O σταυρός και τα είδη του, Θωμαΐς Γεωργακοπούλου

lianako

Η ιστορική και συμβολική σημασία του Σταυρού

•ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Η λέξη Σταυρός προέρχεται από το αρχαίο ελληνικό ρήμα

ίστημι = στέκομαι όρθιος και σήμαινε το παλούκι, τον πάσσαλο

ή ακόμα και το φράκτη από πασσάλους.

Το σχήμα του σταυρού είναι τόσο ποικιλόμορφο όσες είναι και

οι εθνικές, γλωσσικές και θρησκευτικές ομάδες που το

χρησιμοποιούν.

Η ύπαρξη του σταυρού ως συμβόλου ανάγεται στα βάθη της

αρχαιότητας.

Ο σταυρός στους προχριστιανικούς ειδωλολατρικούς λαούς

είχε βαθύτερη συμβολική έννοια:

• Στους Αιγυπτίους δήλωνε την μέλλουσα ζωή.

• Για τους αρχαίους Έλληνες αποτελούσε ιερό σύμβολο του

ολύμπιου θεού Δία.


• Οι Ρωμαίοι τον χρησιμοποιούσαν ως όργανο θανατικής

εκτελέσεως. Ήταν ένα σύμβολο καταισχύνης και τιμωρίας,

σύμβολο κατάρας.

• Ο Χριστός πεθαίνοντας στον σταυρό τον αγίασε. Από τότε ο

σταυρός άρχισε να τιμάται από τους Χριστιανούς

και να θεωρείται σημείο σωτηρίας και χάριτος, σύμβολο της μαρτυρικής

θυσίας του Χριστού και της αναστάσεως Του.

Δεν γνωρίζουμε πότε κατασκευάστηκε το πρώτο ομοίωμα σταυρού,

είναι όμως γνωστό ότι ο σταυρός αποτελεί το δεύτερο (μετά τον

κύκλο) συνηθέστερο σύμβολο που ζωγραφίζουν τα παιδιά όλων των

πολιτισμών.


‣ΑΡΧΑΙΟΙ ΣΤΑΥΡΟΙ

•Αγκυλωτός Σταυρός ή Σβάστικα

Το μοτίβο φαίνεται να χρησιμοποιείται για

πρώτη φορά στη νεολιθική Ινδία.

Το σύμβολο έχει μια αρχαία ιστορία στην

Ευρώπη, που εμφανίζεται στα χειροποίητα

αντικείμενα από τους προ-χριστιανικούς

ευρωπαϊκούς πολιτισμούς.

Στην αρχαιότητα, ο αγκυλωτός σταυρός

χρησιμοποιήθηκε εκτενώς από τους Ινδοαρείους,

τους Χετταίους, τους Κέλτες και

τους Έλληνες.

Το σύμβολο της σβάστικας χρησιμοποιήθηκε

εκτενέστατα στην Αρχαία Ελλάδα. Ήταν

σύμβολο του Δία.


Αρχαίο Ελληνικό κράνος με

σβάστικα, 350-325 π.Χ. από

τον Τάραντα της Σικελίας. Εύρημα

στο Ερκολάνο.

Ο αγκυλωτός σταυρός προέρχεται από

το γεγονός ότι αποτελείται από δύο

διπλά (ενωμένα) ελληνικά γάμμα (Γ) -

γράμματα.

Αρχαίες Ελληνίδες ιέρειες ζωγράφιζαν

αυτό το σύμβολο πάνω τους.

Στο δυτικό κόσμο, το σύμβολο

γνώρισε μια αναβίωση μετά από τις

αρχαιολογικές ανασκαφές

του Σλήμαν στα τέλη του 19ου αιώνα, ο

οποίος ανακάλυψε το σύμβολο στην

περιοχή της αρχαίας Τροίας και το

συνέδεσε με τις αρχαίες

μεταναστεύσεις των Πρωτο-Ινδο-

Ευρωπαίων.


Μετά από την υιοθέτησή του από τους ναζί του Χίτλερ, ο

αγκυλωτός σταυρός έχει συνδεθεί με το φασισμό, το ρατσισμό,

τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, και το ολοκαύτωμα.

Ο αγκυλωτός σταυρός παραμένει μέχρι σήμερα ένα κύριο

σύμβολο των νεοναζί, και χρησιμοποιείται τακτικά από τις

ομάδες ενεργών στελεχών για να δηλώσουν την ναζιστική

συμπεριφορά των οργανώσεων και των ατόμων τους.


•Αιγυπτιακός Σταυρός ή Άνκχ

Με τον όρο Άνκχ εννοείται ο αρχαίος

Αιγυπτιακός ιερογλυφικός χαρακτήρας, γνωστός και

ως κλειδί της ζωής, κλειδί του Νείλου.

Χρησιμοποιούνταν ως σύμβολο

του σύμπαντος και της ζωής, ανθρώπινης και θείας.

Σχηματίζεται από το συνδυασμό των αρσενικών

και θηλυκών συμβόλων αντίστοιχα, του Όσιρη και

της Ίσιδας, ως σύμβολο της ένωσης των δύο

αναπαραγωγικών δυνάμεων του ουρανού και της

γης.

Χρησιμοποιείται επίσης και ως σύμβολο

της αθανασίας.

Ενίοτε ο χαρακτήρας Άνκχ παρομοιάζεται και ως

μορφή του Δέντρου της Ζωής.


Οι αρχαίοι αιγυπτιακοί θεοί συχνά απεικονίζονται να τον

κρατούν στο ένα χέρι ενώ τα χέρια τους βρίσκονται

σταυρωμένα στο στήθος.

Η προέλευση του συμβόλου δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί

ενώ καμία μεμονωμένη υπόθεση δεν έχει γίνει ευρέως

αποδεκτή.

Ο Άνουβις με το Ανκχ

Η Ίσις με το Ανκχ


‣ ΣΤΑΥΡΟΙ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΩΝ

Ο σταυρός αυτός χρησιμοποιήθηκε από ένα

στρατιωτικό τάγμα, που ιδρύθηκε στον

απόηχο της Α’ σταυροφορίας το

1118μ.Χ.,τους Ναΐτες ιππότες γνωστούς και

ως Φτωχούς Συστρατιώτες του Χριστού και

του Ναού του Σολομώντα.

Σκοπός του τάγματος ήταν να βοηθήσει

το χριστιανικό νεοϊδρυθέν Βασίλειο της

Ιερουσαλήμ να διατηρηθεί ενάντια

των μουσουλμάνων γειτόνων του και να

εξασφαλίσει την ασφαλή και ελεύθερη

προσέλευση του μεγάλου αριθμού των

Ευρωπαίων προσκυνητών που συνέρρεαν

στην Ιερουσαλήμ, μετά την κατάκτησή της

από τους Σταυροφόρους.


Το κόκκινο χρώμα του σταυρού συμβόλιζε το αίμα που θα

έπρεπε να χύνουν όλα τα μέλη του τάγματος, δηλαδή να

πολεμούν μέχρι θανάτου.

Τυπικός Ναΐτης Ιππότης.


•Ο Σταυρός των Τευτόνων

Το σύμβολο ανήκε στους Τεύτονες,οι οποίοι

ήταν αποστρατικοποιημένο γερμανικό ιπποτικό

τάγμα.

Έχει την καταγωγή του στους Ναΐτες Ιππότες,

ωστόσο η αφορμή για τη δημιουργία του ήταν

παρόμοια με αυτή των Ιωαννιτών: το τάγμα

δημιουργήθηκε αρχικά την περίοδο της Γ΄

Σταυροφορίας ως προσωπικό ενός

νοσοκομείου που στήθηκε από Γερμανούς

εμπόρους και προσκυνητές στην Άκρα.

Για τους παγανιστές συμβολίζει τη ένωση των

4 στοιχείων ενώ για τους χριστιανούς τα 4

ευαγγέλια του Χριστού.


Τυπικός Τεύτων ιππότης.


•Ο Σταυρός των Ιωαννιτών ή

Σταυρός της Μάλτας

Ο σταυρός της Μάλτας

χρησιμοποιούνταν από το τάγμα των

Ιωαννιτών ή ιπποτών του Αγίου Ιωάννη,

το οποίο αρχικά ξεκίνησε ως νοσοκομείο

στην Ιερουσαλήμ το 1080 για να παρέχει

φροντίδα στους φτωχούς,αρρώστους και

τραυματισμένους προσκυνήτες των

Αγίων Τόπων.

Μετά τη χριστιανική εκστρατεία στην

Ιερουσαλήμ το 1099, κατά την πρώτη

Σταυροφορία,έγινε θρησκευτικό και

πολεμικό τάγμα αναλαμβάνοντας τη

προστασία των Αγίων Τόπων.

Ο σταυρός έχει 8 ακίδες που

συμβολίζουν τους 8 μακαρισμούς της Επί

Του Όρους ομιλίας του Ιησού Χριστού.


Οι 4 ακίδες που δείχνουν προς το κέντρο,συμβολίζουν τις 4

αρέτες(Σοφία,Δικαιοσύνη,Θάρρος,Μετριοφροσύνη).

Οι Ιωαννίτες πολέμησαν κατά των Σαρακηνών για την

απελευθέρωσση των Αγίων Τόπων.

Οι Σαρακηνοί είχαν δημιουργήσει τις πρώτες βόμβες

φτιαγμένες από γυαλί που περιείχαν νάφθα.Αυτό το όπλο

προκαλούσε επώδυνο,βασανιστικό και φλογερό θάνατο

καθώς οι ιππότες καίγονταν ζωντανοί.

Πολλοί ιππότες ρίσκαραν και θυσίαζαν τη δική τους ζωή

ώστε να σώσουν τους συμπολεμιστές τους.

Έτσι δημιουργήθηκαν οι πρώτοι πυροσβέστες .

Γι’αυτό και μια εξέλιξη του σταυρού αυτού χρησιμοποιεί το

σύγχρονο πυροσβεστικό σώμα.


Σήμα του πυροσβεστικού

σώματος.

Τυπικός Ιωαννίτης ιππότης.


‣ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΟΙ ΣΤΑΥΡΟΙ

•Ελληνικός Σταυρός

Είναι ο απλός ισοσκελής και όρθιος σταυρός.

Έχει παραμείνει να λέγεται «Ελληνικός Σταυρός» και

είναι αυτός που θεωρείται μια από τις 3 αρχαιότερες

μορφές σταυρού (μαζί με τον Πλάγιο και τον Ηλιακό).

Συμβολίζει τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα.

Συμβολίζει ακόμα, την σχέση του Θεού με τον

άνθρωπο (κάθετος άξονας) και του ανθρώπου με τον

συνάνθρωπο και τον κόσμο (οριζόντιος άξονας).

Αργότερα στον Χριστιανισμό, ο απλός ισοσκελής

σταυρός συμβόλισε τους 4 Ευαγγελιστές.

Περαιτέρω, επειδή μπορεί να διαχωριστεί σε 13

κύβους, συμβολίζει τους 12 Αποστόλους και ο κύβος

του κέντρου, τον Χριστό.


Ο σταυρός στην

ελληνική σημαία.

Η σημαία των επαναστατών

της Κεντρικής Μακεδονίας

το 1822.


•Ερυθρός Σταυρός

Ο Ερυθρός Σταυρός είναι ένας διεθνής οργανισμός

ανθρωπιστικού χαρακτήρα, ο οποίος ιδρύθηκε με

σκοπό την προσφορά βοήθειας στα θύματα των

πολέμων.

Ιδρυτής του ήταν ο Ερρίκος Ντυνάν(Ζαν Ανρί

Ντυνάν),ο οποίος βιώνοντας από κοντά τις

αγριότητες της μάχης του Σολφερίνο (24 Ιουνιού

1859),πήρε την απόφαση να οργανώσει ένα δίκτυο

βοήθειας, με τη συνδρομή ντόπιων εθελοντών.

Έτσι με πρωτοβουλία της Ελβετίας διοργανώνεται

μια διεθνής διπλωματική διάσκεψη και

υπογράφεται η Σύμβαση της Γενεύης, όπου

αναγνωρίζεται ο ρόλος της Επιτροπής του Ερυθρού

Σταυρού.

Ως έμβλημα του Ερυθρού Σταυρού υιοθετείται ο

κόκκινος ισοσκελής σταυρός σε λευκό φόντο, που

είναι η ελβετική σημαία με αντεστραμμένα

χρώματα.


Οι μουσουλμανικές χώρες που εισήλθαν στον Διεθνή Οργανισμό

αργότερα απαίτησαν την αλλαγή του εμβλήματος, που παρέπεμπε στον

Χριστιανισμό. Έπειτα από διαπραγματεύσεις αποφασίστηκε οι

χριστιανικές χώρες να χρησιμοποιούν τον Ερυθρό Σταυρό και οι

μουσουλμανικές χώρες την Ερυθρά Ημισέληνο.

Η σημαία που χρησιμοποιούν οι

μουσουλμανικές χώρες.

Η υπογραφή της Συνθήκης της

Γενεύης, με την οποία ιδρύθηκε ο

Ερυθρός Σταυρός.


‣Χριστιανικός Σταυρός

Ο Σταυρός του Ιησού Χριστού, αναφέρεται στο

όργανο θανατικής εκτέλεσης, πάνω στο οποίο

πέθανε ο Ιησούς Χριστός, γεγονός που

απετέλεσε την κατάληξη της τριετούς δράσης

του ιδρυτή του Χριστιανισμού.

Ο σταυρός υπήρξε μέσο βασανισμού και

θανατικής εκτελέσεως στους Ασσυρίους,

Πέρσες, Καρχηδονίους, Αιγυπτίους, Έλληνες και

φυσικά στους Ρωμαίους.

Γι’ αυτό και,σύμφωνα με

τις ευαγγελικές διηγήσεις, ο Ιησούς, με εντολή

του Πιλάτου, οδηγήθηκε εκτός των τειχών

της Ιερουσαλήμ, στο μικρό λόφο Γολγοθά, για

να σταυρωθεί από ειδικό εκτελεστικό τμήμα

στρατού, που το διοικούσε

κάποιος εκατόνταρχος.


Ο Ιησούς, υποχρεώθηκε να μεταφέρει στους

ώμους του τον σταυρό, καθώς ήταν συνήθεια

για τους κατάδικους.Μόνο αργότερα, όταν

ήταν εξαντλημένος από τις μαστιγώσεις και την

κόπωση, επέβαλλαν την «αγγάρευση» της

μεταφοράς σε κάποιο περαστικό αγρότη με το

όνομα Σίμων ο Κυρηναίος (Μάρκ. 15:21).

Ύστερα σταυρώθηκε και κρεμάστηκε μεταξύ

δύο καταδικασμένων ληστών,εκ των οποίων

τον έναν συγχώρεσε και του υποσχέθηκε να

πάρει τον μαζί του στον παράδεισο. Οι

στρατιώτες πρόσθεσαν πάνω από τον σταυρό

του Ιησού μία επιγραφή, πάνω στην οποία

αναγραφόταν η φράση: ''Ιησούς Ναζωραίος

Βασιλιάς Ιουδαίων'', μοίρασαν τα ενδύματα

Του και τράβηξαν κλήρο για να τα αποκτήσουν.


Με τον θάνατό του πάνω στο σταυρό και την ανάστασή

του,ο Ιησούς Χριστός μετέτρεψε το όργανο αυτό ατίμωσης

και βασανισμού σε σύμβολο της αιώνιας ζωής και Θείας

Χάρης και ταυτόχρονα καθαγίασε τους ανθρώπους όλου του

κόσμου.

Ο ναός της ανάστασης στην

Ιερουσαλήμ.


•ΠΗΓΕΣ

• Βικιπαίδεια\Η Σταύρωση του Ιησού Χριστού

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CF%84%CE%B1%CF%

8D%CF%81%CF%89%CF%83%CE%B7_%CF%84%CE%BF%C

F%85_%CE%99%CE%B7%CF%83%CE%BF%CF%8D_%CE%

A7%CF%81%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%8D

• Orthodox wiki\Σταυρός

https://el.orthodoxwiki.org/%CE%A3%CF%84%CE%B1%CF%8

5%CF%81%CF%8C%CF%82

• Scribd\Σταυροί ανά τον κόσμο

https://www.scribd.com/doc/137992740/%CE%A3%CE%A4%C

E%91%CE%A5%CE%A1%CE%9F%CE%99-

%CE%91%CE%9D%CE%91-%CE%A4%CE%9F%CE%9D-

%CE%9A%CE%9F%CE%A3%CE%9C%CE%9F


• Σαν σήμερα.gr\ Η ιστορία του ερυθρού σταυρού

https://www.sansimera.gr/articles/22

• Βικιπαίδεια\Σημαία της Ελλάδας

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CE%B7%CE%BC

%CE%B1%CE%AF%CE%B1_%CF%84%CE%B7%CF%82

_%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B

1%CF%82

• Βικιπαίδεια\ Ανκχ

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%BD%CE%BA

%CF%87

• Βικιπαίδεια \Τευτονικό τάγμα

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CE%B5%CF%85

%CF%84%CE%BF%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8

C_%CE%A4%CE%AC%CE%B3%CE%BC%CE%B1


• Το βήμα\Οι έλληνες «Ιππότες του Ναού»

https://www.tovima.gr/2011/07/31/society/oi-ellines-ippotes-toynaoy/

• Fire rescue.gr pedia\ο σταυρός της Μάλτας σύμβολο

πυροσβεστικής αξίας

https://www.fire.gr/?p=2703

• Βικιπαίδεια\Ιωαννίτες Ιππότες

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%99%CF%89%CE%B1%CE%BD

%CE%BD%CE%AF%CF%84%CE%B5%CF%82_%CE%99%CF%80

%CF%80%CF%8C%CF%84%CE%B5%CF%82

• Βικιπαίδεια\Ναΐτες Ιππότες

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%B1%CE%90%CF%84%

CE%B5%CF%82_%CE%99%CF%80%CF%80%CF%8C%CF%84%

CE%B5%CF%82

• Βικιπαίδεια\Σβάστικα

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CE%B2%CE%AC%CF%83

%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%B1


ΤΕΛΟΣ

ΣΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΑΣ!!!

Εργάστηκε: Θωμαΐς

Γεωργακοπούλου

Τάξη: Β’1

Μουσική επένδυση: Αρχαία

Ελληνική Μουσική - Λύρα της

Κλασικής Αρχαιότητας ...

Υπεύθυνη Καθηγήτρια:

Η.Κουβάτσου

More magazines by this user
Similar magazines