E-LAI_10_25_opt

Aktualności wojskowe
Piotr Butowski
Koniec epoki. Indie pożegnały się z MiG-21
26 września 2025, w bazie Air Force Station Chandigarh, Indie uroczyście pożegnały swoje kultowe samoloty
myśliwskie MiG-21, po 62 latach ich służby.
Uroczysta ceremonia przejścia MiG-21 na
emeryturę zgromadziła wysokich rangą oficerów,
weteranów i ich rodziny; przybył minister
obrony Rajnath Singh i marszałek lotnictwa A.
P. Singh. Opisując MiG-21 jako wielki samolot
i dumę narodową, minister obrony powiedział,
że MiG-21 dał wiele powodów do chwały w historii
indyjskiego lotnictwa wojskowego. Formacja
trzech myśliwców MiG-21 Bison, prowadzona
przez A. P. Singha, wykonała ostatni przelot nad
zgromadzonymi.
Ostatnią jednostką użytkującą MiG-21 Bison
był 23. Dywizjon, „Panters”, stacjonujący w bazie
sił powietrznych Nal w Bikanerze w Radżastanie.
MiG-21 odbyły tam swoje ostatnie loty operacyjne
w sierpniu, po czym przebazowały się
do Chandigarh, gdzie odbyły jeszcze kilka prób,
przygotowując się do ceremonii pożegnania.
Wiele z wycofanych samolotów trafi do muzeów.
Według niektórych doniesień kilka MiG-21
może zostać utrzymanych w stanie zdatnym do
lotu i służyć jako eskadra pokazowa.
Dzisiaj obecność rosyjskich samolotów
w Siłach Powietrznych Indii nie dziwi, ale na
początku lat 60. ub. wieku był to kontrowersyjny
wybór, gdyż w poprzednich dziesięcioleciach
Indie użytkowały samoloty brytyjskie, francuskie
i amerykańskie. Kluczowym czynnikiem
decydującym o wyborze MiG-21 była potrzeba
posiadania myśliwca, który mógłby konkurować
z F-104 Starfighter Sił Powietrznych Pakistanu.
Zaletami oferty radzieckiej były niższe
koszty, możliwość płacenia w lokalnej walucie
oraz zgoda na uruchomienie produkcji licencyjnej
samolotu w Indiach. Na tym ostatnim Indiom
zależało szczególnie, bowiem opanowanie
produkcji MiG-21 pozwalało stworzyć własny
przemysł lotniczy i otwierało drogę do wytwarzania
w przyszłości bardziej zaawansowanych
odrzutowych samolotów bojowych.
Pierwsze sześć samolotów MiG-21F-13 (typ
74) dotarło statkiem do portu Mumbaj w styczniu
1963 r. (indyjskie oznaczenia „typ” pochodzą
bezpośrednio od rosyjskich oznaczeń zakładowych
„izdielije”, produkt; MiG-21F-13 to w ZSRR
izdielije 74). Dwa miesiące później myśliwce
zostały wcielone do pierwszej jednostki operacyjnej
indyjskich sił powietrznych, 28. Dywizjonu
„First Supersonics” w Chandigarh, w tej
samej bazie, gdzie teraz nastąpiło ich uroczyste
pożegnanie. MiG-21F-13 (typ 74) był prostym
myśliwcem przewidzianym do działań w dzień
i w zwykłych warunkach atmosferycznych. Nie
miał celownika radiolokacyjnego i uzbrojony
był tylko w jedno działko NR-30 kal. 30 mm oraz
dwa pociski powietrze-powietrze K-13, będące
radziecką kopią amerykańskiego AIM-9B Sidewinder.
Alternatywnie mógł przenosić bomby
i rakiety niekierowane.
W połowie 1964 r. do Indii przybyły pierwsze
MiG-21PF (typ 76). Nowa wersja została wyposażona
w radar RP-21, dzięki czemu mogła działać
w każdych warunkach atmosferycznych. Ponadto,
MiG-21PF miał mocniejszy silnik R-11F2-300
i więcej paliwa. Usunięto jednak działko i jedynym
uzbrojeniem samolotu pozostały dwa kierowane
pociski rakietowe powietrze-powietrze
K-13 (R-3S) lub K-5MS (RS-2US).
W 1965 r. Indie dostały także pierwsze dwumiejscowe
samoloty szkolno-bojowe MiG-21U
(typ 66). Później zostały one uzupełnione przez
MiG-21UM (typ 69).
Specjalnie do produkcji w Indiach powstała
wersja MiG-21FL (typ 77), gdzie L oznacza
„Licencyjny”. W MiG-21FL wprowadzono
ulepszenia zgłoszone przez indyjskie siły
powietrzne. Samolot dostał większe zbiorniki
paliwa, radar RP-21 (odmiana eksportowa,
bez możliwości zastosowania pocisków
RS-2US), działko GSz-23L kal. 23 mm w zasobniku
GP-9 podwieszanym pod kadłubem,
a także wzmocnione podwozie. W 1965 r.
z ZSRR przyszły gotowe samoloty MiG-
21FL, a jednocześnie Hindustan Aeronautics
Limited (HAL) przygotowywał się do ich produkcji.
Pod koniec 1966 r. z taśmy w zakładzie
HAL w Nasik zszedł pierwszy egzemplarz licencyjnej
wersji MiG-21FL. Pierwsze 54 samoloty
zostały zmontowane z podzespołów dostarczonych
z ZSRR, a w 1970 r. zakłady HAL opuścił
pierwszy MiG-21FL całkowicie wyprodukowany
w Indiach.
Po zmontowaniu i wyprodukowaniu 197 myśliwców
w wersji MiG-21FL, w 1973 r. na linię
produkcyjną HAL weszła kolejna wersja MiG-
Wybór przez Indie radzieckiego myśliwca MiG-21 był zaskoczeniem w latach 60. ub. wieku, po dominacji zachodnich
samolotów przez dziesięciolecia. W muzeum sił powietrznych w New Delhi stoi MiG-21FL „C499”, a za nim jego poprzednicy
w Siłach Powietrznych Indii, brytyjski Hawker Hunter i francuski Mystere Mk IVA. Fot. Piotr Butowski
8
Lotnictwo Aviation International PAŹDZIERNIK 2025