001-100_Wojsko_i_Technika_Historia_nr_spec_5-2025 short

WOJNA W POWIETRZU
Latający współcześnie Hurricane bazujący na historycznym
lotnisku Duxford, które dziś pełni
funkcje muzealne. Samolot ten od 2015 r. latał
w barwach Dywizjonu 303, natomiast od kilku
lat ma oznaczenia Dywizjonu 302, w czasie Bitwy
o Anglię startującego m.in. właśnie z Duxford.
Hurricane to typ samolotu, na którym
odniesione zostały największe sukcesy bojowe
w całej historii polskich skrzydeł. To smutne,
że żadne muzeum w Polsce nie ma egzemplarza
takiego myśliwca, a organizatorzy imprez lotniczych
w Polsce od kilkunastu lat ignorują inicjatywy
związane z udziałem Hurricane’a w pokazach
w naszym kraju. (© Robert Gretzyngier)
ze stalinowską Rosją, a Polska niepodległość
nie przetrwałaby ani realnie – nad Wisłą, ani
jako emigracyjna idea – w Londynie.
Historia tak się potoczyła, że żadna inna
z wielkich bitew polskiego oręża nie miała
już wpływu na to, kto zwycięży w II wojnie
światowej, a co najwyżej na to, kiedy to nastąpi
i na jakich konkretnie warunkach. Bitwa
o Anglię była jedyną podczas tamtej wojny,
której stawką były losy całego konfliktu w sensie
globalnym, a Polacy wnieśli decydujący
wkład w zwycięstwo. A co nie mniej istotne,
nie była to krwawa jatka toczona przez tysiące
prostych żołnierzy tracących życie jako mięso
armatnie. Bitwa o Anglię została stoczona
i wygrana – przy znaczącym udziale Polaków
– w sposób godny XXI wieku: przez stosunkowo
nieliczne grono świetnie wykształconych
fachowców posługujących się najnowocześniejszymi
dostępnymi wtedy narzędziami
walki połączonymi w złożony system. Niestety,
wciąż brak nam zrozumienia tego faktu i świadomości,
że Polacy nie byli w II wojnie światowej
naiwnymi romantykami, co to „z szabelką
na czołgi” albo „prosto do nieba czwórkami
szli”, tylko światowej klasy ekspertami w nowoczesnej
broni technicznej.
Inwazja?
W latach 1939 i 1940 r. armia niemiecka podbiła
większość państw europejskich, mając przez cały
The 1939-1945 Star (Gwiazda 1939–1945) jest
jednym z wielu brytyjskich odznaczeń pamiątkowych
za udział w II wojnie światowej, nadawanym
we wszystkich rodzajach sił zbrojnych (kolory
wstążki oznaczają: granatowy – marynarkę,
czerwony – armię, a jasnoniebieski – lotnictwo)
za udział w działaniach bojowych od 3 września
1939 do 2 września 1945 r. Odznaczenie
powstało w 1943 r. (jako Gwiazda 1939–1943)
i już w 1944 r. liczba nadań przekroczyła półtora
miliona. W lotnictwie Gwiazdę 1939–1945 nadawano
członkom personelu latającego za minimum
60 dni służby z przynajmniej jednym
lotem operacyjnym, a personelu naziemnego
– za minimum 180 dni służby. Lotnicy, którzy
wykonali przynajmniej jeden lot operacyjny
w jednostce myśliwskiej w okresie od 10 lipca
do 31 października 1940 r. mieli prawo do noszenia
na wstążce okucia z napisem „Battle
of Britain”. Przyjęło się uznawać fakt odznaczenia
gwiazdą z tym okuciem za równoznaczny
z oficjalnym tytułem uczestnika Bitwy o Anglię.
Por. Jerzy Jankiewicz jako jeden z nielicznych polskich lotników dobrze znał angielski kiedy przybył
na Wyspy Brytyjskie. Już latem 1939 r. przeszedł w Anglii przeszkolenie na Hurricane’ach, po czym
miał szkolić na nich w Polsce innych pilotów. Ostatecznie nie dotarły one do naszego kraju, a Jankiewicz
spotkał się Hurricane’ami ponownie dopiero podczas Bitwy o Anglię, kiedy od sierpnia do października
1940 r. latał bojowo w 601 Dywizjonie RAF. W październiku 1940 r. został przeniesiony
do Dywizjonu 303, kilka miesięcy później został jego dowódcą, a w maju 1942 r. jako pierwszy Polak
objął dowództwo dywizjonu RAF. Ten wybitny lotnik jest dziś niemal kompletnie zapomniany, a prezentowane
tu zdjęcie (pokazujące go w Dywizjonie 303 w październiku 1940 r.) krąży po Internecie
(również w wersji pokolorowanej) z podpisem głoszącym, że widnieje na nim „Jan Zumbach”.
czas parasol ochronny swojego lotnictwa. Zwłaszcza
triumf nad Francją, niepokonanym przeciwnikiem
z I wojny światowej, wyzwolił przekonanie
o niezwyciężoności niemieckich wojsk.
Według ówczesnych niemieckich analiz,
III Rzesza miała w tym czasie sześć opcji dalszego
postępowania wobec Wielkiej Brytanii:
1. inwazja i zbrojne opanowanie jej
terytorium;
2. wymuszenie kapitulacji przez zajęcie
kluczowych brytyjskich baz śródziemnomorskich,
odcinające ją od posiadłości zamorskich
w Afryce i Azji;
3. wymuszenie kapitulacji przez terrorystyczne
naloty na miasta Wysp Brytyjskich;
4. wymuszenie kapitulacji przez blokadę
morską odcinającą wszelkie zaopatrzenie
spoza Wysp Brytyjskich;
5. wynegocjowanie zawieszenia broni
na warunkach korzystnych dla III Rzeszy pod
groźbą działań wymienionych powyżej;
6. ograniczenie się do obrony wybrzeży
Europy Zachodniej przed ewentualnymi atakami
z Wysp Brytyjskich.
Ten ostatni wariant nie wchodził w rachubę,
bo triumfujący Hitler nie miał zamiaru
39