Thema 1Bevolking

secundair.deboeck.com

Thema 1Bevolking

Thema 1 Bevolking

9 Bevolking


Thema 1: Bevolking

x 1000 inwoners

Thema 1

2000

1800

1600

1400

1200

1000

New York

Peru

bevolking (miljard)

800

600

400

200

0

1750 1800 1850 1900 1950 2000 2050

1.2 Nachtelijke satellietfoto

en landschappen

Antwerpen

Kalahari

1.4

1.2

één kind

bevolkings-

1.0

0.8

grootte

0.6

geboorte-

0.4

cijfer

0.2

0

sterftecijfer

1950 1960 1970 1980 1990 2000

10

50

40

30

20

10

0

geboorte- en sterftecijfers

China

India

Afrika

Europa

Latijns-Amerika

en het Caribisch

gebied

Noord-Amerika

Oceanië

Beijing

Mumbai

1.3 Geboorte- en sterftecijfers

en natuurlijke groei in China

1.1 Bevolkingsgroei in

verschillende regio’s


Wat je al kent en kunt

– Je kent het spreidings patroon

van de bevolking op de

wereld kaart.

– Je kunt India en China lokaliseren

op thematische kaarten.

– Je kunt grafieken ontleden en

er conclusies uit trekken.

Uitdagingen door bevolkingsexplosie

1 Een snelgroeiende wereldbevolking

1.1 Een tikkende tijdbom?

Op 19 juli 1999 werd volgens de VN de zes miljardste mens geboren. Elk jaar groeit de

wereldbevolking met ca. 80 miljoen inwoners, waardoor we bij de jaarovergang 2011-2012

het aantal van zeven miljard bewoners overschrijden. Tegen 2040 zullen we met 9 miljard

zijn. Meer mensen consumeren ook meer. Onder andere door de toenemende welvaart is

het inwonertal in sommige landen de afgelopen 30 jaar explosief gestegen. China, India,

Indonesië, Brazilië en Nigeria zijn de snelste groeilanden. Mensen wonen steeds dichter

bij elkaar in de grote steden, watervoorraden worden schaarser, de prijzen van voedsel en

grondstoffen zitten in de lift en de vervuiling van water, lucht en bodem neemt toe.

1.2 De wereldbevolking is niet gelijk verdeeld

Welvarende dichtbevolkte gebieden, zoals de oostkust van Noord-Amerika en West-Europa

zijn op de nachtelijke satellietfoto (fig. 1.2) erg verlicht. In Zuidoost-Azië, waar de bevolking

meer geconcentreerd is, vallen vooral Japan, India en China op. De binnenlanden van

Afrika, Latijns-Amerika en Australië zijn minder dicht bevolkt en daardoor heel wat donkerder.

2 China en India: meer inwoners dan andere werelddelen

2.1 Een plotselinge knik in de groeicurve

De curven op fig.1.1 leren ons heel wat over de groei van de bevolking in verschillende

delen van de wereld. In Europa begon de snelle groei vanaf 1800, maar toont vanaf het

begin van dit millennium een daling. Ook in Noord-Amerika loopt de groei terug. In Afrika

doet zich een bevolkingsexplosie voor. Twee staten steken er bovenuit: door hun snelle

groei overschrijden China en India samen 2,5 miljard inwoners, dat is meer dan 1/3 van de

wereldbevolking!

2.2 Ongelijke spreiding van de bevolking

De bevolkingsspreiding is in beide staten ongelijk: in China komt het overgrote deel van de

bevolking voor in de grote vruchtbare Chinese laagvlakte en het middelland in het oosten.

In de grote steden wordt een bevolkingsdichtheid bereikt die veel groter is dan in Vlaanderen.

De hooggebergten en hoogvlakten in het westen en de woestijnen in het noorden zijn

nauwelijks bevolkt. In India zijn de rivier- en kustvlakten het meest aantrekkelijk.

2.3 De bevolkingsgroei meten

Natuurlijke groei

De snelheid van de bevolkingsgroei is het gevolg van de evolutie van geboorte- en sterftecijfer.

Beide factoren worden uitgedrukt in promille, dus respectievelijk aantal geboorten of

sterfgevallen per 1 000 inwoners. Zo kunnen we landen met een grote bevolking vergelijken

met landen die een veel kleinere bevolking hebben. De natuurlijke groei of het geboorteoverschot

is het verschil tussen geboorte- en sterftecijfer. Dit cijfer geeft men over het

algemeen in procent weer, dus per 100 inwoners. Hoe verder de curves van geboorte- en

sterftecijfer uit elkaar liggen, hoe groter deze aangroei.

Migratiesaldo

Het migratiesaldo is het verschil tussen de immigranten of inwijkelingen per 1 000 inwoners

en de emigranten of uitwijkelingen per 1 000 inwoners.

Totale groei

De totale bevolkingsgroei is de som van de natuurlijke groei en het migratiesaldo.

11 Bevolking


Thema 1: Bevolking

Thema 1

bevolking (x 1 miljoen)

1800

1600

1400

1200

1000

800

600

400

200

35 jaar

12

1.4 De snelle bevolkingsgroei leidt tot problemen

0

1950 1960 1970 1980 1990 2000 2010 2020 2030 2040 2050

China

India

1.5 Snelle verdubbelingstijd in China en India

1.6 Geboorteplanning in China en India


1.7 Propaganda in China voor het

eenkindbeleid

1.8 Propaganda in India voor het

kerngezin

2.4 Snelle verdubbeling van de bevolking

Aan de hand van de groeicurve kun je ook de verdubbelingstijd aflezen: op 35 jaar tijd verdubbelde

de bevolking van India van 600 miljoen inwoners naar 1 200 miljoen.

2.5 Een snelle bevolkingsgroei zorgt voor problemen

De regeringen van deze snelgroeiende landen staan voor de enorme opgave om al deze

mensen te voorzien van voedsel en drinkbaar water. Zo wil China landbouwgrond in het

buitenland kopen. Er wordt vooral gekeken naar Afrikaanse en Zuid-Amerikaanse landen.

Op die manier hoopt het land haar voedselvoorziening veilig te stellen. Verder moeten

huizen, scholen en ziekenhuizen gebouwd worden en nieuwe jobs gecreëerd. De vraag naar

energie en grondstoffen is enorm toegenomen en de strijd tegen milieuvervuiling is een

belangrijke uitdaging om deze landen leefbaar te houden.

2.6 Bevolkingsgroei stimuleren of afremmen, een taak van de overheid?

2.6.1 China: de eenkindpolitiek

Maatregel

Om overbevolking te vermijden, was het strenger afremmen van de bevolkingsgroei

noodzakelijk en in 1979 werd de eenkindpolitiek ingevoerd. Families die zich niet aan de

wettelijke limiet houden, worden gestraft: ze moeten een boete betalen, ze kunnen hun

job verliezen, ze worden opgepakt en gevangengezet of er wordt een gedwongen abortus

uitgevoerd.

Een uitzondering werd gemaakt voor paren in plattelandsgebieden van wie het eerste kind

een meisje was en die sterk naar een tweede kind verlangden. In februari 2011 meldde het

Chinese bureau voor statistiek dat China 1,34 miljard inwoners telde.

Gevolgen

– Volgens officiële bronnen heeft deze politiek er de afgelopen dertig jaar voor gezorgd dat de

geboorte van zeker 400 miljoen Chinezen werd voorkomen, en daarmee even zoveel monden

om te voeden.

– De eenkindpolitiek heeft wel geleid tot een scheefgroei door de traditionele voorkeur voor

mannelijk geslacht. Door de grootschalige toepassing van selectieve abortus kampt een

grote groep mannen met een groot gebrek aan vrouwen. Zo worden er voor elke 100 meisjes

117 jongens geboren. Dat heeft weer een trek naar de grote steden tot gevolg waardoor het

platteland ontvolkt.

– Door de hoge levensverwachting en het lage sterftecijfer vergrijst de bevolking in een hoog

tempo. Daardoor dreigt een tekort aan jonge arbeidskrachten om de kosten van een steeds

ouder wordende bevolking te dragen. Daarom gaan er in China steeds meer stemmen op om

over te schakelen naar twee kinderen per gezin.

2.6.2 India

Oorzaak

Toen India in 1948 onafhankelijk werd, had het land ongeveer 350 miljoen inwoners. De

Indische vrouwen kregen gemiddeld zes kinderen en de sterfte was aan het dalen. Vooral

de bevolking in de Indiase steden groeide snel. Dat komt niet alleen door het hoge geboorteoverschot,

maar ook omdat steeds meer mensen van het Indiase platteland naar de stad

verhuizen. Daar komen ze meestal terecht in de krottenwijken.

Maatregel

De regering maakte reclame voor het kerngezin, dat bestaat uit vader, moeder, zoon en

dochter. Omdat dit niet lukte, greep de regering in de jaren 70 naar drastische methoden

en liet vele duizenden gedwongen sterilisaties uitvoeren, vooral op het platteland. De

slachtoffers waren vaak bewoners van krottenwijken die werden opgeruimd.

Gevolg

Deze politiek had maar weinig effect. Uit de laatste volkstelling van 2011 blijkt dat het

land nu 1,21 miljard mensen telt.

Opvallend is dat deelstaten met een zeer hoge scholingsgraad, zoals Kerala in Z.W.-India,

hun bevolkingsgroei wel hebben kunnen beperken.

13 Bevolking


Thema 1: Bevolking

miljoen inwoners

8

7

6

5

4

3

2

1

0

10 000

Thema 1

9 000

8 000

7 000

6 000

5 000

4 000

3 000

2 000

1 000

Afghanistan

0

-10000 -8000 -6000 -4000 -2000 0 2000

jaar

1.9 Groei van de wereldbevolking sinds de prehistorie 1.10 Wereldbevolking 1950-2050

België

VS

Uganda

Congo (Kinshasa)

Rwanda

Niger

India

China

Zuid-Korea

Iran

Taiwan

1995

2010

2025

1.12 Vruchtbaarheid (per vrouw)

1.14 Kroostrijk gezin in Mali

kinderen per vrouw

14

8,5

8

7,5

7

6,5

6

5,5

5

4,5

4

3,5

3

2,5

2

1,5

1

bevolking in miljard

10

9

8

7

6

5

4

3

2

1

0

DR Congo

1950

Niger

3 miljard

1960

Ethiopië

1970

4 miljard

1980

India

5 miljard

1990

6 miljard

2000

7 miljard

8 miljard

9 miljard

1.15 Demonstratie voor gezinsplanning in Gambia

2010

2020

2030

2040

2050

1.11 De natuurlijke groei in pct.

China

Saudi-Arabië

België

Rusland Duitsland

Verenigde Staten

400 1000 2000 4000 10000 20000 40000 100000

bbp/inwoner

1.13 Verband tussen het bbp/inwoner en de vruchtbaarheid per vrouw

More magazines by this user
Similar magazines