سیاست‌گذاری های بازار؛ هم پیمانی نامبارک دولت و بخش خصوصی در ویرانی تئاتر ایران

exittheatre
  • No tags were found...

تجربه تماشای تئاتر امروز؛ غارت‌زدگی 
به قلم اردشیر شیرخدایی، منتقد گروه تئاتر اگزیت


سیاست گذاری های بازار؛ هم پیمابىنبىی نامبارک دولت و ‏بجببجخش خصوصی در ویرابىنبىی تئاتر ایران

‏بجتبججربه ‏بمتبمماشای تئاتر امروز؛ غارت زدگی‏

به قلم اردشبریبرر شبریبررخدابىیبىی،‏ منتقد گروه تئاتر ا گزیت‏

در نوشتار زیر تلاش می کنم به عنوان ‏مجممجخاطبىببىی که در دو دهه ی اخبریبرر به طور پیگبریبررانه تئاتر ‏بمتبمماشا

کرده،‏ اعبرتبرراضم را نسبت به فریبکاری در تئاتر و به شرایط و سیاست گذاری هابىیبىی که منجر به زوال

تئاتر متفکر در این سال ها شده،‏ ابراز کنم.‏ از اواسط دهه هفتاد ‏سمشسممسی شروع به ‏بمتبمماشای تئاتر


***

کردم.‏ از دورابىنبىی که به ‏بجتبجحولات عمیق در تئاتر بعد از انقلاب معروف شد.‏ شروع شکوهمھهممندانه ای

بود.‏ ‏بجتبججربه ‏بمتبمماشای تئاتر روایبىتبىی پرویز ‏ممممممنون که شبریبررین و فرهاد را با برداشبىتبىی متفاوت و نو از هبرنبرر نقالىللىی

حکایت می کرد.‏ بانو آئو ‏بىیبىی و کارنامه بنداربیدخش ‏بهببههرام بیضابىیبىی بزرگ..‏ دایره گچی قفقازی و بازی

اسبرتبرریندبرگ استاد ‏سمسسممندریان..‏ عروسی خون و شکار روباه علی رفیعی..‏ پوف،‏ زنده یاد هوشنگ

حسامی و کارهای تکرارنشدبىنبىی گروه نرگس سیاه از آنتیگونه و سیاها تا خانه گذشته ما است و ...

تئاتر یکی از منابع مهم فکری،‏ اندیشه ای و روحی برابمیبمم تلقی می شود.‏ یک عشق ماندگار..‏ در

این سال ها با روند کالابىیبىی سازی تئاتر و ‏بجتبجحمیل مناسبات بازار بر عرصه ‏بمنبممایش،‏ نه تنها به ‏بهنبههاد تئاتر

بلکه به ‏بمتبمماشا گران جدی تئاتر چون من خیانت و جفای بزرگی رفته است.‏

زوال کیفی تئاتر و شیوع تئاترهای جعلی و متظاهرانه در این سال ها تنها یک برداشت شخصی

نیست بلکه واقعیت عمومی است و امروز ‏بمتبممامی فعالبنیبنن عرصه تئاتر از هر طیفی ‏(در ظاهر)‏ به آن

اذعان دارند و تئاتر اندیشمند را در وخیم ترین شرایط خود در چندین دهه قبل توصیف

می کنند.(‏‎١‎‏)‏

‏بجتبججارت و دروغ سرطان دامن گبریبرر تئاتر شده است.‏ تئاتر صداقتش را از کف می دهد؛ قدرت متفکر

و انقلابىببىی اش در جهت منافع و مناسبات بازار رنگ و نبریبررنگ مصادره شده است.‏

این نوشتار مدعی بررسی روسمشسممند فراز و نشیب های تئاتر ایران در این سال ها نیست.‏ اساسا آمار و

مستندات قابل اتکاء کمی و کیفی هم در این زمینه کمیاب است.‏ لیکن با توجه به ‏بجتبججربه های

شخصی به عنوان یک ‏مجممجخاطب پیگبریبرر و دغدغه مند تئاتر در طول این دو دهه که عمری حساب

می شود و توسل به چند ‏بمنبممونه ی مقایسه ای در ‏بجببجخش هابىیبىی از این نوشته در تلاشم وضعیت رو به

زوال تئاتر امروز را نبریبرز به طور انضمامی توضیح دهم با این یادآوری که قصد ‏بجتبجخریب یاغرض ورزی

شخصی نسبت به هیچ فردی در اینجا وجود نداشته است.‏

بازار؛ تزویر و ابتذال را به تئاتر پیشکش می کند.‏

علی اصغر دشبىتبىی کارگردان ‏بجتبججربه گرای تئاتر،‏ دوران های ‏مجممجختلف تئاتر ایران در بعد از انقلاب را

این گونه توصیف می کند(‏‎٢‎ ): ‏«اوائل انقلاب و دوران جنگ تئاتر مدیومی است مبتبىنبىی بر اعتقادات.‏

بعد از جنگ واژه ‏«تعهد»‏ به تئاتر الصاق می شود.‏ این واژه به تدرتحیتحج رنگ می بازد و بعد از

خرداد ١٣٧۶ کلیدواژه ‏«کیفیت»‏ در تئاتر اهمھهممیت پیدا می کند.‏ در این دوران ارزیابىببىی تئاتر به یک

ارزیابىببىی کیفی تبدیل می شود و خلاقیت ارزش پیدا می کند و مبنای ارزیابىببىی قرار می گبریبررد.‏ در

سال های اخبریبرر واژه ‏«اقتصاد»‏ در تئاتر جایگزین شده است.»‏


دشبىتبىی،‏ خود یکی از مصادیق قربانیان خودآ گاه تاثبریبرر ویرانگر اقتصاد بازار بر تئاتر اصیل است.‏ او

در مقطع انتهابىیبىی دوران اصالت کیفیت تئاتر،‏ برای اجرای ‏بمنبممایش پینوکیو که نقد نظام آموزشی بود،‏

دوازده ماه وقت صرف ‏بمتبممرین می کند.‏ (٣) حالا در دوران سیطره بازار و اقتصاد ‏همھهممبنیبنن کارگردان

‏بجتبججربه گرا،‏ ‏بمنبممایش نام برده را روی صحنه می برد که اثری ایگوییسبىتبىی با یک ایده خصوصی به نظر

می رسد و زمان طرح ایده تا اجرابىیبىی کردنش به مدت دو ماه و نیم تا سه ماه به طول ابجنبججامیده (۴)

و به اعتبار بازیگران عرصه تئاتر ‏بجتبججر ‏بىببىی مانند پانته آ پناهی ها و آتیلا پسیابىنبىی و چهره ای مانند نگار

جواهریان،‏ ‏بىببىی آنکه از توان اجرابىیبىی آبهنبهها در بافت ‏بمنبممایش استفاده چندابىنبىی کرده باشد و با

شاموربىتبىی بازی های تکنیکی و البته استفاده از تبلیغات عرصه ‏مجممججازی با تکیه بر این چهره های معتبرببرر،‏

به جذب ‏مجممجخاطبان و تضمبنیبنن گیشه اش دست می یازد.‏ این شیوه دقیقا ‏همھهممان شیوه راتحیتحج در تئاتر

کاسب کار غبریبرر ‏بجتبججر ‏بىببىی در به کارگبریبرری سلبرببرریبىتبىی ها و..‏ برای جلب ‏مجممجخاطب است.‏

‏بمثبممیبىنبىی،‏ برهابىنبىی مرند،‏ دشت آرای،‏ حداد و یعقو ‏بىببىی و...‏ ‏بجببجخشی دیگر از این نسل برآمده از دوران

کیفی تئاتر هستند که خودآ گاه یا ناخودآ گاه و با دلایل متفاوت به موتور ‏مجممجحرکه فکری تکوین

روند خصوصی سازی دستوری و دولبىتبىی تئاتر در سال های اخبریبرر تبدیل شده اند.‏

استقبال یا سکوت ‏بجببجخشی از هبرنبررمندان تئاتر در مواجهه با سراب ‏بجنبججات ‏بجببجخش خصوصی سازی و

خودکفابىیبىی اقتصادی تئاتر،‏ نتاتحیتحج مایوس کننده ای برای ‏بهنبههاد تئاتر و برای ‏مجممجخاطبانش در بر داشته است.‏

در برخی از ‏بجتبجحلیل های راتحیتحج در قبال این شکل از سکوت یا پذیرفبنتبنن ‏بىببىی چون و چرای لغو

کمک های مالىللىی دولت در قالب خصوصی سازی اجباری از طرف هبرنبررمندان آن را در قالب وا کنشی

‏جمججممعی نسبت به رفتار نادرست دولت ‏بهنبههم و دهم و شکل پرداخت و قطع کمک های مالىللىی در آن

مقطع ‏بجتبجحلیل کرده اند.‏ حال آنکه خصوصی سازی ذیل برنامه های تعدیل ساختاری در دستور کار

‏بمتبممام دولت های پس از جنگ قرار داشته است لیکن در دولت ‏بهنبههم و دهم با شدت فزاینده ای در

‏بمتبممام ‏بجببجخش ها مورد پیگبریبرری قرار گرفت وهمھهممچنان نبریبرز مورد پیگبریبرری و از اولویت های کلان اجرابىیبىی

در کشور است.‏ از نتاتحیتحج این روند در ‏بجببجخش های ‏مجممجختلف مانند ‏بهببههداشت و آموزش بالا رفبنتبنن هزینه ها و

کاهش ‏بهببههره مندی اقشار کم درآمد مانند کارگران،‏ کارمندان و...‏ است.‏ خصوصی سازی تئاتر

اندیشه ‏مجممجحور به گران شدن و نبریبرز کاهش کیفی،‏ سبرتبرروبىنبىی و ‏بىببىی خاصیبىتبىی آن می ابجنبججامد.‏

چند ‏بمنبممونه انضمامی از آثار سیاست گذاری های خصوصی سازی بر زوال روندهای تئاتر

یکی از کارگردانان و مدیران تئاتری برآمده از نسل دوران کیفی تئاتر،‏ مهرداد رایابىنبىی ‏مجممجخصوص

است.‏ ‏بجتبججربه دو دهه ‏بمتبمماشای تئاتر به من ‏مجممجخاطب پیگبریبرر فرصت مقایسه ی شیوه نگاه و عملکرد این

هبرنبررمند را دست کم در خصوص یک ‏بمنبممایش در طول سالیان داده است.‏ مهرداد رایابىنبىی ‏مجممجخصوص،‏

دانش آموخته کارشناس ادبیات ‏بمنبممایشی و دکبرتبررای مطالعات تئاتری از انگلستان است.‏ بیشبرتبرر این


**

سال ها را در پست های مدیریبىتبىی تئاتر فعال بوده.‏ مدیرکل امور ببنیبنن المللممللی اداره کل هبرنبررهای ‏بمنبممایشی،‏

آخرین منصب او قبل از استعفایش در سال‎٩۶‎ بوده است.‏ رایابىنبىی ‏مجممجخصوص عضو هیات علمی و

استاد دانشگاه نبریبرز هست.‏ ‏«مهمبرتبررین ماموریت رایابىنبىی ‏مجممجخصوص در دوران تصدی پست دولبىتبىی اش در

جبهه ای بود که هدف اصلی وزاربجتبجخانه متبوعش و دولت یازدهم در حوزه تئاتر به حساب می آمده:‏

خصوصی سازی تئاتر.»‏ (۵)

‏بمنبممایش ‏«خشم و هیاهو»ی رایابىنبىی ‏مجممجخصوص را اولبنیبنن بار در خرداد ١٣٧٩ در تئاترشهر دیدم.‏ ‏بمنبممایش

مردانه ای که علی سلیمابىنبىی،‏ ‏مجممججید آقا کر ‏بمیبممی به ‏همھهممراه خود کارگردان در آن بازی داشتند و با وجود

گذشت سالیان ‏بىببىی آنکه جزئیات را به یاد بیاورم ، سرزندگی و قدرت بازی بازیگران را در آن

اجرا فراموش نکرده ام.‏ هجده سال بعد در زمستان ١٣٩۶ رایابىنبىی ‏مجممجخصوص،‏ خشم و هیاهو را در

سالن خصوصی شهرزاد و با بازیگران چهره و به اصطلاح برند!‏ ‏(هانیه توسلی،‏ علی سرابىببىی،‏

امبریبررحسبنیبنن رستمی)‏ روی صحنه برد.‏ این ‏بمنبممایش ظاهرا قرار بود با زهرخند،‏ سیستم اصلاحی

تربیبىتبىی را به نقد بکشد و بر نقش و مسئولیت افراد اجتماع بر شکل گبریبرری بزه کاری در یک فرد

آسیب پذیر تا کید کند.‏ به نظرم جهان ‏بمنبممایش رایابىنبىی ‏مجممجخصوص فاقد عمق،‏ تکبرثبرر و نوآوری و حبىتبىی

سرزندگی در بازی ها بود.‏ کارگردان با جا به جا کردن شخصیت ‏(تیپ)‏ یک زن به جای شخصیت

‏(تیپ)‏ یکی از مردها در ‏بمنبممایش قبلی ظاهرا قصد روزآمدی و توجه به نیاز جامعه امروز در طرح

مسائل زنان داشته.‏ اما شکل پرداخت و حضور زن ربط چندابىنبىی به مساله جنسیت و مشکلات

امروزی زنان نداشت و اساسا موضوع ‏بمنبممایش بعد از گذشت حدود دو دهه از اجرای ‏بجنبجخستبنیبنن و با

وجود این ‏همھهممه تغیبریبررات و پیچیدگی های جدید در جامعه،‏ نابسنده به نظر می رسید.‏

به عنوان یک ‏مجممجخاطب سوالمللمم این است که آیا این استاد دانشگاه و مدیر پیشرو در امر

خصوصی سازی،‏ هیچ سراغی از بازیگران با استعداد و خوش قربجیبجحه ‏(غبریبرر برند)‏ نداشته تا برای

‏بمنبممایشش آبهنبهها را به روی صحنه به کار بگمارد؟ آیا اجرای ‏مجممججدد این ‏بمنبممایش بعد از این ‏همھهممه سال،‏ با

چنبنیبنن نگاهی و با این ترکیب از بازیگران صرفا برای موفقیت در گیشه صورت نگرفته است؟ آیا

این ‏همھهممه تلاش های مدیریبىتبىی برای خصوصی سازی تئاتر نتیجه ‏بهنبههابىیبىی اش،‏ صرفا فتح پبریبرروزمندانه ی

گیشه نبوده است؟

تاثبریبرر و اعجاز تئاتر اصیل،‏ پایدار است.‏ اثر اجرای قدربمتبممند ‏بمنبممایش شب به خبریبرر مادر ‏مجممجحمد یعقو ‏بىببىی در

سالن ‏سمشسمماره ٢ تئاترشهر یا رقص کاغذپاره هایش و یا گل های ‏سمشسممعدابىنبىی که شکل اجرابىیبىی منحصرش

بعد از بیست سال در تئاتر ایران تکرار نشده است،‏ در من جریان دارد.‏ تاثبریبرر ‏بمتبمماشای اجرای

‏بمنبممایش مصاحبه ‏مجممجحمد رجمحجممانیان با بازی عالىللىی نصبریبررپور و حضور اجمحجممدآقالو و داستان اثرات شکنجه بر


دخبرتبرر چریک الحللحجزایری ‏همھهممچنان بعد از گذشت بیست سال به یاد آوردبىنبىی است و یا ‏مجممججلس نامه اش به

عنوان ‏بمنبممایش ایرابىنبىی...‏ اما بسبرتبرر سیاست گذاری های فرهنگی کلان در لغو پشتیبابىنبىی های لازم از هبرنبرر

و هبرنبررمندان و اسبرتبرراتژی های فردی این هبرنبررمندان برای بقاء وهمھهممچنبنیبنن عدم ‏همھهممبستگی مطالبه گرانه

جامعه تئاتری از دولت برای ‏جمحجممایت ‏بىببىی دخالت باعث شده آثار کنوبىنبىی این هبرنبررمندان و بسیاری مانند

آبهنبهها،‏ به ویروس ‏بجتبججاری نظام بازار،‏ آلوده شوند و از اصالت و اثربجببجخشی کمبرتبرری برخوردار باشند.‏

امبنیبنن عظیمی روزنامه نگار هم معتقد است:«مجممجحمد رجمحجممانیان و ‏مجممجحمد یعقو ‏بىببىی با آن عقبه فکری

زیبابىیبىی شناسی ارزسمشسممند نا گهان به کارگردانابىنبىی مبتلا به منطق بازار تبدیل می شوند.‏ که تنها در

جستجوی رفع نیازهای ‏مجممجخاطب از طریق ارضای حس نوستالژی،‏ سرگرمی سازی دست چندم و

تکه پرا کبىنبىی سیاسی می شوند و دیگر نشابىنبىی از اصالت و خلاقیت و تعهد در کارشان نیست.»‏ (۶)

شرایط حا کم بر تئاتر امروز و مناسبات مسموم جریان غالب جاری و ایدئولوژی بازار ‏همھهممواره

خطرهای جدی قلمداد می شود برای حذف یا هضم گروه های مستقل و آلبرتبررناتیو،‏ استعدادهای

جدید و هر حرکبىتبىی که قصد دارد به شکل و شیوه ای ضد جریانات حا کم حرکت کند.‏

خصوصی سازی،‏ تئاتر شهرستان ها را با ایستابىیبىی رو به رو کرده است.‏ هزینه های تولید تئاتر برای

گروه های تئاتری فعال بالا رفته است.‏ این سیاست گذاری ها نابرابری،‏ ‏بىببىی اثری و ‏بهنبههایتا مرگ

خلاقیت های استعدادهای تئاتری را در سراسر ایران به ‏همھهممراه می آورد.‏

مرتضی مبریبررمنتظمی،‏ یکی از کارگردانان ایده مند دوران حا کمیت اقتصاد بر تئاتر است که

ویروس های جریانات بازار،‏ صداقت سخن کار تئاتری اش را ‏مجممجخدوش کرده است.‏ مبریبررمنتظمی در

سال ١ ٣٩ ٣ ‏بمنبممایش P2 را با نویسندگی و بازی عباس ‏جمججممالىللىی،‏ هبرنبررمند معبرتبررض و پرسش گر تئاتر به

روی صحنه برد.‏ موضوع ‏بمنبممایش با نگاه مدرنیسبىتبىی به داستان ضحا ک،‏ مضموبىنبىی اعبرتبرراضی و آ گاه

داشت.‏ این کارگردان نوگرا که به نظر می رسید تئاتر را ‏مجممجحملی برای آ گاهی و اعبرتبرراض می دانست،‏

‏بمنبممایش بکت را با نوعی نگاه خنبىثبىی نسبت به ‏بمنبممایشنامه ژان آنوی،‏ روی صحنه آورد.‏ ‏همھهممزمان

مبریبررمنتظمی یکی از ‏بهتبههیه کنندگان ‏بمنبممایش گم و گور،‏ به کارگردابىنبىی امبریبرر مهندسیان و بازی الناز

شا کردوست شد.‏

‏بمنبممایش گم و گور،‏ یکی از ضعیف ترین ‏بمنبممایش های سال های اخبریبرر بود که ‏بمتبمماشا کرده ام.‏ مشخص

نیست کارگردان جوان و ‏بىببىی ‏بجتبججربه ، این ‏بمنبممایش را بر اساس چه مناسبابىتبىی با چنبنیبنن گروهی روی صحنه

ایرانشهر برده است.‏ با متبىنبىی ‏لحللحجام گسیخته که گاه فاقد چفت و بست های ابتدابىیبىی بود.‏ در این ‏بمنبممایش

شا کردوست نقش مقابل امبریبررجعفری بود و حبىتبىی توانابىیبىی کنبرتبررل فراز و فرودهای صدایش را در طول

اجرا نداشت.‏ آیا باید به نگاه به اصطلاح اعبرتبرراضی مبریبررمنتظمی در تئاترش باور داشت وقبىتبىی در

تولید یک ‏بمنبممایش کاسبکارانه و ‏بجتبججاربىتبىی مشارکت دارد؟ آیا این یک دروغ بزرگ نیست؟


‏بمنبممایش شب سبریبرزدهم ‏جمحجممید امجممججد را در پایبریبرز ١ ٣٧٩ از آخرین ردیف بالکن سالن اصلی تئاترشهر

‏بمتبمماشا کردم.‏ سالن ‏مممممملو از ‏جمججممعیت بود و ‏بمنبممایش مفرح و سالمللممی را با نقش آفریبىنبىی دلحللحچسب بازیگران

اصیل تئاتر شاهد بودم.‏ در سال ١٣٩۵ در ‏بمنبممایش سه خواهر و دیگران به اجبار قوانبنیبنن نانوشته و

مبهم خصوصی سازی حبىتبىی در سالن دولبىتبىی!‏ دال برضرورت حضور سلبرببرریبىتبىی در یک ‏بمنبممایش،‏ امجممججد از

‏بهببههنوش ‏بجببجختیاری استفاده کرد ‏بىببىی آنکه واقعا تاثبریبرر کیفی بر روند ‏بمنبممایش بگذارد و یا بر فروش بالای

بلیط تاثبریبرر معناداری داشته باشد.‏

جعل تار ‏تحیتحخ تئاتر یونان باستان به نام خصوصی سازی

پروژه خصوصی سازی فرهنگی در کشور،‏ ذیل اجرابىیبىی شدن ابلاغيه سياست های کلی اصل ۴ ۴

قانون اساسی در سال ١٣٨۴ شتاب بسیاری گرفت.‏ اراده سیستم مببىنبىی بر خصوصی سازی تئاتر در

معنای قطع بودجه های ‏جمحجممایبىتبىی از تولید تئاتر به طور موجدانه و البته به شکل دستوری از تارتحیتحخ

مذکور لازم الاجرا شد.‏ گفتمان غالب و حا کم نبریبرز از میانه دهه هشتاد،‏ خصوصی سازی تئاتر را به

عنوان تنها راه حل ‏بجنبججات دهنده تئاتر از معضلات و ‏مجممجحدودیت هایش تقدیس کرده است.‏ با نگاهی

اجمججممالىللىی به ‏مجممجحتوای تولید شده مرتبط با سیاست گذاری ها و مسائل کلان تئاتر کشور از ‏همھهممان مقطع در

گفتارهای دانشگاهی،‏ رسانه ای،‏ مطبوعابىتبىی و ‏بجتبجحقیقابىتبىی کشور متوجه می شوید گفتمان غالب امر

خصوصی سازی تئاتر را پیشاپیش به عنوان هدف غابىئبىی تلقی می کند.‏ حبریبررت آور اینکه در ‏بمتبممام طول

این سال ها اساسا تعریف متعبنیبنن و قانوبىنبىی از خصوصی سازی،‏ تئاتر دولبىتبىی،‏ تئاتر خصوصی در

دسبرتبررس نیست و سازوکارهای دلالتمند مدوبىنبىی در رژ ‏بمیبمم حقوفىقفىی فرهنگی کشور در این رابطه

تدوین نشده است.‏ در ‏بمتبممام این سال ها به ‏بهببههانه ی واهی خوداتکابىیبىی تئاتر،‏ دولت از ‏بمتبممامی وظایف

ذابىتبىی ‏جمحجممایبىتبىی و مالىللىی اش در قبال تولید تئاتر،‏ هبرنبررمندان تئاتر و ‏مجممجخاطبان تئاتر شانه خالىللىی کرده است.‏

‏بىببىی آنکه نظارت و ارزشیابىببىی شکل و ‏مجممجحتوی ‏بمنبممایش ها را لغو کند.‏ گو اینکه روند خصوصی سازی تئاتر

و حا کمیت بازار،‏ به طور بطبىئبىی و نامربىئبىی مناسبات سانسور اقتصادی را به تئاتر ‏بجتبجحمیل می کند که

تبعات منفی گسبرتبررده تری هم نسبت به سانسورهای معمول دارد و از آبهنبهها پیشی می گبریبررد.‏ در حال

حاضر دولت جلودار امر خصوصی سازی تئاتر است و ‏سمسسممینارها و نشست های بسیاری را برای تبیبنیبنن

و توجیه لزوم اجرای آن تدارک می بیند،‏ گو اینکه پیشاپیش و از مدت ها قبل در حال مدیریت و

اجرابىیبىی کردن این روند بوده است.‏

به ‏بمنبممونه ای از تدارک پروپا گاندیسبىتبىی تثبیت گفتمان خصوصی سازی تئاتردر میانه دهه هشتاد توجه

کنیم.‏

در مقاله ی زیر با عنوان ‏«تاملی بر جریان خصوصی سازی ایران»(‏‎٧‎‏)،‏ نویسنده با ‏بمتبممسک به تارتحیتحخ

تئاتر یونان باستان و مصاحبه با هبرنبررمندابىنبىی مانند نادر برهابىنبىی مرند،‏ نغمه ‏بمثبممیبىنبىی و...‏ در ‏بىپبىی این ایده


است که خصوصی سازی در تئاتر،‏ امری ابدی ‐ ازلىللىی است.‏ ‏بجتبجحلیل این مقاله و البته اظهارات

مصاحبه شوندگان آن،‏ تطابق چندابىنبىی با مفاهیم مدرن مبابىنبىی اقتصاد سیاسی در جهابىنبىی کنوبىنبىی ندارد و

فقر ‏بجتبجحلیلی و استدلال ‏بىببىی ارتباط در مفاهیم به کار گرفته شده در آن عیان است.‏ اساسا نقش

نئولیبرببررالیسم،‏ برنامه های تعدیل ساختاری،‏ وظایف دولت متمدن مدرن در شکل و شیوه

‏جمحجممایت های فرهنگی و ... در این مقاله مورد غفلت قرار گرفته است و به نظر می رسد در یک

شیفتگی نئولیبرببررالیسبىتبىی،‏ مفهوم خصوصی سازی در تئاتر تقدیس می شود.‏

نویسنده در شروع با سخبىنبىی به نقل خودش از ارسطو شروع می کند:«تئاتر به مفهوم حقیقی کلمه

از ابتدای پیدایش به عنوان هبرنبرر مستقل به ‏سمشسممار آمده که نه فرمانبرببرردار کسی یا جابىیبىی بوده و نه

دست نیاز به سوی دولت دراز می کرده است.»‏

در اینکه تئاتر واقعی ‏بمتبمملک ناپذیر است،‏ شبهه ای وجود ندارد.‏ اما شکل و شیوه نقل قول ها و

‏بجتبجحلیل های مقاله مورد اشاره در راستای ‏همھهمماهنگی با سیاست گذاری های حا کمیبىتبىی مببىنبىی بر وا گذاری

‏(بجتبجحمیل)‏ ‏بمتبممامی مسئولیت های ‏جمحجممایبىتبىی و مالىللىی دولت بر دوش هبرنبررمندان تئاتر و ‏بمتبمماشا گران است.‏

در ادامه مقاله ‏«تاملی بر جریان خصوصی سازی ایران »، اینطور می خوانیم:«تئاتر جهان حدود

بیست و پنج قرن پیش روی پای خود ایستاده،‏ بدون هیچ ترس و واهمھهممه و ذره ای کمک دولبىتبىی به

شکل کاملا مستقل بر صحنه آمده و اجراهای ماندگاری از خود به یادگار گذاشته است.»‏

نقل قول های هبرنبررمندان تئاتر برای تایید مدعای مورد نظر مقاله نبریبرز قابل توجه است.‏ نغمه ‏بمثبممیبىنبىی،‏

اشاره می کند:«در قرن پانزدهم و شانزدهم میلادی شرکت های تئاتری گونا گوبىنبىی وجود داشتند

که با یکدیگر رقابت می کردند...‏ تئاتر فرانسه نبریبرز در قرن هفدهم به صورت خصوصی اداره

می شد و دولت هیچ گونه مداخله مالىللىی یا ‏مجممجحتوابىیبىی مستقیم در ‏بمنبممایش های اجرا شده نداشته.»‏

همھهممانطوری که ملاحظه می شود ‏بمتبممام پافشاری ها و داده های تاربجیبجخی و فرهنگی در جهبىتبىی است که بر

لزوم ساقط کردن تعهد بار مالىللىی از عهده دولت در قبال تئاتر تا کید شود.‏ البته ‏بمثبممیبىنبىی،‏ نسبت به

وجود سیاست های ‏ممممممبریبرزی ارشاد در راه رسیدن به استقلال تئاتر اعبرتبرراضی ندارد فقط تا کید

می کند:‏ » دولت برای تشویق ‏بجببجخش خصوصی در مشارکت فعالیت های فرهنگی باید اقدام ‏بمنبمماید و

قبل از هرچبریبرز سیاست های ‏ممممممبریبرزی خود را به شکل دقیق و ثابت مشخص سازد تا سرمایه گذاری

خصوصی احساس ثبات کرده و در این راه گام پیش بگذارد.‏ در این صورت می توانیم هبرنبرر تئاتر

را از بار مالىللىی و ‏مجممجحتوابىیبىی دولت آزاد کنیم.»‏

نادر برهابىنبىی مرند،‏ که در حال حاضر به عنوان یکی از دست اندرکاران دولبىتبىی تئاتر قلمداد می شود

در مقاله مذکور اظهار داشته:«تئاتر خصوصی یا مستقل،‏ متاسفانه در کشور ما تبدیل به یک رویای

‏مجممجحال شده است.‏ زیرا تئاتر مستقل به گونه ای از هبرنبرر گفته می شود که نه تنها از نظر مالىللىی بلکه از آن


مهم تر از نظر ‏مجممجحتوابىیبىی هم آزاد بوده و وابستگی به دولت نداشته باشد.»‏ برهابىنبىی مرند هیچ ارتباطی

ببنیبنن ‏بمنبممایش مستقل و به ورطه ی ابتذال افتادن ‏بمنبممی بیند،‏ بلکه معتقد است:«هبرنبررمند وقبىتبىی بتواند

دست از مبارزه ی مادی و معنوی برای هر ‏بجببجخش از اثرش بردارد،‏ پیگبریبرری های لازم را به

‏بهتبههیه کننده اثرش بسپارد آن وقت فضا برای خلاقیت او بیشبرتبرر و بیشبرتبرر باز می شود»‏ برهابىنبىی مرند هم

متوسل به اعصار دیگر می شود و اضافه می کند:«در قرن شانزدهم میلادی این شکل از تئاتر

توسط شکسپبریبرر اجرا می شده»‏

گذر زمان ثابت کرد،‏ ‏بجتبجحقق بدربجیبجخت رویای ‏مجممجحال حضور ‏بجببجخش خصوصی ‏(سرمایه گذاران،‏

‏بهتبههیه کنندگابىنبىی)‏ که گاه ربطی به فرهنگ و هبرنبرر تئاتر ندارند،‏ چه بلابىیبىی بر سر تئاتر وخلاقیت هبرنبرری

هبرنبررمندان آورده اند.‏

ای کاش این هبرنبررمندان عزیز در کنار نقل هابىیبىی از مطالعات تاربجیبجخی خصوصی سازی تئاتر در اعصار

گذشته،‏ که تنها راه ‏بجنبججات تئاتر را حذف کمک مالىللىی دولت تفسبریبرر می کند،‏ به وضعیت پرداخت

یارانه ها و کمک های مالىللىی دولت های کشورهای مانند فرانسه،‏ سوئد،‏ آلمللممان و حبىتبىی کشور ‏همھهممسایه مان

ترکیه نظری می افکندند.‏ دولت ترکیه مانند دولت فرانسه نه تنها به تئاتر دولبىتبىی سوبسید سالانه

می پردازد که برای تولید تئاتر خصوصی نبریبرز بودجه ی سالانه ‏بجتبجخصیص می دهد.‏ آیا آلمللممان،‏ فرانسه

و...‏ به آرمان های بیست و پنج قربىنبىی تئاتر خیانت ورزیده اند؟ آیا آبهنبهها هرگز تئاتر مستقل نداشته اند؟

بیش از یک دهه بعد،‏ رضا سرور نویسنده و استاد دانشگاه،‏ در یک گفتگوی ‏جمججممعی با حضور

کارگردانابىنبىی چون رضابىیبىی راد و کوهستابىنبىی،‏ اشاره های کاملا متضادی از تارتحیتحخ ٢۵ قربىنبىی تئاتر به دست

می دهد و در تا کید لزوم کمک های مالىللىی دولت معتقد است:«وقبىتبىی تئاتر نزدیک به ٢۵ قرن یعبىنبىی

از ‏همھهممان زمان دولت شهر آتبىنبىی تا امروز حیات و ‏مممممماتش با دولت بوده است باید این نقش ادامه پیدا

کند.‏ اما این به معنای حا کمیت دولت بر تئاتر نیست.»‏ سرور پیشنهاد می دهد:«بجببجخشی از

هزینه های تئاتر باید از طریق سازمان هابىیبىی که شبیه سندیکاهای مستقل هستند تامبنیبنن شود؛ تا

مستقل از نیازهای بازار کار کنند و ‏مجممججبور به ‏بمتبممکبنیبنن در برابر ‏بمتبمماشا گر پیشبنیبنن نباشند.»‏ (۶)

با مطالعه این نگاه ها متوجه می شو ‏بمیبمم ادبیات تولید شده مدافع خصوصی سازی در این سال ها

چقدر نقاط ابهببههام دارند و تا چه اندازه ی خطرنا کی جعل شده اند و فریبکارند.‏

قانون:‏ اصل تنازع بقاء

در این سال های اخبریبرر وزیر ارشاد و یا مدیرکل هبرنبررهای ‏بمنبممایشی ‏(دولت)‏ ‏همھهممواره روند رو به رشد

آمار کمی تعداد سالن های خصوصی و افزایش روزافزون تعداد ‏بمنبممایش های روی صحنه را


مهم ترین دستاوردهای ترفىقفىی تئاتر کشور معرفىففىی کرده اند.‏ تاثبریبرر منفی سالن های خصوصی بر کیفیت

اجراها و طراحی های ‏بمنبممایش های این سال های اخبریبرر البته موضوع ‏بجتبجحلیلی جدا گانه ای می طلبد اما

فارغ از آسیب شناسی این موضوع با نگاهی به مشکلات دست به گریبان سالن های خصوصی

‏(عمدتا آپاربمتبممان ، زیرزمبنیبنن،‏ انبار تغیبریبررکاربری داده شده)‏ متوجه می شو ‏بمیبمم برخی از آبهنبهها با ورود

سرمایه های کلان نامشخص در این حوزه،‏ یا در آستانه ورشکستگی هستند و یا با مشکلات

متعددی دست و پنجه نرم می کنند.‏ در فقدان یا نقصان پرسش برانگبریبرز دستورالعمل ها و ضوابط

مدون برای ساماندهی سازوکار نظاربىتبىی و کیفی سالن ها،‏ قانون تنازع بقاء در حضور و ‏بمنبممود این

سالن ها برقرار است.‏ قوی،‏ ضعیف را می بلعد.‏

به نظرم اضافه شدن ٣ ٢ سالن خصوصی به ‏مجممججموعه سالن های ‏بمنبممایشی ‏بهتبههران و اجرا شدن ماهانه

بیش از صد ‏بمنبممایش،‏ تاثبریبرر مستقیم و عیبىنبىی بر رشد کیفی تئاتر در مقایسه با دورابىنبىی که من با تعداد

سالن های ‏مجممجحدود در ‏بهتبههران شروع به تئاتر دیدن کردم،‏ نداشته است.‏

این روزها بعد از ‏بمتبمماشای بسیاری از ‏بمنبممایش ها احساس می کنم غارت شدم،‏ مورد توهبنیبنن قرار

گرفته ام و به من خیانت شده است.‏ کالابىیبىی شدن تئاتر و اعمال مناسبات بازار کالابىیبىی به دلیل

سیاست گذاری های رسمسسممی و کلان،‏ خلاقیت و شور و تاثبریبرر تئاتری را زدوده است و تفکر اصیل،‏

‏بجتبجحول خواه و انقلابىببىی را از آن برگرفته.‏ گاهی احساس می کنم مضامبنیبنن اجتماعی،‏ سیاسی و...‏ در

‏بمنبممایش ها به نفع بازار و فروش بالاتر جعل می شوند.‏ برخی از گروه ها برای تطمیع و رضایت ‏مجممجخاطبان

دست به هر شاموربىتبىی بازی و نبریبررنگی می زنند.‏ پرداخت بیشبرتبرر ‏بمنبممایش های ‏بجتبججاری به موضوعات

اجتماعی،‏ سیاسی و..‏ سطحی و ‏بىببىی بنیاد است.‏ ‏بجتبججارت زدگی حبىتبىی با مسائل زنان،‏ امرسیاسی،‏ مساله

برابری و..‏ کاسبىببىی می کند و مفاهیم اصیل و انقلابىببىی را از معنا و عمل ‏بهتبههی می ‏بمنبمماید.‏

این روزها ا گر تقریبا در هر مقطعی از دوره اجرابىیبىی یک ‏بمنبممایش به ‏بمتبمماشای آن بنشینید،‏ احتمالا

حضور گاه ‏بجتبججاوزکارانه و آسیب رسان عکاسان را حس می کنید.‏ عکس تئاتر از واجبات امر

تبلیغات در دوران کالابىیبىی شدگی تئاتر تلقی می شود.‏ روابط عمومی ‏بمنبممایش ها معمولا به دلیل اینکه

نقش حیابىتبىی در فعالیت های بازاریابىببىی تئاتر پیدا کرده از ارکان دیگر تئاتر اهمھهممیت بیشبرتبرر یافته است.‏

برخی از گروه ها کوچک ترین حرمبىتبىی برای ‏مجممجخاطبان خود قائل نیستند.‏ آبهنبهها ‏مجممجخاطبان را پول می بینند.‏

در تبلیغات شان به راحبىتبىی دروغ می گویند،‏ جعل می کنند تا بازارگرمی کنند.‏ استفاده معمولا

نابه جا از بازیگران معروف و غبریبررمعروف،‏ چهر ه های دانشگاهی،‏ ادبىببىی،‏ سیاسی،‏ ورزشی و…‏ برای

تبلیغ تئاتر رواج یافته.‏ گاهی به توصیه یک چهره معتبرببرر به ‏بمتبمماشای تئاتر رفته ام اما نتیجه

مایوس کننده بود و اعتبار آن چهره هم به واسطه چنبنیبنن تبلیغی در نظرم کاسته شد.‏ تبلیغات تئاتر

از خود آن مهم تر شده است.‏ ‏بهببههای بلیط ‏بمنبممایش ها گران می شود و بسیاری از اقشار ‏بمنبممی توانند تئاتر

ببینند.‏ ایده مارکتینگ تئاتر در بازار کالابىیبىی شده،‏ افزایش قیمت تئاتر را به شرطی ‏مجممججاز قلمداد


می کند که افزایش تقاضا در این بازار وجود داشته باشد.‏ (٢ ( بنابراین هرچه تقاضا برای ‏بمتبمماشای

سلبرببرریبىتبىی ها و نگاه کاسب مآبانه در تئاتر بیشبرتبرر شود کسب و کار تئاتر بازاری رونق بسیار خواهد

گرفت و تعیبنیبنن قیمت بالاتر ‏بهببههای بلیط تا سقف مبریبرزان تقاضای عموما نوکیسه گان و طبقات بالابىیبىی

جامعه ‏مجممججاز است.‏

شبه تئاتر،‏ شبه ‏بمتبمماشا گر

آیا این مبریبرزان از دروغ و فریبکاری در تئاتر منعکس کننده ی گسبرتبرردگی ‏همھهممبنیبنن صفات در اجتماع ما

نیست؟ آیا شرایط کنوبىنبىی در تئاتر امروز،‏ وضعیت جامعه ی به شدت طبقابىتبىی ما را بازتاب ‏بمنبممی دهد؟

فرصت طلبىببىی،‏ سودجو ‏بىیبىی،‏ منفعت طلبىببىی شخصی از خصوصیت های قابل ‏لمللممس روزانه در اجتماع ما

نیست؟ خشونت،‏ تقلب،‏ ‏بىببىی حرمبىتبىی،‏ سفسطه گری و ریا در مناسبات انسابىنبىی امروز،‏ روابط سالمللمم و

عاشقانه و مبتبىنبىی بر احبرتبررام را زائل نکرده است؟ آیا تئاتر امروز ناخواسته آینه اجتماع است؟

بعضی معتقدند اساسا این ‏مجممجخاطب است که با اعمال سلیقه و ‏بجنبجحوه ی پول خرج کردنش هبرنبررمندان را

به نبریبرروی کار خودش بدل کرده و در ‏سمشسممایل یک کارفرما بر ذهن آبهنبهها سوار شده است.‏ (۶) ‏مجممجخاطبان

بورژوا و شبه ‏بمتبمماشا گران نوکیسه که تئاتر برای آبهنبهها بیشبرتبرر کارکرد جلوه فروشانه دارد.‏ تئاتر مستقل با

‏جمحجممایت مالىللىی دولت میسر می شود.‏ البته با ‏جمحجممایت مالىللىی بدون دخالت و ‏ممممممبریبرزی بر تولید و شکل و

‏مجممجحتوای آن.‏ تئاتر اندیشمند برای حرکت و بقایش نبایسبىتبىی وابسته به جیب ‏مجممجخاطب باشد.‏

از ایده تا اجرا؛ پروژه ی خبریبررخواهانه استعدادیابىببىی هبرنبرری یا کسب و کار پر رونق مبتبىنبىی بر

فریب؟

ابجیبججاد و افرایش تعداد سالن های خصوصی،‏ معضل دیرینه ی نابه سامابىنبىی فارغ التحصیلان ‏بىببىی کار را

حل نکرده است.‏ ریشه ی اصلی این معضل ‏بىببىی کفایبىتبىی نظام آموزشی است در عدم توانابىیبىی یا

خواست مدیریت جذب دانشجو به دانشکده های تئاتر…‏ در چنبنیبنن شرایطی ‏مجممجحدودیت های فراوابىنبىی

برای فعالیت و کار ‏همھهممگی فارغ التحصیلان فارغ از اینکه چه در دانشگاه ها آموخته اند،‏ وجود

دارد.‏

در چنبنیبنن شرایطی است که برخی از هبرنبررمندان هم به واسطه اعتبار کاری شان اقدام به برگزاری

کارگاه هابىیبىی ‏بجتبجحت عنوان از ایده تا اجرا می ‏بمنبممایند و در واقع طی قراردادی به اعتبار نام خود با

ثبت نام کنندگان دوره شان قراردادی تضمیبىنبىی برقرار می کنند تا در قبال دریافت مبلغ مشخص و

البته سبرپبرری کردن دوره آموزشی،‏ به روی صحنه بروند.‏ به جز استثنائابىتبىی،‏ نتیجه این دوره ها در

همھهممه زمینه های اجرابىیبىی از مبنتبنن تا بازی ها چندان مطلوب نیست.‏ اینطور کارگاه ها در غیاب ‏جمحجممایت های

مالىللىی دولت از هبرنبررمندان،‏ معمولا صرفا ‏مجممجحلی برای کسب درآمد تلقی می شود.‏ ضمنا فرصت خو ‏بىببىی را


برای برخی افراد فراهم می کند که با مبریبرزابىنبىی علاقه به بازیگری با صرف هزینه هنگفبىتبىی با تضمبنیبنن

بالاخره بر روی صحنه دیده شوند.‏ اینکه نتیجه این قبیل کارگاه ها معرفىففىی استعدادهای نوظهور

باشد ‏همھهممچنان مبهم است.‏ اما ‏بجتبججربه شخصی من از به ‏بمتبمماشا نشسبنتبنن برخی از این ‏بمنبممایش ها،‏

ناامیدکننده بوده است.‏ در واقع ماهیت کار به دلیل اقتصادی بودن بر کیفیت ناب کارگاهی بودن

روند شکل گبریبرری اثر منفی بسیاری دارد.‏ با توجه به اینکه پذیرش تعداد بالاتر هبرنبررجو باعث

درآمد بالاتر است این مناسبات بازاری،‏ معمولا بر مبنتبنن،‏ کارگردابىنبىی و حبىتبىی شکل حضور هبرنبررجوها اثر

نامطلوب دارد.‏ وخامت اوضاع و شرایط شکل فاجعه بارتری هم دارد،‏ برخی از نوآموزان و

تازه کارهای تئاتر نبریبرز که احتمالا ‏بجتبججربه یکی دو کار صحنه ای آماتوری داشته اند و ‏ممممممکن است

همھهممچنان درک درسبىتبىی از مقولات تئاتری نداشته باشند اقدام به برگزاری دوره های آموزشی

می ‏بمنبممایند.‏

‏بمنبممایش واره هابىیبىی که با چنبنیبنن شرایط و افرادی ساخته شده اند ‏بجببجخشی از آن یکصد ‏بمنبممایش روی صحنه

هستند که مسئولبنیبنن دولبىتبىی تئاتر به عنوان دست آوردهای پر رونق تئاتر خصوصی در این سال ها در

بیلان مدیریبىتبىی شان به آن می بالند.‏

همھهممدسبىتبىی وهمھهممدلىللىی در پشت پرده؛ بازی جنگ و اختلاف روی صحنه

اصل ‎۴۴‎قانون اساسی،‏ اسم شب ‏بجببجخش خصوصی،‏ دولت و صنف ‏(خانه تئاتر)‏

یکی از مهمبرتبررین رسالت های وزیر ارشاد به عنوان عالىللىی ترین مقام دولبىتبىی در زمینه ی فرهنگ،‏

پیاده سازی اصل ۴ ۴ قانون اساسی مببىنبىی بر کاهش تصدی گری دولت و وا گذاری بنگاه های دولبىتبىی

به ‏بجببجخش خصوصی است.‏ آقای وزیر با افتخار اعلام می دارد:«تئاتر ما روز به روز خصوصی تر و از

اتکاء به فضاها و ‏جمحجممایت های دولبىتبىی فاصله بیشبرتبرر می گبریبررد و امیدهای بیشبرتبرری برای آینده زنده

می کند.»‏

شهرام کرمی،‏ مدیرکل هبرنبررهای ‏بمنبممایشی هم معتقد است:«ما در ده سال اخبریبرر فقط به گسبرتبررش تئاتر

خصوصی فکر کردبمیبمم.‏ سیاست دولت این بود که از سرمایه ‏بجببجخش خصوصی استفاده کنیم.‏ اتفاقات

خو ‏بىببىی افتاد،‏ سالن های خو ‏بىببىی تاسیس شد،‏ هبرنبررمندان خو ‏بىببىی وارد میدان شدند و سرمایه گذاری

کردند.»‏ (٨) گیل آبادی مدیر عامل انتخابىببىی خانه تئاتر ‏(تشکل صنفی که باید حامی حقوق

هبرنبررمندان تئاتر باشد)‏ ، فهرسبىتبىی طولابىنبىی از مناصب دولبىتبىی و حکومبىتبىی را در کارنامه مدیریبىتبىی اش دارد

و اساسا یک فرد دولبىتبىی‐حکومبىتبىی است که از طرفداران سرسخت خصوصی سازی تئاتر و البته

تئاتر ‏بجتبججاری است.‏ گیل آبادی ‏بمنبممایش یک دقیقه و سبریبرزده ثانیه،‏ را با حضور بازیگران چهره در دو

مقطع روی صحنه برد.‏ ‏بمنبممایش او با رویکرد ‏بجتبججاری به موضوع زنان کارتن خواب می پرداخت.‏


مدیرعامل خانه تئاتر هم معتقد است ‏جمحجممایت و سرمایه ‏بجببجخش خصوصی به نوعی ‏بجنبججات دهنده تئاتر

از شرایط فعلی است.‏ او اجرابىیبىی نشدن صحیح اصل ۴ ۴ را منشاء مشکلات اصلی تئاتر

می داند(‏‎١‎‏).‏

حسبنیبنن پارسابىیبىی مدیرفرهنگی و کارگردان تئاتر که با سرمایه ‏بجببجخش خصوصی اقدام به ساخت

‏بمنبممایشی با هزینه های میلیاردی ‏بمنبمموده است،‏ در برابر اعبرتبرراضات به وجود آمده پبریبررامون قیمت بلیط و

شفاف سازی منابع مالىللىی پروژه با ارجاع به اصل ۴ ۴ قانون اساسی اعلام داشت از سرمایه ‏بجببجخش

خصوصی و بدون استفاده از کمک و سوبسید و سالن دولبىتبىی ‏بمنبممایش اش را روی صحنه می برد.‏ (٩)

در واقع مناسبات زمینه ساز تولید تئاتر گران و فاخر،‏ که اولبنیبنن و آخرین ‏بمنبممونه آن نیست ماحصل

فراخ تلاش های ‏بىببىی وقفه دولت و برخی هبرنبررمندان تئاتر طی یک دهه اخبریبرر برای خصوصی سازی

تئاتر است.‏

در هر حال سیاست گذاری های کلان و اقدام های مدیران و اجرا گران دولبىتبىی وهمھهممراهی و

سازگاری برخی از هبرنبررمندان و دست اندکاران با این شرایط در طی ‏همھهممه این سال ها،‏ نتاتحیتحج

مایوس کننده و نا امیدکننده ای برای ‏مجممجخاطبابىنبىی چون من داشته است.‏ خصوصی سازی تئاتر اندیشه و

تفکر را به ‏مجممجحاق می کشاند و نابرابری و دروغ را پیشکش می کند.‏

خصوصی سازی موجب انقراض تئاتر و کارگردانان مولف در دراز مدت است و ریشه خلاقیت و

پیشرو بودن را می خشکاند.‏ این روند منجر به جوابمنبممرگی استعدادهای خلاق و یا دانشگاهی در

بسبرتبرر سودازده ی بازاریابىببىی و بازگشت سرمایه می شود.‏

در این شرایط آشفته ما ‏مجممجخاطبان ناامید و سرگردان در ‏بمتبمماشاخانه های شلوغ اما ‏بىببىی فروغ،‏

گم گشته ی خود را در کجا ‏بجببججوییم؟

زمان آن رسیده که ‏همھهممه فعالبنیبنن اصیل عرصه هبرنبررهای ‏بمنبممایشی و ‏مجممجخاطبان جدی آن به آثار و عواقب

سیاست های اعمالىللىی و دستوری دولت در قبال تئاتر در این چند سال توجه ‏بمنبممایند و برای تغیبریبرر این

رویه نامطلوب ‏همھهممبستگی پیدا کنند.‏ این بار به طور مستقل و آ گاه به جای اینکه با انتفاع دولت در

قطع بودجه تئاتر هم داستان شوند،‏ به طرد سیاست های اعمال شده ببرپبرردازند.‏ آیا واقعا نباید به این

هم پیمابىنبىی ‏بجببجخش خصوصی،‏ دولت و صنف ‏(که شامل ‏همھهممه هبرنبررمندان هم نیست)‏ در قطع بودجه

‏جمحجممایبىتبىی تئاتر به دیده تردید نگریست؟ در چنبنیبنن وضعیبىتبىی چه گروه هابىیبىی انتفاع می برند؟ به نظر

می رسد برنده اصلی این وضعیت در وهله اول دولت است چرا که هم بار مسولیت ذابىتبىی اش را از

عهده خود ساقط کرده و هم به واسطه ‏بجتبججاری کردن تئاتر آن را سبرتبررون و ‏بىببىی اثر ‏بمنبمموده است.‏ از

طرفىففىی سانسور اقتصادی نو ظهور،‏ به کمک ‏ممممممبریبرزی از قبل موجود آمده و آن را کارآمدتر و کامل تر

کرده است.‏


مطالبه گری از دولت برای ‏بجتبجخصیص بودجه های کلان در راستای پشتیبابىنبىی از هبرنبرر تئاتر،‏ تامبنیبنن

هزینه های زندگی و رفاهی هبرنبررمندان تئاتر و نبریبرز ‏جمحجممایت از ‏بمتبمماشا گران از قدم های اصلی راه ‏بجنبججات

تئاتر اندیشه است.‏

تئاتر اصیل کاسب کار نیست.‏

آبان ١٣٩٧

منابع:‏

نشست کانون کارگردانان خانه تئاتر؛ سازمان تئاتر آری یا خبریبرر؛ مهرماه ١٣٩٧

١‐ اصول مارکتینگ تئاتر در گفتگو با آرش وفاداری و علی اصغر دشبىتبىی،‏ فرصت امروز،‏ ‏بهببههمن ماه ١٣٩۴

٢‐ گروه تئاتر ‏«دن کیشوت»‏ از دیروز تا امروز،‏ بابک اجمحجممدی،‏ روزنامه اعتماد،‏ شهریور ماه ١٣٩٧

٣‐ درباره ی نام برده و چهره ها در تئاتر،‏ خبرببررگزاری ایسنا،‏ مهرماه ١٣٩٧

۴‐ پروژه نابمتبممام مرد ببنیبنن المللمملل،‏ نگاهی به عملکرد مهرداد رایابىنبىی ‏مجممجخصوص،‏ فرهنگ امروز،‏ احسان زیورعالمللمم

۵‐ پول،‏ منطق بازار و دیگر شیاطبنیبنن..‏ گفتگوی ‏جمججممعی پبریبررامون ماهیت دگرگوبىنبىی های ‏مجممجخاطب در تئاتر امروز

۶‐ ایران،‏ ‏مجممججله سینما ادبیات،سمشسمماره ۶٢، شهریورماه ١٣٩۶

تاملی بر جریان خصوصی سازی در ایران،‏ صبا رادمان،‏ ایران تئاتر www.theater.ir تبریبررماه ١٣٨۵

٧‐ برنامه شهرفرنگ با موضوع حر ‏بمیبمم صحنه و با حضور شهرام کرمی مدیرکل هبرنبررهای ‏بمنبممایشی،‏ ایران تئاتر

٨‐ مهر‎٣٩٧‎ ١

٩‐ برنامه تلوزیوبىنبىی شب های هبرنبرر،‏ شب تئاتر،‏ مهر‎١٣٩٧‎

و هیاهو بدون خشم،‏ نقدی بر ‏بمنبممایش خشم و هیاهو مهرداد رایابىنبىی ‏مجممجخصوص،‏ دی ماه ١ ٣٩۶ ؛ فانبرتبرزی میلیمبرتبرری

واقعیت،‏ نقد و بررسی ‏بمنبممایش گم و گور امبریبرر مهندسیان،‏ آذرماه ١ ٣٩۶ ؛ بسکتبال در کاتدرال،‏ نقدی بر ‏بمنبممایش

بکت مرتضی مبریبررمنتظمی،‏ مهرماه ١ ٣٩۶ ؛ در معرض خطر گرفتار آمدن،‏ نقد ‏بمنبممایش یک دقیقه و سبریبرزده ثانیه،‏

شهرام گیل آبادی مردادماه ١٣٩۶ ؛ ایران تئاتر

More magazines by this user
Similar magazines