Topsrbija br43

Zelene površine Novog Sada:
urbanog života i put
Dunavski park najstariji u Novom Sadu
U
savremenom urbanom kontekstu,
zelene površine predstavljaju
neophodan element za održivost
gradova i blagostanje njihovih stanovnika.
U Novom Sadu, kao gradu koji se
ubrzano razvija, zelene površine igraju
ključnu ulogu u ublažavanju negativnih
efekata urbanizacije, poboljšanju kvaliteta
vazduha, očuvanju biodiverziteta i
promovisanju zdravog i kvalitetnog života.
Projekat „Unapređenje korišćenja
uređenih zelenih površina“, koji sprovodi
Fakultet za ekonomiju i inženjerski
menadžment u Novom Sadu, uz podršku
Gradske uprave za zaštitu životne sredine,
dodatno naglašava značaj ovih prostora i
fokusira se na njihovo efikasnije korišćenje.
Ovaj članak analizira značaj zelenih
površina u Novom Sadu, sagledavajući
njihove ekološke, socijalne, psihosocijalne
i ekonomske aspekte, uzimajući u obzir
potrebe različitih korisničkih grupa i
izazove sa kojima se grad suočava.
Zelene površine deluju kao „pluća grada“,
apsorbujući zagađivače iz atmosfere,
smanjujući koncentraciju štetnih gasova
i poboljšavajući kvalitet vazduha. U
Novom Sadu, gde je zagađenje vazduha
značajan problem, očuvanje i proširenje
zelenih površina od vitalnog je značaja.
Drveće i vegetacija doprinose smanjenju
temperature vazduha kroz proces
evapotranspiracije, ublažavajući efekat
urbanih „toplotnih ostrva“. Osim toga,
zelene površine pružaju staništa za različite
biljne i životinjske vrste, čime se
doprinosi očuvanju biodiverziteta u urbanom
okruženju. U kontekstu klimatskih
promena, zelene površine igraju ključnu
ulogu u ublažavanju njihovih negativnih
posledica, poput ekstremnih temperatura
i poplava.
Zelene površine imaju snažan pozitivan
uticaj na socijalnu i psihosocijalnu dobrobit
građana. Boravak u prirodi dokazano
smanjuje stres, poboljšava raspoloženje i
kognitivne funkcije. U urbanim sredinama,
gde su ljudi izloženi buci, zagađenju
i stresnom načinu života, zelene površine
predstavljaju oaze mira i opuštanja. One
podstiču fizičku aktivnost, od šetnje i trčanja
do sportskih aktivnosti i igara na
otvorenom, čime se doprinosi poboljšanju
fizičkog zdravlja. Zelene površine takođe
promovišu socijalnu interakciju i jačanje
zajedništva, pružajući prostor za druženje,
piknike, organizovanje događaja i
okupljanja. U Novom Sadu, istraživanja
potvrđuju da su zelene površine važne za
socijalnu integraciju i stvaranje osećaja
pripadnosti zajednici. Efikasno povezivanje
i raspored zelenih površina, kao i
njihova integracija u širu zelenu mrežu,
ključni su za postizanje održivog urbanog
Ambijent kod Srpskog narodnog pozorišta
razvoja. Koncept zelene infrastrukture
podrazumeva planiranje i implementaciju
mreže povezanih zelenih prostora, uključujući
parkove, drvorede, zelene krovove,
vrtove i druge prirodne elemente u
urbanom okruženju. U Novom
Sadu, to znači stvaranje zelenih
koridora koji povezuju različite
delove grada, omogućavajući
protok vazduha, kretanje divljih
životinja i pružajući građanima
pristup prirodi. Dobro osmišljena
zelena infrastruktura doprinosi
poboljšanju ekoloških
uslova, smanjenju zagađenja,
smanjenju stresa i poboljšanju
kvaliteta života.
Istraživanja o korišćenju zelenih
površina u Novom Sadu
pružaju dragocene informacije
o potrebama različitih korisničkih
grupa. Postoji značajan potencijal
za unapređenje postojećih
zelenih površina u Novom
Sadu kroz unapređenje njihove
dostupnosti, opremljenosti,
održavanja, ekološke vrednosti i
uključivanja zajednice u procese donošenja
odluka. Sa ciljem da zelene površine
postanu funkcionalni, sigurni i inkluzivni
prostori za sve građane, potrebna su strateška
ulaganja u infrastrukturne i ekološ-
16