11.02.2015 Views

Hersekzade Ahmet Paşa Camii Tanıtım Kitapçılığı İçin Tıklayınız

Hersekzade Ahmet Paşa Camii Tanıtım Kitapçılığı İçin Tıklayınız

Hersekzade Ahmet Paşa Camii Tanıtım Kitapçılığı İçin Tıklayınız

SHOW MORE
SHOW LESS

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

2 0 1 1

Ahmet NARÝNOÐLU

Keþan Kaymakamý

Kültür ve Tabiat Varlýklarý bakýmýndan çok az ülkenin sahip olduðu zenginlik ve

çeþitliliðe sahip olan ülkemizde bu deðerlerin korunmasý ve geliþtirilmesi konusu

kanunlarýmýzda yer almýþ, konu ile ilgili kurumlar oluþturulmuþ, koruma giderek daha

çok sayýda kurum, kuruluþ ve kiþiyi ilgilendiren bir durum haline gelmiþtir.

Bir ulusun kültürel deðerleri; mimarisine özgü yapýlar ve kültür tarihine iliþkin

izlerden oluþmaktadýr. Hersekzade Ahmet Paþa Cami ile Osmanlý dönemi Kültürel

Deðerlerin Tanýtýmý, kültürel planlama ve organizasyon ile kültürel mirasýn gelecek

kuþaklara aktarýlmasý, tanýtýmýnýn yapýlmasý, tarihsel açýdan bilgilerin geliþtirilmesi ile

bu varlýklarýn daha duyarlý þekilde korunmasý yönünde önemli bir adým olacaktýr.

Evrensel, ulusal ve yöresel düzeyde mimari deðere sahip; dini mimarlýk

örneklerinden birisi olan Hersekzade Ahmet Paþa Cami kültür varlýklarýnýn

korunmasýnda asýl olan genel görünümleriyle olduðu kadar özgün tarihi dokularýyla da

yaþatýlmalýdýr.Bu da yetmiyor. Onlarý kültürümüzün ve yaþam biçimimizin bir parçasý

kýlarak hayatýmýzda yer verilmelidir. Bu amaçla Hersekzade Ahmet Paþa Cami

etrafýndaki hamam, çarþý canlandýrýlacak, çevre yapýlar açýlarak tarihsel dokusu aðýr

basan meydan kazanýlacaktýr.

Keþan'ýn 500 yýllýk geçmiþine tanýklýk eden Hersekzade Ahmet Paþa Cami ilçede

yaþayan en önemli Kültür Mirasýmýzdýr. Yapýlýþýnýn 500. Yýlýný kutlamakta olduðumuz

2011 yýlýnda ilçemizde çeþitli etkinliklerle anýlacak ve tanýtýmý yapýlarak gelecek

kuþaklara aktarýlacaktýr.

Etkinliklerin gerçekleþmesinde katkýda bulunan ve maddi desteklerini

esirgemeyen baþta Kültür ve Turizm Bakanlýðýmýz olmak üzere Keþan'daki

Kurumlarýmýza, Yerel Yöneticilere, Oda ve Derneklerimize, gayretli, hayýrsever kiþilere

ayrýca bu broþürün hazýrlanmasýnda emeði geçen Doç.Dr. Ýbrahim SEZGÝN,

Doç.Dr.Mustafa ÖZER ile Fotoðraf Sanatçýsý Ali ÇITAK'a teþekkürü bir borç bilirim.

Baþarý Hersekzade Ahmet Paþa Caminin 500.Yýlýný projelendiren, emek, enerji ve zaman

harcayan proje ekibine aittir. Hepinizi kutlarým.

Keþan'ýn tarihsel, kültürel kimliðini oluþturacak olan bu tür etkinliklerin artarak

sürmesi, geleneksel hale gelmesi en içten dileðimdir.

1


2 0 1 1

Hazýrlayan;

Z. Bülend DÝZDAROÐLU

Keþan Ýlçe Halk Kütüphanesi Müdürü

Bilgiler;

Doç. Dr. Ýbrahim SEZGÝN

Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi

Tarih Bölüm Baþkaný

Doç. Dr. Mustafa ÖZER

Sakarya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi

Sanat Tarihi Bölümü Öðretim Üyesi

Fotoðraflar;

Ali Çýtak

Fotoðraf Sanatçýsý

Tasarým&Baský;

Umut Matbaasý

Eski Garaj Ýçi No:4 Keþan, Edirne

Tel: 0284 714 74 99

2


2 0 1 1

HERSEKZÂDE AHMED PAÞA'NIN HAYATI

VE KEÞAN'DAKÝ VAKIFLARI

XV. yüzyýlýn ikinci yarýsý ile XVI. yüzyýl baþlarýnda yaþayan ve II. Bayezid ile Yavuz

Sultan Selim zamanlarýnda beþ kez sadrazamlýk görevine getirilen Ahmed Paþa aslen

Herseklidir. 1458 veya 1459 yýlýnda Hersek-Novi'de doðduðu kabul edilmektedir. Güneydoðu

Bosna hakimi olan Hersek (Dük) Stjepan Vukcic-Kosaca'nýn küçük oðlu olup asýl adý Stjepan'dýr.

Fatih Sultan Mehmed'in 1463 yýlýndaki Bosna seferi sonrasýnda Hersek taraflarýna

kuvvet sevketmesi üzerine Hersek Stjepan Osmanlýlara itaat etmiþ ve küçük oðlu da rehin olarak

Hersekzade Ahmet Paþa Camisi'nin kuzeybatýdan bir görünümü

(restorasyon öncesi)

*

Ýbrahim SEZGÝN

Osmanlý sarayýna götürülmüþtü. 1466'da

babasýnýn ölümü üzerine diðer kardeþleri

Vladislav ve Vlatko arasýndaki mücadeleden

faydalanan Osmanlý idarecileri bölgeyi

tamamýyla topraklarýna kattýlar. Ýstanbul'da

bulunan küçük oðul Stjepan, Ahmed adýný

alarak Osmanlý sarayýna alýndý. Babasýnýn

ünvanýndan dolayý Ahmed de Hersekzâde

ünvanýyla anýlmaya baþlanmýþtýr. 1

Osmanlý sarayýnda yetiþen Hersekzâde Fatih Sultan Mehmed'in 1478'deki Ýþkodra

seferine miralem (sancaktar) olarak katýlmýþtýr. Sefer sýrasýnda çekilen sýkýntýlar yüzünden

Fatih'in “Bir yarar ve kâr-güzâr (iþ bilir) vekîlimiz yokdur ki bizi bu kuyudan halâs eyleye” sözü

üzerine Hersekzâde, “Gedik Paþa kulunuz beraber olsaydý bu zahmetler çekilmezdi” diyerek

hapiste olan Gedik Ahmed Paþa'nýn serbest býrakýlmasýný saðlamýþtýr 2

Hersekzâde Ahmed Paþa Hamid-ili

(Isparta) sancakbeyliði göreviyle saraydan

ayrýldý.

3

Daha sonra Hüdavendigâr sancakbeyi

oldu.

4

Fatih'in ölümü sýrasýnda Rumeli

beylerbeyi olan Hersekzâde, Karamanî Mehmed

Paþa'nýn Þehzade Cem'in padiþah olmasýný

saðlamak maksadýyla yaptýklarýný farkederek

Hersekzade Ahmet Paþa Camisi'nin

kuzey cephesi (restorasyon öncesi)

* Doç.Dr., Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü

1 Þerafettin Turan, “Hersekzâde Ahmed Paþa”, mad., Türkiye Diyanet Vakfý Ýslâm Ansiklopedisi (=DÝA), C. XVII, Ýstanbul

1998, s. 235-236; Ýsmail Hakký Uzunçarþýlý, Osmanlý Tarihi, C. II, Ankara 1983, s. 535.

2 Gelibolulu Âlî, Künhü'l-Ahbâr, C.II Fatih Sultan Mehmed Devri 1451-1481, Yay. M. Hüdai Þentürk, Ankara 2003, s. 184;

Þ. Turan “Hersekzâde Ahmed Paþa”, s. 236.

3 Ýbn Kemal, Tevârîh-i Âl-i Osman, VIII. Defter, Haz. Ahmet Uður, Ankara 1997, s. 282; Þ. Turan,“Hersekzâde Ahmed Paþa”,

s. 236..

4 Þ. Turan, “Hersekzâde Ahmed Paþa”, s. 236.

3


2 0 1 1

Hersekzade Ahmet Paþa Camisi'nin doðu ve

güney cepheleri (restorasyon öncesi)

Anadolu Beylerbeyi Sinan Paþa ve Ýstanbul muhafýzý

Ýshak Paþa ile birlikte buna engel oldular.

5

Bunun için askerler

arasýnda Fatih'in ölüm haberini yayarak yeniçerileri tahrik ettiler

ve Karamanî Mehmed Paþa tarafýndan Cem'e gönderilen

adamlarý da yakalattýlar.

Ahmed Paþa Sultan II. Bayezid ile Cem arasýndaki

mücadelelerde Bayezid'in yanýnda yer aldý ve Bayezid

tarafýndan Anadolu askeri ile Karaman'a gönderildi.

6

Daha sonra

Anadolu Beylerbeyiliðine atanan Hersekzâde, 1484 yýlýnda II.

Bayezid'in kýzý Hundi Hatun'la evlenerek padiþahýn damadý oldu.

7

1484 yýlýnda Anadolu askeriyle II. Bayezid'in Boðdan seferine katýldý. Savaþtan sonra

muhtemel bir Macar saldýrýsýna karþý Ýskender Paþa'nýn Rumeli Eyaleti askeriyle Sofya'da,

Ahmed Paþa'nýn da Anadolu Eyaleti askeriyle Zaðra'da muhafaza hizmetinde bulunmalarý

emredildi. 8

Saltanat mücadelesinde bulunan Cem Sultan'ý himaye ve onu mücadeleye teþvik

etmelerinden dolayý Memlukler ile Osmanlý Devleti arasýndaki münasebetler bozulmuþtu.

9

Çukurova bölgesindeki bazý Türkmenler de Memluklerden himaye görmekte idi. Bunlarý

cezalandýrmak amacýyla Karaman Beylerbeyi Karagöz Paþa 1485 yýlýnda sefere memur edilerek

Adana, Tarsus ve civardaki bazý küçük kaleleri fethetmiþtir. Bunun üzerine Memluklularýn yeni

kuvvetlerle Haleb'e geldiðini haber alan II. Bayezid, Hersekzâde Ahmed Paþa'yý sýnýrlarýn

muhafazasý için göndermiþtir. Ahmed Paþa, kuvvetleriyle birlikte Ereðli'ye gelerek burada

konaklamýþtýr.

Memluk kuvvetlerinin ileri yürüyüþlerini durdurmak için görevlendirilen Musa,

Mustafa ve Ferhad Beylerin þehit olmalarý üzerine diðer askerler de bozulmuþ ve büyük kýsmý

þehit olmuþ; sað olarak ele geçirilenler de esir edilerek

Kahire'ye gönderilmiþtir. Memluk kuvvetleri ise Adana

kalesini muhasara etmiþlerdi. Bu son durum üzerine

Anadolu Beylerbeyi Hersekzâde Ahmed Paþa Osmanlý

kuvvetlerinin baþýna geçerek yanýnda Karaman Beylerbeyi

Karagöz Paþa ile Hýzýr Bey oðlu Mehmed Beyle birlikte

Adana hisarýnýn yardýmýna gitti.

Hersekzade Ahmet Paþa Camisi'nin

güney cephesi (restorasyon öncesi)

5 Þehabeddin Tekindað, “Bayezid II.'in Tahta Çýkýþý Sýrasýnda Ýstanbul'da Vukua Gelen Hâdiseler Üzerine Notlar”,

Tarih Dergisi, X/14, Ýstanbul 1959, s. 86-87.

6 Ýbn Kemâl, Tevârîh-i Âl-i Osman, VIII. Defter, , s. 27.

7 M. Çaðatay Uluçay, Padiþahlarýn Kadýnlarý ve Kýzlarý, Ankara 1985, s. 27.

8 Ýbn Kemal, Tevârîh-i Âl-i Osman, VIII. Defter, s. 79.

9 Bu dönemdeki siyasî ve askerî geliþmeler için bkz. M. C. Þehabeddin Tekindað, “II. Bayezid Devrinde Çukur-Ova'da

Nüfuz Mücâdelesi”, Belleten, XXX/123, Ankara 1967, s. 345-373.

4


2 0 1 1

Adana kalesi muhafýzlarýnýn kaleden

çýkýp Memluklu toplarýný tahrip ettikleri sýrada

Ahmed Paþa da kahramanca savaþmýþtýr.

Ancak kendisini çekemeyen Karagöz Paþa ve

Hýzýr Bey oðlunun ihanetleri, Karaman

askerinin savaþ alanýndan kaçmasý ve diðer

sancak beylerinin de yardým etmemesi

yüzünden Ahmed Paþa yaralý olarak esir

edilmiþtir (1486)

Hersekzade Ahmet Paþa Camisi'nin doðu ve

güney cepheleri (restorasyon öncesi)

Kasým 1486'da Kahire'ye götürülen Hersekzâde Ahmed Paþa yaklaþýk bir ay sonra

Memluk Sultaný Kayýtbay tarafýndan diðer esirlerle birlikte serbest býrakýlarak Ýstanbul'a

dönmüþtür. Kayýtbay, muhtemelen Osmanlýlar ile barýþ antlaþmasýna vesile olacaðý düþüncesiyle

esirleri serbest býrakmýþtýr. 10

Hersekzâde Ahmed Paþa'nýn Ýstanbul'a döndükten sonra Gelibolu Sancakbeyi ve

Kaptan-ý deryalýk görevine getirildiði

11

belirtiliyorsa da bunun sadece bir sefer için olduðuna dair

görüþler de vardýr. 12

1488 yýlýnda Hadým Ali Paþa'nýn Çukurova üzerine yaptýðý sefere 100 gemiden

meydana gelen bir donanma ile Hersekzâde Ahmed Paþa da katýlmýþtýr. Ayas kalesinin ele

geçirilmesine yardým eden Osmanlý donanmasý Trablusþam

sahillerini de tehdit etmekteydi. Donanmanýn bir görevi de

Ýskenderun sahil geçidinden geçecek Memluk kuvvetlerine

engel olmaktý. Bu konuda kýsmi baþarý elde edildiyse de

çýkan ani bir fýrtýna yüzünden gemilerin bir kýsmý batmýþ,

diðerleri de geçitten ayrýlmak zorunda kalmýþtý.

13

Hersekzâde, Haleb'e çekilen bir kýsým Memluk kuvvetini

yenilgiye uðrattý ise de bunun neticeye bir tesiri olmamýþtýr. 14

Hersekzade Ahmet Paþa Camisi'nin

batý cephesinden bir diðer görünüm

(restorasyon öncesi)

Memluk kuvvetlerinin 1490 yýlýnda Anadolu'ya

girerek Kayseri'yi muhasara etmesi üzerine Hersekzâde

Ahmed Paþa, büyük bir kuvvetle bölgeye gönderildi. Bunun

haber alýnmasý üzerine Memluk kuvvetleri kuþatmayý

kaldýrarak Anadolu'dan çekilmek zorunda kalmýþtýr. 15

Hersekzade Ahmet Paþa Camisi'nin

batý cephesi ve minaresi

(restorasyon öncesi)

10 Tekindað, “Çukur-Ova'da Nüfuz Mücâdelesi”, s. 355-358. Þerafettin Turan, Hersekzâde'nin esaret hayatýný bir yýl olarak

belirtmektedir. Bkz. Þ. Turan, “Hersekzâde Ahmed Paþa”, s. 236.

11 Ýbn Kemal, Tevârîh-i Âl-i Osman, VIII. Defter, s. 109.

12 Ýsmail Hami Daniþmend, Ýzahlý Osmanlý Tarihi Kronolojisi, V, Ýstanbul 1971, s. 178.

13 Ýbn Kemal, Tevârîh-i Âl-i Osman, VIII. Defter, s. 111; Tekindað, “Çukur-Ova'da Nüfuz Mücâdelesi”, s. 362-363.

14 Tekindað, “Çukur-Ova'da Nüfuz Mücâdelesi”, s. 365.

15 Tekindað, “Çukur-Ova'da Nüfuz Mücâdelesi”, s. 369.

5


2 0 1 1

HERSEKZADE AHMET PAÞA CAMÝ'NÝN 500. YILDÖNÜMÜ

KUTLAMA ETKÝNLÝKLERÝ PROJE EKÝBÝ

Ahmet NARÝNOÐLU

Keþan Kaymakamý

Ziya Bülend DÝZDAROÐLU

Keþan Ýlçe Halk Kütüphanesi Müdürü

Sevgi DÝZDAROÐLU

Keþan Ýlçe Halk Kütüphanesi Müdürlüðü Þefi

Aysun ATAGAN ÇETÝN

Keþan Yusuf Çapraz Uygulamalý Bilimler Yüksek Okulu Öðretim Görevlisi

Yusuf Nusret KAYSERÝ

Keþan Belediye Baþkanlýðý Þehir Plancýsý

Ramazan YILDIZ

Keþan Kaymakamlýðý Koordinatörü

KUTLAMA ETKÝNLÝKLERÝNE MADDÝ KATKIDA BULUNAN

KURUM VE KURULUÞLAR

KEÞAN BELEDÝYE BAÞKANLIÐI

KEÞAN TÝCARET VE SANAYÝ ODASI BAÞKANLIÐI

KEÞAN TÝCARET BORSASI BAÞKANLIÐI

KEÞAN ÞOFÖRLER VE OTOMOBÝLCÝLER ODASI BAÞKANLIÐI

KEÞAN ZÝRAAT ODASI BAÞKANLIÐI

KEÞAN LOKANTACILAR VE

KAHVECÝLER OTELCÝLER ODASI BAÞKANLIÐI

TÜRKÝYE DÝYANET VAKFI KEÞAN ÞUBESÝ BAÞKANLIÐI

S.S. KADIKÖY SULAMA KOOPERATÝFÝ BAÞKANLIÐI

KEÞAN SÜT ÜRETÝCÝLERÝ BÝRLÝÐÝ BAÞKANLIÐI

KEÞAN ÖZEL GENÇ FIRAT EÐÝTÝM MERKEZÝ DERSHANESÝ

MERCAN TÝCARET

ÖZEL KEÞAN HASTANESÝ

ÖZEVREN YEM

ERBAL PETROL

KEÞAN GENÇ ÝÞADAMLARI DERNEÐÝ BAÞKANLIÐI

FOTO CANER

TEÞEKKÜR EDERÝZ

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!