KLK Gesprek

ian.swanepoel
  • No tags were found...

Vol 40 - Desember 2021

Nuusblad van

KLK Landbou Bpk

Vol 40 • Desember 2021

KLK

Gesprek

Red weiveld met akkurate bosbeheer

BOSVERDIGTING HET OOR die afgelope 40 jaar aansienlik versnel,

mee stal as gevolg van die toename in die koolsuurgaskonsentrasie

van die atmosfeer. Dit is besig om die produksiekapasiteit van

weiding in die Noord-Kaap ernstig te verlaag en selfs te vernietig

(sien die navorsingsyfers in Tabel 1). Daar is bykans nie ’n boom of

struik in die Noord-Kaap wat nie die potensiaal het om ’n probleem

te word nie.

Tabel 1: Effek van bosdigtheid in drie veldtipes van die Noord-Kaap en Noordwes.

(Bron: Richter, Snyman & Smit, 2001)

Bosdigtheid

(bosekwivalente/ha)

Molopo-doringveld

Drakrag: ha/grootvee-eenheid

Gemengde vaalbosdoringveld

Oostelike grasen

bosveld

200 8

300 8 8

400 10 9 9

500 11 10 9

1 000 15 13 10

1 500 22 16 11

2 000 31 21 13

2 500 43 27 14

Die vraag op produsente se lippe is of dit ekonomiese sin maak om

bos te beheer. Dit kos in die omgewing van R600/ha om bosspesies

soos swarthaak en driedoring chemies te beheer.

Bereken volgens ’n beeskudde met ’n 70%-speenpersentasie, ’n speenkalfmassa

van 200 kg, ’n speenkalfprys van R30/kg en produksiekoste

van R560/koei, neem dit enigiets vanaf drie tot agt jaar om die koste

aan beheer te verhaal, afhangend natuurlik van die mate van verdigting

en die verbetering in drakrag nadat beheer toegepas is.

Willie Storm, wat in die Olifantshoek-distrik met beeste boer, kon daarin

slaag om sy plaas, Elliesrus, se drakrag vanaf 18 ha/GVE tot 7 ha/GVE

te verbeter deur die bos te beheer. Dit is egter nie waar die voordeel

opgehou het nie. Sy boerdery is aansienlik minder gevoelig vir droogte

– waar die gronddamme in die verlede elke jaar vol was, kry hulle

nou selde water omdat die veld uiters dig met gras bedek is en nie ’n

enkele druppel water weg loop nie. Dit gaan in die grond in en word vir

grasproduksie aangewend. Voorts is die kwaliteit van die beeste se weiding

soveel beter dat hy ’n baie hoë besetting van die koeie handhaaf

asook uitstekende speenkalwers produseer. Op ’n vraag of hy al ooit

spyt was dat hy die bos beheer het, is sy antwoord dat hy spyt is dat hy

nie reeds lankal daarmee begin het nie.

Sodra ’n kamp se bosse beheer is, begin dit mettertyd weer verdig.

Afhangend van die reënval, kan dit binne 15 jaar weer net so dig

wees as toe dit aanvanklik beheer is. Daarom is nasorg uiters belangrik.

Die bossaailinge is dikwels obskuur en word nie maklik raakgesien

nie. Hoe jonger die saailinge, hoe minder onkruiddoder vereis

dit om te beheer. Moet dus nie te lank wag nie. Dit is ook noodsaaklik

om ná beheer ’n goeie weidingstelsel te implementeer.

’n Laaste opmerking: Bosbeheer is ’n akkurate wetenskap. Dit is duur

en goeie beheer vereis goeie praktyke. Gebruik dus ’n adviseur

wat weet waarvan hy praat en wat by CropLife as ’n onkruidspesialis

geregistreer is.

(Dr Louis du Pisani (Ldupisani@gmail.com) is ’n onafhanklike landboukonsultant

wat konsultasiedienste en opleiding ing aanbied in vee-,

veld- en geldbestuur.)

Vir navrae en tegniese ondersteuning:

Pieter Smith

Besigheidsbestuurder: IVM

Sentraal-Suid-Afrika

Sel: +27 81 036 8643

Of skakel jou naaste KLK-tak

Dr Louis du Pisani

Onafhanklike landboukonsultant

bl4

Alles hier vir woef, kiets en maters

bl6

Nuwe voorkoms vir

Build it Kathu

bl7

Geurige lamspotjieresep

sep


2 Aan die woord... KLK Gesprek

Uit die

Raadsaal

Stephen van Huyssteen

Besturende Direkteur: KLK

Philip Naudé

Bestuurder: KLK Vleis

Marksake

2021– Uitdagend en droog

Markoorsig: Augustus tot Oktober 2021

ELKE JAAR HET sy uitdagings en geleenthede en

net soos met die lewe, glo ek dit gebeur vír jou – nie

met jou nie!

So het 2020 waardevolle lesse gebied wat ons voorberei

het om die uitdagings, geleenthede en uitkomste

in 2021 te omskep in realiteite en gebeurtenisse.

Die sewe tot agt jaar lange droogte moet sekerlik

nou na aan die einde wees en daarmee saam het die

oorspoeleffek van 2020 ’n groot impak op besighede,

mense en die omgewing in die Noord-Kaap gelaat.

Bogenoemde het ook KLK en sy bedrywe geraak

soos in die sesmaanderesultate wat einde

September bekendgestel is, gesien kan word.

Die verdienste van R29,0 miljoen vir die ses maande

geëindig 31 Augustus 2021, verbeter met 8,6%

vergeleke met die ooreenstemmende periode van die

vorige jaar. Die wesensverdienste per aandeel vir die

ses maande van 169 sent per aandeel is 8,3% beter

in vergelyking met die 156 sent per aandeel van die

ooreenstemmende periode van die vorige jaar.

Die verbeterde Groepsresultate word hoofsaaklik

toegeskryf aan die styging in winsbydraes van die

Handels- en Brandstofafdelings en die verkryging

van ’n addisionele 30%-belang in Carpe Diem Raisins.

Die impak van die pandemie en die grendelstaat

in reaksie tot die ramptoestand dra steeds by

tot ’n afname in ekonomiese aktiwiteite. Die voortslepende

droogte in die Noord-Kaap word weerspieël

in die verlangsaming van herstel in slaggetalle wat

slegs 9,1% hoër is, terwyl vleispryse ongeveer 16,1%

hoër is as in die ooreenstemmende periode van die

vorige jaar.

Carpe Diem Raisins se resultate is laer as die vorige

jaar weens die laer tonnemaat van verkope asook

die laer verkooppryse wat gerealiseer het as gevolg

van die versterking van die rand/dollar-wisselkoers.

Die laer verkoopsvolume is toeskryfbaar aan

logistieke oponthoud en vertraging met uitvoere

vanuit die Kaapse hawe weens die kuberaanval

op Transnet. Hierdie agterstand in uitvoervolume

sal gedurende die tweede sesmaandeperiode

opgevang word.

Die kontantposisie van die Groep het met R96,4 miljoen

tot ’n negatiewe R15,3 miljoen verswak vanaf

Februarie 2021. Indien die kontantposisie vir die

ses maande tot einde Augustus 2021 egter vergelyk

word met Augustus 2020 was daar ’n R35,9 miljoen

positiewe verbetering en is die balansstaat

steeds kerngesond.

Nieteenstaande die uitdagende landbou- en handelstoestande

en die negatiewe impak van die voortslepende

droogte in die provinsie wat aanleiding

gee tot ’n skerp daling in slaggetalle en dorpervelle

asook die onlangse versterking van die rand/dollarwisselkoers

wat Carpe Diem Raisins se resultate

negatief kan beïnvloed, word verwag dat die voljaarwinste

steeds bevredigend, maar laer sal wees in

vergelyking met die vorige jaar.

Mag u vrede en vreugde ervaar saam met u geliefdes

gedurende die komende Kerstyd en mag

2022 ons verwagtinge oortref.

VIR DIE PERIODE het die

groothandelsprys van A2/3-beesvleis

baie konstant verhandel tussen

R51,70/kg aan die begin Augustus

en R52,90/kg teen einde Oktober.

Die prys van C2/3-beesvleis het ’n

styging van R2,33/kg getoon oor die

drie maande – met R46,37/kg aan

die begin van Augustus en R48,70/kg

teen einde Oktober. Speenkal wers

het ’n konstante styging getoon

vanaf begin Augustus met R37,85/kg

lewendige massa tot R40,80/kg teen

einde Oktober.

Lam- en skaappryse het ’n skerp

daling getoon. A2/3-lam was

R96,91/kg begin Augustus en

R83,00/kg teen einde Oktober.

C2/3-skaap het R74,47/kg gekos

in Augustus en R67,60/kg teen

einde Oktober. Stoorlampryse

(gebaseer op merinolammers)

het ook ’n da ling getoon: vanaf

R48,33/kg lewendige massa tot

R45,50/kg einde Oktober. Die

huidige prys van dorperstoorlam is

R38/kg tot R40/kg lewendige massa.

Pitkos vir

die siel...

Vreugde tel jou op

FILIPPENSE 4:4: “Wees altyd bly in

die Here! Ek herhaal: Wees bly!”

AS ’N MENS lekker gelag

het, voel jy sommer soos ’n nuwe

mens. Navorsing het bewys dat

mense wat baie lag langer as die

suurpruime leef.

Vreugde tel ’n mens uit jou saai

bestaan uit op. Dit maak dat jy dinge

in ’n nuwe perspektief sien. Dit is

asof jy weer moed het vir die lewe

na ’n lekker stuk vreugde in jou dag.

Floris Lategan

Beesvleismarktendense

Die konstante toename in speenkalfpryse

is ’n sterk aanduiding dat die

groothandelsprys van bees vroeg in

die nuwe jaar ’n styging gaan toon.

As gevolg van goeie reën en die

voor uitsig van ’n goeie seisoen is die

beskikbaarheid van aanteeldiere uiters

laag en die pryse geweldig hoog.

Skaapvleismarktendense

Vir die periode was die slagaanbod

steeds baie laag. Ekonomiese druk het

egter veroorsaak dat hoë lampryse

onder druk bly en daar was ’n daling in

prys van ongeveer 14%. Die verwagting

is dat die aanbod vanaf November

gaan toeneem tot einde April – goeie

nuus vir die verbruiker! As die slagaanbod

van diere hoog is vir die feesseisoen

behoort die pryse nie buitensporig

hoog te wees nie. Ons dank die Vader

vir die goeie reën gedurende Oktober

en ons produsente kan met ’n glimlag

uitsien na ’n goeie seisoen.

Bronne:

RPO/Absa-prysrapporteringstelsel

Gelowige mense wat weer uitsien

na Kersfees, behoort baie daarvan

te hê. Ons dien immers die God wat

vreugde gee. Onthou waaroor jy bly

kan wees:

• Ons sondes tel nie meer nie.

• Die Heilige Gees bly in ons.

• Ons het die ewige lewe.

Ons verlede is skoongevee.

Ons hede is in die hande van die

Gees van God en ons toekoms word

deur Jesus Christus gewaarborg.

Kom ons stel ons oop vir God se

vreugde. Dit tel ’n mens op!


Nuut in Noenieput

HEINRICH HORN, BOORLING van Brits in Noordwes,

het op 1 September diens aanvaar as junior takbestuurder by die

KLK-tak in Noenieput.

Hy en sy vrou, Deona, het voorheen die Hartbeeshoek Natuurreservaat

bestuur.

Heinrich sê hy volg hier in die voetspore van legendes

en sy eerste doelwit is om dieselfde

en selfs meer as hulle in die tak te behaal.

Voor hy sowat drie jaar gelede sy kitaar

op ’n Mosambiekse spoegkobra stukkend

geslaan het, het Heinrich graag dié

instrument bespeel. Hy is ook ’n gesoute

tromspeler.

Deona is ’n plaasbestuurder in die omge wing.

Desember 2021

Maatskappynuus

Cobus groet KLK en sy mense

NA BYKANS 13 jaar as bestuurder: Menslike Hulpbronne het

Cobus Booysen KLK aan die einde van Oktober gegroet om nuwe

moontlikhede te ontgin.

Cobus sien veral uit na die menslikehulpbrononderneming wat

hy beplan om saam met twee vennote op die been te bring.

’n Hoogtepunt gedurende sy tyd by KLK is die vestiging van ’n

prosedurestelsel wat as sy nalatenskap sal dien. Daarby is die

feit dat hy bygedra het tot die finansiële sukses oor die laaste 13 jaar

en ’n groeiproses hier kon beleef verdere glanspunte in sy loopbaan.

Wat hy die meeste sal mis, is die mense van KLK

aan wie hy dié boodskap laat: “Bly die argitek

van jou eie lewe en moenie dat iemand ooit jou

kop anders programmeer en jou verander nie.”

Hy en sy vrou, Christine, het hulle reeds in

Sedgefield aan die Kaapse Suidkus gevestig waar

hulle vir die eerste keer in jare naby hul seun en

dogter is wat in die omgewing woon. Daar

is boonop die blye afwagting van ’n eerste

kleinkind.

KLK wens Cobus en Christine alles van

die beste toe.

3

Madré nou in Kenhardt

MADRÉ BLAAUW, WAT die afgelope drie jaar

bestuurder by die Noenieput-tak was, is op 1 Oktober

na die Kenhardt-tak oorgeplaas.

Haar eerste doelwit is om Kenhardt tak se fokus op uitnemende

kliëntediense te plaas.

Wanneer sy tyd kry, lees Madré graag

rillers en moordverhale. “Wanneer

’n verhaal my boei, lees ek maklik

dwarsdeur die nag,” lag sy. Haar

gunstelingskrywers sluit Deon

Meyer, Rudie van Rensburg en

Peet Venter in.

Sy is die ma van twee seuns en ’n

dogter. Haar een seun hou skool

in China, die ander werk in

Upington en haar dogter

studeer tans onderwys.

Elries: ’n man met passie

’N MAN MET ’n passie vir mense en sy werk. Dit is hoe

Elries Fortuin, nuut aangestelde menslikehulpbronbestuurder,

homself beskryf.

Elries is ’n boorling van Grootdrink wat sy skooljare in Grabouw

deurgebring en aan die destydse Skiereiland Technikon studeer het.

Sy loopbaan is kleurryk – hy het onder meer by ’n vrugtepakhuis,

sementmaatskappy, saagmeule e en wynplaas gewerk én sy eie

konsultasiepraktyk bestuur. Elries wil eers sy voete

in die vele fasette van KLK vind, maar dink

reeds daaraan om ’n talentpyplyn yn vir die

maatskappy te ontwikkel.

Hy is gek oor die Noord-Kaap en vertel dat

hy sedert hy begin werk het, elke jaar ’n

week in Grootdrink deurgebring het. Fiksheid

en gesondheid is vir hom belangrik en hy draf

graag oor naweke.

Elries het ’n dogter (14) en seun

(12) wat hulle in 2022 by hom in

Upington gaan aansluit.

NAVARA-ENKELKAJUIT HIER!

UITEINDELIK NA ’N baie lang wag, het die

Nissan Navara-enkelkajuit sy opwagting gemaak.

Wat ’n aangename verrassing!

U word uitgenooi om die nuwe

toevoeging tot die Nissan-stal te kom

besigtig en toetsbestuur. Kom ervaar self

die rygerief en die krag van dié nuwe

bakkie. Verskeie modelle is beskikbaar –

vanaf werkesel tot iets baie luuks. Die

beste waarborg en diensplan in die mark

is by die prys ingesluit.

Jou Vennoot Betroubaar Innoverend


4 Omgewingsake KLK Gesprek

La Niña weer op pad

DIE LANGTERMYN- GEMID-

DELDE reënval vir die Noord-Kaap is

die laagste van al die provinsies in Suid-

Afrika met ’n jaarlikse gemiddelde reënval

van ongeveer 230 mm.

Dit varieer tussen so 420 mm in die ooste

tot minder as 100 mm in die Richtersveld

en omliggende gedeeltes. Ongelukkig

beteken ’n lae reënval ook baie groot wisselvalligheid

van reënval.

Een van die belangrikste faktore wat die

wisselvalligheid van reënval oor Suidelike

Afrika (veral die westelike dele van

Suid-Afrika) veroorsaak, is die sogenaamde

ENSO-verskynsel, met die twee

komponente van El Niño en La Niña. In

omtrent 50% van seisoene (1 Julie tot

30 Junie) kom nie een van die twee voor

nie en is die see-oppervlaktemperature in

die sentrale Stille Oseaan baie naby aan

die langtermyn- gemiddelde temperatuur

(ENSO-neutrale seisoene). Dit is omtrent

net in sterk La Niña-seisoene (koeler water

in die sentrale Stille Oseaan) dat die verre

westelike dele van die land bogemiddelde

reënval kry. Tydens El Niño-seisoene en in

die meeste ENSO-neutrale seisoene kom

swakker reënvaltoestande voor. Die oorwig

van seisoene is dus redelik droog, maar in

ongeveer 25% tot 30% van seisoene (sterk

La Niña-verskynsels) kom ver bogemiddelde

reënval voor, veral in die periode

vanaf Desember tot Maart. Gedurende

die sterk La Niña van 1973/1974 het die

Noord-Kaap ongeveer 506 mm (220%)

gekry en in 1975/1976 ongeveer 477 mm

(207%) – meer as dubbel die langtermyngemiddeld.

In 2020/2021 het die matige

La Niña-verskynsel reeds vroeg in Februarie

begin verswak met gevolglike swak reënvaltoestande

in die suidwestelike dele.

Daar was vanaf Julie vanjaar aanduidings

van die ontwikkeling van ’n swakkerige

La Niña-verskynsel. Vanaf begin Oktober

het die voorspelde intensiteit egter versterk

en word ’n matige La Niña verwag, soortgelyk

of effens sterker as in 2020/2021.

Johan van den Berg

Onafhanklike landbouweerkundige

Dit lyk egter asof die draaipunt nie weer

in begin Desember bereik gaan word nie,

maar eers rondom Januarie, wat positief is

vir reënval.

Die reënvalvooruitskouing vir die somer van

2021/2022 gee ’n goeie kans vir gemiddelde

tot bogemiddelde reënval oor ten

minste die sentrale tot oostelike dele van

die Noord-Kaap. Dit bly steeds onseker oor

die westelike en suidwestelike dele, maar

die vooruitsig dat die draaipunt van La Niña

eers in Januarie bereik gaan word, maak

die kanse groter vir reënval in dié dele.

Dit is egter nie goeie nuus vir die druiween

rosyntjieprodusente nie, aangesien reën

alreeds in November en Desember kan

begin voorkom. Vir veeprodusente lyk die

vooruitsigte egter redelik goed, behalwe

in die suidwestelike dele waar daar nog

heelwat onsekerheid is.

Alles hier vir

woef, kiets en maters

HET JY ’N hond, hamster, kat, konyn of kanarie? Dan is die nuwe KLK Pet

World in Kathu ’n plek wat jy moet besoek.

Pet World het op 1 Junie in Rietbokstraat geopen en is ’n ware

paradys vir troeteldiereienaars. Benewens kos vir honde (Optimizer

en Montego), katte, konyne, visse asook wilde en kouvoëls, is daar ’n

uitgebreide reeks medisyne vir troeteldiere en perde. Die tak hou verder

troeteldierversorgingsprodukte, hokke, leibande, kosbakke en veel meer aan.

Enigiets wat nie in voorraad is nie, sal die bekwame span graag bestel. “Ons

sal daarna soek tot ons dit vir die klant in die hande kry,” sê Gerhard Smit,

bestuurder van Build it en Pet World.

Klante wat Pet World reeds besoek het, is besonder beïndruk, vertel Gerhard.

Die winkel is weeksdae van 7:30 tot 17:00 en Saterdae van 8:00 tot 13:00 oop

om inwoners van Kathu en omliggende dorpe met raad en daad by te staan.

E-afval nou wêreldwyd

’n groot probleem!

DIE 14DE OKTOBER was Internasionale E-afval

dag – en blootstelling vir hierdie probleem is baie

nodig. E-afval is die af valprobleem wat wêreldwyd die

vinnigste groei: Volgens die Verenigde Nasies sal elke

persoon op die planeet teen einde 2021 gemiddeld

7,6 kg e-afval produseer, wat beteken dat 57,4 miljoen

ton wêreldwyd gegenereer sal word.

KLK het ’n oplossing vir jou e-afvalverwydering in die

Noord-Kaap, gegewe die talle skadelike gevolge wat

verband hou met die onbehoorlike behandeling en

verwydering van e-afval.

E-afval se potensieel giftige of skadelike komponente,

wat dit ’n uiters gevaarlike afval maak, beïnvloed die

gesondheid van mense, luggehalte, die omgewing,

watergehalte sowel as gronddrakrag en -potensiaal.

Die KLK-inisiatief is al ’n paar jaar besig om e-afval

op die regte manier te verwyder, maar ons moet almal

ons deel doen om ’n volhoubare toekoms te skep.

KLK bied unieke groen asblikke by alle handelstakke

sowel as vulstasies en ’n groot houer vir die wegdoen

van e-afval by die Upington-handelstak.

Doen vandag jou deel! Kontak gerus vir Roan of Pierre

vir meer inligting by 054 337 6200.


Wingerdakademie vorder fluks

WERK BY DIE eiesoortige wingerdakademie

en modelplaas in die Kakamasomgewing

waaroor KLK Gesprek in die

vorige uitgawe berig het, is in volle swang.

Deur dié projek het Raisins SA hande met

Hoërskool Martin Oosthuizen (HMO)

gevat met die doel om bedryfsnavorsing in

wingerdvrugte-aktiwiteite, wat tafel-, wynen

rosyntjiedruiwe insluit, te ondersteun.

Bekkie van Aarde, inligtings- en kommunikasiebestuurder

by Raisins SA, sê hulle

het in die kort tyd sedert die vorige berig

omtrent gewoeker. “KLK, wat een van ons

vennote in die projek is, het 1 ha se materiaal

geskenk vir die vestiging van ’n nuwe

kapitale blokwingerd. Die grond is voorberei,

pale is geplant en op 9 September

is die Selma Pete-stokke geplant.”

“Die blok wat gevestig is, gaan ook

gebruik word om onderstok-evaluasies te

doen. Verskillende onderstokke is dus in

die een blok geplant.”

Raisins SA het reeds agt opleidingsessies

vir die landbouleerders by HMO

aangebied. Die onderwerpe wat behandel

is, sluit gradering, markintelligensie,

bemesting, grondvoorbereiding en snoei

in. Die 6M-beginsels is ook deurgewerk;

dit sluit al die basiese bestuursbeginsels

in. Elke leerder wat die sessies bygewoon

het, ontvang ’n sertifikaat van Raisins SA

wat as ’n byvoeging tot hulle kursus gesien

kan word.

Volgens Bekkie is Raisins SA opgewonde

oor die oes op hande en sien hulle uit na

die uitdaging wat voorlê.

Desember 2021

Aktueel

Kleuterskole

trek voordeel

DIE TWEE KLEUTERSKOLE in die

Rosedale-woonbuurt in Upington wat KLK

ondersteun het deur boumateriaal te skenk,

is nou reeds funksioneel en sien om na onderskeidelik

36 en 23 kinders.

Christel Strauss van Leer en Leef is die dryfveer

agter die projek en KLK sien dit as ’n

eer om te kon deel in die groei en verbetering

van hierdie twee skole. Die boumateriaal

is aangewend om ekstra klaskamers en ’n

kombuis aan te bou.

5

KLK-aandele

VANAF 1 TOT 31 Augustus 2021 het

KLK Landbou ’n totaal van 32 091 aandele

van 5 aandeelhouers teruggekoop teen

R20,00 per aandeel.

Geen aandele het gedurende September 2021

verhandel nie.

Iets vir elkeen by KLK Auto

KLK AUTO IS reeds ’n ou bekende in Upington wanneer dit by die koop en verkoop

van gebruikte voertuie kom.

Bestuurder Japie Zaayman sê hulle het ’n wye verskeidenheid modelle en jaarmodelle

motors en bakkies beskikbaar. “Op enige gegewe tydstip het ons sowat 45 voertuie in

ons verkooplokaal.” Japie en sy bekwame span sal ook na ’n klant se droomvoertuig soek

tot hulle dit vind. KLK Auto help kopers met die lisensiëring en registrasie van voertuie

asook die reël van finansiering en versekering.

Besoek hulle op weeksdae van 7:30 tot 17:30 en op ’n Saterdag van 9:00 tot 12:00 by

hul perseel in Schroderstraat.

’n Totaal van 5 359 aandele, van 5 aan

deelhouers, is gedurende Oktober 2021

deur KLK Landbou teen R20,00 per aandeel

teruggekoop.

Prys per aandeel (sent)

2 100

2 000

1 900

1 800

1 700

1 600

1 500

1 400

1 300

1 200

1 100

1 000

900

800

700

600

500

2 000

32 091

2 000

5 359

64 000

32 000

16 000

8 000

4 000

2 000

1 000

500

Augustus 2021 September 2021 Oktober 2021

Maand

Volume verhandel (’000) Prys per aandeel (sent)

Volume verhandel (’000)

Jou Vennoot Betroubaar Innoverend


6 Aktueel

KLK Gesprek

HANTEER VERANDERING SÓ

Elries Fortuin

Bestuurder: Menslike Hulpbronne

VERANDERING IS MOEILIK,

maar onvermydelik. Ons leef in tye van

voortdurende verandering en ons aanpasbaarheid

– of ons vermoë om aan te pas

– is absoluut belangrik. Verandering vind

plaas op elke vlak van die samelewing: in ons

familie, verhoudinge en ook in die werksplek.

Alhoewel verandering vrees en onsekerheid

inboesem, is dit noodsaaklik indien ons wil

hê besighede en organisasies moet oorleef

en floreer in hierdie onseker tye. Daarom

moet ons leer om vrees te oorkom en die

veranderinge wat voorlê aan te gryp. Dit

is natuurlik makliker gesê as gedaan. Die

vraag is hoekom ons soveel weerstand teen

enige vorm van verandering bied.

Neurowetenskaplike navorsing het bewys

dat mense sekerheid verkies omdat dit

duidelikheid en voorspelbaarheid meebring

en aan ons ’n gevoel van beheer

gee. Daarteenoor aktiveer verandering

dikwels ’n gevoel van bedreiging. Wanneer

ons bedreig voel, bring dit onsekerheid

en vrees en die natuurlike reaksie is om

die verandering te probeer verhoed of jou

daarteen te verset. Die kragtige uitwerking

wat dít op ons liggaam en emosies het,

word “stres” genoem.

Een van die grootste lewenstressors wat ons

kan ervaar, is veranderinge by die werk.

Ons spandeer die meeste van ons tyd

daar – studies toon dat ons tussen 70% en

80% van ons tyd by die werk deurbring.

Verandering by die werk is dus ’n wesenlike

stressor wat ons kan ervaar. Die toestand

van onsekerheid waarin dit ons dompel,

kan beperkend wees omdat jou gedagtes

breinkrag (energie) verbruik wat die geheue

kan verswak, prestasie kan ondermyn en

kan veroorsaak dat jy nie ten volle teenwoordig

is nie.

Dit is natuurlik heeltemal normaal om vrees

en onrustigheid tydens enige vorm van verandering

te ervaar, maar dit is ongesond om

onbehulpsame reaksies soos veg of vlug te

vertoon of ’n negatiewe houding te ervaar

en te wys deur wat ons doen of sê.

Volwasse en gedrewe werknemers besef dat

hulle gewaarwordinge (oor hoeveel beheer

en invloed hulle oor die verandering het) die

sleutel is waarmee hulle vrees vir verandering

kan bestuur.

Daarom soek hulle voortdurend na aanpassingsmoontlikhede

wat hulle in staat sal stel

om te floreer in ’n veranderende omgewing.

Ek deel graag ’n paar wenke oor

hoe om jou vrees vir verandering by

die werk te oorkom:

1. Erken die verandering. Dit is die eerste

stap om dit te bestuur.

2. Kyk jou vrees in die oë. Bly objektief.

Dit mag dalk help om jou vrese te verwoord

deur dit neer te skryf.

3. Konfronteer jou gevoelens en soek

ondersteuning, veral as die verandering

buite jou beheer is – wat dit in die

meeste gevalle is. Jy hoef nie soos ’n

slagoffer op te tree nie. Aanvaar jou

gevoelens: Reik uit na jou lewensmaat,

geliefdes en kollegas met wie jy naby

verhoudings het en gesels oor jou

gevoelens. Dis terapeuties en bring ’n

gevoel van kalmte in stede van vrees.

4. Bly positief en vervang die vreesaanjaende

gedagtes met positiewe gedagtes.

Vrees kan voortspruit uit negatiewe

gedagtes en scenario’s in jou

kop oor wat die toekoms dalk inhou.

5. Wees buigsaam en omarm die uitdagings

in plaas daarvan om weg te kruip

vir jou vrees en skanse op te rig. Benader

verandering met ’n oop gemoed en

houding. Wys dat jy bereid is om te leer,

selfs al hou jy nie van iets nuuts in die

stelsel nie. As jy buigsaamheid en aanpasbaarheid

toon, sal mense met jou wil

saamwerk en het jy ’n groter kans om

die verandering suksesvol te hanteer.

6. Wees deel van die verandering en neem

’n houding van afwagting en opgewondenheid

aan. Sien verandering as ’n

geleentheid en raak betrokke. Op dié

manier bemagtig jy jouself en voel jy

minder bang.

7. Kommunikeer, kommunikeer, kommunikeer.

Dit is deurslaggewend. Enige

kommunikasiegapings kan onmiddellik

gevul word deur gerugte en spekulasie

wat net groter vrees en onsekerheid

inboesem. Indien ons effektief oor ons

vrese met ons bestuurders en kollegas

kan kommunikeer, sal angstigheid beter

hanteer word.

Die enigste konstante in die lewe is verandering.

COVID het ons met nuwe oë na die

lewe en die kortstondigheid daarvan laat

kyk. Alhoewel vrees, onsekerheid en angstigheid

normale emosies is, het ons op ’n

manier tog geleer om onsself te forseer om

anders te dink. Dis belangrik om te besef

dat verandering onvermydelik is vir alle organisasies

en daarom is dit noodsaaklik dat

ons almal leer hoe om dit te hanteer en om

ons vrees te oorkom. As ons verandering

met die korrekte gesindheid benader, sal

ons vind dat dit nie net negatief is nie, maar

dat dit geleenthede vir groei bring.

Nuwe voorkoms vir Build it Kathu

BUILD IT IN Kathu spog sedert 27 Augustus met ’n

splinternuwe baadjie.

Takbestuurder Gerhard Smit sê daar is nou meer rakspasie in die winkel

wat beteken dat hulle voorraad met sowat 30% uitgebrei is.

Die verfafdeling met handelsmerke soos Dulux, Medal en Duram

is vergroot en daar is ook ’n nuwe vertoonlokaal vir ligte

en badkamerware.

Gerhard en sy bekwame span bied steeds dieselfde topklasdiens en

nooi nuwe en bestaande klante om hulle by die tak in Rietbokstraat

te besoek. Hulle is weeksdae van 7:30 tot 17:00 en elke Saterdag

van 8:00 tot 13:00 oop.


PROBIOTIKA VIR

KALWERS EN LAMMERS

DIERE GROEI DEUR die vertering van plantproteïene. Indien

vertering nie optimaal funksioneer nie, word groei vertraag,

weerstand verlaag en diere word siek.

Stres is die hoofoorsaak dat verteringsorganismes verminder. Sodra

stres plaasvind, skop die dier se “veg-of-vlug”-reaksie in en hierdie

energie word gekanaliseer na die spiere.

Opportunistiese organismes kan nou vermeerder en siekte

veroorsaak. Bloednier is ’n klassieke voorbeeld.

Biosin, ’n vloeibare Lactobacillus-kultuur, kan help tydens stresvolle

tye soos met voerkraal- of weidingsaanpassings; speentyd en

diarree verwant aan sekere patogene E. Coli-stamme; koksidiose en

moontlik Cryptosporidium.

Die breëspektrum- anaerobiese

mikroörganismes is aangepas om die

dier se strestoestande te oorleef. Dit

word verskaf in ’n selfaanmaakpakket

wat die boer twee dae voor gebruik

self volgens voorskrif aanmaak.

Kontak Biorem by 0861 246 737

of biorem@biorem.co.za vir 24/7-

tegniese ondersteuning.

Facebook: Biorem Noordelike streek;

Sentrale streek of Suidelike streek.

WEN!

Drie gelukkige KLK Gesprek-lesers het die geleentheid

om elk 1 liter Biosin te wen deur die volgende vraag

korrek te beantwoord: Wat is die hoofoorsaak dat

verteringsorganismes verminder? Stuur jou antwoord

per SMS na 49711, per e-pos na Jorine Viviers by

jorine@klk.co.za of per WhatsApp na 054 337 6200.

Sluitingsdatum: 31 Januarie 2022

Reëls

Werknemers van die KLK-groep

mag nie aan die kompetisie deelneem

nie. • Slegs een inskrywing per persoon.

• Die wenner sal telefonies in

kennis gestel word en in die volgende

KLK Gesprek bekendgemaak word.

• Die prys sal na die naaste KLKhandels

tak gestuur word en kan daar

afgehaal word. • Die prys kan nie vir

kontant omgeruil word nie.

Baie geluk

aan die wenner

van die bergfiets,

Driekie Sass van

Brandvlei (regs), hier saam met

John Eygelaar, takbestuur der:

Brandvleitak (links).

Die wenners van die

drie gloeilampe is

Dawie en Retha

Thirion en Angela

Ellis (regs) van

Keimoes.

Desember 2021

Aktueel

Geurige lamspotjieresep

ONS NADER DIE tyd vir families om saam te kuier en wat is

nou lekkerder as ’n geurige lamspotjie met kluitjies?

Besoek enige van KLK se takke as jy nog nie in ’n lekker swartpot belê

het nie – en probeer gerus hierdie heerlike resep!

LAMSPOT:

(6 - 8 porsies)

60 ml olyfolie

6 knoffelhuisies, gekap

1,2 kg kort lamskenkels

500 g baba-uie, geskil

60 ml tamatiepasta

30 ml fyn koljander

20 ml komynsade

10 ml paprika

METODE:

Verhit olyfolie in swartpot. Voeg knoffel en lam by. Braai vinnig

tot goudbruin, sowat 5 - 8 minute.

Voeg uie en tamatiepasta by. Braai vir nog 5 minute. Voeg

koljander, komyn, paprika en roosmaryn ook by en braai vir

2 minute.

Voeg tamaties en wyn by. Sit deksel op en laat stadig prut vir

sowat 90 minute. Voeg nog water by indien vloeistof begin

wegkook. Voeg aartappels en wortels by.

Laat weer stadig prut vir sowat 30 - 45 minute of tot aartappels

sag is.

Geur met sout en swartpeper. Maak kluitjies só: Vryf botter en

meel met jou vingerpunte tot dit soos growwe broodkrummels lyk.

Voeg genoeg water by sodat ’n stywe deeg vorm. Haal deksel van

pot af en skep lepels vol deeg bo-op op bredie.

Sit deksel terug en laat stoom

vir sowat 30 minute tot kluitjies

gaar is. Sit voor.

Bron: Sarie Kos

7

30 ml droë roosmaryn

2 x 400 g-blik kersietamaties

500 ml rooiwyn

400 g baba-aartappels

400 g babawortels

sout en varsgemaalde swartpeper

KLUITJIES:

125 ml botter

140 g (250 ml) bruismeel

200 ml water

is ’n nuusblad wat vier keer

per jaar namens KLK deur

saamgestel en uitgegee word.

NAMENS KLK LANDBOU BPK

Jorine Viviers *

054 337 6202 • jorine@klk.co.za

* Vir navrae oor die verspreiding van

, of adreswysigings,

kontak vir Jorine Viviers.

REDAKSIE

Jadine van Heerden

018 468 2716

Johan Smit

018 468 2716

BLADUITLEG EN DRUK

Infoworks

(uitlegkunstenaar: Ezbé van Wyk)

018 468 2716

your ideas can fly

Jou Vennoot Betroubaar Innoverend


8 Omgewingsake

Agtpotiges – onbemin en misverstaan

SPINNEKOPPE HET SEKERLIK min aanhangers! Trouens,

vir die meeste mense is hulle vreesaanjaend. Ons assosieer hulle met

“byt” en “giftig wees”. Tog tel hulle onder die interessantste wesens

waarmee ons hierdie planeet deel.

Die artikel is geskryf deur Francois van der Merwe,

’n natuurliefhebber van Calvinia. Vir meer inligting,

stuur ’n e-pos na

Dit word van kleins af by ons ingeprent om spinnekoppe te vermy,

aangesien hulle byt en giftig is. As predatore, het feitlik alle spinnekoppe

gif in een of ander vorm as deel van hulle prooivanggereedskap

en in sommige gevalle om vyande af te skrik. Hoe giftig is

spinnekoppe egter werklik vir die mens en hoe ’n groot gevaar hou

hulle in? Die antwoord op albei vrae is – met enkele uitsonderings

– nie baie nie of selfs glad nie.

Kom ons kyk eers na dié wat werklik giftig en dus gevaarlik is. Onder

die nagenoeg 2 020 spinnekopsoorte in Suid-Afrika is daar net een

familie waarvan die byt medies relevant is en ten alle tye waarneming

en behandeling vereis. Dit is die sogenaamde knopiespinnekoppe

(genus Latrodectus) waarvan daar ’n tiental soorte reg oor Suid-Afrika

voorkom. Hulle is almal oorwegend swart en die meeste het een of

ander rooi of oranje kolletjie op die bokant van hulle lyf. Party is so

klein (2 mm in lengte) dat hulle ten spyte van hul gevaarlike gif, nie

werklik ’n gevaar inhou nie omdat hulle monddele te klein is om deur

’n mens se vel te byt. Van die groter soorte (tot 16 mm in lengte) moet

egter versigtig hanteer word. Die gif is neurotoksies en affekteer die

hart en asemhalingstelsel. Wanneer vermoed word iemand is deur ’n

knopiespinnekop gebyt, is positiewe identifikasie belangrik en moet

die “byter” verkieslik gevang en saamgeneem word wanneer daar vir

behandeling gegaan word. Teengif is beskikbaar en moet soms toegedien

word. Bevestigde sterftes is feitlik onbekend, maar dit is beter

om versigtig te wees.

’n Spinnekop besig om ’n mot te vreet.

Enkele ander spinnekopgroepe – veral die sogenaamde sak- en vioolspinnekoppe

– het gif wat sitotoksies is en nekrose rondom die bytplek

kan veroorsaak. Dit varieer in omvang en vereis soms mediese

behandeling. Die oorgrote meerderheid van spinnekoppe hou egter

’n Tuinwawielwebspinnekop. Versamelnes-spinnekoppe woon saam in

’n enkele nes.

geen gevaar in nie. In plaas daarvan om op hulle beweerde gevaarlikheid

te fokus, moet ons hulle eerder bewonder vir hulle variasie in vorm

en lewensgewoontes, ongelooflike aanpasbaarheid en die nuttige rol

wat hulle in die natuur speel.

Sekerlik die uniekste aspek van spinnekoppe is hul vermoë om sydrade

te maak. Spinnekopsy is merkwaardig en is van die sterkste vesels, natuurlik

of mensgemaak, waarvan ons weet.’n Spinnekopsydraad sal na

bewering vyf maal sterker wees as ’n staaldraad van dieselfde gewig. Dit

kan twee tot vier maal sy lengte rek sonder om te breek en weerstaan uiters

lae temperature. Dit is waterweerstandig en word ook nie soos baie

ander natuurlike vesels deur bakterieë of fungi vernietig nie. ’n Mens

sou eintlik kon sê spinnekopsy is nie afbreekbaar (degradable) nie.

Spinnekoppe gebruik hulle sydrade op verskillende maniere. Die

be kend ste en opvallendste is seker die pragtige en ingewikkelde webbe

wat sommige spinnekoppe spin om hul prooi in te vang. Om die vangproses

te vergemaklik, word van die drade met taai gomballetjies bedek

wat die prooi vasvang. Die spinnekop kan homself natuurlik ook hierin

vang en daarom word van die drade van die web skoon gelaat waarlangs

die spinnekop kan beweeg. Dit is veral vlieënde prooi wat gevang

word – van die webbe is so sterk dat dit klein voëltjies kan vang!

Nie alle spinnekoppe spin webbe nie. Trouens, die meerderheid doen

dit waarskynlik nie en leef byvoorbeeld onder die grond, onder klippe,

onder boombas of blare en selfs in blomme. Hulle gebruik nietemin

hulle sy om prooi toe te spin (en dus te immobiliseer nadat hulle verlam

is met ’n gifbyt) of om hul eiersakkies te spin. Sydrade word ook gebruik

om hulself mee te verplaas deur met ’n enkeldraad in die wind te swaai

of as rigtingaanwyser of ontsnaproete as hulle dit neerlê en dan gebruik

om weer vinnig terug te kom by hulle nes of skuilplek.

’n Spinnerak met glinsterende

druppels na ’n reënbui.

Die delikate en aanskoulike web van

een van die wawielwebspinnekoppe.

Suid-Afrika het ’n groot verskeidenheid spinnekoppe wat aansienlik

varieer in grootte, bouvorm en lewenswyse. Terloops, spinnekoppe is

die een dierefamilie waar die manlike geslag goed tweede kom. Mannetjiespinnekoppe

is oor die algemeen heelwat kleiner as die wyfie.

Hulle grootste uitdaging wanneer hulle wyfies nader om te paar, is om

te keer dat hulle nie as prooi aangesien en opgeëet word nie. Hoe

oortuig hy die wyfie dat hy met goeie (seksuele) bedoelings kom en

homself nie as prooi aanbied nie? Hiervoor is ingewikkelde “dans”-rituele

ontwikkel wat die mannetjie uitvoer om die wyfie se toenadering

te probeer ver werf! Soms werk dit ook nie en na paring moet mannetjies

hulle gewoonlik vinnig uit die voete maak om nie onmiddellik

sommer opgevreet te word nie. Praat van opofferings maak vir seks!

More magazines by this user
Similar magazines