22.09.2013 Views

Liturgie en Spiritualiteit 2013 - werelddelen.be

Liturgie en Spiritualiteit 2013 - werelddelen.be

Liturgie en Spiritualiteit 2013 - werelddelen.be

SHOW MORE
SHOW LESS

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

<strong>Liturgie</strong> <strong>en</strong> <strong>Spiritualiteit</strong> <strong>2013</strong>


2 |<br />

Kal<strong>en</strong>der campagne <strong>2013</strong><br />

• 13/02: Aswo<strong>en</strong>sdag, start van de campagne<br />

• 22/02: Koffiestop-dag<br />

• 25/02 tot 13/03: Inleefprogramma Oegandese<br />

gast<strong>en</strong> in Vlaander<strong>en</strong><br />

• 9-10/03: Eerste collecteweek<strong>en</strong>d campagne<br />

• 23-24/03: Tweede collecteweek<strong>en</strong>d campagne<br />

• 31/03: Pas<strong>en</strong>, einde van de campagne<br />

Inhoud<br />

3 Campagne kort<br />

4 Je eig<strong>en</strong> grond omwoel<strong>en</strong>. Inleid<strong>en</strong>de tekst<br />

6 Info bij de viering<strong>en</strong><br />

9 De campagne lev<strong>en</strong>dig aanwezig in de kerk<br />

10 Homilie bij de campagne<br />

12 Viering: Aswo<strong>en</strong>sdag<br />

14 Viering: Eerste zondag van de vast<strong>en</strong><br />

17 Viering: Tweede zondag van de vast<strong>en</strong><br />

20 Viering: Derde zondag van de vast<strong>en</strong><br />

23 Viering: Vierde zondag van de vast<strong>en</strong><br />

26 Viering: Vijfde zondag van de vast<strong>en</strong><br />

29 Viering: Palmzondag<br />

31 Viering<strong>en</strong> in de Goede Week:<br />

Witte Donderdag, Goede Vrijdag <strong>en</strong> Pas<strong>en</strong><br />

34 Vier<strong>en</strong> met jonger<strong>en</strong><br />

37 Gespreksmodel én <strong>be</strong>zinning voor volwass<strong>en</strong><strong>en</strong><br />

40 De Foodtest<br />

41 Uitleg bij de vier voedselprofiel<strong>en</strong><br />

42 Partitur<strong>en</strong>: campagnelied <strong>en</strong> mom<strong>en</strong>t van inkeer<br />

44 Adress<strong>en</strong><br />

Beste lezer,<br />

Campagne <strong>2013</strong> in sam<strong>en</strong>werking met Tomacom<br />

Werkt<strong>en</strong> mee aan de brochure Karel Ceule, Mieke Corneillie, Marle<strong>en</strong> Debrock, Jan De Roeck, Marjet Haels, Li<strong>en</strong> Schreel, Els Van Dor<strong>en</strong><br />

Hoofdredactie Karel Ceule Eindredactie Karel Ceule, Marjet Haels Tekstcorrectie Greet De Wulf, Muriel Burgers<br />

Grafische vormgeving Chris Vandergot<strong>en</strong> Foto’s Griet H<strong>en</strong>drickx, Parochie Heilige Familie in Brugge<br />

Drukkerij Impressa Wettelijk depotnummer D/2012/5.556/6<br />

Verantwoordelijke uitgever Lieve Herijgers, Huidevettersstraat 165, 1000 Brussel<br />

Niet toevallig voorziet de Bij<strong>be</strong>l God van de naam ‘De Heer<br />

is onze gerechtigheid’. Dat heeft vérstrekk<strong>en</strong>de gevolg<strong>en</strong> waar<br />

we ons als christ<strong>en</strong><strong>en</strong> maar <strong>be</strong>ter <strong>be</strong>wust van blijv<strong>en</strong>. In zijn rec<strong>en</strong>te<br />

boek ‘Mystiek met op<strong>en</strong> og<strong>en</strong>’ schrijft de ger<strong>en</strong>ommeerde<br />

Duitse theoloog Johann Baptist Metz: “Het christelijk geloof is<br />

e<strong>en</strong> geloof dat rechtvaardigheid zoekt.’”<br />

Verder zegt hij dat christ<strong>en</strong><strong>en</strong> ook m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> van ge<strong>be</strong>d zijn. Maar<br />

dan wel van e<strong>en</strong> ge<strong>be</strong>d dat elke spirituele zelfervaring overstijgt.<br />

In e<strong>en</strong> christelijk ge<strong>be</strong>d is de andere m<strong>en</strong>s nooit veraf. Metz<br />

noemt het christelijk ge<strong>be</strong>d daarom altijd e<strong>en</strong> spirituele ‘solidariteitservaring’.<br />

Met de map ‘<strong>Liturgie</strong> <strong>en</strong> spiritualiteit’ reik<strong>en</strong> we als christelijke<br />

solidariteitsorganisatie jaarlijks elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> aan om deze logische<br />

band tuss<strong>en</strong> christelijk geloof <strong>en</strong> rechtvaardigheid te verdiep<strong>en</strong>.<br />

De vast<strong>en</strong>tijd is hiervoor de ideale periode om dat te do<strong>en</strong>. De<br />

liturgie zelf spoort ons aan om ons lev<strong>en</strong> meer te richt<strong>en</strong> op<br />

Jezus. Vanuit zijn verbond<strong>en</strong>heid met de Vader nam Hij het op<br />

voor meer m<strong>en</strong>selijkheid onder de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> <strong>en</strong> teg<strong>en</strong> onrecht.<br />

De strijd die de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in Noord-Oeganda lever<strong>en</strong> om te overlev<strong>en</strong>,<br />

maar ook hun onderlinge verbond<strong>en</strong>heid zijn in deze<br />

vast<strong>en</strong>tijd e<strong>en</strong> goede inspiratiebron. Zij confronter<strong>en</strong> ons met<br />

ons eig<strong>en</strong> verlang<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> rechtvaardige wereld. En zij dag<strong>en</strong><br />

ons uit om onze eig<strong>en</strong> lev<strong>en</strong>sstijl te <strong>be</strong>kijk<strong>en</strong>. Hun verhal<strong>en</strong><br />

kunn<strong>en</strong> ons inspirer<strong>en</strong> om te kiez<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> <strong>be</strong>wuster lev<strong>en</strong>,<br />

om in onze overvloed anders met voedsel om te gaan, om nog<br />

meer solidair in het lev<strong>en</strong> te staan. Zo tred<strong>en</strong> wij in de voetspor<strong>en</strong><br />

van Jezus Christus. Wat dat concreet voor jou <strong>be</strong>tek<strong>en</strong>t,<br />

kan niemand in jouw plaats <strong>be</strong>sliss<strong>en</strong>. In ieder geval vraagt het<br />

inspanning, e<strong>en</strong> omwoel<strong>en</strong> van je eig<strong>en</strong> grond, telk<strong>en</strong>s weer opnieuw.<br />

Laat de campagne ‘Geef Molly e<strong>en</strong> kans … <strong>en</strong> stop de honger’<br />

maar goed doorklink<strong>en</strong> in de liturgie. Want onze God is e<strong>en</strong><br />

God van gerechtigheid.<br />

Bedankt voor jouw vrijwillige inzet tijd<strong>en</strong>s deze campagne van<br />

Broederlijk Del<strong>en</strong>. Wij w<strong>en</strong>s<strong>en</strong> jou alvast e<strong>en</strong> sterke <strong>en</strong> gezeg<strong>en</strong>de<br />

vast<strong>en</strong>tijd toe.<br />

De Werkgroep <strong>Liturgie</strong> <strong>en</strong> <strong>Spiritualiteit</strong><br />

De viering<strong>en</strong> zijn ook <strong>be</strong>schikbaar via<br />

mijn.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong> <strong>en</strong> www.4ing<strong>en</strong>.<strong>be</strong>


Campagne kort<br />

Geef Molly e<strong>en</strong> kans …<br />

<strong>en</strong> stop de honger!<br />

Het gezicht van onze campagne dit jaar is Molly Ebang. Deze<br />

jonge weduwe uit Noord-Oeganda levert elke dag strijd teg<strong>en</strong><br />

honger <strong>en</strong> ondervoeding. Molly <strong>en</strong> haar kinder<strong>en</strong> et<strong>en</strong> amper<br />

één maaltijd per dag. Gelukkig staat zij er niet meer alle<strong>en</strong> voor.<br />

Broederlijk Del<strong>en</strong> zorgt ervoor dat Molly <strong>en</strong> 13.000 andere families<br />

in Noord-Oeganda de kans krijg<strong>en</strong> om zelf in hun lev<strong>en</strong>sonderhoud<br />

te voorzi<strong>en</strong> <strong>en</strong> de honger te stopp<strong>en</strong>.<br />

Honger in onze wereld<br />

Onze campagne gaat de strijd aan teg<strong>en</strong> honger <strong>en</strong> ondervoeding<br />

in het Zuid<strong>en</strong>. Nog steeds slag<strong>en</strong> we er niet in de wereld<strong>be</strong>volking<br />

te voed<strong>en</strong>: ongeveer 870 miljo<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> lijd<strong>en</strong><br />

honger. Nochtans is er voldo<strong>en</strong>de voedsel in de wereld. Alle<strong>en</strong><br />

is de voedselproductie van boer<strong>en</strong> in het Zuid<strong>en</strong> vaak te laag <strong>en</strong><br />

te e<strong>en</strong>zijdig. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> ze onvoldo<strong>en</strong>de geld om extra<br />

voedsel te kop<strong>en</strong>.<br />

Broederlijk Del<strong>en</strong>: honger<strong>be</strong>strijding op lange termijn<br />

Voedselzekerheid, e<strong>en</strong> moeilijk woord om te zegg<strong>en</strong> ‘voldo<strong>en</strong>de<br />

et<strong>en</strong>’ op de plank <strong>en</strong> dat het hele jaar door. Sam<strong>en</strong> met zijn<br />

partnerorganisaties in Noord-Oeganda zoekt Broederlijk Del<strong>en</strong><br />

naar oplossing<strong>en</strong> die honger op lange termijn <strong>be</strong>strijd<strong>en</strong>.<br />

Boer<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> in staat zijn om voldo<strong>en</strong>de eig<strong>en</strong> voedsel te producer<strong>en</strong>.<br />

Meer nog: oogst<strong>en</strong> producer<strong>en</strong> met overschott<strong>en</strong> die<br />

de boer kan verkop<strong>en</strong> op de markt. De opbr<strong>en</strong>gst kan hij invester<strong>en</strong><br />

in de aankoop van andere voedingsproduct<strong>en</strong> zodat er<br />

meer gevarieerde maaltijd<strong>en</strong> op tafel kom<strong>en</strong>. Broederlijk Del<strong>en</strong><br />

stimuleert ook andere economische activiteit<strong>en</strong>: bij<strong>en</strong> kwek<strong>en</strong>,<br />

fiets<strong>en</strong> reparer<strong>en</strong>, e<strong>en</strong> naaiatelier opzett<strong>en</strong>… De extra opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong><br />

zorg<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> grotere buffer teg<strong>en</strong> honger <strong>en</strong> armoede.<br />

En t<strong>en</strong>slotte zijn er de spaarbank<strong>en</strong>: de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> ler<strong>en</strong> om in<br />

groep regelmatig geld opzij te zett<strong>en</strong>. Iemand die e<strong>en</strong> grotere<br />

investering moet do<strong>en</strong>, kan geld l<strong>en</strong><strong>en</strong>. De interest<strong>en</strong> hierop<br />

word<strong>en</strong> opnieuw gedeeld. Sam<strong>en</strong> staan de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> sterker.<br />

Molly Ebang staat symbool voor de vele boer<strong>en</strong>families in<br />

Noord-Oeganda die door Broederlijk Del<strong>en</strong> gesteund word<strong>en</strong><br />

in hun strijd teg<strong>en</strong> armoede <strong>en</strong> honger. De impact van twintig<br />

jaar oorlog <strong>en</strong> gewap<strong>en</strong>de conflict<strong>en</strong> is <strong>en</strong>orm groot. Zij verdi<strong>en</strong><strong>en</strong><br />

<strong>be</strong>ter dan één maaltijd per dag. Lees Molly’s volledige<br />

verhaal op www.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>/campagne.<br />

Gift<strong>en</strong> aan Broederlijk Del<strong>en</strong> help<strong>en</strong> verander<strong>en</strong><br />

Boer<strong>en</strong> in Noord-Oeganda ler<strong>en</strong> hoe ze in rij<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> zaai<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> oss<strong>en</strong>ploeg het land <strong>be</strong>werk<strong>en</strong>. Met deze techniek<strong>en</strong><br />

hebb<strong>en</strong> ze <strong>be</strong>tere oogst<strong>en</strong>, de manier om de honger te <strong>be</strong>strijd<strong>en</strong>.<br />

Broederlijk Del<strong>en</strong> steunt de project<strong>en</strong> in het Zuid<strong>en</strong> ook met<br />

e<strong>en</strong> tijdelijke medewerker, met uitwisseling van k<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> ervaring<br />

<strong>en</strong> met politiek werk om de oorzak<strong>en</strong> van armoede <strong>en</strong> onrecht<br />

aan te pakk<strong>en</strong>. Zo maakt uw gift nog meer e<strong>en</strong> verschil.<br />

Wat kan jij do<strong>en</strong>?<br />

● Stort je financiële bijdrage op BE 12 0000 0000 9292<br />

● Word vrijwilliger <strong>en</strong> voer mee campagne<br />

www.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>/campagne<br />

● Maak kilometers voor het Zuid<strong>en</strong> <strong>en</strong> zamel geld in voor het<br />

werk van Broederlijk Del<strong>en</strong><br />

www.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>/kilometers<br />

● Organiseer e<strong>en</strong> solidaire maaltijd<br />

www.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>/culinair-solidair<br />

● Doe mee aan de Koffiestop op vrijdag 22 februari <strong>2013</strong><br />

www.koffiestop.<strong>be</strong><br />

● Leef anders <strong>en</strong> doe alvast onze Foodtest op<br />

www.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>/foodtest<br />

| 3


4 |<br />

Je eig<strong>en</strong> grond<br />

omwoel<strong>en</strong><br />

Bekering<br />

In de etalage van e<strong>en</strong> boekhandel zie ik twee publicaties<br />

ligg<strong>en</strong> in de reeks ‘Feel good werkschrift<strong>en</strong>’.<br />

Ze drag<strong>en</strong> de titel ‘weg met het overbodige’<br />

<strong>en</strong> ‘durv<strong>en</strong> loslat<strong>en</strong>’. Dit zijn echt wel pass<strong>en</strong>de<br />

titels voor e<strong>en</strong> inleiding op dit vast<strong>en</strong>thema,<br />

d<strong>en</strong>k ik. Is de vast<strong>en</strong> nu net ge<strong>en</strong> periode om je<br />

eig<strong>en</strong> grond om te woel<strong>en</strong> <strong>en</strong> het overbodige uit<br />

de weg te ruim<strong>en</strong>? Om te durv<strong>en</strong> loslat<strong>en</strong> wat<br />

je innerlijk én uiterlijk gevang<strong>en</strong> houdt? E<strong>en</strong> periode dus om<br />

je af te ker<strong>en</strong> van de ballast in je lev<strong>en</strong>. Dat is ongetwijfeld zo.<br />

Maar toch is ‘zich afker<strong>en</strong> van’ slechts het <strong>be</strong>gin van wat vast<strong>en</strong><br />

<strong>be</strong>tek<strong>en</strong>t. Vast<strong>en</strong> reikt verder. Het op<strong>en</strong>t de deur naar e<strong>en</strong> meer<br />

positieve dynamiek in ons lev<strong>en</strong>. Het Hebreeuwse werkwoord<br />

‘sjoef’ - ‘zich <strong>be</strong>ker<strong>en</strong>’ - draagt deze dub<strong>be</strong>le <strong>be</strong>tek<strong>en</strong>is in zich.<br />

Want ‘sjoef’ <strong>be</strong>tek<strong>en</strong>t zowel het ‘zich afker<strong>en</strong> van’ (weg met het<br />

overbodige) als het ‘zich ker<strong>en</strong> naar’ (zich actief richt<strong>en</strong> op).<br />

Naar wat of wie dan? De Bij<strong>be</strong>l is duidelijk. Het gaat over God<br />

<strong>en</strong> over de andere m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>, in het bijzonder over de arme, de<br />

vreemde, over aan wie onrecht wordt gedaan…<br />

De vast<strong>en</strong>periode is dus e<strong>en</strong> tweeluik: zich wat ontzegg<strong>en</strong> om<br />

vrij te word<strong>en</strong> voor de nod<strong>en</strong> van andere m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>, in je onmiddellijke<br />

omgeving <strong>en</strong> ver daarbuit<strong>en</strong>.<br />

Als Broederlijk Del<strong>en</strong> oproept tot solidariteit met de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in<br />

het Zuid<strong>en</strong>, vooral met h<strong>en</strong> die het slachtoffer zijn van armoede<br />

<strong>en</strong> onrecht, plaatst de ontwikkelingsorganisatie zich binn<strong>en</strong><br />

deze bij<strong>be</strong>lse traditie van gerechtigheid. ‘Zijn naam zal zijn “De<br />

HEER is onze gerechtigheid” schrijft de profeet Jeremia.’ (Jer.<br />

23, 6)<br />

De dub<strong>be</strong>le bodem van<br />

bij<strong>be</strong>ltekst<strong>en</strong><br />

De bij<strong>be</strong>lse auteurs vertell<strong>en</strong> graag over ervaring<strong>en</strong> die soms<br />

moeilijk in woord<strong>en</strong> te vatt<strong>en</strong> zijn: over de relatie van de m<strong>en</strong>s<br />

met zichzelf, met de ander<strong>en</strong>, met zijn omgeving <strong>en</strong> met God.<br />

In verhaalvorm pro<strong>be</strong>r<strong>en</strong> ze antwoord<strong>en</strong> te formuler<strong>en</strong> op <strong>be</strong>langrijke<br />

lev<strong>en</strong>svrag<strong>en</strong>. Wie is de m<strong>en</strong>s? Waartoe is de m<strong>en</strong>s<br />

geroep<strong>en</strong>? Hoe kan e<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s met ander<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>lev<strong>en</strong>? Wie<br />

is God <strong>en</strong> hoe kijkt God naar onze wereld? De bij<strong>be</strong>lse auteurs<br />

schrijv<strong>en</strong> vanuit hun inspiratie, maar do<strong>en</strong> dat met woord<strong>en</strong><br />

van hun tijd <strong>en</strong> binn<strong>en</strong> de gangbare opvatting<strong>en</strong> van hun cultuur.<br />

Omdat de meeste m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> to<strong>en</strong> leefd<strong>en</strong> van de landbouw<br />

<strong>en</strong> de veeteelt, ontl<strong>en</strong><strong>en</strong> de schrijvers van de Bij<strong>be</strong>l heel wat<br />

woord<strong>en</strong> aan die leefwereld: het omspitt<strong>en</strong> van de grond, zaai<strong>en</strong><br />

op de akker, het oogst<strong>en</strong> van de eerste veldvrucht<strong>en</strong>, et<strong>en</strong> wat<br />

het land voortbr<strong>en</strong>gt, de dorre vijg<strong>en</strong>boom… We zoud<strong>en</strong> nog<br />

e<strong>en</strong> tijdje kunn<strong>en</strong> doorgaan, want de Bij<strong>be</strong>l staat er vol van.<br />

De schrijvers van de Bij<strong>be</strong>l gebruik<strong>en</strong> de woord<strong>en</strong> uit de landbouw<br />

niet letterlijk of <strong>be</strong>schrijv<strong>en</strong>d, maar op e<strong>en</strong> poëtische <strong>en</strong><br />

meerduidige manier. Zo zijn de vrucht<strong>en</strong> die ontbrek<strong>en</strong> op de<br />

vijg<strong>en</strong>boom in Lucas 13 de vrucht<strong>en</strong> van de <strong>be</strong>kering van de<br />

m<strong>en</strong>s. En als de auteur van Exodus 3 schrijft dat God aan Mozes<br />

zegt dat de plaats waar hij staat heilige grond is, dan gaat het<br />

niet zozeer over de plaats waar Mozes toevallig staat, maar ook<br />

over de grond van Mozes’ lev<strong>en</strong> zelf!<br />

Voor de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in Oeganda zijn <strong>be</strong>eld<strong>en</strong> uit de landbouw toegankelijk.<br />

80 % van h<strong>en</strong> leeft immers van kleinschalige landbouw.<br />

Elke dag ervar<strong>en</strong> ze aan d<strong>en</strong> lijve wat het <strong>be</strong>tek<strong>en</strong>t om<br />

de grond te <strong>be</strong>werk<strong>en</strong>, om te zaai<strong>en</strong> <strong>en</strong> te oogst<strong>en</strong>. Aan landbouw<br />

do<strong>en</strong> vraagt grote inspanning<strong>en</strong> van h<strong>en</strong> <strong>en</strong> vaak is het<br />

e<strong>en</strong> kwestie van overlev<strong>en</strong>.<br />

Voor ons ligt deze realiteit verder weg. We zijn ge<strong>en</strong> landbouwers<br />

<strong>en</strong> lev<strong>en</strong> meestal niet rechtstreeks van de grond. Van ons<br />

wordt op<strong>en</strong>heid gevraagd, op<strong>en</strong>heid voor de bij<strong>be</strong>lse tekst<strong>en</strong><br />

én voor de Oegandese realiteit zodat we kunn<strong>en</strong> aanvoel<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

vermoed<strong>en</strong> waar het in de bij<strong>be</strong>ltekst<strong>en</strong> over gaat.


De hak, c<strong>en</strong>traal symbool<br />

in de liturgie<br />

De hak die Molly op de campagneaffiche in hand<strong>en</strong> heeft, is<br />

e<strong>en</strong> veelgebruikt werkinstrum<strong>en</strong>t in de landbouw. De boer<strong>en</strong> in<br />

Noord-Oeganda gebruik<strong>en</strong> de hak om de grond om te woel<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> van de nodige zuurstof te voorzi<strong>en</strong>. Noodzakelijk voor<strong>be</strong>reidingswerk<br />

vooraleer er kan gezaaid word<strong>en</strong>. Met de hak werk<strong>en</strong><br />

is hard la<strong>be</strong>ur. Maar die inspanning loont. Na al het werk kan<br />

er gezaaid <strong>en</strong> uiteindelijk geoogst word<strong>en</strong>. Dan geeft de aarde<br />

voedsel om van te et<strong>en</strong>.<br />

We gebruik<strong>en</strong> de hak als c<strong>en</strong>traal symbool in de liturgie van<br />

deze vast<strong>en</strong>tijd. Om onze verbond<strong>en</strong>heid uit te drukk<strong>en</strong> met<br />

de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in Noord-Oeganda die strijd lever<strong>en</strong> voor voedselzekerheid.<br />

Onze verbond<strong>en</strong>heid ook met alle m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>, waar ook<br />

ter wereld, die elke dag moet<strong>en</strong> strijd<strong>en</strong> teg<strong>en</strong> de honger. Voor<br />

870 miljo<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in het Zuid<strong>en</strong> is voedsel vandaag ge<strong>en</strong> evid<strong>en</strong>tie:<br />

zij lijd<strong>en</strong> chronisch honger.<br />

De hak verwijst ook naar onszelf <strong>en</strong> staat symbool voor onze<br />

eig<strong>en</strong> inzet. De hak drukt onze <strong>be</strong>reidheid uit om in deze vast<strong>en</strong>periode<br />

de grond van ons eig<strong>en</strong> lev<strong>en</strong> om te woel<strong>en</strong> <strong>en</strong> meer<br />

zuurstof te gev<strong>en</strong>. Om ons <strong>be</strong>ter te voel<strong>en</strong>? Ja, maar vooral om<br />

ons te ker<strong>en</strong> naar de ander<strong>en</strong>. Om ons lev<strong>en</strong> voor te <strong>be</strong>reid<strong>en</strong><br />

om meer vrucht<strong>en</strong> te drag<strong>en</strong>, vrucht<strong>en</strong> van solidariteit <strong>en</strong> mededog<strong>en</strong>,<br />

vrucht<strong>en</strong> van gerechtigheid. Want daar gaat het in<br />

deze vast<strong>en</strong>tijd toch om.<br />

Gelukkig staan we er niet alle<strong>en</strong> voor. Ook ander<strong>en</strong> nem<strong>en</strong> de<br />

hak in de hand om hun grond om te woel<strong>en</strong>. In de liturgie do<strong>en</strong><br />

we dat sam<strong>en</strong> door te luister<strong>en</strong> naar bij<strong>be</strong>lse tekst<strong>en</strong> <strong>en</strong> verhal<strong>en</strong><br />

uit het Zuid<strong>en</strong>, door te zing<strong>en</strong> <strong>en</strong> te vier<strong>en</strong>, door brood te brek<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> wijn te vergiet<strong>en</strong> <strong>en</strong> door elkaar als m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> te ontmoet<strong>en</strong>.<br />

Daarom werd voor de foto hieronder de hak vlakbij het<br />

Bij<strong>be</strong>lboek geplaatst: de Bij<strong>be</strong>l kan ons lev<strong>en</strong> omwoel<strong>en</strong>!<br />

Maar je kan de hak ook gewoon bij de lez<strong>en</strong>aar plaats<strong>en</strong>.<br />

Deel, doe mee, leef anders<br />

Vele m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> steun<strong>en</strong> Broederlijk Del<strong>en</strong> financieel <strong>en</strong> do<strong>en</strong> mee<br />

aan allerlei activiteit<strong>en</strong>. Zo mak<strong>en</strong> zij hun solidariteit tastbaar.<br />

Als christelijke solidariteitsorganisatie wijz<strong>en</strong> wij ook altijd<br />

op de band tuss<strong>en</strong> ons lev<strong>en</strong> hier <strong>en</strong> het lev<strong>en</strong> van m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in<br />

het Zuid<strong>en</strong>. Wij roep<strong>en</strong> op om na te d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> over onze eig<strong>en</strong><br />

lev<strong>en</strong>sstijl <strong>en</strong> meer <strong>be</strong>trokk<strong>en</strong> te zijn bij de problem<strong>en</strong> in het<br />

Zuid<strong>en</strong>. In deze campagne is voedsel de insteek. Als je weet<br />

dat er zoveel honger is in de wereld, dat er in Vlaander<strong>en</strong> teveel<br />

geget<strong>en</strong> wordt <strong>en</strong> veel voedsel in de vuilnisbak <strong>be</strong>landt, is het<br />

zinvol om na te d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> over je relatie met voedsel. De Foodtest<br />

van Broederlijk Del<strong>en</strong> laat je hierover op e<strong>en</strong> leuke manier nad<strong>en</strong>k<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> geeft tips voor e<strong>en</strong> veranderde lev<strong>en</strong>sstijl.<br />

| 5


6 |<br />

Info bij de viering<strong>en</strong><br />

Voor de opbouw van de zondagsviering<strong>en</strong> in de map ‘<strong>Liturgie</strong><br />

<strong>en</strong> spiritualiteit’ koz<strong>en</strong> we uit de schriftlezing<strong>en</strong> voor elke viering<br />

één thema. Het thema vertaald<strong>en</strong> we naar e<strong>en</strong> gepaste titel<br />

<strong>en</strong> koppeld<strong>en</strong> er telk<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> vraag aan. Op die manier loopt<br />

er e<strong>en</strong> rode draad doorhe<strong>en</strong> alle viering<strong>en</strong>. Bij de keuze van<br />

de thema’s liet<strong>en</strong> we ons leid<strong>en</strong> door de thematiek ‘vergeving<br />

<strong>en</strong> verzo<strong>en</strong>ing’ die de lezing<strong>en</strong> uit het liturgische C-jaar k<strong>en</strong>merkt.<br />

Gebruik van de hak in de liturgie<br />

De hak krijgt e<strong>en</strong> <strong>be</strong>langrijke plaats in de liturgie. Ze staat<br />

symbool voor onze verbond<strong>en</strong>heid met de boer<strong>en</strong> in Noord-<br />

Oeganda. Zij gebruik<strong>en</strong> de hak om het veld klaar te mak<strong>en</strong><br />

voor de oogst. De hak symboliseert ook onze <strong>be</strong>reidheid om de<br />

grond van ons eig<strong>en</strong> lev<strong>en</strong> om te woel<strong>en</strong> tot meer diepgang <strong>en</strong><br />

solidariteit. E<strong>en</strong> meerduidig symbool dus.<br />

Gebruik de hak in de liturgie actief door ze mee te drag<strong>en</strong> in<br />

de intredeprocessie <strong>en</strong> ze vooraan bij de lez<strong>en</strong>aar te plaats<strong>en</strong>.<br />

Zo blijft de opdracht in deze vast<strong>en</strong>tijd, inkeer én solidariteit,<br />

zichtbaar aanwezig. Na de viering wordt de hak meeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>,<br />

het dagelijkse lev<strong>en</strong> in.<br />

Materiaal per viering<br />

Dit jaar hebb<strong>en</strong> we het materiaal per viering sam<strong>en</strong>gebracht.<br />

Je vindt telk<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> welkom met duiding, e<strong>en</strong> mom<strong>en</strong>t van inkeer,<br />

voor<strong>be</strong>d<strong>en</strong>, liturgische ge<strong>be</strong>d<strong>en</strong>, suggesties voor de homilie,<br />

e<strong>en</strong> <strong>be</strong>zinningstekst na de communie, z<strong>en</strong>ding met zeg<strong>en</strong>,<br />

liedsuggesties <strong>en</strong> e<strong>en</strong> <strong>be</strong>levingsmom<strong>en</strong>t met kinder<strong>en</strong>.<br />

De rode draad doorhe<strong>en</strong> de vast<strong>en</strong>viering<strong>en</strong><br />

In de Aswo<strong>en</strong>sdagviering ‘Vast<strong>en</strong>? Ja vast<strong>en</strong>!’ stell<strong>en</strong> we ons de<br />

vraag wat vast<strong>en</strong> eig<strong>en</strong>lijk is. Vast<strong>en</strong> gaat over het herstel van de<br />

relatie met jezelf, de ander<strong>en</strong>, de aarde <strong>en</strong> met God. Hiervoor<br />

moet je durv<strong>en</strong> loslat<strong>en</strong> maar je ook opnieuw richt<strong>en</strong> naar datg<strong>en</strong>e<br />

wat er echt toe doet in je lev<strong>en</strong>. Je lev<strong>en</strong> durv<strong>en</strong> omwoel<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> nieuwe zuurstof gev<strong>en</strong>. Durv<strong>en</strong> stilstaan bij jezelf.<br />

Op de Eerste zondag ‘De hak erin!’ vrag<strong>en</strong> we ons af hoe we<br />

aan de vast<strong>en</strong> <strong>be</strong>ginn<strong>en</strong>. De titel zegt het: de hak erin! Met de<br />

hak will<strong>en</strong> we de grond van ons eig<strong>en</strong> lev<strong>en</strong> omwoel<strong>en</strong>. Dat<br />

zorgt voor meer zuurstof zodat er in de toekomst meer vrucht<strong>en</strong><br />

kom<strong>en</strong>. Natuurlijk kost het moeite <strong>en</strong> bots je op eig<strong>en</strong><br />

weerstand. De verleiding<strong>en</strong> van Jezus in de woestijn illustrer<strong>en</strong><br />

dit. Wie zijn eig<strong>en</strong> grond omwoelt <strong>en</strong> zijn zekerhed<strong>en</strong> in<br />

vraag stelt, wordt op e<strong>en</strong> subtiele manier geconfronteerd met<br />

eerzucht, hebzucht <strong>en</strong> macht.<br />

Op de Tweede zondag ‘Zi<strong>en</strong>, soms ev<strong>en</strong>’ stell<strong>en</strong> de schriftlezing<strong>en</strong><br />

het visio<strong>en</strong> c<strong>en</strong>traal. Zo krijg<strong>en</strong> we e<strong>en</strong> antwoord op de<br />

vraag: ‘Hoe houd<strong>en</strong> we het vol?’ Vaak reager<strong>en</strong> we heel <strong>en</strong>thousiast<br />

op uitnodiging<strong>en</strong> om ons in te zett<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> <strong>be</strong>tere wereld.<br />

We nem<strong>en</strong> de hak ter hand <strong>en</strong> zijn <strong>be</strong>reid ervoor te gaan.<br />

Maar dan kom<strong>en</strong> de twijfels <strong>en</strong> de angst: hebb<strong>en</strong> wij de goede<br />

keuze gemaakt? Wat zull<strong>en</strong> de gevolg<strong>en</strong> zijn? Dan is de ervaring<br />

van het visio<strong>en</strong> ontzett<strong>en</strong>d <strong>be</strong>langrijk. In e<strong>en</strong> ritueel, op e<strong>en</strong><br />

<strong>be</strong>rg, in de stilte, in ge<strong>be</strong>d ev<strong>en</strong> e<strong>en</strong> glimp krijg<strong>en</strong> van wat e<strong>en</strong><br />

rechtvaardige wereld zou kunn<strong>en</strong> zijn. Ev<strong>en</strong> ervar<strong>en</strong> hoe God<br />

naar onze wereld kijkt. Met nieuw vertrouw<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>en</strong>ergie, zijn<br />

we klaar om terug af te dal<strong>en</strong>. ‘Zi<strong>en</strong>, soms ev<strong>en</strong>’ verwoordt H.<br />

Oosterhuis deze ervaring treff<strong>en</strong>d.<br />

Op de Derde zondag ‘Heilige grond’ geeft het verhaal van het<br />

brand<strong>en</strong>de braambos e<strong>en</strong> <strong>be</strong>moedig<strong>en</strong>d antwoord op de vraag<br />

‘Vanwaar vertrekk<strong>en</strong> wij?’ ‘De plaats waar gij staat, is heilige<br />

grond’ klinkt het. Hiermee <strong>be</strong>vestigt God de grond van ons eig<strong>en</strong><br />

m<strong>en</strong>selijk lev<strong>en</strong>. Onze heilige grond, de plaats waar heling<br />

<strong>en</strong> heil kunn<strong>en</strong> ge<strong>be</strong>ur<strong>en</strong>, is de realiteit van elke dag met zijn<br />

mooie mom<strong>en</strong>t<strong>en</strong> én zijn crisiss<strong>en</strong>. Daar manifesteert God zich<br />

als e<strong>en</strong> <strong>be</strong>vrijder die ons e<strong>en</strong> opdracht geeft. Je moet er voor<br />

op<strong>en</strong> staan, je hart op<strong>en</strong><strong>en</strong>. Ook Mozes had e<strong>en</strong> stevig duwtje<br />

nodig om zich te <strong>en</strong>gager<strong>en</strong>. De vijg<strong>en</strong>boom die ge<strong>en</strong> vrucht<strong>en</strong><br />

draagt, krijgt nog e<strong>en</strong> kans. De tuinman – God zelf? – <strong>be</strong>werkt<br />

de grond <strong>en</strong> <strong>be</strong>mest.<br />

Op de Vierde zondag ‘Beloftevol land’ stell<strong>en</strong> we de vraag ‘Wat<br />

moet<strong>en</strong> we do<strong>en</strong> met ons lev<strong>en</strong>?’ Het volk van God hoeft ge<strong>en</strong><br />

manna meer, het kan nu et<strong>en</strong> van graan afkomstig van de eig<strong>en</strong><br />

veld<strong>en</strong>. Belofte in de Bij<strong>be</strong>l is steeds gave én opgave. Tijd<strong>en</strong>s<br />

de oorlog was Oeganda afhankelijk van voedselhulp. Nu ler<strong>en</strong><br />

boer<strong>en</strong> opnieuw om hun veld<strong>en</strong> te <strong>be</strong>werk<strong>en</strong> <strong>en</strong> hoe ze kunn<strong>en</strong><br />

lev<strong>en</strong> van eig<strong>en</strong> oogst. In het evangelie gaat het over herstelde<br />

relaties: er is al iets zichtbaar van het visio<strong>en</strong> dat ons gegev<strong>en</strong><br />

wordt <strong>en</strong> waartoe we zelf bij te drag<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>. Vergeving is ook<br />

hier steeds gave én opgave.


Op de Vijfde zondag ‘Nieuwe kans<strong>en</strong> gev<strong>en</strong>’ klinkt de vraag<br />

‘Wat weerhoudt ons om nieuwe kans<strong>en</strong> te gev<strong>en</strong>?’ ‘Ik ga iets<br />

nieuws <strong>be</strong>ginn<strong>en</strong>’ zegt de profeet Jesaja, ‘Het <strong>be</strong>gin is er al, ziet<br />

ge het niet?’ Vaak blijv<strong>en</strong> we stek<strong>en</strong> in wat er fout loopt in onze<br />

sam<strong>en</strong>leving <strong>en</strong> zi<strong>en</strong> we het positieve niet meer. Zo versperr<strong>en</strong><br />

we de hoop op toekomst. In het evangelie veroordeelt Jezus de<br />

overspelige vrouw niet, maar geeft haar nieuwe kans<strong>en</strong>. In onze<br />

solidariteit met Noord-Oeganda word<strong>en</strong> we uitg<strong>en</strong>odigd om<br />

de boer<strong>en</strong> te ondersteun<strong>en</strong> nu ze hard werk<strong>en</strong> aan de wederopbouw<br />

<strong>en</strong> niet te blijv<strong>en</strong> stilstaan bij de burgeroorlog.<br />

Palmzondag ‘Niet teg<strong>en</strong> te houd<strong>en</strong>’ toont Jezus die ondanks<br />

teg<strong>en</strong>stand verder gaat. Hij wil zijn roeping tot het einde toe <strong>be</strong>lev<strong>en</strong><br />

ongeacht de gevolg<strong>en</strong>. Daarom de vraag ‘Hoever te gaan?<br />

Jesaja spreekt de ontmoedigd<strong>en</strong> toe <strong>en</strong> wil niet wijk<strong>en</strong>, ondanks<br />

weerstand. Ook het lijd<strong>en</strong>sverhaal is e<strong>en</strong> verhaal van weerstand.<br />

De keuze van Jezus teg<strong>en</strong> onrechtvaardigheid <strong>en</strong> uitsluiting<br />

wordt hem door de machtheb<strong>be</strong>rs niet in dank afg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>. Ze<br />

will<strong>en</strong> hem aan het kruis. Zijn ook wij <strong>be</strong>reid Jezus’ weg te gaan<br />

<strong>en</strong> de gevolg<strong>en</strong> te drag<strong>en</strong>? Durv<strong>en</strong> we kiez<strong>en</strong>, telk<strong>en</strong>s opnieuw,<br />

voor de ‘weg van de geleidelijkheid’ om onrecht te <strong>be</strong>strijd<strong>en</strong>?<br />

Blijv<strong>en</strong> we luister<strong>en</strong> naar de ontrecht<strong>en</strong> in het Zuid<strong>en</strong> <strong>en</strong> hier<br />

bij ons? Zijn we dan niet teg<strong>en</strong> te houd<strong>en</strong>?<br />

De Goede Week geeft e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>vatting van Jezus’ lev<strong>en</strong>. Christ<strong>en</strong><strong>en</strong><br />

word<strong>en</strong> uitg<strong>en</strong>odigd om de ess<strong>en</strong>tie van hun geloof te<br />

<strong>be</strong>lev<strong>en</strong>. Op Witte Donderdag ‘Di<strong>en</strong>stbaar solidair!’ hor<strong>en</strong> we<br />

opnieuw hoe onze God afdaalt <strong>en</strong> zijn volk uit de slavernij van<br />

Egypte <strong>be</strong>vrijdt. De voetwassing in het evangelie is dé sam<strong>en</strong>vatting<br />

van de christelijke lev<strong>en</strong>sstijl: de ultieme di<strong>en</strong>st aan de<br />

ander door Jezus én de uitnodiging aan wie hem wil navolg<strong>en</strong><br />

om ook zo in het lev<strong>en</strong> te staan. Op Goede Vrijdag ‘E<strong>en</strong> weg<br />

die weerstand oproept’ zi<strong>en</strong> we dat Jezus’ keuze voor de arm-<br />

st<strong>en</strong> <strong>en</strong> ontrecht<strong>en</strong> hem in conflict br<strong>en</strong>gt met de machtig<strong>en</strong>.<br />

Zij voel<strong>en</strong> zich <strong>be</strong>dreigd <strong>en</strong> will<strong>en</strong> hem aan het kruis. Op Pas<strong>en</strong><br />

‘Opstanding. Nieuwe toekomst’ klinkt de boodschap dat de<br />

dood niet het laatste woord heeft. Jezus leeft. God blijft kiez<strong>en</strong><br />

voor rechtvaardigheid <strong>en</strong> liefde over de dood he<strong>en</strong>. Ook in dit<br />

lev<strong>en</strong> al kunn<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> uit de dood van onverschilligheid verrijz<strong>en</strong><br />

tot e<strong>en</strong> nieuw lev<strong>en</strong> van solidariteit <strong>en</strong> <strong>be</strong>vrijding. Het<br />

verhaal van de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in Oeganda is daarom ook e<strong>en</strong> opstandingsverhaal.<br />

Belevingsmom<strong>en</strong>t met kinder<strong>en</strong><br />

Op het einde van elke viering vind je suggesties voor e<strong>en</strong> <strong>be</strong>levingsmom<strong>en</strong>t<br />

met kinder<strong>en</strong>. Hier gev<strong>en</strong> we <strong>en</strong>kele algem<strong>en</strong>e<br />

tips.<br />

● Het is de <strong>be</strong>doeling dat kinder<strong>en</strong> zelf het campagneverhaal<br />

kunn<strong>en</strong> <strong>be</strong>lev<strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>s de viering. Dit ge<strong>be</strong>urt <strong>be</strong>st sam<strong>en</strong> met<br />

de volwass<strong>en</strong><strong>en</strong>.<br />

● We mak<strong>en</strong> e<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> stukje grond dat verwijst naar de grond<br />

die Molly <strong>be</strong>werkt. Hiervoor heb je e<strong>en</strong> zaaibak of e<strong>en</strong> grote<br />

platte bak nodig. E<strong>en</strong> omgekeerd palet kan hiervoor gebruikt<br />

word<strong>en</strong>. De zaaibak moet stevig g<strong>en</strong>oeg zijn. Je vult hem met<br />

gewone tuinaarde (ge<strong>en</strong> teelaarde); deze b<strong>en</strong>adert zoveel mogelijk<br />

de aarde op het veld. Zorg ook voor e<strong>en</strong> hak (liefst ge<strong>en</strong><br />

nieuwe) <strong>en</strong> <strong>en</strong>kele hakjes.<br />

● Elke parochiegeme<strong>en</strong>schap kiest wanneer dit <strong>be</strong>levingsmom<strong>en</strong>t<br />

ingebouwd wordt in de viering. Wij stell<strong>en</strong> voor om dit<br />

na de homilie te do<strong>en</strong>.<br />

● De campagne van Broederlijk Del<strong>en</strong> focust op de <strong>be</strong>strijding<br />

van honger. Het is daarom zinvol om ook met kinder<strong>en</strong> stil te<br />

staan bij onze omgang met voedsel. Op de website van Broederlijk<br />

Del<strong>en</strong> vind je tips om op e<strong>en</strong> <strong>be</strong>wustere manier met<br />

voedsel om te gaan. De ‘Foodtest’ www.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>/<br />

foodtest geeft concrete tips.<br />

| 7


8 |<br />

Vier<strong>en</strong> met jonger<strong>en</strong><br />

De viering voor jonger<strong>en</strong> Verhal<strong>en</strong> van m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> stelt de para<strong>be</strong>l<br />

van de verlor<strong>en</strong> zoon – Lucas 15 – c<strong>en</strong>traal. Ze werd uitgewerkt<br />

door Spoor ZeS. Carlos Desoete gaf inspiratie voor de ge<strong>be</strong>d<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> uitwerking.<br />

Gespreksmodel <strong>en</strong> <strong>be</strong>zinning voor volwass<strong>en</strong><strong>en</strong><br />

Voor wie input zoekt om vanuit het campagnethema in gesprek<br />

te gaan over lev<strong>en</strong>sstijl of zich daarover wil <strong>be</strong>zinn<strong>en</strong>, vindt inspiratie<br />

in ‘De hak erin!’, het gespreksmodel <strong>en</strong> <strong>be</strong>zinning voor<br />

volwass<strong>en</strong><strong>en</strong>. Beide staan op zichzelf, maar kunn<strong>en</strong> ook gecombineerd<br />

word<strong>en</strong>.<br />

Campagnelied<br />

Bruno De Smet <strong>en</strong> Petra Mussche schrev<strong>en</strong> <strong>en</strong> componeerd<strong>en</strong><br />

e<strong>en</strong> inspirer<strong>en</strong>d campagnelied. Tekst <strong>en</strong> partituur vind je achteraan<br />

in deze brochure.<br />

Liedsuggesties<br />

Voor onze liedsuggesties verwijz<strong>en</strong> we meestal naar ‘Zingt Jubilate<br />

(ZJ)’ (Interdiocesane Commissie voor Liturgische Zielzorg:<br />

Zingt Jubilate. Averbode: Uitgeverij Averbode, 2006) <strong>en</strong> naar<br />

het ‘Verzameld Liedboek (VL)’ (Oosterhuis, Huub: Verzameld<br />

Liedboek. Kok/Halewijn, 2004.)<br />

Gebruik van tekst<strong>en</strong><br />

Tekst<strong>en</strong> van andere auteurs hebb<strong>en</strong> we met hun toestemming<br />

gebruikt. Mocht u tekst<strong>en</strong> vind<strong>en</strong> zonder bronvermelding<br />

of zonder toestemming, laat het wet<strong>en</strong> aan karel.<br />

ceule@broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong><br />

Downloads<br />

Na registratie op onze website mijn.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong><br />

kan je volg<strong>en</strong>de <strong>be</strong>stand<strong>en</strong> download<strong>en</strong>:<br />

● de afzonderlijke viering<strong>en</strong> als worddocum<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />

● pdf van de volledige brochure<br />

‘<strong>Liturgie</strong> <strong>en</strong> spiritualiteit <strong>2013</strong>’<br />

● uitgeschrev<strong>en</strong> homilieën bij elke zondagsviering<br />

● foto’s om te projecter<strong>en</strong><br />

● het gezong<strong>en</strong> campagnelied <strong>en</strong> de instrum<strong>en</strong>tale versie


De campagne lev<strong>en</strong>dig<br />

aanwezig in de kerk<br />

De campagnefilm<br />

● Bekijk vooraf met alle verantwoordelijk<strong>en</strong> in de parochie de<br />

campagnefilm. Online vind je concrete tips voor e<strong>en</strong> na<strong>be</strong>spreking.<br />

Ver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong> <strong>en</strong> parochiale werkgroep<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong><br />

dan ook k<strong>en</strong>nismak<strong>en</strong> met het campagneaanbod.<br />

● Kies één zondag waarop je met alle kerk<strong>be</strong>zoekers de campagnefilm<br />

<strong>be</strong>kijkt, tijd<strong>en</strong>s de viering of aansluit<strong>en</strong>d.<br />

E<strong>en</strong> campagnehoekje<br />

● Br<strong>en</strong>g de campagne onder de aandacht met affiches <strong>en</strong> foto’s<br />

(fotoset kinder<strong>en</strong>). E<strong>en</strong> standje in de kerk met informatiemateriaal<br />

maakt de campagne concreter.<br />

● Leg affiches, campagnekrant<strong>en</strong> <strong>en</strong> collecteomslag<strong>en</strong> ter <strong>be</strong>schikking.<br />

● Verkoop de vast<strong>en</strong>kal<strong>en</strong>der ‘Kiez<strong>en</strong> <strong>en</strong> Del<strong>en</strong>’.<br />

Campagneactiviteit<strong>en</strong><br />

● Campagneactiviteit<strong>en</strong> die plaats hebb<strong>en</strong> in jouw parochie,<br />

federatie of decanaat kondig je bij het <strong>be</strong>gin van de vast<strong>en</strong><br />

aan. Dat kan als mededeling op het einde van de viering of<br />

in het campagnehoekje. Vergeet het parochieblad niet.<br />

● Tijd<strong>en</strong>s de campagne zijn ti<strong>en</strong> getuig<strong>en</strong> uit Oeganda in ons<br />

land te gast. Elke gastgeme<strong>en</strong>schap organiseert e<strong>en</strong> ‘op<strong>en</strong><br />

avond’ met de gast die e<strong>en</strong> week bij h<strong>en</strong> verblijft. Zoek op<br />

www.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>/ag<strong>en</strong>da waar je, in jouw buurt, terecht<br />

kunt <strong>en</strong> nodig geïnteresseerd<strong>en</strong> uit.<br />

Fonds<strong>en</strong>werving <strong>en</strong> campagne<br />

● Kondig tijdig de collectezondag<strong>en</strong> aan. Deel collecteomslag<strong>en</strong><br />

uit <strong>en</strong> vraag om deze de volg<strong>en</strong>de zondag mee te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>.<br />

Maak tijd<strong>en</strong>s de tweede collectezondag de resultat<strong>en</strong><br />

van de eerste collecte <strong>be</strong>k<strong>en</strong>d.<br />

● Bekijk sam<strong>en</strong> met alle medewerkers die e<strong>en</strong> huis-aan-huiscollecte<br />

do<strong>en</strong> of collecteomslag<strong>en</strong> thuis <strong>be</strong>zorg<strong>en</strong>, de campagnefilm<br />

vooraleer het werk te verdel<strong>en</strong>. Dat is motiver<strong>en</strong>d<br />

<strong>en</strong> groepsvorm<strong>en</strong>d.<br />

● Organiseer e<strong>en</strong> Koffiestop na de viering met alle aanwezig<strong>en</strong>.<br />

Of doe het op het kerkplein, tijd<strong>en</strong>s de markt, in het<br />

cultureel c<strong>en</strong>trum <strong>en</strong> de sporthal,… Vergeet niet te registrer<strong>en</strong><br />

op www.koffiestop.<strong>be</strong>. Je krijgt het Koffiestoppakket<br />

thuis <strong>be</strong>zorgd.<br />

● Culinair Solidair: nodig m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> aan tafel voor e<strong>en</strong> ontbijt,<br />

e<strong>en</strong> brunch, e<strong>en</strong> warme maaltijd, <strong>be</strong>reid door vrijwilligers,<br />

met eerlijke product<strong>en</strong>. Registreer op www.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>/culinairsolidair.<br />

Je krijgt e<strong>en</strong> pakket toegestuurd,<br />

met gratis het nodige aantal onderleggers. Op deze website<br />

vind je ook Afrikaanse recept<strong>en</strong>.<br />

● Met Kilometers voor het Zuid<strong>en</strong> maak je <strong>be</strong>slist e<strong>en</strong> aantal<br />

nieuwe m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> warm voor Broederlijk Del<strong>en</strong>. In groep<br />

of individueel kan je fiets<strong>en</strong>, wandel<strong>en</strong>, lop<strong>en</strong>, zwemm<strong>en</strong>,<br />

rolschaats<strong>en</strong>, dans<strong>en</strong>, kajakk<strong>en</strong>,… <strong>en</strong> je hiervoor lat<strong>en</strong><br />

sponsor<strong>en</strong> of het uitgespaarde geld sch<strong>en</strong>k<strong>en</strong>. Hoe meer<br />

kilometers, hoe <strong>be</strong>ter. Zoek sponsors bij vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong>, familie,<br />

handelaars <strong>en</strong> <strong>be</strong>drijv<strong>en</strong>. Registreer je op www.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>/kilometers.<br />

Je ontvangt gratis e<strong>en</strong> pakket met<br />

sponsorkaart<strong>en</strong>, e<strong>en</strong> fluovestje van Broederlijk Del<strong>en</strong>, e<strong>en</strong><br />

heleboel tips <strong>en</strong> alle praktische informatie.<br />

Eig<strong>en</strong> lev<strong>en</strong>sstijl: doe de Foodtest<br />

● De campagne ‘Geef Molly e<strong>en</strong> kans... <strong>en</strong> stop de honger’<br />

focust op voedselzekerheid in Noord-Oeganda. Voedseltekort<strong>en</strong><br />

in het Zuid<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> ook te mak<strong>en</strong> met de manier<br />

waarop wij omgaan met <strong>en</strong>ergiebronn<strong>en</strong>, met het milieu,<br />

met voedsel.<br />

● Deze campagne nodigt uit om de eig<strong>en</strong> lev<strong>en</strong>sstijl kritisch<br />

te <strong>be</strong>kijk<strong>en</strong>. De Foodtest is hier de geschikte methodiek<br />

voor: aan de hand van e<strong>en</strong> aantal vrag<strong>en</strong> sta je stil bij je eig<strong>en</strong><br />

voedingsgewoont<strong>en</strong>. En je wordt gestimuleerd om het<br />

anders aan te pakk<strong>en</strong>.<br />

| 9


10 |<br />

Homilie bij de campagne<br />

Deze homilie is niet geschrev<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> specifieke vast<strong>en</strong>zondag. De Bij<strong>be</strong>lse lijn van de lezing<strong>en</strong> zit er wel in vervat.<br />

Wie spreekt er nu nog over ‘vast<strong>en</strong>’ in onze tijd, t<strong>en</strong>zij dan om door e<strong>en</strong> dieet wat af te slank<strong>en</strong>? Vroegere voorschrift<strong>en</strong> van de kerk<br />

werd<strong>en</strong> versoepeld <strong>en</strong> tot bijna niets herleid. Maar misschi<strong>en</strong> werd de echte <strong>be</strong>tek<strong>en</strong>is van ‘vast<strong>en</strong>’ daardoor eerder verruimd dan<br />

versmald. Vast<strong>en</strong> is e<strong>en</strong> periode van verso<strong>be</strong>ring waarin er tijd vrijkomt om de echte vrag<strong>en</strong> niet uit de weg te gaan. Het is met Jezus<br />

de woestijn intrekk<strong>en</strong>, jezelf lat<strong>en</strong> confronter<strong>en</strong>, Gods licht lat<strong>en</strong> schijn<strong>en</strong> op je lev<strong>en</strong>swijze. En dan… kleine stapp<strong>en</strong> ondernem<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> groei<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> ‘cultuur van het g<strong>en</strong>oeg’ in plaats van het steeds opdrijv<strong>en</strong> van onze kooplust <strong>en</strong> consumptiedrang. Zo e<strong>en</strong><br />

vast<strong>en</strong>tijd wordt dan ook e<strong>en</strong> tijd van solidariteit, van del<strong>en</strong> met h<strong>en</strong> die het meest noodzakelijke moet<strong>en</strong> miss<strong>en</strong>. In dat kader past<br />

elk jaar de ‘actie van Broederlijk Del<strong>en</strong>’.<br />

Dit jaar staan wij oog in oog met m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> uit Noord-Oeganda. Zij will<strong>en</strong> de honger, de ondervoeding <strong>en</strong> armoede uit hun lev<strong>en</strong><br />

bann<strong>en</strong>. Zij do<strong>en</strong> dit door te invester<strong>en</strong> in duurzame landbouw <strong>en</strong> door lokale economische activiteit<strong>en</strong> op te zett<strong>en</strong>. Zo ver<strong>be</strong>ter<strong>en</strong><br />

ze zelf hun lev<strong>en</strong>somstandighed<strong>en</strong>. Na 20 jaar oorlog, plundering <strong>en</strong> m<strong>en</strong>sonter<strong>en</strong>de praktijk<strong>en</strong> kan de <strong>be</strong>volking eindelijk vrij<br />

adem<strong>en</strong> <strong>en</strong> haar lot weer in hand<strong>en</strong> nem<strong>en</strong>. ‘Geef Molly e<strong>en</strong> kans <strong>en</strong> stop de honger’ drukt dit mooi uit. E<strong>en</strong> vrouw die haar man<br />

verloor in die oorlog, staat er alle<strong>en</strong> voor met e<strong>en</strong> groot gezin, maar wil niet passief afwacht<strong>en</strong>. Ze vraagt ge<strong>en</strong> voedselhulp, maar<br />

wil meewerk<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> project dat structureel oplossing<strong>en</strong> biedt. Dat is onze steun meer dan waard. En het symbool is het werktuig<br />

‘de hak’, om de aarde op<strong>en</strong> te mak<strong>en</strong> <strong>en</strong> zuurstof te gev<strong>en</strong>, zodat de aarde vruchtbaar wordt.<br />

We kunn<strong>en</strong> ons moeilijk voorstell<strong>en</strong> wat het moet zijn voor die Afrikaanse <strong>be</strong>volking om periodes met weinig et<strong>en</strong> door te moet<strong>en</strong><br />

kom<strong>en</strong>, met de zorg voor e<strong>en</strong> gezin <strong>en</strong> heel afhankelijk van e<strong>en</strong> grillige natuur. Molly zegt: “Gelukkig heb ik soms nog e<strong>en</strong> mango<br />

voor mijn kinder<strong>en</strong> om hun honger ev<strong>en</strong> te still<strong>en</strong>.”<br />

Op de affiche lacht ze haar witte tand<strong>en</strong> bloot. Ze is ge<strong>en</strong> fotomodel, wel e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudige volksvrouw die de hak op de schouder<br />

neemt <strong>en</strong> zo haar droevig lot weet te ker<strong>en</strong>. Je kunt in Oeganda ook kijk<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> figuur als Jonathan, verteg<strong>en</strong>woordiger van<br />

één van de organisaties die we in deze campagne steun<strong>en</strong>. Hij heeft gezi<strong>en</strong> hoe zijn volk het werk op het land was verleerd door<br />

het lange verblijf in de vluchteling<strong>en</strong>kamp<strong>en</strong>. Hij helpt m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> aan gereedschap <strong>en</strong> zaaigoed <strong>en</strong> zorgt dat ze weer e<strong>en</strong> koe of e<strong>en</strong><br />

geit kunn<strong>en</strong> kop<strong>en</strong>. Je kan ook kijk<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> jong<strong>en</strong> van 19 jaar. Hij heeft de Bij<strong>be</strong>lse naam ‘Moses’. Die jong<strong>en</strong> weet dat iedere<strong>en</strong><br />

zich moet verplaats<strong>en</strong> met de fiets <strong>en</strong> dus is hij sam<strong>en</strong> met ander<strong>en</strong> onder e<strong>en</strong> mangoboom aan de kant van e<strong>en</strong> drukke weg<br />

<strong>be</strong>gonn<strong>en</strong> fiets<strong>en</strong> te herstell<strong>en</strong>. En dan zijn er weer meisjes <strong>en</strong> vrouw<strong>en</strong> die de naaimachine weer ter hand nem<strong>en</strong>, kleding mak<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> verkop<strong>en</strong>.<br />

Ja, de tijd van de voedselhulp, die h<strong>en</strong> afhankelijk houdt, is voorbij. Net zoals het volk uit de Bij<strong>be</strong>l dat jar<strong>en</strong>lang moest lev<strong>en</strong> van<br />

‘manna’ dat uit de hemel viel, zijn de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> van Oeganda e<strong>en</strong> <strong>be</strong>loftevol land ingetrokk<strong>en</strong>, waar ze zelf het land <strong>be</strong>werk<strong>en</strong> <strong>en</strong> de<br />

vrucht<strong>en</strong> ervan plukk<strong>en</strong>. Dat is al de voorbode van e<strong>en</strong> feest als Pas<strong>en</strong>: m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> opstaan, verdrukking, oorlog <strong>en</strong> slavernij<br />

achter zich lat<strong>en</strong>. Troosteloze situaties word<strong>en</strong> omgebog<strong>en</strong> tot kleine wonder<strong>en</strong>. Zoals de profeet zegt nam<strong>en</strong>s God ‘Ik ga iets nieuw<br />

<strong>be</strong>ginn<strong>en</strong>. Het is er al. Zie je het niet?’<br />

De hak erin, in de aarde! Het is niet alle<strong>en</strong> e<strong>en</strong> opdracht voor m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in Afrika. Het is ook e<strong>en</strong> opdracht voor ons: de aarde van<br />

onze lev<strong>en</strong>swijze moet dring<strong>en</strong>d omgewoeld word<strong>en</strong>. We hebb<strong>en</strong> nieuwe zuurstof nodig. En daarbij kunn<strong>en</strong> we heel wat ler<strong>en</strong> van<br />

de taaie moed <strong>en</strong> de sam<strong>en</strong>horigheid van e<strong>en</strong> <strong>be</strong>volking zoals in Oeganda. Is er bij ons niet teveel gelat<strong>en</strong>heid <strong>en</strong> passief afwacht<strong>en</strong>?<br />

De huidige crisis op economisch <strong>en</strong> ecologisch vlak zou ons creatief moet<strong>en</strong> mak<strong>en</strong>. Dan kunn<strong>en</strong> we met e<strong>en</strong> andere blik naar de<br />

ding<strong>en</strong> kijk<strong>en</strong> <strong>en</strong> andere prioriteit<strong>en</strong> stell<strong>en</strong>: anders met voedsel omgaan, minder vlees et<strong>en</strong>, onze verspilzucht intom<strong>en</strong>, zuiniger


met <strong>en</strong>ergie omspring<strong>en</strong>, meer recycler<strong>en</strong>,… <strong>en</strong> gevoeliger word<strong>en</strong> voor de nod<strong>en</strong> van de zwakste schakels in onze sam<strong>en</strong>leving:<br />

m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> hier die ook in zorg <strong>en</strong> kommer verder moet<strong>en</strong> do<strong>en</strong>, maar die dikwijls nog <strong>be</strong>schuldigd word<strong>en</strong> ‘dat het hun eig<strong>en</strong> schuld<br />

is.’ In e<strong>en</strong> tijd van individualisering, ‘ieder voor zich’, is het nodig om de solidariteit terug te ontdekk<strong>en</strong>. Ook op politiek vlak.<br />

Wordt Europa e<strong>en</strong> louter economische grootmacht of gaan we ook voor e<strong>en</strong> socialer Europa? En ikzelf? De Schrift is duidelijk: de<br />

plek waar ik dagelijks <strong>be</strong>zig b<strong>en</strong> is de ‘heilige grond’ waarop God mij aanspreekt. Maar wil ik mij lat<strong>en</strong> aansprek<strong>en</strong>?<br />

Met Jezus mag ik in deze vast<strong>en</strong>tijd meer oog <strong>en</strong> hart krijg<strong>en</strong> voor kwetsbare m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>, in de hele wereld <strong>en</strong> in mijn eig<strong>en</strong> omgeving.<br />

Het evangelie volg<strong>en</strong>s Lucas, dat we deze zondag<strong>en</strong> lez<strong>en</strong>, spreekt over herstel <strong>en</strong> verzo<strong>en</strong>ing. Het is tot ons gericht in e<strong>en</strong> wereld<br />

vol geschond<strong>en</strong> relaties, in conflictsituaties, bij de heropbouw van onze <strong>be</strong>dreigde natuur <strong>en</strong> van onze verdeelde sam<strong>en</strong>leving.<br />

Die omgewoelde aarde, die ommekeer in onze lev<strong>en</strong>swijze uit zich ook in onze <strong>be</strong>reidheid om financieel te steun<strong>en</strong>. Onze bijdrage<br />

voor Broederlijk Del<strong>en</strong> heeft niets van het neerdropp<strong>en</strong> van één of andere gift voor m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>, die dan mooi ‘dank je wel’ moet<strong>en</strong><br />

zegg<strong>en</strong>. Het is het ondersteun<strong>en</strong> van partnerorganisaties in het Zuid<strong>en</strong>, die eig<strong>en</strong> plann<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> ter <strong>be</strong>strijding van armoede <strong>en</strong><br />

onrecht <strong>en</strong> daar t<strong>en</strong> volle voor gaan. Zo kunn<strong>en</strong> we met onze gift meewerk<strong>en</strong> aan duurzame verandering op langere termijn.<br />

We mog<strong>en</strong> elkaar eerlijk aankijk<strong>en</strong> <strong>en</strong> elkaar lev<strong>en</strong>skans<strong>en</strong> gev<strong>en</strong>. En dat is e<strong>en</strong> goede zaak!<br />

| 11


12 |<br />

ASWOENSDAG<br />

Vast<strong>en</strong>? Ja, vast<strong>en</strong>!<br />

Tijd<strong>en</strong>s het intredelied <strong>en</strong> de intredeprocessie draagt e<strong>en</strong> lector<br />

e<strong>en</strong> hak mee <strong>en</strong> plaatst deze voor de lez<strong>en</strong>aar. Ook kan er e<strong>en</strong><br />

mand met verdroogde palm word<strong>en</strong> meegedrag<strong>en</strong>. Deze wordt<br />

bij de vuurpot geplaatst.<br />

Suggestie voor het intredelied:<br />

Wij die met eig<strong>en</strong> og<strong>en</strong> de aarde zi<strong>en</strong> verscheurd<br />

(ZJ 703/VL 872)<br />

● Cd ‘Door de wereld gaat e<strong>en</strong> lied’, deel 17 – lied 7<br />

● Cd ‘Zolang er m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> zijn’, H. Oosterhuis, lied 10<br />

Welkom <strong>en</strong> duiding<br />

V. Kondig e<strong>en</strong> vast<strong>en</strong>tijd af!<br />

Zo hor<strong>en</strong> we de profeet Joël straks tot ons sprek<strong>en</strong>.<br />

L. Wil ik dit jaar wel vast<strong>en</strong>?<br />

Wat is vast<strong>en</strong>? Welk nut heeft vast<strong>en</strong>?<br />

Broederlijk Del<strong>en</strong> biedt ons e<strong>en</strong> symbool aan:<br />

de hak van de Noord-Oegandese vrouw, Molly.<br />

E<strong>en</strong> hak di<strong>en</strong>t om de grond om te woel<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> zuurstof te gev<strong>en</strong>,<br />

om onkruid los te hakk<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> de grond zaaiklaar te mak<strong>en</strong>.<br />

Dat kan onze vast<strong>en</strong> dit jaar zijn:<br />

ons lev<strong>en</strong> lat<strong>en</strong> omwoel<strong>en</strong>, zuurstof gev<strong>en</strong>,<br />

onkruid los mak<strong>en</strong>, zaaikans<strong>en</strong> gev<strong>en</strong>…<br />

Vast<strong>en</strong>? Ja, vast<strong>en</strong>!<br />

V. Uitgedaagd om e<strong>en</strong> persoonlijk antwoord te gev<strong>en</strong>,<br />

zett<strong>en</strong> we deze vast<strong>en</strong> in,<br />

opgeroep<strong>en</strong> door de Schepper van alle lev<strong>en</strong>,<br />

die zich laat noem<strong>en</strong>:<br />

+ Vader, Zoon <strong>en</strong> heilige Geest. Am<strong>en</strong>.<br />

Ritus van de asoplegging<br />

V. ‘Ged<strong>en</strong>k, m<strong>en</strong>s,<br />

dat je uit het stof van de aarde b<strong>en</strong>t gekom<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> er ook naar terugkeert’.<br />

Spring niet bov<strong>en</strong> je eig<strong>en</strong> maat.<br />

Je b<strong>en</strong>t e<strong>en</strong> deel van de aarde, <strong>be</strong>zield met de adem<br />

van God die jou draagt <strong>en</strong> stuwt.<br />

Dit <strong>be</strong>keringsproces zett<strong>en</strong> we vandaag in<br />

met het tek<strong>en</strong> van de as.<br />

Bidd<strong>en</strong> we tot God <strong>en</strong> vrag<strong>en</strong> we zijn zeg<strong>en</strong><br />

over deze vast<strong>en</strong>tijd.<br />

A Barmhartige Heer, g<strong>en</strong>adige God.<br />

Gezong<strong>en</strong> antwoord ZJ 316<br />

L. Hij k<strong>en</strong>t ons toch, Hij is niet verget<strong>en</strong><br />

dat wij gemaakt zijn uit het stof van de aarde.<br />

A. Barmhartige Heer, g<strong>en</strong>adige God.<br />

L. M<strong>en</strong>s<strong>en</strong>, hun dag<strong>en</strong> zijn als het gras,<br />

zij bloei<strong>en</strong> als bloem<strong>en</strong> in het op<strong>en</strong> veld.<br />

Dan waait de wind <strong>en</strong> zij zijn verdw<strong>en</strong><strong>en</strong>.<br />

A. Barmhartige Heer, g<strong>en</strong>adige God.<br />

L. Maar als wij met U <strong>en</strong> met elkaar verbond<strong>en</strong> zijn<br />

dan is er lev<strong>en</strong> <strong>en</strong> wel in overvloed,<br />

dan kunn<strong>en</strong> wij vrucht<strong>en</strong> voortbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong><br />

die blijv<strong>en</strong>d zijn.<br />

A. Barmhartige Heer, g<strong>en</strong>adige God.<br />

L. Maar dur<strong>en</strong> zal de liefde van God<br />

voor all<strong>en</strong> die zijn verbond <strong>be</strong>war<strong>en</strong>,<br />

zijn woord <strong>be</strong>hartig<strong>en</strong> <strong>en</strong> het volbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong>.<br />

A. Barmhartige Heer, g<strong>en</strong>adige God.<br />

V. Moge de as op ons voorhoofd<br />

ons daaraan herinner<strong>en</strong><br />

in de naam van de +Vader, de Zoon <strong>en</strong> de heilige Geest.<br />

Bij de asoplegging<br />

V. Moge deze as voor jou tek<strong>en</strong> zijn van hoop <strong>en</strong> geloof,<br />

van ommekeer <strong>en</strong> nieuw <strong>be</strong>gin.


Lezing<strong>en</strong><br />

Eerste lezing: Joël 2, 12-18 - ‘Kondig e<strong>en</strong> vast<strong>en</strong>tijd af.’<br />

Evangelie: Mt. 6, 1-6.16-18 - ‘De Vader ziet in het verborg<strong>en</strong>e.’<br />

Suggesties voor de homilie<br />

● De uitnodiging ‘terug te ker<strong>en</strong> met heel je hart’ geeft de<br />

kern aan van de vast<strong>en</strong> die we nu ingaan. De echte <strong>be</strong>tek<strong>en</strong>is<br />

van de vast<strong>en</strong>? E<strong>en</strong> periode van verso<strong>be</strong>ring met tijd<br />

voor de echte vrag<strong>en</strong>, met e<strong>en</strong> groei<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> ‘cultuur van<br />

het g<strong>en</strong>oeg’. En…daaraan verbond<strong>en</strong> e<strong>en</strong> tijd van solidariteit<br />

met h<strong>en</strong> die het meest noodzakelijke moet<strong>en</strong> miss<strong>en</strong>.<br />

In dat kader past de jaarlijkse campagne van Broederlijk<br />

Del<strong>en</strong>.<br />

● Dit jaar staan wij oog in oog met boer<strong>en</strong> uit Oeganda, die<br />

strijd<strong>en</strong> voor voedselzekerheid. Met duurzame landbouw<br />

<strong>en</strong> kleine initiatiev<strong>en</strong> om de lev<strong>en</strong>somstandighed<strong>en</strong> te ver<strong>be</strong>ter<strong>en</strong>.<br />

Na 20 jaar burgeroorlog, plundering <strong>en</strong> m<strong>en</strong>sonter<strong>en</strong>de<br />

praktijk<strong>en</strong> kan de <strong>be</strong>volking eindelijk vrij adem<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> zijn lot weer in hand<strong>en</strong> nem<strong>en</strong>. ‘Geef Molly e<strong>en</strong> kans’<br />

drukt dit mooi uit. Molly, e<strong>en</strong> jonge weduwe die er alle<strong>en</strong><br />

voor staat met haar groot gezin, wil niet passief afwacht<strong>en</strong>.<br />

Ze vraagt ge<strong>en</strong> voedselhulp, maar wil meewerk<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong><br />

project dat structureel oplossing<strong>en</strong> biedt.<br />

● Als symbool gebruik<strong>en</strong> we de hak. Voor Molly e<strong>en</strong> werktuig<br />

om de aarde te <strong>be</strong>werk<strong>en</strong> <strong>en</strong> klaar te mak<strong>en</strong> voor vruchtbaarheid,<br />

voor ons e<strong>en</strong> instrum<strong>en</strong>t om ons lev<strong>en</strong> om te woel<strong>en</strong>.<br />

● Is vast<strong>en</strong> nog van deze tijd? Meer dan ooit! E<strong>en</strong> vast<strong>en</strong><br />

die ingrijpt in onze lev<strong>en</strong>swijze, in de manier waarop we<br />

omgaan met de vrucht<strong>en</strong> van deze aarde. E<strong>en</strong> vast<strong>en</strong> die<br />

prioriteit<strong>en</strong> stelt vanuit de diepe waard<strong>en</strong> die de bij<strong>be</strong>l ons<br />

aanreikt. E<strong>en</strong> vast<strong>en</strong> die niet direct opvalt door uiterlijke<br />

details. E<strong>en</strong> vast<strong>en</strong> die in stilte rijpt <strong>en</strong> ingrijp<strong>en</strong>d ge<strong>be</strong>urt<br />

in het eig<strong>en</strong> hart, in onderlinge gesprekk<strong>en</strong> van m<strong>en</strong>s tot<br />

m<strong>en</strong>s. ‘Vast voor uw Vader die in het verborg<strong>en</strong>e ziet’.<br />

E<strong>en</strong> volledig uitgeschrev<strong>en</strong> homilie is te download<strong>en</strong> via mijn.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>.<br />

Z<strong>en</strong>ding <strong>en</strong> zeg<strong>en</strong><br />

V. In deze viering zocht<strong>en</strong> we naar de echte <strong>be</strong>tek<strong>en</strong>is van vast<strong>en</strong>.<br />

Het gaat niet om het uiterlijke.<br />

Het gaat om het herstel van relaties:<br />

de relatie met onszelf, met de ander<strong>en</strong>, met de aarde <strong>en</strong> met<br />

God.<br />

Met de hak als symbool will<strong>en</strong> we ons lev<strong>en</strong> lat<strong>en</strong> omwoel<strong>en</strong>,<br />

nieuwe lev<strong>en</strong>sadem <strong>en</strong> groeikans<strong>en</strong> toelat<strong>en</strong>, e<strong>en</strong><br />

vruchtbare, sterke tijd <strong>be</strong>lev<strong>en</strong> op weg naar Pas<strong>en</strong>.<br />

Vast<strong>en</strong>? Ja, vast<strong>en</strong>!<br />

We will<strong>en</strong> er aan <strong>be</strong>ginn<strong>en</strong> met Gods zeg<strong>en</strong>….<br />

De lector neemt de hak <strong>en</strong> draagt deze naar de inkom van de<br />

kerk of net buit<strong>en</strong> de kerk. Daar waar wij lev<strong>en</strong>, won<strong>en</strong> <strong>en</strong> werk<strong>en</strong>,<br />

mak<strong>en</strong> wij onze vast<strong>en</strong> waar!<br />

Liedsuggesties<br />

● Als Gij <strong>be</strong>staat, <strong>be</strong>werk ons dan (VL 149)<br />

- Cd ‘Laat mij maar zing<strong>en</strong> II’ Cd 1, lied 10<br />

- Cd ‘Deze woord<strong>en</strong>’ lied 4 - andere melodie<br />

● De tafel der arm<strong>en</strong> (VL 868)<br />

- Cd ‘Laat mij maar zing<strong>en</strong> I’ Cd 4, lied 16<br />

Belevingsmom<strong>en</strong>t met kinder<strong>en</strong><br />

● Enkele kinder<strong>en</strong> of ouders br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> de zaaibak naar vor<strong>en</strong><br />

na de homilie. De zaaibak wordt voor het altaar geplaatst of<br />

op e<strong>en</strong> plaats waar iedere<strong>en</strong> bij kan. Alle kinder<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />

uitg<strong>en</strong>odigd om rond de zaaibak te kom<strong>en</strong> staan.<br />

● Op de zaaibak ligt de campagneaffiche. De voorganger<br />

geeft er e<strong>en</strong> <strong>be</strong>etje uitleg bij. Molly, e<strong>en</strong> jonge weduwe uit<br />

Noord-Oeganda levert elke dag strijd teg<strong>en</strong> honger <strong>en</strong> ondervoeding.<br />

Met de hak werkt zij heel hard op haar stukje<br />

grond om in haar lev<strong>en</strong>sonderhoud <strong>en</strong> dat van haar kinder<strong>en</strong><br />

te voorzi<strong>en</strong>. Vaak hebb<strong>en</strong> zij amper één maaltijd per<br />

dag.<br />

Deze zaaibak staat symbool voor het verhaal van Molly <strong>en</strong><br />

de andere boer<strong>en</strong> in Noord-Oeganda.<br />

● We houd<strong>en</strong> e<strong>en</strong> gesprekje met de kinder<strong>en</strong>: Wat valt je op?<br />

Hoe ziet de grond er uit? Wat moet er ge<strong>be</strong>ur<strong>en</strong> om de<br />

grond vruchtbaar te mak<strong>en</strong>?<br />

| 13


14 |<br />

EERSTE ZONDAG<br />

De hak erin!<br />

Tijd<strong>en</strong>s het intredelied <strong>en</strong> de intredeprocessie draagt e<strong>en</strong> lector<br />

e<strong>en</strong> hak mee <strong>en</strong> plaatst deze voor de lez<strong>en</strong>aar. Ook kan er e<strong>en</strong><br />

mand met vrucht<strong>en</strong> word<strong>en</strong> meegedrag<strong>en</strong>. Deze wordt op het<br />

altaar geplaatst.<br />

Suggestie voor het intredelied:<br />

E<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s te zijn op aarde (ZJ 306)<br />

● Cd ‘Door de wereld gaat e<strong>en</strong> lied’, deel 3, lied 17<br />

● Cd ‘E<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s te zijn op aarde’, H. Oosterhuis, lied 1-17<br />

● Cd ‘Laat mij maar zing<strong>en</strong> I – Cd 3’, H. Oosterhuis, lied 25<br />

Welkom <strong>en</strong> duiding<br />

V. “Heer, hierbij br<strong>en</strong>g ik u<br />

de eerste opbr<strong>en</strong>gst van het land.”<br />

Zo hor<strong>en</strong> we Mozes straks<br />

in gesprek met zijn volk.<br />

L. De vast<strong>en</strong> is pas <strong>be</strong>gonn<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> we hor<strong>en</strong> al van opbr<strong>en</strong>gst sprek<strong>en</strong>.<br />

Molly, de vrouw op de affiche van Broederlijk Del<strong>en</strong>,<br />

zegt ons: de hak erin!<br />

Als onze lev<strong>en</strong>sstijl, de grond is waarop we staan,<br />

dan will<strong>en</strong> we er in deze vast<strong>en</strong>tijd de hak inzett<strong>en</strong>.<br />

We will<strong>en</strong> onze lev<strong>en</strong>sstijl <strong>be</strong>vrag<strong>en</strong>, de grond omwoel<strong>en</strong>,<br />

onkruid verwijder<strong>en</strong>, klaar mak<strong>en</strong> om te zaai<strong>en</strong>.<br />

De hak is het symbool van onze wil om moeite te do<strong>en</strong>.<br />

Grond <strong>be</strong>werk<strong>en</strong> vergt immers inspanning <strong>en</strong> inzet.<br />

Zo ook onze vast<strong>en</strong>.<br />

Op welke terrein<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> we ons lev<strong>en</strong> omwoel<strong>en</strong>?<br />

Jezus biedt ze ons aan:<br />

de terrein<strong>en</strong> van macht, van eerzucht <strong>en</strong> hebzucht.<br />

V. Vast<strong>be</strong>rad<strong>en</strong> om vrucht te drag<strong>en</strong>,<br />

gaan we deze vast<strong>en</strong> in,<br />

gedrag<strong>en</strong> door de Schepper van alle lev<strong>en</strong>,<br />

die zich laat noem<strong>en</strong>:<br />

+ Vader, Zoon <strong>en</strong> heilige Geest. Am<strong>en</strong>.<br />

Mom<strong>en</strong>t van inkeer<br />

V. De vast<strong>en</strong> is ons gegev<strong>en</strong> om tot inzicht te kom<strong>en</strong> <strong>en</strong> opnieuw<br />

te <strong>be</strong>ginn<strong>en</strong>. Hel<strong>en</strong> wat gebrok<strong>en</strong> is, sam<strong>en</strong> br<strong>en</strong>g<strong>en</strong><br />

wat verdeeld is, zoek<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> nieuw ev<strong>en</strong>wicht met God,<br />

de ander<strong>en</strong> <strong>en</strong> de schepping.<br />

L. God van alle lev<strong>en</strong>, vernieuw ons geloof in uw aanwezigheid<br />

in m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> rondom ons, vooral in gekwetste <strong>en</strong> armgemaakte<br />

m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>. Help ons te <strong>be</strong>lev<strong>en</strong> dat U altijd opnieuw<br />

met m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> op weg gaat.<br />

L. God van alle lev<strong>en</strong>, vernieuw onze aandacht voor de geme<strong>en</strong>schap<br />

waarvan wij deel uitmak<strong>en</strong>. Help ons om recht<br />

te do<strong>en</strong> aan de klein<strong>en</strong> <strong>en</strong> de zwakk<strong>en</strong> veraf <strong>en</strong> dichtbij <strong>en</strong><br />

te werk<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> <strong>be</strong>tere wereld voor iedere<strong>en</strong>.


L. God van alle lev<strong>en</strong>, vernieuw onze zorg voor uw schepping<br />

<strong>en</strong> voor de vrucht<strong>en</strong> van de aarde, ons geschonk<strong>en</strong> om te<br />

del<strong>en</strong>. Help ons te weerstaan aan de verleiding<strong>en</strong> om ons<br />

meer toe te eig<strong>en</strong><strong>en</strong> dan ons toekomt.<br />

A. Kwaad <strong>en</strong> zorg<strong>en</strong> afgegev<strong>en</strong>, kwetsbaarheid voor God gebracht.<br />

Hij zal drag<strong>en</strong>, heeft vergev<strong>en</strong>, zwakheid wordt bij Hem tot<br />

kracht.<br />

(Cd ‘Gedrev<strong>en</strong>’ van Carlos Desoete, zie partituur op p.43)<br />

Op<strong>en</strong>ingsge<strong>be</strong>d<br />

V God van alle lev<strong>en</strong>, op<strong>en</strong> onze og<strong>en</strong><br />

voor het wonderlijke van uw schepping.<br />

Voor die vele goede gav<strong>en</strong>,<br />

zomaar in onze hand<strong>en</strong> gelegd.<br />

Omwoel de aarde van ons dagelijks lev<strong>en</strong><br />

zodat wij zelfg<strong>en</strong>oegzaamheid kunn<strong>en</strong> aflegg<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> niet langer lev<strong>en</strong> t<strong>en</strong> koste van ander<strong>en</strong>.<br />

Herstel in ons de harmonie met U<br />

<strong>en</strong> met die vele m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>,<br />

waarmee wij verbond<strong>en</strong> mog<strong>en</strong> lev<strong>en</strong>.<br />

Vandaag <strong>en</strong> alle dag<strong>en</strong> die ons gegev<strong>en</strong> zijn<br />

<strong>en</strong> dit in Jezus, uw zoon <strong>en</strong> onze broeder. Am<strong>en</strong>.<br />

Lezing<strong>en</strong><br />

Eerste lezing: Deut. 26, 4-10 - ‘Mijn vader was e<strong>en</strong> zwerv<strong>en</strong>de<br />

Arameeër.’<br />

Evangelie: Lc. 4, 1-13 - ‘Als gij dus in aanbidding voor mij<br />

neervalt, zal dat alles van u zijn.’<br />

Suggesties voor de homilie<br />

● De hak er in, in die weerbarstige aarde… In Noord-Oeganda<br />

do<strong>en</strong> boer<strong>en</strong> het letterlijk, want het land moet <strong>be</strong>werkt<br />

word<strong>en</strong> om de honger te still<strong>en</strong>. Meer dan twintig jaar<br />

werd<strong>en</strong> ze geterroriseerd door het re<strong>be</strong>ll<strong>en</strong>leger van Joseph<br />

Kony, moest<strong>en</strong> ze zi<strong>en</strong> hoe jong<strong>en</strong>s als kindsoldat<strong>en</strong> werd<strong>en</strong><br />

ingezet, meisjes tot seksslavinn<strong>en</strong> herleid, huiz<strong>en</strong> vernield,<br />

dorp<strong>en</strong> geplunderd, vee afgeslacht. Nu is die vervreemding<br />

voorbij. De heropbouw kan <strong>be</strong>ginn<strong>en</strong>. Net zoals bij het<br />

Joodse volk dat uit Egypte wegtrok.<br />

● De hak er in! Ook in onze overvloed, ons lev<strong>en</strong>spatroon,<br />

onze ik-cultuur. Op<strong>en</strong>heid <strong>en</strong> zuurstof zijn nodig om te<br />

kunn<strong>en</strong> lev<strong>en</strong> naar ander<strong>en</strong> toe, om diepere waard<strong>en</strong> te ontdekk<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> te <strong>be</strong>lev<strong>en</strong>, die de toekomst waarborg<strong>en</strong>.<br />

● ‘Mijn vader was e<strong>en</strong> zwerver, die zijn heil zocht in de welvaart<br />

van Egypte’ zegt de eerste lezing. Hiermee erk<strong>en</strong>t het<br />

volk zijn afkomst <strong>en</strong> spreekt zijn dankbaarheid uit teg<strong>en</strong><br />

God die h<strong>en</strong> <strong>be</strong>vrijdde uit de vervreemding <strong>en</strong> naar het <strong>be</strong>loofde<br />

land voerde. Met de eerste vrucht<strong>en</strong> van dat land <strong>be</strong>lijd<strong>en</strong><br />

m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> dat ze weer sam<strong>en</strong> hor<strong>en</strong> als volk van God.<br />

● Het evangelie plaatst Jezus in de woestijn waar Hij de honger<br />

van onze wereld aan d<strong>en</strong> lijve wil ondervind<strong>en</strong> <strong>en</strong> de<br />

verleiding<strong>en</strong> van macht, eerzucht <strong>en</strong> hebzucht moet weerstaan.<br />

Jezus wil zich niet losmak<strong>en</strong> van de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die hij<br />

wil di<strong>en</strong><strong>en</strong>. Ge<strong>en</strong> machtsgreep, ge<strong>en</strong> spektakel, maar wel de<br />

lange weg gaan met m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>. Met Gods <strong>be</strong>lofte op weg, dat<br />

is zijn keuze!<br />

● Christ<strong>en</strong> zijn nu vraagt e<strong>en</strong> <strong>be</strong>wuste keuze. Niet gemakkelijk!<br />

Maar we mog<strong>en</strong> wel op elkaar rek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> op de kracht<br />

van die Ene, die zegt ‘Ik zal er zijn..’ Al gaat de hak er in…<br />

e<strong>en</strong> vruchtbare vast<strong>en</strong>tijd toegew<strong>en</strong>st!<br />

E<strong>en</strong> volledig uitgeschrev<strong>en</strong> homilie is te download<strong>en</strong><br />

via mijn.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>.<br />

Ritus van de asoplegging<br />

Als de asoplegging in jouw parochiegeme<strong>en</strong>schap in deze viering<br />

ge<strong>be</strong>urt, verwijz<strong>en</strong> we je naar de tekst op pagina 12.<br />

Voor<strong>be</strong>d<strong>en</strong><br />

V. Zoals God Zijn volk leidde door de woestijn, zo wil Hij ons<br />

vandaag <strong>be</strong>geleid<strong>en</strong> <strong>en</strong> luister<strong>en</strong> naar ons.<br />

L. God, wij bidd<strong>en</strong> U voor all<strong>en</strong> die opkom<strong>en</strong> voor eerlijke<br />

handel <strong>en</strong> e<strong>en</strong> duurzame, efficiënte voedselproductie. Dat<br />

zij bij de wereldleiders meer gehoor zoud<strong>en</strong> vind<strong>en</strong> zodat de<br />

kloof tuss<strong>en</strong> rijk <strong>en</strong> arm kleiner wordt <strong>en</strong> minder m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />

honger lijd<strong>en</strong>.<br />

L. God, wij bidd<strong>en</strong> U voor all<strong>en</strong> die in Noord-Oeganda van de<br />

landbouw moet<strong>en</strong> overlev<strong>en</strong>. Dat Broederlijk Del<strong>en</strong> <strong>en</strong> zijn<br />

partnerorganisaties h<strong>en</strong> ondersteunt in hun <strong>be</strong>trachting zelf<br />

voor hun dagelijks brood te zorg<strong>en</strong>, in respect voor Moeder<br />

Aarde.<br />

L. God, wij bidd<strong>en</strong> U voor onszelf, dat wij in deze vast<strong>en</strong>tijd<br />

durv<strong>en</strong> nad<strong>en</strong>k<strong>en</strong> over hoe wij met voedsel omgaan. Leer<br />

ons alle voedsel eerlijk te verdel<strong>en</strong> <strong>en</strong> help ons in te gaan teg<strong>en</strong><br />

elke vorm van verspilling. De wereld ver<strong>be</strong>ter<strong>en</strong> <strong>be</strong>gint<br />

bij onszelf, bij e<strong>en</strong> ommekeer in ons handel<strong>en</strong>.<br />

V. God Onze Vader, wees ons nabij. Begeleid ons dag in dag<br />

uit om respectvol te lev<strong>en</strong>. Zo bidd<strong>en</strong> wij U, vandaag <strong>en</strong><br />

altijd. Am<strong>en</strong>.<br />

| 15


16 |<br />

Ge<strong>be</strong>d over de gav<strong>en</strong><br />

V. God van alle lev<strong>en</strong>,<br />

wij staan voor U <strong>en</strong> mog<strong>en</strong> <strong>be</strong>lijd<strong>en</strong>: U b<strong>en</strong>t met ons<br />

<strong>en</strong> met die vele m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> uit alle volker<strong>en</strong><br />

de weg gegaan,<br />

e<strong>en</strong> zwerftocht uit de vervreemding,<br />

uit elke vorm van slavernij,<br />

op weg naar e<strong>en</strong> land van melk <strong>en</strong> honing,<br />

e<strong>en</strong> nieuwe toekomst.<br />

Daarom br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> wij op deze tafel<br />

de vrucht<strong>en</strong> van de aarde die U ons hebt geschonk<strong>en</strong>:<br />

graankorrels ver<strong>en</strong>igd tot brood om van te lev<strong>en</strong>,<br />

druiv<strong>en</strong> geperst tot wijn, tek<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> nieuwe toekomst.<br />

Moge het onder ons ge<strong>be</strong>ur<strong>en</strong><br />

in Jezus onze gids <strong>en</strong> leidsman. Am<strong>en</strong>.<br />

Bezinning na de communie<br />

Vast<strong>en</strong>tijd<br />

Tijd om te <strong>be</strong>zinn<strong>en</strong>, te verander<strong>en</strong>, te vernieuw<strong>en</strong>.<br />

Tijd om stil te staan, te bidd<strong>en</strong>, verder te gaan.<br />

Tijd om te luister<strong>en</strong>, te kijk<strong>en</strong>, te voel<strong>en</strong>, te handel<strong>en</strong>.<br />

Tijd om dichter bij jezelf te kom<strong>en</strong>.<br />

Tijd om naar ander<strong>en</strong> te gaan.<br />

Tijd om God terug op het spoor te kom<strong>en</strong>.<br />

Vast<strong>en</strong>tijd<br />

Tijd om los te lat<strong>en</strong>.<br />

Tijd om vast te houd<strong>en</strong>.<br />

Tijd om los te lat<strong>en</strong> wat doodt <strong>en</strong> verslaaft.<br />

Tijd om terug vast te nem<strong>en</strong> wat lev<strong>en</strong> <strong>en</strong> toekomst geeft.<br />

Bron on<strong>be</strong>k<strong>en</strong>d<br />

Slotge<strong>be</strong>d<br />

V God van alle lev<strong>en</strong>,<br />

U b<strong>en</strong>t de Enige die onze toewijding waard is.<br />

Strev<strong>en</strong> naar macht, <strong>be</strong>zit of eig<strong>en</strong> eer…<br />

mag ons niet inpalm<strong>en</strong>.<br />

Ons lev<strong>en</strong> mag omgewoeld word<strong>en</strong><br />

door uw vernieuw<strong>en</strong>de geest.<br />

Moge dit sam<strong>en</strong> vier<strong>en</strong> ons kracht gev<strong>en</strong><br />

om in deze veertigdag<strong>en</strong>tijd op weg te gaan,<br />

naar ander<strong>en</strong> toe, ver weg of dichtbij,<br />

naar U die alles sam<strong>en</strong>houdt.<br />

Dit vrag<strong>en</strong> we U in verbond<strong>en</strong>heid met Jezus,<br />

onze redder <strong>en</strong> <strong>be</strong>vrijder. Am<strong>en</strong>.<br />

Z<strong>en</strong>ding <strong>en</strong> zeg<strong>en</strong><br />

V. De hak erin!<br />

De vast<strong>en</strong> is nu echt <strong>be</strong>gonn<strong>en</strong>.<br />

We zull<strong>en</strong> moeite do<strong>en</strong> <strong>en</strong> inspanning lever<strong>en</strong>.<br />

We zull<strong>en</strong> onze lev<strong>en</strong>sstijl omwoel<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>be</strong>vrag<strong>en</strong>.<br />

We will<strong>en</strong> verder gaan dan ons gewet<strong>en</strong> suss<strong>en</strong>,<br />

we will<strong>en</strong> vrucht<strong>en</strong> voortbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong>,<br />

vrucht<strong>en</strong> die we de Heer met Pas<strong>en</strong> zull<strong>en</strong> aanbied<strong>en</strong>…<br />

Gaan we deze weg met Gods zeg<strong>en</strong>…<br />

De lector neemt de hak <strong>en</strong> draagt deze naar de inkom van de<br />

kerk of net buit<strong>en</strong> de kerk. Daar waar wij lev<strong>en</strong>, won<strong>en</strong> <strong>en</strong> werk<strong>en</strong>,<br />

mak<strong>en</strong> wij onze vast<strong>en</strong> waar!<br />

Liedsuggesties<br />

● Barmhartige Heer, g<strong>en</strong>adige God (ZJ 316)<br />

- Cd ‘Door de wereld gaat e<strong>en</strong> lied’, deel 3, lied 10<br />

● Broeders die op uittocht gaat (ZJ 601)<br />

- Cd ‘Door de wereld gaat e<strong>en</strong> lied’, deel 8, lied 9<br />

● Jezus, diep in de woestijn (ZJ 331)<br />

Belevingsmom<strong>en</strong>t met kinder<strong>en</strong><br />

● Enkele kinder<strong>en</strong> of ouders br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> de zaaibak naar vor<strong>en</strong> na<br />

de homilie. De zaaibak wordt voor het altaar geplaatst of op e<strong>en</strong><br />

plaats waar iedere<strong>en</strong> bij kan. Alle kinder<strong>en</strong> word<strong>en</strong> uitg<strong>en</strong>odigd<br />

om rond de zaaibak te kom<strong>en</strong> staan.<br />

● De grond na de winter, is e<strong>en</strong> harde massa waar ge<strong>en</strong> licht <strong>en</strong><br />

lucht doorkan. Hij moet omgewoeld <strong>en</strong> klaargemaakt voor het<br />

zaai<strong>en</strong>. In de zaaibak ligg<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele hakjes. De kinder<strong>en</strong> mog<strong>en</strong><br />

spitt<strong>en</strong>, grav<strong>en</strong>, de grond omwoel<strong>en</strong>, zuurstof gev<strong>en</strong> <strong>en</strong> voor<strong>be</strong>reid<strong>en</strong><br />

om te zaai<strong>en</strong>. Kinder<strong>en</strong> mog<strong>en</strong> vertell<strong>en</strong> wat ze hierbij<br />

d<strong>en</strong>k<strong>en</strong>, voel<strong>en</strong>…<br />

● De verantwoordelijke maakt de link met de vast<strong>en</strong>. Vast<strong>en</strong> is<br />

spitt<strong>en</strong> <strong>en</strong> grav<strong>en</strong> in je eig<strong>en</strong> lev<strong>en</strong>, is nieuwe zuurstof vind<strong>en</strong><br />

om te do<strong>en</strong> wat je moet do<strong>en</strong>, is je inzett<strong>en</strong> voor ander<strong>en</strong>, is<br />

solidair zijn met m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die in armoede lev<strong>en</strong> zoals Molly <strong>en</strong><br />

haar kinder<strong>en</strong>…


TWEEDE ZONDAG<br />

Zi<strong>en</strong>, soms ev<strong>en</strong><br />

Tijd<strong>en</strong>s het intredelied <strong>en</strong> de intredeprocessie draagt e<strong>en</strong> lector<br />

e<strong>en</strong> hak mee <strong>en</strong> plaatst deze voor de lez<strong>en</strong>aar.<br />

Suggestie voor het intredelied:<br />

Zo vri<strong>en</strong>delijk <strong>en</strong> veilig als het licht (ZJ 530/VL 174)<br />

● Cd ‘Door de wereld gaat e<strong>en</strong> lied’, deel 2, lied 11<br />

● Cd ‘Hoe is uw naam’, H. Oosterhuis, lied 18<br />

Welkom <strong>en</strong> duiding<br />

V. ‘Kijk e<strong>en</strong>s naar de hemel<br />

<strong>en</strong> tel de sterr<strong>en</strong>, als je dat kunt’<br />

spreekt de Heer tot Abraham.<br />

L. Zi<strong>en</strong>, soms ev<strong>en</strong>.<br />

Abraham mag God ontmoet<strong>en</strong> in de nacht.<br />

Sam<strong>en</strong> met de leerling<strong>en</strong>,<br />

mog<strong>en</strong> ook wij God ervar<strong>en</strong> op de <strong>be</strong>rg.<br />

Wij zijn vast<strong>be</strong>rad<strong>en</strong> <strong>en</strong> overtuigd de vast<strong>en</strong> ingegaan.<br />

‘De hak erin’ zeid<strong>en</strong> we vorige week.<br />

Om te blijv<strong>en</strong> gelov<strong>en</strong> in de vrucht<strong>en</strong> van de oogst,<br />

mog<strong>en</strong> we vandaag e<strong>en</strong> glimp ervar<strong>en</strong><br />

van Gods aanwezigheid, zi<strong>en</strong>, soms ev<strong>en</strong>…<br />

V. Laat ons, ontvankelijk<br />

voor Gods aanwezigheid,<br />

deze viering op<strong>en</strong><strong>en</strong>,<br />

verlang<strong>en</strong>d naar de Schepper van alle lev<strong>en</strong>,<br />

die zich laat noem<strong>en</strong>:<br />

+ Vader, Zoon <strong>en</strong> heilige Geest. Am<strong>en</strong>.<br />

Mom<strong>en</strong>t van inkeer<br />

V. De vast<strong>en</strong> is ons gegev<strong>en</strong> om tot inzicht te kom<strong>en</strong> <strong>en</strong> opnieuw<br />

te <strong>be</strong>ginn<strong>en</strong>. Hel<strong>en</strong> wat gebrok<strong>en</strong> is, sam<strong>en</strong> br<strong>en</strong>g<strong>en</strong><br />

wat verdeeld is, zoek<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> nieuw ev<strong>en</strong>wicht met God,<br />

de ander<strong>en</strong> <strong>en</strong> de schepping.<br />

L. Heer, wij will<strong>en</strong> kracht putt<strong>en</strong> uit het visio<strong>en</strong> dat ons is<br />

toegezegd. Dat wij gelov<strong>en</strong> dat U e<strong>en</strong> God van lev<strong>en</strong> b<strong>en</strong>t<br />

<strong>en</strong> dat uw hand niet loslaat wat U aan ons <strong>be</strong>gonn<strong>en</strong> b<strong>en</strong>t.<br />

Geef het ons om vol te houd<strong>en</strong>.<br />

L. Heer, wij will<strong>en</strong> groei<strong>en</strong> in solidariteit. Dat wij ons niet afscherm<strong>en</strong><br />

voor de lev<strong>en</strong>somstandighed<strong>en</strong> van ander<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

voortdur<strong>en</strong>d <strong>be</strong>zig zijn met onszelf. Dat wij ons blijv<strong>en</strong> inzett<strong>en</strong><br />

voor e<strong>en</strong> eerlijke <strong>en</strong> rechtvaardige sam<strong>en</strong>leving. Geef<br />

het ons om vol te houd<strong>en</strong>.<br />

L. Heer, wij will<strong>en</strong> groei<strong>en</strong> in het <strong>be</strong>sef dat de aarde ons niet<br />

toe<strong>be</strong>hoort, maar in <strong>be</strong>heer gegev<strong>en</strong> is. Dat wij ler<strong>en</strong> als<br />

goede r<strong>en</strong>tmeesters om te gaan met <strong>en</strong>ergie, water, lucht.<br />

Geef het ons om vol te houd<strong>en</strong>.<br />

A. Kwaad <strong>en</strong> zorg<strong>en</strong> afgegev<strong>en</strong>, kwetsbaarheid voor God gebracht.<br />

Hij zal drag<strong>en</strong>, heeft vergev<strong>en</strong>, zwakheid wordt bij<br />

Hem tot kracht.<br />

(Cd ‘Gedrev<strong>en</strong>’ van Carlos Desoete, zie partituur op p.43)<br />

| 17


18 |<br />

Op<strong>en</strong>ingsge<strong>be</strong>d<br />

V. U, de Enige,<br />

die deze aarde draagt <strong>en</strong> perspectief geeft.<br />

Op<strong>en</strong> onze og<strong>en</strong> voor de sterr<strong>en</strong> aan de hemel <strong>en</strong> de<br />

verborg<strong>en</strong> kans<strong>en</strong> langs de weg die we te gaan hebb<strong>en</strong>.<br />

Doorbreek onze twijfel, onze angst.<br />

Doe ons gelov<strong>en</strong> in de verbond<strong>en</strong>heid<br />

met U <strong>en</strong> met elkaar.<br />

Voer ons op de <strong>be</strong>rg van het visio<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> wees ook met ons in de vlakte<br />

van het dagelijks lev<strong>en</strong>.<br />

Want zo hebb<strong>en</strong> wij U herk<strong>en</strong>d<br />

in Jezus, uw geliefde zoon,<br />

die onze broeder werd voor altijd. Am<strong>en</strong>.<br />

Lezing<strong>en</strong><br />

Eerste lezing: G<strong>en</strong>. 15, 5-12.17-18 - ‘Ik b<strong>en</strong> de Heer, die u uit<br />

Ur in Chaldea heb geleid om u dit land in <strong>be</strong>zit te gev<strong>en</strong>.’<br />

Evangelie: Lc. 9, 28b-36 - ‘Dit is mijn Zoon, de Uitverkor<strong>en</strong>e,<br />

luistert naar hem.’<br />

Suggesties voor de homilie<br />

● We kunn<strong>en</strong> het ons moeilijk voorstell<strong>en</strong> hoe Oegandez<strong>en</strong><br />

dag<strong>en</strong> of wek<strong>en</strong> doorkom<strong>en</strong> met te weinig et<strong>en</strong>, lev<strong>en</strong> in e<strong>en</strong><br />

gezin zonder vader die gedood werd in de oorlog, afhankelijk<br />

van e<strong>en</strong> grillige natuur <strong>en</strong> toch hoopvol uitkijk<strong>en</strong> naar<br />

de toekomst <strong>en</strong> hard werk<strong>en</strong> aan de heropbouw.<br />

● In de eerste lezing zoekt Abraham ook naar e<strong>en</strong> <strong>be</strong>loftevol<br />

tek<strong>en</strong>. Hij grijpt naar e<strong>en</strong> oud ritueel, waarin verbondspartners<br />

zich met elkaar verbind<strong>en</strong>: dier<strong>en</strong> word<strong>en</strong> door midd<strong>en</strong><br />

gesned<strong>en</strong> <strong>en</strong> de partners gaan tuss<strong>en</strong> de stukk<strong>en</strong> door. Zo<br />

<strong>en</strong>gager<strong>en</strong> ze zich om hun <strong>be</strong>lofte na te kom<strong>en</strong>. Maar er ge<strong>be</strong>urt<br />

niets. Hij gaat de nacht in vol twijfel <strong>en</strong> onzekerheid<br />

<strong>en</strong> valt in e<strong>en</strong> diepe slaap. Voor Abraham het keerpunt want<br />

in zijn droom ziet hij e<strong>en</strong> vuur dat tuss<strong>en</strong> de stukk<strong>en</strong> vlees<br />

doorgaat. God <strong>en</strong>gageert zich in het verbond.<br />

Net als Abraham <strong>en</strong> ondanks alles wat we hebb<strong>en</strong> opgebouwd,<br />

zi<strong>en</strong> wij het soms niet meer <strong>en</strong> miss<strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong><br />

in de toekomst Om het vol te houd<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> we e<strong>en</strong> visio<strong>en</strong><br />

nodig <strong>en</strong> voorbij eig<strong>en</strong> zelf<strong>be</strong>lang verborg<strong>en</strong> mogelijkhed<strong>en</strong><br />

zi<strong>en</strong>.<br />

● In het evangelie gaat Jezus de <strong>be</strong>rg op om te bidd<strong>en</strong>, in het<br />

bijzijn van <strong>en</strong>kele leerling<strong>en</strong>. Hij vertoeft er in het gezelschap<br />

van profet<strong>en</strong> die doorhe<strong>en</strong> duisternis <strong>en</strong> misk<strong>en</strong>ning<br />

God toch aanwezig wist<strong>en</strong>. Want precies op het mom<strong>en</strong>t<br />

van onze zwakte, komt God ons tegemoet met zijn kracht.<br />

● Door de tijd<strong>en</strong> loopt het spoor van h<strong>en</strong> die teg<strong>en</strong> alles in<br />

blijv<strong>en</strong> gelov<strong>en</strong> in het visio<strong>en</strong> <strong>en</strong> er hun lev<strong>en</strong> voor gev<strong>en</strong>.<br />

D<strong>en</strong>k<strong>en</strong> we aan de vele stille werkers op de akker van deze<br />

aarde, aan liefhebb<strong>en</strong>de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die met taaie volharding de<br />

toekomst op<strong>en</strong> houd<strong>en</strong>. Aan de Oegandese families die drom<strong>en</strong><br />

van voldo<strong>en</strong>de voedsel het hele jaar door, <strong>be</strong>tere oogst<strong>en</strong>,<br />

e<strong>en</strong> groei<strong>en</strong>de veestapel, geld om de school te <strong>be</strong>tal<strong>en</strong>.<br />

Deze vast<strong>en</strong>tijd… e<strong>en</strong> tijd van zi<strong>en</strong>, heel ev<strong>en</strong> om vanuit dat<br />

licht verder te gaan.<br />

E<strong>en</strong> volledig uitgeschrev<strong>en</strong> homilie is te download<strong>en</strong> via mijn.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>.<br />

Voor<strong>be</strong>d<strong>en</strong><br />

V. Bidd<strong>en</strong> wij tot God, de bron van alle lev<strong>en</strong>.<br />

L. Bidd<strong>en</strong> wij dat meer m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> zich lat<strong>en</strong> inspirer<strong>en</strong> door het<br />

visio<strong>en</strong> van wereldvrede <strong>en</strong> rechtvaardigheid. Dat zij zelf<br />

kleine stapp<strong>en</strong> zett<strong>en</strong> om dat visio<strong>en</strong> in onze wereld te realiser<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> daarbij kracht putt<strong>en</strong> uit hun relatie met God <strong>en</strong><br />

met de ander<strong>en</strong>.<br />

L. Bidd<strong>en</strong> wij voor all<strong>en</strong> die hard werk<strong>en</strong> voor hun dagelijks<br />

brood. Dat zij ook rust, voldo<strong>en</strong>ing <strong>en</strong> dankbaarheid mog<strong>en</strong><br />

ervar<strong>en</strong> in hun omgeving, hier bij ons <strong>en</strong> in het Zuid<strong>en</strong>.<br />

L. Bidd<strong>en</strong> wij voor onszelf, dat wij in deze vast<strong>en</strong>tijd <strong>en</strong>ergie<br />

opdo<strong>en</strong> om di<strong>en</strong>stbaar te blijv<strong>en</strong> voor ander<strong>en</strong>, in de eerste<br />

plaats voor h<strong>en</strong> die zwak, arm <strong>en</strong> ziek zijn <strong>en</strong> <strong>be</strong>roep op ons<br />

do<strong>en</strong>.<br />

V. God maak ons vrij van onszelf, zodat uw liefde in ons<br />

kan groei<strong>en</strong>. Naar het voor<strong>be</strong>eld van Christus onze Heer.<br />

Am<strong>en</strong>.


Ge<strong>be</strong>d over de gav<strong>en</strong><br />

V. Voor U, Enige,<br />

uniek in uw verbond met ons<br />

legg<strong>en</strong> wij ons dagelijks lev<strong>en</strong>.<br />

Wij legg<strong>en</strong> voor U neer onze onmacht, onze bange ur<strong>en</strong>,<br />

die wacht<strong>en</strong> op uw helder licht.<br />

Omvorm ons naar het <strong>be</strong>eld van uw zoon Jezus,<br />

die zoveel kracht <strong>en</strong> hoop uitstraalde.<br />

Hij br<strong>en</strong>gt ons hier sam<strong>en</strong> rond zijn tafel<br />

waar we hem mog<strong>en</strong> herk<strong>en</strong>n<strong>en</strong><br />

in het brood dat gedeeld wordt,<br />

in de wijn van e<strong>en</strong> nieuw verbond.<br />

Bezinning na de communie<br />

E<strong>en</strong> <strong>be</strong>rgervaring, zuivere lucht, perspectief,<br />

in goed gezelschap.<br />

Ev<strong>en</strong> stilvall<strong>en</strong> in de kring van geloofsg<strong>en</strong>ot<strong>en</strong>,<br />

van bondg<strong>en</strong>ot<strong>en</strong>, van h<strong>en</strong> die werk<strong>en</strong> aan dezelfde droom:<br />

die aarde tot e<strong>en</strong> thuis te mak<strong>en</strong> voor all<strong>en</strong>.<br />

Je moet weer afdal<strong>en</strong>, daar is het te do<strong>en</strong>.<br />

Het licht dat gestraald heeft, mag je me<strong>en</strong>em<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> diep in je hart <strong>be</strong>war<strong>en</strong><br />

om het uit te houd<strong>en</strong> als morg<strong>en</strong> alles teg<strong>en</strong>zit,<br />

als het <strong>be</strong>angstig<strong>en</strong>de nieuws<br />

je droom dreigt t<strong>en</strong>iet te do<strong>en</strong>,<br />

als je voor moeilijke keuzes staat.<br />

(Uit ‘Tal<strong>en</strong>t aan het werk’, <strong>be</strong>zinningsboekje Spoor ZeS 2007)<br />

Slotge<strong>be</strong>d<br />

V. Enige,<br />

de glimp die wij mocht<strong>en</strong> opvang<strong>en</strong> van uw helder licht<br />

in ons sam<strong>en</strong> bidd<strong>en</strong> <strong>en</strong> vier<strong>en</strong>…<br />

Laat het de waakvlam zijn voor onderweg,<br />

ook als de duisternis ons aangrijpt.<br />

Dat wij in het spoor mog<strong>en</strong> tred<strong>en</strong> van uw profet<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> van Jezus, die U hebt uitgekoz<strong>en</strong> als onze gids<br />

<strong>en</strong> naar wie wij mog<strong>en</strong> luister<strong>en</strong> dag in dag uit.<br />

Dat het ge<strong>be</strong>ur<strong>en</strong> mag… vandaag <strong>en</strong> morg<strong>en</strong><br />

tot alles uiteindelijk goed komt. Am<strong>en</strong>.<br />

Z<strong>en</strong>ding <strong>en</strong> zeg<strong>en</strong><br />

V. Zi<strong>en</strong>, soms ev<strong>en</strong>!<br />

Het mocht Abraham, Petrus, Jacobus <strong>en</strong> Johannes ge<strong>be</strong>ur<strong>en</strong>!<br />

Het mag ook ons ge<strong>be</strong>ur<strong>en</strong>: zi<strong>en</strong>, soms ev<strong>en</strong>.<br />

We houd<strong>en</strong> in deze vast<strong>en</strong> het visio<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> nieuwe wereld,<br />

voor og<strong>en</strong>.<br />

We blijv<strong>en</strong> gelov<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> mooiere toekomst voor het<br />

Noord-Oegandese volk.<br />

Moge God ons zeg<strong>en</strong><strong>en</strong> bij alle poging<strong>en</strong> om dit visio<strong>en</strong><br />

waar te mak<strong>en</strong>…<br />

De lector neemt de hak <strong>en</strong> draagt deze naar de inkom van de<br />

kerk of net buit<strong>en</strong> de kerk. Daar waar wij lev<strong>en</strong>, won<strong>en</strong> <strong>en</strong> werk<strong>en</strong>,<br />

mak<strong>en</strong> wij onze vast<strong>en</strong> waar!<br />

Liedsuggesties<br />

● De Heer heeft mij gezi<strong>en</strong> (ZJ 559)<br />

- Cd ‘Door de wereld gaat e<strong>en</strong> lied’, deel 3, lied 26<br />

● Here Jezus, om uw woord (ZJ 809)<br />

- Cd ‘Door de wereld gaat e<strong>en</strong> lied’, deel 7, lied 22<br />

● Wat God doet, dat is welgedaan (ZJ 813)<br />

- Cd ‘Door de wereld gaat e<strong>en</strong> lied’ deel 17, lied 14<br />

Belevingsmom<strong>en</strong>t met kinder<strong>en</strong><br />

● Enkele kinder<strong>en</strong> of ouders br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> de zaaibak naar vor<strong>en</strong> na<br />

de homilie. De zaaibak wordt voor het altaar geplaatst of op e<strong>en</strong><br />

plaats waar iedere<strong>en</strong> bij kan. Alle kinder<strong>en</strong> word<strong>en</strong> uitg<strong>en</strong>odigd<br />

om rond de zaaibak te kom<strong>en</strong> staan.<br />

● Om de grond vruchtbaar te mak<strong>en</strong> voeg<strong>en</strong> we teelaarde toe.<br />

De kinder<strong>en</strong> mog<strong>en</strong> de grond omwoel<strong>en</strong>, de teelaarde toevoeg<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> omwoel<strong>en</strong> met de aarde in de zaaibak.<br />

● Wie de grond vruchtbaar maakt, kijkt al uit naar zaai<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

oogst<strong>en</strong>. Naar e<strong>en</strong> toekomst zonder honger. We vertell<strong>en</strong> hierbij<br />

dat Molly <strong>en</strong> de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in Noord-Oeganda e<strong>en</strong> <strong>be</strong>tere toekomst<br />

will<strong>en</strong> met voldo<strong>en</strong>de voedsel elke dag <strong>en</strong> het hele jaar<br />

door, met e<strong>en</strong> os om het land te <strong>be</strong>werk<strong>en</strong>, met geld om de<br />

school van de kinder<strong>en</strong> te kunn<strong>en</strong> <strong>be</strong>tal<strong>en</strong>…<br />

| 19


20 |<br />

DERDE ZONDAG<br />

Heilige grond!<br />

Tijd<strong>en</strong>s het intredelied <strong>en</strong> de intredeprocessie draagt e<strong>en</strong> lector<br />

e<strong>en</strong> hak mee <strong>en</strong> plaatst deze voor de lez<strong>en</strong>aar.<br />

Suggestie voor het intredelied:<br />

Hoe is uw naam, waar zijt Gij te vind<strong>en</strong>? (ZJ 566/VL 150)<br />

● Cd ‘Door de wereld gaat e<strong>en</strong> lied’, deel 10, lied 16<br />

● Cd ‘Hoe is uw naam’, H. Oosterhuis, lied 5<br />

● Cd ‘Laat ons maar zing<strong>en</strong> II’, Cd 1, lied 11<br />

Welkom <strong>en</strong> duiding<br />

V. “De grond waarop je staat, is heilige grond”<br />

zegt God tot Mozes.<br />

L. De grond waarop je staat, is heilige grond.<br />

Dat zegt God vandaag aan ieder van ons.<br />

De plaats waar we won<strong>en</strong>, lev<strong>en</strong> <strong>en</strong> werk<strong>en</strong>,<br />

is de plaats waar wij God kunn<strong>en</strong> ontmoet<strong>en</strong>,<br />

is de plaats om ons te <strong>en</strong>gager<strong>en</strong><br />

voor het visio<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> nieuwe wereld.<br />

De plaats waar Molly woont in Noord-Oeganda,<br />

is haar heilige grond.<br />

Daar werkt ze sam<strong>en</strong> met haar geme<strong>en</strong>schap<br />

aan e<strong>en</strong> <strong>be</strong>tere toekomst.<br />

Hier dichtbij of ginds veraf<br />

om tot vrucht te kom<strong>en</strong>,<br />

hebb<strong>en</strong> we de hak nodig<br />

om de grond te <strong>be</strong>werk<strong>en</strong>.<br />

Jezus roept ons op tot actie,<br />

maar ook tot veel geduld,<br />

met onszelf, met de ander<strong>en</strong>…<br />

De grond waarop jij staat, is heilige grond,<br />

daar is het te do<strong>en</strong>!<br />

V. Laat ons, ontvankelijk voor Gods aanwezigheid,<br />

deze viering op<strong>en</strong><strong>en</strong>, verlang<strong>en</strong>d naar de Schepper van alle<br />

lev<strong>en</strong>, die zich laat noem<strong>en</strong>:<br />

+ Vader, Zoon <strong>en</strong> heilige Geest. Am<strong>en</strong>.<br />

Mom<strong>en</strong>t van inkeer<br />

V. De vast<strong>en</strong> is ons gegev<strong>en</strong> om tot inzicht te kom<strong>en</strong> <strong>en</strong> opnieuw<br />

te <strong>be</strong>ginn<strong>en</strong>. Hel<strong>en</strong> wat gebrok<strong>en</strong> is, sam<strong>en</strong> br<strong>en</strong>g<strong>en</strong><br />

wat verdeeld is, zoek<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> nieuw ev<strong>en</strong>wicht met God,<br />

de ander<strong>en</strong> <strong>en</strong> de schepping.<br />

L. Vernieuw ons inzicht, God, om te zi<strong>en</strong> dat de plek waar wij<br />

lev<strong>en</strong> <strong>en</strong> werk<strong>en</strong>, onze heilige grond is. Om in de realiteit<br />

van elke dag <strong>en</strong> in m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> rondom ons U te ontmoet<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

van U te mog<strong>en</strong> houd<strong>en</strong>.<br />

L. Vernieuw ons inzicht, God, om te zi<strong>en</strong> wat er ge<strong>be</strong>urt in<br />

onze sam<strong>en</strong>leving. Om, net als Mozes, ons <strong>en</strong>gagem<strong>en</strong>t op<br />

te nem<strong>en</strong>, de kant te kiez<strong>en</strong> van kwetsbare <strong>en</strong> uitgeslot<strong>en</strong><br />

m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> <strong>en</strong> ons niet te lat<strong>en</strong> ontmoedig<strong>en</strong> door teg<strong>en</strong>slag<strong>en</strong>.<br />

L. Vernieuw ons inzicht, God, om te <strong>be</strong>seff<strong>en</strong> dat de aarde<br />

onze ecologische voetafdruk niet aankan. Om te kiez<strong>en</strong><br />

voor ommekeer in eig<strong>en</strong> lev<strong>en</strong>sstijl, voor minder consumer<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> meer del<strong>en</strong>, opdat ander<strong>en</strong> g<strong>en</strong>oeg hebb<strong>en</strong>.<br />

A. Kwaad <strong>en</strong> zorg<strong>en</strong> afgegev<strong>en</strong>, kwetsbaarheid voor God gebracht.<br />

Hij zal drag<strong>en</strong>, heeft vergev<strong>en</strong>, zwakheid wordt bij Hem tot<br />

kracht.<br />

(Cd ‘Gedrev<strong>en</strong>’ van Carlos Desoete, zie partituur op pag. 43)


Op<strong>en</strong>ingsge<strong>be</strong>d<br />

V. Wees hier aanwezig op de grond waarop wij staan,<br />

op de weg die voor ons ligt.<br />

Dat wij ons aangesprok<strong>en</strong> wet<strong>en</strong> in het diepste van onszelf<br />

door uw stem, door uw vuur dat in <strong>be</strong>weging zet.<br />

Maak ons ontvankelijk…<br />

omgewoelde aarde die vrucht kan drag<strong>en</strong>, telk<strong>en</strong>s weer.<br />

Dat wij sam<strong>en</strong> met Jezus zorg mog<strong>en</strong> drag<strong>en</strong> voor elkaar,<br />

vandaag <strong>en</strong> al de dag<strong>en</strong> die ons gegev<strong>en</strong> zijn. Am<strong>en</strong>.<br />

Lezing<strong>en</strong><br />

Eerste lezing: Ex. 3, 1-8a. 13-15 - ‘De plaats waar gij staat is<br />

heilige grond.’<br />

Evangelie: Lc. 13, 1-9 - ‘Heer, laat hem dit jaar nog staan; laat<br />

mij eerst de grond er omhe<strong>en</strong> omspitt<strong>en</strong> <strong>en</strong> er mest op br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>.’<br />

Suggesties voor de homilie<br />

● Molly, de hak op de schouder, staat c<strong>en</strong>traal in de campagne<br />

van Broederlijk Del<strong>en</strong>. Jonathan, medewerker van e<strong>en</strong> partnerorganisatie,<br />

<strong>be</strong>zorgt boer<strong>en</strong> gereedschap <strong>en</strong> zaaigoed, stimuleert<br />

h<strong>en</strong> om te spar<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> koe of e<strong>en</strong> geit <strong>en</strong> leert h<strong>en</strong> het<br />

veld opnieuw <strong>be</strong>werk<strong>en</strong>. Moses van 18 jaar <strong>be</strong>gint met <strong>en</strong>kele<br />

jonger<strong>en</strong> e<strong>en</strong> kleine herstelplaats voor fiets<strong>en</strong>, aan de kant van<br />

de weg.<br />

● In al hun e<strong>en</strong>voud zijn het voorgangers voor ander<strong>en</strong>. Ze lijk<strong>en</strong><br />

op Mozes. Terwijl hij e<strong>en</strong> kudde schap<strong>en</strong> <strong>en</strong> geit<strong>en</strong> van zijn<br />

schoonvader hoedt, komt hij op ‘heilige grond’. ’Hete grond’<br />

want de zorg voor zijn volk in Egypte laat hem niet los. Hij<br />

voelt zich aangesprok<strong>en</strong>: “Mozes! Ik heb de ell<strong>en</strong>de van mijn<br />

volk gezi<strong>en</strong>, hun klacht<strong>en</strong> gehoord. Ik k<strong>en</strong> hun lijd<strong>en</strong>. Ik daal<br />

af om h<strong>en</strong> te <strong>be</strong>vrijd<strong>en</strong> uit de macht van Egypte”. Mozes voelt<br />

zich geroep<strong>en</strong> maar aarzelt, schrikt terug, zoekt excuses maar<br />

gaat uiteindelijk, met knikk<strong>en</strong>de knieën.<br />

● We ler<strong>en</strong> e<strong>en</strong> God k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> die het klag<strong>en</strong> van zijn volk hoort<br />

<strong>en</strong> hun lijd<strong>en</strong> k<strong>en</strong>t. E<strong>en</strong> God die afdaalt <strong>en</strong> zich vere<strong>en</strong>zelvigt<br />

met de kwetsbare, lijd<strong>en</strong>de m<strong>en</strong>s. Zijn naam is: ‘Ik zal er zijn’.<br />

E<strong>en</strong> God ook die voortrekkers zoekt, m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die de hand<strong>en</strong> uit<br />

de mouw<strong>en</strong> stek<strong>en</strong> voor ander<strong>en</strong>. M<strong>en</strong>s<strong>en</strong> zoals Mozes, Molly,<br />

Jonathan, m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> hier die sociaal onrecht aanklag<strong>en</strong> <strong>en</strong> solidariteit<br />

opbouw<strong>en</strong>.<br />

● In het evangelie wijst Jezus op ons aller verantwoordelijkheid.<br />

De grond waarop we staan is de plek waar het te do<strong>en</strong> is,<br />

de ‘heilige grond’ waar je God ontmoet. Wie het niet doet is<br />

als e<strong>en</strong> vijg<strong>en</strong>boom zonder vrucht<strong>en</strong>. De hak erin? Er is hoop<br />

zolang e<strong>en</strong> <strong>be</strong>zorgde tuinman zegt: ‘Ik zal de grond omspitt<strong>en</strong>,<br />

mest aanvoer<strong>en</strong>. Hopelijk volg<strong>en</strong>d jaar wel vrucht<strong>en</strong>!’ Dit<br />

evangelie spreekt over herstel <strong>en</strong> verzo<strong>en</strong>ing, vergeving ook. E<strong>en</strong><br />

hoopvolle boodschap voor e<strong>en</strong> wereld vol geschond<strong>en</strong> relaties<br />

<strong>en</strong> conflictsituaties.<br />

E<strong>en</strong> volledig uitgeschrev<strong>en</strong> homilie is te download<strong>en</strong> via mijn.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>.<br />

Voor<strong>be</strong>d<strong>en</strong><br />

V. God Onze Vader, wees ons nabij. Begeleid ons dag in dag<br />

uit om respectvol te lev<strong>en</strong>. Wij bidd<strong>en</strong> U.<br />

L. Voor all<strong>en</strong> die twijfel<strong>en</strong> om e<strong>en</strong> <strong>en</strong>gagem<strong>en</strong>t op te nem<strong>en</strong>.<br />

Dat we niet terugschrikk<strong>en</strong> <strong>en</strong> blijv<strong>en</strong> uitstell<strong>en</strong>, maar er<br />

daadwerkelijk aan <strong>be</strong>ginn<strong>en</strong>, daar waar het zich aandi<strong>en</strong>t.<br />

L. Voor de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> van Noord-Oeganda die na jar<strong>en</strong> van burgeroorlog<br />

hun grond opnieuw kunn<strong>en</strong> <strong>be</strong>werk<strong>en</strong>. Dat zij<br />

hun plann<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> <strong>be</strong>tere toekomst mog<strong>en</strong> verwez<strong>en</strong>lijk<strong>en</strong>.<br />

Steun<strong>en</strong> we daarom ook de campagne van Broederlijk<br />

Del<strong>en</strong>.<br />

L. Voor onszelf <strong>en</strong> alle m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> uit onze buurt. Dat wij, waar<br />

wij won<strong>en</strong>, lev<strong>en</strong> <strong>en</strong> werk<strong>en</strong>, att<strong>en</strong>t blijv<strong>en</strong> voor elkaars nod<strong>en</strong>.<br />

Dat wij elkaar solidair <strong>en</strong> respectvol g<strong>en</strong>eg<strong>en</strong> zijn.<br />

V. Heer God, U b<strong>en</strong>t er voor ons. Heb geduld <strong>en</strong> steun ons bij<br />

wat wij do<strong>en</strong>. Dat vrag<strong>en</strong> wij U door Christus onze Heer.<br />

Am<strong>en</strong>.<br />

| 21


22 |<br />

Ge<strong>be</strong>d over de gav<strong>en</strong><br />

V. Hier verzameld rond de tafel<br />

nodigt Jezus ons uit<br />

met brood <strong>en</strong> wijn,<br />

vrucht<strong>en</strong> van de aarde.<br />

Dat ze <strong>be</strong>schikbaar mog<strong>en</strong> zijn<br />

voor alle m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>,<br />

vooral h<strong>en</strong> die honger lijd<strong>en</strong>.<br />

Dat wij vrucht<strong>en</strong> van <strong>be</strong>kering<br />

mog<strong>en</strong> voortbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong>.<br />

Ons toeker<strong>en</strong> naar elkaar<br />

<strong>en</strong> naar m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> veraf.<br />

We vrag<strong>en</strong> het U,<br />

God van <strong>be</strong>vrijding,<br />

in Jezus’ naam. Am<strong>en</strong>.<br />

Bezinning na de communie<br />

De plek waar ik vandaag sta,<br />

dat stukje wereld dat het mijne is,<br />

vervlocht<strong>en</strong> met al die m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />

die ik al dan niet gekoz<strong>en</strong> heb.<br />

Het kan ‘heilige grond’ word<strong>en</strong>,<br />

het kan de plek van de aanspraak word<strong>en</strong>.<br />

Daar dring<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong> tot mij door<br />

die onontkoombaar zijn.<br />

Waar leef ik voor?<br />

Wat doe ik met mijn tal<strong>en</strong>t<strong>en</strong>?<br />

Waarmee vul ik mijn dag<strong>en</strong>?<br />

Durf ik t<strong>en</strong> volle kiez<strong>en</strong><br />

voor wat op mijn weg komt?<br />

Het kunn<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong> zijn<br />

waarvoor ik al jar<strong>en</strong> op de loop ga.<br />

Op e<strong>en</strong> goede dag zijn ze er toch,<br />

als e<strong>en</strong> brand<strong>en</strong>de braamstruik<br />

in de woestijn van mijn lev<strong>en</strong>.<br />

Voor mij ligt e<strong>en</strong> opdracht.<br />

Ik heb iets te do<strong>en</strong> voor m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>,<br />

al is het maar e<strong>en</strong> heel kleine w<strong>en</strong>ding<br />

gev<strong>en</strong> aan deze wereld.<br />

Mijn tal<strong>en</strong>t kan niet gemist word<strong>en</strong>,<br />

hoeveel excuses ik ook mag verzinn<strong>en</strong><br />

om er onderuit te gerak<strong>en</strong>.<br />

Uit ‘Tal<strong>en</strong>t aan het werk’, <strong>be</strong>zinningsboekje van Spoor Zes 2007<br />

Slotge<strong>be</strong>d<br />

V. Dankbaar om uw roepstem, die ons op weg z<strong>en</strong>dt.<br />

Dankbaar om de <strong>be</strong>vestiging dat U met ons b<strong>en</strong>t,<br />

hervatt<strong>en</strong> wij onze taak tuss<strong>en</strong> de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die ons zijn<br />

toevertrouwd.<br />

Moge het duidelijk word<strong>en</strong> dat e<strong>en</strong> <strong>be</strong>vrijd<strong>en</strong>de God<br />

werkzaam is in onze geme<strong>en</strong>schap, op de heilige grond<br />

waarop wij staan, zodat er hoop <strong>en</strong> lev<strong>en</strong>skans<strong>en</strong> zijn,<br />

hier bij ons <strong>en</strong> veraf tot in de uithoek<strong>en</strong> van onze wereld.<br />

Am<strong>en</strong>.<br />

Z<strong>en</strong>ding <strong>en</strong> zeg<strong>en</strong><br />

V De plaats waar jij staat is heilige grond!<br />

De plaats waar jij leeft <strong>en</strong> werkt<br />

is de heilige grond om tot vrucht te kom<strong>en</strong>.<br />

God heeft geduld met ons,<br />

maar vraagt wel actie.<br />

De hak erin, vast<strong>be</strong>rad<strong>en</strong> <strong>en</strong> solidair,<br />

gelov<strong>en</strong>d in de vrucht<strong>en</strong>.<br />

Moge God ons zeg<strong>en</strong><strong>en</strong> in deze veertigdag<strong>en</strong>tijd…<br />

De lector neemt de hak <strong>en</strong> draagt deze naar de inkom van de<br />

kerk of net buit<strong>en</strong> de kerk. Daar waar wij lev<strong>en</strong>, won<strong>en</strong> <strong>en</strong> werk<strong>en</strong>,<br />

mak<strong>en</strong> wij onze vast<strong>en</strong> waar!<br />

Liedsuggesties<br />

● Onze hulp is de naam van de Heer (ZJ 318)<br />

- Cd ‘Door de wereld gaat e<strong>en</strong> lied’ deel 8<br />

● Als God ons thuisbr<strong>en</strong>gt uit onze ballingschap (ZJ 922)<br />

- Cd ‘Door de wereld gaat e<strong>en</strong> lied’ deel 5 <strong>en</strong> 11/2<br />

- Cd ‘Alles is nog maar woord’, H. Oosterhuis<br />

● Bouw<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> wereld van rechtvaardigheid (ZJ 576)<br />

- Cd ‘Door de wereld gaat e<strong>en</strong> lied’ deel 4<br />

Belevingsmom<strong>en</strong>t met kinder<strong>en</strong><br />

● Enkele kinder<strong>en</strong> of ouders br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> de zaaibak naar vor<strong>en</strong> na<br />

de homilie. De zaaibak wordt voor het altaar geplaatst of op e<strong>en</strong><br />

plaats waar iedere<strong>en</strong> bij kan. Alle kinder<strong>en</strong> word<strong>en</strong> uitg<strong>en</strong>odigd<br />

om rond de zaaibak te kom<strong>en</strong> staan.<br />

● De aarde in de zaaibak is klaar. We mog<strong>en</strong> zaai<strong>en</strong>. De kinder<strong>en</strong><br />

hakk<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele gleufjes in de grond. Hierin zaai<strong>en</strong> we spinazie<br />

(of e<strong>en</strong> andere snel ontkiem<strong>en</strong>d zaad) in mooie rechte rijtjes.<br />

Hierover komt dan e<strong>en</strong> fijn laagje aarde. Om goed te zi<strong>en</strong> waar<br />

we gezaaid hebb<strong>en</strong>, spann<strong>en</strong> we e<strong>en</strong> draad over de zaairijtjes.<br />

Nu kunn<strong>en</strong> we alle<strong>en</strong> nog vertrouw<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> <strong>en</strong> veel geduld.<br />

Geduld <strong>en</strong> rust zijn heel <strong>be</strong>langrijk in de landbouw.<br />

● Ook in ons lev<strong>en</strong> zijn geduld <strong>en</strong> rust <strong>be</strong>langrijk. We voer<strong>en</strong><br />

hier e<strong>en</strong> kort gesprekje: Wanneer moet ik geduld hebb<strong>en</strong>? Wanneer<br />

heb ik lang op iets moet<strong>en</strong> wacht<strong>en</strong>? Kon ik dat of had ik<br />

het moeilijk?<br />

● We nodig<strong>en</strong> de kinder<strong>en</strong> uit om volg<strong>en</strong>de week kleine takjes<br />

van ongeveer 15 cm mee te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>.


VIERDE ZONDAG<br />

Beloftevol land!<br />

Tijd<strong>en</strong>s het intredelied <strong>en</strong> de intredeprocessie draagt e<strong>en</strong> lector<br />

e<strong>en</strong> hak mee <strong>en</strong> plaatst deze voor de lez<strong>en</strong>aar.<br />

Suggestie voor het intredelied:<br />

Wij will<strong>en</strong> sam<strong>en</strong> vier<strong>en</strong> (ZJ 545)<br />

● Cd ‘Door de wereld gaat e<strong>en</strong> lied’ deel 2, lied 19<br />

Welkom <strong>en</strong> duiding<br />

V. “De Israëliet<strong>en</strong> at<strong>en</strong> dat jaar<br />

van de opbr<strong>en</strong>gst van de akkers van Kanaän,”<br />

lez<strong>en</strong> we vandaag in het boek Jozua.<br />

L. Vandaag zijn we de vierde zondag van de veertigdag<strong>en</strong>tijd.<br />

We word<strong>en</strong> uitg<strong>en</strong>odigd<br />

om de eerste vrucht<strong>en</strong> van ons vast<strong>en</strong><br />

te del<strong>en</strong> met Molly<br />

<strong>en</strong> met de vele m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in Noord-Oeganda.<br />

De Israëliet<strong>en</strong> ervar<strong>en</strong> hun land als <strong>be</strong>loftevol land.<br />

De tijd van het manna is voorbij.<br />

Er is oogst! En dus ook feest!<br />

Ook Jezus vertelt e<strong>en</strong> verhaal over ‘feest’.<br />

Feest om wie verlor<strong>en</strong> was <strong>en</strong> terug is gekeerd.<br />

Halfweg de vast<strong>en</strong>, will<strong>en</strong> we liturgie vier<strong>en</strong>,<br />

e<strong>en</strong> eerste balans mak<strong>en</strong> van het hakwerk<br />

dat ieder van ons bij zichzelf heeft toegelat<strong>en</strong>…<br />

Ieder van ons, <strong>be</strong>loftevol land…<br />

V. Laat ons,<br />

ontvankelijk voor Gods aanwezigheid,<br />

deze viering op<strong>en</strong><strong>en</strong>,<br />

verlang<strong>en</strong>d naar de Schepper van alle lev<strong>en</strong>,<br />

die zich laat noem<strong>en</strong>:<br />

+ Vader, Zoon <strong>en</strong> heilige Geest. Am<strong>en</strong>.<br />

Mom<strong>en</strong>t van inkeer<br />

V. De vast<strong>en</strong> is ons gegev<strong>en</strong> om tot inzicht te kom<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

opnieuw te <strong>be</strong>ginn<strong>en</strong>. Hel<strong>en</strong> wat gebrok<strong>en</strong> is, sam<strong>en</strong> br<strong>en</strong>g<strong>en</strong><br />

wat verdeeld is, zoek<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> nieuw ev<strong>en</strong>wicht met<br />

God, de ander<strong>en</strong> <strong>en</strong> de schepping.<br />

L. In de drukte van het dagelijkse lev<strong>en</strong> <strong>en</strong> de stress om overal<br />

<strong>en</strong> altijd mee te kunn<strong>en</strong>, verget<strong>en</strong> we vaak dat de <strong>be</strong>lofte van<br />

God ons gegev<strong>en</strong> is maar ook oproept tot <strong>en</strong>gagem<strong>en</strong>t. God<br />

van lev<strong>en</strong>, geef ons nieuwe daadkracht.<br />

L. In ons kijk<strong>en</strong> naar m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> zitt<strong>en</strong> vaak vaste d<strong>en</strong>kpatron<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> vooroordel<strong>en</strong> die ons <strong>be</strong>lett<strong>en</strong> echt te gelov<strong>en</strong> in hun capaciteit<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> hun plann<strong>en</strong>. God van lev<strong>en</strong>, geef ons nieuwe<br />

og<strong>en</strong> voor de inzet <strong>en</strong> het eig<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> van m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>.<br />

L. In onze omgang met de aarde do<strong>en</strong> wij alsof natuurlijke<br />

rijkdomm<strong>en</strong> onuitputtelijk zijn <strong>en</strong> nem<strong>en</strong> wij meer van de<br />

aarde dan zij aankan. God van alle lev<strong>en</strong>, doe ons inzi<strong>en</strong> dat<br />

we nu moet<strong>en</strong> zorg<strong>en</strong> voor het <strong>be</strong>houd van de aarde.<br />

A. Kwaad <strong>en</strong> zorg<strong>en</strong> afgegev<strong>en</strong>, kwetsbaarheid voor God gebracht.<br />

Hij zal drag<strong>en</strong>, heeft vergev<strong>en</strong>, zwakheid wordt bij<br />

Hem tot kracht.<br />

(Cd ‘Gedrev<strong>en</strong>’ van Carlos Desoete, zie partituur op pag. 43)<br />

| 23


24 |<br />

Op<strong>en</strong>ingsge<strong>be</strong>d<br />

V. Barmhartige Vader,<br />

U die <strong>be</strong>loftevol ons lev<strong>en</strong> binn<strong>en</strong>komt,<br />

verruim onze blik, onze horizon.<br />

Dat wij het feest van uw g<strong>en</strong>ade niet miss<strong>en</strong>:<br />

uw overstelp<strong>en</strong>de goedheid<br />

die ons tegemoet treedt.<br />

Dat wij de eerste vrucht<strong>en</strong> plukk<strong>en</strong><br />

van wat sam<strong>en</strong>horigheid kan do<strong>en</strong>.<br />

Dat we thuiskom<strong>en</strong> bij elkaar<br />

in de liefde die Jezus bracht,<br />

hier <strong>en</strong> nu, elke dag meer. Am<strong>en</strong>.<br />

Lezing<strong>en</strong><br />

Eerste lezing: Joz. 5, 9a.10-12 - ‘De volg<strong>en</strong>de dag hield het<br />

manna op; ze kond<strong>en</strong> nu et<strong>en</strong> wat het land voortbracht.’<br />

Evangelie: Lc. 15, 1-3.11-32 - ‘Zijn vader zag hem al in de verte<br />

aankom<strong>en</strong> <strong>en</strong> hij werd door medelijd<strong>en</strong> <strong>be</strong>wog<strong>en</strong>.’<br />

Suggesties voor de homilie<br />

● Oeganda was jar<strong>en</strong>lang afhankelijk van voedselhulp van buit<strong>en</strong>af.<br />

Nu is die tijd gelukkig voorbij. Boer<strong>en</strong> ler<strong>en</strong> opnieuw<br />

het land <strong>be</strong>werk<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> duurzame manier <strong>en</strong> et<strong>en</strong> van de<br />

vrucht<strong>en</strong> die ze zelf oogst<strong>en</strong>. Ge<strong>en</strong> voedselhulp, maar voedselzekerheid!<br />

Het campagneverhaal is e<strong>en</strong> treff<strong>en</strong>de parallel met het joodse<br />

volk dat jar<strong>en</strong>lang door de woestijn trok <strong>en</strong> afhankelijk was van<br />

het manna om te overlev<strong>en</strong>. Met Jozua trekk<strong>en</strong> ze het <strong>be</strong>loofde<br />

land in <strong>en</strong> in datzelfde jaar et<strong>en</strong> ze van wat het land voortbr<strong>en</strong>gt.<br />

Er is feest!<br />

● ‘Er moet feest zijn!’ klinkt het ook in het evangelie. De vader<br />

ontvangt met op<strong>en</strong> arm<strong>en</strong> zijn jongste zoon, die <strong>be</strong>schaamd<br />

terugkeert naar huis. Hij laat het gemeste kalf slacht<strong>en</strong> om te<br />

vier<strong>en</strong>. De oudste zoon reageert verzuurd: ‘ik heb altijd mijn<br />

plicht gedaan <strong>en</strong> wat kreeg ik ervoor?’. Ook hij wordt uitg<strong>en</strong>odigd<br />

om in e<strong>en</strong> herstelde relatie te tred<strong>en</strong>: ‘Er moet feest zijn<br />

want die broer van jou was dood <strong>en</strong> is weer tot lev<strong>en</strong> gekom<strong>en</strong>’.<br />

Wie het verknoeid heeft, maar op<strong>en</strong> staat voor herstel, krijgt<br />

nieuwe kans<strong>en</strong>.<br />

● E<strong>en</strong> verspill<strong>en</strong>de lev<strong>en</strong>sstijl is ook ons niet vreemd: niet alle<strong>en</strong><br />

individu<strong>en</strong> maar ook land<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> té rijkelijk gebruik van<br />

onze aarde <strong>en</strong> <strong>be</strong>dreig<strong>en</strong> het voort<strong>be</strong>staan ervan. Er is <strong>be</strong>kering<br />

nodig, ommekeer in lev<strong>en</strong>sstijl! De hak erin! Ommekeer om<br />

relaties in onze geme<strong>en</strong>schap, ook de wereldgeme<strong>en</strong>schap te<br />

herstell<strong>en</strong>. Dan kan er feest zijn!<br />

● De bij<strong>be</strong>lse <strong>be</strong>lofte is gave <strong>en</strong> opgave: met wat je krijgt moet<br />

je aan de slag voor solidariteit, verbond<strong>en</strong>heid. Financiële solidariteit<br />

is del<strong>en</strong> van wat ons rijkelijk gegev<strong>en</strong> is.<br />

We w<strong>en</strong>s<strong>en</strong> het Oeganda <strong>en</strong> andere land<strong>en</strong> in het Zuid<strong>en</strong> toe,<br />

dat zij hun eig<strong>en</strong> toekomst in hand<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> nem<strong>en</strong> in e<strong>en</strong><br />

<strong>be</strong>loftevol land. Met Broederlijk Del<strong>en</strong> will<strong>en</strong> wij dit proces ondersteun<strong>en</strong>.<br />

E<strong>en</strong> volledig uitgeschrev<strong>en</strong> homilie is te download<strong>en</strong> via mijn.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>.<br />

Voor<strong>be</strong>d<strong>en</strong><br />

V. God staat met op<strong>en</strong> arm<strong>en</strong> op de uitkijk naar ons. Bidd<strong>en</strong><br />

wij Hem vol vertrouw<strong>en</strong>.<br />

L. Voor all<strong>en</strong> die voedselzekerheid miss<strong>en</strong> <strong>en</strong> hierdoor ge<strong>en</strong><br />

m<strong>en</strong>swaardig lev<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> opbouw<strong>en</strong>. Dat er m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> zijn<br />

die zich blijv<strong>en</strong> inzett<strong>en</strong> om iedere<strong>en</strong> te lat<strong>en</strong> del<strong>en</strong> in de<br />

vrucht<strong>en</strong> van de schepping. Om Gods volk te mog<strong>en</strong> ervar<strong>en</strong><br />

in het del<strong>en</strong>.<br />

L. Voor ouders die hun kinder<strong>en</strong> in conflict zi<strong>en</strong> vertrekk<strong>en</strong>.<br />

Dat zij nooit de band<strong>en</strong> voorgoed doorbrek<strong>en</strong>. Dat zij<br />

hoopvol blijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> de thuiskomst van hun kinder<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong><br />

meemak<strong>en</strong> <strong>en</strong> vier<strong>en</strong>.<br />

L. Voor all<strong>en</strong> die zich inzett<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> rechtvaardige wereld,<br />

onder meer alle vrijwilligers van Broederlijk Del<strong>en</strong>. Dat<br />

wij met vel<strong>en</strong> mog<strong>en</strong> zijn <strong>en</strong> nooit opgev<strong>en</strong> vreedzaam te<br />

strijd<strong>en</strong> teg<strong>en</strong> onrecht <strong>en</strong> verdrukking, teg<strong>en</strong> uitbuiting <strong>en</strong><br />

oorlog.<br />

V. God geef ons e<strong>en</strong> solidair hart <strong>en</strong> e<strong>en</strong> op<strong>en</strong> geest. Wij vrag<strong>en</strong><br />

het U vandaag <strong>en</strong> alle dag<strong>en</strong>.<br />

Ge<strong>be</strong>d over de gav<strong>en</strong><br />

V. Barmhartige Vader,<br />

teveel m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> op deze wereld<br />

moet<strong>en</strong> lev<strong>en</strong> met uitgestok<strong>en</strong> hand<br />

om de kruimels te krijg<strong>en</strong><br />

die van rijke tafels vall<strong>en</strong>.


Maar U, die ons uw schepping toevertrouwde,<br />

U wil dat de vrucht<strong>en</strong> van de aarde<br />

- het werk van m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>hand<strong>en</strong> -<br />

t<strong>en</strong> goede kom<strong>en</strong> aan all<strong>en</strong>.<br />

Geef ons de smaak van het <strong>be</strong>loftevolle land<br />

waar wordt gedeeld in Jezus’ naam. Am<strong>en</strong>.<br />

Bezinning na de communie<br />

“Als Patrick mij me<strong>en</strong>eemt door het dorp word ik door allerlei<br />

m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> aangeklampt. Gaandeweg leer ik h<strong>en</strong> <strong>be</strong>ter k<strong>en</strong>n<strong>en</strong>.<br />

Het meest indrukwekk<strong>en</strong>de mom<strong>en</strong>t voor mij is als de boer<strong>en</strong><br />

onder e<strong>en</strong> mangoboom bije<strong>en</strong>kom<strong>en</strong> om te spar<strong>en</strong>. Uit e<strong>en</strong> koffertje<br />

met drie slot<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> de spaarboekjes van de hele groep<br />

tevoorschijn. Voor mij zie ik e<strong>en</strong> gestructureerde groep boer<strong>en</strong><br />

die het weinige dat ze hebb<strong>en</strong>, spar<strong>en</strong> <strong>en</strong> del<strong>en</strong> met elkaar. Hiermee<br />

do<strong>en</strong> ze activiteit<strong>en</strong> die ze alle<strong>en</strong> onmogelijk kunn<strong>en</strong> verwez<strong>en</strong>lijk<strong>en</strong>.<br />

Boer<strong>en</strong> die drom<strong>en</strong> over e<strong>en</strong> <strong>be</strong>tere toekomst <strong>en</strong><br />

kleine stapjes zett<strong>en</strong> om daar naartoe te werk<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> toegewijde<br />

Patrick die als secretaris van de groep alles heel nauwgezet op<br />

papier zet.<br />

Ik <strong>be</strong>d<strong>en</strong>k dat iedere<strong>en</strong> dit zou moet<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> ervar<strong>en</strong>. M<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />

die in keiharde omstandighed<strong>en</strong> lev<strong>en</strong> <strong>en</strong> met vall<strong>en</strong> <strong>en</strong> opstaan<br />

vooruit will<strong>en</strong> gerak<strong>en</strong>. Het is niet altijd e<strong>en</strong> successtory.<br />

Integ<strong>en</strong>deel, het is e<strong>en</strong> harde strijd, maar er is wel degelijk perspectief<br />

op e<strong>en</strong> <strong>be</strong>tere toekomst.”<br />

(Eva, campagnevrijwilligster van Broederlijk Del<strong>en</strong> in Oeganda,<br />

bij haar <strong>be</strong>zoek aan e<strong>en</strong> van de partners in Lango, het Noord<strong>en</strong><br />

van Oeganda.)<br />

Slotge<strong>be</strong>d<br />

V. Vader, vol gulheid <strong>en</strong> barmhartigheid,<br />

laat ons thuiskom<strong>en</strong> van onze dwaalweg<strong>en</strong>,<br />

<strong>be</strong>vrijdt ons uit eig<strong>en</strong> gelijk <strong>en</strong> hebzucht.<br />

Sch<strong>en</strong>k ons weer aan elkaar<br />

als broers <strong>en</strong> zuss<strong>en</strong>,<br />

sam<strong>en</strong> verantwoordelijk voor deze aarde.<br />

Dan kan het feest <strong>be</strong>ginn<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> wond<strong>en</strong> hel<strong>en</strong>.<br />

Jezus, lev<strong>en</strong>d <strong>en</strong> wel in ons midd<strong>en</strong>,<br />

voor nu <strong>en</strong> altijd. Am<strong>en</strong>.<br />

Z<strong>en</strong>ding <strong>en</strong> zeg<strong>en</strong><br />

V. Beloftevol land! De eerste vrucht<strong>en</strong> zijn er!<br />

Er is red<strong>en</strong> om feest te vier<strong>en</strong>.<br />

Het feest van de solidariteit met de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in Noord-Oeganda.<br />

Mog<strong>en</strong> we all<strong>en</strong> deelnemers zijn aan het feest, onder Gods<br />

zeg<strong>en</strong>…<br />

De lector neemt de hak <strong>en</strong> draagt deze naar de inkom van de<br />

kerk of net buit<strong>en</strong> de kerk. Daar waar wij lev<strong>en</strong>, won<strong>en</strong> <strong>en</strong> werk<strong>en</strong>,<br />

mak<strong>en</strong> wij onze vast<strong>en</strong> waar!<br />

Liedsuggesties<br />

● God zij geloofd om Kanaän (ZJ 525)<br />

- Cd ‘Door de wereld gaat e<strong>en</strong> lied’ deel 10, lied 9<br />

● God die lev<strong>en</strong> hebt gegev<strong>en</strong> (ZJ 569)<br />

- Cd ‘Door de wereld gaat e<strong>en</strong> lied’ deel 10, lied 18<br />

● Wie zijn geld heeft verlor<strong>en</strong> (VL 432)<br />

- Cd ‘Alles is nog maar woord’, H. Oosterhuis, lied 16<br />

Belevingsmom<strong>en</strong>t met kinder<strong>en</strong><br />

● Enkele kinder<strong>en</strong> of ouders br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> de zaaibak naar vor<strong>en</strong> na<br />

de homilie. De zaaibak wordt voor het altaar geplaatst of op e<strong>en</strong><br />

plaats waar iedere<strong>en</strong> bij kan. Alle kinder<strong>en</strong> word<strong>en</strong> uitg<strong>en</strong>odigd<br />

om rond de zaaibak te kom<strong>en</strong> staan. In de zaaibak ligg<strong>en</strong> losse<br />

takjes.<br />

● In de zaaibak is niet veel veranderd. We kunn<strong>en</strong> alle<strong>en</strong> maar<br />

e<strong>en</strong> <strong>be</strong>etje water gev<strong>en</strong> <strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong> dat het zaad uitkomt.<br />

Zoals Molly <strong>en</strong> de boer<strong>en</strong> in Noord-Oeganda hop<strong>en</strong> op e<strong>en</strong><br />

goede oogst. Zij leerd<strong>en</strong> om sam<strong>en</strong> te werk<strong>en</strong>. Alle<strong>en</strong> zijn zij te<br />

kwetsbaar. Sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> is nodig om niet afhankelijk te blijv<strong>en</strong><br />

van voedselhulp. Wij moet<strong>en</strong> h<strong>en</strong> blijv<strong>en</strong> ondersteun<strong>en</strong>.<br />

● We illustrer<strong>en</strong> dit met de takjes. Alle kinder<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> één<br />

takje brek<strong>en</strong>. De andere takjes bundel<strong>en</strong> we sam<strong>en</strong> <strong>en</strong> do<strong>en</strong> er<br />

e<strong>en</strong> touwtje rond. Hoe we ook pro<strong>be</strong>r<strong>en</strong>, we krijg<strong>en</strong> de bundel<br />

niet gebrok<strong>en</strong>.<br />

Alle<strong>en</strong> werk<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> <strong>be</strong>tere wereld, lukt niet zo goed. Onze<br />

gezam<strong>en</strong>lijke inzet voor de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in Noord-Oeganda, kan je<br />

niet brek<strong>en</strong>. De kinder<strong>en</strong> nem<strong>en</strong> hun bundeltje mee naar huis.<br />

De overgeblev<strong>en</strong> takjes blijv<strong>en</strong> in de zaaibaak ligg<strong>en</strong>.<br />

● We nodig<strong>en</strong> de kinder<strong>en</strong> uit om volg<strong>en</strong>de week <strong>en</strong>kele stokjes<br />

mee te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>.<br />

| 25


26 |<br />

VIJFDE ZONDAG<br />

Nieuwe kans<strong>en</strong> gev<strong>en</strong>!<br />

Tijd<strong>en</strong>s het intredelied <strong>en</strong> de intredeprocessie draagt e<strong>en</strong> lector<br />

e<strong>en</strong> hak mee <strong>en</strong> plaatst deze voor de lez<strong>en</strong>aar.<br />

Suggestie voor het intredelied:<br />

Bouw<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> wereld van rechtvaardigheid (ZJ 576)<br />

● Cd ‘Door de wereld gaat e<strong>en</strong> lied’ deel 4, lied 28<br />

Welkom <strong>en</strong> duiding<br />

V. “Zie, ik ga iets nieuws <strong>be</strong>ginn<strong>en</strong>.<br />

Nu ontkiemt het, heb je het nog niet <strong>be</strong>merkt?”<br />

Zo spreekt God vandaag tot de profeet Jesaja.<br />

L. De vast<strong>en</strong> gaat gestaag vooruit.<br />

Vorige week deeld<strong>en</strong> we<br />

onze eerste vrucht<strong>en</strong> van de vast<strong>en</strong>.<br />

De vrucht<strong>en</strong> van onze ommekeer<br />

<strong>be</strong>tek<strong>en</strong><strong>en</strong> nieuwe kans<strong>en</strong><br />

voor de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in het Zuid<strong>en</strong>.<br />

Over nieuwe kans<strong>en</strong> gaat het vandaag.<br />

Bij Jesaja… e<strong>en</strong> weg door de woestijn.<br />

Bij Jezus… nieuwe toekomst<br />

voor de overspelige vrouw.<br />

Bij Molly in Oeganda…<br />

met volgehoud<strong>en</strong> geloof<br />

met hoop <strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong><br />

met vall<strong>en</strong> <strong>en</strong> opstaan<br />

blijv<strong>en</strong> werk<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> <strong>be</strong>tere toekomst<br />

met brood <strong>en</strong> liefde g<strong>en</strong>oeg voor all<strong>en</strong>.<br />

V. Ook voor ons zijn er nieuwe kans<strong>en</strong>,<br />

vergeving <strong>en</strong> verzo<strong>en</strong>ing.<br />

Will<strong>en</strong> we met dit vertrouw<strong>en</strong><br />

eucharistie vier<strong>en</strong> in de naam van de<br />

+ Vader, Zoon <strong>en</strong> heilige Geest. Am<strong>en</strong>.<br />

Mom<strong>en</strong>t van inkeer<br />

V. De vast<strong>en</strong> is ons gegev<strong>en</strong> om tot inzicht te kom<strong>en</strong> <strong>en</strong> opnieuw<br />

te <strong>be</strong>ginn<strong>en</strong>. Hel<strong>en</strong> wat gebrok<strong>en</strong> is, sam<strong>en</strong> br<strong>en</strong>g<strong>en</strong><br />

wat verdeeld is, zoek<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> nieuw ev<strong>en</strong>wicht met God,<br />

de ander<strong>en</strong> <strong>en</strong> de schepping.<br />

L. Goede God, <strong>be</strong>vrijd ons uit alles wat ons verlamt <strong>en</strong> onzeker<br />

maakt, onze verslaving <strong>en</strong> onze <strong>be</strong>zitsdrang. Zie niet<br />

onze weerstand, maar sterk ons geloof in wat al is <strong>en</strong> onze<br />

hoop in wat nog kom<strong>en</strong> gaat.<br />

L. Goede God, leer ons nieuwe kans<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> aan elkaar. In<br />

respect <strong>en</strong> gelijkwaardigheid. In zorg voor kwetsbare <strong>en</strong> uitgebuite<br />

m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>. Zie niet onze weerstand, maar sterk ons<br />

geloof in wat al is <strong>en</strong> onze hoop in wat nog kom<strong>en</strong> gaat.<br />

L. Goede God, sterk ons in het nieuwe kans<strong>en</strong> creër<strong>en</strong> voor<br />

onze aarde. Met respect voor Uw schepping. Met aandacht<br />

voor de limiet<strong>en</strong> van de aarde. Zie niet onze weerstand maar<br />

sterk ons geloof in wat al is <strong>en</strong> onze hoop in wat nog kom<strong>en</strong><br />

gaat.<br />

A. Kwaad <strong>en</strong> zorg<strong>en</strong> afgegev<strong>en</strong>, kwetsbaarheid voor God gebracht.<br />

Hij zal drag<strong>en</strong>, heeft vergev<strong>en</strong>, zwakheid wordt bij Hem tot<br />

kracht.<br />

(Cd ‘Gedrev<strong>en</strong>’ van Carlos Desoete, zie partituur op pag. 43)<br />

Op<strong>en</strong>ingsge<strong>be</strong>d<br />

V. Enige,<br />

maak ons ontvankelijk voor uw woord.<br />

Laat ons hart op<strong>en</strong>gaan voor uw licht,<br />

zoals de aarde op<strong>en</strong>barst voor e<strong>en</strong> nieuwe l<strong>en</strong>te.<br />

Dat wij elkaar niet vastzett<strong>en</strong> met ons oordeel<br />

maar opmerkzaam word<strong>en</strong> voor elk nieuw <strong>be</strong>gin<br />

dat U onder ons mogelijk maakt<br />

in Jezus, uw geliefde zoon <strong>en</strong> onze broeder. Am<strong>en</strong>.<br />

Lezing<strong>en</strong><br />

Eerste lezing: Jes. 43, 16-21 - ‘Ik onderneem iets nieuws, het<br />

<strong>be</strong>gin is er al: ziet ge het niet?’<br />

Evangelie: Joh. 8, 1-11 - ‘Laat deg<strong>en</strong>e onder u die zonder zond<strong>en</strong><br />

is, het eerst e<strong>en</strong> ste<strong>en</strong> op haar werp<strong>en</strong>.’


Suggesties voor de homilie<br />

● Vaak oordel<strong>en</strong> wij te snel. Van werkloz<strong>en</strong> <strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> met<br />

schuld<strong>en</strong> zegg<strong>en</strong> we dat ze het zelf gezocht hebb<strong>en</strong>, dat ze te lui<br />

zijn om te werk<strong>en</strong>. In Afrika zijn het de leiders die corrupt zijn,<br />

of teveel oorlog voer<strong>en</strong>. Ondertuss<strong>en</strong> verget<strong>en</strong> we de rol van de<br />

wereldmacht<strong>en</strong>.<br />

Oordel<strong>en</strong> alle<strong>en</strong> br<strong>en</strong>gt ons ge<strong>en</strong> stap verder. Wat er ook ge<strong>be</strong>urd<br />

is, we moet<strong>en</strong> verder. M<strong>en</strong>s<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> nieuwe kans<strong>en</strong><br />

krijg<strong>en</strong>.<br />

● ‘Nieuwe kans<strong>en</strong> gev<strong>en</strong>’ … het is dé rode draad doorhe<strong>en</strong> de<br />

Bij<strong>be</strong>l. ‘D<strong>en</strong>k niet meer aan het verled<strong>en</strong>, ik ga iets nieuws <strong>be</strong>ginn<strong>en</strong>’<br />

zegt de profeet. ‘Het <strong>be</strong>gin is er al, ziet ge het niet?’ De<br />

nieuwe toekomst komt in krachtige <strong>be</strong>eld<strong>en</strong>: e<strong>en</strong> weg door de<br />

steppe, e<strong>en</strong> rivier door de woestijn, m<strong>en</strong>s <strong>en</strong> dier herlev<strong>en</strong>!<br />

E<strong>en</strong> nieuwe toekomst ook in Oeganda, in andere land<strong>en</strong> in het<br />

Zuid<strong>en</strong>. Dankzij m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die er in gelov<strong>en</strong> word<strong>en</strong> troosteloze<br />

situaties omgebog<strong>en</strong> tot kleine wonder<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> nieuw <strong>be</strong>gin.<br />

● Het evangelie doorbreekt de <strong>en</strong>ge kring van het oordeel.<br />

E<strong>en</strong> vrouw wordt schuldig aan overspel geoordeeld. De st<strong>en</strong><strong>en</strong><br />

ligg<strong>en</strong> klaar om haar te <strong>be</strong>kogel<strong>en</strong>. Jezus neemt de tijd om de<br />

omstaanders te confronter<strong>en</strong> met de vraag of zij zelf rechtschap<strong>en</strong><br />

zijn. Ze druip<strong>en</strong> af. ‘Vrouw, waar zijn ze geblev<strong>en</strong>? Heeft<br />

niemand u veroordeeld?’ Ook Jezus veroordeelt haar niet <strong>en</strong><br />

geeft haar e<strong>en</strong> nieuwe kans, e<strong>en</strong> nieuwe toekomst. Ook deze<br />

zondag is er herstel van relaties, wint de verbond<strong>en</strong>heid het op<br />

de uitsluiting.<br />

● Naar Pas<strong>en</strong> toe is dit e<strong>en</strong> zuiveringsproces, dat ook wij mog<strong>en</strong><br />

doormak<strong>en</strong>. De onmacht van m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> doorbrek<strong>en</strong>. H<strong>en</strong> de kans<br />

gev<strong>en</strong> zich uit te sprek<strong>en</strong> als ze in de knel zitt<strong>en</strong>, e<strong>en</strong> verzo<strong>en</strong><strong>en</strong>d<br />

gebaar te stell<strong>en</strong>. Bouw<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>schap waar m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />

terecht kunn<strong>en</strong> wat hun verled<strong>en</strong> ook is geweest, is de taak van<br />

all<strong>en</strong>. Dan zal onze vast<strong>en</strong>tijd vrucht<strong>en</strong> afwerp<strong>en</strong> <strong>en</strong> daagt e<strong>en</strong><br />

nieuw <strong>be</strong>gin!<br />

E<strong>en</strong> volledig uitgeschrev<strong>en</strong> homilie is te download<strong>en</strong> via mijn.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>.<br />

Voor<strong>be</strong>d<strong>en</strong><br />

V. Midd<strong>en</strong> het lev<strong>en</strong>, de taak <strong>en</strong> de opdracht die ons is toevertrouwd,<br />

bidd<strong>en</strong> wij tot God.<br />

L. Om <strong>be</strong>reidheid mee de hand<strong>en</strong> aan de ploeg te slaan, om<br />

te do<strong>en</strong> wat gedaan moet word<strong>en</strong>: tal<strong>en</strong>t<strong>en</strong> del<strong>en</strong> <strong>en</strong> tak<strong>en</strong><br />

verdel<strong>en</strong> zodat ander<strong>en</strong> nieuwe kans<strong>en</strong> krijg<strong>en</strong>.<br />

L. Om blijv<strong>en</strong>d te kiez<strong>en</strong> voor heropbouw, steun <strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werking<br />

<strong>en</strong> om nooit mee te do<strong>en</strong> met wat ander<strong>en</strong> t<strong>en</strong> gronde<br />

richt of hun recht<strong>en</strong> ontneemt.<br />

L. Om hoop op e<strong>en</strong> <strong>be</strong>tere wereld <strong>en</strong> <strong>be</strong>sef dat m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die<br />

elkaar graag zi<strong>en</strong> alles will<strong>en</strong> do<strong>en</strong> om elkaar groeikans<strong>en</strong> te<br />

gev<strong>en</strong>. Dat we nooit opgev<strong>en</strong> te gelov<strong>en</strong> in de verandering,<br />

ook al loopt het soms moeizaam.<br />

V. Heer onze God, richt onze aandacht op m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> om ons<br />

he<strong>en</strong>. Vandaag <strong>en</strong> alle dag<strong>en</strong>.<br />

| 27


28 |<br />

Ge<strong>be</strong>d over de gav<strong>en</strong><br />

V. Enige,<br />

die uw zon laat opgaan<br />

over alle m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> zonder onderscheid,<br />

maak ons tot e<strong>en</strong> milde geme<strong>en</strong>schap.<br />

Over de mur<strong>en</strong> die wij hebb<strong>en</strong> opgetrokk<strong>en</strong><br />

br<strong>en</strong>gt Jezus ons sam<strong>en</strong> aan één tafel.<br />

Brood <strong>en</strong> lev<strong>en</strong>skans<strong>en</strong> om met elkaar te del<strong>en</strong>.<br />

Wijn van vreugde <strong>en</strong> verbond<strong>en</strong>heid.<br />

Mag het herk<strong>en</strong>baar word<strong>en</strong><br />

in onze steun aan project<strong>en</strong>,<br />

in onze medewerking<br />

aan de opbouw van e<strong>en</strong> <strong>be</strong>tere wereld. Am<strong>en</strong>.<br />

Bezinning na de communie<br />

De dag zal nieuw zijn<br />

Kome wat komt.<br />

Maar wie durft het aan<br />

om on<strong>be</strong>vang<strong>en</strong> uit te kijk<strong>en</strong><br />

naar wat morg<strong>en</strong> zal br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>?<br />

Onheil voor zovel<strong>en</strong>?<br />

Oorlog? Honger? Schaamte?<br />

T<strong>en</strong>zij erg<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<br />

<strong>en</strong> nog e<strong>en</strong> <strong>en</strong> nog e<strong>en</strong> <strong>en</strong> nog e<strong>en</strong>,<br />

door zachtmoedigheid gedrev<strong>en</strong><br />

teg<strong>en</strong> die stroom in gaat lev<strong>en</strong>.<br />

En met eig<strong>en</strong> hand<strong>en</strong> hoop opdelft.<br />

Want duisternis verdwijnt<br />

als wij elkaar wakker zing<strong>en</strong><br />

uit de slaap van de onverschilligheid.<br />

Als wij do<strong>en</strong> wat nodig is:<br />

recht <strong>en</strong> kracht <strong>en</strong> onderdak verl<strong>en</strong><strong>en</strong><br />

aan wie doelloos,<br />

ongezi<strong>en</strong> of kwetsbaar zijn.<br />

‘Ik maak nieuw’, is ons gezegd.<br />

Koester die verwachting.<br />

Laat ze als e<strong>en</strong> poolster oplicht<strong>en</strong><br />

in de wereld om je he<strong>en</strong>.<br />

En de dag zal nieuw zijn.<br />

(Kris Gelaude, met toestemming van uitgeverij Altiora,<br />

Averbode )<br />

Slotge<strong>be</strong>d<br />

V. Enige,<br />

die toekomst onder ons maakt.<br />

Laat uw boodschap van verzo<strong>en</strong>ing<br />

onze kille wereld op<strong>en</strong>brek<strong>en</strong>.<br />

Deur<strong>en</strong> op<strong>en</strong><strong>en</strong>, wap<strong>en</strong>s tot zwijg<strong>en</strong> br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>,<br />

nieuwe kans<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> aan h<strong>en</strong> die afgeschrev<strong>en</strong> war<strong>en</strong>.<br />

Laat de <strong>be</strong>ziel<strong>en</strong>de kracht van Jezus<br />

onder ons vaardig word<strong>en</strong>. Am<strong>en</strong>.<br />

Z<strong>en</strong>ding <strong>en</strong> zeg<strong>en</strong><br />

V. De sleutelwoord<strong>en</strong> in deze viering war<strong>en</strong>:<br />

nieuwe kans<strong>en</strong>, hoop <strong>en</strong> toekomst.<br />

We blijv<strong>en</strong> niet stek<strong>en</strong> in het verled<strong>en</strong>,<br />

maar will<strong>en</strong> sam<strong>en</strong> bouw<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> nieuwe toekomst.<br />

Voor ons dichtbij,<br />

voor Molly <strong>en</strong> haar geme<strong>en</strong>schap in Oeganda.<br />

Laat ons daartoe opstaan, van hier he<strong>en</strong> gaan,<br />

nieuwe weg<strong>en</strong> <strong>be</strong>wandel<strong>en</strong>, met Gods zeg<strong>en</strong>….<br />

De lector neemt de hak <strong>en</strong> draagt deze naar de inkom van de<br />

kerk of net buit<strong>en</strong> de kerk. Daar waar wij lev<strong>en</strong>, won<strong>en</strong> <strong>en</strong> werk<strong>en</strong>,<br />

mak<strong>en</strong> wij onze vast<strong>en</strong> waar!<br />

Liedsuggesties<br />

● Uw boodschap, Heer, ons gegev<strong>en</strong> (ZJ 573)<br />

- Cd ‘Door de wereld gaat e<strong>en</strong> lied’ deel 10, lied 22<br />

● Uw koninkrijk komt (ZJ 579)<br />

- Cd ‘Door de wereld gaat e<strong>en</strong> lied’ deel 10, lied 24<br />

● Blijf niet star<strong>en</strong> (VL 855)<br />

- Cd ‘Alles is nog maar woord’, H. Oosterhuis, lied 5<br />

- Cd ‘Laat mij maar zing<strong>en</strong> II’ Cd 4, lied 13<br />

Belevingsmom<strong>en</strong>t met kinder<strong>en</strong><br />

● Enkele kinder<strong>en</strong> of ouders br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> de zaaibak naar vor<strong>en</strong> na<br />

de homilie. De zaaibak wordt voor het altaar geplaatst of op<br />

e<strong>en</strong> plaats waar iedere<strong>en</strong> bij kan. Alle kinder<strong>en</strong> word<strong>en</strong> uitg<strong>en</strong>odigd<br />

om rond de zaaibak te kom<strong>en</strong> staan. In de zaaibak ligg<strong>en</strong><br />

ste<strong>en</strong>tjes.<br />

● In de zaaibak staat er misschi<strong>en</strong> wat onkruid. Dit moet gewied<br />

word<strong>en</strong> om de plantjes voldo<strong>en</strong>de zuurstof te gev<strong>en</strong>. En<br />

misschi<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> de plantjes ook wat water nodig. Wat hebb<strong>en</strong><br />

jonge plantjes nog meer nodig?<br />

● We bracht<strong>en</strong> opnieuw stokjes mee vandaag. Die di<strong>en</strong><strong>en</strong> vandaag<br />

om onze plantjes meer kans te gev<strong>en</strong>. De kinder<strong>en</strong> plaats<strong>en</strong><br />

de stokjes dicht teg<strong>en</strong> elkaar rond de zaaibak. Hierdoor zijn<br />

de jonge plantjes <strong>be</strong>schermd teg<strong>en</strong> geit<strong>en</strong> <strong>en</strong> koei<strong>en</strong>. Want die<br />

et<strong>en</strong> maar al te graag de jonge plantjes op!<br />

In Noord-Oeganda zett<strong>en</strong> Molly <strong>en</strong> de boer<strong>en</strong> stokk<strong>en</strong> verticaal<br />

dicht teg<strong>en</strong> elkaar rond hun veld. Daarmee verhinder<strong>en</strong> ze dat<br />

geit<strong>en</strong> <strong>en</strong> koei<strong>en</strong> de jonge plantjes opet<strong>en</strong>. Zo hebb<strong>en</strong> zij meer<br />

kans op e<strong>en</strong> goede oogst.


PALMZONDAG<br />

Niet teg<strong>en</strong> te houd<strong>en</strong><br />

Tijd<strong>en</strong>s het intredelied <strong>en</strong> de intredeprocessie draagt e<strong>en</strong> lector<br />

e<strong>en</strong> hak mee <strong>en</strong> plaatst deze voor de lez<strong>en</strong>aar.<br />

Suggestie voor het intredelied: e<strong>en</strong> instrum<strong>en</strong>taal (orgel)stuk<br />

omwille van de verscheid<strong>en</strong>heid aan stemming<strong>en</strong> in deze viering.<br />

Welkom<br />

V. “Als zij zoud<strong>en</strong> zwijg<strong>en</strong>,<br />

dan zoud<strong>en</strong> de st<strong>en</strong><strong>en</strong> het uitschreeuw<strong>en</strong>.”<br />

Vandaag <strong>be</strong>lev<strong>en</strong> wij Palmzondag.<br />

E<strong>en</strong> dag met uite<strong>en</strong>lop<strong>en</strong>de emoties.<br />

Gejuich bij het gehoopte koningschap van Jezus,<br />

geschreeuw bij het verraad,<br />

innige verbond<strong>en</strong>heid bij het afscheidsmaal,<br />

ongemakkelijke stilte bij Jezus’ <strong>be</strong>graf<strong>en</strong>is.<br />

L. Di<strong>en</strong>stbaarheid <strong>en</strong> <strong>en</strong>gagem<strong>en</strong>t<br />

eindig<strong>en</strong> niet altijd met e<strong>en</strong> zegetocht.<br />

Teg<strong>en</strong>stand, on<strong>be</strong>grip, jaloersheid<br />

<strong>en</strong> weerbarstigheid duik<strong>en</strong> op.<br />

Maar Jezus deinst niet terug.<br />

Hij is niet teg<strong>en</strong> te houd<strong>en</strong>.<br />

Hij wil zijn roeping tot het eind <strong>be</strong>lev<strong>en</strong>,<br />

ongeacht de consequ<strong>en</strong>ties…<br />

Het is de weg van ‘<strong>en</strong> toch…’.<br />

En toch gaan we door, <strong>en</strong> toch houd<strong>en</strong> we stand.<br />

We zijn niet teg<strong>en</strong> te houd<strong>en</strong>.<br />

Ook niet in ons <strong>en</strong>gagem<strong>en</strong>t<br />

voor de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> van Oeganda.<br />

V. Vandaag gaan we de zegetocht<br />

én de lijd<strong>en</strong>sweg met Jezus.<br />

Bij mom<strong>en</strong>t<strong>en</strong> word<strong>en</strong> we er heel stil van<br />

<strong>en</strong> vermoed<strong>en</strong> we de vraag:<br />

ga je echt met mij mee… tot op het eind…?<br />

Verbind<strong>en</strong> we ons met God <strong>en</strong> met elkaar om<br />

sam<strong>en</strong> de weg te gaanin de naam van de<br />

+ Vader, Zoon <strong>en</strong> heilige Geest. Am<strong>en</strong>.<br />

Mom<strong>en</strong>t van inkeer<br />

V. De vast<strong>en</strong> is ons gegev<strong>en</strong> om tot inzicht te kom<strong>en</strong> <strong>en</strong> opnieuw<br />

te <strong>be</strong>ginn<strong>en</strong>. Hel<strong>en</strong> wat gebrok<strong>en</strong> is, sam<strong>en</strong> br<strong>en</strong>g<strong>en</strong><br />

wat verdeeld is, zoek<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> nieuw ev<strong>en</strong>wicht met God,<br />

de ander<strong>en</strong> <strong>en</strong> de schepping.<br />

L. Heer, vergeef ons gebrek aan <strong>be</strong>zieling op mom<strong>en</strong>t<strong>en</strong> dat<br />

het moeite kost. Leer ons dat volgehoud<strong>en</strong> <strong>en</strong>gagem<strong>en</strong>t tot<br />

<strong>be</strong>vrijding leidt <strong>en</strong> sterk ons in het aanvaard<strong>en</strong> van de consequ<strong>en</strong>ties<br />

hiervan.<br />

L. Heer, vergeef ons gebrek aan <strong>en</strong>gagem<strong>en</strong>t om elkaar te drag<strong>en</strong><br />

in lief <strong>en</strong> leed, om op te kom<strong>en</strong> voor elkaar. Vergeef<br />

onze kortzichtigheid voor wie onderdrukt word<strong>en</strong> <strong>en</strong> lijd<strong>en</strong>.<br />

Leer ons dat volgehoud<strong>en</strong> solidariteit bijdraagt tot hun<br />

<strong>be</strong>vrijding.<br />

L. Heer, vergeef ons gebrek aan verantwoordelijkheid voor uw<br />

schepping. Leer ons dat respectvol omgaan met de aarde inhoudt<br />

dat we kiez<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> andere lev<strong>en</strong>sstijl. Leer ons de<br />

juiste keuzes mak<strong>en</strong> <strong>en</strong> de consequ<strong>en</strong>ties hiervan drag<strong>en</strong>.<br />

A. Kwaad <strong>en</strong> zorg<strong>en</strong> afgegev<strong>en</strong>, kwetsbaarheid voor God gebracht.<br />

Hij zal drag<strong>en</strong>, heeft vergev<strong>en</strong>, zwakheid wordt bij Hem tot<br />

kracht.<br />

(Cd ‘Gedrev<strong>en</strong>’ van Carlos Desoete, zie partituur op pag. 43)<br />

Op<strong>en</strong>ingsge<strong>be</strong>d<br />

V. Bevrijd<strong>en</strong>de God,<br />

uw zoon Jezus deinsde niet terug,<br />

consequ<strong>en</strong>t bleef hij trouw aan zijn roeping.<br />

| 29


30 |<br />

Mog<strong>en</strong> wij, zoals hij, onze og<strong>en</strong> <strong>en</strong> or<strong>en</strong> op<strong>en</strong><strong>en</strong><br />

voor wie onderdrukt word<strong>en</strong> <strong>en</strong> lijd<strong>en</strong>,<br />

<strong>en</strong> onze stem voeg<strong>en</strong> bij hun roep om <strong>be</strong>vrijding.<br />

Am<strong>en</strong>.<br />

Lezing<strong>en</strong><br />

Palmprocessie: Lc. 19, 28-40 - ‘Ik zeg u: als zij zwijg<strong>en</strong> zull<strong>en</strong><br />

de st<strong>en</strong><strong>en</strong> roep<strong>en</strong>.’<br />

Eerste lezing: Jes. 50, 4-7 - ‘Ik b<strong>en</strong> niet teruggedeinsd.’<br />

Evangelie: Lc. 22, 14–23,56 - Passieverhaal<br />

Suggesties voor de homilie<br />

Op Palmzondag wordt op veel plaats<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> homilie gehoud<strong>en</strong>.<br />

Hier kan ev<strong>en</strong> verwez<strong>en</strong> word<strong>en</strong> naar de tweede collectezondag<br />

van Broederlijk Del<strong>en</strong>.<br />

Voor<strong>be</strong>d<strong>en</strong><br />

V. Bidd<strong>en</strong> wij tot God, die elke m<strong>en</strong>s omringt met zijn zorg<strong>en</strong>de<br />

liefde.<br />

L. Voor all<strong>en</strong> die lijd<strong>en</strong>, dat ze medem<strong>en</strong>s<strong>en</strong> ontmoet<strong>en</strong> die<br />

tijd <strong>en</strong> geduld opbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong> om h<strong>en</strong> mee te help<strong>en</strong> drag<strong>en</strong>.<br />

L. Voor all<strong>en</strong> die verantwoordelijkheid drag<strong>en</strong>, dat zij zorg<strong>en</strong><br />

voor wie h<strong>en</strong> is toevertrouwd. Dat zij eerlijk <strong>en</strong> plichts<strong>be</strong>wust<br />

hun taak uitvoer<strong>en</strong> in respect voor iedere<strong>en</strong>.<br />

L. Voor all<strong>en</strong> die tevred<strong>en</strong>, gezond <strong>en</strong> welvar<strong>en</strong>d zijn. Maak<br />

ons aandachtig voor het verdriet <strong>en</strong> de zorg<strong>en</strong> van ander<strong>en</strong><br />

zodat we h<strong>en</strong> nabij kunn<strong>en</strong> zijn. Herschep ons tot solidaire<br />

medem<strong>en</strong>s<strong>en</strong>.<br />

V. God, <strong>be</strong>geleid ons in ons lev<strong>en</strong>. Wij vrag<strong>en</strong> u dit vandaag <strong>en</strong><br />

alle dag<strong>en</strong>.<br />

Ge<strong>be</strong>d over de gav<strong>en</strong><br />

V. Net zoals in Jezus’ tijd<br />

klink<strong>en</strong> ook in onze dag<strong>en</strong> veel<strong>be</strong>lov<strong>en</strong>de leuz<strong>en</strong>,<br />

die e<strong>en</strong> nieuwe tijd aankondig<strong>en</strong>.<br />

Maar de weg die te gaan is,<br />

is vaak e<strong>en</strong> lijd<strong>en</strong>sweg,<br />

waar vel<strong>en</strong> voor terugdeinz<strong>en</strong>.<br />

Bevrijd<strong>en</strong>de God,<br />

laat de trouw van onze gids <strong>en</strong> leidsman<br />

ook in ons overgaan.<br />

En dat het gedeelde brood <strong>en</strong> de uitgeschonk<strong>en</strong> wijn<br />

ons blijv<strong>en</strong>d verbind<strong>en</strong> met zijn lev<strong>en</strong>sweg. Am<strong>en</strong>.<br />

Bezinning na de communie<br />

Ik zou zo graag...<br />

Zo mild zijn als Hij: met de vinger in het zand schrijv<strong>en</strong><br />

in plaats van m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> met de vinger te wijz<strong>en</strong>.<br />

Zo stil zijn als Hij: kunn<strong>en</strong> lev<strong>en</strong> vanuit e<strong>en</strong> <strong>be</strong>st<strong>en</strong>dige<br />

inw<strong>en</strong>dige rust, e<strong>en</strong> bidd<strong>en</strong>de vrede.<br />

Zo verontwaardigd zijn als Hij: me daadwerkelijk erger<strong>en</strong><br />

aan onrecht <strong>en</strong> me geriskeerd inzett<strong>en</strong> voor mijn diepste<br />

overtuiging.<br />

Zo gegev<strong>en</strong> zijn als Hij:<br />

zonder voorwaarde, zonder voor<strong>be</strong>houd,<br />

zo gratis als g<strong>en</strong>ade, goddelijke ontmoeting.<br />

Zo g<strong>en</strong>ez<strong>en</strong>d <strong>en</strong> tactvol zijn als Hij:<br />

hel<strong>en</strong>d heilzaam voor duiz<strong>en</strong>d<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>.<br />

(bron on<strong>be</strong>k<strong>en</strong>d)<br />

Slotge<strong>be</strong>d<br />

V. Wat wordt het als wij voor de keuze staan<br />

om Jezus consequ<strong>en</strong>t te volg<strong>en</strong>?<br />

Als m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> ons vrag<strong>en</strong><br />

h<strong>en</strong> trouw te zijn t<strong>en</strong> einde toe?<br />

Bevrijd<strong>en</strong>de God,<br />

moge dit sam<strong>en</strong> vier<strong>en</strong><br />

met de palmtakk<strong>en</strong> <strong>en</strong> het lijd<strong>en</strong>sverhaal,<br />

met het brek<strong>en</strong> <strong>en</strong> del<strong>en</strong> van het brood<br />

ons binn<strong>en</strong>voer<strong>en</strong> in het paasge<strong>be</strong>ur<strong>en</strong>.<br />

Dat wij, omgewoeld, gezuiverd,<br />

tot nieuw lev<strong>en</strong> kom<strong>en</strong>. Am<strong>en</strong>.<br />

Z<strong>en</strong>ding <strong>en</strong> zeg<strong>en</strong><br />

V. Niemand kon Jezus teg<strong>en</strong>houd<strong>en</strong>.<br />

Hij ging de weg t<strong>en</strong> einde toe.<br />

Vandaag eindigt de weg bij het graf,<br />

op de avond voor de sabbat.<br />

Hiermee gaan wij de Goede Week in.<br />

Wij moet<strong>en</strong> door het lijd<strong>en</strong> he<strong>en</strong><br />

om Pas<strong>en</strong> in zicht te krijg<strong>en</strong>.<br />

Lat<strong>en</strong> we ons niet teg<strong>en</strong>houd<strong>en</strong>.<br />

Gaan we de weg.<br />

Met Gods zeg<strong>en</strong>…<br />

De lector neemt de hak <strong>en</strong> draagt deze naar de inkom van de<br />

kerk of net buit<strong>en</strong> de kerk.<br />

Liedsuggesties<br />

● Is hier de plaats (VL 650) - kan als stukje passieverhaal<br />

<strong>be</strong>luisterd word<strong>en</strong><br />

- Cd ‘Laat mij maar zing<strong>en</strong>’<br />

● Waarom b<strong>en</strong> ik verlat<strong>en</strong> (ZJ 376)<br />

● God, mijn God, waarom hebt Gij mij verlat<strong>en</strong> (ZJ 368)<br />

- Cd ‘Hoe is uw naam?’ lied 15<br />

Belevingsmom<strong>en</strong>t met kinder<strong>en</strong><br />

● De zaaibak wordt voor het altaar geplaatst. Alle kinder<strong>en</strong><br />

word<strong>en</strong> uitg<strong>en</strong>odigd om rond de zaaibak te kom<strong>en</strong> staan. In<br />

de zaaibak ligg<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele campagnefoto’s (fotoset voor kinder<strong>en</strong>,<br />

campagnekrant,…).<br />

● Ook vandaag moet er onkruid gewied word<strong>en</strong>, water gegev<strong>en</strong><br />

word<strong>en</strong>… Zorg<strong>en</strong> voor de plantjes in de zaaibak. Zorg<strong>en</strong> voor<br />

elkaar, thuis, op school, in de jeugd<strong>be</strong>weging. Hoe do<strong>en</strong> we<br />

dat?<br />

● In Noord-Oeganda zorg<strong>en</strong> ze voor elkaar door het werk op<br />

het veld, met bij<strong>en</strong>, met de os,…We vertell<strong>en</strong> iets meer over<br />

duurzame landbouw, bij<strong>en</strong>teelt, spaarbank<strong>en</strong>.


Goede week<br />

Voor de viering<strong>en</strong> van de Goede Week gev<strong>en</strong> we telk<strong>en</strong>s e<strong>en</strong><br />

welkom <strong>en</strong> duiding, de lezing<strong>en</strong>, <strong>en</strong>kele elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> ter <strong>be</strong>zinning<br />

<strong>en</strong> e<strong>en</strong> ge<strong>be</strong>d. Inspiratie hiervoor vond<strong>en</strong> we bij H. Oosterhuis,<br />

‘Red h<strong>en</strong> die ge<strong>en</strong> verweer hebb<strong>en</strong>’, Uitgeverij T<strong>en</strong> Have,<br />

2012. Voor Pas<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> we ook <strong>en</strong>kele suggesties voor het <strong>be</strong>levingsmom<strong>en</strong>t<br />

met kinder<strong>en</strong>.<br />

Witte Donderdag<br />

Di<strong>en</strong>stbaar solidair!<br />

Welkom <strong>en</strong> duiding<br />

L. ‘Afdal<strong>en</strong>’ is de weg van de liefde,<br />

‘Afdal<strong>en</strong>’ is wat onze God doet<br />

bij het zi<strong>en</strong> van de ell<strong>en</strong>de van zijn volk.<br />

‘Afdal<strong>en</strong>’ is wat Jezus doet,<br />

wanneer hij de voet<strong>en</strong> wil wass<strong>en</strong> van zijn vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong>.<br />

Eucharistie vier<strong>en</strong> is bondg<strong>en</strong>oot word<strong>en</strong><br />

om ook die weg te gaan:<br />

de weg van brek<strong>en</strong> <strong>en</strong> del<strong>en</strong>,<br />

de weg van di<strong>en</strong>stbaarheid <strong>en</strong> solidariteit.<br />

V. Vandaag Eucharistie vier<strong>en</strong><br />

is - meer dan anders - vier<strong>en</strong><br />

dat e<strong>en</strong> solidariteitssam<strong>en</strong>leving mogelijk is,<br />

is - meer dan anders - gelov<strong>en</strong><br />

dat wij de solidaire, di<strong>en</strong>stbare houding<br />

van Jezus kunn<strong>en</strong> overnem<strong>en</strong>…<br />

We hebb<strong>en</strong> het voor<strong>be</strong>eld gekreg<strong>en</strong>,<br />

<strong>en</strong> dit voor<strong>be</strong>eld di<strong>en</strong><strong>en</strong> wij ons eig<strong>en</strong> te mak<strong>en</strong><br />

+ in de naam van de Vader, Zoon <strong>en</strong> Heilige Geest.<br />

Am<strong>en</strong>.<br />

Lezing<strong>en</strong><br />

Eerste lezing: Ex. 12, 1-8.11-14 - ‘Deze dag moet u tot e<strong>en</strong><br />

ged<strong>en</strong>kdag mak<strong>en</strong>, u moet hem vier<strong>en</strong> als e<strong>en</strong> feest ter ere van<br />

de Heer.’<br />

Evangelie: Joh. 13, 1-15 - ‘Ik heb u e<strong>en</strong> voor<strong>be</strong>eld gegev<strong>en</strong> opdat<br />

gij zou do<strong>en</strong> zoals ik u heb voorgedaan.’<br />

Elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> ter <strong>be</strong>zinning<br />

Op Witte Donderdag mog<strong>en</strong> we het unieke van die laatste<br />

maaltijd weer <strong>be</strong>wust word<strong>en</strong>. To<strong>en</strong> Jezus wist dat zijn keuze<br />

voor de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> het uiterste zou vrag<strong>en</strong>, is hij niet terug gedeinsd.<br />

Het feest van Pesach, het joods paasfeest van de <strong>be</strong>vrijding<br />

uit Egypte, kreeg voor hem e<strong>en</strong> onverwachte invulling:<br />

wegtrekk<strong>en</strong> uit de slavernij, uit de verdrukking… was concreet<br />

geword<strong>en</strong> in de weg die hij met zoveel m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> was gegaan.<br />

Het brood dat hij talloze mal<strong>en</strong> met zijn leerling<strong>en</strong> <strong>en</strong> volgeling<strong>en</strong><br />

had gebrok<strong>en</strong> <strong>en</strong> gedeeld, wordt nu e<strong>en</strong> blijv<strong>en</strong>d tek<strong>en</strong><br />

van zijn totale gegev<strong>en</strong>heid. De wijn van het <strong>be</strong>loftevol land<br />

verwijst naar de nieuwe toekomst waar hij voortdur<strong>en</strong>d over<br />

sprak, nu <strong>be</strong>zegeld met zijn eig<strong>en</strong> bloed.<br />

Het werd stil in de bov<strong>en</strong>zaal to<strong>en</strong> hij, de rabbi, de voet<strong>en</strong> ging<br />

wass<strong>en</strong>. Slav<strong>en</strong>werk om duidelijk te mak<strong>en</strong>: groot is hij die<br />

di<strong>en</strong>t! De God die afdaalt naar de ell<strong>en</strong>de van zijn volk, kreeg<br />

opnieuw gestalte in deze di<strong>en</strong>aar, die het lijd<strong>en</strong> <strong>en</strong> de vere<strong>en</strong>zaming<br />

niet uit de weg zou gaan. In int<strong>en</strong>se solidariteit met al<br />

wie lijdt aan e<strong>en</strong> wereld van onrecht, geweld <strong>en</strong> machtsvertoon.<br />

Het laatste avondmaal wordt dan ook het <strong>be</strong>st <strong>be</strong>grep<strong>en</strong> door<br />

wie gekoz<strong>en</strong> heeft zich t<strong>en</strong> volle in te zett<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> nieuwe<br />

wereld, waar kwetsbare, gekwetste <strong>en</strong> machteloze m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> c<strong>en</strong>traal<br />

staan.<br />

| 31


32 |<br />

Ge<strong>be</strong>d<br />

V. ‘Ik heb u e<strong>en</strong> voor<strong>be</strong>eld gegev<strong>en</strong><br />

opdat u zou do<strong>en</strong> zoals ik heb voorgedaan.’<br />

Deze oproep van Jezus tek<strong>en</strong>t ons sam<strong>en</strong>kom<strong>en</strong>,<br />

onze dagelijkse opdracht bij de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>.<br />

Enige,<br />

God van <strong>be</strong>vrijding,<br />

maak ons in deze goede week<br />

tot waarachtige christ<strong>en</strong><strong>en</strong>,<br />

die lijk<strong>en</strong> op die unieke zoon van U,<br />

Jezus van Nazareth.<br />

Goede Vrijdag<br />

E<strong>en</strong> weg die weerstand oproept<br />

Welkom <strong>en</strong> duiding<br />

V. ‘Het is volbracht.’<br />

Hij boog zijn hoofd <strong>en</strong> gaf de geest.<br />

L. De weg die Jezus ging,<br />

de weg van ‘brek<strong>en</strong> <strong>en</strong> del<strong>en</strong>’ roept weerstand op.<br />

Zijn teg<strong>en</strong>standers pro<strong>be</strong>r<strong>en</strong> hem<br />

het zwijg<strong>en</strong> op te legg<strong>en</strong>.<br />

Maar Jezus gaat door,<br />

met zachte kracht,<br />

met liefdes<strong>en</strong>ergie,<br />

één van geest met zijn Vader-God,<br />

die afdaalt om m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> te <strong>be</strong>vrijd<strong>en</strong> <strong>en</strong> zich over h<strong>en</strong><br />

te ontferm<strong>en</strong>.<br />

V. “Het is volbracht”, zegt Jezus.<br />

“jij kunt het volbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong>”, zegt de Bij<strong>be</strong>l.<br />

Maar daartoe hebb<strong>en</strong> wij zijn geest nodig,<br />

de geest die hij ons gaf op die eerste Goede Vrijdag…<br />

Gaan we sam<strong>en</strong> zijn kruisweg, t<strong>en</strong> lev<strong>en</strong>…<br />

+ de naam van de Vader, Zoon <strong>en</strong> heilige Geest.<br />

Am<strong>en</strong>.<br />

Lezing<strong>en</strong><br />

Jes. 52, 13 – 53, 12: ‘Door e<strong>en</strong> gewelddadig vonnis werd hij<br />

wegg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>.’<br />

Joh. 18, 1 – 19, 42: ‘Het is volbracht, zei hij. Daarop boog hij<br />

het hoofd <strong>en</strong> gaf de geest.’<br />

Elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> ter <strong>be</strong>zinning<br />

Wie kiest voor de armst<strong>en</strong>, de ontrecht<strong>en</strong> van deze wereld, komt<br />

in conflict met de machtig<strong>en</strong>. Wie veel <strong>be</strong>zit, aan de top staat<br />

of invloed heeft, voelt zich <strong>be</strong>dreigd door h<strong>en</strong> die e<strong>en</strong> andere<br />

wereldorde voorstaan. Zo was het vroeger, zo is het nu. Zij die<br />

opkom<strong>en</strong> voor recht <strong>en</strong> gerechtigheid, voor rechtvaardigheid <strong>en</strong><br />

lev<strong>en</strong> voor iedere<strong>en</strong> word<strong>en</strong> vaak monddood gemaakt, opgeslot<strong>en</strong>,<br />

gefolterd, ter dood veroordeeld.<br />

De gekruisigde Jezus is één van h<strong>en</strong>. In hem, die van de hogepriesters<br />

naar Pilatus wordt gesleurd <strong>en</strong> aan de <strong>be</strong>ul<strong>en</strong> overgeleverd,<br />

schuilt e<strong>en</strong> ongezi<strong>en</strong>e kracht. Hij getuigt van e<strong>en</strong><br />

grootheid, e<strong>en</strong> verbond<strong>en</strong>heid met God waar godsdi<strong>en</strong>stige<br />

leiders niet bij kunn<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> liefde die verder reikt dan onze<br />

kleinm<strong>en</strong>selijke maat. In de diepste verlat<strong>en</strong>heid aan het kruis<br />

geeft hij de geest. De Geest die lev<strong>en</strong> geeft, toekomst op<strong>en</strong>t,<br />

m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> <strong>be</strong>zielt.<br />

Op Goede Vrijdag is Pas<strong>en</strong> al meegegev<strong>en</strong>, alle<strong>en</strong>…. we zi<strong>en</strong><br />

het nog niet!<br />

Ge<strong>be</strong>d<br />

(kan ingevoegd word<strong>en</strong> in de ge<strong>be</strong>d<strong>en</strong> uit het missaal voor kerk <strong>en</strong><br />

wereld)<br />

V. Bidd<strong>en</strong> wij voor de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in Oeganda.<br />

Dat zij met hun hervond<strong>en</strong> vrijheid<br />

in grote sam<strong>en</strong>horigheid<br />

de hak in de grond mog<strong>en</strong> slaan.<br />

Om de honger uit hun lev<strong>en</strong> te bann<strong>en</strong>.<br />

Om e<strong>en</strong> nieuwe toekomst uit te bouw<strong>en</strong>.<br />

Wij bidd<strong>en</strong> ook voor alle plekk<strong>en</strong> in de wereld<br />

waar m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> diezelfde weg naar <strong>be</strong>vrijding gaan.<br />

God, U die afdaalt in de diepste nood van m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>,<br />

geef h<strong>en</strong> uw kracht <strong>en</strong> uw lev<strong>en</strong>svolheid.<br />

Am<strong>en</strong>.


Pas<strong>en</strong><br />

Opstanding. Nieuwe toekomst.<br />

Welkom <strong>en</strong> duiding<br />

V. ‘Waarom zoekt u de lev<strong>en</strong>de onder de dod<strong>en</strong>?<br />

Hij is niet hier, hij is uit de dood opgewekt.’<br />

L. Verrijz<strong>en</strong> is e<strong>en</strong> werkwoord.<br />

Verrijz<strong>en</strong> is doorhe<strong>en</strong> het lijd<strong>en</strong><br />

opnieuw tot lev<strong>en</strong> kom<strong>en</strong>.<br />

Verrijz<strong>en</strong> is opstaan, is <strong>be</strong>vrijding, is toekomst!<br />

Verrijz<strong>en</strong> is Molly <strong>en</strong> haar geme<strong>en</strong>schap<br />

die kracht vind<strong>en</strong> om de hak te nem<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> aan de slag te gaan.<br />

Verrijz<strong>en</strong> is gelov<strong>en</strong> in de liefde,<br />

in de vrijheid, in solidariteit voor iedere<strong>en</strong>!<br />

V. Vandaag vier<strong>en</strong> we de hoogdag van ons geloof!<br />

Niet in één keer,<br />

maar telk<strong>en</strong>s weer ontvang<strong>en</strong> wij<br />

Gods eig<strong>en</strong> lev<strong>en</strong>skracht<br />

die wij nodig hebb<strong>en</strong> om medescheppers te word<strong>en</strong><br />

van e<strong>en</strong> nieuwe wereld,<br />

waar de dood niet heerst…<br />

Laat ons dit hoogfeest van het lev<strong>en</strong> vier<strong>en</strong>,<br />

+ in de Naam van de Vader, Zoon <strong>en</strong> heilige Geest.<br />

Am<strong>en</strong>.<br />

Lezing<strong>en</strong><br />

Eerste lezing: Hand. 10, 34a.37-43 - ‘Maar God heeft hem opgewekt<br />

op de derde dag <strong>en</strong> hem lat<strong>en</strong> verschijn<strong>en</strong>.’<br />

Evangelie: Lc. 24, 1-12 - ‘Waarom zoekt u de lev<strong>en</strong>de bij de<br />

dod<strong>en</strong>? Hij is niet hier, hij is tot lev<strong>en</strong> gewekt.’<br />

Elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> ter <strong>be</strong>zinning<br />

Op zondagmorg<strong>en</strong> ging<strong>en</strong> de vrouw<strong>en</strong> naar het graf. Wellicht<br />

bloeid<strong>en</strong> de olijfbom<strong>en</strong>, zong<strong>en</strong> de vogels. Maar ze hoord<strong>en</strong> het<br />

niet. Hoe kan je je verbond<strong>en</strong> voel<strong>en</strong> met de ontwak<strong>en</strong>de natuur<br />

als de toekomst afgeslot<strong>en</strong> is met e<strong>en</strong> zware grafste<strong>en</strong>? Ze<br />

hebb<strong>en</strong> balsem mee voor het lichaam van Jezus. Het is ook balsem<br />

voor hun eig<strong>en</strong> verdriet.<br />

‘De ste<strong>en</strong> was weggerold <strong>en</strong> het graf was leeg.’ Als om te zegg<strong>en</strong>:<br />

je zult hem niet vind<strong>en</strong> bij de dod<strong>en</strong>, in het graf. Hij die protesteerde<br />

teg<strong>en</strong> gelat<strong>en</strong>heid <strong>en</strong> fatalisme, die één <strong>en</strong> al vrijheid<br />

was, altijd <strong>en</strong>kele pass<strong>en</strong> voor je uit, hij is ook nu niet veilig<br />

opgeborg<strong>en</strong>.<br />

Als e<strong>en</strong> flits gaat de boodschap door h<strong>en</strong> he<strong>en</strong>: ‘Hij is niet hier,<br />

hij is tot lev<strong>en</strong> gewekt’ Hij zei toch: ‘In Galilea, daar waar we<br />

sam<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> geleefd <strong>en</strong> gewerkt, daar zal ik jullie weer voorgaan,<br />

ook als ik gestorv<strong>en</strong> b<strong>en</strong>.’ De vrouw<strong>en</strong> will<strong>en</strong> het gelov<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> toch is er nog veel verwarring in h<strong>en</strong>. Ook als ze het later<br />

aan de apostel<strong>en</strong> gaan vertell<strong>en</strong>. Die vind<strong>en</strong> het trouw<strong>en</strong>s maar<br />

vrouw<strong>en</strong>praat.<br />

Het kan e<strong>en</strong> hele tijd dur<strong>en</strong> eer je t<strong>en</strong> volle <strong>be</strong>seft dat het verhaal<br />

van Jezus verder gaat, dat hij leeft in de geme<strong>en</strong>schap die hij<br />

sam<strong>en</strong>bracht. De paasboodschap tot op vandaag!<br />

Ge<strong>be</strong>d<br />

V. Dat het licht van Pas<strong>en</strong> mag kom<strong>en</strong> in onze wereld,<br />

voor all<strong>en</strong> die hunker<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> <strong>be</strong>tere toekomst.<br />

Dat st<strong>en</strong><strong>en</strong> word<strong>en</strong> weggerold<br />

van wat vel<strong>en</strong> liever niet meer will<strong>en</strong> zi<strong>en</strong>.<br />

Dat woord<strong>en</strong> mog<strong>en</strong> gesprok<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />

om m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> weer op weg te help<strong>en</strong>.<br />

God van lev<strong>en</strong>,<br />

breek als e<strong>en</strong> nieuwe l<strong>en</strong>te in ons door,<br />

in de geme<strong>en</strong>schap<br />

die wij sam<strong>en</strong> mog<strong>en</strong> zijn.<br />

Hier <strong>en</strong> op zoveel plaats<strong>en</strong> in de wereld.<br />

Dat het zichtbaar mag word<strong>en</strong> onder ons:<br />

Jezus, lev<strong>en</strong>d <strong>en</strong> wel in ons midd<strong>en</strong>.<br />

Am<strong>en</strong>.<br />

Belevingsmom<strong>en</strong>t met kinder<strong>en</strong><br />

● De zaaibak wordt voor het altaar geplaatst. Alle kinder<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />

uitg<strong>en</strong>odigd om rond de zaaibak te kom<strong>en</strong> staan. In de<br />

zaaibak e<strong>en</strong> bloei<strong>en</strong>de tak.<br />

● De natuur staat in bloei. De dorheid van de winter is voorbij.<br />

De natuur herleeft. Pas<strong>en</strong> is het feest van nieuw lev<strong>en</strong>. We kijk<strong>en</strong><br />

ev<strong>en</strong> of onze plantjes ook uitkom<strong>en</strong>?<br />

● Ook voor Molly <strong>en</strong> haar gezin wordt het Pas<strong>en</strong>. Als de oogst<br />

lukt, komt er geld binn<strong>en</strong>. Voor meer <strong>en</strong> <strong>be</strong>ter et<strong>en</strong>. Voor onderwijs<br />

<strong>en</strong> gezondheidszorg<strong>en</strong>,… e<strong>en</strong> nieuwe toekomst voor het<br />

hele dorp.<br />

| 33


34 |<br />

Vier<strong>en</strong> met jonger<strong>en</strong><br />

Verhal<strong>en</strong> van m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />

Inleiding<br />

E<strong>en</strong> man <strong>en</strong> zijn twee zon<strong>en</strong> moest<strong>en</strong> opnieuw <strong>be</strong>ginn<strong>en</strong>. Anders<br />

dan het was geweest, zou het word<strong>en</strong>. Terug het volle lev<strong>en</strong><br />

in. Sam<strong>en</strong> pro<strong>be</strong>r<strong>en</strong> om er het <strong>be</strong>ste van te mak<strong>en</strong>.<br />

Het lev<strong>en</strong> in Oeganda is niet gemakkelijk. Twintig jaar lang<br />

werd het land geteisterd door e<strong>en</strong> burgeroorlog. De gevolg<strong>en</strong><br />

zijn nog steeds schrijn<strong>en</strong>d. Armoede <strong>en</strong> af <strong>en</strong> toe honger zijn<br />

schering <strong>en</strong> inslag voor de <strong>be</strong>woners. Door opleiding<strong>en</strong> te gev<strong>en</strong><br />

over landbouwtechniek<strong>en</strong>, de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> te stimuler<strong>en</strong> om zelf<br />

e<strong>en</strong> handeltje op te start<strong>en</strong> <strong>en</strong> door spaargroep<strong>en</strong> op te richt<strong>en</strong>,<br />

helpt Broederlijk Del<strong>en</strong> de plaatselijke <strong>be</strong>volking uit het dal te<br />

klimm<strong>en</strong>.<br />

De vast<strong>en</strong> is e<strong>en</strong> uitgelez<strong>en</strong> tijd om halt te houd<strong>en</strong> <strong>en</strong> het<br />

dwing<strong>en</strong>d ritme van het lev<strong>en</strong> of geleefd word<strong>en</strong> te brek<strong>en</strong>, om<br />

vraagtek<strong>en</strong>s te plaats<strong>en</strong> bij wat de normale gang van zak<strong>en</strong> heet.<br />

E<strong>en</strong> uitgelez<strong>en</strong> tijd ook om op zoek te gaan naar zin <strong>en</strong> <strong>be</strong>tek<strong>en</strong>is<br />

van ons <strong>be</strong>zig zijn. Om weer grond onder de voet<strong>en</strong> te<br />

krijg<strong>en</strong>, vaste drag<strong>en</strong>de grond om op te staan <strong>en</strong> door te gaan,<br />

geworteld in het oude visio<strong>en</strong> dat zo diep in m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> zit: goede<br />

schepping, vredevolle wereld, liefdevolle m<strong>en</strong>s.<br />

Inkeer<br />

Er zijn macht<strong>en</strong> die er baat bij hebb<strong>en</strong> dat het voedsel niet<br />

meer seizo<strong>en</strong>sgebond<strong>en</strong> is, dat er aan tafel altijd over is, dat er<br />

weggegooid moet word<strong>en</strong> <strong>en</strong> dat het et<strong>en</strong> op tafel niet meer<br />

zelf is klaargemaakt, maar panklaar werd gekocht. Er is e<strong>en</strong> god<br />

van elk-voor-zich, die er baat bij heeft dat tafel<strong>en</strong> zelf<strong>be</strong>di<strong>en</strong>ing<br />

wordt.<br />

Er is e<strong>en</strong> god die m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> maakt tot schakels in e<strong>en</strong> consumptieket<strong>en</strong>.<br />

Er zijn structur<strong>en</strong> die mak<strong>en</strong> dat m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> gebukt moet<strong>en</strong><br />

lev<strong>en</strong>, dat ze weggehoud<strong>en</strong> word<strong>en</strong> van huis <strong>en</strong> familie, dat ze<br />

verhinderd word<strong>en</strong> om voor hun kinder<strong>en</strong> te zorg<strong>en</strong>. Er is e<strong>en</strong><br />

god die er baat bij heeft dat <strong>en</strong>kele m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> veel <strong>be</strong>zitting<strong>en</strong><br />

hebb<strong>en</strong> <strong>en</strong> de meerderheid amper of niet kan overlev<strong>en</strong>. Er is<br />

e<strong>en</strong> god die m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> maakt tot schakels in de productieket<strong>en</strong>.<br />

Er zijn mechanism<strong>en</strong> die mak<strong>en</strong> dat we m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> niet zi<strong>en</strong> staan,<br />

dat we hun geschied<strong>en</strong>is <strong>en</strong> lev<strong>en</strong>swijze afkeur<strong>en</strong>. We zijn soms<br />

arrogant <strong>en</strong> te lui om andere m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> te zi<strong>en</strong> in hun kracht,<br />

om respect op te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> voor hun keuzes… We mak<strong>en</strong> h<strong>en</strong><br />

soms tot voorwerp<strong>en</strong>, tot schakels die ge<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> lev<strong>en</strong> mog<strong>en</strong><br />

leid<strong>en</strong>.<br />

Verhal<strong>en</strong> van m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />

M<strong>en</strong>s<strong>en</strong> uit Oeganda: het verhaal van Molly of Moses of …<br />

In de campagnekrant <strong>en</strong> op de campagne–DVD vind je het<br />

verhaal van Molly (15’). Op de campagne-DVD vind je e<strong>en</strong><br />

kort portret van Moses (6’30”).<br />

E<strong>en</strong> man <strong>en</strong> zijn twee zon<strong>en</strong>: Lucas, 15,1-3.11-32<br />

De jongste zoon was eig<strong>en</strong>gereid <strong>en</strong> overmoedig. Nu ervaart<br />

hij e<strong>en</strong> nieuwe kans van zijn vader. E<strong>en</strong> w<strong>en</strong>ding in zijn lev<strong>en</strong>!<br />

Maar hij voelt ook de moeite van zijn broer teg<strong>en</strong>over het gedrag<br />

dat hij stelde.<br />

De oudste zoon maakte nooit wilde plann<strong>en</strong>, klaagde nooit<br />

over het harde werk<strong>en</strong> <strong>en</strong> voelt zich nu teleurgesteld. Hij kan<br />

niet naast het geluk van zijn vader kijk<strong>en</strong>. Hij heeft blijkbaar<br />

onderschat hoe graag hun vader zijn <strong>be</strong>ide zon<strong>en</strong> ziet.


De vader zelf ervaart ook e<strong>en</strong> w<strong>en</strong>ding in zijn lev<strong>en</strong>. Zijn jongste<br />

zoon had hem de voorbije jar<strong>en</strong> kopzorg<strong>en</strong> gegev<strong>en</strong>. De periode<br />

dat hij weg was, was erg zwaar geweest: e<strong>en</strong> kind op de<br />

dool is moeilijk voor ouders.<br />

Zijn oudste zoon verraste hem nu. De vader had niet verwacht<br />

dat zijn oudste zoon niet ev<strong>en</strong> opgelucht was als hij: zijn broer<br />

was weer thuis! E<strong>en</strong> gelukkige vader, zo voelde hij zich nu, met<br />

alle vertrouw<strong>en</strong> in de toekomst.<br />

Opdracht<br />

Je klas, je gezin, je sportploeg, je afdeling in de jeugd<strong>be</strong>weging,…<br />

D<strong>en</strong>k ev<strong>en</strong> na over hoe jij omgaat met kans<strong>en</strong>, teg<strong>en</strong>slag<br />

<strong>en</strong> verandering?<br />

Doe e<strong>en</strong> groepsgesprek of wissel uit met je naaste bur<strong>en</strong>:<br />

wat helpt om kans<strong>en</strong> te vind<strong>en</strong> <strong>en</strong> te grijp<strong>en</strong>? Do<strong>en</strong> jullie iets<br />

speciaals wanneer er e<strong>en</strong> nieuw lid in de groep komt?<br />

Variaties<br />

Roll<strong>en</strong>spel<strong>en</strong> over de situaties die aan bod kom<strong>en</strong> in de verhal<strong>en</strong><br />

uit Oeganda <strong>en</strong> het Evangelie: hoe zou jij reager<strong>en</strong> <strong>en</strong> handel<strong>en</strong>,<br />

wanneer je de oudste of jongste zoon, de vader, Molly of Moses<br />

was?<br />

Met minder woord<strong>en</strong>: br<strong>en</strong>g e<strong>en</strong> lied mee waarin jij iets herk<strong>en</strong>t<br />

van deze situaties: kans<strong>en</strong> krijg<strong>en</strong>, sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> toekomst…<br />

Ommekeer (Carlos Desoete)<br />

God, wij bidd<strong>en</strong> U om m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die op uw manier vader of moeder<br />

zijn, broer of zus. Wij bidd<strong>en</strong> U om m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> bij wie wij mog<strong>en</strong><br />

zijn, wie we zijn, bij wie we onze kleine kant<strong>en</strong>, onze fout<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> gebrek<strong>en</strong> niet meer hoev<strong>en</strong> weg te stek<strong>en</strong> achter maskers van<br />

succes of valse sterkte.<br />

Wij bidd<strong>en</strong> U om m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die in staat zijn om lief te hebb<strong>en</strong>,<br />

ook doorhe<strong>en</strong> mom<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van ontgoocheling <strong>en</strong> pijn. Wij bidd<strong>en</strong><br />

U om m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die met hun lev<strong>en</strong> zichtbaar mak<strong>en</strong> wie Gij<br />

zijt. En eig<strong>en</strong>lijk bidd<strong>en</strong> wij dat ook wij zo’n m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> mog<strong>en</strong><br />

zijn.<br />

Slot<br />

De m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in Noord-Oeganda werk<strong>en</strong> hard om g<strong>en</strong>oeg voedsel<br />

te hebb<strong>en</strong> voor hun gezin, ze werk<strong>en</strong> sam<strong>en</strong> om de landbouwtechniek<strong>en</strong><br />

terug aan te ler<strong>en</strong> <strong>en</strong> te ver<strong>be</strong>ter<strong>en</strong>. Help h<strong>en</strong> door<br />

de campagne van Broederlijk Del<strong>en</strong> te ondersteun<strong>en</strong>. Voor veel<br />

m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in het Zuid<strong>en</strong> is voldo<strong>en</strong>de voedsel ge<strong>en</strong> evid<strong>en</strong>tie. Doe<br />

daarom de Foodtest op www.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>/foodtest <strong>en</strong><br />

zie hoe jij op e<strong>en</strong> <strong>be</strong>wustere manier met voedsel kan omgaan,<br />

door o.a. minder voedsel te verspill<strong>en</strong> <strong>en</strong> de voedselkilometers<br />

te <strong>be</strong>perk<strong>en</strong>.<br />

Eucharistische uitbreiding<br />

Bij e<strong>en</strong> eucharistieviering kan m<strong>en</strong> het volg<strong>en</strong>de tafelge<strong>be</strong>d (naar<br />

Carlos Desoete) na de opdracht gebruik<strong>en</strong>.<br />

Gav<strong>en</strong> van m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> zijn hier bije<strong>en</strong>gebracht op de tafel van<br />

goedheid: de gav<strong>en</strong> van ons werk <strong>en</strong> onze inzet; de tek<strong>en</strong><strong>en</strong> van<br />

onze <strong>be</strong>reidheid <strong>en</strong> verbond<strong>en</strong>heid: brood <strong>en</strong> wijn; ons eig<strong>en</strong><br />

lev<strong>en</strong>.<br />

| 35


36 |<br />

Alles is klaar om de aarde weer vruchtbaar te mak<strong>en</strong>: om zon<br />

door wolk<strong>en</strong> te do<strong>en</strong> brek<strong>en</strong>; om tek<strong>en</strong> te zijn van hoop; om<br />

lev<strong>en</strong> te gev<strong>en</strong> aan m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in doodsslaap <strong>en</strong> de eerste stapp<strong>en</strong><br />

te zett<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> nieuwe toekomst.<br />

Gav<strong>en</strong> om U dank te zegg<strong>en</strong>, Vader, voor alles wat aan zin <strong>en</strong><br />

vreugde ons hierbij gegev<strong>en</strong> is; voor de oproep tot verbond<strong>en</strong>heid<br />

die gehoord wordt; de uitdaging <strong>be</strong>grep<strong>en</strong>.<br />

Om m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die naast ons staan als steun <strong>en</strong> <strong>be</strong>moediging, als<br />

mee- <strong>en</strong> teg<strong>en</strong>speler, lot- <strong>en</strong> tochtg<strong>en</strong>oot; voor de vri<strong>en</strong>dschap<br />

<strong>en</strong> de kracht die van m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> kan uitgaan; voor het wonder dat<br />

ook dit sam<strong>en</strong>zijn meer is dan m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>werk.<br />

Gav<strong>en</strong> die ons dankbaar weer do<strong>en</strong> d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> aan Jezus van Nazareth,<br />

de Zoon van de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>, aan wat Hij voor m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> heeft<br />

<strong>be</strong>tek<strong>en</strong>d, hoe uw <strong>be</strong>vrijd<strong>en</strong>d gelaat in Hem zichtbaar werd.<br />

Zijn woord<strong>en</strong> van hoop blijv<strong>en</strong> gehoord. Zijn dad<strong>en</strong> van goedheid<br />

blijv<strong>en</strong> aanstekelijk werk<strong>en</strong>. Zijn aanklacht teg<strong>en</strong> kwaad<br />

<strong>en</strong> onrecht blijft onrustig mak<strong>en</strong>. Zijn keuze voor kleine m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />

wordt ook onze keuze. Zijn trouw t<strong>en</strong> einde toe wordt onze<br />

kracht.<br />

Ge<strong>be</strong>d over Brood <strong>en</strong> Wijn<br />

In zijn geest bidd<strong>en</strong> wij U, God, dat de stroming die in dit<br />

gebaar gegroeid is in ons mag verdergaan. Dat het tek<strong>en</strong> dat<br />

wij hier gesteld hebb<strong>en</strong>, werkelijkheid mag word<strong>en</strong> in onze<br />

dagelijkse taak. Laat in ons lev<strong>en</strong> hoopvolle tek<strong>en</strong><strong>en</strong> van Uw<br />

<strong>be</strong>vrijd<strong>en</strong>de toekomst zichtbaar word<strong>en</strong>, Uw rijk doorbrek<strong>en</strong>,<br />

Uw droom ge<strong>be</strong>ur<strong>en</strong>.<br />

Dit vrag<strong>en</strong> wij voor all<strong>en</strong> die met ons verbond<strong>en</strong> zijn in het<br />

lev<strong>en</strong>, voor h<strong>en</strong> die ons zijn toevertrouwd, voor h<strong>en</strong> die van ver<br />

of nabij met ons te mak<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>, <strong>en</strong> voor de grote m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>wereld<br />

die Gij ons in hand<strong>en</strong> hebt gegev<strong>en</strong>.<br />

Z<strong>en</strong>d ons daarhe<strong>en</strong> met hand<strong>en</strong> vol vrede, met woord<strong>en</strong> van<br />

lev<strong>en</strong>. Dat wij U verheerlijk<strong>en</strong> door rijke vrucht<strong>en</strong> te drag<strong>en</strong>.<br />

Dat wij eer do<strong>en</strong> aan de nieuwe naam die Gij ons geeft: gebrok<strong>en</strong><br />

brood, gedeelde wijn, lichaam van Christus te zijn.<br />

Uitbreiding voor Goede Vrijdag<br />

Indi<strong>en</strong> de jonger<strong>en</strong>viering op Goede Vrijdag plaats heeft kan dit<br />

stukje ingevoegd word<strong>en</strong> na de verhal<strong>en</strong> van m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>.<br />

Zij <strong>be</strong>staan, m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> voor wie honger dagelijks brood geword<strong>en</strong><br />

is. M<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die ‘s morg<strong>en</strong>s niet wet<strong>en</strong> wat ze ’s avonds zull<strong>en</strong><br />

et<strong>en</strong>, of ze zull<strong>en</strong> et<strong>en</strong>.<br />

Zij <strong>be</strong>staan, m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> zonder grond, <strong>be</strong>roofd van huis <strong>en</strong> thuis<br />

<strong>en</strong> veiligheid. M<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die op de vlucht moest<strong>en</strong>, die het lev<strong>en</strong><br />

niet gegund werd.<br />

Maar wie, door wat gedrev<strong>en</strong>, maakt e<strong>en</strong> anders nood tot brood,<br />

<strong>be</strong>let de m<strong>en</strong>s te lev<strong>en</strong>, wie wil het lev<strong>en</strong> dood?<br />

in ‘t kruis dat m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> drag<strong>en</strong>, lijdt Gij <strong>en</strong> kijkt ons aan:<br />

waarom? Dat blijft Gij vrag<strong>en</strong> <strong>en</strong> aan wi<strong>en</strong>s kant wij staan?<br />

Zij <strong>be</strong>staan, m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die in hun lev<strong>en</strong> de littek<strong>en</strong>s drag<strong>en</strong> van<br />

oorlog <strong>en</strong> geweld. M<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die platgedrukt werd<strong>en</strong> door de<br />

overmacht van wap<strong>en</strong>s, groot werd<strong>en</strong> in angst.<br />

Zij <strong>be</strong>staan, m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die stom werd<strong>en</strong> van verdriet, lev<strong>en</strong>d met<br />

gemis. M<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die zoek<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> <strong>be</strong>ter lev<strong>en</strong>, elke dag e<strong>en</strong><br />

kleine stap.<br />

Maar wie, door wat gedrev<strong>en</strong>, maakt e<strong>en</strong> anders nood tot brood,<br />

<strong>be</strong>let de m<strong>en</strong>s te lev<strong>en</strong>, wie wil het lev<strong>en</strong> dood?<br />

in ‘t kruis dat m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> drag<strong>en</strong>, lijdt Gij <strong>en</strong> kijkt ons aan:<br />

waarom? Dat blijft Gij vrag<strong>en</strong> <strong>en</strong> aan wi<strong>en</strong>s kant wij staan?


Gesprek <strong>en</strong> <strong>be</strong>zinning met volwass<strong>en</strong><strong>en</strong><br />

De hak erin!<br />

In gesprek met volwass<strong>en</strong><strong>en</strong><br />

Elk jaar opnieuw krijg<strong>en</strong> we tijd<strong>en</strong>s de vast<strong>en</strong> de kans om de<br />

band tuss<strong>en</strong> spiritualiteit <strong>en</strong> solidariteit te verdiep<strong>en</strong>. Het is<br />

e<strong>en</strong> uitgelez<strong>en</strong> tijd om terug dichter bij onszelf te kom<strong>en</strong>, om<br />

vraagtek<strong>en</strong>s te plaats<strong>en</strong> bij ons dagdagelijks handel<strong>en</strong> <strong>en</strong> onze<br />

manier van lev<strong>en</strong>, om radicaal te kiez<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> andere lev<strong>en</strong>sstijl,<br />

om solidair te zijn met m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> <strong>en</strong> geme<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> in het<br />

Zuid<strong>en</strong>.<br />

Dit gespreksmodel biedt je de kans om met jouw groep stil te<br />

staan bij het eig<strong>en</strong> handel<strong>en</strong>: hoe kunn<strong>en</strong> wij zelf mee bouw<strong>en</strong><br />

aan e<strong>en</strong> duurzame, rechtvaardige wereld? Waaruit hal<strong>en</strong> we<br />

onze inspiratie om dat te do<strong>en</strong>?<br />

We lat<strong>en</strong> ons dit jaar inspirer<strong>en</strong> door boer<strong>en</strong>families in Noord-<br />

Oeganda. Na e<strong>en</strong> burgeroorlog van meer dan 20 jaar zijn zij<br />

volop <strong>be</strong>zig met de heropbouw van hun land. Hoopvol werk<strong>en</strong><br />

ze aan e<strong>en</strong> <strong>be</strong>tere toekomst, e<strong>en</strong> lev<strong>en</strong> zonder honger.<br />

Lat<strong>en</strong> we uit hun moed <strong>en</strong> hoop putt<strong>en</strong> om zelf in <strong>be</strong>weging<br />

te kom<strong>en</strong>!<br />

Voor<strong>be</strong>reiding<br />

E<strong>en</strong> goede voor<strong>be</strong>reiding zorgt voor e<strong>en</strong> vlot verloop van jullie<br />

bije<strong>en</strong>komst. Het kan nuttig zijn vooraf ev<strong>en</strong> bij volg<strong>en</strong>de<br />

aspect<strong>en</strong> stil te staan:<br />

● E<strong>en</strong> groepsgesprek verloopt <strong>be</strong>ter in e<strong>en</strong> sfeervolle omgeving.<br />

Zorg voor e<strong>en</strong> campagneaffiche <strong>en</strong> <strong>en</strong>kele foto’s van<br />

de fotoreeks (<strong>be</strong>stell<strong>en</strong> via mijn.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>); zij<br />

br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> mete<strong>en</strong> kleur in het lokaal. Verder kan je misschi<strong>en</strong><br />

ook voor e<strong>en</strong> hak zorg<strong>en</strong>, het symbool in de liturgie (zie ook<br />

pag. 5 in deze brochure).<br />

● E<strong>en</strong> gesprek verloopt vlotter als iedere<strong>en</strong> elkaar kan zi<strong>en</strong>.<br />

Plaats daarom stoel<strong>en</strong> in kleine kring<strong>en</strong>, ev<strong>en</strong>tueel rond tafels.<br />

● Zorg voor schrijfpapier <strong>en</strong> balp<strong>en</strong>n<strong>en</strong> voor iedere<strong>en</strong>.<br />

● Zorg voor apparatuur om de campagnefilm te projecter<strong>en</strong>.<br />

De DVD is te <strong>be</strong>stell<strong>en</strong> via mijn.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>.<br />

● Doe vooraf de Foodtest. Die vind je op pag. 40 maar ook<br />

op onze website www.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>/foodtest. Op die<br />

manier maak je k<strong>en</strong>nis met de vrag<strong>en</strong> <strong>en</strong> voedselprofiel<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> b<strong>en</strong> je in staat om het groepsgesprek hierover te oriënter<strong>en</strong>.<br />

Op de website vind je per profiel e<strong>en</strong> aantal uitdagin-<br />

g<strong>en</strong> met tips <strong>en</strong> suggesties.<br />

Zorg ook voor de nodige kopies van de vrag<strong>en</strong> <strong>en</strong> bijhor<strong>en</strong>de<br />

profiel<strong>en</strong> van deze Foodtest (zie pag. 40 <strong>en</strong> 41).<br />

● Aansluit<strong>en</strong>d bij dit gespreksmodel vind je ook e<strong>en</strong> <strong>be</strong>zinning<br />

voor volwass<strong>en</strong><strong>en</strong>. Afhankelijk van de tijd die je hebt<br />

<strong>en</strong> de aard van de bije<strong>en</strong>komst, kan je kiez<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> combinatie<br />

van de verschill<strong>en</strong>de onderdel<strong>en</strong>.<br />

Achtergrondinformatie<br />

De campagne van Broederlijk Del<strong>en</strong> gaat de strijd aan teg<strong>en</strong><br />

honger <strong>en</strong> ondervoeding in het Zuid<strong>en</strong>. Molly, de vrouw op de<br />

campagneaffiche, haar gezin <strong>en</strong> duiz<strong>en</strong>d<strong>en</strong> boer<strong>en</strong> uit Noord-<br />

Oeganda k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> periodes met amper één maaltijd per dag.<br />

Meer nog, meer dan 870 miljo<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in het Zuid<strong>en</strong> lijd<strong>en</strong><br />

honger <strong>en</strong> ondervoeding. Nochtans is er voldo<strong>en</strong>de voedsel om<br />

de hele wereld<strong>be</strong>volking te voed<strong>en</strong>. Het is zelfs zo dat het verlies<br />

aan eetbaar voedsel in de wereld wordt geschat op e<strong>en</strong> derde<br />

van de totale voedselproductie. In België gaat jaarlijks 3,6 miljo<strong>en</strong><br />

ton voeding verlor<strong>en</strong>. Huishoud<strong>en</strong>s verspill<strong>en</strong> gemiddeld<br />

tuss<strong>en</strong> 15 <strong>en</strong> 25 kg. eetbaar voedsel per jaar. Rec<strong>en</strong>t onderzoek<br />

in Vlaander<strong>en</strong> toont aan dat 12 % van de restafvalzak voedsel<br />

is, waarvan 5 % kan vermed<strong>en</strong> word<strong>en</strong>. Bij 21 % van de weggegooide<br />

ongeop<strong>en</strong>de verpakking<strong>en</strong> was de houdbaarheidsdatum<br />

niet e<strong>en</strong>s vervall<strong>en</strong>.<br />

Deze voedselverspilling wijst op e<strong>en</strong> gigantische inefficiëntie in<br />

ons voedselsysteem <strong>en</strong> is daar<strong>en</strong>bov<strong>en</strong> ook e<strong>en</strong> verdok<strong>en</strong> milieuprobleem.<br />

In voedsel zitt<strong>en</strong> namelijk kostbare grondstoff<strong>en</strong><br />

zoals water, <strong>en</strong>ergie, vruchtbare grond,… die ook allemaal verspild<br />

word<strong>en</strong> als het voedsel niet nuttig wordt gebruikt.<br />

Eig<strong>en</strong> lev<strong>en</strong>sstijl<br />

Bov<strong>en</strong>staande informatie biedt ons meer dan red<strong>en</strong><strong>en</strong> g<strong>en</strong>oeg<br />

om in deze campagne onze eig<strong>en</strong> lev<strong>en</strong>sstijl <strong>be</strong>treff<strong>en</strong>de voeding<br />

kritisch te <strong>be</strong>vrag<strong>en</strong>. In hoeverre zijn we ons <strong>be</strong>wust van wat er<br />

op ons bord komt? Kiez<strong>en</strong> we <strong>be</strong>wust voor seizo<strong>en</strong>sgebond<strong>en</strong><br />

gro<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van bij ons of kan het ons eig<strong>en</strong>lijk niet echt schel<strong>en</strong><br />

van waar de boontjes of de wortel<strong>en</strong> kom<strong>en</strong>? Verbruik<strong>en</strong> we in<br />

ons gezin dagelijks vlees? Of et<strong>en</strong> we wel e<strong>en</strong>s <strong>be</strong>wust vegetarisch<br />

omdat we wet<strong>en</strong> hoeveel <strong>en</strong>ergie het kost om 1 kg. vlees te<br />

producer<strong>en</strong>? Zijn we lid van e<strong>en</strong> voedselteam of hebb<strong>en</strong> we er<br />

nog nooit van gehoord? Wet<strong>en</strong> we welke voedselproduc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> er<br />

| 37


38 |<br />

in onze buurt won<strong>en</strong>? K<strong>en</strong>n<strong>en</strong> we h<strong>en</strong>? Kop<strong>en</strong> we bij h<strong>en</strong>?<br />

Dit gespreksmodel geeft ons de kans om dieper in te gaan op<br />

onze eig<strong>en</strong> eet- <strong>en</strong> leefgewoont<strong>en</strong>. Sam<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> we elkaar stimuler<strong>en</strong><br />

om aan de hand van concrete uitdaging<strong>en</strong>, te zoek<strong>en</strong><br />

naar meer ev<strong>en</strong>wicht <strong>en</strong> te werk<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> duurzame manier<br />

van lev<strong>en</strong>.<br />

Ev<strong>en</strong> stilstaan… de campagnefilm!<br />

In de campagnefilm ontmoet<strong>en</strong> we Molly <strong>en</strong> <strong>en</strong>kele andere<br />

boer<strong>en</strong>families uit Noord-Oeganda. Dagelijks lever<strong>en</strong> zij strijd<br />

teg<strong>en</strong> honger <strong>en</strong> ondervoeding. Door hun voedselproductie te<br />

ver<strong>be</strong>ter<strong>en</strong> met kleine middel<strong>en</strong>, werk<strong>en</strong> ze aan voedselzekerheid<br />

<strong>en</strong> e<strong>en</strong> <strong>be</strong>ter lev<strong>en</strong>. Daarnaast ontwikkel<strong>en</strong> ze kleine, lokale<br />

initiatiev<strong>en</strong> die h<strong>en</strong> in staat stell<strong>en</strong> hun maandinkom<strong>en</strong> te<br />

verhog<strong>en</strong>.<br />

Verder in de campagnefilm mak<strong>en</strong> we ook k<strong>en</strong>nis met Liev<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> Birgit. Sam<strong>en</strong> met hun drie kinder<strong>en</strong>, pro<strong>be</strong>ert dit Vlaamse<br />

gezin op e<strong>en</strong> kritische manier om te gaan met voedsel. Zo drag<strong>en</strong><br />

zij hun ste<strong>en</strong>tje bij tot meer duurzaamheid.<br />

Na<strong>be</strong>spreking in groepjes<br />

- ‘Geef Molly e<strong>en</strong> kans… <strong>en</strong> stop de honger!’ Wat sprak je aan<br />

in deze film? Waarom? Wat viel je op? Op welke manier werk<strong>en</strong><br />

Molly <strong>en</strong> de andere boer<strong>en</strong> aan voedselzekerheid?<br />

- Het gezin van Liev<strong>en</strong> <strong>en</strong> Birgit gaat heel <strong>be</strong>wust om met hun<br />

voedsel. Hoe ga jij om met voedsel? Sta jij regelmatig stil bij de<br />

afkomst van voedingsproduct<strong>en</strong>? Hoe zit het met vleesgebruik<br />

in jouw gezin? Pro<strong>be</strong>er jij soms alternatiev<strong>en</strong>? En waarom?<br />

Waarom niet?<br />

Doe de Foodtest!<br />

Zweer je bij frietjes met stoofvlees, of is het eerder e<strong>en</strong> Oosterse<br />

wok die jou doet watertand<strong>en</strong>? Kortom: b<strong>en</strong> jij e<strong>en</strong> gast<br />

met goesting of e<strong>en</strong> exotische stoot? We dag<strong>en</strong> je uit om over<br />

je eig<strong>en</strong> omgang met voedsel na te d<strong>en</strong>k<strong>en</strong>. Doe de Foodtest<br />

op pag. 40 of op www.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>/foodtest <strong>en</strong> ontdek<br />

welk profiel het <strong>be</strong>st bij jou past. Op de website word<strong>en</strong> hieraan<br />

<strong>en</strong>kele uitdaging<strong>en</strong> gekoppeld. Aan jou om er mee aan de<br />

slag te gaan.<br />

Praktisch<br />

Kan je op internet, ga dan naar www.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>/foodtest<br />

<strong>en</strong> geef ieder voldo<strong>en</strong>de tijd om de test in te vull<strong>en</strong>. Nadi<strong>en</strong><br />

vind je per profiel e<strong>en</strong> aantal uitdaging<strong>en</strong> met tips <strong>en</strong> suggesties.<br />

In het andere geval <strong>be</strong>zorg je alle aanwezig<strong>en</strong> e<strong>en</strong> kopie van de<br />

test <strong>en</strong> de verschill<strong>en</strong>de profiel<strong>en</strong> met bijhor<strong>en</strong>de uitdaging<strong>en</strong>.<br />

Na<strong>be</strong>spreking in groepjes<br />

- Herk<strong>en</strong> je jezelf in dit profiel? Welke aspect<strong>en</strong> pass<strong>en</strong> bij jou?<br />

Welke niet?<br />

- Zit er e<strong>en</strong> evolutie in jouw profiel? B<strong>en</strong> je door de jar<strong>en</strong> he<strong>en</strong><br />

veranderd? Welke red<strong>en</strong><strong>en</strong> zie je hiervoor?<br />

We gaan ervoor!<br />

Aan de vier verschill<strong>en</strong>de profiel<strong>en</strong> van de Foodtest zijn telk<strong>en</strong>s<br />

specifieke uitdaging<strong>en</strong> gekoppeld. Bekijk de uitdaging die bij<br />

jouw profiel past. Online vind je gekoppeld aan het profiel <strong>en</strong>kele<br />

tips <strong>en</strong> suggesties om deze uitdaging te volbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. Je kan<br />

e<strong>en</strong> uitdaging aangaan als individu, maar je kan er natuurlijk<br />

voor kiez<strong>en</strong> om er sam<strong>en</strong> met je groep voor te gaan. Sam<strong>en</strong> sta<br />

je sterk, kan je elkaar motiver<strong>en</strong>, steun<strong>en</strong> <strong>en</strong> tips gev<strong>en</strong>.<br />

Na<strong>be</strong>spreking in groepjes:<br />

- Vind je deze uitdaging voor jezelf haalbaar? Hoe ga je eraan<br />

<strong>be</strong>ginn<strong>en</strong>? Hoe d<strong>en</strong>k je het vol te houd<strong>en</strong>?<br />

- Vind<strong>en</strong> jullie deze uitdaging haalbaar als groep? Hoe <strong>be</strong>ginn<strong>en</strong><br />

jullie eraan? Heb je zelf nog tips bij <strong>be</strong>paalde uitdaging<strong>en</strong>?<br />

In <strong>be</strong>weging kom<strong>en</strong>?<br />

Fijn dat je voor jezelf of je groep e<strong>en</strong> uitdaging aanpakt om je<br />

eetgewoont<strong>en</strong> te verander<strong>en</strong>. Heb je zin om ook e<strong>en</strong> campagneactiviteit<br />

op te zett<strong>en</strong>? We gev<strong>en</strong> nog <strong>en</strong>kele tips <strong>en</strong> suggesties<br />

van acties die kunn<strong>en</strong> doorgaan bij je thuis, op het werk, in je<br />

school, parochie of werkgroep.<br />

Wees culinair solidair! En steun op e<strong>en</strong> culinaire manier het<br />

werk van Broederlijk Del<strong>en</strong>. Info vind je op www.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>/culinair-solidair<br />

of w<strong>en</strong>d je tot je regionale medewerker.<br />

Organiseer e<strong>en</strong> Koffiestop! E<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudige <strong>en</strong> gezellige activiteit<br />

t<strong>en</strong> voordele van Broederlijk Del<strong>en</strong>.<br />

Registreer je actie op www.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>/koffiestop <strong>en</strong><br />

ontvang e<strong>en</strong> handig koffiestop-pakket!<br />

Verzamel Kilometers voor het Zuid<strong>en</strong>. Fiets<strong>en</strong>, lop<strong>en</strong>, zwemm<strong>en</strong>,<br />

wandel<strong>en</strong>, kajakk<strong>en</strong>… <strong>en</strong> je daarvoor lat<strong>en</strong> sponsor<strong>en</strong>!<br />

Registreer jouw actie op www.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>/kilometers.<br />

Bezinning met volwass<strong>en</strong><strong>en</strong><br />

De hak erin!<br />

De vast<strong>en</strong> is de periode bij uitstek om halt te houd<strong>en</strong> <strong>en</strong> vraagtek<strong>en</strong>s<br />

te zett<strong>en</strong> bij wat tot nog toe de normale gang van zak<strong>en</strong><br />

heet. Om durv<strong>en</strong> stil te staan bij jezelf <strong>en</strong> los te lat<strong>en</strong> wat<br />

je gevang<strong>en</strong> houdt. Om je eig<strong>en</strong> grond om te woel<strong>en</strong>, nieuwe<br />

zuurstof te gev<strong>en</strong>. Om je opnieuw te richt<strong>en</strong> naar wat er echt<br />

toe doet, om je opnieuw te richt<strong>en</strong> op je medem<strong>en</strong>s.<br />

In Molly <strong>en</strong> de boer<strong>en</strong> uit Noord-Oeganda ontmoet<strong>en</strong> we onze<br />

medem<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in het Zuid<strong>en</strong>. Hun dagelijkse strijd teg<strong>en</strong> honger<br />

<strong>en</strong> ondervoeding is e<strong>en</strong> confrontatie met onze eig<strong>en</strong> eet- <strong>en</strong><br />

leefgewoont<strong>en</strong>.<br />

Deze korte <strong>be</strong>zinning is e<strong>en</strong> geleg<strong>en</strong>heid om hier met je groep<br />

rond stil te vall<strong>en</strong>.<br />

Voor<strong>be</strong>reiding<br />

- Voor deze korte <strong>be</strong>zinning heb je e<strong>en</strong> half uur nodig. Zij is<br />

daarom bruikbaar bij het <strong>be</strong>gin of het einde van e<strong>en</strong> vergadering<br />

of bije<strong>en</strong>komst.


- Zorg voor e<strong>en</strong> campagneaffiche <strong>en</strong> <strong>en</strong>kele foto’s van de fotoreeks<br />

(<strong>be</strong>stell<strong>en</strong> via mijn.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>); zij br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> mete<strong>en</strong><br />

kleur in het lokaal.<br />

- Zet de stoel<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> kring. In het c<strong>en</strong>trum zet je e<strong>en</strong> hak.<br />

Voor meer informatie, zie pag. 5 in deze brochure.<br />

- Zorg voor de nodige kopies van de tekst<strong>en</strong>, het campagnelied<br />

Welkom<br />

Elk jaar opnieuw krijg<strong>en</strong> we in de vast<strong>en</strong> de geleg<strong>en</strong>heid om<br />

alles op e<strong>en</strong> rijtje te zett<strong>en</strong>: onze lev<strong>en</strong>sstijl, onze relaties met<br />

ander<strong>en</strong>, onze <strong>en</strong>gagem<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, onze waard<strong>en</strong> <strong>en</strong> ideal<strong>en</strong>, ons<br />

geloof. Dit jaar will<strong>en</strong> we op e<strong>en</strong> actieve manier ons lev<strong>en</strong>, ons<br />

geloof omwoel<strong>en</strong> om los te lat<strong>en</strong> wat ballast is <strong>en</strong> om opnieuw<br />

vast te nem<strong>en</strong> waar het echt om gaat. Om ons te verzett<strong>en</strong> teg<strong>en</strong><br />

elke vorm van onrecht <strong>en</strong> armoede. De hak is voor de Oegandese<br />

boer<strong>en</strong> het werkinstrum<strong>en</strong>t bij uitstek om de grond klaar<br />

te mak<strong>en</strong> voor het zaai<strong>en</strong>. Voor ons staat de hak symbool voor<br />

het proces van inkeer <strong>en</strong> omkeer tijd<strong>en</strong>s de vast<strong>en</strong>.<br />

Tekst: Jezelf in vraag stell<strong>en</strong>…<br />

Verzet <strong>be</strong>gint niet met grote woord<strong>en</strong><br />

maar met kleine dad<strong>en</strong><br />

zoals storm met zacht geritsel in de tuin<br />

of de kat die de kolder in zijn kop krijgt<br />

zoals brede rivier<strong>en</strong><br />

met e<strong>en</strong> kleine bron<br />

verschol<strong>en</strong> in het woud<br />

zoals e<strong>en</strong> vuurzee<br />

met dezelfde lucifer<br />

die e<strong>en</strong> sigaret aansteekt<br />

zoals liefde met e<strong>en</strong> blik<br />

e<strong>en</strong> aanraking iets dat je opvalt in e<strong>en</strong> stem<br />

jezelf e<strong>en</strong> vraag stell<strong>en</strong><br />

daarmee <strong>be</strong>gint verzet<br />

<strong>en</strong> dan die vraag aan e<strong>en</strong> ander stell<strong>en</strong><br />

Bij<strong>be</strong>ltekst<br />

“Om de zev<strong>en</strong> jaar moet u e<strong>en</strong> kwijtschelding houd<strong>en</strong>. Die gaat<br />

als volgt: Ieder die iets aan zijn naaste heeft gele<strong>en</strong>d, moet hem<br />

die schuld kwijtscheld<strong>en</strong>. Hij mag zijn naaste of broeder niet<br />

tot <strong>be</strong>taling dwing<strong>en</strong>, omdat er e<strong>en</strong> kwijtschelding ter ere van<br />

de Ene is uitgeroep<strong>en</strong>” (Deut.15,1-2)<br />

“Is in e<strong>en</strong> of andere stad van het land dat de Ene uw God u<br />

sch<strong>en</strong>kt, e<strong>en</strong> van uw broeders tot armoede vervall<strong>en</strong>, dan moet<br />

u niet hard zijn voor uw arme broeder <strong>en</strong> uw <strong>be</strong>urs niet voor<br />

hem dichthoud<strong>en</strong>. U moet die integ<strong>en</strong>deel wijd op<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> hem<br />

alles l<strong>en</strong><strong>en</strong> wat hij tekort komt.” (Deut.15,7-8)<br />

“Zes jaar kunt u uw akkers inzaai<strong>en</strong>, zes jaar uw wijngaard<strong>en</strong><br />

snoei<strong>en</strong> <strong>en</strong> de oogst binn<strong>en</strong>hal<strong>en</strong>, maar in het zev<strong>en</strong>de jaar zal<br />

het sabbat zijn voor het land. Dan mag u ge<strong>en</strong> akkers inzaai<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> wijngaard<strong>en</strong> snoei<strong>en</strong>… Wat het land tijd<strong>en</strong>s de sabbat<br />

uit zichzelf voortbr<strong>en</strong>gt, zal voldo<strong>en</strong>de zijn voor all<strong>en</strong> die bij<br />

u in huis zijn, voor uw vee <strong>en</strong> de andere dier<strong>en</strong> in uw land.”<br />

(Lev.25,3-4.5b-7)<br />

De hak erin!<br />

We mak<strong>en</strong> het ev<strong>en</strong> stil met <strong>en</strong>kele vrag<strong>en</strong> ter overweging:<br />

- Waarteg<strong>en</strong> verzet ik mij in mijn eig<strong>en</strong> lev<strong>en</strong>? Waarvoor? Welke<br />

vorm neemt verzet aan in mijn lev<strong>en</strong>?<br />

- Wat moet er omgewoeld in mijn lev<strong>en</strong>? Waar wil ik deze vast<strong>en</strong><br />

de hak in zett<strong>en</strong>?<br />

Afhankelijk van de groep <strong>en</strong> de tijd, kan je e<strong>en</strong> korte uitwisseling<br />

houd<strong>en</strong>.<br />

Psalm 85<br />

Gij hebt uw land <strong>be</strong>g<strong>en</strong>adigd<br />

ons lev<strong>en</strong> t<strong>en</strong> goede gekeerd<br />

onze schande <strong>be</strong>dekt<br />

onze schuld weggedrag<strong>en</strong>,<br />

getemd het vuur van uw hartstocht.<br />

Gij keerde U om naar ons toe<br />

Gij legde uw argwaan af.<br />

Roep ons opnieuw tot lev<strong>en</strong><br />

geef ons vaart, naar U toe.<br />

Liefde, herstel ons in ere.<br />

Buig ons toe naar elkaar<br />

keer onze trage hart<strong>en</strong><br />

dat wij zonder wantrouw<strong>en</strong><br />

ieder m<strong>en</strong>s tegemoet gaan<br />

op<strong>en</strong> <strong>en</strong> vredeliev<strong>en</strong>d.<br />

Laat zo de wereld word<strong>en</strong>:<br />

kuss<strong>en</strong> van ontferming <strong>en</strong> trouw<br />

zo<strong>en</strong><strong>en</strong> van recht <strong>en</strong> vrede<br />

vrede e<strong>en</strong> zaad in de aarde<br />

gerechtigheid zon aan de hemel.<br />

Overvloed staat op de akker<br />

reg<strong>en</strong> valt op zijn tijd,<br />

vrucht<strong>en</strong> drag<strong>en</strong> de bom<strong>en</strong><br />

roz<strong>en</strong> drag<strong>en</strong> de rots<strong>en</strong>:<br />

in zo’n land wil je zijn.<br />

(Uit Oosterhuis, Huub: 150 psalm<strong>en</strong> vrij. Uitgeverij T<strong>en</strong> Have,<br />

2012)<br />

Campagnelied<br />

We sluit<strong>en</strong> deze <strong>be</strong>zinning af met het campagnelied. (Zie pag.<br />

42)<br />

| 39


www.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>/foodtest<br />

Zweer je bij frietjes met stoofvlees, of doet e<strong>en</strong> oosters wokgerecht je watertand<strong>en</strong>? Kortom: b<strong>en</strong> jij e<strong>en</strong><br />

gast met goesting of eerder e<strong>en</strong> exotische stoot? We dag<strong>en</strong> je uit om over je eig<strong>en</strong> omgang met voedsel na<br />

te d<strong>en</strong>k<strong>en</strong>. Doe de foodtest <strong>en</strong> ontdek welk voedselprofiel het <strong>be</strong>st bij jou past.<br />

Wat zou jij do<strong>en</strong> in de gegev<strong>en</strong> situatie? Omcirkel telk<strong>en</strong>s het meest waarschijnlijke antwoord. Draai daarna<br />

je blad om <strong>en</strong> ontdek jouw profiel.<br />

1. Het is tijd om te lunch<strong>en</strong>. In welke situatie kan je jezelf het <strong>be</strong>st vind<strong>en</strong>?<br />

Ik smeer mijn boterhammetjes met gro<strong>en</strong>tesalade. Dat zal smak<strong>en</strong>!<br />

Ik kies voor e<strong>en</strong> warme maaltijd. Boterhamm<strong>en</strong> zegg<strong>en</strong> me niet zoveel.<br />

Ik ontdek in de koelkast nog e<strong>en</strong> pittige mango-currysalade voor op mijn brood. E<strong>en</strong> heerlijke combinatie met mijn Thaise noedelsoep.<br />

Ik koop snel e<strong>en</strong> <strong>be</strong>legd broodje <strong>en</strong> speel het met smaak naar binn<strong>en</strong>.<br />

2. Je hebt iets te vier<strong>en</strong> <strong>en</strong> er kom<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong> et<strong>en</strong>. Wat zet je op het m<strong>en</strong>u?<br />

Ik laat pizza aan huis lever<strong>en</strong> <strong>en</strong> zet e<strong>en</strong> dvd op. We ploff<strong>en</strong> sam<strong>en</strong> in de zetel om knusjes e<strong>en</strong> leuk filmpje te <strong>be</strong>kijk<strong>en</strong>.<br />

Ik maak e<strong>en</strong> kruidige pasta met heel wat verse gro<strong>en</strong>tjes, not<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> rijke salade. Heerlijk gewoon!<br />

Ik twijfel tuss<strong>en</strong> tapas, e<strong>en</strong> pittig oosters wokgerechtje of e<strong>en</strong> hartige chili con carne.<br />

Mijn oude vertrouwde m<strong>en</strong>u: véél frietjes met stoofvlees of vol-au-v<strong>en</strong>t.<br />

3. Het is wo<strong>en</strong>sdagavond, je maag knort, het is tijd om te et<strong>en</strong>. Welke situatie past het <strong>be</strong>st bij jou?<br />

Deze avond volg ik muziekles of ga ik sport<strong>en</strong>. Veel tijd om rustig te et<strong>en</strong> zal er alleszins niet zijn. Ik koop waarschijnlijk iets onderweg.<br />

Op wo<strong>en</strong>sdag et<strong>en</strong> we vaak e<strong>en</strong> ov<strong>en</strong>schotel met de gro<strong>en</strong>tjes uit ons biopakket.<br />

De frietpot staat al op <strong>en</strong> heerlijke frietdamp<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> uit de keuk<strong>en</strong>. Nu nog wacht<strong>en</strong> tot iedere<strong>en</strong> thuis is, dan kunn<strong>en</strong> we allemaal aan tafel.<br />

Ik hoop op e<strong>en</strong> verrass<strong>en</strong>de Italiaanse pasta … zolang het maar ge<strong>en</strong> gewone aardappel<strong>en</strong> zijn, zo saai.<br />

4. Stel: je krijgt 50 euro waarmee je inkop<strong>en</strong> mag do<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> maaltijd. Wat vind<strong>en</strong> we hoogstwaarschijnlijk in jouw winkelkar terug?<br />

Champignons, linz<strong>en</strong>, biologische kaas, walnot<strong>en</strong>, pastinaak, e<strong>en</strong> pittige tomat<strong>en</strong>tap<strong>en</strong>ade <strong>en</strong> e<strong>en</strong> <strong>be</strong>ss<strong>en</strong>taart.<br />

Scampi’s, ananas, e<strong>en</strong> blikje kokosmelk, gem<strong>be</strong>r, noedels <strong>en</strong> verse mango’s.<br />

E<strong>en</strong> zak diepvriesfrietjes, biefstuk, chips, hapjes voor in de ov<strong>en</strong> <strong>en</strong> chocomousse.<br />

E<strong>en</strong> kant-<strong>en</strong>-klaarmaaltijd, frisdrank, borrelnootjes <strong>en</strong> e<strong>en</strong> doos fruitsla.<br />

5. Je gaat met je familie iets kleins et<strong>en</strong> op restaurant. Er wordt gezam<strong>en</strong>lijk gekoz<strong>en</strong> voor de dagschotel: rib<strong>be</strong>tjes met frietjes <strong>en</strong> sla.<br />

Hoe reageer je?<br />

Je prijst jezelf gelukkig. Zonder e<strong>en</strong> stevige portie vlees heb je niet geget<strong>en</strong>.<br />

Je vraagt de o<strong>be</strong>r of er e<strong>en</strong> vegetarisch alternatief is.<br />

Je b<strong>en</strong>t opgelucht <strong>en</strong> blij dat het e<strong>en</strong> dagschotel is geword<strong>en</strong>. Je mag er niet aan d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> hoeveel tijd je zou verliez<strong>en</strong> als iedere<strong>en</strong> vrij<br />

zou kiez<strong>en</strong> van de m<strong>en</strong>ukaart.<br />

Je hoopt dat het m<strong>en</strong>u de volg<strong>en</strong>de keer wat minder typisch Vlaams zal zijn.<br />

6. Heel wat product<strong>en</strong> in de supermarkt hebb<strong>en</strong> al duiz<strong>en</strong>d<strong>en</strong> kilometers afgelegd voor ze in de rekk<strong>en</strong> <strong>be</strong>land<strong>en</strong>. Wat d<strong>en</strong>k jij hierover?<br />

Kom<strong>en</strong> mijn aardappel<strong>en</strong> uit Nieuw-Zeeland of België? Het maakt me niet uit, zo lang ze maar lekker smak<strong>en</strong>.<br />

Voor ik iets koop, kijk ik naar de herkomst van het product. Ik kies zo vaak mogelijk voor het meest lokale.<br />

De wereld heeft zo veel lekkers te bied<strong>en</strong>, dus waarom zou ik altijd Belgische product<strong>en</strong> kiez<strong>en</strong>? Die kilometers vall<strong>en</strong> heus wel mee …<br />

Uitzoek<strong>en</strong> waar mijn product vandaan komt? Ik heb wel <strong>be</strong>tere ding<strong>en</strong> te do<strong>en</strong>.<br />

7. Er staat nog e<strong>en</strong> restje et<strong>en</strong> van gister<strong>en</strong> in de koelkast. Wat doe je ermee?<br />

Met restjes mak<strong>en</strong> we thuis de dag nadi<strong>en</strong> meestal nog iets lekkers. Vaak zijn de resultat<strong>en</strong> verrass<strong>en</strong>d!<br />

Na <strong>en</strong>kele dag<strong>en</strong> <strong>be</strong>landt het waarschijnlijk in de vuilbak. Ik verlies de restjes meestal uit het oog.<br />

Ik vind het maar saai om 2 dag<strong>en</strong> achter elkaar hetzelfde gerecht te et<strong>en</strong>. Als ik zie welke andere nieuwe ding<strong>en</strong> in de koelkast<br />

me toelach<strong>en</strong>, is de keuze snel gemaakt! Die restjes steek ik wel in de diepvries voor later.<br />

Restjes zwier ik bij de kipp<strong>en</strong>. Dat levert me later nog e<strong>en</strong> lekkere omelet op.


Ga in de vrag<strong>en</strong>lijst na welk symbool je het meest hebt<br />

gekoz<strong>en</strong>. Vul vervolg<strong>en</strong>s de ta<strong>be</strong>l hiernaast aan <strong>en</strong> ontdek<br />

je profiel! Welke uitdaging<strong>en</strong> zijn voor jou weggelegd?<br />

Dat kom je te wet<strong>en</strong> als je verder leest.<br />

Je hebt duiz<strong>en</strong>d <strong>en</strong> één plann<strong>en</strong>, je ag<strong>en</strong>da staat altijd<br />

vol <strong>en</strong> je hebt e<strong>en</strong> hekel aan wacht<strong>en</strong>. Voor e<strong>en</strong> <strong>be</strong>zige<br />

bij als jij moet alles snel gaan, je wilt ge<strong>en</strong> tijd verspill<strong>en</strong><br />

aan nutteloze ding<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> goede maaltijd? Die is volg<strong>en</strong>s jou vooral snel<br />

<strong>en</strong> praktisch. E<strong>en</strong> <strong>be</strong>legd broodje of e<strong>en</strong> kant-<strong>en</strong>-klaarmaaltijd vorm<strong>en</strong><br />

voor jou dagelijkse kost. Zelf kok<strong>en</strong> of lang op restaurant zitt<strong>en</strong> is iets<br />

voor m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> met te veel tijd!<br />

Je b<strong>en</strong>t creatief <strong>en</strong> pro<strong>be</strong>ert graag nieuwe ding<strong>en</strong> uit,<br />

hoe zotter hoe liever. Ook op je bord laat je je graag<br />

verleid<strong>en</strong> door exotische on<strong>be</strong>k<strong>en</strong>d<strong>en</strong>. Je vindt dat niet<br />

alle<strong>en</strong> spann<strong>en</strong>d, maar meestal nog lekker ook. Als je zelf aan het kok<strong>en</strong><br />

slaat, pak je graag uit met ingrediënt<strong>en</strong> uit verre land<strong>en</strong> of speciale gerecht<strong>en</strong><br />

waar nog bijna niemand van gehoord heeft. Worst met appelmoes<br />

<strong>en</strong> aardappel<strong>en</strong>? Hoe saai! Jij gaat op z’n minst voor e<strong>en</strong> pittige tajine of<br />

e<strong>en</strong> oosters wokgerechtje.<br />

Je b<strong>en</strong>t e<strong>en</strong> echte durver, maar zoek je het soms niet te ver? E<strong>en</strong> speciale<br />

maaltijd kan je net zo goed <strong>be</strong>reid<strong>en</strong> met gewaagde ingrediënt<strong>en</strong> van<br />

Met volle teug<strong>en</strong> g<strong>en</strong>iet<strong>en</strong> van het lev<strong>en</strong>, daar b<strong>en</strong> je e<strong>en</strong> krak in. Uitgaan<br />

met vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong> is heilig voor jou. En daar hoort vanzelfsprek<strong>en</strong>d ook e<strong>en</strong><br />

stevige maaltijd bij. Het et<strong>en</strong> hoeft voor jou niet speciaal te zijn, als het<br />

maar lekker <strong>en</strong> vooral veel is. E<strong>en</strong> grote portie vlees met frietjes of kroketjes<br />

<strong>en</strong> e<strong>en</strong> goeie kwak saus, wat wil e<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s nog meer? Gro<strong>en</strong>tjes,<br />

tja, die neem je er wel bij als er nog plaats is op je bord.<br />

Je b<strong>en</strong>t iemand met pit die zich graag inzet voor ander<strong>en</strong>. Ge<strong>en</strong> inspanning<br />

is je te veel, zolang iedere<strong>en</strong> er maar <strong>be</strong>ter van wordt. Wat <strong>be</strong>treft et<strong>en</strong><br />

pro<strong>be</strong>er je zo veel mogelijk te kiez<strong>en</strong> voor lokale <strong>en</strong> seizo<strong>en</strong>sgebond<strong>en</strong><br />

product<strong>en</strong>. Biowinkel, voedselteams of je eig<strong>en</strong> moestuin, je gaat ervoor,<br />

want ‘duurzaam’ is jouw motto. Niet om mee uit te pakk<strong>en</strong> bij je vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong>,<br />

maar wel als principe om naar te lev<strong>en</strong>. Want volg<strong>en</strong>s jou maakt het wel<br />

degelijk e<strong>en</strong> verschil.<br />

Aantal Jij b<strong>en</strong>t e<strong>en</strong>…<br />

Hapklare brok<br />

Exotische stoot<br />

Gast met goesting<br />

Lekker lokaal ding<br />

Knap hoe je erin slaagt elke minuut nuttig te gebruik<strong>en</strong>, maar neem<br />

ook ev<strong>en</strong> de tijd voor e<strong>en</strong> time-out! Heb je al e<strong>en</strong>s stilgestaan bij het<br />

kost<strong>en</strong>plaatje van je eetgedrag? We hebb<strong>en</strong> het dan niet alle<strong>en</strong> over de<br />

prijs, maar ook over de restjes die je vaak weggooit, <strong>en</strong> vooral over de<br />

<strong>en</strong>orme <strong>be</strong>rg verpakkingsafval die je produceert. Zet jezelf misschi<strong>en</strong> wat<br />

vaker op pauze <strong>en</strong> durf stil te staan bij je voedselkeuzes. Wie weet welke<br />

culinaire hoogstandjes je allemaal ontdekt ...<br />

Ga de uitdaging aan: ga de strijd aan met je kookpott<strong>en</strong> <strong>en</strong> gooi minder weg.<br />

Hoe pak je dit aan? Ontdek onze tips <strong>en</strong> suggesties<br />

op www.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>/hapklarebrok<br />

eig<strong>en</strong> bodem. E<strong>en</strong> gerecht met pastinaak, koolrabi, warmoes of ramm<strong>en</strong>as,<br />

daar zijn je vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong> misschi<strong>en</strong> nog meer van onder de indruk. E<strong>en</strong><br />

tip als je de exotische keuk<strong>en</strong> niet kan lat<strong>en</strong>: ga voor eerlijke handel uit<br />

de Oxfam Wereldwinkel.<br />

Ga de uitdaging aan: d<strong>en</strong>k globaal, pro<strong>be</strong>er lokaal! Ga aan de slag met<br />

seizo<strong>en</strong>sgebond<strong>en</strong> lokale ingrediënt<strong>en</strong> <strong>en</strong> laat e<strong>en</strong> nieuwe wereld voor<br />

je op<strong>en</strong>gaan.<br />

Hoe pak je dit aan? Ontdek onze tips <strong>en</strong> suggesties<br />

op www.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>/exotischestoot<br />

Je profiteert van het lev<strong>en</strong>, dat staat vast, maar<br />

dat kan ook anders.<br />

Ga de uitdaging aan: g<strong>en</strong>iet<strong>en</strong> kan ook op e<strong>en</strong><br />

andere manier ... Al e<strong>en</strong>s gedacht aan af <strong>en</strong> toe<br />

veggiedag? Wie weet <strong>be</strong>valt die ‘gro<strong>en</strong>e’ keuk<strong>en</strong><br />

je net heel goed, want je leert gegarandeerd heel<br />

wat nieuwe, overheerlijke gerecht<strong>en</strong> k<strong>en</strong>n<strong>en</strong>.<br />

Hoe pak je dit aan? Ontdek onze tips <strong>en</strong> suggesties<br />

op www.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>/gastmetgoesting<br />

Als iedere<strong>en</strong> dacht zoals jij, zou de wereld er heel anders uitzi<strong>en</strong>. Helaas,<br />

zover zijn we nog niet …<br />

Ga de uitdaging aan: zet jouw voedselprofiel op de kaart bij minder<br />

overtuigde m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>. Niet met opgestok<strong>en</strong> vingertje, maar op e<strong>en</strong> leuke<br />

<strong>en</strong> uitnodig<strong>en</strong>de manier.<br />

Hoe pak je dit aan? Ontdek onze tips <strong>en</strong> suggesties<br />

op www.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong>/lekkerlokaalding<br />

De foodtest is e<strong>en</strong> initiatief van Broederlijk Del<strong>en</strong> met de steun van EVA vzw, Voedstelteams vzw, Velt vzw, Oxfam-Wereldwinkels, Netwerk Bewust Verbruik<strong>en</strong> vzw <strong>en</strong> Femma.


42 |<br />

Partitur<strong>en</strong><br />

Campagnelied: Stop de honger<br />

Tekst <strong>en</strong> muziek: Bruno <strong>en</strong> Petra De Smet-Mussche<br />

7<br />

&<br />

12<br />

&<br />

16<br />

& .<br />

21<br />

&<br />

27<br />

&<br />

32<br />

&<br />

36<br />

&<br />

&8 6<br />

A m<br />

.<br />

œ<br />

Πj<br />

œ<br />

goed; de<br />

F<br />

2<br />

A m<br />

Œ. Œ j<br />

œ<br />

1.De<br />

œ œ œ œ œ œ<br />

œ œ œ œ œ œ<br />

A m<br />

œ œ œ œ œ œ<br />

D m<br />

œ œ œ œ ‰ œ<br />

E m7<br />

œ œ œ œ œ œ<br />

oor - log in Oe - gan - da ver - niel - de ha-ve <strong>en</strong><br />

D m<br />

E m7<br />

A m<br />

œ œ œ œ œ œ<br />

œ œ œ œ œ œ<br />

boe - r<strong>en</strong> lij-d<strong>en</strong> hon - ger, hun ge - zin is on-der - voed. Maar<br />

G<br />

œ œ œ œ œ œ<br />

C F<br />

œ œ œ œ œ œ<br />

œ œ œ œ œ œ œ<br />

't Zui - d<strong>en</strong> heeft plan - n<strong>en</strong> <strong>en</strong> vat nieu - we<br />

E m<br />

A m<br />

œ. œ ‰<br />

œ œ<br />

. œ ‰ œ<br />

kans <strong>en</strong><br />

E m<br />

œ œ œ œ œ œ<br />

j<br />

œ ‰‰‰‰ j<br />

œ œ<br />

J ‰‰‰‰ œ<br />

J<br />

stop de<br />

A m<br />

aan e<strong>en</strong> nieuw ver - bond.<br />

E m<br />

A m<br />

Œ.<br />

A m<br />

œ œ œ<br />

2.Sla nu de<br />

œ . œ.<br />

œ . œ.<br />

œ œ œ œ œ œ<br />

œ œ œ œ œ œ<br />

daagd tot e<strong>en</strong><br />

F<br />

œ œ œ œ œ œ<br />

Stop de honger Tekst <strong>en</strong> Muziek :<br />

A m<br />

j<br />

œ œ œ.<br />

J œ œ.<br />

‰‰‰‰<br />

j j<br />

œ œ<br />

œ‰‰‰‰ œ<br />

J J<br />

C<br />

.<br />

œ<br />

Πj<br />

œ<br />

‰<br />

œ œ œ<br />

‰ œ œ œ<br />

Refr.<br />

moed! Geef h<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />

A m<br />

œ<br />

œ œ œ œ<br />

œ œ œ<br />

hon - ger.<br />

We wer - k<strong>en</strong> sa-m<strong>en</strong> j<br />

œ ‰‰ A m<br />

œ œ œ<br />

œ‰‰ œ œ œ œ œ. œ œ œ<br />

. œ œ œ<br />

J<br />

D m<br />

Geef h<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />

œ œ ‰‰ œ œ<br />

kans <strong>en</strong> zeg<br />

E m7<br />

G<br />

j ‰‰Œ.<br />

œ ‰‰Œ.<br />

J<br />

stop !<br />

œ œ œ œ œ œ<br />

han - d<strong>en</strong> aan de hak voor meer voed - sel - ze-ker - heid, uit ge-<br />

G<br />

D m<br />

œ œ œ œ œ œ<br />

E m7<br />

œ œ œ œ œ œ<br />

A m<br />

A m<br />

.<br />

œ<br />

.<br />

œ<br />

∑<br />

‰ œ œ<br />

Πj<br />

œ<br />

le - v<strong>en</strong> van ver - nieuw - de so -<strong>be</strong>r - heid. We<br />

œ œ œ œ œ œ<br />

C F<br />

œ œ œ œ œ œ<br />

œ œ œ œ œ œ œ<br />

ke - r<strong>en</strong> ons om <strong>en</strong> we star - t<strong>en</strong> de<br />

Bruno <strong>en</strong> Petra De Smet-Mussche<br />

C<br />

Fine<br />

‰<br />

œ œ œ<br />

‰ œ œ œ<br />

Refr.<br />

strijd ! Geef h<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />

.


Mom<strong>en</strong>t van inkeer<br />

Sopraan / Alt<br />

2<br />

Naar ‘Bleihet hier’ (J. Berthier) Tekst: Carlos Desoete<br />

Sopraan / Alt<br />

Sopraan / Alt<br />

2<br />

Kwaad <strong>en</strong> zor- g<strong>en</strong> af- ge- ge- v<strong>en</strong>, kwets- baar- heid voor<br />

T<strong>en</strong>or / Bas Kwaad <strong>en</strong> zor- g<strong>en</strong> af- ge- ge- v<strong>en</strong>, kwets- baar- heid voor<br />

T<strong>en</strong>or / Bas Kwaad <strong>en</strong> zor- g<strong>en</strong> af- ge- ge- v<strong>en</strong>, kwets- baar- heid voor<br />

T<strong>en</strong>or / Bas<br />

4<br />

4<br />

4<br />

God ge- bracht, Hij zal dra- g<strong>en</strong>,<br />

God ge- bracht, Hij zal dra- g<strong>en</strong>,<br />

God ge- bracht, Hij zal dra- g<strong>en</strong>,<br />

zwak- heid wordt bij<br />

zwak- heid wordt bij<br />

zwak- heid wordt bij<br />

2<br />

8<br />

8<br />

8<br />

6<br />

heeft ver- ge- v<strong>en</strong>,<br />

Hem tot kracht.<br />

naar "Blei<strong>be</strong>t hier" (J. Berthier)<br />

6<br />

heeft ver- ge- v<strong>en</strong>,<br />

Hem tot kracht.<br />

naar "Blei<strong>be</strong>t hier" (J. Berthier)<br />

6<br />

heeft ver- ge- v<strong>en</strong>,<br />

Hem tot kracht.<br />

naar "Blei<strong>be</strong>t hier" (J. Berthier)<br />

1<br />

1<br />

1<br />

| 43


REGIONALE DIENSTEN<br />

Antwerp<strong>en</strong><br />

Rolwag<strong>en</strong>straat 73<br />

2018 Antwerp<strong>en</strong><br />

tel. 03 217 24 90,<br />

antwerp<strong>en</strong>@bdwzz.<strong>be</strong><br />

Limburg<br />

Tulpinstraat 75<br />

3500 Hasselt<br />

tel. 011 24 90 20,<br />

hasselt@bdwzz.<strong>be</strong><br />

Oost-Vlaander<strong>en</strong><br />

Sint-Salvatorstraat 30<br />

9000 G<strong>en</strong>t<br />

tel. 09 269 23 40,<br />

g<strong>en</strong>t@bdwzz.<strong>be</strong><br />

Vlaams-Brabant/Mechel<strong>en</strong>/Brussel<br />

Vark<strong>en</strong>sstraat 6<br />

2800 Mechel<strong>en</strong><br />

tel. 015 29 84 58,<br />

mechel<strong>en</strong>@bdwzz.<strong>be</strong><br />

Huidevettersstraat 165<br />

1000 Brussel<br />

tel. 02 213 04 73,<br />

bdwzz.brussel@broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong><br />

West-Vlaander<strong>en</strong><br />

Sint-Jorisstraat 13<br />

8800 Roeselare<br />

tel. 051 26 08 08,<br />

roeselare@bdwzz.<strong>be</strong><br />

Opgelet: Nieuwe op<strong>en</strong>ingsur<strong>en</strong><br />

van alle regionale di<strong>en</strong>st<strong>en</strong>:<br />

10u - 12.30u <strong>en</strong> 13.30u - 16.30u<br />

Sluitingsdag alle di<strong>en</strong>st<strong>en</strong> = maandag<br />

NATIONAAL SECRETARIAAT<br />

Broederlijk Del<strong>en</strong><br />

Huidevettersstraat 165<br />

1000 Brussel,<br />

tel. 02 502 57 00<br />

fax 02 502 81 01<br />

info@broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong><br />

www.broederlijkdel<strong>en</strong>.<strong>be</strong><br />

Verkoopprijs: 5 euro<br />

Artikelcode: BD-<strong>2013</strong>-7001

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!