KLK Gesprek Maart 2021

lumico

Nuusblad van

KLK Landbou Bpk

Vol 37 • Maart 2021

KLK

Gesprek

Slenkdalkoors – die realiteit van milde reën

MENSE IN DORRE dele van Suid-Afrika kon die afgelope

paar weke nie hulle opgewondenheid beteuel nie na mildelike reën

in groot dele van die land uitgesak het. Dié wydverspreide, tydelike

oppervlaktewater hou egter ’n gevaar in.

Wanneer groot volumes staande water voorkom, is die moontlikheid

groot dat Slenkdalkoors kan uitbreek. Hierdie dodelike virus

word deur die Aedes- en Culex-muskietspesies na mense en diere

oorgedra en hoe meer water daar is, hoe meer muskieteiers sal

uitbroei, wat die kanse vir ’n uitbreking dramaties verhoog.

Daar is ook ’n neiging dat Slenkdalkoors ná ’n droogte van vyf tot

tien jaar voorkom. Groot dele van die Noord-Kaap en Vrystaat is

dus ideale potensiële episentrums. Nog ’n faktor is dat muskiete

wat draers van die virus is, maklik van gebiede buite Suid-Afrika

tydens gunstige klimaatstoestande suidwaarts kan versprei.

Slenkdalkoors kom hoofsaaklik in Afrika en die Arabiese Skiereiland

voor en einde verlede jaar het die siekte ná groot reëns in

verskeie lande in Noord-Afrika uitgebreek.

In November is Kenia getref. Volgens die Wêreldgesondheidsorganisasie

(WGO) het 21 mense Slenkdalkoors opgedoen en nege van

hulle is dood. Al die slagoffers was veeboere tussen 13 en 70 jaar

oud. Tussen 13 September en 1 Oktober is 25 mense in Mauritanië

dood. In Oktober is 1 962 gevalle

in Soedan aangemeld, waarvan

79 mense gesterf het.

Berig: Maroela Media

Wanneer mense aan besmette diere of vleis vat of die ongepasteuriseerde

melk van besmette diere drink, kan hulle die siekte

opdoen. Veeartse, boere, veewagters, plaaswerkers asook slagpale

en slaghuiswerkers is veral kwesbaar.

Slenkdalkoors het ’n sterftekoers van 0,5% tot 5% en as dit met

dié van COVID-19, wat tans 2% is, vergelyk word, word die impak

daarvan besef. Simptome sluit spierpyn, kouekoors, vomering,

bloederige urine, donker stoelgang, ligsensitiwiteit, swak sig, rugpyn,

gewrigspyn, hoofpyn en koors in. Blindheid, neurologiese komplikasies

en lewerskade kan permanente gevolge wees. Honde en katte

kan ook die virus opdoen as hulle die vleis van besmette diere eet.

Die beroep op produsente uit die geledere van landbou-orga nisasies

is duidelik en ondubbelsinnig: Ent jou diere nou in.

Die Nasionale Dieregesondheidsforum (NAHF), Nasionale Wolkwekersvereniging

(NWKV), Melkprodusente-organisasie (MPO),

Rooivleisprodusente-organisasie (RPO) en die Departement van

Landbou, Grondhervorming en Landelike Ontwikkeling (DALRRD)

het almal in hul onlangse kommunikasie met boere ’n beroep op

die sektor gedoen om vee dringend in te ent.

Wolprodusente sal boonop ernstige ekonomiese skade ly as

Slenkdalkoors sou uitbreek, want enige uitbreking sal veroorsaak

dat woluitvoere na China van die distriksmunisipaliteit waar die

uitbreking voorgekom het, vir 92 dae verbied word. Dit geld ook

vir wol wat reeds geskeer en ten tye van die uitbreking op die plaas

gestoor was.

Produsente moenie wag vir die eerste geval voordat hulle begin

inent nie. Sodra die siekte kop uitsteek, kan kontak met die diere

en inentings wat inderhaas gedoen word, dit vinniger laat ver sprei.

Mense wat

met aangetaste en dooie diere werk, kan hulself beskerm

deur handskoene en gesigsmaskers te dra.

Vir mense is daar nog nie ’n entstof teen Slenkdalkoors beskikbaar

nie, maar daar is positiewe verwikkelinge. Die Wageningen-univer-

siteit in Nederland werk tans saam met Ceva-dieregesondheid en

BunyaVax om ’n doeltreffender entstof vir dragtige diere te ontwik-

kel. Dieselfde tegnologie word ingespan om ’n entstof vir mense te

ontwikkel. Die eerste kliniese toetse word later vanjaar gedoen.

bl3

bl8

Wees aanlyn bedrog

’n tree voor

Aasvoëls wydswerwend

en kwesbaar

bl5


2 Aan die woord... KLK Gesprek

Lesse van 2020

Uit die

Raadsaal

Stephen van Huyssteen

Besturende Direkteur: KLK

Markoorsig: Januarie 2021

Phillip Naude

Bestuurder: KLK Vleis

Marksake

DIE FINANSIËLE JAAR eindigend Februarie 2021,

was aanvanklik onseker, later uitdagend, maar tog baie

opwindend en uiters kosbaar indien ons nadink oor

wat KLK in 2020/2021 geleer het.

Nog nooit voorheen was likiditeit in die landbou sektor

só onder druk en finansieringsbronne vir die Land

Bank, landboubesighede en produsente só beperk

nie. Die Land Bank se swak beheeromgewing en powere

verslagdoening asook sy onvermoë om kontant

te genereer en verpligtinge na te kom om sodoende

volhoubaar voort te bestaan, is bevestig met die

Ouditeur-generaal se versoek vir groter oorsig oor

die bank se sake en die weerhouding van ’n mening.

Landbou het ’n funksionele Land Bank baie nodig.

Kontantvloei vir ’n besigheid is soos bloed vir die liggaam

– dit moet sirkuleer/vloei vir voortbestaan.

KLK kon gedurende 2020/2021 – en nog steeds as

gevolg van die droogte – baie lae slaggetalle vir die

abattoirs werf. Brandstofvolumes is 10% tot 15% laer

en die motorhandel beleef ’n moeilike jaar wat verkoopte

eenhede betref. SA Dorper (Huide en Velle) kon

gedurende April tot Junie 2020 nie verwerkte produkte

uitvoer nie en is ook nadelig geraak deur die laer

getal dorpervelle wat die laer slagtings in die abattoirs

weerspieël. Die KLK Bestuur het egter kalm gebly en

gefokus op die nou, die oomblik, die dag asook nuwe

geleenthede. ’n Oorevaluasie van die redes en uitda -

gings is nie gedoen nie, maar daar is wel op deursig ti -

ge en tydige wyse realistiese doelwitte en uitkomste

gestel. Die impak van die pandemie is nie gebruik om

regstellings aan struktuur of besigheidseenhede te maak

nie en die omstandighede is ook nie gebruik om KLK se

struktuur, koste of bemanning te herposisioneer nie.

Die maatskappy het aan die begin van die pandemie

’n sterk en gesonde balansstaat en kontantposisie

gehad met uitstekende korporatiewe bestuur, beheer

en ’n kontrole-omgewing wat verskerp is om doelbewus

hierdie posisie te beskerm en verder te versterk.

KLK het risiko’s bestuur en kostestrukture wat reeds op

’n uiters mededingende vlak was, is verder aangepas.

Geen salarisverhogings is toegestaan nie en die personeel

het hul totale samewerking en ondersteuning

gegee. Die minimum afleggings is gedoen en deursigtige,

eerlike en gereelde kommunikasie het vertroue

en rustigheid geskep sodat KLK-personeel kon fokus

op hul dagtake.

Billike optrede en empatie vir omstandighede van

produsente, kliënte en personeel het die neem van

moeilike besluite soveel sinvoller en makliker gemaak.

KLK se besigheidsmodel en -samestelling is robuus en

het as buffer gedien teen die skokke van die pandemie

en die droogte.

Die lesse wat 2020/2021 KLK geleer het, is waardevol

vir die toekoms en gee baie vertroue in die maatskappy

se vermoë om gedurende uiters uitdagende omstandighede,

uitstekend te presteer ten opsigte van die

drie pilare van volhoubaarheid, naamlik ekonomiese,

sosiale en omgewingspraktyke.

Die jaar was goed vir KLK en die lesse waardevol.

NA DIE FEESSEISOEN het die

pryse van lam weekliks ’n daling

getoon. Pryse van C-graad-skaap het

egter konstant gebly. Stoorlammers

het ’n daling getoon in die middelste

deel van Januarie.

Die aanbod in ons produksiegebied

is egter op die laagste vlakke ooit en

pryse het teen die einde van Januarie

’n oplewing getoon. Beespryse vir

die periode het baie konstant gebly;

so ook die prys van speenkalwers,

met ’n styging in die laaste gedeelte

van Januarie. Die vooruitsig is dat die

aanbod van lammers sal verhoog teen

Maart. Die goeie reën in ’n groot gedeelte

van ons produksiegebied is wyd

ver wel kom. Die pryse van aanteeldiere

het die hoogte ingeskiet as gevolg

van gunstige land boutoestande en die

vooruitsig van nog goeie reënval in

Februarie, Maart en April.

Beesvleismarktendense

Beesvleis het nasionaal verhandel

teen R50,59/kg vir klas A en

Pitkos vir

die siel...

God het jou lief

“God het die wêreld so liefgehad

dat Hy sy enigste Seun gegee het,

sodat die wat in Hom glo nie verlore

sal gaan nie, maar die ewige

lewe sal hê.” (Johannes 3:16)

TOE DIE DUITSE teoloog, Karl Barth,

80 jaar oud geword het, het ’n groep

joernaliste hom in ’n onderhoud gevra

of hy al die boeke wat hy geskryf het,

in een sin kan opsom. Hy het geantwoord:

“Dit is maklik. Dit klink so:

‘Jesus min my, salig lot! Dit weet ek uit

die Woord van God.’”

Miskien voel jy ook in hierdie

vreemde tyd waarin ons leef dat

God vir jou ver en vreemd is.

R45,11/kg vir klas C soos ge rapporteer

deur die RPO/Absa-prys rapporteringstelsel.

Die gemiddelde

nasionale speenkalfprys vir Januarie

was R38,35/kg lewendige gewig en het

verstewig tot R39,06/kg lewendi ge

gewig soos op 28 Januarie 2021.

Skaapvleismarktendense

Skaapvleis het nasionaal verhandel

teen R81,99/kg vir klas A2/A3-lamsvleis

en die gemiddelde prys op

C2/C3-skaapvleis was R65,28/kg.

Die gemiddelde prys van stoorlammers

was R39,21/kg lewendige

massa. As gevolg van die lae

aan bod behoort pryse vir Februarie

op dieselfde vlak ke te bly. Indien

die aanbod baie verhoog, sal dit ’n

afwaartse effek op lam- en skaappryse

hê. Ekonomiese druk as gevolg

van COVID-19 is die bepalende

faktor in die prysbewe gings van veral

lam- en skaapvleis, wat die duurste

rooivleiskommo diteit is.

Floris Lategan

Dat jy bid en nie antwoorde op

jou gebede kry nie. Dat jy selfs jou

vertroue in God verloor het.

Hoor die volgende baie mooi. As jy ’n

kind van God is, is daar een ding wat

niemand ooit van jou kan wegneem

nie: die feit dat God jou oneindig

liefhet. So lief dat Hy gewillig was

om sy enigste Seun in jou plek te laat

sterf om dit te waarborg.

Al is tye vir jou moeilik, al voel jy

radeloos en hopeloos, kan jy nog

steeds vashou aan hierdie lewenslyn:

God het jou lief. En omdat Hy jou so

liefhet, wil Hy sy vreugde en vrede in

jou lewe gee.


Verstaan aanlyn bedrog

en kuberveiligheid

MEER AS OOIT tevore vereis moderne e-posbeveiliging

innoverende vernuwing en ’n verskuiwing van ingesteldheid. Internet-

of aanlyn bedrog neem verskeie vorms aan waar misdadigers

vinnig van taktiek verander om opsporing te verhoed en hul

identiteit te vermom. Aanlyn rowers maak staat op telebemarking,

e-posse of stel hulself persoonlik aan niksvermoedende verbruikers

voor.

Die ewolusie van internetbemarking en die gemak van inligtingverkryging

skep toenemend lokvalgeleenthede waar niksvermoedende

gebruikers geteiken word met “te goed om waar te

wees”-skemas.

Roan Pretorius, IT-bestuurder by KLK, sê dit is belangrik dat al die

maatskappy se internetgebruikers ingelig word om maklik te kan

agterkom wanneer hulle aan bedrogskemas blootgestel word.

Statistiek van die afgelope 24 maande toon ’n astronomiese

toename in aanlyn bedrog, veral met die styging in eksterne konneksies

na ondernemings wat deur die COVID-pandemie op die

integrale inligtingstegnologielandskap afgedwing is (sien grafiek).

KLK-personeel kan moontlik blootgestel word aan aanlyn bedrog

en kubermisdaad in die volgende gevalle:

• Versuim om aan beleid en prosedures te voldoen.

• Wanneer voldoende interne kontroles nie geskep is nie.

• Indien dinamiese risiko’s, bedreigings en kwesbaarhede nie

gereeld geïdentifiseer word nie.

Hoe kan KLK en sy gebruikers altyd ’n tree voor die aanlyn rowers

bly om werknemers en klante veilig te hou?

• Hierdie saak moet ’n gereelde onderwerp van bespreking by

personeel wees. Werknemers kan mekaar bewus maak van

risiko’s en mekaar help om meer bedag op moontlike gevalle te

wees, en sodoende sal bestuur ondersteun word deur ’n ver e-

nigde en kundige span om nuwe en opkomende bedreigings te

identifiseer. Deur beleid, prosedures en ander beheermaat reëls

na te kom, kan besigheidsmodelle beter belyn word.

• Sake-eenhede en inligtingstegnologie gebruik nakomingsmetodologieë

om beleid te formuleer en op te stel, maar die sukses

daarvan is afhanklik van samewerking met kundige personeel.

KLK kan ondersteun word om risiko’s te verminder deur deursigtigheid,

aanspreeklikheid en etiese gedrag in ons ondernemingskultuur

te inkorporeer.

Kubermisdaad

Bedrog met finansiële state

Omkopery en korrupsie

Klantebedrog

0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50

%

Maart 2021

KLK HET OP 4 Januarie vanjaar sy nuut aangestelde

IT-bestuurder welkom geheet. eet.

Roan Pretorius is ’n boorling van Lichtenburg

in Noordwes en het voorheen by

’n landboumaatskappy in dié

dorp gewerk.

Hy beoog om ’n meer korporatiewe

bestuurstyl te implementeer, er, re l e-

vant te wees en ook by te bly met

tegnologiese ontwikkelings om

KLK op die bes moontlike manier

te bedien.

“Die skuif na Upington was ’n

aanpassing, maar ons geniet ons

nuwe omgewing terdeë.” Een van

Roan se beweegredes om die pos

te aanvaar, was juis om hul driejarige

dogter, Lunette, in ’n plattelandse

atmosfeer te kan grootmaak.

Roan is reeds die afgelope e ses jaar met

Hananja getroud en in sy vrye tyd doen

hy houtwerk en jag graag.

Maatskappynuus

Groot planne vir KLK Credit

ONDER DIE SAMBREEL van Agri Credit Solutions,

geniet kliënte in die KLK-bedieningsgebied nou ’n groter reeks

unieke en aanpasbare finansieringsprodukte as deel van die

KLK Credit-aanbieding.

Vonnie Haarhoff (bestuurder: Agri Finansiering in die KLK-bedieningsgebied)

is sedert 1 Desember verlede jaar op sy pos in die

KLK-hoofkantoor in Upington.

Hy is ’n gebore Klerksdorper wat aan Hoërskool Lichtenburg

gematrikuleer en daarna BSc Diereproduksie aan die Universiteit

van die Vrystaat studeer het.

Deur die jare het Vonnie by verskeie verwante bedrywe gewerk

– die laaste ses jaar aan die insetkant by Hinterland en ook by

Senwes Credit.

Vonnie is besonder opgewonde en optimisties oor die nuwe

uitdaging. “Met dié dat die droogte in die oostelike

deel van die provinsie gebreek is, begin pro dusente

weer hul kuddes opbou en daar kan ons

help.” Hy beoog ook om na die oestyd sy voelers

na die rosynebedryf uit te steek.

Hy en sy vrou, Hermie, is die trotse ouers van

twee seuns – vanjaar onderskeidelik in graad

4 en graad 6 aan Laerskool Oranje-Noord.

Hermie het ook voorheen by Senwes

gewerk, maar is tans tuisteskepper.

Vonnie is lief vir tuinmaak en as daar

tyd is, speel hy graag ’n potjie gholf.

Nuwe IT-bestuurder

nou aan boord

3

SA 2020 SA 2019 Wêreldwyd

Aanlyn bedrog in Suid-Afrika die afgelope 24 maande.

Jou Vennoot Betroubaar Innoverend


4 Maatskappynuus KLK Gesprek

Is die reënseisoen verby?

VANAF DESEMBER 2020, maar

ver al gedurende Januarie 2021, het baie

goeie en selfs swaar neerslae oor groot

gedeeltes van die land, insluitende die

Noord-Kaap, voorgekom. Daar is egter nog

gedeeltes in Suid-Afrika – veral in die Noorden

Oos-Kaap – waar baie min reën geval het.

Met die matige tot sterk La Niña-verskynsel

wat tans heers, was die verwagting dat veral

die westelike binneland meer reën behoort te

kry as wat die geval tot op hede was, alhoewel

daar kol-kol goeie neerslae voorgekom

het. Opvolgreën in gebiede wat wel reën

gekry het, het in baie gevalle ontbreek, wat

veroorsaak het dat veldherstel nog nie werklik

kon plaasvind na die langdurige droogte nie.

La Niña-verskynsels word gewoonlik

geassosieer met bogemiddelde reënval

vanaf Desember tot April oor die somerreënvalgebied.

As daar na die laaste

klompie La Niña-seisoene gekyk word, het

byna al hierdie seisoene vanaf Januarie

tot April in ten minste twee maande bogemiddelde

reënval gekry. Alhoewel die

meeste reën in Januarie en Februarie

voorgekom het, was daar ook jare waar

Januarie en Februarie minder reën gekry

het en dit in Maart eers goed gereën het. ’n

Voorbeeld is in 1975 toe Upington meer as

145 mm in Maart gekry het en 100 mm

in Askham gemeet is. Ook in Maart 2011 is

111 mm in Askham gemeet. In Pofadder het

daar in Maart 1976 meer as 80 mm voorgekom

en in laat Februarie en Maart 2000

meer as 100 mm.

As in ag geneem word dat die verwagte

begin van die reënseisoen ook later was

as wat aanvanklik voorspel is en dat dit

eers teen die einde van Desember oor die

westelike dele begin reën het, lyk dit baie

waarskynlik dat nog reën in Maart en selfs

April gaan voorkom. Temperature sal dan

ook laer wees. Dit sal die effektiwiteit van

die reënval verbeter, wat voordelig vir die

groei en herstel van weiding is.

Daar moet ook oor ’n langer periode na

reënval gekyk word. In suidelike Afrika,

maar veral in die westelike dele van die

land, is daar lang periodes van droogte en

ook periodes van agtereenvolgende jare

met goeie reënval. Hierdie “siklusse” word

dikwels geassosieer met die voorkoms van

La Niña-episodes, soos die geval in 1974

tot 1976. Alhoewel die huidige La Niñaverskynsel

besig is om te verswak en teen

Meimaand in ’n neutrale fase gaan wees,

wys voorspellings dat daar moontlik ’n nuwe

La Niña-ontwikkeling gaan wees vanaf die

Johan van den Berg

Onafhanklike landbouweerkundige

lente van 2021 tot die herfs van 2022.

Daarmee saam lyk dit ook asof die Indiese

Oseaan redelik gunstig gaan bly vir reën in

die komende seisoen. As daar geografies

na die reënvalpatroon in die afgelope drie

of vier jaar gekyk word, is dit duidelik dat

die band van somerreënval vanaf oos na

wes begin migreer het om die droogte op

te hef, nadat die hele land omtrent droog

was in 2016. Tans is dit net die westelike

en suidwestelike dele van die Noord-Kaap

asook gedeeltes van die Oos-Kaap waar

die droogte nog heers. Reën behoort in

die volgende jaar of twee nog wes- en

suidwaarts uit te brei voor die volgende

droë siklus.

Opsommend

Alhoewel daar nog nie aan die verwagtinge

van reënval in al die dele van die land en

veral in die Noord-Kaap voldoen is volgens

La Niña-voorspellings nie, bly daar nog twee

maande van die reënseisoen oor. La Niña se

effek kan dus nog deurwerk en reën in Maart

en selfs later tot gevolg hê. Verder lyk dit ook

positief vir die volgende somerseisoen met ’n

moontlik volgende La Niña.

KLK-aandele

VANAF 1 TOT 30 November 2020 het ’n totaal van

50 000 KLK-aandele verhandel teen R19,00 per aandeel,

met 1 koper en 11 verkopers.

Geen aandele het gedurende Desember 2020 verhandel nie.

2 786 aandele het gedurende Januarie 2021 verhandel teen

R18,50 per aandeel, met 1 koper en 11 verkopers.

Prys per aandeel (sent)

1 900

1 800

1 700

1 600

1 500

1 400

1 300

1 200

1 100

1 000

900

800

700

600

500

1 900

50 000

1 850

2 786

November 2020 Desember 2020 Januarie 2021

Maand

Volume verhandel (’000) Prys per aandeel (sent)

64 000

32 000

16 000

8 000

4 000

2 000

1 000

500

Volume verhandel (’000)


Maart 2021

Maatskappynuus

5

Kleuterskoolprojek bied hoop

Kerk én

ondernemings

saam in rioolkrisis

SAKEONDERNEMINGS IN

Van Zylsrus sit met die hande in die hare as

gevolg van die rioolnetwerk wat oorloop

weens wanbestuur in die Joe Morolongmunisipaliteit.

Die dorp het geen riooluitvalwerke of ’n suigvoertuig

beskikbaar nie en ’n kontrakteur

van Kuruman vra ’n aardige bedrag om na

Van Zylsrus te ry.

KLK LANDBOU IS betrokke by verskeie

sosialeverantwoordelikheidsprojekte

in sy bedieningsgebied. Die nuutste projek

is twee kleuterskole in Khoisan Valley in

Upington, genaamd Little Wonders en

Sunny Birds. Daar is onderskeidelik 36 en

23 kinders tussen die ouderdom van nege

maande en vyf jaar wat dié skooltjies bywoon.

Christel Strauss is die dryfveer agter die

vestiging van die twee skooltjies – en van

nog 22 ander in die groter Upington se

dorpsgebied en omgewing, waar ’n totaal

van 980 kinders versorg en ontwikkel

word. Sy was vir 24 jaar ’n onderwyseres

by die Fanie Malan-laerskool in Upington

voordat sy betrokke geraak het by kleuterskole

in die breër gemeenskap. Sy het

die bekende Leer en Leef-kursus in Ceres

bygewoon en haar kennis in die gemeenskappe

van meestal informele woongebiede

begin terugploeg.

Die kleuterskole word deur skenkings

van plaaslike besighede asook individue

gefinansier. Opleiding word aan vrouens

uit die gemeenskap verskaf om volgens ’n

gestruktureerde program na die kinders

om te sien. Christel se missie is om die

vrouens as onderwysers en versorgers op

te lei ten einde hulle toe te rus met die

nod i ge vaardighede, kennis en hulpbronne

om kinders ’n voorsprong en goeie

grondslag in die vroeë kinderjare te gee.

Die personeel by al die sentra het ’n

ongelooflike passie en deernis vir die

kindertjies en daar word met groot liefde

na hulle omgesien. Die meeste van die

vrouens het egter geen opleiding rakende

vroeëkinderontwikkkeling nie en het ook

geen leerprogram waarvolgens hulle werk

nie. Die sentra was eintlik net ’n dagsorg

waar die kinders opgepas is, maar funksioneer

nou as skooltjies met ’n volledige

leerprogram wat elke dag gevolg word.

Van die skooltjies bestaan slegs uit ’n

sinkgeboutjie met sementvloere sonder

matte en daar is ook geen tafels en

stoeltjies om by te werk nie.

Tans word ontbyt en middagete by vier

van die sentra voorsien, maar hul fondse

is uiters beperk. Sommige maande kan

die ouers nie eens die fooi, wat wissel van

R150 tot R250, betaal nie. Dit het weer

tot gevolg dat die assistente nie vergoed

kan word nie. Een ‘juffrou’ kan nie die

kinders, wat wissel van babas tot kleuters,

alleen sinvol onderrig nie.

Die volhoubaarheid van die projek is

vir Christel van kardinale belang. Elke

sentrum het ’n inventaris wat gereeld gekontroleer

word en tydens haar besoeke

aan die skool word die skool geëvalueer

volgens Leer en Leef se kriteria.

Verskeie leer- en hulpmiddels word uit afval

produkte gemaak om koste te bespaar.

Baie mense en ook restaurante help met die

versameling van leë plastiekhouers, proppe

en bottels. As een van hul projekte gaan

die plaaslike vereniging vir gestremdes,

APD Upington, haar help met die maak

van leerapparaat uit die afvalprodukte.

Borgskappe in dié verband vir die aan koop

van verf, gom, ensovoorts om die apparaat

te kan maak, word verwelkom.

Sy het ook die ondersteuning van JAM

(Joint Aid Management) wat voedsel skenk

vir die voeding van die kinders. Baie van

hulle kry nie die vereiste voeding tuis vir die

gesonde groei van hul liggaampies nie.

Christel is onlangs deur haar dogter vir

’n kompetisie deur MenaCal7 ingeskryf.

Die “Woman to the bone”-kompetisie vier

prominente vroue wat teruggee aan die

samelewing en hul gemeenskap. Uit meer

as 300 inskrywings het die Leer en Leefprojek

onder die eerste drie geëindig!

Nelson Mandela het gesê: "There can be

no keener revelation of a society's soul

than the way in which it treats its children."

Ons wens Christel alle voorspoed toe en

is dankbaar dat ons by KLK in die posisie

is om hierdie uiters belangrike werk finansieel

te kan ondersteun.

Jou Vennoot Betroubaar Innoverend

NG Kerk Van Zylsrus het die leiding ge neem

om ’n suigwa en pomp aan te skaf om die

kerk en pastorie se riool te suig. Ander

ondernemings in die dorp, waaronder KLK,

het hulle by dié inisiatief aangesluit.

KLK het finansieel bygedra om ’n pomp te

koop wat op die wa gemonteer sal word om

’n langtermynoplossing vir hierdie netelige

probleem te bied. Dit sal sakeondernemings

in die dorp help om onafhanklik van munisipale

dienste te wees.

es.

Die pomp word eersdaags

op die suigwa gemonteer

om verligting in die

riool krisis in Van Zylsrus

te bied.

KLK Nuusbrokkie

KLK se webblad is ’n ryk bron van inligting

– in Afrikaans en Engels – waarop onder

meer die volgende te kry is:

• Inligting oor veeveilings

• Vleispryse – weekliks

• Aandeleverhandelings

• Finansiële resultate

• Vakatures

• Produkte en dienste

Benewens die KLK-webblad – www.klk.co.za

– is inligting ook beskikbaar op:

• Facebook onder KLK Landbou Beperk

• Instagram onder klklandbou

• Twitter onder Tweets by @KLK Landbou


6 Aktueel

KLK Gesprek

KYK UIT VIR DIÉ KOMMUNIKASIEFOUTE

Cobus Booysen

Bestuurder: Menslike Hulpbronne

DIT MAAK NIE saak hoe oulik en

talentvol jy is of hoeveel kennis en ondervinding

jy het nie, kommunikasiefoute kan

mense se siening van jou verander. Swak

kommunikasievaardighede kan jou verhinder

om jou volle potensiaal te bereik. Hier

volg nege algemene kommunikasiefoute

wat mense maak:

Jou emosies bepaal wat jy sê

Wanneer jy op jou emosies reageer, sê jy

soms impulsiewe goed wat nie getrou aan

jou waardes en oortuigings is nie. Jy kan nie

jou emosies in totaliteit onderdruk nie, maar

met ’n bietjie oefening en doelgerigte bewustheid

kan jy jouself stadiger laat reageer.

Die basis van emosionele intelligensie is jou

vermoë om jou emosies te erken, te verstaan

en te bestuur, eerder as om dit teen te werk.

Onsekere taalgebruik

Klein veranderings in hoe jy iets sê, kan

jou help om effektief te kommunikeer.

Tussenwerpsels soos “ja, ja”, “hmm” of “ek

hoor jou” kan vertolk word as onsekerheid

aan jou kant.

Jy praat te veel

Wanneer dit kom by die verwerking van

inligting, het mense deesdae toegang tot baie

meer daarvan as wat hulle wil hê of benodig.

Jy kan mense se aandag net behou indien jy

elke woord laat tel. Mense verloor baie gou

belangstelling indien jy te veel te sê het.

Jy praat te min

Ons luister deurlopend na ons eie gedagtes.

Onthou egter ander mense het nie toegang

daartoe nie. Daar kom maklik ’n gaping

tussen wat jou bedoeling is en dit wat jy sê.

Somtyds sê jy weer te min omdat jy nie die

moed het om dit te sê nie of omdat jy nie ’n

verhouding verder wil laat seerkry nie.

Jy dink jy het dit alreeds gesê

’n Studie wat by die Stanford-universiteit in

die VSA gedoen is, het bevind mense oorskat

maklik hoe goed ander hulle verstaan. Volledige

kommunikasie wat effektief oorgedra

word, is noodsaaklik. Die manier waarop

mense reageer deur hulle lyftaal, vrae en

opmerkings, gee ’n goeie aandui ding van

hoe duidelik jou boodskap ontvang is – en

of dit enigsins oorgedra is.

Geen konneksie op ’n

persoonlike vlak nie

Goeie kommunikasie is altyd ’n tweerigtingaksie.

Om vanaf ’n papier voor te lees, sny

gewoonlik jou gehoor totaal af. Dit wat jy

te sê het, moet saak maak, anders gaan

mense nie na jou luister nie.

Probeer te hard om te oortuig

Mense is van nature reaktief en slaan maklik

toe indien jy hulle in die spervuur sit met

kritiese opmerkings en opinies. Jy is baie

beter af indien jy sleutelgedagtes, interessante

stories en voorbeelde met mense deel,

in plaas daarvan om jou gehoor te los om

self die prentjie te voltooi.

Die verkeerde stemtoon

Wanneer jy vrae antwoord of praat tydens ’n

onderhoud, is dit belangrik om te wys hoe

passievol jy is oor die tipe werk wat jy gaan

doen. Wanneer jy ’n lesing aanbied, is dit

belangrik dat jou gehoor jou entoesiasme

vir die onderwerp beleef. Jou stemtoon in

normale kommunikasie bepaal die sukses

van wat jy wil bereik.

’n Swak einde

Mense gee aandag aan hoe jy ’n gesprek

eindig. Hulle onthou jou finale woorde

meestal baie beter as ander gedeeltes.

Probeer om iets te sê wat onthou kan word.

Of dit nou ’n persoonlike een-op-een is of

’n dramatiese laaste storie – laat dit tel.

Vanaf insig tot aksie

Weet jy watse kommunikasiefoute jy maak?

Gebruik hierdie lys om jouself te evalueer

wanneer jy in gesprek is met iemand of

wanneer jy ’n e-pos skryf. Sien elke fout as

’n uitdaging en nie as ’n mislukking nie en

poog om die foute wat jy wel maak, oor tyd

uit te skakel.

Nuwe energie-enjin staan uit

DIE SPLINTERNUWE RENAULT TRIBER bied ’n perfekte balans tussen prestasie

en brandstofverbruik. Toegerus met moderne tegnologie, soos die dubbele VVT-stelsel,

tesame met goeie brand stofdoeltreffendheid en lae instandhoudingskoste, is die nuwe

energie-enjin ideaal vir Suid-Afrika.

Deeglik ontwerp

om gemak te bied, beskik dit oor afgekoelde pakplek

in die middelkonsole en die beste passasierskajuitruimte in sy klas. Dis

beskikbaar in

’n sub-4 m-motor en bied ongeëwenaarde ruimte in alle

rye met skuif-en-platslaan-sitplekke in die tweede ry. Dit bied ook

beste-in-sy-klas-bagasieruimte van 625 liter (in Life Mode) en tot

31 liter se opbergruimte binne.

Visualiseer die splinternuwe Renault Triber en speel rond met

die vyf tot sewe sitplekmodusse. Nou beskikbaar by Gordonia

Motors

in Upington.


Maart 2021

Aktueel

7

Beste produkte vir ’n lekkende dak

DIE MILDE REËNS na ’n lang, droë tydperk in die Noord-Kaap

het menige huiseienaar met ’n dilemma gelaat – ’n lekkende dak.

Dié probleem kan maklik reggestel word met die groot

verskeidenheid seëlprodukte beskikbaar by KLK-handelstakke.

WEN!

Een gelukkige KLK Gesprek-leser het die geleentheid om

’n Duram/Dulux-geskenkbewys van R500 te wen

deur die volgende vraag korrek te beantwoord: Noem ’n

besondere kenmerk van Dulux Rainshield? Stuur jou

antwoord per SMS na 49711, per e-pos na Jorine Viviers

by jorine@klk.co.za of per WhatsApp na 054 337 6200.

Sluitingsdatum: 30 April 2021.

Duram se produkte speel vinnig in vyf stappe klaar met ’n

lekkende sinkdak.

1. Maak die oppervlak waar die probleem is, met ’n lap

en water of hoëdrukspuit skoon.

2. Verf ’n laag Duram Flexikote of Rainkote oor die probleem area

en die dele daar rondom.

3. Sit die Duram Duramesh-lap op die geverfde oppervlak.

Lees die aanwysings deeglik en laat droog word.

4. Verf dan nog ’n laag Duram Flexikote of Rainkote oor

die Duramesh.

5. Laat behoorlik droog word en herhaal hierdie stap nog

twee maal vir ’n lekvrye sinkdak.

Dulux bied ook vele opsies vir die selfdoen-entoesias.

Die voorbereiding van die dak is besonder belangrik.

Alle vorige produkte, mos, alge of roes moet eers behoorlik met

’n hoëdrukspuit verwyder word voor die probleem getakel kan word.

Reëls

Werknemers van die KLK-groep mag

nie aan die kompetisie deelneem nie.

• Slegs een inskrywing per persoon.

• Die wenner sal telefonies in kennis

gestel word en in die volgende KLK

Gesprek bekendgemaak word. • Die

prys sal na die naaste KLK-handels tak

gestuur word en kan daar afgehaal

word. • Die prys kan nie vir kontant

omgeruil word nie.

Die gelukkige wenner in die

Orbit-wedstryd d is Jerrica Jolene

Linden van Upington (links).

Hier ontvang sy haar prys

van Jorine Viviers (KLK).

Pre-Paint Expanding Foam van Dulux kan gebruik word om gapings

te vul. Daarna word die gepaste onderlaag, afhangend van die

daktipe, aangewend.

Daar is twee keuses: Dulux Waterproofing, wat ’n lap-en-papoplossing

is of Dulux Rainshield, wat vesels bevat om die gebruik

van lap uit te skakel en wat ook na aanwending mooier vertoon.

Albei dié produkte weerstaan weersomstandighede goed en hoef nie

oorgeverf te word nie.

Vir meer inligting, skakel vir Thiaan Smit by 082 942 0012 (Duram)

of Anell van Wyk by 082 767 0934 (Dulux).

is ’n nuusblad wat vier keer

per jaar namens KLK deur

saamgestel en uitgegee word.

NAMENS KLK LANDBOU BPK

Jorine Viviers *

054 337 6202 • jorine@klk.co.za

* Vir navrae oor die verspreiding van

, of adreswysigings,

kontak vir Jorine Viviers.

REDAKSIE

Jadine van Heerden

018 468 2716

Johan Smit

018 468 2716

Jou Vennoot Betroubaar Innoverend

BLADUITLEG EN DRUK

Infoworks

(uitlegkunstenaar: Joritha Hechter)

018 468 2716

your ideas can fly


8 Omgewingsake

Kwesbare aasvoëls swerf wyd

AASVRETENDE DIERE WORD dikwels nie hoog deur die

mens geag nie. Die gedagte om te lewe van verrottende karkasse is

grillerig. Min mense beskou ook hiënas en aasvoëls as “mooi”. Kan

dit wees dat wat jy doen ook kan bepaal hoe jou voorkoms beoordeel

word? Vir aasvoëls het hierdie “dubbele” negatief ongelukkige gevolge.

Die artikel is geskryf deur Francois van der Merwe,

’n natuurliefhebber van Calvinia. Vir meer inligting,

stuur ’n e-pos na

aasvoëlveilige sones (AVS) waar veelvuldige grondeienaars hulle

verbind om oor ’n wye gebied alle aktiwiteite wat aasvoëls bedreig,

in te perk. Die eerste AVS is juis in 2019 in die Noord-Kaap by die

Tswalu-natuurreservaat gevestig. Die skep van aasvoëlrestaurante waar

voeding verskaf word, is ook gewild.

Daar kom ses aasvretende aasvoëls in Suid-Afrika voor. Twee is

kranslewend, insluitende die majestueuse lammergeier van die

Drakens- en Malutiberge. Daar is maar net 200 tot 250 van hulle

oor nadat getalle met 80% of meer afgeneem het. Gelukkig kom

hulle darem ook elders in die wêreld voor, maar die prentjie lyk

oral donker.

Swart- en witrugaasvoëls noord van Loeriesfontein waar hulle aan ’n donkiekarkas gevreet het.

(foto geneem met lokval-kamera op die plaas Erfdeel).

Aasvoëls is vandag die mees bedreigde voëlfamilie in die wêreld.

Van die 15 aasvretende spesies wat in Europa, Afrika en Asië

voorkom, word agt as kritiek bedreig beskou en ses as bedreig

of naby bedreig. In bewaringsterminologie beteken kritiek bedreig

net een stap bo uitsterwing. Vir baie soorte is ’n bevolkingsafname

van 90% en meer oor die afgelope paar dekades aangemeld.

Van soorte wat voorheen honderde duisende getel het, is daar

nou slegs enkele duisende of selfs net honderde oor.

Die redes is veelvuldig. Vergiftiging by karkasse wat met gif

bestrooi is om ander roofdiere te dood, is een groot rede. Terwyl die

gifstrooier miskien ’n enkele roofdier of hoogstens ’n familiegroep

in die visier gehad het, word tientalle en soms selfs honderde

aasvoëls gedood wanneer hulle in groot getalle op die karkas

toesak. Wildstropers dood aasvoëls glo doelbewus só om te verhoed

dat die voëls se teenwoordigheid in die lug wetstoepassers

lei na waar ’n olifant of renoster gestroop is. In Suid-Afrika is die

gebruik van gif om enige dier of voël te dood natuurlik onwettig.

Verder word aasvoëls vergiftig wanneer hulle stukkies lood van

jagammunisie insluk. Duisende is ook dood weens die inname van

anti-inflammatoriese veeartsenykundige middels soos diklofenak k

wat by beeste gebruik word. Wanneer aasvoëls karkasse vreet et

van beeste wat voorheen hiermee ingespuit is, ontwikkel die voëls

ernstige nierversaking en vrek. Die middel is wyd in Suidoos-Asië

gebruik en het aasvoëlbevolkings feitlik totaal uitgewis voordat die

gebruik gestop is. Soortgelyke middels word steeds elders gebruik

waar aasvoëls voorkom en hou ’n hoë risiko in.

Aasvoëls word doodgeskok op hoëspanningskragdade wanneer

hulle daarop gaan sit om te rus en ook as hulle teen kragdrade vas

vlieg. Hulle verdrink soms in sementplaasdamme wanneer hulle

probeer bad of water drink en sukkel om genoeg kos te kry. In dele

van Suid-Afrika word aasvoëls boonop gedood om liggaamsdele le te

oes vir gebruik in geloofsgebaseerde genesingstegnieke.

Die Kaapse kransaasvoël broei in kolonies op kranse in die Potberg

by Bredasdorp, in van die Oos-Kaapse berge en rivierklowe en

dan verder noord – insluitend in die Magaliesberge in Gauteng in

’n unieke, amper stedelike, kolonie. Die Kaapse kransaasvoël is

endemies en sy klein totale wêreldbevolking van sowat 9 000 is dus

’n bron van groot kommer.

Die vier bosveldaasvoëls wat in bome broei, vaar nie beter nie. Die

swart-, witrug-, witkop- en monnikaasvoëls word almal ernstig bedreig

en ’n vyfde spesie, die Egiptiese aasvoël, het reeds in Suid-Afrika

uitgesterf. Die eerste drie soorte broei in klein getalle in die Noord-Kaap,

veral in die Kgalagadi. Daar is ook ’n unieke witrugaasvoël-broeibevol -

king by Kimberley. Aasvoëls swerf wyd op soek na kos en dit maak

hulle juis kwesbaar omdat dit so moeilik is om hulle gerieflik in beskerm

de gebiede te bewaar. Tans is daar ’n groot groep niebroeiende

aasvoëls ver suid van hulle gewone blyplek in die omge wing van

Brandvlei. Meer hieroor in ’n volgende bydrae.

Witrugaasvoëls geniet die son

in ’n droë boom.

Die skaars maar baie mooi

witkopaasvoël wat ook in die

Kalahari voorkom.

Het ons aasvoëls nodig? Vir natuurliefhebbers en die wat die langrikheid van maksimum biodiversiteit verstaan en nastreef, is die

antwoord ongetwyfeld ja. Saam met ander aasvretende diere speel

aasvoëls ’n noodsaaklike rol om die natuur “skoon” en siektevry

be-

te hou. Dieselfde geld vir areas waar daar met vee geboer word,

soos baie dele van Afrika en in suid-Europa. Aasvoëls verdien om

bewaar te word. Maar hoe kan dit gedoen word en kan hulle nog

gered word? ’n Bespreking hiervan is genoeg materiaal vir nog ’n

artikel en moet dalk wag. ’n Onlangse verwikkeling is die skep van

More magazines by this user
Similar magazines