WiT 6_2022 (81)promo

JELCZ W ROKU 70-LECIA ❙ SERBSKI MIG-29SM ❙ ARMATY LEONARDO 

Wojsko 

i Technika 

6/2022 

Czerwiec 

CENA 19,50 zł 

w tym 8% VAT 

INDEKS 407445 

ISSN 2450-1301 

WWW.ZBIAM.PL 

BEZPIECZEŃSTWO•UZBROJENIE•PRZEMYSŁ 

Mission Master – lądowy 

bezzałogowiec z Kanady 

Platformy bezzałogowe odgrywają coraz 

większą rolę na współczesnym polu walki 

i wydaje się, że będzie ona rosnąć. 

Nie może zatem dziwić, że także 

Rheinmetall AG odpowiada na potrzeby 

rynku w tym obszarze. Wiodącą rolę 

odgrywa tu jej kanadyjski oddział 

koncernu – Rheinmetall Canada 

wraz z pojazdem Mission Master. 

str. 16 str. 74 

Czarnomorskie 

fregaty Putina 

„Rosyjska fregata Admirał Makarow” – ta 

fraza przewijała się dotąd niejednokrotnie 

w informacjach z frontu rosyjsko-ukraińskiego 

na Morzu Czarnym. Okręty projektu 11356R 

były już „uszkadzane”, a nawet „topione” 

przez Siły Zbrojne Ukrainy w czasie wojny. 

Za każdym razem okazywało się to 

nieprawdą. Zatem warto przybliżyć 

te interesujące jednostki.

PRENUMERATA I E-WYDANIA GWARANCJĄ NIŻSZEJ CENY 

Lotnictwo Aviation International 

Cena detaliczna 21,50 zł | Prenumerata roczna: 198,00 zł 

12 numerów w tym 2 numery GRATIS 

Obejmuje numery od 1/2022 do numeru 12/2022. 

Wojsko i Technika Historia 

+ numery specjalne (6+6) 

Cena detaliczna 23,50 zł | Prenumerata roczna: 215 zł 


Obejmuje 6 numerów regularnych 

i 6 numerów specjalnych wydawanych w 2022 roku. 

PRENUMERATA 

OSZCZĘDZAJ 

I BĄDŹ 

NA BIEŻĄCO 

Wojsko i Technika 

Cena detaliczna 19,50 zł | Prenumerata roczna: 182,00 zł 


Obejmuje numery od 1/2022 do numeru 12/2022. 

Prenumeratę zamów na naszej stronie internetowej www.zbiam.pl lub dokonaj wpłaty 

na konto bankowe nr 70 1240 6159 1111 0010 6393 2976

Platformy bezzałogowe odgrywają coraz 

większą rolę na współczesnym polu walki 

i wydaje się, że będzie ona rosnąć. 

Nie może zatem dziwić, że także 

Rheinmetall AG odpowiada na potrzeby 

rynku w tym obszarze. Wiodącą rolę 

odgrywa tu jej kanadyjski oddział 

koncernu – Rheinmetall Canada 

wraz z pojazdem Mission Master. 

„Rosyjska fregata Admirał Makarow” – ta 

fraza przewijała się dotąd niejednokrotnie 

w informacjach z frontu rosyjsko-ukraińskiego 

na Morzu Czarnym. Okręty projektu 11356R 

były już „uszkadzane”, a nawet „topione” 

przez Siły Zbrojne Ukrainy w czasie wojny. 

Za każdym razem okazywało się to 

nieprawdą. Zatem warto przybliżyć 

te interesujące jednostki. 

w tym 8% VAT 

INDEKS 407445 

ISSN 2450-1301 

10 

46 

Vol. VIII, nr 6 (81) 

CZERWIEC 2022, NR 6. 

Nakład: 14 990 egzemplarzy 

Spis treści 

JELCZ W ROKU 70-LECIA 

Wojsko 

❙ SERBSKI MIG-29SM ❙ ARMATY LEONARDO 

i Technika 

6/2022 

Czerwiec 

CENA 19,50 zł 

WWW.ZBIAM.PL 

BEZPIECZEŃSTWO•UZBROJENIE•PRZEMYSŁ 

Spis treści WiT Czerwiec 2022 

Nowości z armii świata 

Andrzej Kiński, Bartłomiej Kucharski, Łukasz Pacholski str. 4 

Jelcz w roku 70-lecia 

Andrzej Kiński str. 10 

Mission Master – bezzałogowy mistrz misji z Kanady 

Bartłomiej Kucharski str. 16 

Wojna rosyjsko-ukraińska cz. 4 

Marcin Gawęda str. 22 

Broń próżniowa – mity i rzeczywistość cz. 2 

Krzysztof Nicpoń str. 32 

Nowości defilady w Pjongjangu 

Tomasz Szulc str. 42 

Polityczno-militarna rywalizacja 

na obszarze południowego Pacyfiku 

Robert Czulda str. 46 

Nowości z sił powietrznych świata 

Łukasz Pacholski str. 54 

„Pomostowe” samoloty bojowe dla Sił Powietrznych? 


Zmodernizowany wielozadaniowy samolot bojowy MiG-29SM 

serbskiego lotnictwa 

Miroslav Gyűrösi str. 60 

Schwerer Transporthubschrauber dla Boeinga 


Nowości z flot wojennych świata 

Tomasz Grotnik, Łukasz Pacholski str. 66 

Artyleria okrętowa spod znaku Leonardo 

Andrzej Nitka str. 68 

Czarnomorskie fregaty Putina 

Tomasz Grotnik str. 74 

Mission Master – lądowy 

bezzałogowiec z Kanady 

str. 16 str. 74 

Czarnomorskie 

fregaty Putina 

Na okładce: Wyprodukowane przez Hutę Stalowa 

Wola 155 mm armatohaubice samobieżne Krab jednej 

z jednostek Wojsk Rakietowych i Artylerii Wojsk 

Lądowych podczas szkolenia poligonowego. 

Fot. Andrzej Kiński. 

Redakcja 

Andrzej Kiński – redaktor naczelny 

andrzej.kinski@zbiam.pl 

Adam M. Maciejewski 

adam.maciejewski@zbiam.pl 

Tomasz Grotnik 

tomasz.grotnik@zbiam.pl 

Łukasz Prus 

lukasz.prus@zbiam.pl 

Korekta 

Monika Gutowska, zespół redakcyjny 

Redakcja techniczna 

Wiktor Grzeszczyk 

Stali współprawcownicy 

Piotr Abraszek, Jarosław Brach, Marcin Chała, 

Robert Czulda, Maksymilian Dura, Miroslav Gyűrösi, 

Jerzy Gruszczyński, Przemysław Juraszek, 

Bartłomiej Kucharski, Hubert Królikowski, Marek Łaz, 

Krzysztof Nicpoń, Andrzej Nitka, Łukasz Pacholski, 

Paweł Przeździecki, Tomasz Szulc, 

Tomasz Wachowski, Michal Zdobinsky, Gabor Zord 

Wydawca 

Zespół Badań i Analiz Militarnych Sp. z o.o. 

ul. Anieli Krzywoń 2/155, 01-391 Warszawa 

office@zbiam.pl 

Biuro 

ul. Bagatela 10 lok. 17, 00-585 Warszawa 

Dział reklamy i marketingu 

Andrzej Ulanowski 

andrzej.ulanowski@zbiam.pl 

Dystrybucja i prenumerata 


Reklamacje 


64 

68 

Prenumerata 

realizowana przez Ruch S.A: 

Zamówienia na prenumeratę w wersji 

papierowej i na e-wydania można składać 

bezpośrednio na stronie 

www.prenumerata.ruch.com.pl 

Ewentualne pytania prosimy kierować 

na adres e-mail: prenumerata@ruch.com.pl 

lub kontaktując się z Telefonicznym 

Biurem Obsługi Klienta pod numerem: 

801 800 803 lub 22 717 59 59 

– czynne w godzinach 7.00–18.00. 

Koszt połączenia wg taryfy operatora. 

Copyright by ZBiAM 2022 

All Rights Reserved. 

Wszelkie prawa zastrzeżone 

Przedruk, kopiowanie oraz powielanie na inne 

rodzaje mediów bez pisemnej zgody Wydawcy 

jest zabronione. Materiałów niezamówionych, 

nie zwracamy. Redakcja zastrzega sobie prawo 

dokonywania skrótów w tekstach, zmian tytułów 

i doboru ilustracji w materiałach niezamówionych. 

Opinie zawarte w artykułach są wyłącznie opiniami 

sygnowanych autorów. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności 

za treść zamieszczonychogłoszeń i reklam. 

Więcej informacji znajdzieszna naszej nowej stronie: 

www.zbiam.pl 

www.facebook.com/wojskoitechnika 

www.zbiam.pl Czerwiec 2022 • Wojsko i Technika 3

Pojazdy wojskowe 

Zestaw do transportu lądowego ciężkiego sprzętu wojskowego, w tym czołgów i innych wozów gąsienicowych o masie ponad 63 ton Jak, składający się z ciężkiego 

ciągnika siodłowego Jelcz C882.62 w układzie 8×8 i naczepy specjalnej niskopodwoziowej Demarko ST775-20W, podczas testów z czołgiem M1A2 Abrams na poligonie 

w Drawsku Pomorskim zimą 2022 r. 

Andrzej Kiński 

W bieżącym roku zakłady Jelcz Sp. z o.o. 

obchodzą 70. rocznicę swego powstania. 

Na przestrzeni tego okresu odnotowały 

wiele sukcesów, ale nie zabrakło także 

gorszych momentów. W latach 70. i 80. 

fabryka z Jelcza-Laskowic produkowała 

nawet 10 000 ciężarówek, autobusów 

i nadwozi specjalistycznych, a do końca 

lat 80. powstało w niej ponad ćwierć 

miliona różnych pojazdów. W latach 90., 

w nowej rzeczywistości gospodarczej, 

firma została sprywatyzowana, 

ale realia rynku, błędy w zarządzaniu 

i faktyczny brak jakichkolwiek inwestycji 

skutkujących opanowaniem nowych 

technologii oraz uruchomieniem nowych 

produktów, doprowadziły w 2008 r. 

do ogłoszenia upadłości Zakładów 

Samochodowych Jelcz S.A. Nowy 

rozdział w historii jelczańskich zakładów 

rozpoczął się 26 kwietnia 2012 r., gdy 

100% udziałów w wydzielonej z masy 

upadłościowej spółce z ograniczoną 

odpowiedzialnością Jelcz-Komponenty 

kupiła Huta Stalowa Wola S.A. 

Ilustracje w artykule: Jelcz, US Army/Spc. Hedil 

Hernández, Andrzej Kiński. 

Dziś firma, od 2014 r. działająca pod marką 

Jelcz Sp. z o.o., wchodzi w skład Polskiej 

Grupy Zbrojeniowej i jest głównym 

dostawcą sprzętu transportowego, w tym wysoce 

specjalistycznego, dla Sił Zbrojnych RP. 

Nowe ciężarówki i podwozia Jelcza nie tylko 

dominują w parkach sprzętu logistycznego naszego 

wojska, stanowią także istotny element 

wsparcia systemów uzbrojenia artyleryjskiego, 

są również nośnikami wyspecjalizowanego 

sprzętu elektronicznego, a nawet systemów 

uzbrojenia. Pojazdy Jelcza wykorzystywane 

były, są i będą w kluczowych programach modernizacji 

technicznej niemal wszystkich rodza- 

Jelcz w roku 70-lecia 

jów polskich sił zbrojnych. Morska Jednostka 

Rakietowa, Langusta, Regina, Rak, Baobab, Wisła, 

Narew, Pilica, Warta, Odra, Orlik, Jak – to wszystko 

przedsięwzięcia, w których aktywnie uczestniczy 

Jelcz Sp. z o.o. Dziś w Siłach Zbrojnych RP 

użytkowanych jest ponad 4000 pojazdów Jelcz, 

w większości dostarczonych na przestrzeni 

ostatnich kilkunastu lat. 

Jak wspomniano, okres po 2012 r. to lata dynamicznego 

rozwoju firmy i systematycznego wzrostu 

wartości produkcji sprzedanej. I choć w ubiegłym 

roku wyprodukowano mniej aut niż 

w rekordowym roku 2018 (szerzej w WiT 1/2019), 

to rośnie wśród nich liczba wieloosiowych ciężarówek 

wysokiej i średniej mobilności w układach 

napędowych 6×6 i 8×8, znacznie bardziej skomplikowanych 

niż sztandarowy dotąd wyrób Jelcza, 

model 442.32, będący filarem rozwoju firmy 

w ostatnich latach. Stąd też wyższy poziom obrotów 

spółki, zatrudniającej obecnie ok. 700 osób. 

W 2021 r. wartość sprzedaży wyniosła ok. 390 mln 

PLN (szczegółowy bilans w chwili przygotowywania 

artykułu jeszcze powstawał, stąd na razie 

nie możemy podać zysku netto), na którą złożyły 

się 344 sprzedane pojazdy i podwozia pod 

zabudowy specjalne. Wśród nich nadal ilościowo 

dominowały samochody modelu 442.32, 

produkowane na mocy umowy wieloletniej 

z Ministerstwem Obrony Narodowej, zawartej 

18 grudnia 2018 r. i dotyczącej dostawy 888 samochodów 

w latach 2019–2022, o wartości ponad 

780 mln PLN brutto. Dzięki jej realizacji liczba 

ciężarówek tego typu w Siłach Zbrojnych RP przekroczyła 

w ubiegłym roku 2000. Samochodów takich 

w 2021 r. przekazano 169. Oczywiście, poza 

wspomnianą umową, dostarczano także kilkadziesiąt 

dalszych ciężarówek i podwozi modelu 442.32 

pod zabudowy specjalistyczne, m.in. w ramach 

programu Pilica (22 auta, na mocy umowy z 24 listopada 

2016 r.). Wśród innych dostarczonych aut 

były m.in. 22 podwozia P862D.43 G9 i 14 podwozi 

P662D.34 CD10 M22 pod cysterny. 

❚ Rok 2022 – pod znakiem Wisły i Jaka 

Plan na rok bieżący zakłada wyprodukowanie 

ponad 300 samochodów i podwozi. Poza kontynuacją 

dostaw modelu 442.32, a takich ciężarówek 

ma zostać przekazanych wojsku, w ramach 

różnych programów, ok. 150, kluczowa w tym 

roku będzie realizacja nowych projektów, na 

mocy umów zawartych w latach 2019–2020. 

Kontynuowane będą także dostawy podwozi 

P662D.35 (5) i P882.53 (11) do Huty Stalowa 

Wola S.A., gdzie posłużą do kompletacji pojazdów 

AWRU/WRUE i AWA/WA w ramach KMO 

Rak i DMO Regina. 

Pierwszą jest umowa na dostawę zestawów do 

transportu lądowego ciężkiego sprzętu wojskowego, 

w tym czołgów i innego sprzętu gąsienicowego 

o masie do 70 ton (przy całkowitej masie 

zestawu do 130 ton). Projekt otrzymał kryptonim 

Jak. Oferta złożona przez Jelcz Sp. z o.o. została 

uznana na najlepszą w postępowaniu przetargowym, 

ogłoszonym przez Inspektorat Uzbrojenia 

w październiku 2017 r., a 29 maja 2019 r. została 

zawarta umowa na dostawę 14 zestawów w ramach 

zamówienia gwarantowanego oraz dziewięciu 

kolejnych zestawów i trzech ciągników bez 

naczep w ramach opcji. Łączna wartość zamówienia 

wyniosła 126,5 mln PLN brutto (72,3 mln w ramach 

zamówienia gwarantowanego i 54,26 mln 

w ramach opcji). W przewidzianym w umowie 

trybie opcja została potwierdzona, zatem łącznie, 

do końca 2022 r., firma z Jelcza-Laskowic ma dostarczyć 

23 kompletne zestawy i trzy ciągniki. 

Każdy zestaw składa się ze specjalnie skonstruowanego 

w ramach tego programu ciężkiego 

ciągnika siodłowego Jelcz C882.62 

w układzie 8×8 z długą, czteromiejscową kabiną, 

opancerzoną na poziomie 2 wg normy STA- 

NAG 4569A/B oraz naczepy specjalnej niskopodwoziowej 

ST775-20W produkcji firmy 

Demarko Sp. z o.o. sp.k. o ładowności do 70 ton 

(szczegółowy opis zestawu Czytelnicy znajdą 

w WiT 11/2020). 

10 Wojsko i Technika • Czerwiec 2022 

www.zbiam.pl

Systemy bezzałogowe 

Mission Master to rodzina pojazdów bezzałogowych firmy Rheinmetall Canada. Za podstawową wersję można uznać wariant SP w odmianie transportowej (tu w nowszej konfiguracji). 

Bartłomiej Kucharski 

Platformy bezzałogowe różnych klas 

i przeznaczenia odgrywają coraz 

większą rolę na współczesnym polu 

walki i wydaje się, że będzie ona rosnąć. 

Nie może zatem dziwić, że wielu 

producentów zaawansowanego 

uzbrojenia i sprzętu wojskowego, 

w tym grupa przemysłowa 

Rheinmetall AG, odpowiada 

na potrzeby rynku także w tym 

obszarze. Wiodącą rolę 

odgrywa tu kanadyjski oddział 

grupy – Rheinmetall Canada. 

Fotografie w artykule: Rheinmetall AG, 

Rheinmetall Canada. 

Mission Master – bezzałogowy 

mistrz misji z Kanady 

Współczesne programy modernizacyjne 

wszystkich rodzajów sił zbrojnych oczywistym. Tym niemniej, w wielu państwach 

und vehicle, UGV) nie jest czymś aż tak 

i większości państw (przynajmniej wprowadza się je stopniowo do próbnej eksploatacji, 

czasami wręcz tworząc w tym celu wy- 

tych zamożniejszych), przewidują wprowadzanie 

różnorodnych platform bezzałogowych. specjalizowane pododdziały (jak np. komórka 

O ile bezzałogowe systemy powietrzne (BSP) od robotyki i systemów autonomicznych w ramach 

pewnego czasu są już obowiązującym standardem, 

a ich użyteczność potwierdza udział wiedzieć, jak będą się one rozwijać w dalszej 

holenderskiej 13. Lekkiej Brygady). Trudno po- 

w konfliktach zbrojnych na przestrzeni ostatnich 

dwóch dekad, o tyle wykorzystanie bezza- 

polu walki, w tym ze względów etycznych. 

przyszłości i na ile staną się powszechne na 

łogowych pojazdów lądowych (unmanned gro- 

Z pewnością jednak już za kilka–kilkanaście lat 

będą o wiele bardziej rozpowszechnione niż 

dziś, a rynek różnych naziemnych pojazdów 

bezzałogowych będzie bardzo atrakcyjnym kąskiem 

dla producentów uzbrojenia. Nie może 

więc dziwić, że tak ważny w segmencie rynku 

uzbrojenia i sprzętu dla wojsk lądowych podmiot 

przemysłowy jak Rheinmetall AG już od 

kilku lat intensywnie pracuje nad zagadnieniami 

związanymi z UGV. 

Nie tylko transport – wiele wariantów Mission Mastera SP to odmiany uzbrojone, jak np. wersja rozpoznawczo-bojowa. 

❚ Mistrz Misji 

Proponowany przez Rheinmetall AG pojazd 

(a właściwie technologia pozwalająca na budowę 

różnych pojazdów) został opracowany przez 

kanadyjski oddział grupy – Rheinmetall Canada 

Inc. z siedzibą w Saint-Jean-sur-Richelieu w prowincji 

Quebec. Prace nad Mission Masterem, bo 

tak został nazwany UGV, rozpoczęto w 2010 r. 

Pierwsza jego publiczna prezentacja miała miejsce 


www.zbiam.pl

Systemy bezzałogowe 

Kierunki rozwoju Mission Mastera 

wytyczają opinie naszych kontrahentów 

Z Alainem Tremblayem, wiceprezesem Rheinmetall Canada Inc. do spraw rozwoju i innowacji w biznesie, 

generałem brygady Wojsk Lądowych Kanady w stanie spoczynku, rozmawia Bartłomiej Kucharski. 

Panie Prezesie, zarówno platforma Mission Master, 

jak i elementy związane ze sztuczną inteligencją, 

muszą być stale rozwijane. Jaki jest 

obecnie status programu pod tym względem? 

Firma Rheinmetall Canada wygrała niedawno przetarg 

w trzeciej fazie programu Robotic Platoon Vehicle, realizowanego 

na rzecz Ministerstwa Obrony Zjednoczonego 

Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, 

określanej mianem Spiral 3. Jest to trzeci kontrakt przyznany 

grupie Rheinmetall AG w ramach całego programu. 

Rheinmetall Canada koncentruje się obecnie na 

fazie dostawy pojazdu Rheinmetall Mission Master SP 

– Surveillance Autonomous Unmanned Ground Vehicles 

(A-UGV). Wariant budowany dla Wielkiej Brytanii został 

zintegrowany z modułem misji ISTAR (Intelligence, 

Surveillance, Target Acquisition, and Reconnaissance). 

Mission Master SP – Surveillance może wykonywać misje 

związane z przewożeniem zaopatrzenia do wysuniętych 

placówek i pozycji, a także prowadzić „ciche” 

zadania związane z rozpoznaniem i obserwacją terenu. 

Zapewnia możliwość wykonywania misji obserwacyjnych 

i rozpoznawczych niewymagających bezpośredniego 

zaangażowania żołnierzy, takich jak np. nadzór 

granic państwowych. Aby zoptymalizować świadomość 

sytuacyjną, zestaw czujników modułu ISTAR 

można łatwo wymienić w zależności od celów misji. Te 

nowoczesne czujniki zapewniają wykrywanie, rozpoznanie 

i identyfikację celów z dużych odległości, niezależnie 

od pogody i pory dnia. Ułatwiają również wczesne 

ostrzeganie oraz identyfikację zagrożeń związanych 

z wykorzystaniem broni chemicznej. Rheinmetall Canada 

aktywnie wspiera eksploatację pojazdów dostarczonych 

do Wielkiej Brytanii w ramach programu RPV – 

w ramach fazy Spiral 1 był to transportowy wariant 

Cargo, w ramach fazy Spiral 2 wariant wsparcia ogniowego. 

Wszystkie powyższe działania są oczywiście 

uzupełnieniem naszego stałego planu rozwoju produktu, 

czyli ciągłe ulepszanie rozwiązań związanych 

z systemem sztucznej inteligencji rodziny A-UGV, a także 

jej mobilności, bezpieczeństwa oraz niezawodności. 

Jakie są planowane kierunki rozwoju platformy 

Mission Master? 

Rheinmetall Canada Inc. to firma zorientowana na klienta 

i jego potrzeby, więc rozwój Mission Mastera odbywa 

się przede wszystkim pod wpływem opinii odbiorców 

sprzętu oraz analizy obecnych i prognozowanych 

potrzeb operacyjnych. Staramy się uzyskać informację 

zwrotną poprzez bezpośredni dostęp do obecnych 

użytkowników Mission Masterów lub poprzez organizację 

testów i prezentacji. Uważamy, że kluczowym elementem 

ułatwiającym wdrożenie pojazdów do oddziałów 

jest wyraźne zademonstrowanie zwiększonych 

możliwości realizacji skomplikowanych zadań, co zapewniają 

zaawansowane i unikatowe systemy autonomiczne. 

Każdy system przeznaczony dla sił zbrojnych 

musi być wysoce niezawodny, aby dowolne zadanie 

taktyczne można było przydzielić grupie systemów 

bezzałogowych, a operator mógł mieć pewność, że zostanie 

ono zrealizowane. Wykonanie misji wymaga 

współpracy kilku systemów. Grupę współdziałających 

pojazdów bezzałogowych określamy mianem „watahy 

wilków” (wolf pack). Składać ma się ona z kilku pojazdów 

Mission Master kooperujących ze sobą, skonfigurowanych 

do realizacji różnych misji – od obserwacji po transport 

ładunków. Pojazdy komunikują się ze sobą wykorzystując 

zaawansowane możliwości oferowane przez 

sztuczną inteligencję w celu zachowania wysokiej świadomości 

sytuacyjnej. Wataha ma być sterowana przez 

jednego operatora. Zwracamy uwagę, że Mission Master 

został zaprojektowany w taki sposób, aby człowiek 

zawsze był w pętli decyzyjnej w przypadku wariantów 

uzbrojonych, umożliwiając działanie w krytycznych sytuacjach 

wyłącznie na podstawie jego decyzji. 

Wiemy, że Mission Master jest przedmiotem eksportu. 

Jakie są obecne kluczowe programy projektu, 

realizowane na rzecz odbiorców zagranicznych? 

Jednym z naszych kluczowych kontrahentów jest 

Wielka Brytania. Poza wspomnianym już programem 

RPV, Rheinmetall Canada otrzymał również dwa kontrakty 

w ramach brytyjskiego programu THESEUS. 

Projekt ten miał na celu przetestowanie niektórych 

koncepcji działania bezzałogowców lądowych, takich 

jak autonomiczne uzupełnianie zapasów przy wykorzystaniu 

autonomicznych samochodów ciężarówek. 

Pozwoliło to firmie Rheinmetall zademonstrować, że 

„mózg” systemu Mission Master, określany mianem 

Rheinmetall PATH lub PATH A-kit, można łatwo zainstalować 

na innej platformie. Z powodzeniem zademonstrowaliśmy 

też łatwość integracji zestawu PATH 

na platformach Polaris MRZR i Ford Ranger. Poza wielką 

Brytanią pojazd nabyła też Kanada i sześć innych 

państw, ale obecnie nie możemy ich ujawnić. 

Na rynku jest coraz więcej lądowych pojazdów 

bezzałogowych. Jakie możliwości Mission Mastera 

są dla niego unikatowe lub lepsze od rozwiązań 

konkurencyjnych? 

Alain Tremblay, wiceprezes Rheinmetall Canada do 

spraw rozwoju i innowacji w biznesie. Jego wieloletnie 

doświadczenie wojskowe procentuje podczas pracy 

w firmie zbrojeniowej. 

Przede wszystkim otrzymujemy jasną informację od 

naszych dotychczasowych użytkowników, że poziom 

autonomii zapewniany przez zestaw PATH A-kit, który 

stanowi „mózg” wszystkich naszych pojazdów Rheinmetall 

Mission Master A-UGV, jest ogromnym wyróżnikiem. 

Mission Master naprawdę jest w stanie samodzielnie 

poruszać się w skomplikowanych warunkach 

terenowych i w wymagającym środowisku. Na przykład 

może samodzielnie jechać podczas opadów śniegu, 

w warunkach wysokiego zapylenia, podczas ulewy, 

czy nawet w środowisku pozbawionym sygnału GPS. 

Byliśmy w stanie przedstawić te cechy podczas wielu 

pokazów na żywo i prezentacji multimedialnych. Innym 

ważnym wyróżnikiem jest poziom integracji pionowej. 

Systemy bezzałogowe to nie tylko platformy! Są 

one powiązane również z oprogramowaniem systemów 

dowodzenia i kontroli z różnych poziomów hierarchii 

dowodzenia oraz z systemami łączności. Dzięki 

naszemu zespołowi w dziedzinie robotyki, Rheinmetall 

jest w stanie uwzględnić wszystkie te elementy i zintegrować 

różne komponenty z pojazdami Mission Master 

w sposób odpowiadający operatorom i użytkownikom. 

Wreszcie poziom autonomii rodziny Mission 

Master i jej unikatowa koncepcja „watahy wilków” pozwala 

jednemu operatorowi zarządzać wieloma pojazdami 

pracującymi jako zespół. Może on je kontrolować 

z dowolnego miejsca za pomocą sieci LTE, komunikacji 

satelitarnej lub „chmury” łączności wojskowej. 

Jak Polska mogłaby skorzystać na udziale w projekcie 

Mission Master? 

Szczególnie interesująca wydaje się być konfiguracja dla 

Wielkiej Brytanii. Systemy dostarczone w ramach programów 

RPV Spiral 2 i Spiral 3 doskonale nadają się do nadzoru 

granic, a także do wykonywania niektórych misji 

czysto wojskowych. Są one wyposażone we wszystkie 

czujniki i efektory potrzebne do realizacji takich zadań. 

Warto wspomnieć, że Rheinmetall od kilku lat współpracuje 

z polską firmą WB Electronics S.A. w zakresie integracji 

amunicji krążącej Warmate TL z pojazdem Mission 

Master SP. Taka konfiguracja, zapewniająca precyzyjne 

zdolności uderzeniowe, byłaby idealna do realizacji różnych 

rodzajów misji wsparcia ogniowego. 

Panie Prezesie, dziękuję za rozmowę! n 


www.zbiam.pl

Konflikty 

Dostarczone przez Polskę czołgi T-72M1R z założonym w ukraińskich warsztatach opancerzeniem reaktywnym Kontakt-1 w miejscowości Bachmut w strefie działań bojowych 

w obwodzie donieckim. 

Wojna rosyjsko-ukraińska cz. 4 

Marcin Gawęda 

Wojna rosyjsko-ukraińska trwa już 

ponad trzy miesiące i jej końca nie widać. 

Siły rosyjskie powoli tracą zdolności 

do prowadzenia działań ofensywnych, 

podczas gdy siły ukraińskie 

systematycznie mobilizują rezerwy 

(według prezydenta Zełeńskiego 

obecnie ok. 700 000 ludzi jest w siłach 

zbrojnych oraz formacjach ochrony 

bezpieczeństwa i porządku publicznego, 

w tym ochotniczych, zaś docelowo 

1 milion), oraz sukcesywnie przezbrajają 

się na systemy zachodnie, nierzadko 

najnowszej generacji. Na tym etapie 

wojny na wyniszczenie duże straty 

w ludziach i sprzęcie ponoszą 

jednak obydwie strony. 

Fotografie w artykule: Ministerstwo Obrony Ukrainy, 

oficjalna strona www Prezydenta Ukrainy, 

RT, Internet. 

Wmaju kontynuowane były uderzenia 

rakietowe i lotniczo-rakietowe z wykorzystaniem 

systemów: Kalibr, Iskander-M 

czy Ch-59M. Zmniejszyła się za to intensywność 

użycia systemu Bastion i pocisków 

lotniczych Ch-101, odnotowano natomiast zastosowanie 

przestarzałych pocisków lotniczych 

Ch-22/-32. Zastosowanie tych wielkich rakiet – 

masa startowa ok. 5,7 tony, długość ok. 11,6 m, 

odpalanych z bombowców Tu-22M3, złożonych 

w eksploatacji i niezbyt celnych, uznawane jest 

przez zachodnich analityków za przejaw kurczenia 

się rosyjskich zasobów nowoczesnych pocisków 

rakietowych. 

❚ Uderzenia lotniczo-rakietowe 

Wciąż atakowane są obiekty infrastruktury kolejowej, 

co ma utrudnić transport zaopatrzenia (w tym 

broni z państw NATO) oraz operacyjne przewozy 

kolumn wojskowych z zachodniej Ukrainy na 

wschód. W nocy z 1 na 2 czerwca zaatakowany 

został, prawdopodobnie pociskami Kalibr, dwutorowy 

Beskidzki Tunel Kolejowy w zachodniej Ukrainie, 

który wszedł do eksploatacji w 2018 r. zastępując 

stary, jednotorowy. Obiekt, zbudowany 

pomiędzy stacjami Beskid i Skotarskie, jest częścią 

linii kolejowej prowadzącej z zachodniej Ukrainy 

przez Karpaty do miast położonych na Zakarpaciu. 

Celem ataków była też infrastruktura kolejowa 

w Stryju w obwodzie lwowskim, prawdopodobnie 

atak miał na celu zablokowanie dostaw paliwa 

z zachodniej Europy. 

Efekty ataków na infrastrukturę kolejową są 

trudne do ocenienia, wydają się jednakże 

w większej mierze elementem propagandowym, 

jako odpowiedź na coraz śmielszy transfer 

broni z państw NATO na Ukrainę, niż skutecznym 

działaniem, realnie ograniczającym ruch 

transportów wojskowych. Warto przy tej okazji 

wspomnieć, co jest istotne, że autorowi nie jest 

znany ani jeden udokumentowany materiałem 

fotograficznym lub filmowym przypadek zniszczenia 

transportu kolejowego z ciężkim sprzętem 

zachodniej produkcji na terenie Ukrainy. Ataki 

te rodzą więc pytanie o skuteczność rosyjskiego 

rozpoznania i efektywność uderzeń lotniczo-rakietowych, 

mających ograniczyć lub wstrzymać 

transfer ciężkiej broni (czołgi, bojowe wozy piechoty, 

systemy artyleryjskie etc.) i jej przemieszczanie 

na terenie Ukrainy. 

W tym kontekście warto wspomnieć, że na 

początku czerwca opublikowano zdjęcia przedstawiające 

kolumnę ciągników z platformami 

niskopodwoziowymi, na których przewożono 

kilka 155 mm haubicoarmat samobieżnych 

M109A3GN przekazanych przez Norwegię. Kolumna 

przemieszczała się w rejonie Kijowa, bez 

żadnych elementów maskowania (np. siatek 

maskujących czy brezentów), a ciągniki ozdobione 

były ukraińskimi flagami. 

Ciekawszym przykładem uderzenia na cele 

poza Donbasem może być atak rakietowy 

z 5 czerwca na zakłady remontowe wagonów 

kolejowych w dzielnicy Darnica we wschodniej 

części Kijowa. Wystrzelono do nich cztery–pięć 

pocisków, prawdopodobnie Ch-101 (Ch-101 

w locie potwierdza materiał filmowy) odpalonych 

przez Tu-95MS lecący nad Morzem Kaspijskim 

i być może – po raz pierwszy – Ch-59MK2 

(lub jeszcze nowszy typ taktycznego lotniczego 

pocisku manewrującego). Według Ministerstwa 

Obrony Federacji Rosyjskiej zniszczono obiekty, 


www.zbiam.pl

Technika wojskowa 

Broń próżniowa – mity i rzeczywistość cz. 2 

Krzysztof Nicpoń 

W pierwszej części artykułu 

przedstawione zostało pochodzenie 

mitycznej, choć w rzeczywistości 

nieistniejącej „broni próżniowej”, 

jak też opisana została część 

jej prawdziwego oblicza – ładunki 

paliwowo-powietrzne, ich budowa 

i działanie. W drugiej części 

prezentujemy współczesną broń 

termobaryczną. 

Ilustracje w artykule: Wikimedia Commons, 

US Air Force, Ministerstwo Obrony 

Federacji Rosyjskiej, Rosoboronoeksport, 

NPO Bazalt, WITU, Grupa WB, Krzysztof Nicpoń, 

zbiory autora. 

Jak wspomniano w poprzedniej części materiału 

(WiT 5/2022), klasyczne ładunki paliwowo-powietrzne 

były i są przeznaczone 

do niszczenia obiektów na otwartej przestrzeni. 

Nie nadają się do użycia w zamkniętych pomieszczeniach, 

w gęstej zabudowie i w terenie 

zalesionym. Podstawowym ich efektem rażącym 

TOS-1A Sołncepiok – druga generacja ciężkiego miotacza ognia, następca TOS-1 Buratino, jeden z najlepiej 

rozpoznawalnych na świecie typów broni termobarycznej. 

jest fala uderzeniowa i podmuch, a działanie 

odłamkowe nie występuje praktycznie w ogóle. 

Z uwagi na powyższe uwarunkowania jest to 

środek walki o dość wąskiej specjalizacji, do zastosowania 

w nielicznych scenariuszach działań 

bojowych. Współcześnie praktycznie jedynymi 

przedstawicielami ładunków paliwowo-powietrznych 

są sowieckie/rosyjskie lotnicze bomby paliwowo-powietrzne 

ODAB-500P/PM/PMW, znajdujące 

się w uzbrojeniu Sił Zbrojnych Federacji 

Rosyjskiej i kilku innych państw. Analogicznym 

uzbrojeniem własnej produkcji dysponuje też 

prawdopodobnie Chińska Republika Ludowa. 

Większości wyżej wspomnianych wad nie 

mają ładunki powszechnie dzisiaj zwane termobarycznymi 

(TBX) i materiały wybuchowe 

o podwyższonej zdolności podmuchowej (EBX). 

RPO-A Szmiel – pierwowzór współczesnych broni termobarycznych. Z lewej przygotowanie do strzału z RPO-A, z prawej 

granatnik w położeniu bojowym (u góry) i transportowym oraz pociski z silnikami rakietowymi. 

Konstrukcja pocisku MO.1.02.05 do RPO-A Szmiel. 

❚ TBX i EBX – ładunki termobaryczne 

i materiały wybuchowe o zwiększonej 

zdolności podmuchowej 

Jedna z definicji określa kompozycje termobaryczne 

jako materiały wybuchowe o wysokim, 

ujemnym bilansie tlenowym, wzbogacone o dodatkowe 

paliwo, zwykle metaliczne, których 

działanie jest wzmacniane poprzez aerobowe 

reakcje w trzeciej fazie eksplozji. Ale po kolei… 

Pionierami w ich konstrukcji i zastosowaniu byli 

Sowieci, którzy jako pierwsi wprowadzili do uzbrojenia 

materiały tego typu i broń je wykorzystującą. 

Za protoplastę tych współczesnych uznaje się 

ładunki termobaryczne rakietowego miotacza 

ognia RPO-A Szmiel i pocisku MO.1.01.04 systemu 

TOS-1 Buratino, obydwa z lat 80. Konstrukcyjnie 

zbudowane są podobnie jak paliwowo-powietrzne, 

z tą różnicą, że wokół centralnego ładunku 

znajduje się specjalna mieszanina termobaryczna 

zawierająca ciekły materiał wybuchowy z dużą zawartością 

wysoce rozdrobnionego metalicznego 

paliwa (pył magnezowy lub aluminiowy). 

W pocisku do RPO-A zasadniczy ładunek stanowi 

1,9 kg kompozycji ОМ-100МI, której składniki to 

azotan izopropylu i pył magnezowy w proporcjach, 

odpowiednio, 54% i 46%. W nomenklaturze 


www.zbiam.pl

Technika wojskowa 

„Północnokoreańskie Pershingi II” – po raz pierwszy na defiladzie. 

Nowości defilady w Pjongjangu 

Tomasz Szulc 

Gwałtowne zaostrzenie sytuacji 

międzynarodowej wywołane przez 

agresję Rosji na Ukrainę ma 

ogólnoświatowe skutki. Bodaj 

najistotniejszym jest utrata wiary 

w nienaruszalność pewnych pryncypiów 

i powszechny wzrost poczucia 

zagrożenia. Wszędzie tam, gdzie tlą się 

konflikty, znacząco wzrosło zagrożenie 

ich eskalacją. Władze większości 

państw podejmują wobec tego 

różnorodne kontrposunięcia, a skoro 

międzynarodowe regulacje prawne 

okazują się bezużyteczne, jedyna 

nadzieja tkwi w militarnej sile, 

którą należy demonstrować, 

by uspokoić własnych obywateli 

i ostrzec przeciwników. 

Fotografie w artykule: KCNA, Internet. 

Jednym z regionów, w którym sytuacja od 

dawna jest uznawana za zagrażającą światowemu 

pokojowi jest Półwysep Koreański. 

Dzieje się tak z dwóch powodów – po pierwsze, 

wojna z lat 1950–1953 nie zakończyła się, a jedynie 

wstrzymano działania wojenne, po drugie 

władze Koreańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej 

od 70 lat (!) grożą swoim południowym 

rodakom wznowieniem wojny i mimo tragicznej 

sytuacji gospodarczej w swoim kraju, 

inwestują miliardy w zbrojenia, także nuklearne. 

Od wielu lat okazją do prezentacji nowego 

uzbrojenia państwa dynastii Kimów są defilady 

wojskowe, organizowane w Pjongjangu z okazji 

rocznic różnych wydarzeń z najnowszej historii 

KRLD. Za granicą spodziewano się, że pierwsza 

defilada w tym roku zostanie zorganizowana 

z okazji 110. rocznicy urodzin założyciela dynastii 

– Kim Ir Sena. Tymczasem 15 kwietnia odbyła się 

jedynie „radosna” parada cywilna. Wojskowa została 

natomiast przeprowadzona 25 kwietnia, 

z okazji 90. rocznicy utworzenia Koreańskiej Armii 

Ludowo-Wyzwoleńczej. Zgodnie z nowym zwyczajem 

zorganizowano ją późnym wieczorem, co 

umożliwiło m.in. przelot samolotów, oświetlonych 

bardziej jaskrawo niż niejedna świąteczna 

choinka w dużym centrum handlowym. 

Defiladę lądową zapoczątkowały liczne kolumny 

piesze, w ekwipunku których pojawiły się 

nowości różnego kalibru. Największą, dosłownie 

i w przenośni, były wyrzutnie rakiet, wyglądające 

podobnie do znanych m.in. ze skutecznego użycia 

przeciw rosyjskim wozom bojowym na Ukrainie 

szwedzko-brytyjskich wyrzutni NLAW. Nie 

wiadomo oczywiście, jakie rakiety miałyby być 

z nich odpalane i czy takowe w ogóle skonstruowano 

(być może wyrzutnie były atrapami). 

Poza tym pokazano nową wersję karabinu wyborowego 

SWD i lokalnej konstrukcji karabin 

automatyczny (odpowiednik rosyjskiego Bizona, 

ale zapewne kal. 7,62 mm, wyróżniający się potężnym, 

cylindrycznym magazynkiem ślimakowym) 

z nowym tłumikiem (?) na wylocie lufy. 

Wśród formacji pieszych były też nietypowe, 

co złośliwi komentatorzy zagraniczni przypisali 

powszechnie znanemu zainteresowaniu Kim 

Dzong Una zagranicznymi filmami sensacyjnymi. 

Jedną z defilujących grup tworzyli młodzi, 

oczywiście uzbrojeni, mężczyźni ubrani w identyczne, 

czarne garnitury, białe koszule z czarnymi 

krawatami. To koreański Matrix, orzekli obserwatorzy. 

Były też dwie grupy, odziane 

w pomarańczowe i żółte przeciwchemiczne 

kombinezony oraz „uzbrojone” w tajemnicze 

pulweryzatory – to koreańskie Minionki! 

Wśród poważniejszych nowości była kolejna 

wersja pocisków Pukguksong, prawdopodobnie 

przeznaczonych do odpalania spod wody. Od poprzednich, 

demonstrowanych w ubiegłym roku, 

różniły się długością, szacowaną na 13,5 m, wobec 


www.zbiam.pl

Nowości z sił powietrznych świata 

Udany test pocisku AGM-183A ARRW 

16 maja biuro prasowe bazy lotniczej 

Edwards w Kalifornii poinformowało 

o przeprowadzeniu udanej próby odpalenia 

pocisku hipersonicznego Lockheed 

Martin AGM-183A ARRW (Air-Launched 

Rapid Response Weapon). Rezultat 

ten uzyskano w czasie czwartego testu, 

poprzednie były nieudane. Pocisk został 

odpalony przez bombowiec strategiczny 

Boeing B-52H Stratofortress należący 

do 419. dywizjonu doświadczalnego US 

Air Force, który stacjonuje w Edwards. 

Celem próby było sprawdzenie w praktyce 

procedury zrzutu i odejścia pocisku 

od nosiciela, zebranie danych telemetrycznych 

związanych z lotem hipersonicznym 

oraz faktyczne przetestowanie 

możliwości osiągnięcia i utrzymania wysokiej 

naddźwiękowej prędkości lotu 

[przebadano pracę rakietowej części napędowej, 

ale bez hipersonicznej beznapędowej 

części bojowej, czyli Tactical 

Boost Glide, TBG, którą ma przenosić 

AGM-183A – przyp. red.]. W ubiegłym 

roku US Air Force trzykrotnie próbowała 

bez sukcesu zrealizować test rakietowego 

napędu AGM-183A ARRW. Za 

każdym razem problemem były czynniki 

techniczne. Sukces majowej próby 

może dać pozytywny sygnał Kongresowi 

– wg planów program ma 

otrzymać budżet w wysokości ok. 

100 mln USD na dalsze próby przed 

podjęciem decyzji o uruchomieniu 

produkcji i wdrożeniu do eksploatacji. 

Głównym celem programu ARRW jest 

opracowanie i wdrożenie do służby w US 

Air Force pocisków hipersonicznych jeszcze 

w bieżącym dziesięcioleciu. Broń ma 

pozwalać na niszczenie celów o szczególnym 

znaczeniu, a także w krótkim 

czasie od postawienia zadania. Obok 

bombowców, ich nosicielami mają być 

m.in. wielozadaniowe samoloty bojowe 

Boeing F-15EX Advanced Eagle. Według 

Lockheed Martina pocisk ma uzyskiwać 

zasięg ok. 1600 km i prędkość Ma ≥ 5. 

Elbit dostarczy systemy samoobrony 

do samolotów A330MRTT 

17 maja firma Elbit Systems poinformowała, 

że została wybrana przez 

Airbus Defence na dostawcę systemów 

samoobrony do samolotów 

tankowania powietrznego A330MRTT 

zamówionych przez nieujawnionego 

klienta europejskiego. 

W ramach umowy dostawy obejmą 

zestawy DIRCM, które zostały wcześniej 

zamówione przez innych użytkowników 

tych maszyn (m.in. Zjednoczone 

Emiraty Arabskie i europejskie konsorcjum 

MMF). Umowa ma także obejmować 

zestaw innych urządzeń walki 

elektronicznej. Zamawiający i dostawca 

sprzętu nie poinformowali o wartości 

zlecenia i liczbie systemów. 

System DIRCM (Directed Infra-Red 

Counter Measure System) został dotychczas 

zabudowany na ponad 25 typach 

samolotów i śmigłowców zarówno wojskowych, 

jak i cywilnych, a łączny nalot 

statków powietrznych wyposażonych 

w niego przekroczył 350 000 godzin. 

Formalny początek programu NMH 

18 maja resort 

obrony Wielkiej 

Brytanii uruchomił 

program NMH, 

którego celem 

jest zakup do 44 

wielozadaniowych 

śmigłowców, 

które zastąpią 

m.in. obecnie 

eksploatowane 

Pumy. Fot. MoD/ 

/Crown Copyright. 

18 maja na stronach internetowych brytyjskiego 

rządu ogłoszono postępowanie 

przetargowe NMH (New Medium 

Helicopter), dotyczące zakupu nowych 

wielozadaniowych śmigłowców transportowych 

przeznaczonych dla Sił Zbrojnych 

Zjednoczonego Królestwa. Zgodnie 

z wcześniejszymi deklaracjami, 

program NMH ma obejmować zakup do 

44 wiropłatów nowego typu, które wraz 

z pakietem dodatkowym (obejmującym 

dwa symulatory misji, szkolenie załóg 

i personelu obsługi naziemnej, pakiet 

części zamiennych, zestaw urządzeń do 

Airbus dostarczył Marine nationale 

pierwszego H160 

20 maja niderlandzka Organizacja Materiałów 

Obronnych (DMO) poinformowała, 

że w zakładach koncernu Boeing 

w Mesa w stanie Arizona odbyła się 

uroczystość związana z uruchomieniem 

montażu pierwszego śmigłowca 

AH-64E Apache Guardian przeznaczonego 

dla Koninklijke Luchtmacht. Łącznie 

Królestwo Niderlandów zamówiło 

28 AH-64E, które powstają poprzez 

przebudowę eksploatowanych od połowy 

lat 90. AH-64D Apache Longbow. 

Wiropłaty przeznaczone dla Niderlandów 

mają zostać dostarczone w najnowszym 

standardzie AH-64E Version 6. 

Niderlandy podpisały międzyrządową 

umowę LoA ze Stanami Zjednoczonymi 

w sprawie przebudowy AH-64D 

do standardu AH-64E we wrześniu 

2018 r. Całość prac ma zostać zrealizowanych 

do końca 2025 r., a konwersja 

19 maja w zakładach koncernu Airbus 

w Marignane koło Marsylii odbyła się 

uroczystość przekazania pierwszego 

wielozadaniowego śmigłowca H160 

w konfiguracji poszukiwawczo-ratowniczej 

SAR, który ma być w przyszłości 

wykorzystywany przez francuskie 

Aéronavale. 

Formalnym właścicielem maszyny 

jest cywilne konsorcjum obejmujące firmy 

Airbus, Babcock i Safran Helicopter 

Engines. W ramach umowy pomiędzy 

Dyrekcją Generalną ds. Uzbrojenia a konsorcjum, 

Aéronavale wdroży sześć H160 

SAR (cztery zamówione w lutym 2020 r., 

dwa kolejne w maju 2021 r.), które mają 

pozwolić na zastąpienie leciwych wiropłatów 

Alouette III w trzech bazach. 

Wyposażenie ma obejmować m.in. 

wciągarkę ratowniczą i optoelektroniczną 

głowicę obserwacyjną Safran EuroFlir 

410. Obecnie pierwszy egzemplarz H160 

trafił do zakładów firmy Babcock, gdzie 

odbędzie się instalacja docelowego wyposażenia. 

Dostawa do użytkownika ma 

zostać zrealizowana jeszcze w tym roku. 

Okres leasingu wynosi dziesięć lat. 

Rozwijany przez koncern Airbus wielozadaniowy 

śmigłowiec H160 ma już specjalną 

linię militarną – H160M Guépard. 

Pierwszym jej użytkownikiem mają być 

Siły Zbrojne Republiki Francuskiej, które 

planują zamówienie 169 egzemplarzy 

dla wszystkich rodzajów sił zbrojnych. 

H160M pozwolą zastąpić kilka typów 

obecnie wykorzystywanych wiropłatów. 

Także francuska Żandarmeria zamówiła 

10 H160, które mają stanowić wzmocnienie 

sił specjalnych przed letnimi Igrzyskami 

Olimpijskimi w Paryżu w 2024 r. 

Pierwszy AH-64E dla Niderlandów 

na linii montażowej 

Airbus przekazał firmie Babcock 

do końcowego wyposażenia 

pierwszy wielozadaniowy 

śmigłowiec H160 w konfiguracji 

poszukiwawczo-ratowniczej 

SAR, który ma być w przyszłości 

wykorzystywany przez 

Aéronavale. 

Fot. Airbus Helicopters. 

pierwszej transzy 11 maszyn została 

zakontraktowana przez Departament 

Obrony w sierpniu 2019 r. W ramach tej 

samej umowy, do marca 2024 r. ma zostać 

dostarczony także symulator klasy 

FMS. Dostawa śmigłowców do zakładów 

Boeinga została zrealizowana na 

przełomie 2020 i 2021 r. 

Procedura przebudowy do standardu 

AH-64E śmigłowców wcześniejszych 

wersji jest standardową. Podobnie program 

jest realizowany na potrzeby US 

Army, a taka opcja jest także oferowana 

innym użytkownikom wiropłatów tej rodziny. 

AH-64E Apache Guardian obecnie 

w Europie jest eksploatowany przez 

Siły Zbrojne Stanów Zjednoczonych, 

a także rozpoczęły się dostawy AH-64E 

do Wielkiej Brytanii. Być może na modernizację 

swoich maszyn zdecyduje się też 

Grecja, eksploatująca 28 AH-64A/D. 

obsługi naziemnej, wsparcie logistyczne 

itp.). Przewidziany budżet to od 900 mln 

do 1,2 mld GBP, a spodziewanych oferentów 

ma być pięciu. Według zapisów specyfikacji 

postępowania, realizacja umowy 

powinna zostać zakończona w osiem 

lat od podpisania kontraktu, a do udzielenia 

zamówienia będzie zastosowana 

procedura negocjacyjna. Lista podmiotów 

zakwalifikowa- Cd. na str. 55 


www.zbiam.pl

Polityka obronna 

Polityczno-militarna rywalizacja 

na obszarze południowego Pacyfiku 

Australia i Stany Zjednoczone uznają Pacyfik za własne „podwórko”, a rosnącą aktywność Chińskiej Republiki Ludowej traktują jako bezpośrednie zagrożenie dla swych 

wpływów. Na zdjęciu śmigłowiec Royal Australian Navy MRH-90 Taipan na wyspie Fotuha (Tonga) – operacja humanitarna „Tonga Assist” (2022 r.). 

Robert Czulda 

Podpisane w kwietniu bieżącego roku 

porozumienie o współpracy w sferze 

bezpieczeństwa pomiędzy Chińską 

Republiką Ludową a Wyspami Salomona 

stanowi kolejny dowód ilustrujący 

rosnące zaangażowanie – tak polityczne, 

jak i wojskowe – Pekinu na obszarze 

południowego Oceanu Spokojnego. 

Prowadzi to do wzrostu obaw ze strony 

państw, które wody te traktowały dotąd 

jako wyłączną strefę swoich wpływów – 

Australii i przede wszystkim Stanów 

Zjednoczonych. 

Fotografie w artykule: Departament Obrony Australii, 

Royal Australian Navy, US Navy, Ministerstwo Spraw 

Zagranicznych ChRL, Fred Slone/Stuff, Marynarka 

Wojenna Republiki Fidżi, US Air Force/Senior Airman 

Michael S. Murphy, China Global Television Network. 

Będące monarchią konstytucyjną i uznające 

zwierzchność brytyjskiej królowej Elżbiety 

II Wyspy Salomona to państwo, które rzadko 

trafia na czołówki gazet – mowa wszak o liczącym 

zaledwie 710 000 mieszkańców kraju, którego 

podstawą gospodarki jest rolnictwo 

i rybołówstwo. Znajduje się na uboczu światowej 

geopolityki, chociaż to powoli się zmienia. Od 

pewnego czasu o wpływy w tym państwie walczy 

bowiem kilku wielkich graczy. Do 2019 r. Wyspy 

Salomona utrzymywały dyplomatyczne relacje 

z Tajwanem (Republiką Chińską), ale w wyniku 

presji Pekinu rząd w Honiarze na wyspie Guadalcanal 

wycofał swoje uznanie dla władz w Tajpej 

i związał się z Chińską Republiką Ludową. 

Wyspy Salomona położone są w strategicznie 

istotnym miejscu – kluczowym z punktu widzenia 

ewentualnych działań morskich, co pokazały 

dobitnie wydarzenia II wojny światowej. Stała 

obecność wojskowa na nich dawałaby Pekinowi 

możliwość projekcji siły na Pacyfiku, co miałoby 

niebagatelne znaczenie w razie ewentualnej 

wojny ze Stanami Zjednoczonymi lub/i Australią. 

Trudno przecenić też znaczenie tego miejsca 

w razie wojny z Tajwanem – wówczas chińska 

baza na Wyspach Salomona mogłaby stanowić 

niezwykle cenne źródło pozyskiwania informacji 

o ruchu zarówno morskim, jak i powietrznym 

w rejonie „zbuntowanej prowincji” oraz Australii. 

Nic więc dziwnego, że Chińczycy od dawna 

czynią zakusy wobec Tulagi, a więc wyspy, która 

niegdyś służyła jako miejsce stacjonowania dowództwa 

wojsk brytyjskich, a następnie japońskich. 

Chiny chciałyby wykorzystać znajdującą się 

tam głęboką zatokę, która byłaby idealna jako 

wysunięty punkt bazowania nawet największych 

okrętów. O chińskich zakusach wobec mającej 

zaledwie 2 km2 Tulagi amerykańska prasa pisała 

już w 2019 r. Wówczas firma z Pekinu porozumiała 

się w sprawie wieloletniej dzierżawy terenu 

z miejscowymi władzami, ale ostatecznie przedsięwzięcie 

zostało zablokowane, co było efektem 

m.in. nacisków lokalnego społeczeństwa i presji 

Stanów Zjednoczonych. 

Chociaż premier Wysp Salomona Manasseh Sogavare 

zapowiedział, że porozumienie z Pekinem 

„nie naruszy pokoju i harmonii” w regionie, to zarówno 

Amerykanie, jak i Australijczycy obawiają 

się, że umowa, najpewniej co najmniej na pięć lat, 

posłuży Chinom do realizacji ich zasadniczego 

celu – budowy bazy morskiej na Wyspach Salomona. 

Według pojawiających się w prasie przecieków, 

Chiny uzyskały prawo do wizyt swych 

okrętów na Wyspach Salomona, korzystania 

z miejscowej infrastruktury, a także do wysyłania sił 

bezpieczeństwa celem „ochrony chińskiego personelu 

i inwestycji w tym kraju”. O zakresie działań 

decydować mają Chińczycy, choć za zgodą miejscowych 

władz. Innymi słowy, Chiny, które od 

ubiegłego roku szkolą na Wyspach Salomona siły 

bezpieczeństwa (w tym formacje wyspecjalizowane 

w rozpędzaniu demonstracji), wykonały znaczący 

ruch na drodze do uzyskania stałych wpływów 

na południowo-zachodnim Pacyfiku. 

Nie tylko zresztą Wyspy Salomona znajdują się 

„na celowniku” Pekinu, bowiem Chiny od niemal 

dwóch dekad powoli budują swoje wpływy na 

całym obszarze południowego Pacyfiku, zamieszkiwanym 

przez ok. 13 milionów ludzi w 14 państwach. 

W latach 2006–2019 chińscy wojskowi 

odwiedzili region 24 razy. Ponad 60% spośród 

tych wizyt towarzyszyła obecność okrętów Marynarki 

Wojennej Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej. 

Chińskie siły zbrojne oferują szkolenia, 

przekazują uzbrojenie i sprzęt, a także pożyczki. 

Chińskie wsparcie zostało jeszcze zwiększone 


www.zbiam.pl

Samoloty bojowe 

Łukasz Pacholski 

Koniec maja bieżącego roku przyniósł 

ożywioną dyskusję nad kolejnym 

pakietem „pomostowych” zakupów 

Ministerstwa Obrony Narodowej 

z pominięciem krajowego przemysłu 

obronnego. Miało to m.in. związek 

z wizytą ministra Mariusza Błaszczaka 

w Republice Korei, gdzie obok 

kwestii wzmocnienia potencjału 

Wojsk Lądowych, pojawił się także 

wątek lotniczy. 

Fotografie w artykule: Łukasz Pacholski, Leonardo, 

KAI, Ministerstwo Obrony Narodowej. 

Uroczyste podpisanie 31 stycznia 2020 r. 

międzyrządowej umowy LOA pomiędzy 

Rzeczpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi 

Ameryki, dotyczącej pozyskania 32 wielozadaniowych 

samolotów bojowych Lockheed 

Martin F-35A Lightning II miało być – po zakupie 

i wdrożeniu 48 maszyn Lockheed Martin F-16C/D 

Block 52+ – drugą fazą procesu modernizacji 

sprzętowej lotnictwa bojowego Sił Powietrznych. 

Jego finałem ma być całkowite wycofanie z eksploatacji 

statków powietrznych sowieckiej produkcji, 

a więc MiG-29/UB (dwie eskadry) i Su-22M4/ 

/UM3K (jedna eskadra). Jak łatwo policzyć, 32 

F-35A wystarczą do uzbrojenia jedynie dwóch 

eskadr, a od dawna za minimalną liczbę eskadr bojowych, 

pozwalającą na wykonywanie zadań postawionych 

przed Siłami Powietrznymi, uznaje się 

sześć, wyposażonych w naddźwiękowe wielozadaniowe 

samoloty bojowe. W związku z tym po zamówieniu 

samolotów 5. generacji, także na łamach 

miesięcznika „Wojsko i Technika”, publicyści zaczęli 

zadawać pytania dotyczące przyszłości szóstej eskadry 

naddźwiękowych samolotów bojowych. 

Ważne wydarzenia związane z kierunkami dalszego 

rozwoju Sił Powietrznych miały miejsce 

w latach 2019–2021. Pierwszym z nich był, przyjęty 

w październiku 2019 r., wieloletni Plan Modernizacji 

Technicznej Wojska Polskiego na lata 2021–2035 

z uwzględnieniem 2020 r., w którym zapisano potrzebę 

zakupu dodatkowych wielozadaniowych 

samolotów bojowych F-16. Drugim były obrady 

sejmowej Komisji Obrony Narodowej w kwietniu 

2021 r. Wówczas inspektor Sił Powietrznych, gen. 

dyw. pil. Jacek Pszczoła poinformował, że w ramach 

programu Harpia zaplanowano docelowo 

zakup 64 nowych wielozadaniowych samolotów 

bojowych, co pozwoliłoby na sformowanie szóstej 

i siódmej eskadry. Dodatkowo wskazał, że decyzje 

o zakupie pozostałych 32 maszyn (bez wskazania 

typu) powinny zapaść do końca obecnej 

dekady, co umożliwiłoby wdrożenie ich do eksploatacji 

w latach 2030–2035. Co więcej, zadeklarowano, 

że nadal używane w Siłach Powietrznych 

samoloty myśliwsko-bombowe Su-22M4/UM3K 

(ogółem 18) mają być eksploatowane najwyżej do 

końca 2025 r. Natomiast dwie eskadry MiG-ów-29 

miały wg ówczesnych planów pełnić swoją służbę 

na „zakładkę”, do momentu wdrożenia do 

służby zamówionych F-35A. Jak wiadomo, 

pierwsza eskadra nowych maszyn ma bazować 

w Łasku, natomiast rozmieszczenie drugiej pozostaje 

formalnie niejawne. 

Podobnie jak w przypadku F/A-50 Golden Eagle, atutami M-346FA mają być niższe koszty eksploatacji. Zdaniem 

Leonardo, konstrukcja ta mogłaby skutecznie zastąpić wycofywane do 2025 r. Su-22, ale czy ich zadań z lepszym 

skutkiem nie wykonają F-16C/D Jastrząb i F-35A Lightning II? 

„Pomostowe” samoloty bojowe 

dla Sił Powietrznych? 

W czasie majowej wizyty ministra Mariusza Błaszczaka w zakładach KAI jeden z samolotów F/A-50 Golden Eagle 

otrzymał okolicznościowe biało-czerwone oznaczenie. Czy to element strategii negocjacyjnej, czy może coś więcej? 

Powyższy stan rzeczy, pomimo usilnych prób zainteresowania 

decydentów w Ministerstwie Obrony 

Narodowej alternatywnymi rozwiązaniami, wydawał 

się stabilny. Sytuacja zmieniła się 24 lutego 

2022 r., kiedy rozpoczęła się rosyjska agresja na Ukrainę. 

Już 28 lutego pojawiły się w obiegu publicznym 

pierwsze doniesienia o możliwości dostarczenia 

stronie ukraińskiej do 70 samolotów bojowych 

MiG-29 i Su-25 przez państwa Unii Europejskiej oraz 

NATO (de facto chodziło o Bułgarię, Słowację i Polskę), 

jednak w kolejnych dniach sprawa zakończyła 

się fiaskiem. Wśród powodów, obok niepotrzebnego 

upublicznienia całej sprawy przez przedstawicieli 

rządu RP i kontrowersji politycznych, można było 

wymienić w przypadku polskich MiG-ów-29 trudności 

techniczne z szybką realizacją tego przedsięwzięcia: 

niestandardowe dla Ukrainy systemy łączności 

(inne częstotliwości pracy, odmienny krok 

strojenia itp.); różny standard wyposażenia maszyn 

(m.in. architektury kabin), w tym pomiędzy eksploatowanymi 

w Mińsku Mazowieckim i Malborku; 

a także choćby przeskalowanie podstawowych 

przyrządów pilotażowych na miary anglosaskie. 

Przed przekazaniem konieczne byłoby także zdemontowanie 

z MiG-ów niejawnych elementów 

systemu identyfikacji bojowej „swój-obcy”, modułów 

SAASM zwiększających precyzję wskazań odbiorników 

GPS (zintegrowanych z platformą bezwładnościową 

i systemem nawigacji TACAN 

zmodyfikowanych maszyn) oraz części systemów 

łączności pracujących w systemie Have Quick. To 

wszystko wymagałoby prac dostosowawczych, 

lotów próbnych, a także przeszkolenia ukraińskich 

pilotów i techników. 

19 kwietnia ówczesny rzecznik prasowy Departamentu 

Obrony Stanów Zjednoczonych John 

F. Kirby poinformował w czasie konferencji prasowej, 

że państwa sojusznicze wspierają Ukrainę 


www.zbiam.pl

Samoloty bojowe 

Zmodernizowany wielozadaniowy samolot 

bojowy MiG-29SM serbskiego lotnictwa 

Jeden z pierwszych zmodernizowanych do wielozadaniowego standardu MiG-29SM samolotów myśliwskich MiG-29/L-18 serbskiego lotnictwa wojskowego podczas 

statycznej prezentacji w ramach pokazu „Štit-2022“ na lotnisku w Batajnicy w Belgradzie. Wraz z maszyną wystawiono bogaty zestaw uzbrojenia podwieszanego. 

Na drugim planie widoczna nowa wieża kontrolna lotniska. 

Miroslav Gyűrösi 

Podczas pokazu nowych zdolności 

Sił Zbrojnych Serbii „Štit-2022“, 

który odbył się 30 kwietnia w Bazie 

Lotniczej im. płk. Milenko Pavlovića 

w Batajnicy w Belgradzie, swą premierę 

miało kilka nowych dla Vojska Srbije 

systemów uzbrojenia, a licznie 

zgromadzeni oficjalni goście, 

jak też zwykli widzowie, 

mogli podziwiać je podczas pokazów 

dynamicznych i statycznych. 

Fotografie w artykule Miroslav Gyűrösi. 

Oczywiście, pierwsze skrzypce grał rakietowy 

system przeciwlotniczy FK-3 (szerzej 

w WiT 5/2022), najnowszy nabytek serbskich 

przeciwlotników, kilka tygodni wcześniej 

dostarczony przez Chińską Republikę Ludową. 

Jednak po elementach FK-3, wśród uzbrojenia Sił 

Powietrznych i Obrony Przeciwlotniczej Serbskich 

Sił Zbrojnych (Ratno vazduhoplovstvo i protivvazduhoplovna 

odbrana Vojske Srbije, RViPVO VS) 

zdecydowanie najciekawsza była pierwsza publiczna 

prezentacja zmodernizowanego samolotu 

myśliwskiego MiG-29SM. Obecnie RViPVO VS dysponują 

łącznie 14 samolotami rodziny MiG-29, 

z tego 11 jednomiejscowymi bojowymi i trzema 

dwumiejscowymi szkolno-treningowymi. Spośród 

18 maszyn (16 bojowych 9.12B i dwie szkolno- 

-treningowe 9-51, lokalne oznaczenie L-18/NL-18) 

zakupionych przez Socjalistyczną Federacyjną Republikę 

Jugosławii w ZSRS i dostarczonych w latach 

1988–1989 do dziś przetrwały w linii jedynie 

cztery (trzy 9.12B i jedna 9-51). W związku z postępującym 

kryzysem sprzętowym, Serbia pozyskała 

w 2017 r. sześć używanych egzemplarzy od Federacji 

Rosyjskiej (jeden 9.12, trzy 9.13 i dwa 9.51), zaś 

rok później dołączyły do nich cztery samoloty wersji 

9.13 z Republiki Białorusi. 

Przed laty Serbia, z rosyjską pomocą, przeprowadziła 

ograniczoną modernizację swych 

MiG-ów-29, które pozostały w użyciu po walkach 

w obronie przestrzeni powietrznej państwa 

przed alianckimi nalotami podczas operacji 

„Noble Anvil“ i „Allied Force“ w 1999 r. Było to 

pięć maszyn, spośród których cztery to jednomiejscowe 

L-18, a jedna dwumiejscowa NL-18. Ich 

„mała modernizacja“ została przeprowadzona 

w połowie pierwszej dekady obecnego stulecia 

w zakładach w Rosji. Koncepcyjnie i konstrukcyjnie 

Samolot myśliwski L-18 (9.12B) z numerem „18101” wystawiony na Aeromíting Batajnica 2012, który przeszedł 

„małą modernizację” w latach 2007–2008. Na grzbiecie kadłuba widoczne nowe światło błyskowe. 

Kabina pilota samolotu L-18 „18101” po „małej modernizacji”. 

Dobrze widoczny nowy wyświetlacz wielofunkcyjny 

MFI-54 (po prawej) i pulpit sterowania-wyświetlacz 

PU-29 (u podstawy wskaźnika przeziernego ILS-31). 


www.zbiam.pl

Wiroplaty wojskowe 

Schwerer Transporthubschrauber dla Boeinga 

Łukasz Pacholski 

Pierwszego czerwca minister obrony 

Republiki Federalnej Niemiec Christine 

Lambrecht poinformowała 

o rozstrzygnięciu programu zakupu 

ciężkich śmigłowców transportowych, 

który krył się pod kryptonimem STH 

(Schwerer Transporthubschrauber). 

Oficjalnie ogłoszony werdykt 

postępowania potwierdził wcześniejsze 

przecieki wskazujące na wybór oferty 

korporacji Boeing. Tym samym 

do Luftwaffe mają trafić wiropłaty 

CH-47F Chinook Block II. 

Ilustracje w artykule: Boeing, Bundeswehr. 

Decyzja władz federalnych i jej argumentacja 

powinna być dokładnie przeanalizowana 

w Polsce, choćby przy okazji 

programu zakupu śmigłowców bojowych Kruk 

(o czym dalej). Rozstrzygnięcie STH to wynik kumulacji 

decyzji – rosyjska agresja na Ukrainę zapoczątkowała 

proces wzrostu wydatków obronnych 

państw NATO. W przypadku Republiki 

Federalnej Niemiec mowa nawet o 100 mld 

EUR. Pozwoli to osiągnąć rekomendowany 

przez NATO poziom wydatków na obronność 

wynoszący przynajmniej 2% PKB. W ramach 

dodatkowych środków, spora część ma zostać 

wydatkowana właśnie na potrzeby Luftwaffe 

– poza śmigłowcami planowany jest zakup następców 

samolotów uderzeniowych Panavia 

Tornado (obecny rząd rekomenduje pozyskanie 

35 Lockheed Martin F-35A Lightning II i kolejnej 

partii Eurofighterów), a także drugiej partii morskich 

maszyn patrolowych bazowania lądowego 

Boeing P-8A Poseidon (łącznie Niemcy chcą 

Wizja artystyczna śmigłowca Boeing CH-47F Chinook Block II w barwach Luftwaffe. 

mieć w linii 12 egzemplarzy, co oznacza zamówienie 

dodatkowych siedmiu). 

Potrzeba zakupu nowych ciężkich śmigłowców 

transportowych była sygnalizowana przez Ministerstwo 

Obrony Republiki Federalnej Niemiec (Bundesministerium 

der Verteidigung, BMVg) od kilku 

lat. Ma to związek z faktem, że obecnie eksploatowane 

wiropłaty Sikorsky CH-53G Stallion są już 

w zaawansowanym wieku (110 egzemplarzy dostarczono 

w latach 1969–1975). Wówczas ich wybór, 

jako następcy śmigłowców Piasecki H-21 i Sikorsky 

S-34G (konkurowały z CH-47B Chinook firmy 

Boeing Vertol) miał związek z potrzebami operacyjnymi, 

które nie mogły być spełnione przez inną 

konstrukcję. Chodziło m.in. o możliwość transportu 

w ładowni planowanych do wdrożenia w jednostkach 

aeromobilnych lekkich pojazdów gąsienicowych 

(Wiesel). Ważna była także współpraca przemysłowa, 

ponieważ spośród 110 niemieckich 

maszyn 108 zmontowały zakłady VFW-Fokker 

GmbH w Spirze (Nadrenia-Palatynat). 

Ciężkie śmigłowce CH-53G Stallion, których dostawy zakończono w latach 70., muszą do końca obecnej dekady zostać 

wymienione na nowe wiropłaty. Ostatecznie będą nimi CH-47F Chinook Block II. Jednym z argumentów stojących 

przed laty za zakupem CH-53G przez Bundeswehrę była możliwość zabrania do ładowni lekkich pojazdów gąsienicowych 

Wiesel. Obecnie z tego typu wymogów zrezygnowano. 

W latach 90. rozpoczęto systematyczną modernizację 

CH-53G, która umożliwiła ich dalszą 

eksploatację na współczesnym polu walki, jednak 

decydenci w Berlinie zaczynali już wówczas 

dostrzegać nadchodzący kres ich eksploatacji. 

Wycofanie z użycia ostatniej maszyny miało nastąpić 

w 2030 r. Od początku programu STH, 

a więc od 2017 r. (RFP wystosowano w 2019 r.), ze 

względów ekonomicznych i przyjętego harmonogramu 

przedsięwzięcia, Niemcy zakładali zakup 

gotowej konstrukcji, dostarczonej przez macierzyste 

zakłady producenta – to z kolei 

ograniczało rywalizację do dwóch potencjalnych 

dostawców ze Stanów Zjednoczonych – Boeinga 

(CH-47F Chinook) i Lockheed Martina (CH-53K 

King Stallion). Zakup miał objąć 45÷60 wiropłatów, 

a budżet programu określono na ok. 3 mld 

USD. Działania promocyjne w ramach STH zapoczątkowano 

podczas berlińskiego salonu lotniczego 

ILA 2018, kiedy Lockheed Martin zaprezentował 

– po raz pierwszy w Europie – także 

w locie, jeden z przedseryjnych egzemplarzy 

CH-53K. Oczywiście, obecny był też Boeing 

z CH-47F Chinook Block I (tylko statycznie). Pierwsze 

podejście do rozstrzygnięcia programu STH 

zakończyło się we wrześniu 2020 r., kiedy całą 

procedurę anulowano – powodem były zbyt wysokie 

koszty ofert obydwu rywali. BMVg nie upubliczniło 

jednak szczegółowych danych liczbowych. 

Jednym z powodów wysokich cen były 

zapisane w dokumentacji postępowania wymagania 

użytkownika, które powodowały podwyższenie 

ceny jednostkowej. Po fiasku pierwszego 

podejścia rząd w Berlinie deklarował chęć jak 

najszybszego wznowienia procedury na bazie 

zmodyfikowanych wymagań – m.in. miały one 

obejmować rezygnację z części kosztownych 

modyfikacji konstrukcji i zamówienie śmigłowców 

poprzez procedurę Foreign Military Sales 

(FMS) z „półki”. 


www.zbiam.pl

Uzbrojenie morskie 

Artyleria okrętowa spod znaku Leonardo 

Andrzej Nitka 

8 kwietnia w Gdyni odbył się briefing 

prasowy konsorcjum PGZ-Miecznik, 

w trakcie którego zaprezentowano 

postępy w realizacji programu pozyskania 

wielozadaniowych fregat rakietowych 

dla Marynarki Wojennej RP. 

Przedstawiono na nim również 

informacje na temat systemów 

uzbrojenia okrętów mających powstać 

w ramach programu Miecznik. 

Podczas tego spotkania potwierdzono, 

że polskie fregaty, bazujące na brytyjskim 

projekcie Arrowhead 140, 

uzbrojone będą między innymi 

w system artyleryjski kalibru 76 mm. 

Fotografie w artykule: Andrzej Nitka, Leonardo. 

Wzwiązku z tym, że brytyjski przemysł 

obronny nie produkuje uzbrojenia 

tego kalibru, najbardziej racjonalnym 

rozwiązaniem wydaje się zamówienie do 

naszych fregat armat okrętowych OTO 76/62 

Super Rapid kalibru 76 mm, wytwarzanych 

przez koncern Leonardo. Pozwoli to na unifikację 

uzbrojenia z zamontowanym na korwecie 

patrolowej ORP Ślązak, co przyniesie wymierne 

korzyści w wymiarze eksploatacyjnym 

i logistycznym. Warto w związku z tym bliżej 

przyjrzeć się ofercie Leonardo w zakresie artylerii 

okrętowej i jego propozycji dla polskiej 

floty. Dzięki niedawnej wizycie przedstawiciela 

ZBiAM w zakładzie Leonardo w La Spezii (dawna 

fabryka słynnej firmy Oto Melara) możemy 

przedstawić w tym obszarze informacje niejako 

z pierwszej ręki. 

Wyróżnikiem armat Super Rapid jest system MultiAmmo Feeding Magazine, który pozwala na automatyczny dobór amunicji 

pobieranej ze znajdujących się wokół barbety dwóch karuzelowych magazynów mieszczących łącznie 80 nabojów. 

Armata okrętowa OTO 76/62 Super Rapid na pokładzie korwety patrolowej ORP Ślązak. Działa tego typu mają duże 

szanse stać się głównym uzbrojeniem artyleryjskim fregat rakietowych zamówionych w ramach programu Miecznik. 

Podczas pobytu wyżej podpisanego, Leonardo 

zaprezentował swoje portfolio artylerii okrętowej, 

która może być wykorzystana na budowanych 

lub modernizowanych jednostkach 

pływających polskiej floty. Oczywiście, oferta ta 

dotyczy też programu Miecznik. Leonardo proponuje 

w tym przypadku trzy armaty OTO 

76/62 Super Rapid do wszystkich fregat rakietowych, 

które mają zostać zbudowane w ramach 

tego programu. Jak wspomniano na wstępie, jej 

wybór ze względu na eksploatację takowej 

w Marynarce Wojennej RP był racjonalny i uzasadniony, 

dając wymierne korzyści w czasie 

późniejszego użytkowania. Wraz z samymi armatami 

koncern proponuje zakup amunicji 

OTO Vulcano 76, która zwiększyłaby zarówno 

zasięg, jak i dokładność ognia artyleryjskiego. 

O ile wybór armaty Super Rapid do Mieczników 

wydaje się prawdopodobny, to w przypadku 

drugiej propozycji Leonardo już tak nie jest. 

Koncern oferuje bowiem sprzedaż czterech armat 

tego typu z przeznaczeniem do przezbrojenia 

korwety ZOP ORP Kaszub i okrętów rakietowych 

typu Orkan. Miałyby one zastąpić na 

pokładach tych jednostek sowieckiej produkcji 

76,2 mm armaty AK-176M, a tym samym dokonałoby 

się całkowite przezbrojenie polskich 

okrętów w armaty średniego kalibru zachodniej 

proweniencji. Zwłaszcza, że armaty AK-176M już 

dawno przestały być perspektywicznym wzorem 

uzbrojenia i są mocno wyeksploatowane, 

a w obecnej sytuacji międzynarodowej trudno 

się spodziewać, aby bez przeszkód można było 

realizować dostawy amunicji i części zamiennych 

do nich. Szczególnie w przypadku Kaszuba 

przezbrojenie jest jednak bardzo mało prawdopodobne. 

Ze względu na wiek tego okrętu trudno 


www.zbiam.pl

Okręty wojenne 

Fregaty typu Admirał Grigorowicz nie są z punktu widzenia trzeciej dekady XXI wieku nowoczesnymi okrętami, ale pozwoliły Rosji zdobyć trochę czasu potrzebnego na dopracowanie 

jednostek proj. 22350, jak też zastąpienie w ich konstrukcji zespołów zagranicznych, szczególnie ukraińskich. Mimo leciwego systemu walki są to jednak okręty wielozadaniowe. 

Czarnomorskie fregaty Putina 

Tomasz Grotnik 

„Rosyjska fregata Admirał Makarow” – 

ta fraza przewijała się niejednokrotnie, 

i zapewne jeszcze się pojawi, 

w informacjach medialnych nadchodzących 

z frontu rosyjsko-ukraińskiego 

na Morzu Czarnym. Okręty projektu 

11356R były już „uszkadzane”, a nawet 

„topione” przez Siły Zbrojne Ukrainy 

w czasie trwającego od 24 lutego 

konfliktu. I choć prawda nie okazywała 

się w żadnym z powyższych 

przypadków sprzyjającą dla Kijowa, 

to warto przybliżyć te jednostki. 

Tym bardziej, że po spektakularnym 

zniszczeniu 14 kwietnia krążownika 

rakietowego Moskwa proj. 1164 Atłant, 

są to największe okręty bojowe Floty 

Czarnomorskiej Federacji Rosyjskiej. 

Zresztą agencja informacyjna TASS 

spekuluje nawet, że nowym flagowcem 

tego związku operacyjnego będzie 

jednostka tej serii, a z powodu „zasług” 

w specoperacji przeciw Ukrainie, 

miałby to być właśnie 

Admirał Makarow. 

Fotografie w artykule: Koshmarik/forums.airbase.ru; 

US Navy/PH1 Jeff Hilton, MC2 John Herman; 

Bhāratīya Nau Senā; PSZ „Jantar”; OSK; 

Jurij Juganson; UK MoD Crown copyright/LPhot 

Louise George, forums.airbase.ru. 

Na obszarze wojny morskiej na Morzu 

Czarnym (szerzej w WiT 4/2022) operują 

dwie fregaty proj. 11356R – Admirał Makarów 

i Admirał Essien, trzecia – Admirał Grigorowicz – 

pozostała na Morzu Śródziemnym, odcięta przez 

zakaz ruchu wydany przez władze Republiki Turcji, 

które zablokowały przejście okrętów przez 

Bosfor i Dardanele. Para działająca u wybrzeży 

Ukrainy pozostaje solą w oku Kijowa. Już kilkakrotnie 

Ukraińcy ogłaszali, że którąś uszkodzili, 

a nawet iż zatopili Makarowa, ale tak się jednak 

nie stało. Co gorsza, okręty te, uzbrojone w system 

rakietowy Kalibr-NK, ostrzeliwują odległe 

cele na terenie Ukrainy, a Makarow nawet ma na 

koncie uszkodzenie 22 marca w rejonie Iljiczewska 

(30 km na południe od Odessy) ukraińskiego 

tendra nurkowego Netiszyn proj. 535 Krab, który 

stawiał miny morskie JaM. Dokonał tego przy 

użyciu przeciwlotniczego pocisku rakietowego 

3M317M systemu Sztil-1. 

Agresja Federacji Rosyjskiej na Ukrainę stała się 

impulsem do rozpoczęcia nowej zimnej wojny. 

Tak skutecznym, że państwa NATO, i nie tylko, 

zwiększają zakupy uzbrojenia, budżety obronne, 

a sam Sojusz poszerzy zasięg, po przyjęciu do 

swego grona Finlandii i Szwecji, otaczając niemal 

całe wybrzeże Bałtyku. To ironia historii, bowiem 

fregaty typu Admirał Grigorowicz w swoim DNA 

mają sporo z dozorowców proj. 1135, które zaprojektowano 

w najgorętszym okresie zimnej 

wojny. Ale tej pierwszej. 

❚ Wyjątkowo udane Burzyki 

Początek lat 60. był okresem dynamicznego rozwoju 

nie tylko sowieckich okrętów podwodnych, 

ale też sił ich zwalczania. Nosiciele strategicznych 

pocisków balistycznych i osłaniające je okręty 

torpedowe – jedne i drugie z napędem jądrowym, 

należące pierwotnie do Stanów Zjednoczonych 

Ameryki, a potem innych państw NATO, 

zidentyfikowano w Związku Sowieckim jako zasadnicze 

zagrożenie ze strony morza. W celu jego 

wyeliminowania rozpoczęto szereg prac nad 

projektami okrętów ZOP strefy oceanicznej (jednostki 

I rangi). Powstały wówczas projekty krążowników 

ZOP 1123 Kondor czy dużych okrętów 

ZOP 1134A, a potem 1134B Krieczet. Z drugiej strony 

projektowano i rozpoczęto budowę jednostek 

strefy morskiej, m.in.: proj. 61, 1124 Albatros i innych. 

Trwała też produkcja seryjna małych okrętów 

ZOP proj. 35, 204, 159 i ich odmian. 

Doprowadziło to do sytuacji, w której przemysł 

stoczniowy był nadmiernie obłożony zleceniami, 

zaś koszty budowy dużych okrętów ZOP – nawet 

jak na warunki socjalistycznej gospodarki sterowanej 

centralnie – były trudne do udźwignięcia. 

Z tego powodu zdecydowano o zaprojektowaniu 

dozorowców o cechach okrętów ZOP, 

o mniejszej wyporności, pozwalającej zarówno 

na samodzielne poszukiwanie i zwalczanie okrętów 

podwodnych w bliskiej strefie morskiej, jak 

też uczestnictwo w oceanicznych grupach poszukiwawczo-uderzeniowych 

skoncentrowanych 

wokół dużych jednostek ZOP, w których ich 

braki nie byłyby tak dokuczliwe. 

W 1964 r. w CKB-53 (Centralne konstruktorskoje 

biuro, Centralne Biuro Konstrukcyjne) 

w Leningradzie, pod kierownictwem głównego 

konstruktora Nikołaja Sobolewa, rozpoczęto 

prace nad proj. 1135 Buriewiestnik (burzyk). 

W ciągu kilku miesięcy przygotowano dziewięć 

wariantów projektu koncepcyjnego dozorowca 


www.zbiam.pl

WiT 6_2022 (81)promo

Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!

Delete template?

Save as template ?