WiT 12_2018 (40)_promo

KARABINEK GROT – GENEZA ❙ SALON LOTNICZY W ZHUHAI ❙ POŁUDNIOWOKOREAŃSKI PROGRAM KSS 

Wojsko 

i Technika 

CENA 12,99 zł 

w tym 5% VAT 

INDEKS 407445 

ISSN 2450-1301 

WWW.ZBIAM.PL 

BEZPIECZEŃSTWO•UZBROJENIE•PRZEMYSŁ 

12/2018 

Grudzień 

AUSA 2018 – MSPO 

po amerykańsku 

Wystawa 2018 Annual Meeting 

and Exposition of the Association 

of the U.S. Army jest najważniejszą 

imprezą wystawienniczo-konferencyjną 

z punktu widzenia Wojsk Lądowych 

Stanów Zjednoczonych. Warto ją obserwować, 

daje ona bowiem doskonały 

wgląd w to, co może stanowić 

o kondycji US Army w sferze uzbrojenia 

i wyposażenia w kolejnych latach. 

str. 10 

Odmładzanie Sokołów 

Ministerstwo Obrony Narodowej planuje 

modernizację kolejnych śmigłowców 

rodziny Sokół do standardu 

maszyny wsparcia pola walki. Producent 

śmigłowca i współpracujące 

z nim polskie firmy oraz instytuty 

naukowo-badawcze mają w sferze 

modernizacji Sokołów znaczne 

kompetencje i z powodzeniem 

mogą zmierzyć się także z nowym 

przedsięwzięciem. 

Str. 58

Nie trać czasu, Zamów PRENUMERATĘ już dziś 

Prenumeratę zamów na naszej stronie internetowej 

www.zbiam.pl lub wpłać należność na konto bankowe 

nr 70 1240 6159 1111 0010 6393 2976 

Atrakcyjna cena, w tym dwa numery gratis! 

Pewność otrzymania każdego numeru 

w niezmiennej cenie 

E-wydania dostępne są 

na naszej stronie oraz 

w kioskach internetowych 

Wojsko i Technika: 

cena detaliczna 12,99 zł 

Prenumerata roczna: 130,00 zł 

Lotnictwo Aviation 

International: 

cena detaliczna 14,99 zł 


Wojsko i Technika Historia + numery specjalne: 

cena detaliczna 18,50 


Morze: 

cena detaliczna 14,99 zł 


Skontaktuj się z nami: office@zbiam.pl 

Zespół Badań i Analiz Militarnych Sp. z o.o. 

Biuro: ul. Bagatela 10/19 00-585 Warszawa

Wystawa 2018 Annual Meeting 

and Exposition of the Association 

of the U.S. Army jest najważniejszą 

imprezą wystawienniczo-konferencyjną 

z punktu widzenia Wojsk Lądowych 

Stanów Zjednoczonych. Warto ją obserwować, 

daje ona bowiem doskonały 

wgląd w to, co może stanowić 

o kondycji US Army w sferze uzbrojenia 

i wyposażenia w kolejnych latach. 

Ministerstwo Obrony Narodowej planuje 

modernizację kolejnych śmigłowców 

rodziny Sokół do standardu 

maszyny wsparcia pola walki. Producent 

śmigłowca i współpracujące 

z nim polskie firmy oraz instytuty 

naukowo-badawcze mają w sferze 

modernizacji Sokołów znaczne 

kompetencje i z powodzeniem 

mogą zmierzyć się także z nowym 

przedsięwzięciem. 

w tym 5% VAT 

INDEKS 407445 

ISSN 2450-1301 

Spis treści 

10 70 76 

Spis treści WiT Grudzień 2018 

Nowości z armii świata 

Andrzej Kiński, Bartłomiej Kucharski, Adam M. Maciejewski, 

Łukasz Pacholski, Maciej Szopa str. 4 

PGZ-19R zwycięzcą przetargu na Orlika 

Maciej Szopa str. 9 

AUSA 2018 – MSPO po amerykańsku 

Bartłomiej Kucharski str. 10 

Niejasna przyszłość LTAMDS 

Adam M. Maciejewski str. 18 

Karabinek Grot – nowoczesna broń nowoczesnej armii 

Paweł Madej, Norbert Piechota, Ryszard Woźniak, 

Mirosław Zahor str. 22 

Nie tylko do Wisły – samochody transportowo-załadowcze 

do systemów przeciwlotniczych i WZU S.A. 

Andrzej Kiński str. 32 

Świeże pomysły pięćdziesięciolatka – OBRUM dziś i jutro 

Bartłomiej Kucharski str. 36 

Gąsienice z wymiennymi nakładkami gumowymi 

Korzyści dla Wojska Polskiego i przemysłu obronnego 

Marek Wachowski str. 40 

Międzynarodowa wystawa przemysłu obronnego 

ADEX-2018 cz. 2 

Miroslav Gyűrösi str. 44 

Jak zabezpieczyć biuro przed podsłuchem? 

Spy Shop str. 52 

Nowości z sił powietrznych świata 

Adam M. Maciejewski, Łukasz Pacholski str. 54 

Drodzy Czytelnicy! 

Z okazji świąt Bożego Narodzenia 

chcielibyśmy życzyć Wam wielu spokojnych 

chwil spędzonych w gronie najbliższych, 

a w nadchodzącym nowym 2019 roku wielu 

sukcesów oraz spełnienia marzeń, również 

związanych z tym, co chcielibyście znaleźć 

na naszych łamach. 

Redakcja Wojska i Techniki 

Policja odbiera pierwsze Black Hawki 



Łukasz Pacholski str. 58 

Lotnicze partnerstwo, czyli Wojskowe Zakłady 

Lotnicze nr 2 S.A. i MiG-i-29 


China International Aviation & Aerospace Exhibition 2018 Cz. 1 

Samoloty i śmigłowce, uzbrojenie oraz wyposażenie lotnicze 

Tomasz Szulc str. 70 

V-247 Vigilant i jego konkurenci 


Nowości z flot wojennych świata 

Tomasz Grotnik, Adam M. Maciejewski str. 82 

Ślązak rozpoczął próby morskie 


Program KSS – długa droga Republiki Korei do własnych 

okrętów podwodnych 

Marcin Chała str. 86 

Systemy uzbrojenia i obrony okrętów na Euronaval 

Tomasz Grotnik str. 94 

86 

Vol. IV, nr 12 (40) 

GRUDZIEŃ 2018, NR 12. 

Nakład: 14 990 egzemplarzy 

KARABINEK GROT – GENEZA 

Wojsko 

❙ SALON LOTNICZY W ZHUHAI ❙ POŁUDNIOWOKOREAŃSKI PROGRAM KSS 

CENA 12,99 zł 

WWW.ZBIAM.PL 

BEZPIECZEŃSTWO•UZBROJENIE•PRZEMYSŁ 

AUSA 2018 – MSPO 

po amerykańsku 

str. 10 

i Technika 

12/2018 

Grudzień 


Na okładce: Żołnierz z modelowym subkarabinkiem 

w układzie kolbowym systemu MSBS-5,56 

z założonym celownikiem termowizyjnym SCT 

Rubin. 

 

Fot. FB Radom. 

Redakcja 

Andrzej Kiński – redaktor naczelny 

andrzej.kinski@zbiam.pl 

Adam M. Maciejewski 

adam.maciejewski@zbiam.pl 

Maciej Szopa 

maciej.szopa@zbiam.pl 

Tomasz Grotnik – redaktor działu morskiego 

tomasz.grotnik@zbiam.pl 

Kamil Ł. Mazurek 

kamil.mazurek@zbiam.pl 

Korekta 

Monika Gutowska, zespół redakcyjny 

Redakcja techniczna 

Wiktor Grzeszczyk 

Stali współprawcownicy 

Piotr Abraszek, Jarosław Brach, 

Marcin Chała, Jarosław Ciślak, Robert Czulda, 

Maksymilian Dura, Miroslav Gyűrösi, 

Jerzy Gruszczyński, Bartłomiej Kucharski, 

Hubert Królikowski, Mateusz J. Multarzyński, 

Andrzej Nitka, Łukasz Pacholski, Krzysztof M. Płatek, 

Paweł Przeździecki, Tomasz Szulc, Tomasz Wachowski, 

Michal Zdobinsky, Gabor Zord 

Wydawca 

Zespół Badań i Analiz Militarnych Sp. z o.o. 

ul. Anieli Krzywoń 2/155, 01-391 Warszawa 

office@zbiam.pl 

Biuro 

ul. Bagatela 10 lok. 19, 00-585 Warszawa 

Dział reklamy i marketingu 

Anna Zakrzewska 

anna.zakrzewska@zbiam.pl 

Dystrybucja i prenumerata 

Elżbieta Karczewska 


Reklamacje 


Prenumerata 

realizowana przez Ruch S.A: 

Zamówienia na prenumeratę w wersji 

papierowej i na e-wydania można składać 

bezpośrednio na stronie 

www.prenumerata.ruch.com.pl 

Ewentualne pytania prosimy kierować 

na adres e-mail: prenumerata@ruch.com.pl 

lub kontaktując się z Telefonicznym 

Biurem Obsługi Klienta pod numerem: 

801 800 803 lub 22 717 59 59 

– czynne w godzinach 7.00–18.00. 

Koszt połączenia wg taryfy operatora. 

Copyright by ZBiAM 2018 

All Rights Reserved. 

Wszelkie prawa zastrzeżone 

Przedruk, kopiowanie oraz powielanie na inne 

rodzaje mediów bez pisemnej zgody Wydawcy 

jest zabronione. Materiałów niezamówionych, 

nie zwracamy. Redakcja zastrzega sobie prawo 

dokonywania skrótów w tekstach, zmian tytułów 

i doboru ilustracji w materiałach niezamówionych. 

Opinie zawarte w artykułach są wyłącznie opiniami 

sygnowanych autorów. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności 

za treść zamieszczonychogłoszeń i reklam. 

Więcej informacji znajdzieszna naszej nowej stronie: 

www.zbiam.pl 

www.facebook.com/wojskoitechnika 

Str. 58 

www.zbiam.pl Grudzień 2018 • Wojsko i Technika 3

Przemysł obronny 

AUSA 2018 – MSPO po amerykańsku 

Bartłomiej Kucharski 

Obok sympozjum AUSA Global Force 

(patrz WiT 4/2018), wystawa 

2018 Annual Meeting and Exposition 

of the Association of the U.S. Army 

jest najważniejszą imprezą 

wystawienniczo-konferencyjną 

dla Wojsk Lądowych Stanów 

Zjednoczonych. Warto ją obserwować, 

daje bowiem wgląd w to, co może 

stanowić o kondycji US Army 

w sferze uzbrojenia i wyposażenia 

w kolejnych latach. 

Ilustracje w artykule: Achates Power, AUSA, BAE 

Systems, GDLS, Gregory Knowles, Oshkosh Defense, 

Rafael, Raytheon, Roshel DS, TARDEC, US Army. 

WWaszyngtonie 8–10 października odbyła 

się największa na kontynencie północnoamerykańskim 

wystawa przemysłu 

obronnego. Różni się ona od największych 

przedsięwzięć tego typu na świecie tym, że jest 

niemal całkowicie ukierunkowana na potrzeby 

Wojsk Lądowych Stanów Zjednoczonych (US Army), 

a nie na prezentację oferty lokalnego przemysłu 

zbrojeniowego dla innych odbiorców. Jak co roku, 

przyciągnęła ona liczne grono firm ze światowego 

sektora zbrojeniowego, ekspertów, dziennikarzy 

i innych gości. 

Poza pokazem nowego uzbrojenia i sprzętu, 

wystawa AUSA to także szereg różnorodnych 

spotkań eksperckich, paneli dyskusyjnych, seminariów 

i konferencji, traktujących o przyszłości 

US Army. Ilość przekazywanych na nich informacji 

pozwala na skrupulatną ocenę – co jest regułą 

w państwach anglosaskich – działań związanych 

z rozwojem amerykańskich wojsk lądowych, planowanych 

przez dowództwo US Army i Departament 

Obrony niemal we wszystkich aspektach, 

i taka polityka informacyjna powinna się stać 

wzorem dla innych państw, szczególnie tych 

aspirujących do osiągnięcia standardów panujących 

w tzw. świecie zachodnim. 

Walka w wielu aspektach – od bitwy 

do operacji 

Wśród konferencji, najciekawsza dotyczyła przeniesienia 

„bitwy wieloaspektowej” (Multi-Domain 

Battle, patrz WiT 5/2018) na poziom „operacji wieloaspektowej” 

(Multi-Domain Operation). Gen. Stephen 

J. Townsend, dowódca TRADOC (Training 

and Doctrine Command), ocenił, że MDB należy 

traktować raczej jako wczesną koncepcję (określił 

ją wręcz jako „hipotezę”), zaś MDO ma być dojrzałą 

koncepcją, podpartą analizami i eksperymentami 

prowadzonymi w ramach MDB przez MTDF (Multi- 

Największą sensację wzbudził na AUSA 2018 Griffin III, oferowany przez GDLS. Odznacza się silniejszym od konkurentów 

uzbrojeniem i wieżą z bardzo dużym kątem podniesienia armaty. 

-Domain Task Force, dosł. Wieloaspektowy Zespół 

Taktyczny). Zgodnie z trendami politycznymi, 

US Army koncentruje się na działaniach na obszarze 

indo-pacyficznym, a więc uznaje za głównego 

przeciwnika Chińską Republikę Ludową, w mniejszym 

zaś stopniu Federację Rosyjską. W MDO 

Amerykanie zakładają okresy oczekiwania na rywalizację 

oraz konflikt, przy czym coraz trudniejsze 

ma być odróżnienie jednego od drugiego, wobec 

upowszechnienia się elementów tzw. wojny hybrydowej. 

Obecnie istnieje wersja 1.5 koncepcji 

MDO, ale nie jest to wariant docelowy 

– wersja 2.0 ma pojawić się jesienią 2019 r., a zapewne 

nie jest to koniec ewolucji. Już dziś zakłada 

się, jak sugeruje sama nazwa, przeniesienie idei 

starcia wieloaspektowego na poziom operacyjny, 

a w konsekwencji ścisłe współdziałanie spiętych 

w jeden system jednostek wszystkich rodzajów sił 

zbrojnych, jakie są dostępne na danym teatrze 

działań wojennych. Przed USA, których siły zbrojne 

po sekwestracji budżetowej nie są w najlepszej 

kondycji, stoi niebagatelne wyzwanie, bowiem 

Chińska Armia Ludowo-Wyzwoleńcza intensywnie 

się modernizuje (Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej 

również, choć w mniejszym stopniu), niejako 

„asymetrycznie” – Pekin skupia się na tych systemach, 

które pozwolą zatrzymać ewentualną pomoc 

dla sił przeciwnika walczących na zachodnim 

Pacyfiku. Oznacza to konieczność przełamywania 

chińskiej „twierdzy”, rozciągającej się na wielu tysiącach 

mil kwadratowych akwenu z licznymi wyspami 

i wysepkami, a na każdej potencjalnie 

mogą zostać rozmieszczone systemy przeciwlotnicze 

lub przeciwokrętowe. Niektóre z narzędzi, 

które w przyszłości mogą służyć US Army do 

utrzymania globalnej dominacji, zaprezentowano 

podczas omawianej wystawy. 

O przyszłości NGCV 

W programie modernizacji pojazdów lądowych 

US Army zaszły spore zmiany, choć głównie dotyczące 

nazewnictwa i organizacji prac rozwojowych. 

Same zmiany przedstawiono nieco wcześniej, podczas 

2018 Maneuver Warfighting Conference w Fort 

Benning, ale na wystawie AUSA również były one 

omawiane. Dotychczas program NGCV (Next Generation 

Combat Vehicle) miał być tylko następcą 

bojowych wozów piechoty M2 Bradley. Obecnie 

przeszedł podobną drogę, jak niespełna rok wcześniej 

program LRPF (Long Range Precision Fires – 

o nim mowa będzie w odrębnym materiale w jednym 

z kolejnych numerów WiT). NGCV także stał się 

„matką programów” szeregu pojazdów lądowych, 

jakie zamierza wdrożyć w przyszłości US Army. Szef 

Cross Functional Team NGCV (zespołu roboczego 

zajmującego się wozami bojowymi pod egidą tzw. 

Future Command) gen. bryg. Ross Coffman wymienił 

wśród programów wpiętych w „program operacyjny” 

(jak można by z naszej perspektywy nazwać): 

Bradley Replecement (Następca Bradleya, dawny 

„właściwy” NGCV; znany także jako Optionally Manned 

Fighting Vehicle, Opcjonalnie Załogowy Wóz 

Bojowy), Robotic Combat Vehicle (Robotyczny Pojazd 

Bojowy, dawny „bezzałogowy skrzydłowy”/robotic 

wingman), Armored Multi-Purpose Vehicle 

(AMPV; Wielozadaniowy Pojazd Opancerzony), Mobile 

Protected Firepower (Mobilny Chroniony Pojazd 

Wsparcia Ogniowego, wóz bojowy jednostek aeromobilnych, 

a być może i brygadowych zespołów 

bojowych Strykerów) wreszcie Abrams Replecement 

10 Wojsko i Technika • Grudzień 2018 

www.zbiam.pl

Obrona przeciwlotnicza 

Adam M. Maciejewski 

Program Lower Tier Air and Missile Defense 

Sensor (LTAMDS) wydawał się dotąd najbardziej 

priorytetowym przedsięwzięciem 

w sferze obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej 

US Army. Miał zaowocować nową 

stacją radiolokacyjną, która zastąpiłaby 

dotychczasowe AN/MPQ-65, niepasujące 

już do wyzwań współczesnego pola walki 

i ograniczające skuteczność – skądinąd 

bardzo nowoczesnych i kosztownych 

– pocisków rakietowych MSE. Tymczasem 

koniec października i początek listopada 

przyniosły wieści, stawiające pod znakiem 

zapytania dotychczas znany kształt 

programu LTAMDS, a tym samym mające 

istotny wpływ na kształt II fazy 

programu Wisła. 

Fotografie w artykule: Lockheed Martin, 

Raytheon, Elta Systems. 

Pierwotne plany US Army zakładały, że nowa 

stacja radiolokacyjna, wybrana w ramach 

programu LTAMDS, osiągnie wstępną gotowość 

operacyjną (IOC) dopiero w 2027 r. W praktyce 

uzyskanie IOC otwierałoby drogę do wielkoseryjnej 

produkcji nowego radaru w kolejnych latach. 

Takie kalendarium programu US Army przyjęło 

w grudniu ubiegłego roku i tempo programu było 

dopasowane do takiego terminarza przez pierwszą 

połowę tego roku. Współzawodnictwo przemysłowe 

rozpoczęły pierwsze kontrakty przyznane 

rok temu, w październiku, czterem firmom. O ile 

wskazanie na Lockheed Martina, Northrop Grummana 

i Raytheona, jako kluczowych producentów 

radarów w Stanach Zjednoczonych, nie było zaskoczeniem, 

to dołączenie do tej grupy kalifornijskiej 

spółki Technovative Applications, a i owszem. 

Technovative Applications, choć z tej samej branży, 

specjalizuje się bowiem głównie w radiolokacyjnych 

czujnikach pomiaru prędkości różnych pocisków, 

a nie w produkji radiolokatorów obrony powietrznej. 

Wybór tych czterech firm i związane 

z tym kontrakty rozpoczęły oficjalnie fazę TMRR 

(Technology Maturation & Risk Reduction), która 

miała potrwać 15 miesięcy, a następnie rozpoczęłaby 

się faza EMD (Engineering, Manufacturing and 

Development). W jej ramach rozpoczęłyby się testy 

prototypowych stacji tych uczestników, których 

projekty zakwalifikowałyby się do EMD. Przy 

tym specyfika TMRR (wczesny etap programu, 

przed tzw. Milestone B, niskie nakłady poniesione 

przez Pentagon) powoduje, że dany program 

zbrojeniowy można łatwo zamknąć, jeżeli zmienią 

się priorytety modernizacyjne. 

Kongres mówi „szybciej!” 

Powyższe podejście US Army krytycznie przyjęła 

legislatura Stanów Zjednoczonych. Od kwietnia do 

sierpnia, gdy podpisał ją prezydent Donald Trump 

Prototypowa stacja radiolokacyjna przygotowana przez Lockheed Martina, która dotąd była najbliższa znanym 

wymogom programu LTAMDS. 

Niejasna przyszłość LTAMDS 

i weszła w życie, kongresmeni pracowali nad ustawą 

zatwierdzającą wydatki obronne w roku podatkowym 

2019 (tzw. National Defense Authorization 

Act for Fiscal Year 2019). W toku prac kongresmeni 

uznali, że 2027 r. to zbyt odległa data na rozpoczęcie 

wprowadzania LTAMDS do linii. W związku 

z tym zapisali w ustawie budżetowej, że środki na 

program LTAMDS będą obcięte o połowę, jeżeli 

docelowa stacja nie osiągnie IOC do 31 grudnia 

2023 r. O cztery lata wcześniej niż planowało 

US Army! Na dodatek kongresmeni zaznaczyli, że 

ma to być stacja z dookólnym (360°) pokryciem 

radiolokacyjnym w azymucie. 

US Army, prawnie zobligowane do szybszych 

działań, zakwalifikowało na początku października, 

a więc przed upływem 15 miesięcy, tylko dwie firmy 

do dalszego udziału w programie. Chodzi 

o Raytheona i Lockheed Martina. A wysocy rangą 

dowódcy US Army ogłosili, że skoro Kongres chce 

szybciej, to będzie szybciej. Nie ujawniono wartości 

kontraktów przyznanych obu firmom. Przy okazji 

wspomnijmy, że po stronie US Army wysiłki odnośnie 

m.in. LTAMDS scedowano na nową 

strukturę – Air and Missile Defense Cross-Functional 

Team (AMD-CFT), jeden z ośmiu takich zespołów 

stworzonych w listopadzie ubiegłego roku, 

podległych nowemu dowództwu, czyli Army Futures 

Command. AMD-CFT jest jednym z sześciu 

zespołów odpowiedzialnych za sześć kluczowych 

kierunków modernizacji technicznej US Army, 

o których jest też mowa w innych artykułach dotyczących 

US Army na łamach „Wojska i Techniki”. 

AMD-CFT odpowiada za wszystkie systemy naziemnej 

OPL. Od stycznia AMD-CFT ma już działać 

na pełen gwizdek. 

US Army zmienia reguły gry 

29 października US Army przeszło od słów do czynów, 

publikując zaproszenie dla wszystkich zainteresowanych 

do udziału w tzw. rozeznaniu 

(Sense-Off) odnośnie LTAMDS. W praktyce chodzi 

o pokazy możliwości stacji radiolokacyjnych na 

poligonie White Sands Missile Range w Nowym 

Meksyku. Termin wyznaczono na maj–czerwiec 

przyszłego roku. Oczywiście zakłada się, że pierwsze 

skrzypce będą grały stacje Raytheona i Lockheed 

Martina. I ich parametry US Army porówna ze 

sprzętem pozostałych producentów, którzy się 

zgłoszą. Ze swoimi ofertami mogą zaprezentować 

się także firmy spoza Stanów Zjednoczonych i taka 

decyzja była największym zaskoczeniem w tym 

momencie tej historii. Wkrótce okazało się, że nie 

ostatnim. Choć od razu trzeba przyznać, że prawdopodobieństwo, 

iż US Army wybierze importowany 

radar jest bardzo małe z szeregu przyczyn, od 

prestiżowych poczynając. Acz dodajmy, że w chwili 

opublikowania zaproszenia nie było jednoznacznie 

stwierdzone, że US Army może wybrać inny radar 

niż Raytheona lub Lockheed Martina. Natomiast 

prezentowane stacje muszą odpowiadać dojrzałością 

konstrukcji poziomowi fazy EMD. 

Przy okazji US Army ujawniło co nieco o metodologii 

przyszłorocznych prób poligonowych. Wykrywane 

mają być „taktyczne i nietaktyczne” pociski 

balistyczne. Stacjom radiolokacyjnym przyjdzie się 

też zmierzyć z urządzeniami walki radioelektronicznej 

wykorzystującymi metodę DRFM (Digital Radio 

Frequency Memory). Prezentowane radary muszą 

być zdolne do współdziałania ze stanowiskami 

dowodzenia IBCS EOC (Integrated Air and Missile 

Defense Battle Command System Engagement 


www.zbiam.pl

Broń strzelcka 

Żołnierze Wojsk Obrony Terytorialnej uzbrojeni w karabinki podstawowe Grot C 16 FB-M1. 

Paweł Madej, Norbert Piechota, 

Ryszard Woźniak, Mirosław Zahor 

W ubiegłym roku do uzbrojenia Wojska 

Polskiego weszły pierwsze egzemplarze 

karabinków standardowych Grot, 

wchodzących w skład Modułowego 

Systemu Broni Strzeleckiej kalibru 5,56 mm 

(MSBS-5,56). To pierwsza w Polsce broń 

tej klasy opracowana od podstaw 

przez polskich naukowców i inżynierów 

oraz wdrożona do seryjnej produkcji 

przez krajowy przemysł obronny. 

Stąd historia jej rozwoju 

jest z pewnością warta przybliżenia. 

Ilustracje w artykule: FB Radom, WAT, 

Wojska Obrony Terytorialnej, Andrzej Kiński. 

Karabinek Grot – nowoczesna 

broń nowoczesnej armii 

Pomysł podjęcia prac mających skutkować 

powstaniem nowoczesnego polskiego karabinka 

automatycznego, który zastąpiłby 

w Wojsku Polskim konstrukcje bazujące na sowieckim 

7,62 mm karabinku automatycznym AK, zrodził 

się w Zakładzie Konstrukcji Specjalnych (ZKS) Instytutu 

Techniki Uzbrojenia (ITU) Wydziału Mechatroniki 

i Lotnictwa (WML) Wojskowej Akademii Technicznej 

(WAT). Ich inicjatorem był ówczesny 

kierownik ZKS ITU WML WAT ppłk dr inż. Ryszard 

Woźniak, który jest również autorem nazwy MSBS 

(skrót od Modułowy System Broni Strzeleckiej). 

Geneza powstania karabinka standardowego 

w układzie kolbowym Grot 

Nowoczesny polski karabinek dla polskiego 

żołnierza przyszłości – lata 2003–2006 

Powstanie MSBS poprzedziły obszerne badania 

teoretyczne i doświadczalne broni eksploatowanej 

w Polsce oraz na świecie, które pozwoliły pomysł 

przekuć w projekt badawczy nr O T00B 029 24 „Analiza 

i synteza konstrukcyjno-balistyczna oraz badania 

dynamiczne broni strzeleckiej zbudowanej w układzie 

bezkolbowym”, którym kierował płk dr inż. Ryszard 

Woźniak. Projekt ten, finansowany przez Ministerstwo 

Nauki i Informatyzacji w latach 2003–2006, 

był realizowany przez WAT we współpracy z Fabryką 

Broni „Łucznik”–Radom Sp. z o.o. (FB Radom). 

Na podstawie zakończonych w 2006 r. badań 

stwierdzono m.in., że: […] znajdujące się w uzbrojeniu 

Sił Zbrojnych RP karabinki bazujące na „systemie Kałasznikowa” 

osiągnęły graniczny stan modernizacyjny, 

są konstrukcjami nierozwojowymi i w nieodległej przyszłości 

będą musiały zostać zastąpione nowymi perspektywicznymi 

systemami. W efekcie dalsze działania 

zmierzające do poprawienia walorów konstrukcyjno- 

-eksploatacyjnych broni „systemu Kałasznikowa” wydają 

się być mało skuteczne, zwłaszcza w kontekście 

dostosowania broni do układu bezkolbowego […] 

Wniosek ten był przełomowy w urzeczywistnianiu 

idei budowy nowej broni dla „polskiego żołnierza 

przyszłości”. 

Wizja demonstratora technologii karabinka standardowego (podstawowego) w układzie 

kolbowym Modułowego Systemu Broni Strzeleckiej kalibru 5,56 mm (MSBS-5,56K). 

Model badawczy demonstratora technologii karabinka podstawowego MSBS-5,56K wykonany 

w 2009 r. w prototypowni FB Radom z dołączonym dwójnogiem. 


www.zbiam.pl

Pojazdy wojskowe 

Nie tylko do Wisły – samochody transportowo- 

-załadowcze do systemów przeciwlotniczych i WZU S.A. 

Andrzej Kiński 

Od zarania programu Wisła, mającego 

doprowadzić do wdrożenia do służby 

w Siłach Zbrojnych RP rakietowego systemu 

przeciwlotniczego i przeciwrakietowego 

średniego zasięgu nowej generacji, 

Wojskowe Zakłady Uzbrojenia S.A. 

z Grudziądza znajdują się w gronie 

przedsiębiorstw polskiego przemysłu 

obronnego, które mają uczestniczyć w tym 

przedsięwzięciu. Świadczy o tym choćby 

uczestnictwo WZU S.A. w tzw. Konsorcjum 

PGZ-Wisła, powołanym jeszcze w 2015 r. 

przez Polską Grupę Zbrojeniową 

do uczestnictwa w polonizacji elementów 

tego systemu m.in. poprzez realizację 

projektów offsetowych. Po podpisaniu 

28 marca 2018 r. bazowej umowy dotyczącej 

zakupu w Stanach Zjednoczonych 

sprzętu dwóch baterii systemu Patriot 

wraz z rakietami i systemem dowodzenia 

IBCS w ramach I etapu programu Wisła, 

plany związane z udziałem WZU S.A. 

w tym projekcie zostały ponownie 

potwierdzone i skonkretyzowane. 

Fotografie w artykule: Miroslav Gyűrösi, 

Andrzej Kiński, USAF/Master Sgt. Scott MacKay, 

USAF/Tech. Sgt. Michelle Larche, Christian Bremer. 

Zakłady z Grudziądza mają być beneficjentem 

projektów offsetowych związanych z transferem 

technologii umożliwiających m.in. 

opracowanie i produkcję pojazdów transportowo- 

-załadowczych rakiet, które zostaną zamówione 

przez Ministerstwo Obrony Narodowej w ramach 

jednej z pięciu umów z krajowymi przedsiębiorstwami 

przemysłu obronnego, związanych z zamówieniami 

elementów systemu Wisła I fazy. 

Przeładowanie pojemnika transportowo-startowego z pociskiem GEM-T z samochodu transportowo-załadowczego 

M985 GMT na wyrzutnię M901 zestawu Patriot. Wkrótce podobne zadania w systemie Wisła będzie realizował STZ 

powstały w Wojskowych Zakładach Uzbrojenia S.A. w Grudziądzu. 

Zestaw transportowo-załadowczy zestawu S-75M Wołchow, składający się z naczepy PR-11B do przewożenia jednej 

rakiety (tutaj makieta gabarytowo-masowa pocisku 5Ja23) i terenowego ciągnika siodłowego ZiŁ-131 w układzie 6×6. 

Wieloletnie kompetencje 

Od momentu swego powstania w 1960 r. grudziądzkie 

zakłady specjalizują się w remontach średnich 

i głównych sprzętu przeciwlotniczego, a także 

rakietowego i lufowego uzbrojenia artyleryjskiego 

czy sprzętu walki radioelektronicznej. Jeśli chodzi 

o zasadniczy kierunek, związany ze wsparciem eksploatacji 

przeciwlotniczych zestawów rakietowych, 

to w kompetencji Wojskowych Zakładów Uzbrojenia 

są obsługi i naprawy praktycznie wszystkich ich 

elementów (poza amunicją), a więc np. stacji radiolokacyjnych 

wykrywania, śledzenia celów i naprowadzania 

rakiet, obiektów dowodzenia, wyrzutni, 

pojazdów transportu rakiet, elektrowni polowych, 

a także aparatury kontrolno-pomiarowej i urządzeń 

szkolno-treningowych, oczywiście, częściowo we 

współpracy z innymi przedsiębiorstwami, jak również 

podwozi (pojazdów kołowych, gąsienicowych, 

przyczep i naczep), na których poszczególne systemy 

i urządzenia zostały umieszczone. 

Nieodłącznym elementem większości rakietowych 

zestawów przeciwlotniczych krótkiego, średniego 

i dalekiego zasięgu, a takie właśnie obsługują 

bądź obsługiwały grudziądzkie zakłady, są samochody 

transportowe i transportowo-załadowcze 

kierowanych pocisków przeciwlotniczych. Pełnią 

one w każdym zestawie przeciwlotniczym, tak lufowym 

jak rakietowym, bardzo istotną rolę, ponieważ 

ich zadaniem jest dostarczenie i załadowanie amunicji 

do elementów bojowych zestawu – wyrzutni 

rakiet, w tym znajdujących się na pozycjach bojowych. 

Specyfika konstrukcji przeciwlotniczych zestawów 

rakietowych opracowanych i produkowanych 

w Związku Sowieckim w latach 50., 60 i 70. 

powodowała, że sprzęt zabezpieczenia ich działań, 

szczególnie przygotowania rakiet, ich kontroli 

przedstartowej, a także transportu był bardzo rozbudowany. 

Specjalistyczne naczepy z własnymi ciągnikami 

służyły do dostarczenia rozmontowanych 

rakiet w fabrycznych opakowaniach, w których były 

one składowane w magazynach, na pozycję techniczną. 

Tam były one montowane i – jeśli wymagała 

tego ich konstrukcja (np. gdy do ich napędu służyły 

silniki na ciekły materiał pędny) – tankowane paliwem 

i utleniaczem, zbiorniki napełniane gazami 

technicznymi oraz sprężonym powietrzem. Tam 

też, za pomocą specjalistycznej aparatury, dokonywana 

była kontrola i strojenie ich aparatury pokładowej. 

Gotowa do użycia rakieta była następnie 


www.zbiam.pl


Dotychczasowa historia OBRUM to przede wszystkim pojazdy pancerne i sprzęt inżynieryjny, ale w ostatnich latach coraz większe znaczenie w pracach Ośrodka zajmują symulatory 

i trenażery. Na zdjęciu mosty towarzyszące MS-20 Daglezja. 

Świeże pomysły pięćdziesięciolatka 

– OBRUM dziś i jutro 

Bartłomiej Kucharski 

W tym roku Ośrodek Badawczo-Rozwojowy 

Urządzeń Mechanicznych „OBRUM” Sp. z o.o. 

obchodził półwiecze swojej działalności. 

Upływa ono pod znakiem bagażu 

doświadczeń, ale i spojrzenia w przyszłość, 

zarówno związanej z samą placówką 

badawczo-rozwojową, jak i Siłami 

Zbrojnymi Rzeczypospolitej Polskiej. 

Ilustracje w artykule OBRUM. 

Od swego zarania statutowa działalność 

Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Urządzeń 

Mechanicznych „OBRUM” Sp. z o.o. 

z Gliwic (choć nazwa ta nie od początku towarzyszyła 

obecnemu zakładowi) związana była z pojazdami 

pancernymi: ich projektowaniem, rozwojem, 

adaptacją dokumentacji licencyjnej, wdrażaniem 

do produkcji, modernizacjami, wykonywaniem 

dokumentacji różnych szczebli oraz produkcją 

urządzeń pomocniczych, jak trenażery, symulatory 

itp. Na przestrzeni tych lat pojawił się szereg 

udanych rozwiązań OBRUM, na czele z rodzinami 

pojazdów wywodzących się z czołgów produkowanych 

w blisko powiązanych Zakładach Mechanicznych 

„Bumar-Łabędy” S.A. na sowieckiej licencji, 

jak: wóz zabezpieczenia technicznego WZT-2 

(na bazie T-55), wozy zabezpieczenia technicznego 

WZT-3 (na bazie T-72) i -4 (na bazie PT-91M) czy maszyna 

inżynieryjno-drogowa MID (na bazie T-72). 

Nie można zapominać także o czołgu PT-91. Opracowano 

również kilka projektów modernizacji 

czołgu T-72, z których wybrane trafiły do produkcji 

w ramach rodziny PT-91. Również dziś projekty 

związane z ciężkimi pojazdami odgrywają w życiu 

zakładu istotną rolę, co znajduje odzwierciedlenie 

w jego portfolio – wskazać można chociażby 

wdrożone w Siłach Zbrojnych RP mosty towarzyszące 

na podwoziu kołowym MS-20 Daglezja (które 

obecnie są wytwarzane nie tylko dla Wojska 

Polskiego, ale także w ramach niewielkiego zamówienia 

eksportowego) czy nadal opracowywane, 

większe, MS-40. 

OBRUM to nie tylko część pancerna, ale też 

prężny projektant i producent systemów szkolno- 

-treningowych. Prace nad nimi trwają od 1992 r., 

czego owocem jest m.in. rodzina symulatorów, 

trenażerów i pojazdów szkolnych do czołgów 

T-72 i PT-91, tj. od SJ-01 do SJ-09. Rola tej gałęzi 

działalności OBRUM stale rośnie, a ważną cezurą 

było powołanie Biura Symulatorów w 2013 r., które 

stanowi wyspecjalizowaną jednostkę, mogącą 

realizować prace w ramach programów prowadzonych 

przez wszystkie przedsiębiorstwa Polskiej 

Grupy Zbrojeniowej S.A. i przygotowywać rozwiązania 

do np.: Rosomaka, Borsuka, Kraba itd. Do kołowego 

bojowego wozu piechoty Rosomak powstał 

zresztą system szkoleniowy SK-1 Pluton, 

złożony z kilku zestawów szkoleniowych odpowiadających 

pojedynczym wozom bojowym 

(złożonych ze stanowisk szkolnych odpowiadających 

przedziałowi kierowania SKMK i bojowemu 

SKMB; ponadto uzupełnia je stanowisko instruktora 

SKMI), które mogą być spięte razem w ramach 

pododdziału i szkolić wspólnie jako pluton. Pomimo 

zgłoszenia zapotrzebowania ze strony wojska 

już w 2010 r., symulatory te wciąż nie zostały jednak 

zakupione. Mimo to Biuro Symulatorów jest jednym 

z ważniejszych działów współczesnego 

OBRUM – świadectwem tego jest ponad 300 dostarczonych 

urządzeń treningowych różnego rodzaju. 

Trenażery 

Szkolenie czołgistów jest czynnością kosztowną, 

a przy tym wymagającą mnóstwa miejsca i wysiłku 

organizacyjnego – o ile realizuje się je z wykorzystaniem 

prawdziwych pojazdów. Dlatego też, 

poza wspomnianą wyżej rodziną SJ, w OBRUM 

powstały trenażery z rodziny Beskid, przeznaczone 

do szkolenia załóg wozów rodziny T-72 i PT-91 

(Beskid-2 M/K – we współpracy z WCBKT S.A.; 

Beskid-3 – we współpracy z ETC-PZL Aerospace Industries 

Sp. z o.o., przeznaczony do szkolenia załóg 

czołgów Twardy). Oba trenażery są urządzeniami 


www.zbiam.pl

Wozy bojowe 

Gąsienice z wymiennymi nakładkami gumowymi 

Korzyści dla Wojska Polskiego i przemysłu obronnego 

Marek Wachowski 

Najnowszej generacji gąsienice, niczym 

opony w samochodzie, dostosowują pojazd 

do warunków trakcyjnych i podłoża. 

Ich zmiana – zamiast godzin, 

zajmuje dziś minuty. Co istotne, 

nadają się do zastosowania nie tylko 

w najnowocześniejszych pojazdach 

gąsienicowych, ale także 

w sprzęcie posowieckim, 

stając się istotnym ogniwem 

w procesie jego modernizacji. 

Fotografie w artykule: DST, Griffin Group Defence, 

Ministerstwo Obrony Republiki Czeskiej. 

Zastosowanie nakładek z gruntozaczepami zapewnia 

zachowanie mobilności nawet w najtrudniejszym 

terenie (jedna nakładka co 7‒8 ogniw). 

Firma – DST Defence Service Tracks GmbH od wielu lat konstruuje i wytwarza gąsienice z wymiennymi nakładkami 

gumowymi, które są używane w pojazdach bojowych i pomocniczych wielu armii na całym świecie. Na zdjęciu 

gąsienice iDLT 464D bojowego wozu piechoty Spz Puma. 

Pojawienie się czołgów na polu walki 

zmieniło charakter działań bojowych na 

froncie zachodnim podczas I wojny 

światowej. Ten wówczas nowy środek walki 

zadomowił się w wojskach lądowych państw 

całego świata i jest skutecznie używany do 

dzisiaj. Na bazie czołgów powstały też inne 

typy wozów bojowych i pojazdów zabezpieczenia 

działań, które mają istotny wpływ na 

potencjał każdej armii. Czołgi podlegały stałemu 

rozwojowi technicznemu, który pozwolił 

m.in. zachować, a nawet zwiększyć ich mobilność, 

mimo wzrostu masy. Jednym z podstawowych 

elementów wpływających na zdolność 

pokonywania terenu jest układ jezdny, 

a w nim gąsienice, które bezpośrednio stykają 

się z podłożem. 

Równocześnie zadania stawiane przed pojazdami 

wojskowym wykraczają znacząco 

poza wymagania, którym mają sprostać maszyny 

budowlane i inne pojazdy o trakcji gąsienicowej 

stosowane w tzw. sektorze cywilnym. 

Pojazdy wojskowe wymagają często 

zastosowania specyficznych rozwiązań technicznych, 

które zapewnią wyższą efektywność 

dowiezienia żołnierzy na pole walki, czy 

też ich bezpośredniego wsparcia ogniowego 

w trakcie boju. Specyfika użycia sprzętu wojskowego 

wymaga pojazdów przygotowanych 

lub możliwych do szybkiego dostosowania 

do działania w warunkach zarówno 

piaszczystych bądź kamienistych pustyń, jak 

i na śnieżnych połaciach polarnej północy. 

W przypadku zarówno samochodu, jak i czołgu 

występuje jeden wspólny bardzo ważny 

element. To parametry miejsca styku pojazdu 

z podłożem, które wpływają na możliwość 

przeniesienia napędu i jazdy pojazdu bez groźby 

tzw. ugrzęźnięcia. Przy tym w przypadku 

pojazdów gąsienicowych mówimy o większej 

powierzchni styku niż w kołowych, bowiem to 

taśma gąsienicy jest elementem pośredniczącym 

w przeniesieniu nacisku koła nośnego pojazdu 

na podłoże (niekiedy mówi się, że pojazd 

gąsienicowy układa przed sobą własną drogę). 

Dzięki zmniejszeniu nacisku jednostkowego 

wojskowe pojazdy gąsienicowe mogą poruszać 

się na podłożu o małej spoistości (oczywiście do 

pewnej granicznej wartości), co pozwala 

zwiększyć możliwości manewru sprzętem 

wojskowym i elastyczniej planować operacje 

wojskowe. 

Wymagania dotyczące zachowania wysokiej 

manewrowości, prędkości pojazdu i trwałości 

elementów jego układu przeniesienia napędu 

wymagają stosowania wyspecjalizowanej technologii 

wykonania gąsienic, która jest trudna do 

opanowania przez małe przedsiębiorstwa. Pamiętajmy, 

że gąsienice muszą zapewnić poruszanie 

się pojazdu nie tylko po różnych podłożach 

(teren, nawierzchnia betonowa), ale także 

w różnych warunkach klimatycznych. Z tego 

powodu na świecie jest niewielu wytwórców 

gąsienic do pojazdów bojowych, o których możemy 

powiedzieć, że ich produkty spełniają wysokie 

wymagania wojskowych użytkowników. 

Nakładki na każdy teren, każdą 

temperaturę i do każdego pojazdu 

Taśmy gąsienicowe w Siłach Zbrojnych RP, np. 

w sprzęcie gąsienicowym sowieckiego pochodzenia, 

odbiegają od wymagań współczesnego 

pola walki. Chodzi zarówno o możliwości trakcyjne, 

jakie zapewniają starej generacji gąsienice, jak 

i ich serwis – wymianę i naprawę. Uszkodzona 

gąsienica eliminowała pojazd z walki często na 

wiele godzin, a jej samodzielna naprawa siłami 

wyłącznie załogi pojazdu była trudna w warunkach 

polowych. W przypadku dołączanych elementów 

poprawiających mobilność na drogach 

publicznych pojawiało się dodatkowe utrudnienie 

obsługowe – stosowane połączenia śrubowe 

korodowały i utrudniały prace mechaników. Nie 

było także gąsienic, które pozwalałyby na dostosowanie 

ich elementów styku do różnego podłoża 

i różnych warunków klimatycznych. 

Swoistą rewolucję w tej materii przeprowadziła 

niemiecka firma DST Defence Service 

Tracks GmbH (dawniej Diehl Remscheid). Od 

40 Wojsko i Technika • Grudzień 2018 

www.zbiam.pl


Międzynarodowa wystawa przemysłu 

obronnego ADEX-2018 cz. 2 

Miroslav Gyűrösi 

Kontynuując omawianie nowości 

i ciekawostek trzeciej międzynarodowej 

wystawy przemysłu obronnego ADEX 

(Azerbaijan International Defence 

Exhibition), która odbyła się pod koniec 

września w stolicy Azerbejdżanu Baku, 

prezentujemy propozycje dotyczące 

amunicji, elektroniki i optoelektroniki, 

a także najciekawsze eksponaty 

zagranicznych oferentów. 

Fotografie w artykule Miroslav Gyűrösi. 

Siły Zbrojne Republiki Azerbejdżanu prowadzą 

intensywny proces modernizacji, który 

nadal w nieznacznym stopniu zabezpieczają 

rodzime podmioty. Wymusza to podjęcie 

współpracy przemysłowej z firmami zagranicznymi 

bądź bezpośredni import. Tu na przeszkodzie 

stoją jednak ograniczenia w eksporcie broni do 

Azerbejdżanu, jakie obowiązują w wielu krajach 

zachodnich ze względu na konflikt z sąsiednią Armenią 

o Górski Karabach, stąd w pierwszej kolejności 

sięganie po produkty z ofert państw, które 

tego typu restrykcji nie stosują. 

Pojazd opancerzony Amazon klasy MRAP z zamontowanym radarem UHTES tureckiej firmy STM. 

Amunicyjne nowości 

Także w dziedzinie amunicji tegoroczna wystawa 

ADEX była miejscem prezentacji kilku ciekawych 

eksponatów. Ukraiński holding Ukroboronprom 

przywiózł do Azerbejdżanu granaty 

ręczne RGT-27S i RGT-27S2 o działaniu termobarycznym. 

Masa każdego z granatów bez zapalnika 

nie przekracza 600 g, a masa mieszaniny termobarycznej 

to nieco poniżej 310 g, zaś ładunku 

inicjującego 32 g. Mieszanina termobaryczna po 

rozpyleniu i zainicjowaniu wytwarza obłok ognia 

o średnicy 2,8 m, wysokości 2 m. Utrzymuje się 

on przez cztery sekundy. Temperatura w strefie 

detonacji to 2500÷3000°C. 

Białoruska grupa przemysłowo-handlowa Belspiecwniesztiechnika 

zaprezentowała modernizację 

152/155 mm artyleryjskiej amunicji kierowanej 

Krasnopol do poziomów określonych jako: Łucz, 

Łucz-1 i Łucz-2. Rozmiary zewnętrzne (długość 

1305 mm, kal. 152 lub 155 mm) i masa całkowita 

nie uległy zmianie. 

Ukraińskie granaty ręczne z ładunkiem termobarycznym 

RGT-27S (po lewej) i RGT-27S2 (po prawej). 

Białoruska modernizacja artyleryjskiej amunicji 152/155 mm z laserowym naprowadzaniem na finalnym odcinku 

trajektorii – Łucz (na pierwszym planie), Łucz-1 (w środku) i Łucz-2 (z tyłu). 


www.zbiam.pl

Wiropłaty wojskowe 

Śmigłowce rodziny W-3 Sokół to obecnie najpopularniejsze wiropłaty w Wojsku Polskim. Optymalnym momentem do ich modernizacji będą planowe remonty główne, które 

w nieodległej przyszłości będzie musiała przejść część maszyn. 

Łukasz Pacholski 

4 września Inspektorat Uzbrojenia 

poinformował o zamiarze 

przeprowadzenia dialogu technicznego 

dotyczącego modernizacji śmigłowców 

W-3 Sokół do wersji W-3WA WPW 

(Wsparcia Pola Walki). Oznacza to, 

że Ministerstwo Obrony Narodowej 

planuje modernizację kolejnych 

wiropłatów tej rodziny, obecnie 

najliczniejszych w swej klasie 

w Siłach Zbrojnych RP. 

Według różnych ocen 

przedsięwzięcie może pochłonąć 

ok. 1,5 mld PLN i potrwać 5–6 lat. 

Fotografie w artykule: Łukasz Pacholski, 

Andrzej Kiński. 

Na zaproszenie Inspektoratu Uzbrojenia odpowiedziało 

m.in. konsorcjum Wytwórni 

Sprzętu Komunikacyjnego PZL-Świdnik 

S.A., należącej do Leonardo, i Wojskowych Zakładów 

Lotniczych nr 1 S.A. z Łodzi oraz Instytutu 

Technicznego Wojsk Lotniczych z Polskiej Grupy 

Zbrojeniowej S.A. Wielu wskazuje, że właśnie konsorcjum 

w tym składzie powinno być faworytem 

w rywalizacji o potencjalny kontrakt – obejmuje 

bowiem producenta śmigłowców rodziny Sokół, 

a także podmioty specjalizujące się w remontach 

i modernizacjach wiropłatów wykorzystywanych 

w Wojsku Polskim. Zapisy zawarte w ogłoszeniu 

wyraźnie mówią o dysponowaniu przez uczestników 

postępowania „prawami własności intelektualnej 

do dokumentacji technicznej śmigłowca W-3 

Sokół, w szczególności autorskich praw majątkowych 

lub licencji, zawierające dokładne wskazanie 

poszczególnych praw”. Sam dialog, w którym wezmą 

udział wybrane przez Inspektorat Uzbrojenia 

podmioty, ma zostać przeprowadzony pomiędzy 

październikiem 2018 a lutym 2019 r. Termin ten 


może jednak ulec zmianie, gdy cele określone 

w powyższym ogłoszeniu nie zostaną osiągnięte. 

Obecnie śmigłowce rodziny W-3 Sokół są najpopularniejszymi 

wiropłatami w Siłach Zbrojnych RP 

– według danych przekazanych przez Dowództwo 

Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych w maju br. 

na stanie jest ich 69. Pierwsze z nich dostarczono 

w 1989 r. (W-3T), natomiast najnowsze trafiły do 

linii w 2013 r. (W-3P VIP). Obok zadań transportowych 

i bezpośredniego wsparcia, są wykorzystywane 

także do ratownictwa morskiego, ratownictwa 

lądowego i misji CSAR, przewozu VIP, a także rozpoznania 

radioelektronicznego. Co godne odnotowania, 

polskie Sokoły mają za sobą epizod bojowy 

– pełniły w latach 2003–2008 służbę w ramach 

PKW Irak, jeden z nich (W-3WA, nr 0902) rozbił się 

w rejonie Karbali 15 grudnia 2004 r. W lotnictwie 

Wojsk Lądowych eksploatowanych jest dziś ok. 30 

Sokołów (maszyny W-3W/WA 7. dywizjonu lotniczego 

25. Brygady Kawalerii Powietrznej), wykorzystywanych 

głównie do zadań transportowo- 

-desantowych. Sokoły te mogłyby zostać poddane 

modernizacji. Co więcej, w przypadku części z nich 

zbliża się czas przeprowadzenia remontów głównych, 

co można powiązać z montażem nowego 

wyposażenia. 

Modernizacja MLU (Mid-Life Update, dosłownie 

unowocześnienie w połowie życia) śmigłowców 

nie jest niczym niezwykłym. Taki proces można 

zaobserwować i w Polsce, i w innych państwach 

NATO. W obecnym stuleciu Inspektorat Uzbrojenia 

zrealizował dwa projekty tego typu dotyczące śmigłowców 

rodziny W-3 Sokół. Pierwszym z nich był 

W-3PL Głuszec, który objął dotychczas osiem śmigłowców 

– wszystkie trafiły w latach 2010–2016 do 

56. Bazy Lotniczej w Inowrocławiu, gdzie wchodzą 

w skład 2. eskadry śmigłowców. 22 czerwca 2017 r. 

maszyna o numerze 0606 została utracona w wypadku 

podczas ćwiczeń w pobliżu włoskiej miejscowości 

Massanzago. Obecnie prowadzone są 

starania związane z podpisaniem umowy na 

przebudowę kolejnego W-3W/WA do wersji 

W-3PL w celu uzupełnienia liczby maszyn w linii. 

Drugi projekt objął maszyny należące do Brygady 

Lotnictwa Marynarki Wojennej i objął przebudowę 

do wersji W-3WARM wraz z zabudową wyposażenia 

ratowniczego dwóch maszyn W-3T 

Sokół, a także modernizację i ujednolicenie wyposażenia 

sześciu Anakond. Pierwsze zmodernizowane 

maszyny wróciły do służby w 2017 r., 

a obecnie program zbliża się do szczęśliwego finału. 

Dziś w PZL-Świdnik kończą się prace przy 

dwóch ostatnich Anakondach, które mają zostać 

przekazane BLMW w przyszłym roku. W obu 

przypadkach wojsko wykorzystało, sygnalizowaną 

wcześniej, okazję przebudowy (W-3PL) czy 

doposażenia (W-3WARM) maszyn podczas remontów 

głównych. Dzięki temu Głuszce i Anakondy 

są obecnie najnowocześniej wyposażonymi 

śmigłowcami w całych SZ RP, m.in. jako jedyne 

dysponują głowicami optoelektronicznymi umożliwiającymi 

realizację zadań w każdych warunkach 

atmosferycznych i o każdej porze doby. 

Na początku była Salamandra 

Pomysł uzbrojenia śmigłowca Sokół i stworzenie 

na jego bazie maszyny wsparcia pola walki nie jest 

nowy. Już w 1990 r. zbudowano prototyp W-3U 

Salamandra, który został uzbrojony m.in. w system 

rakietowego uzbrojenia kierowanego 9K114 

Szturm-W z ppk 9M114 Kokon i układem naprowadzania 

pocisków Raduga-Sz. Projektu nie kontynuowano 

z racji przemian politycznych początku 

lat 90., które przyczyniły się do zerwania współpracy 

wojskowej z Rosją i reorientacją na państwa 

zachodnie. W związku z tym, w latach 1992–1993, 

powstała we współpracy z firmami z Republiki Południowej 

Afryki nowa odmiana z uzbrojeniem 


www.zbiam.pl

Samoloty bojowe 

Samoloty MiG-29 są eksploatowane w Polsce już niemal 30 lat, w tym czasie dały się poznać jako niezawodny sprzęt, umożliwiający wykonywanie wielu kategorii zadań bojowych w narodowej 

i sojuszniczej przestrzeni powietrznej. Fot. Mirosław Wasielewski. 

Lotnicze partnerstwo, czyli Wojskowe 

Zakłady Lotnicze nr 2 S.A. i MiG-i-29 

Łukasz Pacholski 

W przyszłym roku Siły Powietrzne 

będą obchodzić 30. rocznicę wprowadzenia 

do eksploatacji samolotów 

myśliwskich MiG-29. Przez wiele lat 

był to najbardziej zaawansowany typ 

bojowego statku powietrznego, który 

pełnił zadania w systemie obrony 

powietrznej naszego kraju. Ważną rolę 

w historii MiG-ów-29 w polskim 

lotnictwie pełnią bydgoskie Wojskowe 

Zakłady Lotnicze nr 2 S.A., które 

od 1996 r. serwisują, remontują 

i doposażają te samoloty, aby wciąż 

spełniały wymagania Sił Powietrznych, 

cywilnej administracji kontroli 

przestrzeni powietrznej i NATO. 

Fotografie w artykule, jeśli nie zaznaczono inaczej: 

Łukasz Pacholski, WZL nr 2 S.A. 

Dziś trudno sobie wyobrazić efektywną 

eksploatację samolotów wojskowych, 

a w szczególności maszyn bojowych, 

bez bezpośredniego wsparcia producenta bądź 

innych wyspecjalizowanych podmiotów świadczących 

tego typu usługi. W naszym kraju taką placówką, 

realizującą różnorodne prace związane 

z obsługami i remontami stałopłatów Sił Powietrznych 

są, należące do Polskiej Grupy Zbrojeniowej 

S.A., Wojskowe Zakłady Lotnicze nr 2 S.A. w Bydgoszczy. 

Obok myśliwców MiG-29 pod opieką 

specjalistów z miasta nad Brdą są także myśliwsko-bombowe 

Su-22M4/UM3, wielozadaniowe 

Lockheed Martin F-16C/D Jastrząb czy też transportowe 

C-130E Hercules tego samego producenta. 

Obok prac związanych z doposażeniem bądź 

modernizacją, szczegółowo przedstawionych poniżej, 

MiG-i trafiają regularnie do Bydgoszczy w ramach 

obsług planowych, które są realizowane po 

150 i 300 godzinach lotu oraz po 2000 godzinlub 

sześciu latach eksploatacji. Niniejszy artykuł ma na 

celu zaprezentowanie kompetencji WZL nr 2 S.A. 

na przykładzie obsług tych maszyn. To między innymi 

dzięki utrzymywaniu tych i innych statków 

powietrznych w gotowości do działań oraz efektywnemu 

zarządzaniu, bydgoskie zakłady są od 

lat jednym z najważniejszych punktów na lotniczej 

i przemysłowej mapie Polski. 

Nieco historii, czyli MiG-i trafiają 

do Polski 

Pierwsza partia samolotów MiG-29 trafiła do 

1. eskadry, stacjonującego w Mińsku Mazowieckim, 

1. Pułku Lotnictwa Myśliwskiego ówczesnych Wojsk 

Obrony Powietrznej Kraju w 1989 r. (w lipcu cztery 

jednomiejscowe izdielije 9-12A, w sierpniu trzy 

dwumiejscowe izd. 9-51) i 1990 r. (w październiku 

pięć izd. 9-12A). Były to maszyny fabrycznie nowe, 

wyprodukowane przez zakłady Znamja Truda 

w Moskwie (izd. 9-12A) i Sokoł w Gorki (izd. 9-51). 

Pięć lat później uzupełniło je 10 maszyn z „drugiej 

ręki” (w grudniu 1995 r. – pięć izd. 9-12A i jeden 

izd. 9-51, w styczniu 1996 r. – cztery izd. 9.12A), pozyskanych 

z Republiki Czeskiej w drodze wymiany 

za 11 śmigłowców W-3A Sokół. Ta transakcja pozwoliła 

na przezbrojenie z MiG-ów-21PF i M 2. eskadry 

mińskiego pułku. Trzecia i ostatnia partia 

MiG-ów-29 obejmowała 22 samoloty (formalnie 

23, ale jeden – niezdolny do lotu – pozostał w Niemczech 

i jest obecnie eksponatem Luftwaffenmuseum 

der Bundeswehr w Gatow pod Berlinem), 

wycofane ze służby w niemieckiej Luftwaffe 

i przekazane Polsce na mocy umów międzyrządowych 

z 29 stycznia 2002 r. i z czerwca 2003 r. za 

symboliczne 1 euro. Pierwsze trzy samoloty jednomiejscowe 

dotarły do Bydgoszczy we wrześniu 

2003 r., w grudniu przyleciały cztery jednomiejscowe 

i dwa dwumiejscowe, w kwietniu 2004 r. 

cztery jednomiejscowe, zaś pozostałe – siedem 

i dwa – w sierpniu 2004 r. Niemieckie samoloty 

w toku służby w Luftwaffe zostały doposażone 

i zmodyfikowane – zależnie od poziomu zrealizowanych 

prac określano je jako ICAO I oraz ICAO II. 

Ze względu na znaczny stopień wyeksploatowania 

i strukturę organizacyjną eskadr lotniczych (16 

samolotów w jednostce) ostatecznie do służby 

w Siłach Powietrznych weszło 14 maszyn standardu 

ICAO I (z tego trzy tylko na okres 1,5 roku). Po 

remontach przeprowadzonych w Wojskowych 

Zakładach Lotniczych nr 2 S.A. w Bydgoszczy trafiły 

one do 41. eskadry lotnictwa taktycznego 

z Malborka. W ten sposób, dysponując 44 samolotami 

typu MiG-29 (36+8), w połowie pierwszej 

dekady XXI wieku Polska stała się największym 

użytkownikiem maszyn tego typu w NATO i w Europie 

Środkowo-Wschodniej. Ostatecznie, po kolejnych 

zmianach organizacyjnych w Siłach Powietrznych, 

w dwóch bazach lotniczych jeszcze 

niedawno eksploatowano 32 samoloty. Pozostałe 

egzemplarze zostały rozdysponowane jako pomoce 

szkoleniowe i platformy do różnorodnych 

prób i badań, a także eksponaty muzealne. Obecnie 


www.zbiam.pl

Przemysł lotniczy 

China International Aviation 

& Aerospace Exhibition 2018 

Myśliwiec J-10B startuje na tle transportowego Y-20. 

Tomasz Szulc 

Tegoroczna wystawa i pokazy lotnicze 

China International Aviation & Aerospace 

Exhibition 2018, zorganizowane w Zhuhai 

niedaleko Hong Kongu w dniach 

6–11 listopada, potwierdziły tendencje 

wyraźnie widoczne już dwa lata temu. 

Choć z nazwy jest to nadal impreza 

lotniczo-kosmiczna, to pod względem 

liczby eksponatów dominuje na niej 

różnorodne uzbrojenie, poczynając 

od broni strzeleckiej, a na czołgach 

kończąc. Są – oczywiście – eksponowane 

także cywilne samoloty 

i śmigłowce, ale zarówno pod względem 

liczby, jak i atrakcyjności 

dominują maszyny bojowe. Dlatego 

zdecydowanie bardziej adekwatną 

nazwą tego przedsięwzięcia byłby 

„salon przemysłu obronnego” 

lub „salon sprzętu bojowego”. 

Fotografie w artykule: Marina Łyscewa, 

Michaił Żerdiew, Internet. 

Cz. 1 Samoloty i śmigłowce, uzbrojenie 

oraz wyposażenie lotnicze 

W 

tym roku ilość zaprezentowanych 

nowości była ogromna szczególnie 

w dwóch dziedzinach – bezzałogowych 

statków powietrznych i uzbrojenia rakietowego. 

Pojawiło się sporo nieznanych dotąd dział 

samobieżnych, wieloprowadnicowych wyrzutni 

rakiet „ziemia–ziemia” i systemów przeciwlotniczych. 

We wszystkich tych kategoriach sprzętu 

liczba prezentowanych rozwiązań znacznie przewyższa 

potrzeby jakichkolwiek sił zbrojnych, nawet 

tak wielkich jak Chińska Armia Ludowo-Wyzwoleńcza. 

W sferze bezzałogowców firmy 

chińskie przedstawiły więcej nowości niż cała 

reszta światowych liderów w tej branży na przestrzeni 

ostatnich dwóch lat. Były to zarówno kopie 

rozwiązań zagranicznych, w czym od dziesięcioleci 

specjalizują się Chińczycy, nie zważając na 

ewidentne naruszanie praw własności intelektualnej 

i zwykłej przyzwoitości, jak i rozwiązania oryginalne. 

Także w przypadku innych rodzajów 

uzbrojenia występowały pirackie kopie rozwiązań 

zagranicznych równolegle z coraz bardziej 

dojrzałymi rozwiązaniami własnymi. 

Taka różnorodność nie ma prostego i racjonalnego 

wyjaśnienia. Do niedawna, gdy chińskie firmy 

niemal wyłącznie kopiowały rozwiązania zagraniczne, 

można było przypuszczać, że ani lokalni 

konstruktorzy, ani wojskowi nie są w stanie przewidzieć, 

które uda się doprowadzić do stanu kwalifikującego 

je do produkcji seryjnej i które będą najlepiej 

spełniały wymagania wojska. Dlatego 

kopiowano wszystko, co tylko było możliwe. Być 

może ta niepewność występuje do dziś, gdyż proces 

wdrażania nowego uzbrojenia w ChALW jest 

ciągle bardzo powolny i często niekonsekwentny. 

Drugim powodem może być silna tendencja 

do regionalizacji produkcji – wiele regionów ma 

aspiracje, by stać się ośrodkami postępu technicznego 

i wspierają je w tym finansowo lokalne władze, 

zapewne często nie zważając, że identyczne 

pomysły mają też i inne regiony. Skutkiem tego 

może być mnożenie podobnych rozwiązań oferowanych 

przez różnych producentów. 

Trzeci powód to znaczna nadwyżka chińskiego 

eksportu nad importem, skutkująca ogromnymi 

wolnymi środkami finansowymi, które rząd w Pekinie 

stara się inwestować w obiecujące dziedziny 

nauki i przemysłu. Tych środków starcza zapewne 

na równoległe finansowanie bardzo dużej ilości 

prac badawczo-rozwojowych. Choć, jak dotychczas, 

tylko niewielka ich część jest później kontynuowana 

aż do stadium produkcji masowej, albo 

ten proces jest bardzo rozciągnięty w czasie. 


www.zbiam.pl

Wiropłaty wojskowe 

V-247 Vigilant i jego konkurenci 

Makieta V-247 Vigilant pokazana przez Bella na wystawie w Quantico we wrześniu br. 

Maciej Szopa 

25 września, w czasie wystawy 

Modern Day Marine Expo 2018 

w Quantico, Bell ujawnił pełnowymiarową 

makietę uzbrojonego statku 

powietrznego bezzałogowego systemu 

V-247 Vigilant. Tym samym firma 

potwierdziła swoją mocną pozycję 

w rywalizacji o zamówienie nowego 

bezzałogowca dla Korpusu Piechoty 

Morskiej. To interesująca konstrukcja, 

szczególnie, że może znaleźć zastosowanie 

także w innych rodzajach 

Sił Zbrojnych Stanów Zjednoczonych 

i ma wiele cech wspólnych z załogowym 

zmiennowirnikowcem V-280 Valor, 

powstającym w ramach programu 

Future Vertical Lift. 

Ilustracje w artykule: Bell, Lockheed Martin, 

Piasecki Aircraft, DARPA, Northrop Grumman. 

Pierwsze informacje o pracach prowadzonych 

przez firmę Bell Helicopter (obecnie 

Bell) nad dużym bezzałogowym zmiennowirnikowcem 

pojawiły się latem 2016 r. Kiedy we 

wrześniu tegoż roku przedstawiono oficjalnie 

jego koncepcję, okazało się, że maszyna ta ma 

przypominać układem załogowy V-280 Valor, 

rozwijany równolegle jako propozycja firmy 

w programie Future Vertical Lift. Bezzałogowiec 

otrzymał oznaczenie V-247, które odnosiło się do 

zdolności działania przez 24 godziny na dobę 

przez siedem dni w tygodniu. Z kolei nazwa własna 

konstrukcji – Vigilant (czujny) – oznaczała 

możliwość prowadzenia w tym czasie efektywnych 

działań patrolowych i rozpoznawczych. Na 

tej podstawie można założyć, że konstruktorzy 

Bella od początku postawili przede wszystkim na 

długotrwałość lotu i najwyższe możliwości wykrywania 

oraz namierzania celów za pomocą 

wielu zaawansowanych sensorów. Dzisiaj okazuje 

się, że założenia te były słuszne, są bowiem 

zbieżne z priorytetami Korpusu Piechoty Morskiej 

Stanów Zjednoczonych (USMC) – formacji 

która jest uważana za pierwszego i – przynajmniej 

dziś – najważniejszego z potencjalnych 

odbiorców Vigilanta. 

Program MUX 

Latem 2016 r., a zatem w tym samym czasie, kiedy 

ujawniono program V-247, USMC ogłosił uruchomienie 

programu „ekspedycyjnego bezzałogowca 

dla lądowo-powietrznej grupy zadaniowej” 

(Marine Air-Ground Task Force UAS Expeditionary, 

w skrócie MUX). W owym czasie jego założenia 

były dopiero precyzowane, ale już wówczas zakładano, 

że ma to być duży BSP, należący do tzw. 

grupy 5 wg klasyfikacji amerykańskiej. Przypomnijmy, 

że obecnie w SZ Stanów Zjednoczonych 

wyróżnia się pięć grup BSP: 

– Grupę 1, o maksymalnej masie startowej do 

9 kg, operujących na wysokości do 365 m 

z prędkością ok 100 km/h; 

– Grupę 2, z masą w przedziale 9÷25 kg, operujących 

na wys. do 1050 m z prędkością do 

250 km/h; 

– Grupę 3 z masą 25÷600 kg, operujących na 

wys. do 5500 m z prędkością do 250 km/h; 

– Grupy 4 i 5, w przypadku których masa przekracza 

600 kg, a prędkość maksymalna nie jest 

zdefiniowana. Obie grupy różnią się tylko wysokością 

operacyjną. W przypadku grupy 4 

nie przekracza 5500 m, zaś BSP grupy 5 operują 

powyżej tej granicy. 

Obecnie USMC dysponuje jedynie najlżejszymi 

bezzałogowcami, z grup od 1 do 3, a jej najbardziej 

złożonymi systemami są AAI Corporation 

RQ-7 Shadow i Boeing Insitu RQ-21 Blackjack. 

Kiedy zachodzi potrzeba wykorzystania BSP 

o lepszych charakterystykach, dowództwo Korpusu 

musi zwracać się o użyczenie odpowiednich 

systemów do USAF. Tę bolesną, a w związku 

z rozwojem techniki coraz bardziej dotkliwą, 

lukę USMC chce teraz wypełnić. 

Pytaniem otwartym przez długi czas pozostawały 

zadania, jakie miałby realizować nowy 

system. Początkowo założenia były więc bardzo 

ambitne i zakładały aż siedem rodzajów 

misji: wsparcie ogniowe desantu i oddziałów 

na ziemi, eskortowanie własnych statków powietrznych 

(w tym samolotów transportowych 

V-22 Osprey), działania patrolowo-dozorowe, 

rozpoznanie, walka elektroniczna, 

transport i retranslacja na cyfrowym polu walki. 

Założono, że nowy BSP miałby być zdolny 

do działania z pokładów nie tylko śmigłowcowców 

i okrętów desantowych, ale także jednostek 

eskortowych (od fregaty lub niszczyciela 

wzwyż) albo lotnisk o niezbyt rozwiniętym 

zapleczu, np. zbudowanych na niedawno 

utworzonym przyczółku. 


www.zbiam.pl

Okręty wojenne 

Program KSS – długa droga Republiki 

Korei do własnych okrętów podwodnych 

Prototypowy Dosan Ahn Chang-ho typu KSS-III. Aby zbudować okręt podwodny o wyporności ponad 3000 ton, uzbrojony w torpedy i pociski manewrujące, przemysł Republiki 

Korei potrzebował ponad ćwierć wieku. Czas ten jednak dobrze spożytkowano. 

Marcin Chała 

14 września w południowokoreańskiej 

stoczni Daewoo Shipbuilding & Marine 

Engineering w Okpo został zwodowany 

okręt podwodny Dosan Ahn Chang-ho 

typu Chang Bogo III. Wydarzenie 

to na pierwszy rzut oka jest podobne 

do kilkunastu innych, do których doszło 

w Republice Korei na przestrzeni 

ostatniego ćwierćwiecza. Różni się 

jednak od poprzednich w istotny sposób. 

Dosan Ahn Chang-ho jest bowiem 

pierwszym w historii tego państwa 

oceanicznym okrętem podwodnym 

zaprojektowanym i zbudowanym 

w oparciu o lokalny przemysł 

stoczniowy i obronny. 

Ilustracje w artykule: DSME, US Navy, Safran, 

Hanwha, Tomasz Grotnik. 

Można zadać pytanie, jak to możliwe, że 

państwo, w którym jeszcze na początku 

lat 90. osiem miniaturowych jednostek 

tworzyło całe siły podwodne, jest obecnie nie tylko 

posiadaczem licznej i nowoczesnej floty okrętów 

tej klasy, ale jest w stanie także projektować, 

budować – i co więcej – sprzedawać je krajom 

trzecim, stając skutecznie w szranki z producentami 

o znacznie dłuższej tradycji i doświadczeniu w tym 

zakresie? Aby na nie odpowiedzieć, trzeba powrócić 

do przełomu lat 80. i 90. ubiegłego wieku. 

W ostatnią dekadę XX wieku Republika Korei 

weszła z siłami morskimi (Daehan Minguk Haegun, 

najczęściej jest stosowany skrót anglojęzyczny 

ROKN od Republic of Korea Navy) zorientowanymi 

głównie na operacje przybrzeżne. Trzon marynarki 

stanowiły korwety i lekkie fregaty, natomiast siły 

podwodne były więcej niż symboliczne, składały 

się bowiem zaledwie z dwóch typów miniaturowych 

okrętów podwodnych. Pierwszymi, które 

zainicjowały funkcjonowanie południowokoreańskich 

sił podwodnych, budowane od pierwszej 

połowy lat 80. do lat 90., były okręty typu Dolgorae 

(SSM-051, SSM-052 i SSM-053). Zaprojektowano je 

przede wszystkim w celu zebrania doświadczeń 

w dziedzinie konstruowania, budowy i eksploatacji 

tej klasy jednostek, a także jako cele ćwiczebne dla 

nawodnych sił przeciwpodwodnych, szczególnie 

że ROKN dysponowała wówczas takowymi. Istotnym 

ich zadaniem było także skryte transportowanie 

operatorów sił specjalnych. Jednostki typu Dolgorae 

zbudowała stocznia Korea Takoma w Pusan, 

obecnie należąca do grupy Hanjin Heavy Industries. 

Prototypowy SSM-051 wszedł do służby 

w 1985 r., SSM-052 w 1990 r., zaś SSM-053 rok później. 

W położeniu podwodnym wypierały one 175 t 

przy wymiarach 25,0×2,1 m. Uzbrojenie stanowiły 

dwie 406 mm wyrzutnie torped, a załoga składała 

się z sześciu osób, mogły dodatkowo zabrać ośmiu 

żołnierzy wojsk specjalnych. Wraz z wejściem do 

służby pierwszych „prawdziwych” okrętów podwodnych 

typu Chang Bogo, były one stopniowo 

wycofywane ze służby (w 2003 r. banderę opuszczono 

na SSM-051, a w 2016 r. na dwóch kolejnych). 

Drugim, liczniejszym, ale i mniejszym typem 

miniaturowych okrętów podwodnych ROKN było 

pięć (wg innych danych od 6 do 9) jednostek typu 

SX-756/K projektu włoskiej firmy Cos.Mo.S. SpA 

z Livorno. W odróżnieniu od typu Dolgorae, nie 

były one w pełni budowane w Republice Korei, 

lecz jedynie składane z prefabrykowanych podzespołów 

dostarczanych z Włoch. Miały wyporność 

podwodną100 t przy wymiarach 25,2×2,1×4,0 m. 

Na zewnętrznych zaczepach można podczepić 

dwie torpedy kal. 533,4 mm lub miny morskie, 

w tym denne Mk 21. Łączna masa ładunku mogła 

wynosić do 1800 kg. Załogę stanowiło sześć osób 

i do ośmiu komandosów. Jednostki typu SX-756/K 

mogły operować na głębokości do 40 m, a zasięg 

pod wodą wynosił 60 Mm przy prędkości czterech 

węzłów. 

Pod koniec lat 80., w związku z niepewną sytuacją 

związaną z możliwością wycofania wojsk amerykańskich 

z Półwyspu Koreańskiego, w Seulu rozpoczęto 

studia nad transformacją sił zbrojnych. 

Warto w tym miejscu wspomnieć, że wszystkie realizowane 

w Republice Korei programy obronne 

przyspieszały bądź zwalniały w zależności od aktualnej 

sytuacji na linii Seul–Pjongjang. Nie inaczej 


www.zbiam.pl

Technika morska 

Łódź przechwytująca Hurricane ZH-1300. Uwagę zwracają dwa zadaszone stanowiska załogi z fotelami amortyzowanymi i wyrzutnia ppk MBDA MMP na rufie. 

Tomasz Grotnik 

Uzbrojenie i wyposażenie okrętowe 

to kolejny – po samych jednostkach 

pływających, przybliżonych 

w poprzednim numerze „Wojska 

i Techniki” – segment morskiej produkcji 

obronnej szeroko promowany w trakcie 

każdej wystawy Euronaval. W tym 

roku w Paryżu zaprezentowano szereg 

propozycji z tego obszaru rynku, wśród 

których najwięcej było systemów 

artyleryjskich i stanowisk ogniowych 

broni strzeleckiej oraz pasywnej 

i aktywnej obrony okrętów, jak też 

bezzałogowców różnych klas. 

Fotografie w artykule: Tomasz Grotnik, 

Andrzej Nitka, Saab. 

W 

dziedzinach wspomnianych na wstępie 

ogłoszono też kolejne – po producentach 

okrętów – mariaże, wzmacniające 

w zamyśle ich uczestników siłę oddziaływania 

prezentowanych ofert. W trakcie salonu zainaugurowało 

działalność joint venture Belgium Naval 

& Robotics utworzone przez spółki ECA Group i Naval 

Group. Pierwsza specjalizuje się w morskich robotach 

przeciwminowych, druga zaś to jeden 

z głównych światowych producentów okrętów 

wszystkich klas. Belgium Naval & Robotics powstało 

w celu wspólnego promowania francuskich 

rozwiązań w trakcie dialogu technicznego 

(tak, nie tylko Inspektorat Uzbrojenia MON je organizuje!), 

mającego znaleźć odpowiedź na pytanie, 

jak mają wyglądać siły obony przeciwminowej 

XXI wieku flot Belgii i Holandii. Niemal na 

pewno chodzi o systemy zautomatyzowane, 

bezzałogowe i ich bazowce – niebędące konstrukcjami 

specjalizowanymi w rodzaju niszczycieli 

min, a jednocześnie od nich większe. Nowy 

Systemy uzbrojenia i obrony 

okrętów na Euronaval 

podmiot utworzył już zaczyn swojej obecności 

w Beneluksie, powołując biuro projektu w Belgii, 

które rozpoczęło rozmowy z potencjalnymi, lokalnymi 

partnerami przemysłowymi. 

Połączone siły duńskiej Termy i brytyjskiego 

Chemring Countermeasures to z kolei zespół mający 

za zadanie oprzeć się konkurencji w zakresie systemów 

obrony biernej (soft kill) okrętów. Duńczycy 

chcą włączyć do swojego systemu C-Guard, wykorzystującego 

nieruchome wyrzutnie amunicji 

zakłócającej kal. 130 mm, nową, naprowadzaną 

w dwóch płaszczyznach 12-lufową wyrzutnię Centurion 

brytyjskiego producenta. Duet ma na celowniku 

program fregat typu 26 dla Royal Navy i jego 

zagraniczne pochodne. 

Także w zakresie systemów artyleryjskich dużego 

kalibru pojawiło się partnerstwo. BAE Systems, 

jako wytwórca 127 i 155 mm armat morskich 

Mk 45 i Mk 51 Advanced Gun System oraz 155 mm 

haubicoarmat holowanych M777 i samobieżnych 

M109, postawił na współpracę z koncernem Leonardo 

w celu promocji amunicji korygowanej 

w locie o zwiększonym zasięgu Vulcano. Występująca 

m.in. w wersjach 127 i 155 mm, jest idealnym 

kandydatem do użycia we wspomnianych systemach, 

stąd obecność 127 mm pocisku Vulcano na 

stoisku brytyjskiego producenta nie powinna dziwić. 

Jednocześnie firma poinformowała o wdrożeniu 

przeprojektowanego, całkowicie automatycznego, 

systemu dosyłania amunicji do armat Mk 45 

Mod 4, które wybrano m.in. do fregat typu 26. 

Jednak najszerzej omawianym mariażem 

w zakresie uzbrojenia lufowego była współpraca 

Thalesa i Nextera. 

Systemy artyleryjskie 

W trakcie Euronaval 2016 Thales ujawnił rozpoczęcie 

prac nad okrętową wersją 40 mm systemu artyleryjskiego 

RAPIDFire, jednak informacje podane 

wówczas były jedynie szczątkowe. Nazwano go 

wtedy RAPIDSeaGuardian, ale obecnie tej nazwy 

nie przytaczano. W tym roku zaprezentowano z kolei 

po raz pierwszy pełnowymiarową makietę 

T40AA RAPIDFire’a Naval. Wykorzystuje on armatę 

40CTAS (40 mm Cased Telescoped Ammunition 

System) firmy CTA International (joint venture 

Nextera i BAE Systems), strzelającą amunicją teleskopową 

40×255 mm. Konstrukcja nabojów z pociskiem 

zagłębionym w łusce i otoczonym częściowo 

ładunkiem miotającym pozwoliła na 

zachowanie ich kompaktowych wymiarów. System 

jest optymalizowany do zwalczania celów powietrznych, 

w tym: bezzałogowców, śmigłowców, 

pocisków manewrujących, przeciwokrętowych, 

a także szybkich obiektów nawodnych. Do jego 

zasadniczych zalet należy podobna masa i niezbędna 

powierzchnia do instalacji na okręcie, co 

systemów mniejszego kalibru, przy zwiększonym 

zasięgu oraz sile ognia cechującej 40 mm armatę. 

Do zwalczania szybkich i nisko lecących pocisków 

przeciwokrętowych będzie używana amunicja 

programowalna A3B (Anti-Aerial Air Burst) z wymuszoną 

fragmentacją, zawierająca subamunicję 

w postaci wolframowych walców. Jest ich mniej 

niż w podobnych pociskach konkurencji, ale mają 

znacznie większą masę, a przewidywalny i powtarzalny 

schemat ich stożkowego rozprzestrzeniania 

się pozwala tak zaprogramować zapalnik czasowy 

bądź zbliżeniowy, aby uzyskać optymalne 


www.zbiam.pl

WiT 12_2018 (40)_promo

Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!

Delete template?

Save as template ?