infobrochure bij de kaart - Natuurpunt en Partners Meetjesland (NPM)
infobrochure bij de kaart - Natuurpunt en Partners Meetjesland (NPM)
infobrochure bij de kaart - Natuurpunt en Partners Meetjesland (NPM)
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
INFOBROCHURE BIJ DE KAART<br />
‘FIETS EN WANDEL IN DE MEETJESLANDSE BOSSEN’<br />
VERSIE 1 - MEI 2011
INHOUD<br />
Route <strong>de</strong>el 1: fiets<strong>en</strong> door <strong>de</strong> woeste vel<strong>de</strong>n .....................................................................................................1<br />
Route <strong>de</strong>el 2: doortrapp<strong>en</strong> in <strong>de</strong> zandgrond.......................................................................................................5<br />
Burkel ..........................................................................................................................................................8<br />
Papinglo ......................................................................................................................................................8<br />
Torrebos......................................................................................................................................................9<br />
N44..............................................................................................................................................................9<br />
Drong<strong>en</strong>goedbos ......................................................................................................................................10<br />
Drong<strong>en</strong>goedhoeve ..................................................................................................................................14<br />
Meer bos gepland of geplant? ..................................................................................................................14<br />
E<strong>en</strong> stil gebied? ........................................................................................................................................15<br />
Natuurgebied Het Mal<strong>de</strong>gemveld .............................................................................................................15<br />
Piet<strong>en</strong>driesmol<strong>en</strong> ......................................................................................................................................17<br />
Keigatbos ..................................................................................................................................................18<br />
Schipdonkkanaal.......................................................................................................................................18<br />
Het Le<strong>en</strong>....................................................................................................................................................19<br />
Priorij .........................................................................................................................................................21<br />
Bellebargiebos ..........................................................................................................................................21<br />
Bev<strong>en</strong><strong>de</strong> Hazelaar ....................................................................................................................................23<br />
Lembeekse Boss<strong>en</strong> ..................................................................................................................................23<br />
Bar<strong>de</strong>laeremuseum...................................................................................................................................26<br />
Oosteeklose Boss<strong>en</strong> .................................................................................................................................26<br />
Bronn<strong>en</strong> ............................................................................................................................................................27<br />
Colofon .............................................................................................................................................................28<br />
VERSIE 1 - MEI 2011
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
ROUTE DEEL 1:<br />
FIETSEN DOOR DE WOESTE VELDEN<br />
Tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong>ze route fiets je in <strong>en</strong> rond het Drong<strong>en</strong>goedbos. Hoewel dit nog steeds het grootste<br />
aane<strong>en</strong>geslot<strong>en</strong> bos van Oost-Vlaan<strong>de</strong>r<strong>en</strong> is, strekte het zich eeuw<strong>en</strong> gele<strong>de</strong>n nog veel ver<strong>de</strong>r<br />
uit. Fiets <strong>en</strong> ga op zoek naar <strong>de</strong> geschie<strong>de</strong>nis <strong>en</strong> <strong>de</strong> restant<strong>en</strong> van dit ooit gevaarlijke woud vol<br />
struikrovers <strong>en</strong> wil<strong>de</strong> beest<strong>en</strong>.<br />
• Mogelijke startplaats:<br />
> parking Vlaams Gewest, Drong<strong>en</strong>goedweg in Knesselare; als je op <strong>de</strong> weg met je rug<br />
naar <strong>de</strong> parking staat, sla je linksaf richting natuurgebied Mal<strong>de</strong>gemveld. Op het ein<strong>de</strong> van<br />
<strong>de</strong> weg vind je <strong>de</strong> eerste markering naar knooppunt 75.<br />
• Routes:<br />
> Volledige route: P1 (rug naar <strong>de</strong> parking, linksaf) - 71 - 68 - 64 - 23 - 20 - 69 - 14 - 11 - 9<br />
- 77 - 82 - 86 - 79 - 93 - 82 - 89 - 74 - 70 - 66 - 52 - 53 - 65 - 67 - 64 - 68 - richting 75 <strong>en</strong><br />
aan restaurant Jagershof rechts afslaan naar P1 (58 km)<br />
> Deel rond Burkel: P1 (rug naar <strong>de</strong> parking, linksaf) - 71 - 69 - 14 - 11 - 9 - 77 - 82 - 86 -<br />
79 - 93 - 82 - 75 - richting 68 <strong>en</strong> aan restaurant Jagershof rechts afslaan naar P1 (36 km)<br />
> Deel rond Keigatbos: P1 (rug naar <strong>de</strong> parking, rechtsaf <strong>en</strong> aan restaurant Jagershof<br />
rechts afslaan) - 75 - 82 - 89 - 74 - 70 - 66 - 52 - 53 - 65 - 67 - 64 - 68 - richting 75 <strong>en</strong> aan<br />
restaurant Jagershof rechts afslaan naar P1 (23 km)<br />
1<br />
(foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
Quanta cuesta?<br />
In het gebied van <strong>en</strong> rond het Drong<strong>en</strong>goed<br />
ligt <strong>de</strong> cuesta van Oe<strong>de</strong>lem-Zomergem. Dit is<br />
e<strong>en</strong> asymmetrische heuvelrug, ontstaan door<br />
<strong>de</strong> afwisseling van har<strong>de</strong> <strong>en</strong> zachte, licht<br />
hell<strong>en</strong><strong>de</strong> geste<strong>en</strong>telag<strong>en</strong> in <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rgrond<br />
(zie figuur). De cuesta heeft e<strong>en</strong> zachte<br />
helling in noor<strong>de</strong>lijke richting <strong>en</strong> e<strong>en</strong> steile<br />
helling in zui<strong>de</strong>lijke richting. Het hoogste punt<br />
van <strong>de</strong> cuesta ligt op 29 meter bov<strong>en</strong> <strong>de</strong><br />
zeespiegel, in Zomergem.<br />
Op <strong>de</strong>ze route voel je <strong>de</strong> cuesta heel goed<br />
tuss<strong>en</strong> knooppunt 74 <strong>en</strong> 89. Opgelet, hier<br />
moet je ev<strong>en</strong> klimm<strong>en</strong>!<br />
Het ontstaan van <strong>de</strong> cuesta Oe<strong>de</strong>lem-Zomergem<br />
(figuur: Chantal Mart<strong>en</strong>s)<br />
DE LEGENDE VAN DE BEZEMBINDERS<br />
2<br />
Van bos naar veld<br />
De arme zandgron<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> streek rond<br />
Mal<strong>de</strong>gem, Knesselare <strong>en</strong> Zomergem war<strong>en</strong><br />
oorspronkelijk begroeid met e<strong>en</strong> dicht bos<br />
van eik<strong>en</strong> <strong>en</strong> berk<strong>en</strong>. De natte, laaggeleg<strong>en</strong><br />
gron<strong>de</strong>n war<strong>en</strong> ve<strong>en</strong>moerass<strong>en</strong>. Zo’n 5.000<br />
jaar gele<strong>de</strong>n ontston<strong>de</strong>n hier <strong>de</strong> eerste vaste<br />
ne<strong>de</strong>rzetting<strong>en</strong>, waarrond kleine stukk<strong>en</strong> bos<br />
ontgonn<strong>en</strong> <strong>en</strong> akkertjes aangelegd wer<strong>de</strong>n. In<br />
<strong>de</strong> omligg<strong>en</strong><strong>de</strong> boss<strong>en</strong> sprokkel<strong>de</strong>n <strong>de</strong><br />
bewoners hout <strong>en</strong> graas<strong>de</strong> het vee. Bos dat<br />
na verloop van tijd volledig ge<strong>de</strong>gra<strong>de</strong>erd<br />
was tot ‘graasland’ kreeg in <strong>de</strong> mid<strong>de</strong>leeuw<strong>en</strong><br />
<strong>de</strong> naam ‘wastina’ <strong>en</strong> later <strong>de</strong> naam ‘veld’.<br />
Rond het Drong<strong>en</strong>goed ontston<strong>de</strong>n <strong>de</strong> eerste<br />
zog<strong>en</strong>aam<strong>de</strong> ‘veldgebie<strong>de</strong>n’ vermoe<strong>de</strong>lijk in<br />
<strong>de</strong> 10 <strong>de</strong> eeuw.<br />
De bezembin<strong>de</strong>rs<br />
De vel<strong>de</strong>n war<strong>en</strong> oorspronkelijk eig<strong>en</strong>dom<br />
van <strong>de</strong> Graaf van Vlaan<strong>de</strong>r<strong>en</strong>. De lokale<br />
dorpsgeme<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> mocht<strong>en</strong> <strong>de</strong> gron<strong>de</strong>n<br />
gebruik<strong>en</strong>. Ze liet<strong>en</strong> er on<strong>de</strong>rmeer hun vee<br />
graz<strong>en</strong>. Bezembin<strong>de</strong>rs gebruikt<strong>en</strong> berk, brem<br />
<strong>en</strong> struikhei<strong>de</strong> voor het mak<strong>en</strong> van bezems.<br />
Vergeet niet om in Kleit e<strong>en</strong> bewoner te<br />
vrag<strong>en</strong> naar <strong>de</strong> leg<strong>en</strong><strong>de</strong> van <strong>de</strong><br />
bezembin<strong>de</strong>rs!<br />
Lang gele<strong>de</strong>n leef<strong>de</strong> in <strong>de</strong> boss<strong>en</strong> van Kleit e<strong>en</strong> bezembin<strong>de</strong>r. Hij moest hard werk<strong>en</strong> om het hoofd<br />
bov<strong>en</strong> water kunn<strong>en</strong> te hou<strong>de</strong>n. Op e<strong>en</strong> dag wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong> stille boss<strong>en</strong> opgeschrikt door e<strong>en</strong> grootse<br />
jacht. E<strong>en</strong> indrukwekk<strong>en</strong>d onweer kwam <strong>de</strong> jacht echter verstor<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> jagers drop<strong>en</strong> af. Eén van<br />
h<strong>en</strong> was tij<strong>de</strong>ns het achtervolg<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> wild beest te ver afgedwaald. Hij kon schuil<strong>en</strong> <strong>bij</strong> <strong>de</strong><br />
arme bezembin<strong>de</strong>r, waar hij gastvrij werd ontvang<strong>en</strong>. De e<strong>de</strong>lman trok zijn og<strong>en</strong> op<strong>en</strong> to<strong>en</strong> hij <strong>de</strong><br />
armoedige leefomstandighe<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> bezembin<strong>de</strong>r zag. Hij vroeg <strong>de</strong> bezembin<strong>de</strong>r wat hij kon<br />
do<strong>en</strong> om zijn zorg<strong>en</strong> te verlicht<strong>en</strong>. Het <strong>en</strong>ige wat <strong>de</strong> bezembin<strong>de</strong>r vroeg, was om berk<strong>en</strong>rijs te<br />
mog<strong>en</strong> snij<strong>de</strong>n dat overvloedig te vin<strong>de</strong>n was in <strong>de</strong> boss<strong>en</strong>.<br />
De e<strong>de</strong>lman hield zijn woord <strong>en</strong> niet veel later bracht e<strong>en</strong> bo<strong>de</strong> e<strong>en</strong> perkam<strong>en</strong>t met daarop <strong>de</strong><br />
overe<strong>en</strong>komst, on<strong>de</strong>rtek<strong>en</strong>d door <strong>de</strong> Graaf van Vlaan<strong>de</strong>r<strong>en</strong>. De e<strong>de</strong>lman was dus niemand an<strong>de</strong>rs<br />
geweest dan <strong>de</strong> Graaf van Vlaan<strong>de</strong>r<strong>en</strong>. Sindsdi<strong>en</strong> kon<strong>de</strong>n <strong>de</strong> bezembin<strong>de</strong>rs kosteloos berk<strong>en</strong>rijs<br />
snij<strong>de</strong>n in <strong>de</strong> boss<strong>en</strong>.<br />
H<strong>en</strong>drik De Lille heeft dit ou<strong>de</strong> beroep terug opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>. Om bezems te mak<strong>en</strong> heeft <strong>de</strong><br />
bezembin<strong>de</strong>r takk<strong>en</strong> nodig die hij afsnijdt tot <strong>de</strong> <strong>de</strong>r<strong>de</strong> knoop. Dankzij <strong>de</strong> sam<strong>en</strong>werking met<br />
<strong>Natuurpunt</strong> Mal<strong>de</strong>gem-Knesselare haalt <strong>de</strong>ze bezembin<strong>de</strong>r zijn rijshout uit het Mal<strong>de</strong>gemveld. Hij<br />
gebruikt het hout van <strong>en</strong>kele berk<strong>en</strong> uit dit natuurgebied voor zijn bezems. En zo is e<strong>en</strong> stukje<br />
lokale traditie terug tot lev<strong>en</strong> gewekt!
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
Lev<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> hei<strong>de</strong> <strong>en</strong> bos<br />
De aanwezigheid van <strong>de</strong> cuesta van<br />
Oe<strong>de</strong>lem-Zomergem is door <strong>de</strong> eeuw<strong>en</strong> he<strong>en</strong><br />
bepal<strong>en</strong>d geweest voor het uitzicht van dit<br />
gebied. Tij<strong>de</strong>ns het fiets<strong>en</strong> zal je <strong>de</strong><br />
glooiing<strong>en</strong> van <strong>de</strong> cuesta in <strong>de</strong> b<strong>en</strong><strong>en</strong> voel<strong>en</strong>.<br />
Op <strong>de</strong> armste gron<strong>de</strong>n in <strong>de</strong>ze streek groei<strong>de</strong><br />
hei<strong>de</strong> <strong>en</strong> brem. De iets rijkere gron<strong>de</strong>n<br />
wer<strong>de</strong>n gek<strong>en</strong>merkt door schraal grasland.<br />
Vel<strong>de</strong>n die m<strong>en</strong> min<strong>de</strong>r int<strong>en</strong>sief gebruikte,<br />
wer<strong>de</strong>n ing<strong>en</strong>om<strong>en</strong> door els <strong>en</strong> wilg (op <strong>de</strong><br />
nattere gron<strong>de</strong>n) <strong>en</strong> zomereik, hazelaar <strong>en</strong><br />
berk (op <strong>de</strong> drogere gron<strong>de</strong>n). De weinig<br />
aangetaste boss<strong>en</strong> die tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong><br />
mid<strong>de</strong>leeuw<strong>en</strong> nog aanwezig war<strong>en</strong>, maakt<strong>en</strong><br />
steevast <strong>de</strong>el uit van het jachtgebied van <strong>de</strong><br />
Graaf van Vlaan<strong>de</strong>r<strong>en</strong>.<br />
Van veld terug naar bos<br />
Vanaf <strong>de</strong> 13 <strong>de</strong> eeuw wer<strong>de</strong>n grote <strong>de</strong>l<strong>en</strong> van<br />
het Mal<strong>de</strong>gemveld verkocht aan abdij<strong>en</strong>,<br />
waaron<strong>de</strong>r het Drong<strong>en</strong>goed , Burkel <strong>en</strong><br />
Papinglo . Omdat <strong>de</strong> abdij<strong>en</strong> niet in staat<br />
war<strong>en</strong> alle gron<strong>de</strong>n zelf te bewerk<strong>en</strong>, wer<strong>de</strong>n<br />
al vrij snel gron<strong>de</strong>n in pacht gegev<strong>en</strong>. De<br />
omzetting van veld in akkerland bleek echter<br />
weinig r<strong>en</strong>dabel <strong>en</strong> veel hoeves raakt<strong>en</strong><br />
geruïneerd. In het begin van <strong>de</strong> 18 <strong>de</strong> eeuw<br />
was het to<strong>en</strong>malige ‘Mal<strong>de</strong>gemveldt‘ dus nog<br />
steeds voor het grootste <strong>de</strong>el veldlandschap.<br />
3<br />
Grote <strong>de</strong>l<strong>en</strong> van dat veldgebied wer<strong>de</strong>n<br />
halverwege <strong>de</strong> 18 <strong>de</strong> eeuw opnieuw bebost.<br />
De abdij van Drong<strong>en</strong> startte als eerste met<br />
e<strong>en</strong> algem<strong>en</strong>e herbebossing van zijn<br />
gron<strong>de</strong>n: het geruïneer<strong>de</strong> landbouwbedrijf<br />
werd omgezet in e<strong>en</strong> c<strong>en</strong>trum voor bosbouw.<br />
Later ging ook <strong>de</strong> abdij Ter Duin<strong>en</strong> aan <strong>de</strong><br />
slag in Burkel <strong>en</strong> <strong>de</strong> Sint-Baafsabdij in<br />
Papinglo. Bestaan<strong>de</strong> gracht<strong>en</strong> wer<strong>de</strong>n<br />
uitgediept <strong>en</strong> nieuwe gracht<strong>en</strong> wer<strong>de</strong>n<br />
gegrav<strong>en</strong>. Op <strong>de</strong> natste gron<strong>de</strong>n wer<strong>de</strong>n<br />
rabatt<strong>en</strong> aangelegd (langwerpige ophoging<strong>en</strong><br />
afgewisseld door greppels). Dan pas wer<strong>de</strong>n<br />
op e<strong>en</strong> zeer systematische manier loofbom<strong>en</strong><br />
(vooral eik<strong>en</strong>) aangeplant. Nog steeds valt<br />
hier <strong>en</strong> daar het typisch dambordvormig<br />
drev<strong>en</strong>patroon op van <strong>de</strong> to<strong>en</strong> aangeleg<strong>de</strong><br />
drev<strong>en</strong>, zoals <strong>bij</strong>voorbeeld in het<br />
Drong<strong>en</strong>goedbos of Burkel . Later werd<br />
het loofbos omgevormd naar naaldbos,<br />
omdat dit e<strong>en</strong> kortere omlooptijd <strong>en</strong> dus e<strong>en</strong><br />
sneller r<strong>en</strong><strong>de</strong>m<strong>en</strong>t had.<br />
Het bos wordt akker<br />
In <strong>de</strong> 19 <strong>de</strong> eeuw wer<strong>de</strong>n grote <strong>de</strong>l<strong>en</strong> bos dan<br />
weer omgezet naar akkerland, on<strong>de</strong>rmeer als<br />
gevolg van <strong>de</strong> sterke bevolkingsdruk. Het<br />
18 <strong>de</strong> -eeuwse dambordvormig drev<strong>en</strong>patroon<br />
werd <strong>bij</strong> <strong>de</strong>ze omzetting grot<strong>en</strong><strong>de</strong>els<br />
behou<strong>de</strong>n. Rond het begin van <strong>de</strong> 20 ste eeuw<br />
stabiliseer<strong>de</strong> <strong>de</strong> verhouding bos-akkerland<br />
zich min of meer.<br />
(foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
E<strong>en</strong> toekomst voor het ‘woeste veld’<br />
Er zit muziek in het gebied waarin je nu fietst.<br />
Vooral <strong>de</strong> rijke natuur, <strong>de</strong> boei<strong>en</strong><strong>de</strong><br />
geschie<strong>de</strong>nis <strong>en</strong> <strong>de</strong> belevingswaar<strong>de</strong> van het<br />
Drong<strong>en</strong>goed ( <strong>en</strong> ) <strong>en</strong> omgeving scor<strong>en</strong><br />
hoog <strong>bij</strong> bezoekers. Ook het noor<strong>de</strong>lijker<br />
geleg<strong>en</strong> Torrebos , <strong>de</strong> Voss<strong>en</strong>holse<br />
Meers<strong>en</strong> (het zui<strong>de</strong>lijke punt tuss<strong>en</strong><br />
knooppunt 9 <strong>en</strong> 77) <strong>en</strong> <strong>de</strong> zui<strong>de</strong>lijke uitlopers<br />
van <strong>de</strong> boss<strong>en</strong> (waaron<strong>de</strong>r ook het<br />
Keigatbos ), <strong>de</strong> natuur rond <strong>de</strong> Spl<strong>en</strong>terbeek<br />
<strong>en</strong> kleinere bronboss<strong>en</strong> met prachtige<br />
bloem<strong>en</strong>tapijt<strong>en</strong> in het voorjaar ( <strong>en</strong> )<br />
hor<strong>en</strong> <strong>bij</strong> het grotere Drong<strong>en</strong>goedgebied.<br />
Het Ag<strong>en</strong>tschap voor Natuur <strong>en</strong> Bos (ANB)<br />
stel<strong>de</strong> daarom e<strong>en</strong> toekomstvisie voor het<br />
gebied op, sam<strong>en</strong> met <strong>de</strong> betrokk<strong>en</strong> actor<strong>en</strong>.<br />
Er zijn 2 mogelijke sc<strong>en</strong>ario’s: het businessas-usual-sc<strong>en</strong>ario<br />
<strong>en</strong> het sc<strong>en</strong>ario voor<br />
natuur-, bos- <strong>en</strong> landschapsontwikkeling. In<br />
het eerste sc<strong>en</strong>ario wor<strong>de</strong>n vooral <strong>de</strong><br />
gebie<strong>de</strong>n ver<strong>de</strong>r ontwikkeld die mom<strong>en</strong>teel<br />
e<strong>en</strong> 'gro<strong>en</strong>e' bestemming hebb<strong>en</strong>. Zo wordt<br />
gedacht aan e<strong>en</strong> aangepast beheer van <strong>de</strong><br />
bestaan<strong>de</strong> poel<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> aanleg van nieuwe<br />
poel<strong>en</strong>, <strong>de</strong> omvorming van naaldboss<strong>en</strong> tot<br />
gevarieer<strong>de</strong> loofboss<strong>en</strong>, <strong>de</strong> uitbreiding <strong>en</strong><br />
verbinding van <strong>de</strong> bestaan<strong>de</strong> percel<strong>en</strong> hei<strong>de</strong><br />
<strong>en</strong> heischrale graslan<strong>de</strong>n <strong>en</strong> <strong>de</strong> aanleg van<br />
e<strong>en</strong> vlot bereikbare <strong>en</strong> aantrekkelijke<br />
speelzone.<br />
In e<strong>en</strong> meer ambitieus sc<strong>en</strong>ario gaat m<strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> stap ver<strong>de</strong>r: het omgev<strong>en</strong><strong>de</strong> landschap<br />
wordt verwev<strong>en</strong> met het gebied Drong<strong>en</strong>goed<br />
tot e<strong>en</strong> meer robuust sam<strong>en</strong>hang<strong>en</strong>d natuur-<br />
EEN BEHEERPLAN: WAT EN WAAROM?<br />
4<br />
<strong>en</strong> bosgebied. Zo <strong>de</strong>nkt m<strong>en</strong> aan <strong>de</strong> realisatie<br />
van landschappelijke <strong>en</strong> recreatieve<br />
verbinding<strong>en</strong>. Dat moet lei<strong>de</strong>n tot e<strong>en</strong><br />
uitgebrei<strong>de</strong>r netwerk voor zachte recreatie,<br />
maar vraagt e<strong>en</strong> goe<strong>de</strong> aanpak van <strong>de</strong><br />
mobiliteit. E<strong>en</strong> spectaculair i<strong>de</strong>e in dit<br />
sc<strong>en</strong>ario is <strong>de</strong> aanleg van e<strong>en</strong> ecoduct langs<br />
<strong>de</strong> N44 om het Drong<strong>en</strong>goedbos met<br />
Burkelbos te verbin<strong>de</strong>n. Dit multifunctionele<br />
ecoduct zou niet <strong>en</strong>kel voor e<strong>en</strong> veilige<br />
oversteek voor reeën moet<strong>en</strong> zorg<strong>en</strong> maar<br />
ook voor wan<strong>de</strong>laars <strong>en</strong> fietsers, gecombineerd<br />
met e<strong>en</strong> parking <strong>en</strong> e<strong>en</strong> goed uitgerust<br />
onthaalpunt voor bezoekers. Mom<strong>en</strong>teel<br />
kunn<strong>en</strong> bezoekers parker<strong>en</strong> op <strong>de</strong> ANBparking<br />
of aan het Jagershof (Drong<strong>en</strong>goedweg)<br />
of in <strong>de</strong> woonkern van Ursel. Het ecoduct<br />
(gecombineerd met e<strong>en</strong> onthaalpunt <strong>en</strong><br />
parking) wordt als i<strong>de</strong>e geïntegreerd in <strong>de</strong><br />
hele planvorming rond <strong>de</strong> N44. De haalbaarheid<br />
ervan wordt mom<strong>en</strong>teel nog on<strong>de</strong>rzocht.<br />
Sam<strong>en</strong> met geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, ver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
an<strong>de</strong>re maatschappelijke actor<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n<br />
zowel elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> uit het eerste als het twee<strong>de</strong><br />
sc<strong>en</strong>ario uitgewerkt. Dat moet <strong>de</strong> kom<strong>en</strong><strong>de</strong><br />
jar<strong>en</strong> zorg<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> beter toegankelijk<br />
gebied.<br />
Meer informatie <strong>bij</strong> het Ag<strong>en</strong>tschap voor Natuur<br />
<strong>en</strong> Bos, Gebr. Van Eyckstraat 2-6, 9000 G<strong>en</strong>t,<br />
09 265 46 40, ovl.anb@vlaan<strong>de</strong>r<strong>en</strong>.be. Bestel <strong>de</strong><br />
toekomstvisie ‘E<strong>en</strong> duurzame visie voor het<br />
gebied Drong<strong>en</strong>goed’ op dit adres of download ze<br />
op www.natuur<strong>en</strong>bos.be > Nuttige links <strong>en</strong><br />
informatie > domein<strong>en</strong> > Oost-Vlaan<strong>de</strong>r<strong>en</strong> ><br />
Drong<strong>en</strong>goed<br />
E<strong>en</strong> groot bos- <strong>en</strong> natuurgebied als het Drong<strong>en</strong>goed heeft e<strong>en</strong> goed uitgetek<strong>en</strong>d plan nodig. Zo’n<br />
plan biedt oplossing<strong>en</strong> voor mobiliteit <strong>en</strong> toegankelijkheid: waar zijn auto’s, fietsers, voetgangers,<br />
ruiters,… toegelat<strong>en</strong>? Hoe br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> we bezoekers op <strong>de</strong> hoogte van dat netwerk van weg<strong>en</strong>? E<strong>en</strong><br />
beheerplan geeft ook richtlijn<strong>en</strong> over het on<strong>de</strong>rhoud van het gebied. Bom<strong>en</strong> kapp<strong>en</strong>? Welke<br />
drev<strong>en</strong> toegankelijk mak<strong>en</strong> <strong>en</strong> welke <strong>de</strong>l<strong>en</strong> met rust lat<strong>en</strong> om <strong>de</strong> natuur haar vrije gang te lat<strong>en</strong>?<br />
Do<strong>de</strong> dier<strong>en</strong> lat<strong>en</strong> ligg<strong>en</strong> of opruim<strong>en</strong>? Jacht toelat<strong>en</strong>?<br />
Het Ag<strong>en</strong>tschap voor Natuur <strong>en</strong> Bos is bezig met e<strong>en</strong><br />
uitgebreid bosbeheerplan voor het Drong<strong>en</strong>goed, dat teg<strong>en</strong><br />
eind 2012 uitgewerkt moet zijn. De eerste concrete stapp<strong>en</strong><br />
als uitwerking van <strong>de</strong> Drong<strong>en</strong>goedvisie wor<strong>de</strong>n mom<strong>en</strong>teel<br />
gezet, sam<strong>en</strong> met <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re terreinbeheer<strong>de</strong>rs zoals<br />
<strong>Natuurpunt</strong>, Def<strong>en</strong>sie <strong>en</strong> privé-boseig<strong>en</strong>aars. Voor dit<br />
beheerplan baseert ANB zich op het docum<strong>en</strong>t ‘E<strong>en</strong><br />
duurzame visie voor het gebied Drong<strong>en</strong>goed’, waarin <strong>de</strong><br />
krijtlijn<strong>en</strong> voor <strong>de</strong> toekomst van het gebied zijn uitgetek<strong>en</strong>d.<br />
Plagg<strong>en</strong> is e<strong>en</strong> vorm van natuurbeheer: door<br />
het weghal<strong>en</strong> van <strong>de</strong> bov<strong>en</strong>ste bo<strong>de</strong>mlaag<br />
krijg<strong>en</strong> za<strong>de</strong>n van zeldzame plant<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
nieuwe kans (foto: ANB)
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
ROUTE DEEL 2:<br />
DOORTRAPPEN IN DE ZANDGROND<br />
Tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong>ze route fiets je op <strong>en</strong> langs <strong>de</strong> historische Vlaamse Vallei. Je ziet dat het landschap<br />
<strong>en</strong> <strong>de</strong> boss<strong>en</strong> an<strong>de</strong>rs zijn dan rond het Drong<strong>en</strong>goed. Na je fietstocht begrijp je waarom.<br />
• Mogelijke startplaats<strong>en</strong>:<br />
> parking provinciaal domein Het Le<strong>en</strong>, G<strong>en</strong>tseste<strong>en</strong>weg 80 in Eeklo<br />
> parking Lembeekse Boss<strong>en</strong>, Tragelstraat in Lembeke<br />
• Routes:<br />
> Volledige route vanuit Het Le<strong>en</strong>: P2 (rug naar <strong>de</strong> parking, rechtsaf) - 54 - 56 - 65 - 53 -<br />
59 - 9 - 13 - 3 - 5 - 11 - 17 - 20 - 71 - 78 - 88 - 62 - 58 - 57 - P2 (43 km)<br />
> Deel rond Het Le<strong>en</strong>: P2 (rug naar <strong>de</strong> parking, rechtsaf) - 54 - 56 - 65 - 53 - 59 - 9 - 13 - 3<br />
- 58 - 57 - P2 (22 km)<br />
> Volledige route vanuit <strong>de</strong> Lembeekse Boss<strong>en</strong>: P3 (terug naar <strong>de</strong> hoofdweg fiets<strong>en</strong>) -<br />
78 - 88 - 62 - 58 - 57 - 54 - 56 - 65 - 53 - 59 - 9 - 13 - 3 - 5 - 11 - 17 - 20 - 71 - 78 - P3<br />
> Deel rond <strong>de</strong> Lembeekse Boss<strong>en</strong>: P3 (terug naar <strong>de</strong> hoofdweg fiets<strong>en</strong>) - 78 - 88 - 62 -<br />
58 - 3 - 5 - 11 - 17 - 20 - 71 - 78 (25 km)<br />
5<br />
(foto: Wim Acke)
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
Fiets<strong>en</strong> in het verle<strong>de</strong>n<br />
Beeld je in dat je hier tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> ijstij<strong>de</strong>n zou<br />
zijn, dan fietste je in <strong>en</strong> langs e<strong>en</strong><br />
rivier<strong>en</strong>stelsel van zo’n 20 tot 30 meter diep.<br />
De vallei strekte zich uit van Mal<strong>de</strong>gem tot<br />
Stek<strong>en</strong>e (Waasland). Later werd <strong>de</strong> Vlaamse<br />
Vallei ge<strong>de</strong>eltelijk terug opgevuld door <strong>de</strong> zee<br />
<strong>en</strong> werd materiaal afgezet door het verwil<strong>de</strong>rd<br />
rivier<strong>en</strong>stelsel. Op het ein<strong>de</strong> van <strong>de</strong> laatste<br />
ijstijd werd het afge<strong>de</strong>kt met materiaal door<br />
<strong>de</strong> wind aangevoerd vanuit <strong>de</strong> Noordzee die<br />
to<strong>en</strong> droog lag. Dit is het zog<strong>en</strong>aam<strong>de</strong><br />
<strong>de</strong>kzand, dat later nog wat werd opgehoogd<br />
door <strong>de</strong> wind <strong>en</strong> uitein<strong>de</strong>lijk e<strong>en</strong> <strong>de</strong>kzandrug<br />
vorm<strong>de</strong>.<br />
Het stuift in <strong>en</strong> rond Eeklo<br />
In het <strong>Meetjesland</strong> ontstond <strong>de</strong>ze belangrijke<br />
<strong>de</strong>kzandrug tuss<strong>en</strong> Jabbeke, Mal<strong>de</strong>gem <strong>en</strong><br />
Stek<strong>en</strong>e (zie arcering figuur). De zuidrand<br />
ervan is relatief steil <strong>en</strong> dui<strong>de</strong>lijk waarneembaar<br />
in het landschap. In noor<strong>de</strong>lijke richting<br />
helt <strong>de</strong> rug langzamer, met e<strong>en</strong> licht golv<strong>en</strong>d<br />
profiel. Deze <strong>de</strong>kzandrug is 3 tot 4 meter<br />
hoog <strong>en</strong> heeft e<strong>en</strong> sterk wissel<strong>en</strong><strong>de</strong> breedte.<br />
De nam<strong>en</strong> van heel wat strat<strong>en</strong> in <strong>de</strong> streek<br />
verwijz<strong>en</strong> wellicht naar het stuifzand van <strong>de</strong>ze<br />
<strong>de</strong>kzandrug, zoals <strong>de</strong> Zandvleuge in Eeklo.<br />
Rij je door <strong>de</strong> Lembeekse Boss<strong>en</strong> , dan is<br />
het op sommige plaats<strong>en</strong> alsof je door<br />
<strong>de</strong> duin<strong>en</strong> fietst.<br />
6<br />
Ondiepe mer<strong>en</strong><br />
Aan <strong>de</strong> zuidrand van <strong>de</strong> grote <strong>de</strong>kzandrug<br />
lag<strong>en</strong> <strong>de</strong>pressies waarin zich uitgestrekte,<br />
ondiepe mer<strong>en</strong> vorm<strong>de</strong>n die e<strong>en</strong> paar<br />
duiz<strong>en</strong>d jaar blev<strong>en</strong> bestaan. Zo ontstond ook<br />
e<strong>en</strong> kleinere <strong>de</strong>pressie ter hoogte van Het<br />
Le<strong>en</strong> . Later ontstond op <strong>de</strong>ze plaats<strong>en</strong><br />
bos. To<strong>en</strong> <strong>de</strong> m<strong>en</strong>s kwam, <strong>en</strong> dan vooral<br />
vanaf <strong>de</strong> 11 <strong>de</strong> eeuw, wer<strong>de</strong>n op geschikte<br />
gron<strong>de</strong>n buit<strong>en</strong> <strong>de</strong> vallei<strong>en</strong> steeds meer<br />
akkers aangelegd. Omdat <strong>de</strong> zandgrond in<br />
<strong>de</strong>ze streek snel uitgeput raakte, wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong><br />
akkers slechts korte tijd gebruikt. Daarna<br />
blev<strong>en</strong> ze jar<strong>en</strong>lang braak ligg<strong>en</strong>, wat tot<br />
zandverstuiving<strong>en</strong> <strong>en</strong> lokaal zelfs tot<br />
duinvorming leid<strong>de</strong>.<br />
Woeste gron<strong>de</strong>n<br />
Net als in <strong>de</strong> omgeving van het Drong<strong>en</strong>goed<br />
ontston<strong>de</strong>n ook hier zog<strong>en</strong>aam<strong>de</strong> ‘woeste<br />
gron<strong>de</strong>n’: op <strong>de</strong>ze wastines groei<strong>de</strong>n <strong>bij</strong>na<br />
ge<strong>en</strong> bom<strong>en</strong>. Het verschil is dat je hier niet <strong>de</strong><br />
stugge klei in <strong>de</strong> bo<strong>de</strong>m vindt die wel in <strong>de</strong><br />
omgeving van het Drong<strong>en</strong>goed aanwezig is.<br />
Hier groei<strong>de</strong>n struik<strong>en</strong> zoals struikhei<strong>de</strong> <strong>en</strong><br />
brem, op an<strong>de</strong>re plaats<strong>en</strong> ontstond grasland<br />
of struweel.<br />
In <strong>de</strong> mid<strong>de</strong>leeuw<strong>en</strong> wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong>ze gron<strong>de</strong>n<br />
gelei<strong>de</strong>lijk omgezet in landbouwgrond. Op<br />
stukk<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> min<strong>de</strong>r gunstige waterhuishouding<br />
leg<strong>de</strong> m<strong>en</strong> ontginningsblokk<strong>en</strong><br />
De stuifzandrug Jabbeke-Stek<strong>en</strong>e loopt dwars door <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong> (figuur: <strong>Natuurpunt</strong> <strong>en</strong> <strong>Partners</strong> <strong>Meetjesland</strong>)
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
aan, omringd door slot<strong>en</strong> <strong>en</strong> bom<strong>en</strong>rij<strong>en</strong>. In<br />
<strong>de</strong> 16 <strong>de</strong> <strong>en</strong> 17 <strong>de</strong> eeuw wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong>ze blokk<strong>en</strong><br />
opgesplitst in lange, smalle percel<strong>en</strong>. Daar<br />
ligt mete<strong>en</strong> e<strong>en</strong> mogelijke verklaring van <strong>de</strong><br />
naam ‘<strong>Meetjesland</strong>’. De term ‘meetje’ (e<strong>en</strong><br />
perceel of gemet) zou kunn<strong>en</strong> wijz<strong>en</strong> op <strong>de</strong><br />
lange, smalle percel<strong>en</strong> k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong>d voor<br />
<strong>de</strong>ze streek.<br />
Ook hier speel<strong>de</strong>n kloosters wellicht e<strong>en</strong><br />
landschappelijke rol. Zo werd vanaf <strong>de</strong> 15 <strong>de</strong><br />
eeuw het gebied rond <strong>de</strong> Priorij van<br />
Bov<strong>en</strong>: straatnam<strong>en</strong> zoals <strong>de</strong><br />
Zandvleuge in Eeklo verwijz<strong>en</strong><br />
wellicht naar <strong>de</strong> zandrug die door<br />
het gebied loopt<br />
(bron beeldmateriaal:<br />
stadsarchief Eeklo)<br />
On<strong>de</strong>r: <strong>de</strong> smalle percel<strong>en</strong> zoals<br />
getek<strong>en</strong>d in <strong>de</strong> atlas van Ferraris<br />
(1777) vall<strong>en</strong> vooral op in <strong>de</strong><br />
streek rond Eeklo, Kaprijke,<br />
Bassevel<strong>de</strong> <strong>en</strong> Waarschoot<br />
Op <strong>de</strong>ze <strong>kaart</strong> is ook het<br />
to<strong>en</strong>malige bosgebied Het Le<strong>en</strong><br />
te zi<strong>en</strong>.<br />
7<br />
Waarschoot ontgonn<strong>en</strong> door <strong>de</strong> monnik<strong>en</strong><br />
van het klooster Onze-Lieve-Vrouw-T<strong>en</strong>-<br />
Hove.<br />
Industriële vervuiling<br />
Al in <strong>de</strong> 19 <strong>de</strong> eeuw k<strong>en</strong><strong>de</strong> m<strong>en</strong> problem<strong>en</strong> met<br />
vervuiling. Het afvalwater <strong>bij</strong> het verwerk<strong>en</strong><br />
van vlas zorg<strong>de</strong> voor verontreiniging van <strong>de</strong><br />
Leie. M<strong>en</strong> besloot om het Schipdonkkanaal<br />
aan te legg<strong>en</strong> om G<strong>en</strong>t hiervan te<br />
vrijwar<strong>en</strong>.
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
BURKEL EN PAPINGLO<br />
De berk<strong>en</strong> van Burkel<br />
De naam ‘Burkel’ zou e<strong>en</strong> Germaanse<br />
oorsprong hebb<strong>en</strong> <strong>en</strong> ‘berk<strong>en</strong>bos’ betek<strong>en</strong><strong>en</strong>.<br />
Dat zou verwijz<strong>en</strong> naar <strong>de</strong> aanwezigheid van<br />
berk<strong>en</strong> in dit gebied. Burkel ligt op <strong>de</strong> gr<strong>en</strong>s<br />
van Mal<strong>de</strong>gem <strong>en</strong> Knesselare <strong>en</strong> heeft<br />
uitlopers tot in Zomergem <strong>en</strong> Oe<strong>de</strong>lem. Het<br />
to<strong>en</strong>malige gebied van zo’n 3.000 ha groot<br />
werd het ‘Mal<strong>de</strong>ghemveld’ g<strong>en</strong>oemd, terwijl<br />
die naam nu vooral verwijst naar het<br />
natuurgebied van <strong>Natuurpunt</strong> in het<br />
Drong<strong>en</strong>goed .<br />
De aanwezigheid van e<strong>en</strong> ondiepe,<br />
ondoorlat<strong>en</strong><strong>de</strong> kleilaag op vele plaats<strong>en</strong> in<br />
het to<strong>en</strong>malige Mal<strong>de</strong>ghemveld zorg<strong>de</strong> voor<br />
e<strong>en</strong> slechte waterhuishouding <strong>en</strong> <strong>de</strong> daarop<br />
geleg<strong>en</strong> zure zandgrond was zeer voedselarm.<br />
Daarom war<strong>en</strong> grote <strong>de</strong>l<strong>en</strong> van het<br />
Mal<strong>de</strong>ghemveld niet i<strong>de</strong>aal voor landbouw.<br />
De macht van abdij<strong>en</strong><br />
Vanaf <strong>de</strong> 13 <strong>de</strong> eeuw wer<strong>de</strong>n grote <strong>de</strong>l<strong>en</strong> van<br />
het to<strong>en</strong>malige Mal<strong>de</strong>ghemveld verkocht aan<br />
abdij<strong>en</strong> (lees ook <strong>de</strong> inleiding <strong>bij</strong> route <strong>de</strong>el<br />
1). In 1240 wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong> gron<strong>de</strong>n rond Papinglo<br />
eig<strong>en</strong>dom van <strong>de</strong> Sint-Baafsabdij van G<strong>en</strong>t.<br />
Twee jaar later verwierf <strong>de</strong> abdij van Drong<strong>en</strong><br />
8<br />
het Drong<strong>en</strong>goed. De abdij Ter Doest van<br />
Lissewege kocht in 1243 Burkel, dat in <strong>de</strong><br />
17 <strong>de</strong> eeuw in han<strong>de</strong>n kwam van <strong>de</strong> abdij Ter<br />
Duin<strong>en</strong> in Koksij<strong>de</strong>.<br />
Papinglo omvatte ooit zowat heel het zui<strong>de</strong>n<br />
van Kleit (e<strong>en</strong> <strong>de</strong>elgeme<strong>en</strong>te van Mal<strong>de</strong>gem).<br />
Het Nieuwhof (geleg<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> knooppunt 71<br />
<strong>en</strong> 69) zou gebouwd zijn als vernieuw<strong>de</strong><br />
versie van e<strong>en</strong> zeer ou<strong>de</strong> boer<strong>de</strong>rij met<br />
omwalling <strong>en</strong> waran<strong>de</strong>, die meer dan 600 jaar<br />
gele<strong>de</strong>n op <strong>de</strong> ‘binn<strong>en</strong>motte’ verrees.<br />
Bom<strong>en</strong> kwek<strong>en</strong><br />
Burkel k<strong>en</strong><strong>de</strong> vooral in <strong>de</strong> twee<strong>de</strong> helft van <strong>de</strong><br />
18 <strong>de</strong> eeuw haar bloeiperio<strong>de</strong>: bom<strong>en</strong> wer<strong>de</strong>n<br />
hier massaal aangeplant. Eén van <strong>de</strong><br />
pachters was <strong>de</strong> stamva<strong>de</strong>r van <strong>de</strong> huidige<br />
families Van Hulle, die mom<strong>en</strong>teel nog steeds<br />
<strong>de</strong> traditie van het bom<strong>en</strong> kwek<strong>en</strong> in <strong>en</strong> rond<br />
Mal<strong>de</strong>gem voortzett<strong>en</strong>.<br />
Waar je nu het Hof ter Duin<strong>en</strong> vindt, stond in<br />
<strong>de</strong> 13 <strong>de</strong> eeuw het Burkelhof. Daarvan blijv<strong>en</strong><br />
nu <strong>en</strong>kel nog wat restant<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> ou<strong>de</strong><br />
omwalling over. Niet te verwarr<strong>en</strong> met het<br />
Burkeldomein langs Groot Burkelkalsei<strong>de</strong>, dat<br />
ook soms Burkelhof wordt g<strong>en</strong>oemd!<br />
Bronboss<strong>en</strong> met frisse plant<strong>en</strong>groei<br />
In Burkel komt grondwater aan <strong>de</strong> oppervlakte dat over <strong>de</strong> ondoordringbare kleilaag van <strong>de</strong> cuesta<br />
van Oe<strong>de</strong>lem-Zomergem stroom<strong>de</strong>. Daardoor vind je hier, on<strong>de</strong>rmeer waar <strong>de</strong> Spl<strong>en</strong>terbeek loopt,<br />
verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> bronboss<strong>en</strong> uniek voor <strong>de</strong> streek. Bronboss<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n gek<strong>en</strong>merkt door e<strong>en</strong><br />
<strong>bij</strong>zon<strong>de</strong>re plant<strong>en</strong>groei in het voorjaar. Zo’n bronbos vind je <strong>bij</strong>voorbeeld in Groot Burkelkalsei<strong>de</strong><br />
(tuss<strong>en</strong> knooppunt 86 <strong>en</strong> 79).<br />
Let op <strong>de</strong> prachtige witte bosanemon<strong>en</strong>, <strong>de</strong> onmisk<strong>en</strong>bare gele sleutelbloem<strong>en</strong> <strong>en</strong> dotterbloem<strong>en</strong>.<br />
Geef je og<strong>en</strong> <strong>de</strong> kost, want je treft <strong>de</strong>ze plant<strong>en</strong> <strong>en</strong>kel in bronboss<strong>en</strong> aan!<br />
(foto’s: Ludo Gooss<strong>en</strong>s <strong>en</strong> Marc Schoonackers)
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
TORREBOS<br />
Dit bos met zowel loof- als naaldhout is sinds 1998 eig<strong>en</strong>dom<br />
van <strong>Natuurpunt</strong>. Het is e<strong>en</strong> interessante stapste<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong><br />
grotere bosgebie<strong>de</strong>n van Burkel <strong>en</strong> Drong<strong>en</strong>goed. <strong>Natuurpunt</strong> wil<br />
het gebied in <strong>de</strong> eerste plaats toegankelijk hou<strong>de</strong>n voor<br />
bezoekers. Op langere termijn wil <strong>de</strong> ver<strong>en</strong>iging hier <strong>en</strong> in <strong>en</strong>kele<br />
aanpal<strong>en</strong><strong>de</strong> percel<strong>en</strong> e<strong>en</strong> kleinschalig mozaïeklandschap<br />
ontwikkel<strong>en</strong>. Want zo moet het er <strong>de</strong>stijds hebb<strong>en</strong> uitgezi<strong>en</strong>:<br />
graslan<strong>de</strong>n <strong>en</strong> bos afgewisseld met versprei<strong>de</strong> struwel<strong>en</strong>,<br />
spontane bosopslag, houtkant<strong>en</strong> <strong>en</strong> drev<strong>en</strong>. In het Torrebos zelf<br />
moet zich dankzij e<strong>en</strong> goed bosbeheer e<strong>en</strong> zuur eik<strong>en</strong>berk<strong>en</strong>bos<br />
ontwikkel<strong>en</strong>.<br />
Dankzij jouw steun kan dit natuurgebied ver<strong>de</strong>r ontwikkeld <strong>en</strong><br />
beschermd wor<strong>de</strong>n. Je krijgt e<strong>en</strong> fiscaal attest vanaf e<strong>en</strong><br />
bedrag van 40 euro, waarmee je tot 40% van het bedrag kan<br />
terugkrijg<strong>en</strong> via je belasting<strong>en</strong>. Overschrijv<strong>en</strong> kan op rek<strong>en</strong>ingnummer<br />
BE56 2930 2120 7588 met vermelding van 'projectnr. 6639 Torrebos'.<br />
N44<br />
E<strong>en</strong> vos als verkeersslachtoffer (foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)<br />
(foto: <strong>Natuurpunt</strong> Mal<strong>de</strong>gem-Knesselare)<br />
Let op <strong>bij</strong> het overstek<strong>en</strong> van <strong>de</strong>ze gevaarlijke weg. De N44 vormt <strong>de</strong> autoverbinding tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong><br />
N49 (Expresweg naar <strong>de</strong> kust) <strong>en</strong> <strong>de</strong> E40 in Aalter. Ook dier<strong>en</strong> zoals reeën, egels <strong>en</strong> kikkers<br />
on<strong>de</strong>rvin<strong>de</strong>n grote hin<strong>de</strong>r van <strong>de</strong>ze betonn<strong>en</strong> doorsnijding tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> bosgebie<strong>de</strong>n. On<strong>de</strong>rzoek<br />
heeft uitgewez<strong>en</strong> dat veel dier<strong>en</strong> het zelfs niet wag<strong>en</strong> e<strong>en</strong> geasfalteer<strong>de</strong> weg (voor h<strong>en</strong> e<strong>en</strong> st<strong>en</strong><strong>en</strong><br />
woestijn) over te stek<strong>en</strong>. Het gevolg is dat populaties geïsoleerd rak<strong>en</strong> in één gebied.<br />
9<br />
Het i<strong>de</strong>e leeft om e<strong>en</strong><br />
ecoduct te bouw<strong>en</strong><br />
over <strong>de</strong> N44, dat <strong>de</strong><br />
boss<strong>en</strong> langs bei<strong>de</strong><br />
zij<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> weg<br />
moet verbin<strong>de</strong>n. Dat<br />
zou niet alle<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
veilige oversteek<br />
vorm<strong>en</strong> voor dier<strong>en</strong>,<br />
maar ook voor fietsers<br />
<strong>en</strong> wan<strong>de</strong>laars. Voor<br />
meer info: lees <strong>de</strong><br />
inleiding <strong>bij</strong> route <strong>de</strong>el<br />
1: E<strong>en</strong> toekomst voor<br />
het ‘woeste veld’.<br />
Voorbeeld van e<strong>en</strong> ecoduct (foto: Grontmij)
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
DRONGENGOEDBOS<br />
Het Drong<strong>en</strong>goed is met 750 ha het grootste aane<strong>en</strong>geslot<strong>en</strong> bosgebied van Oost-Vlaan<strong>de</strong>r<strong>en</strong>.<br />
Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> is het bos sam<strong>en</strong> met <strong>en</strong>kele aansluit<strong>en</strong><strong>de</strong> percel<strong>en</strong> Europees Habitatrichtlijngebied.<br />
Dat betek<strong>en</strong>t dat het gebied waar<strong>de</strong>vol g<strong>en</strong>oeg is om Europese bescherming te g<strong>en</strong>iet<strong>en</strong>, omwille<br />
van zeldzame plant<strong>en</strong> <strong>en</strong> dier<strong>en</strong> die er voorkom<strong>en</strong>.<br />
Rug van klei<br />
Het c<strong>en</strong>trale <strong>de</strong>el van het bos ligt op e<strong>en</strong> kleirug, <strong>de</strong> cuesta van Oe<strong>de</strong>lem-Zomergem (zie inleiding<br />
<strong>bij</strong> <strong>de</strong>el 1 van <strong>de</strong> route). De bo<strong>de</strong>m van het Drong<strong>en</strong>goed heeft e<strong>en</strong> bewog<strong>en</strong> geschie<strong>de</strong>nis achter<br />
<strong>de</strong> rug. Nog altijd herinner<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele aanwezige plant<strong>en</strong> aan het verle<strong>de</strong>n als hei<strong>de</strong>gebied:<br />
struikhei<strong>de</strong>, dophei<strong>de</strong>, ron<strong>de</strong> zonnedauw <strong>en</strong> hei<strong>de</strong>kartelblad. Die vind je vooral in natuurgebied het<br />
Mal<strong>de</strong>gemveld . De bo<strong>de</strong>m in het Drong<strong>en</strong>goedbos is vrij zuur, vandaar dat <strong>de</strong> altijd gro<strong>en</strong>e<br />
dubbelloofvar<strong>en</strong> er veel voorkomt.<br />
Dubbelloof<br />
Deze var<strong>en</strong> is speciaal omdat hij twee soort<strong>en</strong> bla<strong>de</strong>r<strong>en</strong> heeft: <strong>de</strong> vruchtbare (fertiele) bla<strong>de</strong>r<strong>en</strong><br />
staan rechtop, terwijl <strong>de</strong> onvruchtbare (steriele) bla<strong>de</strong>r<strong>en</strong> neerhang<strong>en</strong>. Vandaar ook <strong>de</strong> naam<br />
‘dubbelloof’: met twee verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> gro<strong>en</strong>e <strong>de</strong>l<strong>en</strong>. Op <strong>de</strong> vruchtbare bla<strong>de</strong>r<strong>en</strong> vind je in <strong>de</strong> zomer<br />
hoopjes bruine spor<strong>en</strong>.<br />
En nu op zoek naar het dubbelloof! E<strong>en</strong> tip: zoek vooral op schaduwrijke greppelwan<strong>de</strong>n in het<br />
bos, want daar voelt <strong>de</strong>ze var<strong>en</strong> zich thuis.<br />
(foto: Hugo Vermer<strong>en</strong>)<br />
10
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
Og<strong>en</strong> op<strong>en</strong>!<br />
Het Drong<strong>en</strong>goedbos is gek<strong>en</strong>d voor zijn soort<strong>en</strong>rijkdom op het gebied van pad<strong>de</strong>nstoel<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
nachtvlin<strong>de</strong>rs. Wie goed luistert <strong>en</strong> kijkt, komt zeker vogels als <strong>de</strong> zwarte of gro<strong>en</strong>e specht <strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
boomklever teg<strong>en</strong>. Ook roofvogels do<strong>en</strong> het goed; zo broe<strong>de</strong>n buizerd, sperwer, boomvalk <strong>en</strong><br />
bosuil elk jaar in het Drong<strong>en</strong>goed. Intuss<strong>en</strong> is <strong>de</strong> vos opnieuw goed ingeburgerd in het gebied,<br />
maar die laat zich niet zo gemakkelijk zi<strong>en</strong>.<br />
Zo'n 400 ha van het bos is domeinbos eig<strong>en</strong>dom van <strong>en</strong> wordt beheerd door het Ag<strong>en</strong>tschap voor<br />
Natuur <strong>en</strong> Bos (ANB). Het vliegveld <strong>en</strong> <strong>en</strong>kele omligg<strong>en</strong><strong>de</strong> <strong>de</strong>l<strong>en</strong>, sam<strong>en</strong> 200 ha, zijn militair<br />
domein <strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n door ANB beheerd. In het bos ligt ook natuurgebied het Mal<strong>de</strong>gemveld van<br />
<strong>Natuurpunt</strong> . De an<strong>de</strong>re <strong>de</strong>l<strong>en</strong> zijn privé-bos.<br />
Waar<strong>de</strong>volle poel<strong>en</strong><br />
Over salaman<strong>de</strong>rs <strong>en</strong> kikkers<br />
Verspreid in het Drong<strong>en</strong>goed ligg<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele erg waar<strong>de</strong>volle poel<strong>en</strong>. Sommige ervan zijn e<strong>en</strong><br />
restant van <strong>de</strong> vijvers die vanaf <strong>de</strong> 12 <strong>de</strong> eeuw wer<strong>de</strong>n aangelegd om vis te kwek<strong>en</strong> om aan <strong>de</strong><br />
voedselbehoeft<strong>en</strong> van <strong>de</strong> abdij <strong>en</strong> omgeving te voldo<strong>en</strong>. Daarvan is echter nog nauwelijks iets te<br />
bek<strong>en</strong>n<strong>en</strong>. Toch zijn <strong>de</strong>ze poel<strong>en</strong>, sam<strong>en</strong> met het herstel van ou<strong>de</strong> veedrinkpoel<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> aanleg<br />
van <strong>en</strong>kele nieuwe poel<strong>en</strong> in het Mal<strong>de</strong>gemveld <strong>en</strong> het Drong<strong>en</strong>goedbos, <strong>bij</strong>zon<strong>de</strong>r belangrijk voor<br />
het voortbestaan van amfibieën.<br />
In <strong>en</strong>kele van <strong>de</strong>ze poel<strong>en</strong> leeft on<strong>de</strong>rmeer <strong>de</strong><br />
Europees bescherm<strong>de</strong>, zeer zeldzame kamsalaman<strong>de</strong>r.<br />
On<strong>de</strong>rmeer dankzij <strong>de</strong>ze soort werd<br />
het Drong<strong>en</strong>goedbos aangeduid als Europees<br />
Habitatrichtlijngebied. Dankzij door Europa<br />
opgeleg<strong>de</strong> maatregel<strong>en</strong> zijn <strong>de</strong> lidstat<strong>en</strong> verplicht<br />
om bepaal<strong>de</strong> plant- <strong>en</strong> diersoort<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun<br />
natuurlijke lev<strong>en</strong>sgeme<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> te bescherm<strong>en</strong>.<br />
Ze moet<strong>en</strong> ook <strong>de</strong> nodige maatregel<strong>en</strong> treff<strong>en</strong> om<br />
<strong>de</strong> instandhouding van <strong>de</strong>ze soort<strong>en</strong> te bevor<strong>de</strong>r<strong>en</strong>.<br />
11<br />
De kamsalaman<strong>de</strong>r werd in het Drong<strong>en</strong>goed gevon<strong>de</strong>n<br />
Meer algem<strong>en</strong>e soort<strong>en</strong> als <strong>de</strong> alp<strong>en</strong>watersalaman<strong>de</strong>r<br />
<strong>en</strong> <strong>de</strong> bruine kikker vind je<br />
hier natuurlijk ook. En dan hebb<strong>en</strong> we het<br />
nog niet over <strong>de</strong> (water)insect<strong>en</strong> die er met<br />
duiz<strong>en</strong><strong>de</strong>n krioel<strong>en</strong>. Lekkere hapjes voor<br />
on<strong>de</strong>rmeer libell<strong>en</strong>!<br />
De geelvlekhei<strong>de</strong>llibel komt voor in verschill<strong>en</strong><strong>de</strong><br />
<strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong> (foto: H<strong>en</strong>k Wallays)
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
De jaarlijkse pad<strong>de</strong>ntrek<br />
Elke l<strong>en</strong>te gaan duiz<strong>en</strong><strong>de</strong>n pad<strong>de</strong>n in het Drong<strong>en</strong>goed op weg naar hun geboortepoel om te<br />
par<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun eier<strong>en</strong> af te zett<strong>en</strong>. Daar<strong>bij</strong> lett<strong>en</strong> ze niet op weg<strong>en</strong> of an<strong>de</strong>re hin<strong>de</strong>rniss<strong>en</strong>: ze will<strong>en</strong><br />
zo snel mogelijk hun einddoel bereik<strong>en</strong>. Vooral <strong>de</strong> mannetjes hebb<strong>en</strong> het zeer slim bekek<strong>en</strong>. Ze<br />
klauter<strong>en</strong>, soms met verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> bov<strong>en</strong> elkaar, op e<strong>en</strong> vrouwtje <strong>en</strong> lat<strong>en</strong> zich meevoer<strong>en</strong>.<br />
Misschi<strong>en</strong> kwam je on<strong>de</strong>rweg al e<strong>en</strong> waarschuwingsbord teg<strong>en</strong> met daarop overstek<strong>en</strong><strong>de</strong> pad<strong>de</strong>n.<br />
Afhankelijk van <strong>de</strong> weersomstandighe<strong>de</strong>n trekk<strong>en</strong> <strong>de</strong> pad<strong>de</strong>n elk jaar op e<strong>en</strong> an<strong>de</strong>r mom<strong>en</strong>t.<br />
Vrijwilligers help<strong>en</strong> in februari of maart <strong>de</strong>ze dier<strong>en</strong> veilig <strong>de</strong> weg overstek<strong>en</strong>. Ze wor<strong>de</strong>n gevang<strong>en</strong><br />
in emmers <strong>en</strong> overgezet. Wil je meehelp<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> pad<strong>de</strong>noverzetactie? Contacteer <strong>Natuurpunt</strong><br />
<strong>en</strong> <strong>Partners</strong> <strong>Meetjesland</strong> of het Regionaal Landschap <strong>Meetjesland</strong>.<br />
<strong>Natuurpunt</strong> <strong>en</strong> <strong>Partners</strong> <strong>Meetjesland</strong>, stationsgebouw, K. Astridplein 1, 9900 Eeklo,<br />
09 377 93 00, info@NP<strong>Meetjesland</strong>.be<br />
Regionaal Landschap <strong>Meetjesland</strong>, Marktstraat 65, 9990 Mal<strong>de</strong>gem,<br />
050 70 00 42, info@rlm.be<br />
(foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)<br />
Over her<strong>de</strong>rs <strong>en</strong> jagers<br />
Het her<strong>de</strong>r(inne)tje <strong>en</strong> <strong>de</strong> kud<strong>de</strong><br />
Schrik niets als je plots e<strong>en</strong> kud<strong>de</strong> schap<strong>en</strong> teg<strong>en</strong> het lijf loopt. Lang gele<strong>de</strong>n moet het beeld van<br />
graz<strong>en</strong><strong>de</strong> kud<strong>de</strong>s hier e<strong>en</strong> gewoon beeld zijn geweest. Nu wordt het nagebootst omwille van<br />
ecologische re<strong>de</strong>n<strong>en</strong>. De schap<strong>en</strong><br />
knabbel<strong>en</strong> aan hei<strong>de</strong>struikjes <strong>en</strong> an<strong>de</strong>r<br />
lekker gro<strong>en</strong>, dat voortdur<strong>en</strong>d nieuwe<br />
scheut<strong>en</strong> moet aanmak<strong>en</strong> <strong>en</strong> op die<br />
manier jong wordt gehou<strong>de</strong>n. Het<br />
schap<strong>en</strong>begrazingsproject ka<strong>de</strong>rt in<br />
het Europees Life-project<br />
‘Natuurbeheer op militaire domein<strong>en</strong>’<br />
<strong>en</strong> wordt opgevolgd door het<br />
Ag<strong>en</strong>tschap Natuur <strong>en</strong> Bos.<br />
Groep<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> e<strong>en</strong> rondleiding met <strong>de</strong><br />
schaapsher<strong>de</strong>r aanvrag<strong>en</strong>. Contacteer <strong>de</strong><br />
Drong<strong>en</strong>goedhoeve - meer info <strong>bij</strong> .<br />
12<br />
(foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
M<strong>en</strong>eerke van Mal<strong>de</strong>gem<br />
In <strong>de</strong> buurt van Mal<strong>de</strong>gem zou ooit e<strong>en</strong> kasteel gestaan hebb<strong>en</strong> waar vroeger het M<strong>en</strong>eerke van<br />
Mal<strong>de</strong>gem woon<strong>de</strong>. In dat kasteel was e<strong>en</strong> kel<strong>de</strong>r waar <strong>de</strong> kasteelheer 36 moor<strong>de</strong>naars zou<br />
hebb<strong>en</strong> gevang<strong>en</strong>. Over die gebeurt<strong>en</strong>is bestaat e<strong>en</strong> liedje. Het M<strong>en</strong>eerke van Mal<strong>de</strong>gem ging<br />
jag<strong>en</strong>, drie uur buit<strong>en</strong> Brugge (misschi<strong>en</strong> was dat wel het Drong<strong>en</strong>goedbos). Hij vond er niets<br />
an<strong>de</strong>rs te jag<strong>en</strong> dan e<strong>en</strong> klein her<strong>de</strong>rtje. “Wel her<strong>de</strong>rtje, her<strong>de</strong>rtje, zou je me niet kunn<strong>en</strong> vertell<strong>en</strong><br />
welke won<strong>de</strong>re avontur<strong>en</strong> hier in dit bos gebeur<strong>en</strong>?” Die her<strong>de</strong>r had e<strong>en</strong> hoorn....<br />
“Wel her<strong>de</strong>rtje, her<strong>de</strong>rtje, zou je me niet kunn<strong>en</strong> zegg<strong>en</strong> vanwaar die hoorn komt?”<br />
“Die hoorn gaat jou niets aan. Als ik erop blaas, kom<strong>en</strong> er zes<strong>en</strong><strong>de</strong>rtig moor<strong>de</strong>naars aan…"<br />
De boev<strong>en</strong> beroof<strong>de</strong>n het M<strong>en</strong>eerke van Mal<strong>de</strong>gem <strong>en</strong> liet<strong>en</strong> hem zwer<strong>en</strong> <strong>de</strong> b<strong>en</strong><strong>de</strong> niet te<br />
verra<strong>de</strong>n, niet met <strong>de</strong> mond <strong>en</strong> niet met <strong>de</strong> hand. Hij gaf <strong>de</strong> b<strong>en</strong><strong>de</strong> zijn erewoord, maar thuis<br />
schreef hij <strong>de</strong> nam<strong>en</strong> van <strong>de</strong> moor<strong>de</strong>naars met zijn t<strong>en</strong><strong>en</strong> in het zand. En zo wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong><br />
moor<strong>de</strong>naars toch nog gevat, terwijl het M<strong>en</strong>eerke zich wel aan zijn erewoord hield.<br />
Wan<strong>de</strong>lluss<strong>en</strong> in het Drong<strong>en</strong>goed<br />
Er zijn verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> wan<strong>de</strong>ling<strong>en</strong> mogelijk in het Drong<strong>en</strong>goed. Kijk op <strong>de</strong> infobor<strong>de</strong>n<br />
aan <strong>de</strong> ingang<strong>en</strong> van het domein <strong>en</strong> op <strong>de</strong> Drong<strong>en</strong>goedhoeve of ga naar<br />
www.toerismemeetjesland.be. De routes wor<strong>de</strong>n in <strong>de</strong> loop van 2012 geactualiseerd <strong>en</strong><br />
op elkaar afgestemd.<br />
Overzicht van <strong>de</strong> wan<strong>de</strong>lroutes (opgelet: wijziging<strong>en</strong> op til!):<br />
• Wan<strong>de</strong>llus Drong<strong>en</strong>goedbos: omgeving Drong<strong>en</strong>goedhoeve (7 km) start aan <strong>de</strong><br />
Drong<strong>en</strong>goedhoeve (infopunt 6); aansluit<strong>en</strong> kan ook aan knooppunt 82 of 75<br />
• Wan<strong>de</strong>llus Papinglo: omgeving Papinglohoeve (7,5 km), start aan <strong>de</strong> Papinglohoeve (aan<br />
knooppunt 69); aansluit<strong>en</strong> kan ook aan knooppunt 71<br />
• Wan<strong>de</strong>llus Cuesta: noordoostelijk <strong>de</strong>el Drong<strong>en</strong>goedgebied (8 km), start aan café De<br />
Koffiekan (aan knooppunt 23); aansluit<strong>en</strong> kan ook aan knooppunt 20<br />
• Wan<strong>de</strong>llus Mal<strong>de</strong>gemveld (4,5 <strong>en</strong> 12 km), start<strong>en</strong> op <strong>de</strong> parking in <strong>de</strong> Drong<strong>en</strong>goedweg<br />
(P1) <strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>Natuurpunt</strong>-pijl<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>; aansluit<strong>en</strong> kan ook aan knooppunt 71<br />
(foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)<br />
13
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
DRONGENGOEDHOEVE<br />
De prachtige Drong<strong>en</strong>goedhoeve, waarvan <strong>de</strong> geschie<strong>de</strong>nis teruggaat tot 1242, ligt mid<strong>de</strong>n in het<br />
Drong<strong>en</strong>goedbos. Het oorspronkelijke gebouw was e<strong>en</strong> abdijhoeve van <strong>de</strong> abdij van Drong<strong>en</strong> (zie<br />
ook <strong>de</strong> inleiding <strong>bij</strong> route <strong>de</strong>el 1 voor meer informatie over <strong>de</strong> rol van <strong>de</strong> abdij<strong>en</strong>). De huidige hoeve<br />
werd in 1746 gebouwd.<br />
Bezoek het landschapsinfoc<strong>en</strong>trum dat je meer vertelt over <strong>de</strong> geschie<strong>de</strong>nis van het gebied <strong>en</strong> <strong>de</strong><br />
hoeve, of ga e<strong>en</strong>s neuz<strong>en</strong> in <strong>de</strong> krui<strong>de</strong>ntuin. Elke zondag wordt hier op e<strong>en</strong> ambachtelijke manier<br />
brood gebakk<strong>en</strong>, vergeet niet te proev<strong>en</strong>!<br />
Opgelet: van oktober tot maart is <strong>de</strong> hoeve geslot<strong>en</strong> op maandag, dinsdag <strong>en</strong> vrijdag. Contacteer <strong>de</strong><br />
Drong<strong>en</strong>goedhoeve voor meer <strong>de</strong>tails: Landschapsinfoc<strong>en</strong>trum <strong>Meetjesland</strong>, Drong<strong>en</strong>goedweg 9, 9910<br />
Ursel (Knesselare), 09 325 09 80, info@drong<strong>en</strong>goedhoeve.be, www.drong<strong>en</strong>goedhoeve.be<br />
MEER BOS GEPLAND OF GEPLANT?<br />
14<br />
(foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)<br />
Boss<strong>en</strong> zijn belangrijk. Ze zijn e<strong>en</strong> rustpunt, e<strong>en</strong> plaats voor ontspanning in ons drukke lev<strong>en</strong>. Ze<br />
hou<strong>de</strong>n CO2 vast, maar zorg<strong>en</strong> ook voor min<strong>de</strong>r fijn stof. Ze zijn bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> belangrijk voor<br />
duiz<strong>en</strong><strong>de</strong>n dier<strong>en</strong> <strong>en</strong> plant<strong>en</strong>. Heel wat soort<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> verbinding<strong>en</strong> nodig om zich te kunn<strong>en</strong><br />
verplaats<strong>en</strong> naar an<strong>de</strong>re gebie<strong>de</strong>n. Allemaal re<strong>de</strong>n<strong>en</strong> die pleit<strong>en</strong> voor bosuitbreiding.<br />
In het <strong>Meetjesland</strong> is slechts 4,5% van <strong>de</strong> oppervlakte bos. De Vlaamse overheid besliste om<br />
teg<strong>en</strong> 2007 zo’n 400 ha nieuw bos te plant<strong>en</strong> in het <strong>Meetjesland</strong>. Er is dus veel gepland, maar<br />
werd er ook effectief bos geplant? De teller blijft voorlopig (anno 2009) stek<strong>en</strong> op ongeveer 100 ha<br />
geplant bos. Be<strong>de</strong>nk daar<strong>bij</strong> ook dat <strong>de</strong> oppervlakte bos in het <strong>Meetjesland</strong> tuss<strong>en</strong> 1993 <strong>en</strong> 2007<br />
met 42 ha afnam. Je ziet dat er niet veel overblijft aan effectieve bosuitbreiding…<br />
In <strong>de</strong> bosuitbreidingsstudie <strong>Meetjesland</strong> uit 2003 wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong> plann<strong>en</strong> voor <strong>bij</strong>kom<strong>en</strong>d bos<br />
concreter: 11 bosuitbreidingsgebie<strong>de</strong>n wer<strong>de</strong>n geselecteerd, waarvan <strong>de</strong> meeste geleg<strong>en</strong> zijn in<br />
<strong>de</strong> boss<strong>en</strong>gor<strong>de</strong>l waarin je nu fietst. Deze beleidsvoorberei<strong>de</strong>n<strong>de</strong> studie wordt echter heel erg<br />
moeizaam in <strong>de</strong> praktijk omgezet.<br />
(foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
EEN STIL GEBIED?<br />
Met e<strong>en</strong> beetje geluk kan je g<strong>en</strong>iet<strong>en</strong> van <strong>de</strong> stilte in het Drong<strong>en</strong>goed. Mid<strong>de</strong>nin het gebied<br />
bevindt zich echter e<strong>en</strong> militair domein met e<strong>en</strong> vliegveld. Het vliegveld wordt op vrijdagnamiddag,<br />
in het week<strong>en</strong>d <strong>en</strong> op feestdag<strong>en</strong> gebruikt voor recreatieve sportvliegerij. Natuurver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong><br />
vin<strong>de</strong>n dat <strong>de</strong>ze luidruchtige sport niet thuishoort in e<strong>en</strong> bos <strong>en</strong> zi<strong>en</strong> het Drong<strong>en</strong>goed liever<br />
veran<strong>de</strong>r<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> rustgebied waarin meer plaats is voor zachte recreatie. Het vliegveld is<br />
mom<strong>en</strong>teel verbo<strong>de</strong>n terrein voor voetgangers <strong>en</strong> fietsers <strong>en</strong> vormt dus jammer g<strong>en</strong>oeg e<strong>en</strong><br />
belangrijke barrière.<br />
NATUURGEBIED HET MALDEGEMVELD<br />
15<br />
(foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)<br />
Relict<strong>en</strong> van het vroegere uitgestrekte hei<strong>de</strong>gebied zijn erg schaars<br />
in het <strong>Meetjesland</strong>. De afwisseling van hei<strong>de</strong> <strong>en</strong> op<strong>en</strong> bos in dit<br />
natuurgebied van <strong>Natuurpunt</strong> doet ons terug<strong>de</strong>nk<strong>en</strong> aan het<br />
uitgestrekte 17 <strong>de</strong> -eeuwse 'woeste Mal<strong>de</strong>gemveldt' (zie inleiding <strong>bij</strong><br />
route <strong>de</strong>el 1). Hier krijg<strong>en</strong> we e<strong>en</strong> i<strong>de</strong>e van hoe het er vroeger moet<br />
hebb<strong>en</strong> uitgezi<strong>en</strong>.<br />
De plant<strong>en</strong>soort<strong>en</strong> k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> we vooral van <strong>de</strong> Kemp<strong>en</strong>se hei<strong>de</strong> (zoals<br />
zonnedauw <strong>en</strong> <strong>de</strong> prachtig lichtpaars kleur<strong>en</strong><strong>de</strong> hei<strong>de</strong>). Dankzij <strong>de</strong><br />
na<strong>bij</strong>heid van <strong>de</strong> zee kom<strong>en</strong> in het Mal<strong>de</strong>gemveld nog <strong>en</strong>kele an<strong>de</strong>re<br />
<strong>bij</strong>zon<strong>de</strong>re soort<strong>en</strong> voor zoals gaspeldoorn <strong>en</strong> twe<strong>en</strong>ervige zegge.<br />
Het hei<strong>de</strong>gebied is het i<strong>de</strong>ale leefgebied voor <strong>de</strong> lev<strong>en</strong>dbar<strong>en</strong><strong>de</strong><br />
hagedis <strong>en</strong> vogels als <strong>de</strong> boompieper.<br />
De knuppelpa<strong>de</strong>n do<strong>en</strong> <strong>de</strong>nk<strong>en</strong> aan <strong>de</strong> Hoge V<strong>en</strong><strong>en</strong> (foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
Op <strong>de</strong> purper<strong>en</strong> hei<strong>de</strong>: dophei of struikhei?<br />
Heb je <strong>de</strong> lichtpaarse bloemetjes<br />
gezi<strong>en</strong> in het Mal<strong>de</strong>gemveld? Dan<br />
heb je hei<strong>de</strong> gevon<strong>de</strong>n. Maar weet je<br />
ook welke soort het is? Want hier vind<br />
je twee soort<strong>en</strong> hei<strong>de</strong>: dophei <strong>en</strong><br />
struikhei.<br />
De bloem<strong>en</strong> van dophei (foto links)<br />
zijn kleine, ovaalvormige dopjes die<br />
als e<strong>en</strong> tros bov<strong>en</strong>aan op <strong>de</strong> steeltjes<br />
staan. Struikhei (foto rechts) groeit<br />
hoger <strong>en</strong> <strong>de</strong> bloem<strong>en</strong> staan meer<br />
verspreid op <strong>de</strong> stel<strong>en</strong>. Struikhei valt<br />
dan ook beter op dan dophei.<br />
Ga maar ev<strong>en</strong> door <strong>de</strong> knieën voor<br />
<strong>de</strong>ze schitter<strong>en</strong><strong>de</strong> plant<strong>en</strong>, ze groei<strong>en</strong><br />
laag teg<strong>en</strong> <strong>de</strong> grond!<br />
(foto’s: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)<br />
Koei<strong>en</strong> <strong>en</strong> vrijwilligers<br />
<strong>Natuurpunt</strong> Mal<strong>de</strong>gem-Knesselare voert sinds 1993 e<strong>en</strong> hei<strong>de</strong>herstelbeheer uit in het<br />
Mal<strong>de</strong>gemveld. Hier<strong>bij</strong> wordt naaldbos naar eik<strong>en</strong>-berk<strong>en</strong>bos <strong>en</strong> hei<strong>de</strong> omgevormd. <strong>Natuurpunt</strong><br />
krijgt Europese steun via e<strong>en</strong> Life-Natuurproject om <strong>de</strong> natuur in het gebied te herstell<strong>en</strong>. Dit is<br />
mogelijk omdat het Drong<strong>en</strong>goed beschermd is als Europees Habitatrichtlijngebied vanwege <strong>de</strong><br />
zeldzame plant<strong>en</strong> <strong>en</strong> dier<strong>en</strong> die er voorkom<strong>en</strong>.<br />
(foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)<br />
16<br />
De Galloway-run<strong>de</strong>r<strong>en</strong> do<strong>en</strong><br />
intuss<strong>en</strong> rustig hun werk. Ze zorg<strong>en</strong><br />
ervoor dat opschiet<strong>en</strong><strong>de</strong> grass<strong>en</strong>,<br />
bram<strong>en</strong> <strong>en</strong> jonge boompjes <strong>de</strong>ze<br />
unieke hei<strong>de</strong> niet volledig do<strong>en</strong><br />
dichtgroei<strong>en</strong>. Maar <strong>de</strong> koei<strong>en</strong><br />
kunn<strong>en</strong> niet alles. Gelukkig zijn er<br />
heel wat vrijwilligers van <strong>Natuurpunt</strong><br />
die e<strong>en</strong> paar keer per jaar in het<br />
gebied aan <strong>de</strong> slag gaan, on<strong>de</strong>rmeer<br />
voor het aanlegg<strong>en</strong> van knuppelpa<strong>de</strong>n<br />
<strong>en</strong> het verwij<strong>de</strong>r<strong>en</strong> van<br />
plant<strong>en</strong> die hier niet thuis hor<strong>en</strong>.<br />
Wil je meehelp<strong>en</strong> met je ver<strong>en</strong>iging, klas of familie? Neem contact op met <strong>de</strong> conservator van het gebied via<br />
www.natuurpuntmal<strong>de</strong>gemknesselare.be.<br />
Dankzij jouw steun kan het natuurgebied ver<strong>de</strong>r ontwikkeld <strong>en</strong> beschermd wor<strong>de</strong>n. Je krijgt e<strong>en</strong><br />
fiscaal attest vanaf e<strong>en</strong> bedrag van 40 euro, waarmee je tot 40% van het bedrag kan terugkrijg<strong>en</strong><br />
via je belasting<strong>en</strong>. Overschrijv<strong>en</strong> kan op rek<strong>en</strong>ingnummer BE56 2930 2120 7588 met vermelding<br />
van 'projectnr. 6627 Mal<strong>de</strong>gemveld'.
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
(foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)<br />
Wan<strong>de</strong>lluss<strong>en</strong> in het Mal<strong>de</strong>gemveld (4,5 of 12 km)<br />
Wan<strong>de</strong>l<strong>en</strong> op <strong>de</strong> knuppelpa<strong>de</strong>n <strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> zachtaardige Galloway-koei<strong>en</strong> is e<strong>en</strong><br />
belev<strong>en</strong>is voor jong <strong>en</strong> oud. Je hoeft niet naar <strong>de</strong> Hoge V<strong>en</strong><strong>en</strong> om e<strong>en</strong> avontuurlijke dag<br />
te belev<strong>en</strong>!<br />
In het natuurgebied zijn verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> wan<strong>de</strong>lluss<strong>en</strong> uitgewerkt (zie infopunt 5).<br />
PIETENDRIESMOLEN<br />
17<br />
(foto: Wolf Fink)<br />
Deze staakmol<strong>en</strong> werd in 1804 herbouwd, maar reeds in<br />
1563 wordt melding gemaakt van <strong>de</strong> mol<strong>en</strong>. Zijn naam<br />
kreeg hij van <strong>de</strong> stichters <strong>en</strong> vroegere eig<strong>en</strong>aars van <strong>de</strong><br />
mol<strong>en</strong>, <strong>de</strong> kloosteror<strong>de</strong> Ter Piet<strong>en</strong>, het huidige Blauwgoed.<br />
In <strong>de</strong> volksmond wordt <strong>de</strong> mol<strong>en</strong> ook ‘Toatse Meuln’<br />
g<strong>en</strong>oemd, naar <strong>de</strong> mol<strong>en</strong>aarsfamilie Taets, van wie H<strong>en</strong>ri<br />
Taets <strong>de</strong> laatste beroepsmol<strong>en</strong>aar was. Hij maal<strong>de</strong> tot zijn<br />
83 ste (in 1964), daarna bleef <strong>de</strong> mol<strong>en</strong> stilstaan. De mol<strong>en</strong><br />
werd in 1968 beschermd als monum<strong>en</strong>t. In 1974 kocht <strong>de</strong><br />
geme<strong>en</strong>te Knesselare hem aan <strong>en</strong> liet hem in 1983 grondig<br />
herstell<strong>en</strong>. In 2010 ging <strong>de</strong> mol<strong>en</strong> opnieuw in restauratie:<br />
het hekwerk, <strong>de</strong> windbor<strong>de</strong>n <strong>en</strong> aswigg<strong>en</strong> wer<strong>de</strong>n<br />
vervang<strong>en</strong>. Het is <strong>de</strong> <strong>en</strong>ige Oost-Vlaamse hout<strong>en</strong> mol<strong>en</strong><br />
met e<strong>en</strong> iep<strong>en</strong>hout<strong>en</strong> staak.<br />
De mol<strong>en</strong> is elke 2 <strong>de</strong> <strong>en</strong> 4 <strong>de</strong> zondag van <strong>de</strong> maand toegankelijk<br />
(10-17u), op mol<strong>en</strong>-, feest- <strong>en</strong> monum<strong>en</strong>t<strong>en</strong>dag<strong>en</strong>, als <strong>de</strong> mol<strong>en</strong><br />
draait <strong>en</strong> op afspraak. De mol<strong>en</strong>aars verkop<strong>en</strong> e<strong>en</strong> uitgebreid<br />
assortim<strong>en</strong>t ambachtelijk vervaardig<strong>de</strong> meelproduct<strong>en</strong>.<br />
Mike Ekelschot, 0498 60 47 40, info@toatsemeuln.be,<br />
www.toatsemeuln.be
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
KEIGATBOS<br />
Wan<strong>de</strong>llus ‘Keigatbosroute’ (10 km)<br />
De b<strong>en</strong>aming van dit bos verwijst naar <strong>de</strong><br />
verzadiging van <strong>de</strong> bo<strong>de</strong>m met <strong>de</strong> har<strong>de</strong> silexkei<strong>en</strong><br />
van <strong>de</strong> cuesta (zie inleiding <strong>bij</strong> <strong>de</strong>el 1 van <strong>de</strong> route).<br />
Het bosgebied is e<strong>en</strong> overblijfsel van het ‘nemus<br />
sine misericordia' of het beruchte ‘woud zon<strong>de</strong>r<br />
g<strong>en</strong>a<strong>de</strong>' dat zich ooit tuss<strong>en</strong> Zomergem <strong>en</strong> Brugge<br />
uitstrekte. Het Keigatbos ligt voor het grootste <strong>de</strong>el<br />
op het grondgebied van Ursel <strong>en</strong> heeft e<strong>en</strong><br />
oppervlakte van 314 ha, <strong>de</strong> ingeslot<strong>en</strong> wei<strong>de</strong>- <strong>en</strong><br />
akkergron<strong>de</strong>n meegerek<strong>en</strong>d.<br />
Rond 1850 bestreek het bosgebied in Zomergem<br />
zo’n 512 ha of <strong>bij</strong>na 1/5 van <strong>de</strong> totale oppervlakte<br />
van <strong>de</strong> geme<strong>en</strong>te. Het overgrote <strong>de</strong>el van het<br />
huidige Keigatbos is privaat bezit. E<strong>en</strong> <strong>de</strong>el ervan<br />
werd in 2010 aangekocht door <strong>Natuurpunt</strong>. Daar<br />
werk<strong>en</strong> vrijwilligers mom<strong>en</strong>teel aan <strong>de</strong> toegankelijkheid<br />
<strong>en</strong> e<strong>en</strong> natuurbeheerplan.<br />
Wan<strong>de</strong>l<strong>en</strong> of meehelp<strong>en</strong> in dit gebied?<br />
Contacteer <strong>Natuurpunt</strong> Zomergem, 09 372 76 42,<br />
info@natuurpuntzomergem.be,<br />
www.natuurpunt.be/zomergem.<br />
Start aan <strong>de</strong> Kasteeldreef (Zomergem); aansluit<strong>en</strong> kan ook aan knooppunt 66, 52 of 53<br />
Opgelet! Deze route kan in <strong>de</strong> loop van 2012 gewijzigd wor<strong>de</strong>n.<br />
Meer info op www.toerismemeetjesland.be<br />
Dankzij jouw steun kan dit natuurgebied ver<strong>de</strong>r ontwikkeld <strong>en</strong> beschermd wor<strong>de</strong>n. Je krijgt e<strong>en</strong><br />
fiscaal attest vanaf e<strong>en</strong> bedrag van 40 euro, waarmee je tot 40% van het bedrag kan terugkrijg<strong>en</strong><br />
via je belasting<strong>en</strong>. Overschrijv<strong>en</strong> kan op rek<strong>en</strong>ingnummer BE56 2930 2120 7588 van <strong>Natuurpunt</strong><br />
Beheer, Coxiestraat 11, 2800 Mechel<strong>en</strong> met vermelding van ‘projectnr. 6684 Keigatbos’.<br />
SCHIPDONKKANAAL<br />
(foto: Niels Vanvyve)<br />
M<strong>en</strong> zocht in <strong>de</strong> 19 <strong>de</strong> eeuw e<strong>en</strong> oplossing<br />
voor het afvalwater van <strong>de</strong> vlasindustrie rond<br />
Kortrijk, dat <strong>de</strong> Leie zwaar vervuil<strong>de</strong>. Om dit<br />
vervuil<strong>de</strong> water niet door G<strong>en</strong>t te lat<strong>en</strong><br />
strom<strong>en</strong>, werd stroomopwaarts e<strong>en</strong> 56 kilometer<br />
lange verbinding gegrav<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong><br />
Leie <strong>en</strong> <strong>de</strong> Noordzee: het Schipdonkkanaal.<br />
Niet voor niks heet het officieel het<br />
‘Afleidingskanaal van <strong>de</strong> Leie’. Het werd rond<br />
1850 gegrav<strong>en</strong>. To<strong>en</strong> m<strong>en</strong> <strong>bij</strong> het grav<strong>en</strong> van<br />
het Schipdonkkanaal het Kanaal G<strong>en</strong>t-<br />
Brugge moest kruis<strong>en</strong>, stel<strong>de</strong> m<strong>en</strong> vast dat<br />
het water van <strong>de</strong> Brugse Vaart meer dan e<strong>en</strong><br />
meter hoger lag dan dat van <strong>de</strong> Schipdonkse<br />
18<br />
Vaart. Er kwam daarom e<strong>en</strong> schutsluis of sas<br />
in Zomergem. Daar<strong>bij</strong> wil<strong>de</strong> Brugge het vuile<br />
rioolwater langs <strong>de</strong> Brugse Vaart niet in <strong>de</strong><br />
historische stad. Zodo<strong>en</strong><strong>de</strong> wordt het water<br />
van het nieuwe kanaal ter hoogte van<br />
Durm<strong>en</strong> in Zomergem door <strong>en</strong>orme buiz<strong>en</strong><br />
on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> bedding van <strong>de</strong> Brugse Vaart<br />
gestuwd.<br />
Stinker <strong>en</strong> blinker<br />
Het Schipdonkkanaal ligt in <strong>de</strong> bedding van<br />
<strong>de</strong> Lieve, tuss<strong>en</strong> Stoktevijver (Zomergem) <strong>en</strong><br />
Strobrugge (Mal<strong>de</strong>gem). De laatste 20 kilometer<br />
voor <strong>de</strong> monding in zee lop<strong>en</strong> het
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
Schipdonkkanaal <strong>en</strong> het Leopoldkanaal<br />
parallel, <strong>en</strong>kel geschei<strong>de</strong>n door e<strong>en</strong> dijk. Ze<br />
wor<strong>de</strong>n in <strong>de</strong> volksmond respectievelijk <strong>de</strong><br />
‘Stinker’ <strong>en</strong> <strong>de</strong> ‘Blinker’ g<strong>en</strong>oemd, hiermee<br />
verwijz<strong>en</strong>d naar <strong>de</strong> vervuil<strong>en</strong><strong>de</strong> activiteit<strong>en</strong><br />
van het vlas rot<strong>en</strong> in het Schipdonkkanaal,<br />
terwijl het Leopoldkanaal als afwateringskanaal<br />
ontstond voor <strong>de</strong> Vlaamse pol<strong>de</strong>rs.<br />
Zeevaart door het <strong>Meetjesland</strong>?<br />
Er zijn plann<strong>en</strong> om het Schipdonkkanaal van<br />
Deinze tot Zeebrugge aan te pass<strong>en</strong> om <strong>de</strong><br />
hav<strong>en</strong> van G<strong>en</strong>t <strong>en</strong> Zeebrugge voor grote<br />
schep<strong>en</strong> bereikbaar te mak<strong>en</strong> via<br />
binn<strong>en</strong>vaart. Hiervoor zou het bestaan<strong>de</strong><br />
kanaal verbreed moet<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n <strong>en</strong> moet <strong>de</strong><br />
vrije doorvaarthoogte verhoogd wor<strong>de</strong>n tot<br />
9,2 m. Het is niet verwon<strong>de</strong>rlijk dat dit<br />
voorstel op hevige protest<strong>en</strong> stuit <strong>bij</strong> zowel<br />
buurtbewoners, natuurver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong> als<br />
HET LEEN: DE WILDE MOER GETEMD?<br />
Graaf Gwij<strong>de</strong> van Dampierre bezat rond 1250<br />
heel wat boss<strong>en</strong> in <strong>de</strong> streek. E<strong>en</strong> <strong>de</strong>el<br />
daarvan schonk hij als le<strong>en</strong>goed aan <strong>en</strong>e<br />
Heer Van Ste<strong>en</strong>huize <strong>en</strong> via zijn dochter werd<br />
het le<strong>en</strong>goed eig<strong>en</strong>dom van <strong>de</strong> familie van<br />
Spiere. Tot in <strong>de</strong> 18 <strong>de</strong> eeuw werd over het<br />
gebied gesprok<strong>en</strong> als ‘Het Le<strong>en</strong>-Spiersbos’.<br />
19<br />
allerlei an<strong>de</strong>re maatschappelijke actor<strong>en</strong>. Het<br />
zou niet alle<strong>en</strong> zorg<strong>en</strong> voor hin<strong>de</strong>rlijke<br />
passage van zware vrachtbot<strong>en</strong>, maar zou<br />
ook het landschap <strong>en</strong> <strong>de</strong> natuurwaar<strong>de</strong>n in <strong>en</strong><br />
langs het kanaal<br />
aantast<strong>en</strong>.<br />
Teg<strong>en</strong>stan<strong>de</strong>rs<br />
pleit<strong>en</strong> voor het<br />
ver<strong>de</strong>r uitbouw<strong>en</strong><br />
van vrachtvervoer<br />
langs <strong>de</strong> Noordzee<br />
<strong>en</strong> <strong>de</strong><br />
Westerschel<strong>de</strong>.<br />
Wintertafereel op het<br />
Schipdonkkanaal<br />
(foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)<br />
Op zoek naar <strong>de</strong> Zoutweg<br />
In <strong>de</strong> mid<strong>de</strong>leeuw<strong>en</strong> verwarm<strong>de</strong> m<strong>en</strong><br />
on<strong>de</strong>rmeer met turf. Turfblokk<strong>en</strong> zijn eig<strong>en</strong>lijk<br />
gestok<strong>en</strong> <strong>en</strong> gedroog<strong>de</strong> stukk<strong>en</strong> ve<strong>en</strong>. Dat<br />
ve<strong>en</strong> vond m<strong>en</strong> vooral in het noor<strong>de</strong>lijker<br />
geleg<strong>en</strong> krek<strong>en</strong>gebied. Het zout dat werd<br />
gewonn<strong>en</strong> uit <strong>de</strong> verbran<strong>de</strong> turf, werd<br />
gebruikt om voedsel te pekel<strong>en</strong>. Enkele<br />
belangrijke zoutc<strong>en</strong>tra war<strong>en</strong> Biervliet <strong>en</strong><br />
Oostburg. Het zout van daar zou<br />
getransporteerd zijn naar het binn<strong>en</strong>land,<br />
on<strong>de</strong>rmeer over <strong>de</strong> ‘Zoutweg’ die nu nog<br />
steeds Het Le<strong>en</strong> doorkruist. Dat is t<strong>en</strong>minste<br />
één van <strong>de</strong> verklaring<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> an<strong>de</strong>re<br />
<strong>de</strong>nkpiste is dat ‘zoutweg’ e<strong>en</strong> verbastering is<br />
van het woord ‘zandweg’. Vraag maar e<strong>en</strong>s<br />
naar <strong>de</strong> Zoutweg in het bosinfoc<strong>en</strong>trum van<br />
Het Le<strong>en</strong>!<br />
Wil<strong>de</strong> moer<br />
Het Le<strong>en</strong> was in die tijd trouw<strong>en</strong>s te mij<strong>de</strong>n<br />
gebied: niet alle<strong>en</strong> zat<strong>en</strong> in <strong>de</strong> ‘wil<strong>de</strong> moer’<br />
(e<strong>en</strong> ondoordringbaar moerasgebied) roversb<strong>en</strong><strong>de</strong>s,<br />
wolv<strong>en</strong> <strong>en</strong> everzwijn<strong>en</strong>, to<strong>en</strong> al<br />
war<strong>en</strong> ook <strong>de</strong> agressieve mugg<strong>en</strong> typer<strong>en</strong>d<br />
voor Het Le<strong>en</strong>.<br />
(foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
Militair domein<br />
Vanaf 1938 werd Het Le<strong>en</strong> e<strong>en</strong> militair<br />
munitie<strong>de</strong>pot, waarvan <strong>de</strong> betonban<strong>en</strong>, <strong>de</strong><br />
strakke gebouw<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> rechthoekige vijvers<br />
in het domein nog steeds getuig<strong>en</strong>. De<br />
munitie werd aangevoerd met trein<strong>en</strong> <strong>en</strong> in<br />
het domein verspreid over 278 opslagplaats<strong>en</strong>.<br />
Deze opslagplaats<strong>en</strong> ston<strong>de</strong>n langs<br />
<strong>de</strong> 18 kilometer lange betonpa<strong>de</strong>n die zich in<br />
het bos uitstrekt<strong>en</strong>. Om <strong>bij</strong> e<strong>en</strong> ev<strong>en</strong>tuele<br />
ontploffing <strong>de</strong> scha<strong>de</strong> te beperk<strong>en</strong>, werd e<strong>en</strong><br />
<strong>de</strong>el van <strong>de</strong> opslagplaats<strong>en</strong> omgev<strong>en</strong> door<br />
e<strong>en</strong> aar<strong>de</strong>n wal, e<strong>en</strong> merlo<strong>en</strong>. Het zand<br />
hiervoor werd ter plekke gewonn<strong>en</strong>, vandaar<br />
<strong>de</strong> vele vijvers in het domein.<br />
In 1972 bood het Ministerie van Def<strong>en</strong>sie het<br />
gebied van zo'n 150 ha te koop aan. Vóór het<br />
domein e<strong>en</strong> <strong>de</strong>finitieve bestemming kreeg,<br />
broei<strong>de</strong>n er wil<strong>de</strong> plann<strong>en</strong> over. Zo was er<br />
e<strong>en</strong> voorstel om er e<strong>en</strong> vakantiepark van te<br />
mak<strong>en</strong>. Hiervoor zou <strong>de</strong> bestaan<strong>de</strong> militaire<br />
accommodatie gebruikt kunn<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n. Er<br />
ontstond hevig protest van <strong>Meetjesland</strong>se<br />
milieugroepering<strong>en</strong> die <strong>de</strong> grote ecologische<br />
waar<strong>de</strong> van het gebied k<strong>en</strong><strong>de</strong>n <strong>en</strong> wil<strong>de</strong>n<br />
bescherm<strong>en</strong>.<br />
Toegankelijk gebied<br />
Uitein<strong>de</strong>lijk kocht het Oost-Vlaamse<br />
provinciebestuur het gebied aan. Het grootste<br />
<strong>de</strong>el van <strong>de</strong> munitiegebouwtjes ging on<strong>de</strong>r <strong>de</strong><br />
sloophamer <strong>en</strong> op <strong>de</strong> vrijgekom<strong>en</strong> ruimte<br />
kreeg het bos weer vrij spel. In 1973 mocht<strong>en</strong><br />
<strong>de</strong> eerste bezoekers kom<strong>en</strong> g<strong>en</strong>iet<strong>en</strong> van het<br />
domein.<br />
Het Le<strong>en</strong> wordt beheerd in sam<strong>en</strong>werking<br />
met het Ag<strong>en</strong>tschap voor Natuur <strong>en</strong> Bos. Nog<br />
steeds wor<strong>de</strong>n af <strong>en</strong> toe aanpal<strong>en</strong><strong>de</strong> stukk<strong>en</strong><br />
20<br />
gro<strong>en</strong> aangekocht om het domein uit te<br />
brei<strong>de</strong>n. Enkele betonn<strong>en</strong> pa<strong>de</strong>n wor<strong>de</strong>n<br />
uitgebrok<strong>en</strong> <strong>en</strong> heraangelegd als natuurlijke<br />
drev<strong>en</strong>.<br />
Wat vind je hier?<br />
Het Le<strong>en</strong> is e<strong>en</strong> moerassig bosgebied, met<br />
prachtige elz<strong>en</strong>broekboss<strong>en</strong> <strong>en</strong> soort<strong>en</strong> als<br />
moerasvar<strong>en</strong> <strong>en</strong> koningsvar<strong>en</strong>. Opvall<strong>en</strong>d zijn<br />
<strong>de</strong> vele rabatt<strong>en</strong>: langwerpige ophoging<strong>en</strong><br />
afgewisseld door greppels, aangelegd om het<br />
moerasgebied op te hog<strong>en</strong>. Zo kon m<strong>en</strong> <strong>de</strong><br />
hoger geleg<strong>en</strong> <strong>de</strong>l<strong>en</strong> beboss<strong>en</strong>. De rabatt<strong>en</strong><br />
wer<strong>de</strong>n aangelegd <strong>bij</strong> bosaanplanting<strong>en</strong> in <strong>de</strong><br />
18 <strong>de</strong> eeuw.<br />
Let op <strong>de</strong> zog<strong>en</strong>aam<strong>de</strong> ‘rabatt<strong>en</strong>’ (foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)<br />
Biodivers<br />
Er staan intuss<strong>en</strong> al meer dan 3.000<br />
verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> soort<strong>en</strong> dier<strong>en</strong>, plant<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
zwamm<strong>en</strong> op <strong>de</strong> teller. Ga je zelf op pad, dan<br />
heb je veel kans om e<strong>en</strong> eekhoorn teg<strong>en</strong> te<br />
kom<strong>en</strong>. Aan <strong>de</strong> vijvers zie je met wat geluk<br />
e<strong>en</strong> ijsvogel voor<strong>bij</strong>flits<strong>en</strong> of van op e<strong>en</strong> tak<br />
loer<strong>en</strong> naar viss<strong>en</strong>, terwijl zich in <strong>de</strong> topp<strong>en</strong><br />
van <strong>de</strong> bom<strong>en</strong> e<strong>en</strong> wesp<strong>en</strong>dief schuilhoudt.<br />
In het voorjaar broedt e<strong>en</strong> reigerkolonie in het<br />
domein. In <strong>de</strong> bunkers<br />
van het voormalig militair<br />
domein hebb<strong>en</strong> vleermuiz<strong>en</strong><br />
hun overwinteringsplaats.<br />
Ga ook e<strong>en</strong>s op zoek<br />
naar <strong>de</strong> oudste boom van<br />
Het Le<strong>en</strong>. Hoeveel<br />
m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> zijn nodig om <strong>de</strong><br />
boom volledig te omarm<strong>en</strong>?<br />
IJsvogel (foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
Wijzig<strong>en</strong><strong>de</strong> op<strong>en</strong>ingsur<strong>en</strong><br />
Fiets<strong>en</strong> kan je altijd op <strong>de</strong> hoofdweg door Het Le<strong>en</strong> (<strong>de</strong> betonn<strong>en</strong> weg van Eeklo naar Oostwinkel die tuss<strong>en</strong><br />
knooppunt 57 <strong>en</strong> 54 ligt). Op weekdag<strong>en</strong> mag je ook op alle an<strong>de</strong>re verhar<strong>de</strong> pa<strong>de</strong>n fiets<strong>en</strong>. De<br />
op<strong>en</strong>ingsur<strong>en</strong> van het domein gaan mee met <strong>de</strong> seizo<strong>en</strong><strong>en</strong>: Het Le<strong>en</strong> is geslot<strong>en</strong> na zonson<strong>de</strong>rgang.<br />
Opgelet dus als je het gebied op je tocht wil doorkruis<strong>en</strong>. Kijk op www.hetle<strong>en</strong>.be voor <strong>de</strong> exacte<br />
op<strong>en</strong>ingsur<strong>en</strong>.<br />
Wan<strong>de</strong>lluss<strong>en</strong> in Het Le<strong>en</strong><br />
In Het Le<strong>en</strong> kan je vrij wan<strong>de</strong>l<strong>en</strong> of verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> gemarkeer<strong>de</strong> wan<strong>de</strong>lparcours volg<strong>en</strong>.<br />
Vraag meer info in het Bosinfoc<strong>en</strong>trum in het domein of kijk op www.hetle<strong>en</strong>.be.<br />
PRIORIJ<br />
De priorij wordt ook wel het ‘Ratt<strong>en</strong>kasteel’ g<strong>en</strong>oemd, omdat het in<br />
<strong>de</strong> 20 ste eeuw was verwaarloosd <strong>en</strong> vol ongedierte zat. In 1444<br />
kreeg <strong>de</strong> Eeklose baljuw Simon Ut<strong>en</strong>hove <strong>de</strong> toestemming om hier<br />
e<strong>en</strong> kloostergeme<strong>en</strong>schap op te richt<strong>en</strong>: het klooster Onze-Lieve-<br />
Vrouw-t<strong>en</strong>-Hove. De monnik<strong>en</strong> begonn<strong>en</strong> to<strong>en</strong> <strong>de</strong> omligg<strong>en</strong><strong>de</strong><br />
gron<strong>de</strong>n te ontginn<strong>en</strong>.<br />
De priorij heeft echter nooit veel geluk gehad. Zo war<strong>en</strong> er in het<br />
begin conflict<strong>en</strong> met <strong>de</strong> na<strong>bij</strong>geleg<strong>en</strong> parochie <strong>en</strong> in <strong>de</strong> 16 <strong>de</strong> eeuw<br />
werd <strong>de</strong> priorij door doortrekk<strong>en</strong><strong>de</strong> Franse troep<strong>en</strong> twee keer in <strong>de</strong><br />
as gelegd. De or<strong>de</strong> werd opgedoekt in <strong>de</strong> 18 <strong>de</strong> eeuw, het domein<br />
werd verkocht aan e<strong>en</strong> inwoner van Geraardsberg<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>bij</strong>na 200<br />
jaar later, na vele <strong>de</strong>c<strong>en</strong>nia van verwaarlozing, door <strong>de</strong> geme<strong>en</strong>te<br />
Waarschoot gekocht. In 1995 werd het e<strong>en</strong> beschermd monum<strong>en</strong>t<br />
<strong>en</strong> intuss<strong>en</strong> is het volledig ger<strong>en</strong>oveerd.<br />
BELLEBARGIEBOS<br />
21<br />
(foto: Toerisme <strong>Meetjesland</strong>)<br />
Tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> 15 <strong>de</strong> eeuw had dit bos e<strong>en</strong> zeer belangrijke functie als leverancier van brandhout. Het<br />
hout werd met trekschuit<strong>en</strong> (bargiën) langs <strong>de</strong> Burggrav<strong>en</strong>stroom, het Brakeleik<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> Lieve<br />
naar G<strong>en</strong>t gebracht. Ter hoogte van het bos was e<strong>en</strong> bel om zich aan te mel<strong>de</strong>n. Daar is mete<strong>en</strong><br />
<strong>de</strong> oorsprong van <strong>de</strong> naam 'Bellebargiebos' te vin<strong>de</strong>n. Het gebied wordt ook wel e<strong>en</strong>s<br />
'Kwa<strong>de</strong>boss<strong>en</strong>' g<strong>en</strong>oemd, dui<strong>de</strong>nd op <strong>de</strong> zeer dichte begroeiing t<strong>en</strong> gevolge van het<br />
hakhoutbeheer. In zo’n beheer wordt het struweel regelmatig gekapt tot aan <strong>de</strong> grond, waardoor<br />
het steeds opnieuw opschiet <strong>en</strong> dus voor lage <strong>en</strong> dichte begroeiing zorgt. E<strong>en</strong> min<strong>de</strong>r courante<br />
b<strong>en</strong>aming voor het Bellebargiebos is <strong>de</strong> ‘Bakkersboss<strong>en</strong>’, omdat <strong>de</strong> bakkers uit <strong>de</strong> buurt vroeger<br />
regelmatig bom<strong>en</strong> kwam<strong>en</strong> kapp<strong>en</strong> om hun ov<strong>en</strong>s te do<strong>en</strong> bran<strong>de</strong>n.<br />
(foto: Andy Van Kerckvoor<strong>de</strong>)
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
E<strong>en</strong> oudje on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong><br />
Naast Het Le<strong>en</strong> is het Bellebargiebos zowat<br />
het <strong>en</strong>ige grotere bosgebied in het <strong>de</strong>kzandgebied<br />
dat e<strong>en</strong> onafgebrok<strong>en</strong> voorgeschie<strong>de</strong>nis<br />
als bos heeft gek<strong>en</strong>d (zog<strong>en</strong>aamd oudbos).<br />
Dit vochtige, zure eik<strong>en</strong>bos werd dan<br />
ook nooit ontgonn<strong>en</strong> tot landbouwgrond. Het<br />
Bellebargiebos is vochtiger dan <strong>de</strong><br />
Lembeekse Boss<strong>en</strong>, omdat het niet op <strong>de</strong><br />
stuifzandrug <strong>en</strong> vlak aan <strong>de</strong> Burggrav<strong>en</strong>stroom<br />
ligt. Het bestaat grot<strong>en</strong><strong>de</strong>els uit ou<strong>de</strong><br />
eik<strong>en</strong> (waarvan sommige meer dan 200 jaar<br />
oud zijn) <strong>en</strong> beuk<strong>en</strong>. Bijzon<strong>de</strong>r waar<strong>de</strong>volle<br />
plant<strong>en</strong> zoals dalkruid, bosanemoon <strong>en</strong><br />
salomonszegel wijz<strong>en</strong> erop dat het bos e<strong>en</strong><br />
verre geschie<strong>de</strong>nis heeft. M<strong>en</strong> noemt <strong>de</strong>ze<br />
plant<strong>en</strong> daarom 'oud-bos-indicator<strong>en</strong>'.<br />
Salomonszegel<br />
De salomonszegel heeft grote bla<strong>de</strong>r<strong>en</strong> <strong>en</strong> min<strong>de</strong>r opvall<strong>en</strong><strong>de</strong> witte<br />
bloem<strong>en</strong> die als klokjes on<strong>de</strong>raan <strong>de</strong> st<strong>en</strong>gel hang<strong>en</strong>. Deze plant<br />
houdt van sappige boss<strong>en</strong> <strong>en</strong> staat meestal niet in volle zon. Uit <strong>de</strong><br />
bloem<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> bess<strong>en</strong>.<br />
De plant zou g<strong>en</strong>eeskrachtige eig<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> <strong>en</strong> on<strong>de</strong>rmeer<br />
help<strong>en</strong> teg<strong>en</strong> puist<strong>en</strong> <strong>en</strong> zwer<strong>en</strong>. Opgelet: alle plant<strong>en</strong><strong>de</strong>l<strong>en</strong>, vooral<br />
<strong>de</strong> bess<strong>en</strong>, zijn giftig <strong>bij</strong> verkeerd gebruik. Niet aan te ra<strong>de</strong>n dus om<br />
op eig<strong>en</strong> houtje uit te test<strong>en</strong>!<br />
Bosleerpad Bellebargiebos<br />
22<br />
Speciale bescherming<br />
Het Bellebargiebos is als <strong>en</strong>ige bos in het<br />
<strong>Meetjesland</strong> aangewez<strong>en</strong> als bosreservaat,<br />
waarmee bedoeld wordt dat het biologisch<br />
uitzon<strong>de</strong>rlijk waar<strong>de</strong>vol is <strong>en</strong> dus e<strong>en</strong> speciaal<br />
beschermingsstatuut heeft. Het is eig<strong>en</strong>dom<br />
van <strong>en</strong> wordt beheerd door het Ag<strong>en</strong>tschap<br />
voor Natuur <strong>en</strong> Bos.<br />
Het dood hout dat <strong>de</strong> beheer<strong>de</strong>rs er met<br />
opzet lat<strong>en</strong> ligg<strong>en</strong>, is e<strong>en</strong> thuis voor zowel<br />
pad<strong>de</strong>nstoel<strong>en</strong> als insect<strong>en</strong>, zoogdier<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
vogels.<br />
Wie goed in <strong>de</strong> bom<strong>en</strong> speurt, zal in het<br />
Bellebargiebos regelmatig e<strong>en</strong> eekhoorn of<br />
goudhaantje teg<strong>en</strong>kom<strong>en</strong> <strong>en</strong> 's nachts is <strong>de</strong><br />
bosuil er actief.<br />
(foto: Filip Van <strong>de</strong>n Bossche)<br />
(foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)<br />
In 2007 werkt<strong>en</strong> <strong>Natuurpunt</strong> Waarschoot, <strong>de</strong> lagere school 'De Lieve', <strong>de</strong> geme<strong>en</strong>telijke<br />
milieuraad van Waarschoot <strong>en</strong> het Ag<strong>en</strong>tschap voor Natuur <strong>en</strong> Bos e<strong>en</strong> bosleerpad in het<br />
gebied uit. De <strong>kaart</strong> <strong>en</strong> infofiches van het bosleerpad kan je downloa<strong>de</strong>n van<br />
www.natuurpunt.be/waarschoot.
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
BEVENDE HAZELAAR<br />
De intuss<strong>en</strong> ter ziele gegane boom (foto: Daniel Acke)<br />
LEMBEEKSE BOSSEN<br />
De moord<br />
De boom van <strong>de</strong> kapel Onze Lieve Vrouw van <strong>de</strong><br />
Bev<strong>en</strong><strong>de</strong> Hazelaar is eig<strong>en</strong>lijk e<strong>en</strong> lin<strong>de</strong>. De leg<strong>en</strong><strong>de</strong> zegt<br />
dat <strong>de</strong> boom in 1494 geplant werd door <strong>de</strong> bewoners van<br />
<strong>de</strong> wijk Oostmoer. In 1491 zou hier per abuis e<strong>en</strong> moord<br />
zijn gepleegd, volg<strong>en</strong>s <strong>de</strong> <strong>en</strong>e op Filips van Cleef,<br />
volg<strong>en</strong>s an<strong>de</strong>r<strong>en</strong> iemand die als vijand aanzi<strong>en</strong> werd. De<br />
vergissing werd te laat ingezi<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> man werd in het<br />
geheim begrav<strong>en</strong> waar nu <strong>de</strong> kapel staat. Ter herinnering<br />
aan <strong>de</strong> gruwelmoord beef<strong>de</strong>n van to<strong>en</strong> af <strong>de</strong> blaadjes van<br />
<strong>de</strong> boom… De plek werd e<strong>en</strong> be<strong>de</strong>vaartsoord. Vroeger<br />
hing ook e<strong>en</strong> busje aan <strong>de</strong> boom, waarin kooplie<strong>de</strong>n die<br />
passeer<strong>de</strong>n e<strong>en</strong> p<strong>en</strong>ning offer<strong>de</strong>n e<strong>en</strong> daarmee hoopt<strong>en</strong><br />
op e<strong>en</strong> winstgev<strong>en</strong><strong>de</strong> dag.<br />
Hazelaar of lin<strong>de</strong>?<br />
Op het ein<strong>de</strong> van <strong>de</strong> 20 ste eeuw verloor <strong>de</strong> boom e<strong>en</strong><br />
groot <strong>de</strong>el van zijn pluim<strong>en</strong>, om na wat oplapmid<strong>de</strong>l<strong>en</strong><br />
uitein<strong>de</strong>lijk in 2005 <strong>de</strong> geest te gev<strong>en</strong>. Datzelf<strong>de</strong> jaar werd<br />
<strong>de</strong> do<strong>de</strong> boom vervang<strong>en</strong> door e<strong>en</strong> nieuwe lin<strong>de</strong>.<br />
Buurtbewoners mocht<strong>en</strong> e<strong>en</strong> stukje me<strong>en</strong>em<strong>en</strong> van ‘hun’<br />
ou<strong>de</strong> Bev<strong>en</strong><strong>de</strong> Hazelaar.<br />
De Lembeekse Boss<strong>en</strong> ligg<strong>en</strong> op <strong>de</strong> oost-west-gerichte stuifzandrug van Jabbeke-Mal<strong>de</strong>gem-<br />
Stek<strong>en</strong>e (zie inleiding <strong>bij</strong> route <strong>de</strong>el 2). Deze gron<strong>de</strong>n war<strong>en</strong> niet echt geschikt als landbouwgrond.<br />
Daarom kwam in het gebied aanvankelijk e<strong>en</strong> zog<strong>en</strong>aam<strong>de</strong> wastine voor: e<strong>en</strong> mozaïek van<br />
graslan<strong>de</strong>n, droge <strong>en</strong> natte hei<strong>de</strong>, moeras, bos <strong>en</strong> struweel. De hele dorpsgeme<strong>en</strong>schap gebruikte<br />
<strong>de</strong>ze gron<strong>de</strong>n. Later werd het gebied beplant met naaldbom<strong>en</strong>, die on<strong>de</strong>rmeer wer<strong>de</strong>n gebruikt als<br />
stutt<strong>en</strong> in <strong>de</strong> mijnbouw. Om <strong>de</strong> biodiversiteit te verhog<strong>en</strong> <strong>en</strong> het gebied dus interessanter te mak<strong>en</strong><br />
voor plant<strong>en</strong> <strong>en</strong> dier<strong>en</strong>, loopt mom<strong>en</strong>teel e<strong>en</strong> omvorming naar inheems loofbos.<br />
De Lembeekse Boss<strong>en</strong> zijn eig<strong>en</strong>dom van <strong>de</strong> Vlaamse Maatschappij voor Watervoorzi<strong>en</strong>ing <strong>en</strong><br />
privé-person<strong>en</strong> <strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n beheerd in sam<strong>en</strong>werking met privé-boseig<strong>en</strong>aars <strong>en</strong> het Ag<strong>en</strong>tschap<br />
voor Natuur <strong>en</strong> Bos.<br />
(foto: Hugo Vermer<strong>en</strong>)<br />
Het Droog Vaar<strong>de</strong>k<strong>en</strong><br />
Door <strong>de</strong> Lembeekse Boss<strong>en</strong> vloeit e<strong>en</strong> waterloop<br />
die on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el is van het Kaprijks Vaar<strong>de</strong>k<strong>en</strong>. Deze<br />
waterloop werd in <strong>de</strong> mid<strong>de</strong>leeuw<strong>en</strong> gebruikt voor<br />
het vervoer<strong>en</strong> van on<strong>de</strong>rmeer zout, wol, hout <strong>en</strong><br />
st<strong>en</strong><strong>en</strong>. De weg<strong>en</strong> war<strong>en</strong> to<strong>en</strong> nog moeilijk<br />
berijdbaar, dus waterweg<strong>en</strong> war<strong>en</strong> <strong>de</strong>s te belangrijk<br />
voor han<strong>de</strong>l <strong>en</strong> nijverheid. Het kanaal begon in<br />
Kaprijke, waar e<strong>en</strong> aanlegsteiger werd geplaatst.<br />
Het Vaar<strong>de</strong>k<strong>en</strong> liep vervolg<strong>en</strong>s langs <strong>de</strong> Vaartstraat<br />
tot het dorp van Lembeke <strong>en</strong> zo naar <strong>de</strong> Heihoek<br />
on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> Le<strong>de</strong>straat. Het mond<strong>de</strong> uit in <strong>de</strong><br />
Burggrav<strong>en</strong>stroom.<br />
23
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
De goe<strong>de</strong> ligging van Kaprijke <strong>en</strong> Lembeke was interessant voor het Vaar<strong>de</strong>k<strong>en</strong>. Het raakte echter<br />
in verval tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> Tachtigjarige Oorlog, werd in 1620 terug uitgebaggerd maar is 100 jaar later<br />
terug compleet verzand. In <strong>de</strong> Lembeekse Boss<strong>en</strong> is het Vaar<strong>de</strong>k<strong>en</strong> op zijn oorspronkelijke<br />
breedte bewaard geblev<strong>en</strong>, hoewel het <strong>de</strong> laatste jar<strong>en</strong> fel is toegeslibd.<br />
Wan<strong>de</strong>lluss<strong>en</strong> ‘Lembeekse Boss<strong>en</strong>route’<br />
24<br />
Het Scheutbos: bos of woonpark?<br />
Het Scheutbos is <strong>de</strong> westelijke uitloper van<br />
<strong>de</strong> Lembeekse Boss<strong>en</strong>. Dit bos raakt<br />
steeds meer versnipperd door <strong>de</strong> verkaveling<strong>en</strong><br />
voor villawijk<strong>en</strong>. Het bos is immers<br />
zonevreemd <strong>en</strong> ligt in woonparkgebied.<br />
Nochtans is het bos vanuit wet<strong>en</strong>schappelijk<br />
oogpunt ‘biologisch waar<strong>de</strong>vol’ <strong>en</strong> op<br />
sommige plaats<strong>en</strong> zelfs ‘biologisch zeer<br />
waar<strong>de</strong>vol’. De natuur- <strong>en</strong> milieuver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong><br />
verzett<strong>en</strong> zich teg<strong>en</strong> e<strong>en</strong> ver<strong>de</strong>re<br />
versnippering van het gebied, dat e<strong>en</strong><br />
belangrijke ecologische verbinding betek<strong>en</strong>t<br />
voor plant<strong>en</strong> <strong>en</strong> dier<strong>en</strong>. Het is in e<strong>en</strong><br />
streekvisie over het <strong>Meetjesland</strong> trouw<strong>en</strong>s<br />
aangeduid als bosuitbreidingsgebied.<br />
Meer info:<br />
www.NP<strong>Meetjesland</strong>.be/beleidsdossiers/<br />
scheutbos<br />
(foto: Gaea Rysselaere)<br />
• Wan<strong>de</strong>llus omgeving Lembeekse Boss<strong>en</strong> (7 km), start aan Heihoek Lembeke;<br />
aansluit<strong>en</strong> kan ook aan knooppunt 78<br />
• Wan<strong>de</strong>llus omgeving Bellebargiebos (8 km), start aan rond punt Bellebargie<br />
Waarschoot (knooppunt 5); aansluit<strong>en</strong> kan ook aan knooppunt 11<br />
• Wan<strong>de</strong>llus omgeving Bar<strong>de</strong>laeremuseum (9 km), start kerk Lembeke (knooppunt 77)<br />
Meer info op www.toerismemeetjesland.be
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
Weg van <strong>de</strong> pa<strong>de</strong>n, het speelbos in<br />
Ravott<strong>en</strong> kan niet overal in het bos. Om dier<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
plant<strong>en</strong> ook wat a<strong>de</strong>mruimte te gunn<strong>en</strong>, wordt gevraagd<br />
om op <strong>de</strong> bestaan<strong>de</strong> pa<strong>de</strong>n te blijv<strong>en</strong>. Sinds 2006 is wel<br />
e<strong>en</strong> speelbos in <strong>de</strong> Lembeekse Boss<strong>en</strong> voorzi<strong>en</strong>. In het<br />
speelbos wor<strong>de</strong>n ge<strong>en</strong> speeltuig<strong>en</strong> geplaatst maar<br />
kunn<strong>en</strong> kin<strong>de</strong>r<strong>en</strong> wel ravott<strong>en</strong>, kamp<strong>en</strong> bouw<strong>en</strong> met<br />
natuurlijk materiaal, verstoppertje spel<strong>en</strong>,…<br />
Het speelbos ligt op het kruispunt van <strong>de</strong> Tragelstraat <strong>en</strong> <strong>de</strong><br />
Antwerpse Heirweg (teg<strong>en</strong>over het ‘Kaartershuisje’) <strong>en</strong> heeft<br />
e<strong>en</strong> oppervlakte van 4 ha. Het speelbos ligt vlak<strong>bij</strong> <strong>de</strong> parking<br />
van <strong>de</strong> Lembeekse Boss<strong>en</strong>.<br />
Meer info:<br />
www.steunpuntjeugd.be/uploads/docum<strong>en</strong>ts/Kaprijke__speelzone.pdf<br />
De ‘bunkers’ van <strong>de</strong> Hollandlinie<br />
Kazematt<strong>en</strong><br />
Doorhe<strong>en</strong> het <strong>Meetjesland</strong> lag e<strong>en</strong> Duitse ver<strong>de</strong>digingslinie die pas in 1917 van <strong>de</strong> Eerste<br />
Wereldoorlog werd ingeplant. Deze kazematt<strong>en</strong> (e<strong>en</strong> ‘bomvrij on<strong>de</strong>rkom<strong>en</strong>’) zijn e<strong>en</strong> staaltje van<br />
vernuftige Duitse architectuur, maar het bouw<strong>en</strong> zelf - met of teg<strong>en</strong> <strong>de</strong> zin - gebeur<strong>de</strong> door m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />
uit onze streek. De Hollandlinie was oorspronkelijk 75 kilometer lang <strong>en</strong> liep vanaf Knokke richting<br />
Eeklo, Lembeke, Oosteeklo <strong>en</strong> Ertvel<strong>de</strong> tot aan Antwerp<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> ‘voorlijn’ van <strong>de</strong> linie lag in Sint-<br />
Laureins. De kazematt<strong>en</strong> ston<strong>de</strong>n perfect op 300 meter van elkaar, dus je kan je voorstell<strong>en</strong> dat er<br />
heel wat zijn gebouwd… M<strong>en</strong> camoufleer<strong>de</strong> ze trouw<strong>en</strong>s door ze te be<strong>de</strong>kk<strong>en</strong> met aar<strong>de</strong>.<br />
Sommige wer<strong>de</strong>n zelfs beschil<strong>de</strong>rd <strong>en</strong> kreg<strong>en</strong> e<strong>en</strong> dakbe<strong>de</strong>kking om er uit te zi<strong>en</strong> als e<strong>en</strong> huis, stal<br />
of herberg.<br />
Sssst, vleermuis slaapt<br />
Hier <strong>en</strong> daar vin<strong>de</strong>n we nog restant<strong>en</strong> van <strong>de</strong> kazematt<strong>en</strong>, <strong>bij</strong>voorbeeld in <strong>de</strong> Lembeekse Boss<strong>en</strong>.<br />
Ze wor<strong>de</strong>n vaak gebruikt door vleermuiz<strong>en</strong>. Sommige bunkers zijn ingericht als overwinteringsplaats<br />
voor vleermuiz<strong>en</strong>. De schietgat<strong>en</strong> of e<strong>en</strong> spleet bov<strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>de</strong>ur di<strong>en</strong><strong>en</strong> als invliegop<strong>en</strong>ing.<br />
Vleermuiz<strong>en</strong> hou<strong>de</strong>n e<strong>en</strong> winterslaap <strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> koele, stabiele <strong>en</strong> rustige omgeving nodig om<br />
e<strong>en</strong> geslaagd dutje te do<strong>en</strong> tot <strong>de</strong> l<strong>en</strong>te aanbreekt. Verstoring kan do<strong>de</strong>lijk zijn voor vleermuiz<strong>en</strong> in<br />
winterslaap. Hun temperatuur zakt tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> winterslaap tot <strong>en</strong>kele gra<strong>de</strong>n bov<strong>en</strong> het vriespunt <strong>en</strong><br />
hun hart slaat slechts <strong>en</strong>kele ker<strong>en</strong> per minuut!<br />
25<br />
(foto: Hugo Vermer<strong>en</strong>)<br />
Baardvleermuis (foto: Marc Schoonackers)
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
BARDELAEREMUSEUM<br />
Ont<strong>de</strong>k het verhaal van <strong>de</strong> vroegere Meetjeslan<strong>de</strong>rs. Het museum telt meer dan 15.000<br />
museumstukk<strong>en</strong> die gaan over 105 ou<strong>de</strong> beroep<strong>en</strong>. Naast 3 museumzal<strong>en</strong> kan je e<strong>en</strong><br />
minischeepswerf, weerstation, oorlogsbunker <strong>en</strong> sprookjesbos bekijk<strong>en</strong>. Voor kin<strong>de</strong>r<strong>en</strong> is e<strong>en</strong> apart<br />
traject uitgestippeld. In <strong>de</strong> ou<strong>de</strong> boer<strong>en</strong>woning t<strong>en</strong>slotte is e<strong>en</strong> volkscafeetje met terras ingericht.<br />
Ont<strong>de</strong>k <strong>de</strong> sfeer van vroeger aan <strong>de</strong> rand van <strong>de</strong> Lembeekse Boss<strong>en</strong>!<br />
Op<strong>en</strong> ie<strong>de</strong>re zondag (14-18u) vanaf <strong>de</strong> eerste zondag van maart tot <strong>de</strong> laatste zondag van oktober.<br />
Groep<strong>en</strong>: elke weekdag te bezoek<strong>en</strong> op afspraak.<br />
Meer info: www.erfgoedcelmeetjesland.be > Wie is wie > Musea <strong>en</strong> bezoekersc<strong>en</strong>tra<br />
OOSTEEKLOSE BOSSEN<br />
Door het bos loopt <strong>de</strong> Antwerpse Heirweg (van knooppunt 20 naar 26) die, zoals zijn naam doet<br />
vermoe<strong>de</strong>n, al heel lang bestaat. De staat van <strong>de</strong> weg doet ook inzi<strong>en</strong> dat het vroeger niet altijd<br />
e<strong>en</strong> lachertje was om on<strong>de</strong>rweg te zijn... Hier wer<strong>de</strong>n trouw<strong>en</strong>s paleolithische silexst<strong>en</strong><strong>en</strong><br />
gevon<strong>de</strong>n.<br />
In <strong>de</strong> Oosteeklose Boss<strong>en</strong> is e<strong>en</strong> zone van 3 ha voorzi<strong>en</strong> als speelbos. Het werd officieel geop<strong>en</strong>d<br />
in oktober 2010 als ‘Speelbos De Slingerij’.<br />
26
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
BRONNEN<br />
www.mal<strong>de</strong>gem.be, www.natuurpunt.be/mal<strong>de</strong>gemknesselare, www.NP<strong>Meetjesland</strong>.be,<br />
www.toatsemeuln.be, www.natuurpunt.be, http://nl.wikipedia.org, www.hetle<strong>en</strong>.be,<br />
www.erfgoedcelmeetjesland.be, www.waarschoot.be, www.volksverhal<strong>en</strong>bank.be,<br />
www.drong<strong>en</strong>goedhoeve.be<br />
ANONIEM. s.a. Drong<strong>en</strong>goedhoeve, landschapsinfoc<strong>en</strong>trum <strong>Meetjesland</strong> (infofol<strong>de</strong>r).<br />
Geme<strong>en</strong>tebestuur Knesselare<br />
ANONIEM. 2009. Infogids <strong>Meetjesland</strong>. Eeklo, Toerisme <strong>Meetjesland</strong><br />
CLEPPE J., DE KESEL T., DE LUST R. et al. 1995. Het <strong>Meetjesland</strong> natuurlijk. Eeklo, Natuur <strong>en</strong><br />
Landschap <strong>Meetjesland</strong><br />
CLEPPE J., DE KESEL T., DE LUST R. et al. 1998. Streekgids <strong>Meetjesland</strong>. Eeklo, Natuur <strong>en</strong><br />
Landschap <strong>Meetjesland</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> Eecloonaar<br />
DE CLEENE M. 2006. Gids Risicoplant<strong>en</strong>. Alle giftige tuin-, kamer- <strong>en</strong> wil<strong>de</strong> plant<strong>en</strong> in België <strong>en</strong><br />
Ne<strong>de</strong>rland. G<strong>en</strong>t, Aca<strong>de</strong>mia Press<br />
DE WAELE K., HAUSTRAETE P., COPPENS X. 2005. Flora van <strong>de</strong> Vlaamse Ar<strong>de</strong>nn<strong>en</strong>. Regionale<br />
Plant<strong>en</strong>atlas Schel<strong>de</strong>-Leie 1972-2002. Regionaal Landschap Vlaamse Ar<strong>de</strong>nn<strong>en</strong>, <strong>Natuurpunt</strong>,<br />
Instituut voor Natuurbehoud<br />
DIELEMAN G. (niet gepubliceer<strong>de</strong> nota’s). Geschie<strong>de</strong>nis van <strong>de</strong> Lembeekse boss<strong>en</strong><br />
HEMMINGA M.H. 2004. Deltalandschap: natuur <strong>en</strong> landschap van Zuidwest-Ne<strong>de</strong>rland in historisch<br />
perspectief. Heink<strong>en</strong>szand, Het Zeeuwse Landschap<br />
MARTENS C. 2010. Het landschap in het <strong>Meetjesland</strong>: De veldgebie<strong>de</strong>n. In: Natuur <strong>en</strong> landschap<br />
<strong>Meetjesland</strong>, jaargang 16 nr.1. Eeklo, <strong>Natuurpunt</strong> <strong>en</strong> <strong>Partners</strong> <strong>Meetjesland</strong><br />
MARTENS C. 2011. Het landschap in het <strong>Meetjesland</strong>: Het zandige <strong>Meetjesland</strong> <strong>en</strong> het plateau van<br />
Tielt. In: Natuur <strong>en</strong> landschap <strong>Meetjesland</strong>, jaargang 17 nr.1. Eeklo, <strong>Natuurpunt</strong> <strong>en</strong> <strong>Partners</strong><br />
<strong>Meetjesland</strong><br />
MARTENS K. 2009. Bosuitbreiding in het <strong>Meetjesland</strong>: gepland of geplant? In: Natuur <strong>en</strong> landschap<br />
<strong>Meetjesland</strong>, jaargang 15 nr.3. Eeklo, <strong>Natuurpunt</strong> <strong>en</strong> <strong>Partners</strong> <strong>Meetjesland</strong><br />
VAN DER MEIJDEN R. 2005. Heukels’ Flora van Ne<strong>de</strong>rland. Groning<strong>en</strong>, Wolters-Noordhoff<br />
VAN LANDUYT W. et al. 2006. Atlas van <strong>de</strong> Flora van Vlaan<strong>de</strong>r<strong>en</strong> <strong>en</strong> het Brussels Gewest. Brussel,<br />
Instituut voor natuur- <strong>en</strong> boson<strong>de</strong>rzoek, Nationale Plant<strong>en</strong>tuin van België <strong>en</strong> Flo.wer.<br />
VEREECKE L. 1971. In: Ons <strong>Meetjesland</strong><br />
VERSTRAETE A. 2000-2001. De Hollandlinie van Balgerhoeke tot Lembeke. In: <strong>de</strong> Eeklose<br />
Dobbelgebakk<strong>en</strong>e, 9 <strong>de</strong> jaargang nr.4; 10 <strong>de</strong> jaargang nr.1<br />
27
Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />
COLOFON<br />
Dit is e<strong>en</strong> uitgave van <strong>Natuurpunt</strong> <strong>en</strong> <strong>Partners</strong><br />
<strong>Meetjesland</strong> i.s.m. <strong>de</strong> <strong>Natuurpunt</strong>-af<strong>de</strong>ling<strong>en</strong><br />
Aalter, Eeklo-Kaprijke-Evergem <strong>en</strong><br />
Mal<strong>de</strong>gem-Knesselare, mei 2011<br />
Niets uit <strong>de</strong>ze uitgave mag verm<strong>en</strong>igvuldigd<br />
<strong>en</strong>/of op<strong>en</strong>baar gemaakt wor<strong>de</strong>n door mid<strong>de</strong>l<br />
van druk, kopie of welke wijze dan ook,<br />
zon<strong>de</strong>r voorafgaan<strong>de</strong> <strong>en</strong> schriftelijke<br />
toestemming van <strong>Natuurpunt</strong> <strong>en</strong> <strong>Partners</strong><br />
<strong>Meetjesland</strong> vzw <strong>en</strong> mits bronvermelding.<br />
Deze brochure di<strong>en</strong>t als achtergrond <strong>bij</strong> <strong>de</strong><br />
<strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se<br />
boss<strong>en</strong>’. Deze <strong>kaart</strong> kost 2 euro <strong>en</strong> is te koop<br />
<strong>bij</strong> <strong>Natuurpunt</strong> <strong>en</strong> <strong>Partners</strong> <strong>Meetjesland</strong>, <strong>de</strong><br />
<strong>Meetjesland</strong>se <strong>Natuurpunt</strong>-af<strong>de</strong>ling<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
Toerisme <strong>Meetjesland</strong>.<br />
28<br />
Met <strong>de</strong> steun van <strong>de</strong> provincie Oost-<br />
Vlaan<strong>de</strong>r<strong>en</strong><br />
Redactie <strong>en</strong> concept: Christine De Bie, Kurt<br />
De Kesel, Stev<strong>en</strong> Degraer, Ko<strong>en</strong> Mart<strong>en</strong>s,<br />
Gaea Rysselaere, Guido Ste<strong>en</strong>kiste, Eti<strong>en</strong>ne<br />
Vanaelst<br />
Eindredactie <strong>en</strong> lay-out: Gaea Rysselaere<br />
Met dank aan ie<strong>de</strong>re<strong>en</strong> die hielp <strong>bij</strong> het<br />
verwez<strong>en</strong>lijk<strong>en</strong> van <strong>de</strong>ze brochure <strong>en</strong> <strong>de</strong><br />
<strong>bij</strong>hor<strong>en</strong><strong>de</strong> fiets- <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l<strong>kaart</strong><br />
Op stap met e<strong>en</strong> gids<br />
Wil je fiets<strong>en</strong> of wan<strong>de</strong>l<strong>en</strong> sam<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> natuurgids? Reserver<strong>en</strong> kan <strong>bij</strong> <strong>Natuurpunt</strong> <strong>en</strong> <strong>Partners</strong><br />
<strong>Meetjesland</strong>, 09 377 93 00, info@NP<strong>Meetjesland</strong>.be, www.NP<strong>Meetjesland</strong>.be/natuurgids.<br />
Steun onze natuurgebie<strong>de</strong>n<br />
Steun <strong>de</strong> natuurgebie<strong>de</strong>n van <strong>Natuurpunt</strong> met e<strong>en</strong> gift. Je ontvangt e<strong>en</strong> fiscaal attest voor gift<strong>en</strong><br />
vanaf 40 euro, waarmee je tot 40% van het bedrag kan terugkrijg<strong>en</strong> via je belasting<strong>en</strong>.<br />
Overschrijv<strong>en</strong> kan op rek<strong>en</strong>ing BE56 2930 2120 7588 met vermelding van het natuur-gebied dat je<br />
wil steun<strong>en</strong> (<strong>bij</strong>voorbeeld 'projectnr. 6639 Torrebos', 'projectnr. 6627 Mal<strong>de</strong>gemveld' of ‘projectnr.<br />
6684 Keigatbos’).<br />
Op www.NP<strong>Meetjesland</strong>.be/natuurgebie<strong>de</strong>n vind je e<strong>en</strong> overzicht van alle <strong>Meetjesland</strong>se<br />
natuurgebie<strong>de</strong>n die je kan steun<strong>en</strong>.<br />
Word lid van <strong>Natuurpunt</strong><br />
Je ontvangt naast e<strong>en</strong> welkomstpakket ook e<strong>en</strong> heleboel tijdschrift<strong>en</strong>. Schrijf 24 euro over op<br />
rek<strong>en</strong>ing BE17 2300 0442 3321 van <strong>Natuurpunt</strong>, Coxiestraat 11, 2800 Mechel<strong>en</strong>, met vermelding<br />
‘Nieuw lid actie <strong>Meetjesland</strong>’. Meer info: www.natuurpunt.be<br />
Contacteer ons<br />
<strong>Natuurpunt</strong> <strong>en</strong> <strong>Partners</strong> <strong>Meetjesland</strong>, stationsgebouw, K. Astridplein 1, 9900 Eeklo, 09 377 93 00,<br />
info@NP<strong>Meetjesland</strong>.be, www.NP<strong>Meetjesland</strong>.be