of “paradigm of innovation” was developed, applying the creation of architecture from metal parts delivered to the construction site, considered the proof of the effectiveness of the socialist economy. Numerous buildings were erected across the GDR and in Poland, where it is estimated about 100–150 of such buildings were exported. The construction was standard. The steel frame had regular divisions marked with identical frames for each storey. A corridor ran through the center of the rectangular structure, dividing the space into two Gwiazdy, teczka, zdjęcia różnych obiektów / Gwiazdy blocks, a briefcase, photos of different structures, fot./photo W. Prośniewski unequal parts: narrower (in the case of our building – the eastern one) and wider (the western one). On the longer façades, the rhythm of the band windows was visible, while the shorter walls had one decentralized window axis. The construction principle itself determined the regularity and repeatability of the internal divisions of office space, transferred to the aesthetics of the external façades in the form of wall divisions. The construction was complemented with stairs, also made of steel. In the finished building only this element visibly attested to its steel construction. Building “D” had only one staircase of this kind – on the north side, so-called evacuation staircase. They started on the first floor, because the ground floor on the north wall featured the entrance to the clinic set up there, which certainly deviated from the original design. Another such element in the university building, made in the masonry technology, was a stair-lift shaft, adjacent to the main axis from the west side and widening the entrance hall. “Lipsk” was intended to impress with modernity both in terms of architectural design and its construction and materials, bringing the expected prestige to the producer. The elevation glass windows installed in the aluminum frames were covered with colored coating from the inside. The intense color contributed to the characteristic appearance of the building, making Typ „Lipsk” przekrój poziomy / “Lipsk” building, a horizontal cross-section, źródło/source: Sztuka i przemysł / Kunst und Industrie, Muzeum Śląskie, Katowice 2013, s./p. 256.

UE Forum 42
Słoneczniki na Bankowej - Gazeta Uniwersytecka - Uniwersytet Śląski
Prof. Christian von Bar doktorem honoris causa UŚ - Uniwersytet ...
Vita Academica 5(65) - Uniwersytet Papieski Jana Pawła II
ISSN 1427-4736 - Przegląd Uniwersytecki - Uniwersytet Szczeciński