04.09.2013 Views

Sheets

Sheets

Sheets

SHOW MORE
SHOW LESS

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

EMDR in de behandeling van een<br />

paniekstoornis met/zonder<br />

agorafobie<br />

• Ferdinand Horst,<br />

GZ-psycholoog in opleiding tot specialist<br />

• Brigitte Baeten,<br />

klinisch psycholoog/psychotherapeut<br />

Afdeling medische psychologie en psychiatrie St. Elisabeth<br />

ziekenhuis Tilburg<br />

EMDR congres Arnhem, 24 maart 2012


Leerdoel<br />

Kennis van paniekstoornis met/zonder agorafobie<br />

Kennisnemen van de eerste observaties in het<br />

protocollair behandelen van een paniekstoornis middels<br />

EMDR


inhoud<br />

Wat is een paniekstoornis?<br />

Theoretische argumenten voor EMDR bij paniek<br />

Uitleg paniekonderzoek Elisabeth ziekenhuis, Tilburg<br />

Introductie casuistiek<br />

Onze observaties na de eerste 30 behandelingen<br />

(nb. geen resultaten!)<br />

Samenvatting


Wat is een paniekaanval? (DSM-IV-TR)<br />

Begrensde periode van intense angst of gevoel van<br />

onbehagen<br />

Die binnen tien minuten een maximum bereiken<br />

Waarbij 4 (of meer) van de volgende symptomen<br />

plotseling ontstaan


Paniekaanval (DSM-IV-TR)<br />

Hartkloppingen, bonzend hart of versnelde hartactie<br />

Transpireren<br />

Trillen of beven<br />

Gevoel van ademnood of verstikking<br />

Naar adem snakken<br />

Pijn of onaangenaam gevoel op de borst<br />

Misselijkheid of buikklachten<br />

Gevoel van duizeligheid, onvastheid, licht in het hoofd of flauwte<br />

Derealisatie of depersonalisatie<br />

Angst om zelfbeheersing te verliezen of gek te worden<br />

Angst om dood te gaan<br />

Paresthesieen<br />

Opvliegers of koude rillingen


Wat is een paniekstoornis? (DSM-IV-TR)<br />

Recidiverende en onverwachte paniekaanvallen<br />

De symptomen van deze paniekaanvallen worden als catastrofaal<br />

ervaren<br />

Hebben een grote invloed op het leven van alledag<br />

Tussen de paniekaanvallen door is er vaak sprake van een voortdurende<br />

ongerustheid, angst en bezorgdheid voor een volgende paniekaanval of<br />

voor de consequenties van een aanval


Paniekstoornis met agorafobie<br />

Wanneer een paniekstoornis samen gaat met ernstig<br />

vermijdingsgedrag wordt gesproken van agorafobie<br />

De meeste patiënten met een paniekstoornis hebben de neiging<br />

om bepaalde plaatsen of situaties enigszins te vermijden<br />

Hooguit 50% van de patiënten voldoet aan de criteria van een<br />

agorafobie


Paniekstoornis<br />

Prevalentie is 2.1%<br />

Vrouwen hebben 2 X zoveel kans op een paniekstoornis als<br />

mannen.<br />

Laagopgeleiden, gescheiden mensen, weduwnaars en weduwen<br />

lopen grotere kans op het ontwikkelen van een paniekstoornis.<br />

Boven de 65 jaar komt een paniekstoornis minder frequent voor<br />

(Batelaan, de Graaf, van Balkom, Vollebergh & Beekman, 2006).


Paniekstoornis<br />

Comorbiditeit bij een paniekstoornis is meer dan 80 % vooral<br />

affectieve- en andere angststoornissen<br />

De kwaliteit van leven (QOL) is aanzienlijk verminderd bij een<br />

paniekstoornis<br />

(Barrera & Norton, 2009; Markowitz, Weissman, Quellette, Lish & Klerman,1989).


Waarom EMDR in de behandeling<br />

van een paniekstoornis?<br />

Argumenten vanuit een theoretisch perspectief:<br />

Een eerste paniekaanval is vaak zeer traumatiserend en<br />

aangrijpend omdat die:<br />

Onverwacht optreedt<br />

als levensbedreigend wordt ervaren<br />

en een conditionerend beangstigend effect heeft voor een volgende<br />

paniekaanval<br />

(Hagenaars, Minnen & Hoogduin, 2009; McNally & Lukach, 1992)


Waarom EMDR in de behandeling<br />

van een paniekstoornis?<br />

Argumenten vanuit een theoretisch perspectief:<br />

Een eerste paniekaanval zou eenzelfde uitwerking kunnen<br />

hebben op de informatieverwerking als een traumatische<br />

gebeurtenis die leidt tot een PTSS<br />

(Hagenaars, Minnen & Hoogduin, 2009)


EMDR in de behandeling van een<br />

paniekstoornis?<br />

Argumenten vanuit een theoretisch perspectief:<br />

Bovendien toont onderzoek aan dat paniekherinneringen bij<br />

een paniekstoornis veel weg hebben van traumaherinneringen<br />

bij een PTSS<br />

(Hagenaars, van Minnen & Hoogduin, 2009)


EMDR in de behandeling van een<br />

paniekstoornis?<br />

Argumenten vanuit een theoretisch perspectief:<br />

Daarnaast zijn er aanwijzingen dat een paniekstoornis met agorafobie vaak<br />

ontstaat na een stressvolle levensgebeurtenis<br />

(Faravelli & Palanti, 1989; Horesh, Amir, Kedem, Goldberger, & Kotler, 1997; Kleiner & Marchall, 1987)


EMDR vs CGT in de behandeling<br />

van paniekstoornissen met of<br />

zonder agorafobie<br />

prospectief onderzoek met een gerandomiseerde toewijzing<br />

(RCT)<br />

De EMDR groep wordt vergeleken met de CGT groep.<br />

13 wekelijkse behandelsessies<br />

68 patiënten worden geïncludeerd<br />

Follow up van drie maand en 1 jaar later


EMDR vs CGT in de behandeling<br />

van paniekstoornissen met of<br />

zonder agorafobie<br />

De behandeling in de CGT groep is gebaseerd op de<br />

protocollaire behandeling van patiënten met een paniekstoornis<br />

met of zonder agorafobie (Kampman & Keijsers, 2009).<br />

De behandeling in de EMDR groep is gebaseerd op werken met<br />

EMDR vanuit klachten/symptomatologie (o.a. de Jongh, ten Broeke & Meijer, 2010)


Stand van zaken<br />

56 van de 68 patienten zijn nu geïncludeerd waarvan 30<br />

EMDR<br />

Verwachting om eind 2012 de behandelingen af te<br />

ronden<br />

We presenteren hier observaties, geen resultaten


Introductie:<br />

Casus 1: Erica<br />

Psychiater: Paniekstoornis zonder agorafobie bij vermijdende<br />

persoonlijksheidstrekken.<br />

55 jarige vrouw, gescheiden, 2 kinderen van 1e man, sinds 5 jaar vriend,<br />

woont samen, afgekeurd als laborante na ongeval<br />

Dominante moeder, afwezige vader.<br />

Sekueel misbruik door opa tussen 9 en 14 jaar, wekelijks.<br />

Depressie en angst in de voorgeschiedenis. Psychologische behandeling bij<br />

RIAGG had goed effect in jaren 80.<br />

Zoon (32 jaar) bekend met ADHD en (psychotische) depressies. Opname<br />

PAAZ 2 jaar geleden, aanleiding voor de eerste paniekaanval.<br />

Direct na opname zoon PAAZ start paniekaanvallen<br />

Laatste jaar 13 kg afgevallen, geen medische verklaring voor


Casus 1: Erica<br />

Beloop:<br />

Sessie 2: komt kamer “binnenvallen” met paniekaanval<br />

Wel degelijk agorafobie (gebracht door vriend, durft niets<br />

alleen te ondernemen etc.)<br />

1e paniekaanval: bij vrienden aan het Sjoelen<br />

Ergste paniekaanval: afgelopen zomer in de nacht in flat<br />

Traumabeeld: Opname zoon PAAZ “de deur”<br />

Misbruik door opa goed verwerkt na behandeling beeld<br />

zoon op PAAZ. Toch beeld met opa “deur van vogelhok”<br />

FT: Slapen zonder licht aan, en paniekaanval krijgen


Casus 2: Jessica<br />

Introductie:<br />

Psychiater: PTSS en Paniekstoornis zonder agorafobie.<br />

41 jarige vrouw, woont samen, 1 zoon (13 jaar) en 1<br />

doodgeboren kindje in 1992,<br />

Gewerkt als ziekenverzorgster tot mei 2010 (gestopt wegens<br />

driedubbele hernia)<br />

Goed contact met stamgezin.<br />

Sinds juni 2011paniekaanvallen en PTSS klachten, na<br />

hartstilstand met reanimatie, stent geplaatst.<br />

Blanco psychiatrische voorgeschiedenis.


Casus 2: Jessica<br />

Beloop:<br />

Paniekstoornis met agorafobie (vriendjes zoon mogen niet<br />

spelen uit angst paniekaanval, vermijding mensenmassa’s<br />

etc.)<br />

1e paniekaanval supermarkt=ergste paniekaanval<br />

Trauma: hartstilstand met reanimatie, doodgeboren kindje<br />

1992.<br />

FT: was niet nodig<br />

Geen diagnose op AS II


Observaties


Filmpje hoge SUD


Filmpje desensitisatie


Filmpje herbeleving


Twee filmpjes met relatie paniek<br />

en achterliggend trauma


Twee filmpjes effect behandeling


Wat is speciaal aan behandeling<br />

van paniek met EMDR?<br />

Een paniekaanval treedt op na een ingrijpende gebeurtenis<br />

Domein is altijd machteloosheid<br />

Een paniekaanval is zelf een ingrijpende gebeurtenis<br />

De SUD daalt snel<br />

Er is direct effect op gedrag na de eerste behandeling<br />

Paniekbehandeling =traumabehandeling<br />

Pas op voor stiekem medicatiegebruik


Horst FHC, Lobbestael J, de Jongh A, den Oudsten BL, de Vries J:<br />

EMDR versus CBT in treatment of panic disorder with or<br />

without agoraphobia: study protocol for a randomized<br />

controlled trial. (submitted).


Voor de resultaten<br />

to be continued……..


Vragen?


Contact:<br />

Ferdinand Horst<br />

f.horst@elisabeth.nl<br />

Brigitte Baeten<br />

b.baeten@elisabeth.nl

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!