عکاسان مزاحم؛ پیاده‌نظام ارتش تبلیغاتی تئاتر واگذاری‌شده

exittheatre

به قلم اردشیر شیرخدایی منتقد گروه تئاتر اگزیت

عکاسان مزاحم؛ پیاده نظام ارتش تبلیغابىتبىی تئاتر وا گذاری شده!‏

به قلم اردشبریبرر شبریبررخدابىیبىی منتقد گروه تئاتر ا گزیت

بیست سالىللىی می شود که ‏بمتبمماشای تئاتر و فکر کردن به آن از مهمبرتبررین دغدغه های

فرهنگی و الویت هابمیبمم در زندگی است.‏ تئاتر برای من بسیار جدی است.‏ به عنوان

یک ‏بمتبمماشا گر حرفه ای به ویژه در چند سال اخبریبرر به طور متوسط هفته ای یک یا دو

‏بمنبممایش ‏بمتبمماشا کرده ام.‏ هرچند کیفیت عمومی رو به زوال تئاتر در این سال ها و یا

‏همھهممراه شدن با برخی از ‏بمتبمماشا گرابىنبىی که آداب تئاتر دیدن در سالن ها را رعایت


‏بمنبممی کنند،‏ از ‏بجتبججربه های تلخ مزمن من بوده،‏ لیکن در این مدت اخبریبرر با پدیده

آزاردهنده و خطرنا کی مواجه هستیم که به طور هولنا کی افزایش

افسارگسیخته ای پیدا کرده است و ‏بجتبججاوز آشکار به حقوق ابتدابىیبىی هر ‏مجممجخاطبىببىی در

فضای فرهنگی و هبرنبرری،‏ آن هم از سوی تولیدکنندگانش قلمداد می شود.‏ حضور

مستمر،‏ ‏بىببىی برنامه و آزاردهنده ی عکاسان تقریبا در هر مقطعی از دوره یک اجرای

روی صحنه آسیب زننده است؛ حضوری که ا کبرثبررا با وقاحت و ‏بىببىی مهاربىتبىی،‏ ‏بمتبممرکز و

توجه من و هر ‏مجممجخاطب جدی این روزهای تئاتر را در حبنیبنن اجرای ‏بمنبممایش ‏مجممجخدوش

می کند و بعضا زمان و هزینه صرف شده برای تئاتر را تباه کرده و به ‏لحللححاظ مالىللىی و

روحی برای ‏مجممجخاطبان زیان بار است.‏

موارد ‏مجممجختلفی مانند سالن و گنجایش آن،‏ تعداد ‏بمتبمماشا گران حاضر در سالن،‏ شکل

و ‏بجنبجحوه اجرا و حجم صوبىتبىی ‏بمنبممایش،‏ مبریبرزان حساسیت پذیری ‏مجممجخاطب،‏ جایگاه عکاس

و فاصله با ‏مجممجخاطبان و...‏ مبریبرزان آسیب رسابىنبىی حضور مزاحم عکاس یا عکاسان بر

‏بمتبمماشا گران را متغبریبرر می سازد اما این روند مزاحم رو به فزوبىنبىی برای هر ‏مجممجخاطبىببىی که

به طور جدی تئاتر یا اشکالىللىی از هبرنبررهای اجرابىیبىی را پیگبریبرری می کند،‏ قابل ‏لمللممس و

حساسیت زا است.‏

به ‏بمتبمماشا گران شلیک نکنید

چندین ماه پیش برای ‏بمتبمماشای ‏بمنبممایشی به تالار سنگلج رفته بودم.‏ اجرای یکی

مانده به آخر ‏بمنبممایش بود و عکاسی در ردیف پشبىتبىی ما،‏ با صدای شاتر بلند و

مداومش ‏بمتبممام حواس و ‏بمتبممرکز من و ‏همھهممراهابمنبمم را گرفت و باعث شد هیچ ‏بهببههره ای از

‏بمنبممایش نبرببرر ‏بمیبمم.‏ اعبرتبرراض های ما به آن فرد مببىنبىی بر ‏«عکاسی نکردن»‏ یا ‏«با صدای

کم عکس گرفبنتبنن»‏ به جابىیبىی نرسید.‏ بر حسب تصادف،‏ ‏همھهممان شب آقای کارگردان

تئاتری که پژوهشی هم در باب تروتحیتحج فرهنگ تئاتر نگاشته است،‏ در سالن بودند

و مرا ‏سمشسمماتت کردند که نباید به عکاس اعبرتبررض کنم!‏ چرا که این هبرنبرر،‏ مظلوم

است و باید صدای تبلیغ تئاتر با هر وسیله ای به گوش ‏مجممجخاطبان برسد.‏ حالا در دو


اجراهای آخر ‏بمنبممایش،‏ این عکس ها چگونه باید به ‏مجممجخاطب وسیع برسد و اثر کند،‏

جای سوال داشت.‏ فرصت نشد از آقای پژوهشگر،‏ ببرپبررسم آیا واقعا اجازه دارید

به ‏بهببههای ‏بجتبججاوز به حقوق ‏بمتبمماشا گران تئاتر برای هبرنبرر تئاتر،‏ تظلم خواهی کنید؟ آیا

منصفانه است که به ‏بهببههای هدر دادن زمان و هزینه هابىیبىی که من و ‏مجممجخاطبان دیگر

برای ‏بمتبمماشای تئاتر ‏(مجممجخدوش شده توسط عکاس مزاحم)‏ پرداخت کرده ابمیبمم،‏ پروژه

بازاریابىببىی و جذب ‏مجممجخاطبان ‏(مشبرتبرری)‏ مورد تایید ‏سمشسمما پیگبریبرری شود؟

آزار دیدن ازعکاسان مزاحم در ‏بمتبمماشاخانه های ‏مجممجختلف،‏ ‏بجتبججربه ای است که تقریبا

من و هر ‏مجممجخاطب پیگبریبرر تئاتر در هنگام دیدن ‏بمنبممایش،‏ نصیب مان می شود.‏ گاهی در

پاسخ اعبرتبرراضم به حضور مزاحم عکاس در سالن،‏ کارگردان ‏بمنبممایش برای جبرببرران

احتمالىللىی و دلحللحجو ‏بىیبىی دعوبمتبمم می کند یک شب دیگر مهمان گروه باشم.‏ اما این

رونداصولىللىی نیست و ‏بجتبججربه نا کام تئاتر دیدن را جبرببرران ‏بمنبممی کند.‏ این پدیده شوم،‏

به سالن های اجرای کنسرت موسیقی ‏(کلاسیک)‏ هم تسری یافته است.‏ شهریور

٩۶ برای لذت بردن از اجرای زنده کنسربىتبىی از آثار باخ،‏ به تالار رودکی رفتم که

با پدیده حبریبررت انگبریبرزی مواجه شدم.‏ ‏جمججممعیت انبوهی از عکاسان در دوطرف

پایبنیبنن صحنه،‏ با شروع کنسرت ‏همھهممراه با اجرای ‏بمتبممامی قطعات اجراشده،‏ به عکاسی

با صدای مزاحم و حبىتبىی فلش مشغول بودند.‏ نوازندگان و آوازه خوانان تغیبریبررات

چندابىنبىی بر صحنه نداشتند.‏ صدای شاترها و حرکت های عکاسان ‏بمتبممام فاصله های

سکوت ببنیبنن قطعات و زیبابىیبىی موسیقی باخ را نابود کرد.‏

ظاهرا این گروه موسیقی توسط بنیادی خصوصی پایه گذاری شده و در یک برنامه

پرمجممجخاطب تلویزیوبىنبىی هم قول فعالیت های خبریبررخواهانه داده بودند.‏ اما آیا انگبریبرزه های

عام المللممنفعه،‏ دلیل موجهی برای حضور این ‏همھهممه عکاس با این مبریبرزان از آزاررسابىنبىی

روحی و ‏بجتبجخریب در یک کنسرت موسیقی کلاسیک بود؟ ‏بجببجخشی از حضار و بنده که

جزو دوستان،‏ آشنایان و خانواده های ‏جمججممعیت انبوه نوازندگان و گروه کر روی

صحنه نبودبمیبمم،‏ به طور مستقیم به رهبرببرر ارکسبرتبرر اعبرتبرراض کردبمیبمم و او هم با عجزی

تعجب آور،‏ نسبت به این وضعیت ابراز گلایه ای کرد اما نتیجه این شد که در


**

‏بجببجخش دوم کنسرت عکاسان باعزمی راسخ تر و مزاجمحجممت بیشبرتبرری به عکاسی ادامه

دادند و واقعا ‏بجتبججربه وحشتنا کی برای ما ‏مجممجخاطبان برجای گذاشتند.‏

اما اخبریبررا در سالن قشقابىیبىی ‏مجممججموعه تئاترشهر اتفاقابىتبىی را شاهد بودم که مطمبنئبنن شدم

حضور متجاوزانه و آسیب رسان عکاسان به روندی کاملا پشتیبابىنبىی شده،‏ پذیرفته

شده و سیستماتیک تبدیل شده است و ای بسا تغیبریبرر این وضعیت ‏بجتبججاوزکارانه

بسیار سخت است.‏ یکی از بازیگران و کارگردان پیشکسوت تئاتر برای ‏بمتبمماشای

‏بمنبممایش آمده بودند و عکاسی هم در کنار ایشان در ردیف اول نشسته بود.‏ چند

دقیقه از شروع ‏بمنبممایش گذشت که اعبرتبرراض آقای بازیگر نسبت به صدای مزاحم

شاتر دورببنیبنن بلند شد اما جناب عکاس تنها با جابه جا شدن روی یک صندلىللىی و

‏بىببىی توجه به اعبرتبرراض برخی دیگر از ‏بمتبمماشا گران،‏ با اراده پولادین تا آخرین ثانیه

اجرا به کارش ادامه داد.‏ در انتها نه کارگردان و نه اعضای گروه،‏ هیچ کدام نه

تنها برای عذرخواهی از ‏بمتبمماشا گران،‏ روی صحنه حاضر نشدند،‏ بلکه برای آرام

کردن بازیگر باسابقه کشور که بعد از پایان اجرا ‏همھهممچنان با صدای بلند به عکاس

می تازید،‏ اقدامی نکردند!‏

این اراده گستاخانه و زشت بعضی از عکاسان برای تعرض به حقوق ‏بمتبمماشا گران

از کجا ناشی می شود؟ ا گر یک عکاس به شکایت ‏بمتبمماشا گران توجهی نکند و حبىتبىی

به اعبرتبرراض یک پیشکسوت در مقام استاد تئاتر ، وقعی نگذارد،‏ در شرایط

مغشوش و ‏بجببجحرابىنبىی در عرصه تبلیغات تئاتر قرار دار ‏بمیبمم.‏

آیا نباید به صداقت تئاترهابىیبىی با مضامیبىنبىی چون آزادی یا عدالت خواهی و یا اعبرتبرراض

اجتماعی شک کرد چون تولیدکنندگانش حقوق ابتدابىیبىی ‏بمتبمماشا گران اش را ضایع

می کنند؟ آیا این تئاتر،‏ ذاتا دروغگو و ریا کار نیست؟

با توجه به خصوصی سازی تئاتر و افزایش چشمگبریبرر تعداد ‏بمتبمماشاخانه ها و پلاتوهای

اجرا و به تبع آن افزایش ‏بمنبممایش هابىیبىی که روی صحنه می روند،‏ احتمالا هر شب در

هر سالبىنبىی ‏مجممجخاطبابىنبىی با تعدادی از عکاسان ا کبرثبررا غبریبررماهر مواجه می شوند که

ابتدابىیبىی ترین اصول فبىنبىی،‏ اخلافىقفىی و فرهنگی در زمینه عکاسی تئاتر را رعایت


‏بمنبممی کنند.‏ نبریبرروهای عمدتا غبریبررمتبحری که برای تبلیغات و معرفىففىی تئاتر به هر شکلی

و به پشتیبابىنبىی ‏بهتبههیه کنندگان،‏ کارگردانان و روابط عمومی و حبىتبىی بازیگران یک

‏بمنبممایش،در سالن ها حضور دارند.‏ اصول و مقررابىتبىی وجود ندارد به جز روابط

شخصی و تلاش برای ‏بجتبجحقق قانون بازگشت سرمایه و البته جاه طلبىببىی های فردی یا

کاذب..‏

‏همھهممه این اتفاقات،‏ ‏سمسسممپتوم یا نشانه ی دردهای عمیق سیستم بازاری و کالابىیبىی شدن

تئاتر است که در بسبرتبرر صنعت فرهنگی مبتبىنبىی بر سرمایه شکل می گبریبررد.‏

تئاتر‐کالا و ‏بجتبججاری سازی

سیاست وا گذاری تئاتر یا به عبارت دیگر خصوصی سازی تئاتر که به شکل

دستوری از طرف دولت به طور جدی از اویل دهه ٩٠ اجرابىیبىی شده،‏ در واقع

وظایف ‏جمحجممایبىتبىی و مالىللىی دولت را در قبال تئاتر به حداقل رسانده اما نظارت و کنبرتبررل

بر تولید و اجرا ‏همھهممچنان پابرجا است.‏ در گذشته نه چندان دور،‏ مرکز هبرنبررهای

‏بمنبممایشی برای تولید ‏بمنبممایش ها،‏ بودجه ای ‏بجتبجخصیص می داد و علی رغم انتقادهابىیبىی که

به ‏بجنبجحوه و شرایط توزیع آن می شد اما در تکوین و رشد تئاتر ‏بجتبججر ‏بىببىی و پیشرو و

پشتیبابىنبىی از تولید فکر مولف نقش حیابىتبىی داشت.‏ بسیاری از کارشناسان و

هبرنبررمندان تئاتر معتقدند خصوصی سازی و قطع بودجه ی دولت،‏ در درازمدت تئاتر

فکور و کارگردانان مولف را منقرض می سازد.‏

در گذشته حبىتبىی مقرر بود عکاس های تئاتر بابت دریافت دستمزد به طور مستقیم

با مرکز هبرنبررهای ‏بمنبممایشی قرارداد ببندد.‏ در حال حاضر هیچ برنامه مدون و

ساختاری برای ساماندهی کلیت تئاتر و ذیل آن عکاسی تئاتر وجود ندارد.‏ اصل

عرضه و تقاضا،‏ قانون طلابىیبىی است و ساحت تئاتر به این اصل واسپاری شده است.‏

ابجنبججمن عکاسان تئاتر،‏ تشکلی است که اساسا فعالیت ملموس و موثری در زمینه

‏بهببههبود و مدیریت وضعیت کنوبىنبىی عکاسی تئاتر نداشته است.‏


*

عکاسی تئاتر؛ هبرنبرر یا هبرنبررخبرببرری؟

تا چند دهه گذشته،‏ به عکاسی تئاترکامل پرداخته نشده بود.‏ اما به مرور فهم

زیبابىیبىی شناخبىتبىی در عکاسی تئاتر کامل تر شد.‏ عکاسی تئاتر هبرنبرر ثابت نگه داشبنتبنن

خاطره موقبىتبىی یک هبرنبرر اصیل غبریبرردابمئبممی است و بیانگر ثبت تاثرات و کنبرتبررل

خاطره های زنده تئاتر..‏ رولان بارت،‏ نویسنده و فیلسوف فرانسوی،‏ معتقد است

عکاسی بیش از هر چبریبرز و به طور بنیادین به تئاتر نزدیک است.‏ او در کتاب اتاق

روشن ‏(اندیشه هابىیبىی درباره عکاسی )، معتقد است،‏ پیوند عکاسی با هبرنبرر نه از

طریق نقاشی که با تئاتر است.‏ او عکاسی را گونه ای از تئاتر بدوی می داند،‏ نوعی

پرده جان دار.‏ مبریبررابىیبىی،‏ جان مایه مشبرتبررک عکاسی و تئاتر است.‏ یک ‏بمنبممایش با حضور

بازیگران روی صحنه و در مقابل ‏بمتبمماشا گران شکل می گبریبررد و با پایان هر ‏بمنبممایش

حیات اثر در شکل فبریبرزیکی پایان می یابد.‏ ثبت یک عکس هم نتیجه ی دوباره

پیوند خوردن مرگ با جریان ‏ممممممتد زمان است.‏ در واقع عکاس برای ثبت یک

‏لحللححظه به زمان شلیک می کند و حکم مرگ یک ‏لحللححظه را در جریان ‏ممممممتد زمان

صادر می ‏بمنبمماید.‏

عکاسی تئاتر،‏ شکلی از عکاسی هبرنبرری و ثبت ‏لحللححظات خلاقانه و هبرنبررمندانه از

اجرای تئاتر است و به نوعی ‏مجممججموعه ای از عکس خبرببرری،‏ هبرنبرری و آتلیه ای تلقی

می شود.‏ عکاسی تئاتر هبرنبرری میان رشته ای است که از دو خاستگاه ‏بمنبممایش و

عکاسی ‏بهببههره می برد و رابطه متقابل این دو در نوع خود قابل تامل است.‏

به عباربىتبىی دیگر،‏ عکاسی تئاتر با دو هدف اصلی ابجنبججام می شود:‏ بازتاب خبرببرری

تئاتری که در حال اجرا است و عکاسی هبرنبرری تئاتر،‏ که برداشت عکاس هبرنبررمند

از تئاتر است و البته آرشیو و نگه داری.‏


**

گفته می شود در مدیریت تئاتر ایران از گذشته آبجنبجچه اهمھهممیت بیشبرتبرری داشته،‏ عکس

خبرببرری از تئاتر بوده است.‏ عکاسی خبرببرری تئاتر شکل عمومی ‏بمنبممایش،‏ مشخصات

ظاهری،‏ بازیگران،‏ دکور و طراحی صحنه و...‏ بازتاب می دهد.‏ معمولا اجراهای

ویژه مطبوعات و عکاسان ‏بمنبممایش ها به منظور اطلاع رسابىنبىی و انعکاس خبرببرری

‏بمنبممایش ها از طریق عکس و خبرببرر است.‏

فارغ از اینکه اجرای ویژه عکاسان و خبرببررنگاران برای ‏بمنبممایشی برگزار شود یا نه؛

‏بمتبمماشا گران یک ‏بمنبممایش در طول مدت اجرای آن،‏ بدون شک حضور عکاسان را

‏بجتبججربه می کنند.‏ عکاسان مطبوعابىتبىی و رسانه ای،‏ عکاس خود گروه ‏بمنبممایش و یا

عکاسابىنبىی آزاد که به واسطه رابطه،‏ آشنابىیبىی و دوسبىتبىی و سفارش اعضا گروه ‏بمنبممایش

در طول اجراهای عمومی حاضر می شوند.‏

رویکرد تبلیغابىتبىی و ‏بجتبججاری ‏مجممجحض در عکاسی تئاتر،‏ منجر به شیوع شیوه های

غبریبررهبرنبرری عکاسی در تئاتر و باب شدن عکاسی مدلینگ و پرتره شده است.‏ در

چنبنیبنن شرایطی عکس های تئاتر معمولا فاقد روح و تصنعی است و توانابىیبىی انتقال

جابمنبممایه ی اثر ‏بمنبممایشی را به ‏بمتبمماشا گرش ندارد.‏ از هزاران عکس گرفته شده،‏ آثاری

اصولىللىی با روح و زیبابىیبىی شناسی اصیل کم تری خلق می شود.‏

آیا حاصل این دوران یورش عکاسان به ‏بمتبمماشاخانه ها،‏ باعث رشد عکاسی تئاتر،‏

پیشنهاد تکنیک های نوین در عکاسی تئاتر،‏ خلق عکس های برجسته و یا معرفىففىی

تعداد قابل توجهی هبرنبررمندان برجسته عکاسی در این عرصه شده است؟ آیا

‏مجممجخاطبان پیگبریبرر تئاتر،‏ با نگاه به عکس های تئاتری که قبلا ‏بمتبمماشا کرده اند،‏ نگاه

جدید و زاویه ای تازه از اثری که دیده اند،‏ کشف خواهند کرد؟ با توجه به ‏بجتبججربه

شخصی،‏ باید بگو ‏بمیبمم به ندرت با چنبنیبنن عکس ها و رویه هابىیبىی مواجه هستم.‏

رضا موسوی،‏ یکی از حرفه ای های عکاسی تئاتر معتقد است در دنیا،‏ عکاسی

تئاتر طرفداران کمی دارد و خیلی کم ابجنبججام می شود ولىللىی در ایران اشتیاق به

عکاسی تئاتر بسیار زیاد است.‏ ‏بجتبججربه شخصی اش را نقل می کند که در یک

جشنواره موسیقی و تئاتر اروپابىیبىی فقط یک عکاس حضور داشته است در حالیکه


در ‏بمنبممونه های وطبىنبىی ‏ممممممکن است ده ها عکاس در خط مقدم حاضر و آماده ی

عکاسی باشند!‏

اما فارغ از تعصبات حرفه ای آقای عکاس عزیز،‏ به نظر می رسد حضور تعداد کم

عکاسان در سالن های تئاتر و موسیقی اروپا در مقایسه با هجوم گاه هولنا ک و

‏بىببىی برنامه عکاسان در هر برنامه هبرنبرری در داخل کشور،‏ نه از سر کم اشتیافىقفىی آنان

به مقوله عکاسی تئاتر،‏ که شاید به دلیل ‏بهنبههادینه شدن احبرتبررام مدبىنبىی به حقوق

شهروندی ‏بمتبمماشا گران برای ‏بهببههره مندی ‏بىببىی مزاجمحجممت از برنامه ها باشد.‏

دیدن تئاتر مهمبرتبرر از عکس گرفبنتبنن از آن است

ظاهرا در ایران نگاه جدی به لزوم آموزش اصولىللىی عکاسی در تئاتر از اواخر دهه

هشتاد به وجود آمده و برخی عکاسان حرفه ای تئاتر که تعدادشان زیاد نیست

اقدام به برگزاری دوره های آموزشی ‏مجممجحدود ‏بمنبممودند.‏ این مهم اما بایسبىتبىی به

صورت ساختاری و مستمر از ‏مجممججرای تشکل هابىیبىی مانند ابجنبججمن عکاسان خانه تئاتر

ایران و..‏ پیگبریبرری شود که به دلیل فقدان فعالیت های منسجم و کارآمد شاهد

اتفاق موثری در این زمینه نیستیم.‏

پیشکسوتان حرفه ای عرصه عکاسی تئاتر ‏همھهممگی به اصول و پرنسیب های

مشبرتبررکی اعتقاد دارند.‏ نکته کلیدی در عکاسی تئاتر این است که عکاس طوری

عکس بگبریبررد که هرگز حضورش حس نشود و مزاحم سکوت و کار بازیگران و

عوامل اجرابىیبىی و ‏بمتبمماشا گران نباشد.‏ عکاس باید به تئاتر مسلط باشد.‏ تئاتر را

بشناسد.‏ مبریبرزانسن های درست و ‏لحللححظات کلیدی تئاتر را درک کند و اساسا اهل

مطالعه و صاحب دیدگاه در تئاتر باشد.‏ ا گر عکاسی،‏ تئاتر را خوب بشناسد،‏

می داند دیدن تئاتر مهمبرتبرر از عکس گرفبنتبنن از آن است و خودبه خود سکوت را

رعایت می کند.‏ عکاس باید از دورببنیبنن کم صدا استفاده کند.‏ تعداد عکس های

کمبرتبرری از اجرا بگبریبررد.‏ درست این است که عکاس یکبار بدون دورببنیبنن ‏بمنبممایش را

ببیند و بعد فکر کند از چه زاویه ای می تواند عکس خوب بگبریبررد.‏ ‏همھهممه این موارد


از اصول لازم برای عکاسی در تئاتر است که می بایست در کنار سایر اصول

تکنیکی،‏ مهارت و سرعت عمل بالا در عکاسی رعایت شود.‏

در شرایط کنوبىنبىی،‏ حضور افرادی با دورببنیبنن عکاسی با کمبرتبررین مهارت در عکاسی

تئاتر،‏ معضل آسیب رسابىنبىی است که حقوق ‏بمتبمماشا گران را حبنیبنن ‏بمتبمماشای یک ‏بمنبممایش

تضییع می کنند و متاسفانه در ا کبرثبرر موارد این تعدی با خواست و برنامه ریزی

تولیدکنندگان ‏بمنبممایش به منظور تبلیغات و حبىتبىی نیت شخصی صورت می گبریبررد.‏

برخی از عکاسابىنبىی که در سیستم بازاریابىببىی و تبلیغات تئاتر کالابىیبىی شده سهیم اند

گاه حبىتبىی بلد نیستند صدای بیپ دورببنیبنن را خاموش کنند.‏ برخی از کارگردانان از

عکاسان می خواهد هر شب از اجرایشان عکاسی کنند.‏ عکاسابىنبىی هستند که به

دلایل ‏مجممجختلف از ‏جمججممله یادگبریبرری و ‏بجتبججربه اندوزی و رزومه کاری و..‏ حبىتبىی حاضر به

عکاسی بدون دریافت دستمزد می شوند.‏ در چنبنیبنن شرایط عرصه برای فعالیت

عکاسان حرفه ای تئاتر تنگ تر شده و به تدرتحیتحج این عرصه را ترک می کنند.‏

تبلیغ تئاتر به مثابه سس سالاد و رب گوجه فرنگی و…؟

پشتیبابىنبىی مالىللىی و ‏بجتبجخصیص بودجه های سالانه به تئاتر در واقع از وظایف ماهیبىتبىی هر

دولت قلمداد می شود،‏ که در سال های اخبریبرر به نام خوداتکابىیبىی تئاتر،‏ لغو شده و

این امر باعث رقابت سخت و در ا کبرثبرر موارد غبریبررسازنده و حبىتبىی غبریبررفرهنگی برای

جذب ‏مجممجخاطبان حدا کبرثبرری به تئاتر ‏،و فروش بلیط و بازگشت سرمایه و کسب درآمد

است.‏ تئاتر سودآور و ‏بجتبججاربىتبىی که در بسیاری موارد ‏بىببىی مایه و اخته ‏(البته گاه با رنگ

و لعاب های سطحی مضامبنیبنن سیاسی و اجتماعی و..)‏ به جریان غالب تئاتری در

کشور بدل شده است.‏ هبرنبررمندان اصیل نبریبرز گاهی از سر اجبار ‏بجتبجحت انقیاد مقتضیات

بازار به سلیقه بازار باج می دهند.‏ مناسبابىتبىی در تئاتر شکل گرفته است که ذابىتبىی این

وادی نیست.‏ کالابىیبىی شدن تئاتر اندیشمند در تعارض با شکل و ماهیت آن است،‏

این رویکرد ‏بهنبههاد فرهنگی تئاتر را به میابمنبممایگی می کشاند و خنبىثبىی و ‏بىببىی کارکردش

می کند.‏


فارغ از بررسی شکل و ‏مجممجحتوی ارائه شده ‏بمنبممایش ها در عصر سیطره بازار رقاببىتبىی

کالابىیبىی،‏ درحال حاضر شیوه جلب و جذب ‏مجممجخاطبان برای تئاتر دیدن،‏ فریبکارانه و

سودا گرانه است.‏ تبلیغات در بازار کالا و خدمات از عناصر حیابىتبىی برای جامعه

سرمایه داری تلقی می شود چرا که مصرف کنندگان را به خرید و مصرف هرچه

بیشبرتبرر ترغیب می کند.‏ در حال حاضر شکل های ‏مجممجختلف ‏بمنبممایش از آزاد و گلریزی تا

آوانگارد و ‏بجتبججر ‏بىببىی متوسل به شیوه های یکسان تبلیغات ‏بجتبججاری برای معرفىففىی آثارشان

شده اند.‏ در چنبنیبنن شرایطی تبلیغ ‏مجممجحتوی اصیل یک اثر هبرنبرری اصیل جای خود را

به تبلیغات سطحی و بازاری داده که صرفا بر هیجان های آبىنبىی و احساسات سطحی

‏مجممجخاطبان تکیه می کند.‏ استفاده کاملا ابزاری و فریبکارانه از چهره ها و سلبرببرریبىتبىی ها

شیوع یافته است و در اینجا است که کارکرد سودا گری عکاسانه هم معنا

می یابد.‏ تبلیغابىتبىی که در ‏بىپبىی کشاندن ‏مجممجخاطبان انبوه بدون مطالعه بر جامعه هدف

مورد نظر ابجنبججام می شود.‏ آیا تئاتر اندیشه ورز،‏ سس گوجه فرنگی یا آژانس

مسافربىتبىی است؟ این شکل و رویه از تبلیغات در دراز مدت باعث ‏بجتبجحکیم ‏بهنبههادتئاتر

می شود؟ اندیشه و ویژگی هابىیبىی مانند دگرگون کنندگی،‏ آ گاهی ‏بجببجخشی در تئاتر

خصوصی شده ی دولبىتبىی رو به احتضار است.‏

دریوزگی ‏مجممجخاطب

در تئاتر خصوصی شده،‏ عمدتا برانگیخبنتبنن میل عمومی ‏بمتبمماشا گران و ‏بجتبجحریک و

ترغیب آنان بابت خرید بلیط،‏ در اولویت است.‏ ‏بهتبههیه کنندگان و افرادی که اساسا

‏ممممممکن است ربطی به هبرنبرر و فرهنگ نداشته باشند،‏ وارد گود شده اند تا مقتضیات

بازار را در این وادی پیاده سازی کنند.‏ آبهنبهها در جلد ‏بمنبمماینده توده ‏بىببىی قواره و گنگی

از مردم،‏ از هیچ تلاشی برای وا گذاری اصول و مرام هبرنبرری و فرهنگی هبرنبررمند به

سلیقه سطحی و پسند بازار،‏ فروگذار ‏بمنبممی کنند.‏ از طرفىففىی به نقل از ‏مجممجحمد رضابىیبىی راد،‏

کارگردان اندیشمند تئاتر،‏ ‏بمتبمماشا گران،‏ توده ای هستند که دارند به وسیله تبلیغات

اینستا گرامی و فضای ‏مجممججازی ‏بجتبجخدیر می شوند.‏ قربانیان ‏بمببممبارابىنبىی که از طریق تبلیغات


دروغبنیبنن و به هر شکلی برای حضور در سالن ها اغوا می شوند.‏ پروژه روابط

عمومی یا به عباربىتبىی درست تر،‏ تبلیغات تئاتر مهمبرتبرر از اصل تئاتر شده است.‏ در

چنبنیبنن شرایطی به اصطلاح رقاببىتبىی است که عقلانیت،‏ سلیقه و شعور هبرنبرری فکور

رنگ می بازد.‏

رضا سرور،‏ استاد دانشگاه نبریبرز معتقد است:‏ ‏بهتبههیه کنندگان عنان گسیخته عمل

می کنند،‏ دلال هستند.‏ رسانه ها هم به کمک ‏بهتبههیه کنندگان تئاتر می آیند.‏ نبریبرروهای

این ‏بهتبههیه کنندگان صفحات تئاتر روزنامه ها را به کنبرتبررل خودشان در آورده اند و

روابط کثیفی بر آبهنبهها حا کم است.‏

قاب آخر

‏#بدون_صدای ‏_شاتر_‏ و_نور_دورببنیبنن ‏_عکاسان_مزاحم_تئاتر_‏ ببینیم.‏

به طور معمول قبل از شروع هر ‏بمنبممایشی،‏ ‏مجممجخاطبان به حفظ سکوت،‏ خاموش کردن

گوشی تلفن ‏همھهممراه دعوت شده و البته از عکس برداری و فیلم برداری حبنیبنن اجرا

منع می شوند.‏ سال گذشته هنگام اجرای ‏بمنبممایشی،‏ نور روشن موبایل ‏بمتبمماشا گری،‏

‏بمتبممرکز بازیگری روی صحنه را برهم ربجیبجخت و باعث وا کنش تند اعبرتبرراضی بازیگر به

‏بمتبمماشا گر خاطی شد.‏ بعد از آن اتفاق،‏ کارزار اینستا گرامی راه افتاد با هشتگ ‏#با

‏_گوشی _ خاموش_تئاتر_‏ ببینیم.‏ بسیاری از اهالىللىی تئاتر و البته ‏مجممجخاطبان حرفه ای

از آن استقبال کردند.‏ البته اینکه چه تعداد از ‏مجممجخاطبابىنبىی که با دورببنیبنن روشن

عکاسان مزاحم به سالن های ‏بمنبممایش کشیده می شوند،‏ با گوشی های خاموش تئاتر

می بینند،‏ مشخص نیستند.‏

حضور ‏بىببىی مدیریت،‏ سلیقه ای و غبریبررحرفه ای عکاسان در سالن های ‏بمنبممایش،‏ نیاز به

چاره جو ‏بىیبىی فوری دارد.‏ با خودم فکر می کردم ا گر ‏بمتبمماشا گران تئاتر هم به

شیوه های ایذابىیبىی،‏ با عکاسان مزاحم برخورد کنند یا اساسا اجرا را به دلیل این

‏بجتبججاوز به حقوق شان متوقف ‏بمنبممایند،‏ شاید چاره ای سریع و عملی برای رفع این

معضل اندیشیده شود.‏ اما هر حرکت ‏بجتبجخریبىببىی و مزاحم در ساحت تئاتر،‏


غبریبررفرهنگی و غبریبررمدبىنبىی است و در مغایرت با نفس اندیشه ورز و دموکراتیک تئاتر

قرار می گبریبررد و نبریبرز ‏بجتبججاوز مضاعف به حقوق سایر ‏بمتبمماشا گران است.‏

راه حل های عملی و قابل اجرا برای رفع معضل حضور عکاسان مزاحم در

اجراهای ‏مجممجختلف یک ‏بمنبممایش و جلوگبریبرری از آسیب به ‏مجممجخاطبان وجود دارد..‏

‏همھهمماهنگی و برنامه ریزی برای حضور حدا کبرثبرری عکاسان در اجراهای ویژه

عکاسان و مطبوعات و یا اطلاع رسابىنبىی از تارتحیتحخ های حضور عکاسان در یک اجرا

برای پیش آ گاهی ‏بمتبمماشا گران و حق انتخاب آنان برای حضور یا عدم حضور در

سالن.‏

روش اصولىللىی دیگر هم این است که گروه های ‏بمنبممایشی،‏ عکس های گرفته شده از

‏بمنبممایش شان را با حقوق ‏مجممجحفوظ در سایت و صفحه های اینبرتبررنبىتبىی خود برای استفاده در

دسبرتبررس قرار دهند.‏

معضل عکاسان مزاحم و تبلیغات کالاواره در تئاتر،‏ معلول ایدئولوژی ویرانگر

کالابىیبىی سازی هبرنبرر و هبرنبرربمنبممایش است.‏ چنبنیبنن رویکردی اندیشه،‏ خلاقیت،‏ جسارت را

در تئاتر نابود می کند و ویژگی انقلابىببىی بودنش را از آن می ستاند.‏

پیگبریبرری هبرنبررمندان و تولیدکنندگان هبرنبررهای ‏بمنبممایشی برای ابجیبججاد تشکل های مستقل

و قدربمتبممند،‏ و افزایش مطالبه گری از دولت برای تغیبریبرر سیاست های ‏بجتبجحمیلی نادرست

و ‏بجتبجخصیص بودجه های مالىللىی ‏جمحجممایبىتبىی بدون دخالت و اعمال سلیقه های تبعیض آمبریبرز،‏

پیش شرط حل ریشه ای ‏بجببجخشی عمده ای از معضلات کنوبىنبىی تئاتر در کشور است.‏

باشد که به حقوق شهروندی یکدیگر احبرتبررام بگذار ‏بمیبمم.‏

خرداد ماه ١٣٩٧


منابع:‏

١. گفتگو با رضا معطریان،‏ مسعود پا کدل،‏ سیامک زمردی مطلق درگزارشی از

عکاسی تئاتر،‏ نیلوفر رستمی،‏ ایران تئاتر،‏ ‏بهببههمن ١٣٨۵

٢. گفتگو با رضا موسوی:‏ عکاسی تئاتر خبرببرری یا هبرنبرری؟،‏ ‏سمسسممبریبررا سلطابىنبىی،‏ مرکز آموزش و

پژوهش روزنامه ‏همھهممشهری،‏ ‏بهببههمن ١٣٨٩

٣. چوب حراج بر بدن ‏بجنبجحیف تئاتر،‏ نگاهی به تبلیغات تئاتر امروز ایران،‏ شبریبررین

مبریبررزانژاد،‏ انتشارات گروه تئاتر ا گزیت،‏ خرداد ١٣٩۶

۴. پول،‏ منطق بازار سو دیگر شاطبنیبنن،‏ گفتگوی ‏جمججممعی پبریبررامون ماهیت و دگرگوبىنبىی های

‏مجممجخاطب در تئاتر امروز ایران با حضور ‏مجممجحمد رضابىیبىی راد،‏ رضا سرور،‏ امبریبرررضا کوهستابىنبىی و

امبنیبنن عظیمی،‏ ‏مجممججله سینما و ادبیات،‏ ‏سمشسمماره ۶٣، شهریور ١٣٩۶

۵. گفتگو با رضا موسوی:‏ تیبرتبرر کارم؛ علاقمندی به تئاتر است،‏ سایت شخصی رضا

موسوی و www.akkaasee.com آبان ١٣٨٨

۶. مشکلات عکاسان تئاتر در ایران چیست؟،‏ گفتگو با علی حدادی ‏(عکاس)،‏

ایسنا،‏ تبریبررماه ١٣٩٢

٧. عکس،‏ تئاتر و عکاسی تئاتر،‏ دنیل سالناو،‏ ترجمججممه فاطمه ملکی زندی

٨. نور بر صحنه می تابد،‏ رییس هیات مدیره ابجنبججمن عکاسان خانه تئاتر،‏ ابراهیم

سیسان،‏ www.theaterforum.ir اردیبهشت ١٣٩٧

٩. روش های ارائه و فروش عکس تئاتر چیست؟،‏ علبریبررضا کیا،‏ ایسنا،‏ تبریبرر ١٣٩١

١٠. وظیفه عکاس تئاتر ثبت ‏بهببههبرتبررین ‏لحللححظات یک ‏بمنبممایش است،‏ گفتگو با رییس ابجنبججمن

عکاسان خانه تئاتر،‏ خبرببررگزاری آنا،‏ اردیبهشت ١٣٩۵

The Chicago School of Media Theory, advertising, .١١

Jennifer Hulbert, www.lucian.uchicago.edu

١٢. رولان بارت،‏ اتاق روشن؛ اندیشه هابىیبىی درباره ی عکاسی،‏ ترجمججممه نیلوفرمعبرتبررف،‏

نشرچشمه ١٣٨٠

١٣. بررسی شباهت های بنیادین میان دو رسانه تئاتر و عکاسی،‏ مهدی مبریبررمجممجحمدی،‏

ایران تئاتر،‏ خرداد ١٣٨۵

١۴. مصاحبه با مر ‏بمیبمم جعفری،‏ عکاس گروه تئاتر ا گزیت

More magazines by this user
Similar magazines