Ilustrowany świat Biblii

xlm63407

Scott Hahn - Ilustrowany świat Biblii

ILUSTROWANY

ŚWIAT

BIBLII


ZROZUMIEĆ PISMO ŚWIĘTE


SCOTT HAHN

Pod redakcją o. Jamesa Sociasa SJ

ILUSTROWANY

ŚWIAT BIBLII

Przewodnik po Starym i Nowym Testamencie

Kompletne wprowadzenie

do Pisma Świętego

Tłumaczenie: Jacek Partyka

Redakcja naukowa: ks. dr Michał Twarkowski

Z PRZEDMOWĄ

KS. PROF. WALDEMARA CHROSTOWSKIEGO



Spis treści

10 Skróty na oznaczenie ksiąg Pisma Świętego

10 Skróty na oznaczenie dokumentów

Magisterium

I Przedmowa

11 Przedmowa do wydania amerykańskiego

18 Rozdział 1: Czym jest Biblia?

19 Czym jest Biblia dla katolików?

20 Co to znaczy, że Biblia jest natchniona

przez Boga?

21 Okresy historii biblijnej

22 Jak Biblia została napisana?

23 Biblia to święta literatura

24 Biblia to księga religijna

24 Czy Biblia zawiera jakiekolwiek błędy?

Czy wszystko w Biblii jest prawdziwe?

25 Okresy archeologiczne i dzieje biblijne

26 Czym jest „historia zbawienia”?

27 Historia przymierza

28 Kościół będzie naszym przewodnikiem

28 Co to jest kanon biblijny?

29 Jak powstał kanon Pisma Świętego

30 Kanon Pisma Świętego

31 Dodatkowa lektura

32 Słownik

33 Pytania utrwalające

33 Ćwiczenia praktyczne

34 Z katechizmu

35 Rozdział 2: Stary Testament

38 Księgi Starego Testamentu

38 Prawo

39 J, E, D i P

40 Księgi historyczne

42 Księgi mądrościowe

42 Czym jest literatura mądrościowa?

43 Księgi prorockie

44 Czym jest literatura prorocka?

45 Szukając daty

46 Krótki zarys historii Starego Testamentu

50 Czym jest typologia i jak działa

51 Dodatkowa lektura

52 Słownik

52 Pytania utrwalające

53 Ćwiczenia praktyczne

53 Z katechizmu

55 Rozdział 3: Stworzenie Świata

57 Dni 1-3: Tworzenie formy

58 Dni 4-6: Wypełnienie pustki

60 Dzień siódmy: Przymierze szabatowe

ze stworzeniem

61 Stworzenie: przymierze ze wszechświatem

62 Zrozumienie, że czas jest częścią stworzenia

63 Stworzenie jest dobre

63 Czy to prawda?

64 Stworzenie istot ludzkich na obraz Boga

64 Przymierze małżeńskie

66 Bóg nasz Ojciec

68 Upadek

69 Śmierć duchowa

70 „Gdzie jesteś?”

70 Pierwsza Ewangelia

70 Przekleństwo

71 Zło

72 Stworzenie a ewolucja

74 Dodatkowa lektura

75 Słownik

76 Pytania utrwalające

77 Ćwiczenia praktyczne

78 Z katechizmu

79 Rozdział 4: Wczesny świat

80 Pełen zła ród Kaina

82 Pełen prawości ród Seta

83 Synowie Boga i córki człowiecze

84 Potop

85 Czy potop wydarzył się naprawdę?

86 Przymierze z Noem

87 Inna opowieść o potopie

88 Przekleństwo Kanaana

89 Tablica narodów

90 Arogancja synów Chama

91 Prawdziwa wieża Babel

93 Dodatkowa lektura

94 Słownik

95 Pytania utrwalające

95 Ćwiczenia praktyczne

96 Z katechizmu

97 Rozdział 5: Abraham, nasz ojciec

98 Życie koczownika

100 Obietnice złożone Abramowi

101 Mapa: Wędrówka Abrahama

po Bliskim Wschodzie

101 Od Abrama do Abrahama

102 Mapa: Podróże Abrahama w Kanaanie

103 1. Boża przysięga: ziemia i naród

105 2. Boża przysięga: władza królewska i sława

107 Sodoma i Gomora

110 Mapa: Historia Lota

111 3. Izaak w więzach i trzecia przysięga Boża

114 Dodatkowa lektura

115 Słownik

116 Pytania utrwalające

117 Ćwiczenia praktyczne

118 Z katechizmu

119 Rozdział 6: Patriarchowie

120 Poszukiwanie żony dla Izaaka

122 Jakub i Ezaw

5


Spis treści

Ilustrowany świat Biblii

124 Mapa: Podróże Izaaka i Rebeki

125 Drabina Jakubowa

126 Jakub i Laban

127 Mapa: Podróże Jakuba i Racheli

128 Dwunastu synów

128 Dwanaście plemion Izraela

129 Zapasy z Bogiem: Jakub nazwany Izraelem

131 Bracia sprzedają Józefa jako niewolnika

133 Mapa: Podróż Józefa jako niewolnika do Egiptu

134 Bóg obraca zło w narzędzie zbawienia

136 Dodatkowa lektura

137 Słownik

137 Pytania utrwalające

138 Ćwiczenia praktyczne

138 Z katechizmu

139 Rozdział 7: Wyjście

140 Narodziny i ocalenie Mojżesza

141 Mojżesz staje się buntownikiem

142 Data Wyjścia

143 Krzew gorejący: Bóg objawia

Mojżeszowi swoje Imię

145 Przesłanie dla faraona

146 Plagi

148 Pascha

149 Baranek Paschalny jako typ Chrystusa

150 Mapa: Trasa Wyjścia

151 Ucieczka z Egiptu

152 Duchowy pokarm na pustyni

154 Przymierze na górze Synaj

156 Dekalog i prawo naturalne

156 Świątynia w niebie i na ziemi

157 Dodatkowa lektura

158 Słownik

159 Pytania utrwalające

159 Ćwiczenia praktyczne

160 Z katechizmu

161 Rozdział 8: Prawo

163 Złoty cielec zmienia związek Izraela z Bogiem

164 Ustanowienie kapłaństwa

166 Po upadku

167 Niebo na ziemi

168 Prawo

169 Na pustyni

171 Konstytucja Izraela

173 Bliższe spojrzenie na Księgę

Powtórzonego Prawa

173 Streszczenie Księgi Powtórzonego Prawa

174 Przybytek na pustyni

175 Dodatkowa lektura

176 Słownik

177 Pytania utrwalające

177 Ćwiczenia praktyczne

178 Z katechizmu

179 Rozdział 9: Powstanie Królestwa

181 Początek podboju

183 Mapa: Kanaan w czasie podboju

184 Jerycho

184 Mapa: Trasa zwiadowców

185 Przymierze Jozuego z Izraelem

186 Odpowiedni czas, by zaatakować

186 Mapa: Podbój Kanaanu

187 Tabela: Wczesny Izrael i jego sąsiedzi

187 Mapa: Zdobycie Arki

188 Sędziowie

189 Tabela: Sędziowie Izraela

190 Samuel: twórca monarchii

192 Saul, Pomazaniec Boży

192 Pierwszy wielki błąd Saula

193 Mapa: Królestwo Saula

194 Drugi wielki błąd Saula

196 Człowiek według serca Pana

197 Dodatkowa lektura

198 Słownik

199 Pytania utrwalające

200 Ćwiczenia praktyczne

201 Rozdział 10: Królestwo Dawida

203 Jerozolima, nowa stolica Dawida

204 Mapa: Królestwo Dawida

205 Sprowadzenie Arki do Jerozolimy

206 Liturgia Arki

207 Przymierze z Dawidem

210 Od Synaju do Syjonu

211 Przymierze Dawidowe: siedem cech

głównych

213 Przymierze Dawidowe w Psalmie 89

214 Przymierze Dawidowe: trzy cechy poboczne

215 Podsumowanie: główne cechy przymierza

Dawidowego

216 Dodatkowa lektura

217 Słownik

217 Pytania utrwalające

218 Ćwiczenia praktyczne

219 Rozdział 11: Mądry król Salomon

221 Mapa: Jerozolima w czasach Dawida

i Salomona

222 Imperium Izraela

223 Mapa: Zjednoczone królestwo Salomona

224 Mądrość Salomona

225 Salomon buduje świątynię

227 Materiały budowlane do Świątyni Salomona

228 Pycha i apostazja Salomona

229 Bożkowie żon Salomona

230 Dodatkowa lektura

231 Słownik

231 Pytania utrwalające

6


Spis treści

232 Ćwiczenia praktyczne

233 Rozdział 12: Podzielone królestwo

234 Rozdarte królestwo

236 Mapa: Podzielone królestwa Izraela i Judy

237 Powrót do złotego cielca

238 Dobrzy i źli królowie

238 Jonasz

240 Eliasz i Izebel

242 Eliasz na Synaju

243 Mapa: Podróże Eliasza i Elizeusza

244 Eliasz i Elizeusz

245 Asyryjska groźba

246 Kres Izraela

246 Mapa: Upadek Izraela

247 Dodatkowa lektura

248 Słownik

249 Pytania utrwalające

250 Ćwiczenia praktyczne

251 Rozdział 13: Podbój i wygnanie

253 Wielki prorok Izajasz

256 Ezechiasz broni Jerozolimy

257 Zły król Manasses

258 Wielka reforma

259 Jeremiasz widzi koniec świata

261 Mapa: Zdobycie Judy

262 Niewiarygodna obietnica

264 Odwrócenie Księgi Wyjścia

265 Mapa: Imperium babilońskie

266 Wygnanie babilońskie

268 Daniel: heroiczne opowieści z czasów

wygnania

270 Dodatkowa lektura

271 Słownik

272 Pytania utrwalające

272 Ćwiczenia praktyczne

273 Rozdział 14: Reszta powraca

274 Uczta Baltazara

276 Mesjasz Cyrus

276 Władcy imperium perskiego

277 Początek nowej Jerozolimy

277 Mapa: Powrót z wygnania

278 Problem z Samarytanami

279 Pisarz Ezdrasz

280 Czego naprawdę chce Bóg

281 Niespełniona obietnica

282 Dodatkowa lektura

283 Słownik

283 Pytania utrwalające

284 Ćwiczenia praktyczne

284 Z katechizmu

285 Rozdział 15: Powstanie Machabeuszy

287 Tylko jeden świat do podbicia

288 Mapa: podboje Aleksandra Wielkiego

289 Jerozolima pomiędzy potęgami

289 Ostateczna profanacja

290 Zdumiewający sukces Machabeuszy

291 Mapa: Królestwo Hasmonejskie

292 Tablica: Drzewo rodowe Machabeuszy

293 W co wierzyli Żydzi

295 Opowieść o Chanuce

296 Dodatkowa lektura

297 Słownik

298 Pytania utrwalające

298 Ćwiczenia praktyczne

299 Rozdział 16: Świat Nowego Testamentu

300 Wypełnione proroctwa?

301 Faryzeusze

302 Judaizm w czasach Nowego Testamentu

303 Saduceusze

303 Po Machabeuszach

304 Herod Wielki

305 Tablica: Drzewo genealogiczne rodziny Heroda

306 Kiedy czas się wypełnił

306 Religia w Imperium Rzymskim

307 Mapa: Synowie Heroda dziedziczą

jego królestwo

308 Rozprzestrzenienie się religii żydowskiej

309 Mapa: Cesarstwo Rzymskie

310 Prozelici bramy

310 Judea i Galilea

312 Samarytanie

313 Dodatkowa lektura

314 Słownik

315 Pytania utrwalające

315 Ćwiczenia praktyczne

316 Z katechizmu

317 Rozdział 17: Nowy Testament

319 Jaki jest układ Nowego Testamentu

319 Nowe Prawo: cztery Ewangelie

320 Mateusz

321 Marek

322 Łukasz

323 Jan

324 Księga historyczna: Dzieje Apostolskie

325 Księgi mądrościowe: Listy

326 Księga prorocka: Apokalipsa św. Jana

327 Dodatkowa lektura

328 Słownik

329 Pytania utrwalające

329 Ćwiczenia praktyczne

330 Z katechizmu

331 Rozdział 18: Wcielenie

334 Syn Dawida

335 Tablica: Rodzina Dawida

7


Spis treści

Ilustrowany świat Biblii

336 Bądź pozdrowiona

339 Narodziny Jezusa

341 Mapa: Podróże Jezusa

342 Nunc dimittis

343 Epifania

344 Święci młodziankowie

345 Mapa: Ucieczka do Egiptu

345 Ucząc nauczycieli

347 Dodatkowa lektura

348 Słownik

349 Pytania utrwalające

349 Ćwiczenia praktyczne

350 Z katechizmu

351 Rozdział 19: Czego dokonał Jezus

353 Jan Chrzciciel prostuje drogę

355 Chrzest Jezusa

356 Kuszenie na pustyni

359 Przemiana wody w wino

360 Oczyszczenie Świątyni

362 Ziemia Zabulona i Neftalego

363 Mapa: Działalność Jezusa w Galilei

364 Uzdrawianie chorych

365 Kto zgrzeszył?

366 Wypędzanie demonów

367 Spożywanie posiłków z grzesznikami

368 Kobiety i Samarytanie

368 Dwunastu

369 Mapa: Podróż Jezusa do Jerozolimy

370 Hosanna Synowi Dawida

371 Dodatkowa lektura

372 Słownik

373 Pytania utrwalające

373 Ćwiczenia praktyczne

374 Z katechizmu

375 Rozdział 20: Nauczanie Jezusa

376 Nauczanie z autorytetem

377 Przypowieści

378 Królestwo Boże jest na wyciągnięcie ręki

379 Narodzony z góry

380 Litera Prawa to zbyt mało

382 Ostatni będą pierwszymi

383 Pierwsi będą ostatnimi

384 Kochaj nieprzyjaciół swoich

385 Boża łaska jest niezasłużona

386 Nie przestawaj się modlić

386 Jezus jest chlebem życia

388 Dodatkowa lektura

389 Słownik

389 Pytania utrwalające

390 Ćwiczenia praktyczne

390 Z katechizmu

391 Rozdział 21: Kielich spełnienia

392 Brakujący kielich

394 W ogrodzie Getsemani

396 Jezus pojmany w Getsemani

397 Piotr wypiera się Jezusa

398 Bluźnierstwo

399 Judasz żałuje

400 Piłat przesłuchuje Jezusa

400 Ukrzyżuj Go!

402 Jezus ukrzyżowany

406 Oto Matka twoja

406 Ostatni kielich

409 Poncjusz Piłat

410 Psalm Ukrzyżowania

412 Żydzi

413 Dodatkowa lektura

414 Słownik

415 Pytania utrwalające

415 Ćwiczenia praktyczne

416 Z katechizmu

417 Rozdział 22: Zmartwychwstanie

420 Kobiety, które spotkały zmartwychwstałego

Pana

421 Droga do Emaus: Jezus objawiony

w Eucharystii

423 Moc, by przebaczać grzechy

i je zatrzymywać

423 Niewierny Tomasz

423 Z powrotem w Galilei

424 Odkupienie Piotra

425 Mapa: Zmartwychwstanie i Wniebowstąpienie

Jezusa

426 Dodatkowa lektura

427 Słownik

427 Pytania utrwalające

428 Ćwiczenia praktyczne

428 Z katechizmu

429 Rozdział 23: Jezus wypełnia Stary Testament

431 Wypełnienie Prawa i Proroków

432 Kościół przed Jezusem

433 1. Jezus wypełnia przymierze z Adamem

434 2. Jezus wypełnia przymierze z Noem

435 3. Jezus wypełnia przymierze z Abrahamem

436 4. Jezus wypełnia przymierze z Mojżeszem

436 Nowe Wyjście

437 Jezus Baranek Paschalny

437 5. Jezus wypełnia przymierze z Dawidem

439 Dodatkowa lektura

440 Słownik

440 Pytania utrwalające

441 Ćwiczenia praktyczne

441 Z katechizmu

443 Rozdział 24: Narodziny Kościoła

445 Przywrócenie Królestwa

8


Spis treści

445 Mapa: Judaizm w czasach Chrystusa

446 Wybór Macieja

447 Sala na górze

448 Pięćdziesiątnica

449 Autorytet Piotra

450 Męczeństwo Szczepana

451 Jaka była wspólnota wczesnochrześcijańska

452 Dodatkowa lektura

453 Słownik

454 Pytania utrwalające

454 Ćwiczenia praktyczne

455 Z katechizmu

457 Rozdział 25: Docierając do

wszystkich narodów

458 Filip chrzci Etiopczyka

460 Mapa: Początek rozprzestrzeniania się

Dobrej Nowiny

461 Szaweł prześladowca

462 Nawrócenie Szawła

463 Czy chrześcijanie są żydami?

463 Sobór Jerozolimski

465 Dodatkowa lektura

466 Słownik

467 Pytania utrwalające

467 Ćwiczenia praktyczne

468 Z katechizmu

469 Rozdział 26: Paweł Apostoł

470 Piotr i Paweł w Dziejach Apostolskich

472 Apostoł pogan

473 Prawo było naszym wychowawcą

474 Grzech przynosi śmierć poprzez Prawo

475 Doktryna Św. Pawła o usprawiedliwieniu

477 Mapa: Pierwsza podróż św. Pawła

478 Podróże św. Pawła

478 Mapa: Druga podróż św. Pawła

479 Mapa: Trzecia podróż św. Pawła

480 Mapa: Podróż św. Pawła do Rzymu

481 Dodatkowa lektura

482 Słownik

483 Pytania utrwalające

483 Ćwiczenia praktyczne

484 Z katechizmu

485 Rozdział 27: Nowe Królestwo

487 Syn Dawida

489 Zagadka: jak Syn Dawida może być Panem

Dawida?

490 Kościół w sposób doskonały wypełnia

przymierze Dawidowe

492 Przymierze Dawidowe: siedem cech

głównych

494 Przymierze Dawidowe: trzy cechy poboczne

496 Dodatkowa lektura

497 Słownik

497 Pytania utrwalające

498 Ćwiczenia praktyczne

498 Z katechizmu

499 Rozdział 28: Kościół katolicki

w Piśmie Świętym

500 Organizacja Kościoła

501 Prymat Piotra

502 Sobory całego Kościoła

503 Sakramenty

504 Chrzest

504 Bierzmowanie

505 Eucharystia

506 Pokuta

507 Namaszczenie chorych

508 Sakrament święceń

509 Małżeństwo

510 Dodatkowa lektura

511 Słownik

512 Pytania utrwalające

512 Ćwiczenia praktyczne

513 Z katechizmu

515 Rozdział 29: Kres historii

516 Czego nauczał Jezus o kresie czasu

517 Koniec Starego Przymierza

519 Mapa: oblężenie Jerozolimy

520 Wizja liturgii niebieskiej

521 Liturgia Słowa

524 Eucharystia niebieska

526 Bestie

528 Nowa Jerozolima

528 Ostrzeżenie i obietnica

531 Mapa: Wspólnoty i Kościoły chrześcijańskie

532 Dodatkowa lektura

533 Słownik

533 Pytania utrwalające

534 Ćwiczenia praktyczne

534 Z katechizmu

535 Rozdział 30: Jak czytać Biblię

537 Biblia to literatura

538 Sensy duchowe

539 Niech Kościół będzie twoim przewodnikiem

540 Co czytać najpierw

541 Módl się

542 Dodatkowa lektura

543 Słownik

543 Pytania utrwalające

543 Ćwiczenia praktyczne

544 Z katechizmu

545 Wykorzystane ilustracje i zdjęcia

9


Ilustrowany świat Biblii

SKRÓTY NA OZNACZENIE KSIĄG PISMA ŚWIĘTEGO

Stary Testament

Księga Rodzaju

Rdz

Księga Wyjścia

Wj

Księga Kapłańska

Kpł

Księga Liczb

Lb

Księga Powtórzonego Prawa Pwt

Księga Jozuego

Joz

Księga Sędziów

Sdz

Księga Rut

Rt

1 Księga Samuela 1 Sm

2 Księga Samuela 2 Sm

1 Księga Królewska 1 Krl

2 Księga Królewska 2 Krl

1 Księga Kronik 1 Krn

2 Księga Kronik 2 Krn

Księga Ezdrasza

Ezd

Księga Nehemiasza

Ne

Księga Tobiasza Tb

Księga Judyty

Jdt

Księga Estery

Est

1 Księga Machabejska 1 Mch

2 Księga Machabejska 2 Mch

Księga Hioba

Hi

Księga Psalmów Ps

Księga Przysłów Prz

Księga Koheleta Koh

Pieśń nad Pieśniami Pnp

Księga Mądrości Mdr

Mądrość Syracha Syr

Księga Izajasza Iz

Księga Jeremiasza Jr

Lamentacje

Lm

Księga Barucha Ba

Księga Ezechiela

Księga Daniela

Księga Ozeasza

Księga Joela

Księga Amosa

Księga Abdiasza

Księga Jonasza

Księga Micheasza

Księga Nahuma

Księga Habakuka

Księga Sofoniasza

Księga Aggeusza

Księga Zachariasza

Księga Malachiasza

Ez

Dn

Oz

Jl

Am

Ab

Jon

Mi

Na

Ha

So

Ag

Za

Ml

Nowy Testament

Ewangelia wg św. Mateusza Mt

Ewangelia wg św. Marka Mk

Ewangelia wg św. Łukasza Łk

Ewangelia wg św. Jana J

Dzieje Apostolskie

Dz

List do Rzymian

Rz

1 List do Koryntian 1 Kor

2 List do Koryntian 2 Kor

List do Galatów

Ga

List do Efezjan Ef

List do Filipian Flp

List do Kolosan Kol

1 List do Tesaloniczan 1 Tes

2 List do Tesaloniczan 2 Tes

1 List do Tymoteusza 1 Tm

2 List do Tymoteusza 2 Tm

List do Tytusa

Tt

List do Filemona Flm

List do Hebrajczyków Hbr

List św. Jakuba Jk

1 List św. Piotra 1 P

2 List św. Piotra 1 P

1 List św. Jana 1 J

2 List św. Jana 2 J

3 List św. Jana 3 J

List św. Judy

Jud

Apokalipsa św. Jana Ap

SKRÓTY NA OZNACZENIE DOKUMENTÓW MAGISTERIUM

AAS

CA

CCEO

DS

DV

FC

GS

KDW

KKK

KKKW

LG

LH

Acta Apostolicae Sedis

Centesimus annus

Corpus Canonum Ecclesiarum Orientalium

Denzinger-Schönmetzer. Enchiridion Symbolorum,

definitionum et declarationum de rebus fidei et morum (1965)

Dei Verbum

Familiaris consortio

Gaudium et Spes

Kongregacja Doktryny Wiary

Katechizm Kościoła Katolickiego

Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich

Lumen Gentium

Liturgia Horarum (Liturgia Godzin)

PG J. P. Migne, wyd., Patrologia Graeca (Paris, 1857-1866)

PL J. P. Migne, wyd., Patrologia Latina (Paris, 1841-1855)

STh

Summa Theologiae

10


Przedmowa

Czytanie i właściwe zrozumienie Pisma Świętego wymaga odpowiednich pomocy oraz

właściwego środowiska duchowego i intelektualnego. Rozmaite pomoce powinny służyć

wszechstronnemu poznaniu starożytnego świata biblijnego i rzeczywistości opisywanych na

kartach ksiąg świętych, natomiast właściwy kontekst ich owocnej lektury stanowi wspólnota

wiary religijnej.

Obie części Biblii chrześcijańskiej, czyli Stary i Nowy Testament, wyrosły z wiary biblijnego Izraela

i Kościoła apostolskiego, zatem mają wiarę chrześcijan wszystkich czasów budować i umacniać.

Niniejsza książka stanowi bardzo dobre całościowe wprowadzenie do czytania Biblii przeznaczone dla

współczesnych chrześcijan i wszystkich zainteresowanych wiarą w Jezusa Chrystusa. Najpierw wyjaśnia,

czym jest Biblia, a następnie podejmuje i omawia najważniejsze tematy obu jej zasadniczych części.

W jednym i drugim przypadku respektuje chronologiczny porządek obecności i działania Boga w dziejach

ludzkości.

Co się tyczy Starego Testamentu, omawia dzieło stworzenia i tzw. historię początków, powołanie

i misję Abrahama i pozostałych patriarchów, wyzwolenie hebrajskich niewolników z Egiptu i dar Prawa,

dzięki któremu stali się narodem Izraela, dramatyczne losy zjednoczonego i podzielonego królestwa,

klęskę Jerozolimy, zburzenie świątyni i wygnanie babilońskie, dalej powrót z wygnania i odbudowę

państwowości, a także powstanie machabejskie wzniecone w obronie wierności Bogu oraz godności

i niezależności narodowej.

W części dotyczącej Nowego Testamentu zajmuje się wyjaśnieniem tajemnicy Wcielenia Syna Bożego,

omawia gesta et verba Iesu, czyli czyny i nauczanie Jezusa, ukazuje przebieg i znaczenie Jego męki

i śmierci, uwypukla radykalną nowość zmartwychwstania, podkreśla fakt wypełnienia w Jezusie Chrystusie

wszystkich nadziei i obietnic zawartych w Starym Testamencie, a także opisuje narodziny i ekspansję

Kościoła apostolskiego, w czym zasadniczą rolę odegrał św. Paweł jako niestrudzony Apostoł


Ilustrowany świat Biblii

Narodów. Pod koniec tej części przystępnie przybliża eklezjologię biblijną, czyli naturę i posłannictwo

Kościoła w świetle Biblii, oraz uwypukla perspektywę eschatologiczną, czyli ostateczne przeznaczenie

człowieka i świata do życia i przebywania z Bogiem.

Na końcu każdego rozdziału umieszczono wartościowy dział „dydaktyczny”, a więc słownik objaśniający

podstawowe pojęcia, pytania utrwalające przyswojoną wiedzę, ćwiczenia praktyczne i nawiązania

do katechizmu katolickiego. Takie uzupełnienia to rzadkość w publikacjach na temat Biblii i jej

orędzia. Na szczególne podkreślenie zasługują nawiązania do katechizmu, łączące treść Biblii z wiarą

i moralnością nauczaną w Kościele katolickim. Wielkim walorem są też starannie dobrane i wykonane

ilustracje oraz mapki i wykresy. Nie tylko obrazują poruszane zagadnienia, lecz je przybliżają i sprzyjają

łatwiejszemu zapamiętywaniu. Całość książki wieńczy rozdział zawierający najważniejsze praktyczne

uwagi na temat owocnego czytania i przyswajania ksiąg Starego i Nowego Testamentu. Wynika z nich

jednoznacznie, że wszelkie pomoce, z jakich korzystamy, powinny prowadzić do osobistej lektury ksiąg

świętych i pomagać w ich głębszym zrozumieniu, które uzasadni i wzmocni naszą wiarę.

Ks. prof. Waldemar Chrostowski


Przedmowa do wydania amerykańskiego

Pismo Święte to księga olbrzymia i fascynująca, pełna ksiąg mniejszych,

i nie mniej zajmujących. Napisana tysiące lat temu, w językach, które

niewielu z nas potrafi dzisiaj czytać, przynosi odmianę serc, ale może

też stanowić wyzwanie i zagadkę dla naszego pojmowania. W Biblii – jak

w żadnej innej księdze – całe pokolenia naszych przodków odnalazły sens

swego istnienia. W Biblii – jak w żadnej innej księdze – my sami odnajdujemy

sens naszego życia.

Pismo Święte może być trudne. Nie odkrywa swojego znaczenia

w sposób łatwy, na zasadzie pytań i odpowiedzi. Dlatego, gdy czytamy Biblię,

potrzebujemy przewodnika.

Scott Hahn dostrzegł tę potrzebę i stworzył ten cudowny i cenny podręcznik

pt. Ilustrowany świat Biblii. Kompletne wprowadzenie do Pisma

Świętego.

Przez ostatnie dwadzieścia stuleci żadna książka nie była obiektem

tak intensywnych badań, ocen i modlitw, jak Biblia. Dr Hahn wszystko to

robił również sam; ale, co ważniejsze, on badał dokonania wielu pokoleń

chrześcijan i żydów, którzy podążali tą drogą przed nim. Następnie wybrał

z nich to, co najlepsze, by pomóc ci w lekturze.

U kresu tej książki będziecie bardzo dobrze znać słowo „przymierze” i będziecie wiedzieć, jak ważne

jest w waszym życiu. Przymierze to rękojeść, która pozwoli wam uchwycić całą żywotną istotę historii

zawartej w Biblii. Rzeczywiście, przymierze Boga z ludzkością tworzy „wątek”, który łączy całe Pismo

Święte, od początku do końca. I rzeczywiście, przymierze z Bogiem definiuje znaczenie i środki naszego

zbawienia, i dlatego „fabuła” Biblii jest często nazywana „historią zbawienia”. Skupia się ona wokół jednej

osoby: Jezusa Chrystusa. On jest Mesjaszem, który był obiecany, który był wyczekiwany i o którego

modlono się w Starym Testamencie. W Nowym Testamencie jest On Zbawicielem, który przychodzi

zrealizować wszystkie te nadzieje. Jezus łączy oba testamenty i czyni je jedną księgą, jedną Biblią.

Sam Jezus nigdy nie napisał żadnej książki. Ustanowił natomiast Kościół, żeby przynieść zbawienie

wszystkim pokoleniom, poprzez swoje sakramenty i poprzez swoją naukę. To dla nas bardzo dobra

nowina. Być może najistotniejsza rzecz, jakiej możemy się nauczyć z przewodnika dr. Hahna, to

świadomość, jak ważny jest Kościół, byśmy zrozumieli Biblię. Przeczytajcie ostatni rozdział Ewangelii

św. Łukasza, i zobaczycie, że Jezus w sposób najbardziej dobitny i pełen mocy sam „otworzył” Pismo

Święte tylko w kontekście „łamania chleba” – czyli tego, co obecnie znamy jako Mszę Świętą, Eucharystię

czy liturgię. To właśnie tam my, uczniowie, ciągle Go „poznajemy” i wzrastamy w naszym pojmowaniu

Świętej Biblii.

Papieska Komisja Biblijna, niezwykle prestiżowa instytucja oddająca się badaniu Biblii, ogłosiła niedawno:

„głównie przez liturgię chrześcijanie wchodzą w kontakt z Biblią. W zasadzie to właśnie liturgia,

zwłaszcza liturgia sakramentalna, której szczytem jest sprawowanie Eucharystii, stanowi najdoskonalszą

formę aktualizacji tekstów biblijnych. Chrystus jest bowiem «obecny w swoim Słowie, albowiem gdy w

Kościele czyta się Pismo święte, wówczas On sam mówi» (Sacrosanctum Concilium, 7). Tekst pisany staje

się w ten sposób Słowem żywym”.

Ponieważ jesteśmy katolikami, musimy posiąść edukację biblijną. Musimy dobrze znać Biblię, ponieważ

jesteśmy głodni pełni życia – ponieważ chcemy poznać Jezusa, który jest tym samym. Scott

Hahn wykonuje wyśmienitą robotę, karmiąc swoich czytelników Słowem Bożym w tym niezmiernie

użytecznym przewodniku.

Charles J. Chaput OFMCap

Arcybiskup Denver

11


Książkę tę dedykuję

moim dzieciom chrzestnym:

Andrew Klika

Christopher Carter

Thomas Martin

Michael Sherman

Jaki Cavins

Joseph Mitch

Dominic Pizzalato

Monica Depew

Scott Hahn


Na początku Bóg stworzył niebo i ziemię.

Ziemia zaś była bezładem i pustkowiem:

ciemność była nad powierzchnią bezmiaru wód...

Rdz 1, 1-2

13


Ilustrowany świat Biblii

Wtedy Bóg rzekł: «Niechaj się stanie światłość!»

I stała się światłość. Bóg widząc, że światłość jest dobra,

oddzielił ją od ciemności.

Rdz 1, 3-4

14


Bóg nazwał tę suchą powierzchnię ziemią,

a zbiorowisko wód nazwał morzem. […]

Bóg widział, że były dobre.

Rdz 1, 10-13

15


Ilustrowany świat Biblii

A wreszcie rzekł Bóg:

16


„Uczyńmy człowieka na Nasz obraz, podobnego Nam...”

Rdz 1, 26

17


Zrozumieć Pismo Święte

ROZDZIAŁ 1

CZYM JEST BIBLIA?

CZYTAJ

2 List do Tymoteusza

3, 10 - 4, 5

1 List św. Piotra

1, 12 - 2, 22

Pismo Święte i Tradycja jako jedno wspólne źródło przekazują objawienie Boga w Jezusie Chrystusie.

Tradycja mieści w sobie Pismo Święte, które jest uprzywilejowanym środkiem wyrazu Tradycji.

„Pismo święte jest słowem Boga utrwalonym na piśmie pod natchnieniem Ducha Bożego; święta zaś

Tradycja, słowo Boga powierzone Apostołom, przez Chrystusa Pana i Ducha Świętego, przekazuje

w całości następcom Apostołów” (DV 9). Słowo Boże, w formie spisanej bądź głoszonej, w sposób autentyczny

jest interpretowane przez Magisterium Kościoła. Pismo Święte – Biblia – musi być odczytywane

i wyjaśniane w Kościele.

Biblia to natchnione i bezbłędne Słowo Boże. W siedemdziesięciu trzech księgach przedstawia nam

historię Bożego planu naszego zbawienia, rozpoczynając od stworzenia świata i kończąc na powstaniu

Kościoła chrześcijańskiego. Biblia, oprócz nauki Kościoła, przekazuje nam również to, co musimy wiedzieć,

by zostać zbawionymi.

Chociaż Biblia składa się z wielu ksiąg, to te księgi razem opowiadają jedną historię. Bóg na początku

stworzył nas jako istoty doskonałe, ale nasi pierwsi rodzice, poprzez swą wolną wolę, zgrzeszyli

i sprowadzili śmierć na samych siebie i swoje potomstwo. Pozostała część Biblii mówi nam, jak Bóg

dał istotom ludzkim środki do zbawienia. Dowiadujemy się, jak Bóg wybrał lud Izraela, by z powrotem

przyprowadził do Niego wszystkie ludy, i jak Bóg Ojciec wypełnił to dzieło poprzez swego Jednorodzonego

Syna, Jezusa Chrystusa, i Jego ofiarę na krzyżu. W końcu poznajemy prawdę o kresie historii:

dobro triumfuje, zło upada, a Lud Boży żyje wiecznie w raju. Taka jest historia naszej wiary.

Pismo Święte to nie jest jedyny autorytet dla naszej wiary, jak mówi nam o tym samo Pismo. Kościół

został założony przez Jezusa Chrystusa, by utrzymać żywą Tradycję wiary. Jako katolicy wierzymy, że

Kościół nie jest po prostu instytucją religijną, która zachowuje tradycję. W Dzień Pięćdziesiątnicy, po

śmierci i zmartwychwstaniu Chrystusa, Bóg wylał Ducha Świętego na apostołów i dzięki temu darowi

Duch Święty nadal mieszka w Kościele i kieruje nim. Nauczanie Kościoła otwiera przed nami wszystkie

bogactwa Biblii. Ponieważ mamy żywą prawdę Kościoła, możemy czytać Pismo Święte z większą ufnością,

z większym zrozumieniem i większą swobodą.

18


Czym jest Biblia?

CZYM JEST BIBLIA DLA KATOLIKÓW?

• Natchnione Słowo Boże dociera do nas poprzez Pismo Święte.

• Żywe Słowo Boże dociera do nas w równym stopniu poprzez żywą Tradycję Kościoła.

• Nieomylne Słowo Boże, tak jak je przekazuje Pismo Święte i Tradycja, zostało powierzone

wyłącznie żywemu Magisterium Kościoła, które sprawuje swoje zwierzchnictwo w imieniu Jezusa

Chrystusa

Pismo Święte jest natchnione i bezbłędne. „Natchnione” – polski odpowiednik łacińskiego inspiratus,

od czasownika in-spirare, czyli „tchnąć coś do środka” – oznacza, że sam Bóg kierował autorami, którzy

napisali księgi Biblii. Umysły autorów zostały bezpośrednio oświecone działaniem Ducha Świętego, aby

napisali to, czego Bóg chce, i nic więcej. Ten proces trwał przez kilka tysięcy lat. Duch Święty, w żaden

sposób nie ograniczając ich wolności, skłaniał ich do pisania – by zapisywali to, co było w ich umysłach.

Chociaż Bóg jest podstawowym autorem Pisma Świętego, ludzcy autorzy są również prawdziwymi autorami,

ponieważ działali jako wolne, podrzędne oraz inteligentne narzędzia Ducha Świętego.

„Bezbłędne” oznacza, że nie zawiera błędu: właściwie pojmując, Pismo Święte zawsze uczy prawdy,

nigdy fałszu. „Skoro więc wszystko to, co autorzy natchnieni, czyli hagiografowie twierdzą, należy uważać

za stwierdzone przez Ducha Świętego, to z całą mocą należy też wyznać, że księgi Pisma w sposób

pewny, wiernie i bez błędu uczą prawdy, jaka z woli Boga została zapisana w księgach świętych dla naszego

zbawienia” (Sobór Watykański II, Dei Verbum 11).

Czytanie Pisma Świętego jest, w pewnym sensie, jak przyjmowanie Eucharystii. W obu przypadkach

Słowo Boże przechodzi do nas w sposób bezpośredni. Katechizm Kościoła Katolickiego (103)

mówi nam, że „Kościół zawsze czcił Pismo święte, podobnie jak czci Ciało Pana. Nie przestaje ukazywać

wiernym Chleba życia branego ze stołu Słowa Bożego i Ciała Chrystusa”.

Dla wierzącego katolika samo Słowo Boże jest nadrzędne. Ale Pismo Święte nie jest jedynym źródłem

Słowa Bożego, jak powie ci o tym samo Pismo Święte.

W 2 Liście do Tesaloniczan (2, 15) św. Paweł przypomina wiernym w Tesalonikach, że muszą mocno

trzymać się tradycji, którą Apostołowie przekazali zarówno w pismach, jak i słowami swoich ust.

„Przeto, bracia, trwajcie niewzruszenie i trzymajcie się tradycji, o których zostaliście pouczeni bądź

żywym słowem, bądź za pośrednictwem naszego listu”. Pismo Święte i Święta Tradycja tworzą jedno

źródło, z którego przychodzi do nas Słowo Boże, tak jak mówi nam o tym sam Nowy Testament.

Prawdziwa interpretacja zarówno Pisma

Świętego, jak i Świętej Tradycji, wyraża

się w nieomylnym nauczaniu Kościoła,

w Magisterium. „Nieomylne” oznacza,

że Kościół, dzięki Bożej pomocy samego

Chrystusa, nie może uczyć nieprawdy

w kwestiach wiary.

Wielki zwój Izajasza z Qumran, ok. 100 r. p.n.e.,

to najstarszy kompletny rękopis księgi Biblii.

Niezwykle podobny do standardowego

tekstu hebrajskiego, stanowi niezaprzeczalny dowód

na poprawność tekstu Księgi Izajasza, jaki znamy obecnie.

19


Ilustrowany świat Biblii

Dla zachowania Kościoła w czystości wiary przekazanej przez Apostołów, sam Chrystus, który jest

prawdą, zechciał udzielić swojemu Kościołowi uczestnictwa w swojej nieomylności. Przez „nadprzyrodzony

zmysł wiary” Lud Boży „trwa niezachwianie w wierze” pod przewodnictwem żywego Urzędu

Nauczycielskiego Kościoła (LG 12; por. DV 10). (KKK 889).

Misja Urzędu Nauczycielskiego jest związana z ostatecznym charakterem przymierza zawartego

przez Boga w Chrystusie z Jego Ludem; Urząd Nauczycielski musi chronić go przed wypaczeniami

i słabościami oraz zapewnić mu obiektywną możliwość wyznawania bez błędu autentycznej wiary.

Misja pasterska Urzędu Nauczycielskiego jest ukierunkowana na czuwanie, by Lud Boży trwał

w prawdzie, która wyzwala. Do wypełniania tej służby Chrystus udzielił pasterzom charyzmatu nieomylności

w dziedzinie wiary i moralności. Realizacja tego charyzmatu może przybierać liczne formy.

(KKK 890)

„Nieomylnością tą swego urzędu cieszy się Biskup Rzymu, głowa Kolegium Biskupów, gdy jako najwyższy

pasterz i nauczyciel wszystkich wiernych, który braci swych umacnia w wierze, ogłasza definitywnym

aktem naukę dotyczącą wiary i moralności... Nieomylność obiecana Kościołowi przysługuje

także Kolegium Biskupów, gdy wraz z następcą Piotra sprawuje ono najwyższy Urząd Nauczycielski”

(LG 25; por Sobór Watykański I: DS 3074), przede wszystkim na soborze powszechnym. Gdy Kościół

przez swój najwyższy Urząd Nauczycielski przedkłada coś „do wierzenia jako objawione przez

Boga” (DV 10) i jako nauczanie Chrystusa, „orzeczenia te należy przyjąć posłuszeństwem wiary” (LG

25). Taka nieomylność rozciąga się na cały depozyt Objawienia Bożego (por. LG 25). (KKK 891)

Boska asystencja jest także udzielona następcom Apostołów, nauczającym w komunii z następcą

Piotra, a w sposób szczególny Biskupowi Rzymu, pasterzowi całego Kościoła, gdy – nie formułując

definicji nieomylnej i nie wypowiadając się w „sposób definitywny” – wykonuje swoje nauczanie

zwyczajne, podaje pouczenia, które prowadzą do lepszego zrozumienia Objawienia w dziedzinie

wiary i moralności. Nauczaniu zwyczajnemu wierni powinni okazać „religijną uległość ich ducha”

(LG 25), która różni się od uległości wiary, a jednak jest jej przedłużeniem. (KKK 892)

Co to znaczy, że Biblia jest natchniona przez Boga?

Duch Święty przez tysiące lat oświecał umysły wielu różnych autorów, tak

by mogli zrozumieć wszystko to, czego Bóg od nich oczekuje, i zapisać to

właśnie – i nic więcej. Boże natchnienie w sposób nieomylny, poruszało wolę

każdego ze świętych autorów – w żaden sposób nie osłabiając ich wolności –

by zapisywali to, co było w ich umysłach. Boże natchnienie wspierało pisarza-

-człowieka, aby używał odpowiedniego słownictwa i odpowiednich wyrażeń

opisując to, co było zapisywane jako nieomylne.

Oznacza to, że Bóg jest głównym autorem Pisma Świętego; ludzcy twórcy również

są jego prawdziwymi autorami. Ci święci autorzy byli wolnymi, inteligentnymi,

podrzędnymi narzędziami Ducha Świętego. Dlatego każda księga Biblii

jest natchniona i można ją nazwać zarówno dziełem Boga, jak i człowieka. Nie

ma w Piśmie Świętym niczego, co nie byłoby natchnione przez Boga. „Wszelkie

Pismo [jest] przez Boga natchnione i pożyteczne do nauczania, do przekonywania,

do poprawiania, do wychowania w sprawiedliwości” (2 Tm 3, 16).

Duch Święty, główny autor Pisma Świętego, może w taki sposób kierować

ludzkimi autorami w zakresie doboru wyrażeń, że najpełniej wyrażą one prawdę,

której głębi sami autorzy nie dostrzegają. Ta głębsza prawda w większym

stopniu objawi się wraz z upływem czasu i zostanie odkryta w Kościele, pod

przewodnictwem Ducha Świętego.

20


Czym jest Biblia?

Okresy historii biblijnej

Okres Starego Testamentu: 4000 p.n.e. – 400 p.n.e.

Okres międzytestamentowy: 400 p.n.e. – 4 p.n.e.

Okres Nowego Testamentu: nasza era (n.e.); A.D. (Anno Domini – Roku Pańskiego)

4000 p.n.e. – 1855 p.n.e. Okres pradziejów

1855 p.n.e. – 1650 p.n.e. Okres patriarchów

1650 p.n.e. – 1400 p.n.e. Okres niewoli egipskiej

1400 p.n.e. – 1050 p.n.e. Okres plemienny

1050 p.n.e. – 900 p.n.e. Okres Dawidowy

900 p.n.e. – 600 p.n.e. Okres asyryjski

600 p.n.e. – 540 p.n.e. Okres babiloński

540 p.n.e – 330 p.n.e. Okres perski

330 p.n.e – 170 p.n.e. Okres grecki

170 p.n.e. – 70 p.n.e. Okres machabejski

70 p.n.e. – 100 n.e. Okres rzymski

Kalendarz z Gezer, wapienna tabliczka zawierająca kalendarz rolniczy,

to jedna z najstarszych hebrajskich inskrypcji, pochodząca z czasów Salomona,

z przełomu XI i X w. p.n.e. Miasto Gezer zostało podarowane

Salomonowi przez egipskiego faraona jako część wiana egipskiej księżniczki,

żony Salomona. Dawid odstąpił od zdobywania miasta Gezer

szanując prawo Egiptu do niego.

Ponieważ mamy zarówno Pismo Święte, jak i Tradycję, których interpretację daje nam Magisterium,

Katechizm mówi nam, że „wiara chrześcijańska nie jest jednak «religią Księgi»” (KKK 108). Chrześcijaństwo

jest natomiast religią Słowa Bożego, a Słowo Boże – Jezus Chrystus – żyje również dzisiaj

i będzie żyć wiecznie.

Ale Pismo Święte to droga, dzięki której poznajemy, kim jest Jezus. Jak powiedział św. Hieronim:

„Nieznajomość Pisma Świętego jest nieznajomością Chrystusa”. Jeśli chcesz, żeby Królestwo Boże było

twoim domem, wówczas Biblia jest twoją mapą. Jeśli chcesz zrozumieć, kogo przyjmujesz w Komunii

Świętej, wówczas musisz zrozumieć, jak Bóg przez stulecia przygotowywał swój lud, zanim w końcu dał

mu Chleb Życia w Liturgii Eucharystycznej.

Całe Pismo święte jest jedną księgą, a tą jedną księgą jest Chrystus, „ponieważ całe Pismo święte

mówi o Chrystusie i całe Pismo święte wypełnia się w Chrystusie” (Hugo od Świętego Wiktora,

De arca Noe, 2, 8: PL 176, 642 C). (KKK 134)

„Żywe bowiem jest słowo Boże”, mówi List do Hebrajczyków (4, 12), „skuteczne i ostrzejsze niż

wszelki miecz obosieczny, przenikające aż do rozdzielenia duszy i ducha, stawów i szpiku, zdolne osądzić

pragnienia i myśli serca”. Aby żyć w sposób, który prawdziwie podoba się Jezusowi Chrystusowi, musimy

studiować Biblię – i medytować nad Biblią. To jedyna droga, by poznać Jezusa Chrystusa.

21


Ilustrowany świat Biblii

JAK BIBLIA ZOSTAŁA NAPISANA?

• Biblia została napisana przez natchnionych ludzi, we właściwym dla każdego z nich stylu.

• Ludzcy autorzy Biblii napisali tylko to, czego Bóg od nich chciał.

• Cała Biblia, właściwie interpretowana przez Kościół, jest prawdziwa i całkowicie wolna od

jakiegokolwiek błędu.

Biblia to zbiór wielu ksiąg, napisanych w różnych czasach przez różnych autorów i w różnych językach.

Owi autorzy myśleli i pisali w odmienny sposób. Niektórzy z nich tworzyli przepiękną poezję, jak

w Księdze Psalmów. Inni, jak św. Łukasz, drobiazgowo spisywali historię w oparciu o rzetelne badania.

Jeszcze inni, jak Ezechiel, doświadczali symbolicznych wizji, które potem zapisywali. Niektórzy po prostu

odnotowywali fakty, jak np. katalog plemion Izraela wymieniony w Księdze Liczb. Niektóre księgi są

napisane w bardzo prosty sposób; inne, jak Księga Koheleta, są filozoficzne i intelektualne. Podobnie jak

w przypadku autorów innych ksiąg, również tutaj osobowość autorów przebija się spoza tego, co zostało

napisane.

Dzieła, które składają się na Biblię, różnią się od innych pism. Chociaż zostały napisane przez ludzkich

autorów, to jednak ostatecznym autorem całej Biblii jest Bóg. Ludzcy autorzy pisali w swoim własnym

stylu, ale napisali to, co Bóg chciał, by zostało napisane. Dlatego, w odróżnieniu od jakiejkolwiek

ludzkiej książki, Biblia jest całkowicie wolna od błędu. Oczywiście musimy pamiętać, że Biblia uczy

nas, jak dojść do zbawienia. Świątobliwi autorzy przekazywali swoje przesłanie w sposób, który mógł

być zrozumiały dla ludzi im współczesnych, dlatego czasami ich poglądy na temat fizyki czy astronomii

mogą się nam wydawać przestarzałe. Ale ta prawda, której Bóg chciał nas nauczyć, przekazywana jest

bez omyłek. Wszystko w niej jest prawdziwe.

Księgi natchnione nauczają prawdy. „Ponieważ wszystko, co twierdzą autorzy natchnieni, czyli hagiografowie,

powinno być uważane za stwierdzone przez Ducha Świętego, należy zatem uznawać

że księgi biblijne w sposób pewny, wiernie i bez błędu uczą prawdy, jaka z woli Bożej miała być

przez Pismo święte utrwalona dla naszego zbawienia”. (KKK 107)

Nie znaczy to, że wszystko w Piśmie Świętym jest łatwe do zrozumienia. Ale Kościół, kierowany

przez Ducha Świętego, pomaga nam zrozumieć, jak możemy odnaleźć prawdę w księgach Biblii,

w świetle żywej Tradycji.

W jaki sposób działało to natchnienie? Natchnienie to jedna

z wielkich tajemnic naszej wiary – tajemnica bardzo podobna

do Wcielenia Boga w Jezusie Chrystusie. Tak jak sam

Chrystus, natchnione księgi Biblii są w pełni ludzkie i w pełni

boskie. Te dwie natury są nierozdzielnie zjednoczone, a jednak

różne. Jezus Chrystus, wcielone Słowo Boże, przybiera słabość

ludzkiej natury, stając się prawdziwym człowiekiem. W ten sam

sposób Biblia, natchnione Słowo Boże, przywdziewa słabość

ludzkiego języka, stając się księgą, którą ludzie mogą zrozumieć.

Uważa się, że król Dawid, najmłodszy spośród ośmiu synów Jessego,

jest autorem Księgi Psalmów. Jego dzieje poznajemy od 1 Księgi Samuela (rozdz. 16),

do 1 Księgi Królewskiej (2, 11). Król Dawid panował ok. 1011-971 r. p.n.e.

22


Czym jest Biblia?

BIBLIA TO ŚWIĘTA LITERATURA

• Święci autorzy korzystali z technik literackich, żeby wyrazić swoje przesłanie.

• Nie możemy w pełni zrozumieć Pisma Świętego nie rozumiejąc tych technik literackich.

Biblia to święta literatura dlatego, że Bóg jest jej autorem. Ponieważ Pismo Święte zostało napisane

w języku ludzi, ludzie mogą je zrozumieć. Czasem jednak niezbędne jest przygotowanie, by zrozumieć

je w odpowiedni sposób.

Pierwsza rzecz, o jakiej należy pamiętać w odniesieniu do Pisma Świętego – to fakt, że jest to literatura.

Co oznacza, że wykorzystuje literackie formy i techniki, żeby wyrazić swoje znaczenie. Jeśli nie

zrozumiemy, w jaki sposób działają te formy i techniki, nie możemy zrozumieć sensu, jaki chcieli przekazać

nam ci święci autorzy.

Abyś mógł znaleźć dobry przykład tego, jak ci święci autorzy wyrażali się przy użyciu technik literackich,

możesz sięgnąć do samego początku Księgi Rodzaju. Kiedy rozpoczyna się stworzenie, ziemia

jest „bezładem i pustkowiem”; potem światło jest pierwszą rzeczą, którą stwarza Bóg.

Teraz zwróć się do Księgi Jeremiasza 4, 23 i zobacz,

w jaki sposób Jeremiasz opisuje zniszczenie, jakie sąd

Boży przyniósł Judzie:

Spojrzałem na ziemię –

oto zupełny bezład;

na niebo – nie ma jego światła.

Odczytując tylko werset u Jeremiasza otrzymujemy

jakiś sens. Jednakże czytając go i mając w pamięci werset

Księgi Rodzaju, odkrywamy znacznie szerszy sens.

Jeremiasz używa tych samych słów, co Księga Rodzaju.

Zniszczenie jest tak straszliwe, mówi Jeremiasz, że całkowicie

unicestwia dzieło Stworzenia!

W Biblii pojawia się wiele różnych rodzajów literackich

(opowieści, poematy, dialogi, metaforyczny język

i inne), a święci autorzy stosowali rozmaite techniki

literackie. Ponieważ żyli w różnych okresach i mieli

różne osobowości, stosowali te techniki w zróżnicowany

sposób.

Te różnice sprawiają, że lektura Biblii jest nieskończenie fascynująca.

Portret Jeremiasza płaczącego nad zniszczeniem Jerozolimy

Musimy również pamiętać, że Biblia to literatura starożytna. Nawet najmłodsze księgi Nowego

Testamentu zostały napisane niemal dwa tysiące lat temu. Autorzy Pisma Świętego nie pisali w taki

sam sposób, w jaki piszą współcześni twórcy. Aby zrozumieć, co chcieli powiedzieć, musimy zrozumieć,

w jaki sposób postrzegali świat.

W Piśmie świętym Bóg mówi do człowieka w sposób ludzki. Aby dobrze interpretować Pismo

święte, trzeba więc zwracać uwagę na to, co autorzy ludzcy rzeczywiście zamierzali powiedzieć i co

Bóg chciał nam ukazać przez ich słowa (por. DV 12 § 1). (KKK 109)

W celu zrozumienia intencji autorów świętych trzeba uwzględnić okoliczności ich czasu i kultury, „rodzaje

literackie” używane w danej epoce, a także przyjęte w tamtym czasie sposoby myślenia, mówienia

i opowiadania. Inaczej bowiem ujmuje się i wyraża prawdę w różnego rodzaju tekstach historycznych,

prorockich, poetyckich czy w innych rodzajach wypowiedzi (por. DV 12 § 2). (KKK 110)

23


Ilustrowany świat Biblii

BIBLIA TO KSIĘGA RELIGIJNA

• Święci autorzy postrzegają wszystko w świetle religii.

• Ponieważ Bóg widzi pełnię prawdy, historia biblijna jest jedyną prawdziwie obiektywną historią.

• Cała historia biblijna to w istocie historia zbawienia.

Musimy również pamiętać, że Biblia ma odmienny cel niż inne ludzkie pisma. Biblia jest religijna.

Chociaż święci autorzy spisywali wielkie historie i tworzyli wielką poezję, ich cała technika literacka

służyła religijnemu celowi Biblii.

W rozeznaniu znaczenia natchnionego Pisma Świętego tradycyjnie zwykło się wyróżniać dwa jego

sensy: dosłowny i duchowy (KKK 115-119). Sens dosłowny to sens, który chcieli wyrazić jego autorzy;

historyczna i językowa analiza, rzucając światło na procesy, które doprowadziły do powstania biblijnych

tekstów, pomaga zrozumieć ów sens, który pragnął wyrazić również Bóg, jako główny autor Pisma Świętego,

a także pomaga zrozumieć tok myślenia wyrażonego w tekście. Sens duchowy to sens wyrażony

przez teksty biblijne, gdy są odczytywane pod wpływem Ducha Świętego w świetle misterium Chrystusa.

Nie powinno być żadnej sprzeczności pomiędzy obydwoma sensami Pisma Świętego; stanowią one

całość, ponieważ razem z wiedzą potrzebna jest wiara, byśmy byli w stanie uchwycić religijne przesłanie

Pisma Świętego.

Dzisiaj ludzie zwykle myślą o religii w kategoriach osobistego doświadczenia. Ale inaczej patrzyli

na to autorzy Biblii – czy inni ludzie żyjący w czasach starożytnych. Słowo „religia” pochodzi od łacińskiego

wyrazu oznaczającego „wiązanie”. Dla starożytnych religia była tym, co wiąże wszystko ze sobą.

Ich sposób patrzenia na dzieje, kulturę, politykę i wszystko inne – był religijny.

Z tego względu autorzy Biblii nie piszą historii w taki sposób, w jaki my to robimy. My postrzegamy

historię jako wykaz ważnych wydarzeń – wojny, traktaty, wynalazki, itd. W naszej historii pierwszoplanowi

bohaterowie to królowie, prezydenci i generałowie.

Chociaż twierdzimy, że piszemy historię „obiektywną” – historię, która po prostu opowiada o faktach

– to jednak cała nasza historia jest stronnicza. Nawet decydując, które fakty są ważne, podejmujemy

stronnicze decyzje. W zwykłej historii nie sposób uniknąć tych

Czy Biblia zawiera

jakiekolwiek błędy?

Czy wszystko w Biblii

jest prawdziwe?

Bóg, ponieważ jest doskonały,

nie może ani oszukiwać, ani zostać

oszukanym. Ponieważ zarówno ludzki

autor, jak i Duch Święty, są prawdziwymi

autorami Pisma Świętego, natchnienie

Ducha Świętego gwarantuje, że Biblia

jest wolna od błędu.

Pismo Święte jest prawdziwe i nie

zawiera błędów, ponieważ sam Bóg

jest prawdziwym autorem wszystkich

jego części, poprzez boskie natchnienie

przekazane ludzkim autorom.

Słowo „natchnienie” zostało wybrane

dlatego, by wskazywać, że Duch Święty

„tchnął” w autorów to, co chciał,

by oni napisali.

osobistych uprzedzeń, ponieważ każda historia musi być napisana

z jakiegoś punktu widzenia.

Ale jest taki punkt widzenia, który jest całkowicie wolny od

stronniczości. Bóg widzi wszystko dokładnie takim, jakim jest naprawdę.

Autorzy Biblii piszą historię z Bożego punktu widzenia.

Dla autorów Pisma Świętego ważną rzeczą w dziejach było

to, co one nam mówią na temat relacji Boga z Jego ludem. Wiele

spośród najważniejszych postaci biblijnych to, jak się wydaje,

po prostu zwykli ludzie – nie cesarze, nie królowie, ani nawet

gubernatorzy czy burmistrzowie. Nawet Jezus, Syn Boży, dla

otaczających go ludzi wyglądał jak zwyczajny syn cieśli. Ale ci

zwykli ludzie nieśli Boże przesłanie i to uczyniło ich ważniejszymi,

niż potężni cesarze, którzy wypełniają strony naszych

książek historycznych. Ponieważ Bóg patrzy na historię w sposób

obiektywny, dlatego Biblia często pomija cesarzy i koncentruje

się na ludziach, którzy byli naprawdę ważni.

Właściwie cała historia zawarta w Biblii to w istocie „historia

zbawienia” – historia tego, w jaki sposób poprzez wieki

realizował się plan Boga, by nas zbawić.

24


Czym jest Biblia?

Okresy archeologiczne i dzieje biblijne

Paleolit (starsza epoka kamienia)

Mezolit (średnia epoka kamienia)

Neolit (młodsza epoka kamienia)

neolit przedceramiczny

neolit ceramiczny

Chalkolit (epoka miedzi)

Epoka brązu (albo kanaańska)

wczesna epoka brązu

I

II

III

IV

środkowa epoka brązu

I

II A

II B

późna epoka brązu

I

II A

II B

Epoka żelaza (albo izraelska)

wczesna epoka żelaza

I A

I B

środkowa epoka żelaza

II A

II B

II C

Epoka babilońska (perska)

(albo późna epoka żelaza)

Epoka hellenistyczna (grecka)

I

II (albo hasmonejska / machabejska)

Epoka rzymska

I (albo herodiańska)

II (albo środkoworzymska)

III (albo późnorzymska)

Epoka bizantyjska

(epoka wczesnego Kościoła

w Cesarstwie Rzymskim)

przed 10 000 p.n.e.

10 000 – 8 000 p.n.e.

8 000 – 4 500 p.n.e.

8 000 – 6 000 p.n.e.

6 000 – 4 500 p.n.e.

4 500 – 3150 p.n.e.

3 150 – 1 200 p.n.e.

3 150 – 2 200 p.n.e.

3 150 – 2 850 p.n.e.

2 850 – 2 650 p.n.e.

2 650 – 2 350 p.n.e.

2 350 – 2 200 p.n.e.

2 200 – 1 550 p.n.e.

2 200 – 1 950 p.n.e.

1 950 – 1 750 p.n.e.

1 750 – 1 550 p.n.e.

1 550 – 1 200 p.n.e.

1 550 – 1 400 p.n.e.

1 400 – 1 300 p.n.e.

1 300 – 1 200 p.n.e.

1 200 – 587 p.n.e.

1 200 – 1 000 p.n.e.

1 200 – 1 150 p.n.e.

1 150 – 1 000 p.n.e.

1 000 – 800 p.n.e.

1 000 – 900 p.n.e.

900 – 800 p.n.e.

800 – 587 p.n.e.

(586 – 539 p.n.e.)

332 – 37 p.n.e.

332 – 152 p.n.e.

152 – 37 p.n.e.

37 p.n.e. – 324 n.e.

37 p.n.e. – 70 n.e.

70 – 180 n.e.

180 – 324 n.e.

324 – 640 n.e.

Księga Rodzaju 1-11

Księga Rodzaju 1-11

Księga Rodzaju 1-11

Księga Rodzaju 1-11

Księga Rodzaju 1-11

Abraham

Jakub przybywa do Egiptu

Wyjście

i podbój

Dawid zostaje królem

Izrael i upadek Judy

(722 i 587 p.n.e.)

wygnanie babilońskie

(586 – 539 p.n.e.)

Jezus Chrystus

25


Ilustrowany świat Biblii

CZYM JEST „HISTORIA ZBAWIENIA”?

• Bóg zawsze miał plan, by nas zbawić.

• Historia zbawienia to historia tego, w jaki sposób ten plan realizuje się w dziejach.

• Możemy patrzeć na całą historię zbawienia jako na ciąg siedmiu przymierzy pomiędzy Bogiem

a Jego ludem.

Jeszcze zanim zaczął istnieć czas, Bóg miał już

plan zbawienia, by ocalić nas wszystkich od grzechu.

Biblia, postrzegana jako całość, opowiada nam

dzieje tego planu zbawienia. To właśnie mamy na

myśli, mówiąc „historia zbawienia”: historia tego,

w jaki sposób przez tysiące lat urzeczywistniał się

plan Boga, by nas zbawić. Ale historia zbawienia

różni się od innych rodzajów historii: nie zajmuje

się jedynie przeszłością, ale również przyszłością.

Ponieważ zostało nam objawione Słowo Boże, wiemy,

w jaki sposób plan zbawienia będzie się spełniać

aż po kres czasu.

Dobrym sposobem patrzenia na historię zbawienia

jest postrzeganie jej jako serii przymierzy

pomiędzy Bogiem a nami. W Starym Testamencie

przymierze to porozumienie pomiędzy Bogiem

a ludzkością, zawarte za pośrednictwem pojedyn-

czych osób. Przymierze jest podobne

do umowy, ale to coś znacznie więcej, niż tylko umowa. Przymierze tworzy uświęcone pokrewieństwo:

łączy uczestników więzami rodzinnymi. Umowa to ograniczone w czasie porozumienie handlowe,

mające trwać tak długo, jak długo wymagają tego bieżące okoliczności. Boże przymierze łączy ludzi w

unię, która przetrwa. Spółka to umowa, małżeństwo to przymierze.

Historia zbawienia to historia tego, w jaki sposób grzeszne istoty ludzkie, jakimi jesteśmy, stały

się członkami rodziny Bożego przymierza. W historii zbawienia możemy dostrzec siedem przymierzy

pomiędzy Bogiem a nami. (Liczba siedem to w Biblii symbol pełni przymierza, dlatego jest tutaj

w szczególny sposób na miejscu). Każde przymierze zostało zawarte poprzez pośrednika, i pomimo

tego, że każde przymierze odzwierciedla obietnicę, jaką Bóg składa całej ludzkości, każde przymierze

przybiera postać szerszej relacji społecznej.

1. Pierwsze przymierze, o którym czytamy w Biblii, to przymierze z Adamem. W języku hebrajskim

słowa „Adam” używa się również w odniesieniu do całej rasy ludzkiej. Dlatego pierwsze przymierze

to w istocie przymierze, z którego wynikają wszystkie pozostałe.

2. Drugie przymierze to przymierze z Noem i jego rodziną, zawarte po potopie.

3. Trzecie przymierze to przymierze z Abrahamem i całym jego plemieniem.

4. Czwarte przymierze to przymierze z całym narodem Izraela, zawarte za pośrednictwem Mojżesza.

5. Piąte przymierze to przymierze ze wszystkimi narodami, zawarte poprzez Dawida i Salomona.

6. Szóste przymierze to Nowe Przymierze z całą ludzkością, poprzez Jezusa Chrystusa.

7. W końcu, u kresu czasu, będzie siódme przymierze, na całą wieczność.

Trzecie przymierze zostało zawarte z Abrahamem i całym jego plemieniem.

Abraham jest Praojcem Izraela i wzorcem człowieka, który ma wiarę.

Kiedy nauczysz się w ten sposób patrzeć na historię zbawienia, łatwo będzie ci dostrzec całościowy

sens Biblii. O tym jest ta książka. Nauczysz się dostrzegać, jak każda część Biblii do siebie pasuje jako

część Bożego planu naszego zbawienia.

26


Czym jest Biblia?

Historia przymierza

Pierwsze przymierze, o którym czytamy w Biblii, to przymierze z Adamem. W języku hebrajskim słowa „Adam” używa się również

w odniesieniu do całej rasy ludzkiej. Dlatego pierwsze przymierze to w istocie przymierze, z którego wynikają wszystkie pozostałe.

Z każdym kolejnym przymierzem, związek pomiędzy Bogiem

i ludzkością ukazuje się w szerszej postaci ludzkiego związku

Pośrednik

przymierza

Adam Noe Abraham Mojżesz Dawid Jezus

Funkcja

w przymierzu

Mąż Ojciec Wódz

plemienia

Sędzia

Król

Królewski

Najwyższy

Kapłan

Forma

przymierza

Małżeństwo Rodzina Plemię Naród

Królestwo

narodowe

Kościół

katolicki

Znak

przymierza

Szabat Tęcza Obrzezanie Pascha Tron Eucharystia

27


Ilustrowany świat Biblii

KOŚCIÓŁ BĘDZIE NASZYM PRZEWODNIKIEM

• Biblia może być trudna do zrozumienia.

• Bóg stworzył Kościół, by on nauczył nas tego, co potrzebujemy wiedzieć.

Biblia to księga wielka i czasem trudna. W całości była pisana przez kilka tysięcy lat, przez pisarzy,

którzy żyli w czasach bardzo odmiennych od naszych. Bez jakiejkolwiek pomocy moglibyśmy niewłaściwie

zrozumieć to, co autorzy Biblii próbowali nam powiedzieć.

Ale nie zostaliśmy pozostawieni bez pomocy. Kościół, założony przez samego Jezusa Chrystusa,

i kierowany przez Ducha Świętego, interpretuje Biblię, nie popadając przy tym w błąd. Dokładnie tak,

jak obiecał Jezus Chrystus, Kościół katolicki zawsze jest z nami, by uczyć nas, jak rozumieć Biblię

w świetle żywej Tradycji.

Bez tej pomocy bylibyśmy zagubieni. Gdybyśmy nie mieli nauczyciela prowadzonego przez Boga,

zostawałyby nam tylko ludzkie interpretacje Biblii. A te ludzkie interpretacje nie zgadzają się ze sobą.

Jeśli chcemy iść za Słowem Bożym i zrozumieć Pismo Święte, wówczas musimy nauczyć się tego, czego

naucza Kościół, nasza Matka.

W roku 382 n.e. papież

polecił uczonemu

i duchownemu, Hieronimowi,

(późniejszemu świętemu),

aby przygotował nowy przekład

Biblii z hebrajskiego i z greki

na język łaciński.

Ten przekład jest znany jako

Wulgata, z łacińskiego zwrotu

vulgata editio, co w przybliżeniu

znaczy „wydanie do

powszechnego obiegu”.

Co to jest kanon biblijny?

Księgi Biblii są bezbłędne pod przewodnictwem Bożego natchnienia. Dlatego tylko Bóg może objawić,

które księgi są dziełem Jego natchnienia. Listę ksiąg natchnionych nazywa się kanonem, od greckiego

wyrazu oznaczającego „laskę mierniczą”. Aby księga została włączona do kanonu, musi być natchniona.

Kościół odpowiedział na pytanie o natchnienie danej księgi zwracając się do Świętej Tradycji.

Magisterium interpretuje Tradycję przy wsparciu Ducha Świętego.

Od początku swego istnienia, Kościół głosił, że księgi Biblii są natchnione. „Dzięki tej Tradycji Kościół

poznaje cały kanon ksiąg świętych, w niej także samo Pismo Święte pełniej jest rozumiane i nieustannie

skutecznie oddziałuje”. (Sobór Watykański II, Dei Verbum, 8)

Ważne materiały z czasów wczesnego Kościoła, stanowiące tego potwierdzenie, pochodzą z Synodu

w Kartaginie w IV w. i z późniejszego zwyczajnego Magisterium, wliczając Sobór Florencki w 1441 roku.

Sobór w Trydencie w 1546 roku uroczyście zdefiniował kanon Pisma Świętego.

28


Czym jest Biblia?

JAK POWSTAŁ KANON PISMA ŚWIĘTEGO

• „Kanon” Pisma Świętego to lista ksiąg odpowiednich, by je odczytywać w liturgii.

• Cały Kościół, spotykając się na soborze powszechnym w Trydencie, ustanowił ten kanon.

• Tradycja apostolska pozwoliła Kościołowi rozpoznać, jakie pisma powinny być zaliczone do

zbioru ksiąg świętych (KKK 120).

Biblia dzieli się na dwie części: Stary Testament i Nowy Testament. Stary Testament składa się

z ksiąg, które zostały napisane przed czasami Jezusa Chrystusa; księgi Nowego Testamentu zostały napisane

po czasach Chrystusa. Obie części są równie ważne. Jak wkrótce się dowiemy, Nowy Testament

nie usuwa Starego Testamentu. Wprost przeciwnie, sami autorzy Nowego Testamentu stale odnoszą się

do Starego Testamentu jako do „Pisma Świętego”.

Ale to, jak napisano Biblię, to tylko połowa historii. W tamtych czasach napisano wiele innych ksiąg

oprócz tych, które weszły w skład Pisma Świętego. W jaki sposób Kościół zdecydował, które księgi należą

do Pisma Świętego, a które nie? A skoro już o tym mowa, co to miało znaczyć, że księga jest częścią

Pisma Świętego?

Odpowiedź na to pytanie wiąże się z celebracją liturgii. Liturgia to nabożeństwo w Kościele, a jego

centralną częścią jest celebracja Eucharystii.

Gdy spotykali się pierwsi chrześcijanie, celebrowali liturgię w dwóch częściach: jako Liturgię Słowa

i Eucharystię. Każdy mógł uczestniczyć w Liturgii Słowa, ale tylko ochrzczeni chrześcijanie mogli zostać

na Eucharystii. (Ten podział istnieje aż do dnia dzisiejszego, chociaż nie wyrzucamy już nie-chrześcijan

z kościoła, gdy celebrujemy Eucharystię).

W Liturgii Słowa pierwsi chrześcijanie słuchali czytań z Pisma Świętego, tak samo, jak robimy

dzisiaj. Czytania ze Starego Testamentu były takie same, jakich słuchali Żydzi podczas swoich zgromadzeń

– w istocie wielu chrześcijan nadal chodziło do synagog, dopóki nie zabronili tego ich przełożeni.

Ale oni słuchali również listów Apostołów i historii z życia Chrystusa. Które z tych nowych ksiąg były

odpowiednie, by czytać je w liturgii? To było pytanie, na które musiał odpowiedzieć wczesny Kościół.

„Kanon” to odpowiedź na to pytanie. Pod przewodnictwem Ducha Świętego Kościół opracował listę

albo „kanon” ksiąg zatwierdzonych. Włączenie danej księgi do kanonu oznaczało, że jest ona natchniona

przez Boga. („Kanon” to greckie słowo, które oznacza „laskę mierniczą” albo „zasadę”). Inne księgi odrzucono,

ponieważ nie były natchnione przez Boga.

W odniesieniu do Starego Testamentu Kościół uznaje za kanoniczne niektóre księgi, których żydowska

tradycja nie zalicza do Pisma Świętego. Te księgi są określane jako „deuterokanoniczne”, od

greckiego wyrazu oznaczającego „drugi kanon”:

Księga Tobiasza 2 Księga Machabejska Księga Barucha

Księga Judyty Księga Mądrości część Księgi Daniela

1 Księga Machabejska Mądrość Syracha (Eklezjastyk) część Księgi Estery

Kościoły protestanckie zwykle podążają za późniejszą tradycją żydowską, dlatego większość Biblii

protestanckich pomija te księgi. Ale według Kościoła katolickiego księgi deuterokanoniczne mają

taki sam autorytet, jak pozostałe księgi Biblii; one są częścią Pisma Świętego. Te księgi przedstawiają,

w sposób dość dosłowny, pewne doktryny, które są uznawane za katolickie nauczanie i katolicką praktykę.

Na przykład 2 Księga Machabejska w sposób zdecydowany ukazuje koncepcję stworzenia i to,

że wierni Żydzi modlili się za dusze zmarłych na wiele lat przez nadejściem Jezusa Chrystusa. Księga

Tobiasza ukazuje istnienie i działalność aniołów stróżów.

29


Ilustrowany świat Biblii

Wśród żydowskich badaczy istniał podział na kanon Septuaginty (albo aleksandryjski), zbiór czterdziestu

sześciu ksiąg przetłumaczonych na język grecki przez siedemdziesięciu uczonych żydowskich,

i kanon palestyński, który nie zawierał ksiąg deuterokanonicznych. Kościoły protestanckie zwykle podążają

za tradycją palestyńską, dlatego protestanckie Biblie w większości przypadków pomijają te księgi

deuterokanoniczne. Kościół katolicki uznał, że księgi deuterokanoniczne mają taki sam autorytet, jak

reszta ksiąg Biblii.

KANON PISMA ŚWIĘTEGO

Oto kompletna lista wszystkich ksiąg w Biblii,

zgodnie z tym, jak określił to Kościół katolicki

Stary Testament

Rodzaju 1 Księga Kronik Koheleta Amosa

Wyjścia 2 Księga Kronik Pieśń nad pieśniami Abdiasza

Kapłańska Ezdrasza Mądrości Jonasza

Liczb Nehemiasza Mądrość Syracha Micheasza

Powtórzonego Prawa Tobiasza Izajasza Nahuma

Jozuego Judyty Jeremiasza Habakuka

Sędziów Estery Lamentacje Sofoniasza

Rut 1 Księga Machabejska Barucha Aggeusza

1 Księga Samuela 2 Księga Machabejska Ezechiela Zachariasza

2 Księga Samuela Hioba Daniela Malachiasza

1 Księga Królewska Psalmów Ozeasza

2 Księga Królewska Przysłów Joela

W niektórych Bibliach dwie Księgi Machabejskie są umieszczone po Księdze Malachiasza, w Polsce

zwykle po Księdze Estery. W takim układzie wszystkie historyczne księgi Starego Testamentu stanowią

jedną grupę. Z drugiej strony, Księgi Machabejskie stanowią dobry historyczny wstęp do Nowego Testamentu,

dlatego za każdym z tych układów przemawiają dobre argumenty.

Nowy Testament

Ewangelia wg św. Mateusza List do Efezjan List do Hebrajczyków

Ewangelia wg św. Marka List do Filipian List św. Jakuba

Ewangelia wg św. Łukasza List do Kolosan 1 List św. Piotra

Ewangelia wg św. Jana 1 List do Tesaloniczan 2 List św. Piotra

Dzieje Apostolskie 2 List do Tesaloniczan 1 List św. Jana

List do Rzymian 1 List do Tymoteusza 2 List św. Jana

1 List do Koryntian 2 List do Tymoteusza 3 List św. Jana

2 List do Koryntian List do Tytusa List św. Judy

List do Galatów List do Filemona Apokalipsa św. Jana

30


Czym jest Biblia?

DODATKOWA LEKTURA

Jan Paweł II, Fides et Ratio 1

10. Ojcowie Soboru Watykańskiego II, kierując

wzrok ku Jezusowi objawiającemu, ukazali

zbawczy charakter objawienia Bożego w dziejach

i opisali jego naturę w następujących słowach:

«Przez to zatem objawienie Bóg niewidzialny

(por. Kol 1, 15; 1 Tm 1, 17) w nadmiarze swej

miłości zwraca się do ludzi jak do przyjaciół (por.

Wj 33, 11; J 15, 14-15) i obcuje z nimi (por. Ba 3,

38), aby ich zaprosić do wspólnoty z sobą i przyjąć

ich do niej. Ten plan objawienia urzeczywistnia

się przez czyny i słowa wewnętrznie z sobą

powiązane, tak że czyny dokonane przez Boga

w historii zbawienia ilustrują i umacniają naukę

oraz sprawy słowami wyrażone; słowa zaś obwieszczają

czyny i odsłaniają tajemnicę w nich

zawartą. Najgłębsza zaś prawda o Bogu i o zbawieniu

człowieka jaśnieje nam przez to objawienie

w osobie Chrystusa, który jest zarazem pośrednikiem

i pełnią całego objawienia» (DV 2).

11. Tak więc Objawienie Boże wpisuje się

w czas i historię. Wcielenie Jezusa Chrystusa

następuje wręcz w «pełni czasów» (por. Ga 4, 4).

Po upływie dwóch tysięcy lat od tego wydarzenia

czuję się zobowiązany, aby stanowczo potwierdzić,

że «w chrześcijaństwie czas ma podstawowe znaczenie»

[…]. To w nim bowiem ukazuje się

w pełnym świetle całe dzieło stworzenia i zbawienia,

nade wszystko zaś objawia się fakt, że dzięki

wcieleniu Syna Bożego już od tej chwili dane

nam jest przeżywać i przeczuwać to, co dokona

się w pełni czasów (por. Hbr 1, 2).

Prawda, którą Bóg powierzył człowiekowi,

objawiając mu samego siebie i swoje życie, jest zatem

wpisana w czas i historię. Została ona oczywiście

obwieszczona raz na zawsze w tajemnicy

Jezusa z Nazaretu. Stwierdza to w bardzo wymownych

słowach Konstytucja Dei verbum: „Skoro

zaś już wielokrotnie i wielu sposobami Bóg

mówił przez Proroków, «na koniec w tych czasach

przemówił do nas przez Syna» (por. Hbr 1, 1-2).

Zesłał bowiem Syna swego, czyli Słowo odwieczne,

oświecającego wszystkich ludzi, by zamieszkał

wśród ludzi i opowiedział im tajemnice Boże (por.

J 1, 1-18). Jezus Chrystus więc, Słowo Wcielone,

«człowiek do ludzi» posłany, «głosi słowa Boże»

(por. J 3, 34) i dopełnia dzieła zbawienia, które

Ojciec powierzył Mu do wykonania (por. J 5, 36;

17, 4). Dlatego Ten, którego gdy ktoś widzi, widzi

też i Ojca (por. J 14, 9), przez całą swoją obecność

i okazanie się przez słowa i czyny, przez znaki

i cuda, zwłaszcza zaś przez śmierć swoją

i pełne chwały zmartwychwstanie, a wreszcie

przez zesłanie Ducha prawdy, objawienie doprowadził

do końca i do doskonałości” (DV 4).

Ta strona pochodzi z pergaminowego kodeksu, z ok. 1505 roku.

Kodeks (po łacinie „pień drzewa”) to jedna z form książki

pochodząca z końca I wieku n.e.

Kodeks był kolejną formą po zwoju.

Składał się z pojedynczych stron, szytych lub klejonych na jednym

z brzegów (grzbiet) i oprawianych skórą. Można go było

płasko otworzyć na dowolnej stronie, co ułatwiało lekturę, i można

było pisać na obu stronach. Pergamin i welin wytwarzano z delikatnej

skóry cielęcej, owczej albo koziej. Nazwa pergamin pochodzi od

miasta Pergamon, które było najważniejszym ośrodkiem

jego produkcji. W średniowieczu do wytwarzania pergaminu w Anglii

i Francji najczęściej stosowano skóry cielęce i owcze,

natomiast we Włoszech bardziej powszechne były skóry kozie.

1

Jan Paweł II, Dzieła zebrane, tom I: Encykliki, Wydawnictwo M, Kraków 2006, s. 681.

31


Ilustrowany świat Biblii

SŁOWNIK

BEZBŁĘDNY

Niezawierający błędów ani pomyłek. Pismo Święte

jest bezbłędne; oznacza to, że zawsze uczy prawdy,

nigdy fałszu.

BIBLIA

Pismo Święte. Zbiór wszystkich ksiąg kanonicznych.

Biblia dzieli się na dwie części: Stary Testament,

złożony z ksiąg napisanych przed przyjściem

Jezusa Chrystusa, i Nowy Testament, składający się

z ksiąg napisanych po przyjściu Jezusa Chrystusa.

HISTORIA ZBAWIENIA

Historia planu Bożego, żeby ocalić ludzkość od

skutków grzechu. Ten plan rozpoczyna się wraz ze

Stworzeniem, rozwija się teraz, i będzie trwać aż

do końca czasu.

KANON

Lista ksiąg natchnionych. Ten wyraz w języku

greckim znaczy „laska miernicza”

KATOLICKI/KATOLIK

Powszechny. Może oznaczać Kościół albo jednego

z jego wiernych.

KOŚCIÓŁ

Wierni. Może odnosić się do Kościoła rzymskokatolickiego

(słowo pisane wielką literą) albo do

budynku, gdzie sprawuje sie liturgię (słowo pisane

małą literą).

NATCHNIONY

Prowadzony przez Boga. Pochodzi od „tchnąć coś

w/na kogoś”. Ludzcy autorzy Pisma Świętego pisali

w swoim własnym języku, ale dzięki Bożemu

natchnieniu pisali to, co Bóg chciał, by zostało napisane,

i nic więcej.

NIEOMYLNY

Niemogący się mylić. Biblia i nauczanie Kościoła

są nieomylne, dzięki specjalnej opiece Boga.

PISMO ŚWIĘTE

zob. Biblia.

PROTESTANT/PROTESTANCKI

Chrześcijanin, który nie pozostaje we wspólnocie

z Kościołem. Protestant to człowiek wierny któremuś

z ruchów reformatorskich, które w większości

powstały w XVI w.

PRZYMIERZE

Porozumienie, które ustanawia uświęconą więź rodzinną

pomiędzy ludźmi. Przymierze to coś więcej

niż umowa; umowa tworzy korzystny dla obu

stron związek czasowy, podczas gdy przymierze

ma związać ludzi ze sobą na zawsze.

TRADYCJA

Żywy przekaz przesłania Ewangelii w Kościele.

MAGISTERIUM

Inaczej: Urząd Nauczycielski Kościoła. Władza

nauczania w Kościele, która interpretuje Pismo

Święte i Tradycję, kierowana przez Ducha

Świętego.

Zanim wynaleziono prasę drukarską w 1455 roku,

Biblię przepisywano ręcznie na kamieniu, glinie, skórze,

papirusie i pergaminie. Specjalni skrybowie (pisarze) rozwijali

skomplikowane metody liczenia słów i liter,

żeby mieć pewność, że nie zrobią żadnych błędów.

32


Czym jest Biblia?

PYTANIA UTRWALAJĄCE

1. Wymień dwa pierwotne źródła nauki katolickiej.

2. Czym jest Biblia?

3. Czym jest Tradycja?

4. Co znaczy „bezbłędny”?

5. Co znaczy „natchniony”?

6. Kto jest wybranym przez Boga interpretatorem Pisma Świętego?

7. Co znaczy „nieomylność”?

8. Jaki jest cel Magisterium?

9. Kto sprawuje najwyższe Magisterium?

10. Co oznacza sformułowanie „w sposób szczególny” w odniesieniu do autorytetu nauczania papieża?

11. Kto jest autorem Biblii?

12. Wyjaśnij znaczenie punktu 107 z Katechizmu Kościoła Katolickiego.

13. W jaki sposób autorzy Biblii różnili się w swoim poglądzie na religię od wielu współczesnych ludzi?

14. Dlaczego mówimy, że Biblia to „historia obiektywna”?

15. Co to jest historia zbawienia?

16. W jaki sposób historia zbawienia różni się od innych historii?

17. Co to jest „przymierze”?

18. Jak wiele przymierzy zawarł Bóg ze swoim ludem?

19. Co znaczy słowo „kanon”?

20. Wymień trzy źródła, które określają kanoniczność.

21. Wymień pięć zasad, które determinują poprawną interpretację Pisma Świętego.

22. Co to są księgi „deuterokanoniczne”?

23. W okresie którego przymierza żyjemy teraz?

ĆWICZENIA PRAKTYCZNE

1. Katechizm Kościoła Katolickiego, w punktach

od 75 do 78, wyjaśnia, w jaki sposób Boże

objawienie zostało nam przekazane od samych

początków Kościoła na dwa odrębne, ale nie oddzielne

sposoby; Pismo Święte i Tradycja są jednym

wspólnym źródłem, uobecniającym objawienie

w Kościele. Jak Katechizm rozróżnia te dwa

źródła Objawienia? W jaki sposób „ciągłe następstwo”

od czasów apostołów aż do współczesnych

nam biskupów daje nam pewność, że otrzymujemy

te same prawdy, które Kościół otrzymywał dwa tysiące

lat temu?

2. W Biblii jest wiele fragmentów które mogą

być różnie interpretowane przez różnych ludzi.

Jednym z takich fragmentów jest Łk 12, 51-53.

Spróbuj znaleźć dwie możliwe interpretacje słów

Jezusa: „Czy myślicie, że przyszedłem dać ziemi

pokój? Nie, powiadam wam, lecz rozłam. Odtąd

bowiem pięcioro będzie podzielonych w jednym

domu: troje stanie przeciw dwojgu, a dwoje przeciw

trojgu; ojciec przeciw synowi, a syn przeciw

ojcu; matka przeciw córce, a córka przeciw matce...”.

W jaki sposób możemy być pewni, co Jezus

próbował nam powiedzieć? Jaką szczególną cechę

posiada Magisterium Kościoła, która pozwala mu

nieść nam pomoc?

33

More magazines by this user
Similar magazines