16.09.2013 Views

infobrochure bij de kaart - Natuurpunt en Partners Meetjesland (NPM)

infobrochure bij de kaart - Natuurpunt en Partners Meetjesland (NPM)

infobrochure bij de kaart - Natuurpunt en Partners Meetjesland (NPM)

SHOW MORE
SHOW LESS

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

INFOBROCHURE BIJ DE KAART<br />

‘FIETS EN WANDEL IN DE MEETJESLANDSE BOSSEN’<br />

VERSIE 1 - MEI 2011


INHOUD<br />

Route <strong>de</strong>el 1: fiets<strong>en</strong> door <strong>de</strong> woeste vel<strong>de</strong>n .....................................................................................................1<br />

Route <strong>de</strong>el 2: doortrapp<strong>en</strong> in <strong>de</strong> zandgrond.......................................................................................................5<br />

Burkel ..........................................................................................................................................................8<br />

Papinglo ......................................................................................................................................................8<br />

Torrebos......................................................................................................................................................9<br />

N44..............................................................................................................................................................9<br />

Drong<strong>en</strong>goedbos ......................................................................................................................................10<br />

Drong<strong>en</strong>goedhoeve ..................................................................................................................................14<br />

Meer bos gepland of geplant? ..................................................................................................................14<br />

E<strong>en</strong> stil gebied? ........................................................................................................................................15<br />

Natuurgebied Het Mal<strong>de</strong>gemveld .............................................................................................................15<br />

Piet<strong>en</strong>driesmol<strong>en</strong> ......................................................................................................................................17<br />

Keigatbos ..................................................................................................................................................18<br />

Schipdonkkanaal.......................................................................................................................................18<br />

Het Le<strong>en</strong>....................................................................................................................................................19<br />

Priorij .........................................................................................................................................................21<br />

Bellebargiebos ..........................................................................................................................................21<br />

Bev<strong>en</strong><strong>de</strong> Hazelaar ....................................................................................................................................23<br />

Lembeekse Boss<strong>en</strong> ..................................................................................................................................23<br />

Bar<strong>de</strong>laeremuseum...................................................................................................................................26<br />

Oosteeklose Boss<strong>en</strong> .................................................................................................................................26<br />

Bronn<strong>en</strong> ............................................................................................................................................................27<br />

Colofon .............................................................................................................................................................28<br />

VERSIE 1 - MEI 2011


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

ROUTE DEEL 1:<br />

FIETSEN DOOR DE WOESTE VELDEN<br />

Tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong>ze route fiets je in <strong>en</strong> rond het Drong<strong>en</strong>goedbos. Hoewel dit nog steeds het grootste<br />

aane<strong>en</strong>geslot<strong>en</strong> bos van Oost-Vlaan<strong>de</strong>r<strong>en</strong> is, strekte het zich eeuw<strong>en</strong> gele<strong>de</strong>n nog veel ver<strong>de</strong>r<br />

uit. Fiets <strong>en</strong> ga op zoek naar <strong>de</strong> geschie<strong>de</strong>nis <strong>en</strong> <strong>de</strong> restant<strong>en</strong> van dit ooit gevaarlijke woud vol<br />

struikrovers <strong>en</strong> wil<strong>de</strong> beest<strong>en</strong>.<br />

• Mogelijke startplaats:<br />

> parking Vlaams Gewest, Drong<strong>en</strong>goedweg in Knesselare; als je op <strong>de</strong> weg met je rug<br />

naar <strong>de</strong> parking staat, sla je linksaf richting natuurgebied Mal<strong>de</strong>gemveld. Op het ein<strong>de</strong> van<br />

<strong>de</strong> weg vind je <strong>de</strong> eerste markering naar knooppunt 75.<br />

• Routes:<br />

> Volledige route: P1 (rug naar <strong>de</strong> parking, linksaf) - 71 - 68 - 64 - 23 - 20 - 69 - 14 - 11 - 9<br />

- 77 - 82 - 86 - 79 - 93 - 82 - 89 - 74 - 70 - 66 - 52 - 53 - 65 - 67 - 64 - 68 - richting 75 <strong>en</strong><br />

aan restaurant Jagershof rechts afslaan naar P1 (58 km)<br />

> Deel rond Burkel: P1 (rug naar <strong>de</strong> parking, linksaf) - 71 - 69 - 14 - 11 - 9 - 77 - 82 - 86 -<br />

79 - 93 - 82 - 75 - richting 68 <strong>en</strong> aan restaurant Jagershof rechts afslaan naar P1 (36 km)<br />

> Deel rond Keigatbos: P1 (rug naar <strong>de</strong> parking, rechtsaf <strong>en</strong> aan restaurant Jagershof<br />

rechts afslaan) - 75 - 82 - 89 - 74 - 70 - 66 - 52 - 53 - 65 - 67 - 64 - 68 - richting 75 <strong>en</strong> aan<br />

restaurant Jagershof rechts afslaan naar P1 (23 km)<br />

1<br />

(foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

Quanta cuesta?<br />

In het gebied van <strong>en</strong> rond het Drong<strong>en</strong>goed<br />

ligt <strong>de</strong> cuesta van Oe<strong>de</strong>lem-Zomergem. Dit is<br />

e<strong>en</strong> asymmetrische heuvelrug, ontstaan door<br />

<strong>de</strong> afwisseling van har<strong>de</strong> <strong>en</strong> zachte, licht<br />

hell<strong>en</strong><strong>de</strong> geste<strong>en</strong>telag<strong>en</strong> in <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rgrond<br />

(zie figuur). De cuesta heeft e<strong>en</strong> zachte<br />

helling in noor<strong>de</strong>lijke richting <strong>en</strong> e<strong>en</strong> steile<br />

helling in zui<strong>de</strong>lijke richting. Het hoogste punt<br />

van <strong>de</strong> cuesta ligt op 29 meter bov<strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

zeespiegel, in Zomergem.<br />

Op <strong>de</strong>ze route voel je <strong>de</strong> cuesta heel goed<br />

tuss<strong>en</strong> knooppunt 74 <strong>en</strong> 89. Opgelet, hier<br />

moet je ev<strong>en</strong> klimm<strong>en</strong>!<br />

Het ontstaan van <strong>de</strong> cuesta Oe<strong>de</strong>lem-Zomergem<br />

(figuur: Chantal Mart<strong>en</strong>s)<br />

DE LEGENDE VAN DE BEZEMBINDERS<br />

2<br />

Van bos naar veld<br />

De arme zandgron<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> streek rond<br />

Mal<strong>de</strong>gem, Knesselare <strong>en</strong> Zomergem war<strong>en</strong><br />

oorspronkelijk begroeid met e<strong>en</strong> dicht bos<br />

van eik<strong>en</strong> <strong>en</strong> berk<strong>en</strong>. De natte, laaggeleg<strong>en</strong><br />

gron<strong>de</strong>n war<strong>en</strong> ve<strong>en</strong>moerass<strong>en</strong>. Zo’n 5.000<br />

jaar gele<strong>de</strong>n ontston<strong>de</strong>n hier <strong>de</strong> eerste vaste<br />

ne<strong>de</strong>rzetting<strong>en</strong>, waarrond kleine stukk<strong>en</strong> bos<br />

ontgonn<strong>en</strong> <strong>en</strong> akkertjes aangelegd wer<strong>de</strong>n. In<br />

<strong>de</strong> omligg<strong>en</strong><strong>de</strong> boss<strong>en</strong> sprokkel<strong>de</strong>n <strong>de</strong><br />

bewoners hout <strong>en</strong> graas<strong>de</strong> het vee. Bos dat<br />

na verloop van tijd volledig ge<strong>de</strong>gra<strong>de</strong>erd<br />

was tot ‘graasland’ kreeg in <strong>de</strong> mid<strong>de</strong>leeuw<strong>en</strong><br />

<strong>de</strong> naam ‘wastina’ <strong>en</strong> later <strong>de</strong> naam ‘veld’.<br />

Rond het Drong<strong>en</strong>goed ontston<strong>de</strong>n <strong>de</strong> eerste<br />

zog<strong>en</strong>aam<strong>de</strong> ‘veldgebie<strong>de</strong>n’ vermoe<strong>de</strong>lijk in<br />

<strong>de</strong> 10 <strong>de</strong> eeuw.<br />

De bezembin<strong>de</strong>rs<br />

De vel<strong>de</strong>n war<strong>en</strong> oorspronkelijk eig<strong>en</strong>dom<br />

van <strong>de</strong> Graaf van Vlaan<strong>de</strong>r<strong>en</strong>. De lokale<br />

dorpsgeme<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> mocht<strong>en</strong> <strong>de</strong> gron<strong>de</strong>n<br />

gebruik<strong>en</strong>. Ze liet<strong>en</strong> er on<strong>de</strong>rmeer hun vee<br />

graz<strong>en</strong>. Bezembin<strong>de</strong>rs gebruikt<strong>en</strong> berk, brem<br />

<strong>en</strong> struikhei<strong>de</strong> voor het mak<strong>en</strong> van bezems.<br />

Vergeet niet om in Kleit e<strong>en</strong> bewoner te<br />

vrag<strong>en</strong> naar <strong>de</strong> leg<strong>en</strong><strong>de</strong> van <strong>de</strong><br />

bezembin<strong>de</strong>rs!<br />

Lang gele<strong>de</strong>n leef<strong>de</strong> in <strong>de</strong> boss<strong>en</strong> van Kleit e<strong>en</strong> bezembin<strong>de</strong>r. Hij moest hard werk<strong>en</strong> om het hoofd<br />

bov<strong>en</strong> water kunn<strong>en</strong> te hou<strong>de</strong>n. Op e<strong>en</strong> dag wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong> stille boss<strong>en</strong> opgeschrikt door e<strong>en</strong> grootse<br />

jacht. E<strong>en</strong> indrukwekk<strong>en</strong>d onweer kwam <strong>de</strong> jacht echter verstor<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> jagers drop<strong>en</strong> af. Eén van<br />

h<strong>en</strong> was tij<strong>de</strong>ns het achtervolg<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> wild beest te ver afgedwaald. Hij kon schuil<strong>en</strong> <strong>bij</strong> <strong>de</strong><br />

arme bezembin<strong>de</strong>r, waar hij gastvrij werd ontvang<strong>en</strong>. De e<strong>de</strong>lman trok zijn og<strong>en</strong> op<strong>en</strong> to<strong>en</strong> hij <strong>de</strong><br />

armoedige leefomstandighe<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> bezembin<strong>de</strong>r zag. Hij vroeg <strong>de</strong> bezembin<strong>de</strong>r wat hij kon<br />

do<strong>en</strong> om zijn zorg<strong>en</strong> te verlicht<strong>en</strong>. Het <strong>en</strong>ige wat <strong>de</strong> bezembin<strong>de</strong>r vroeg, was om berk<strong>en</strong>rijs te<br />

mog<strong>en</strong> snij<strong>de</strong>n dat overvloedig te vin<strong>de</strong>n was in <strong>de</strong> boss<strong>en</strong>.<br />

De e<strong>de</strong>lman hield zijn woord <strong>en</strong> niet veel later bracht e<strong>en</strong> bo<strong>de</strong> e<strong>en</strong> perkam<strong>en</strong>t met daarop <strong>de</strong><br />

overe<strong>en</strong>komst, on<strong>de</strong>rtek<strong>en</strong>d door <strong>de</strong> Graaf van Vlaan<strong>de</strong>r<strong>en</strong>. De e<strong>de</strong>lman was dus niemand an<strong>de</strong>rs<br />

geweest dan <strong>de</strong> Graaf van Vlaan<strong>de</strong>r<strong>en</strong>. Sindsdi<strong>en</strong> kon<strong>de</strong>n <strong>de</strong> bezembin<strong>de</strong>rs kosteloos berk<strong>en</strong>rijs<br />

snij<strong>de</strong>n in <strong>de</strong> boss<strong>en</strong>.<br />

H<strong>en</strong>drik De Lille heeft dit ou<strong>de</strong> beroep terug opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>. Om bezems te mak<strong>en</strong> heeft <strong>de</strong><br />

bezembin<strong>de</strong>r takk<strong>en</strong> nodig die hij afsnijdt tot <strong>de</strong> <strong>de</strong>r<strong>de</strong> knoop. Dankzij <strong>de</strong> sam<strong>en</strong>werking met<br />

<strong>Natuurpunt</strong> Mal<strong>de</strong>gem-Knesselare haalt <strong>de</strong>ze bezembin<strong>de</strong>r zijn rijshout uit het Mal<strong>de</strong>gemveld. Hij<br />

gebruikt het hout van <strong>en</strong>kele berk<strong>en</strong> uit dit natuurgebied voor zijn bezems. En zo is e<strong>en</strong> stukje<br />

lokale traditie terug tot lev<strong>en</strong> gewekt!


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

Lev<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> hei<strong>de</strong> <strong>en</strong> bos<br />

De aanwezigheid van <strong>de</strong> cuesta van<br />

Oe<strong>de</strong>lem-Zomergem is door <strong>de</strong> eeuw<strong>en</strong> he<strong>en</strong><br />

bepal<strong>en</strong>d geweest voor het uitzicht van dit<br />

gebied. Tij<strong>de</strong>ns het fiets<strong>en</strong> zal je <strong>de</strong><br />

glooiing<strong>en</strong> van <strong>de</strong> cuesta in <strong>de</strong> b<strong>en</strong><strong>en</strong> voel<strong>en</strong>.<br />

Op <strong>de</strong> armste gron<strong>de</strong>n in <strong>de</strong>ze streek groei<strong>de</strong><br />

hei<strong>de</strong> <strong>en</strong> brem. De iets rijkere gron<strong>de</strong>n<br />

wer<strong>de</strong>n gek<strong>en</strong>merkt door schraal grasland.<br />

Vel<strong>de</strong>n die m<strong>en</strong> min<strong>de</strong>r int<strong>en</strong>sief gebruikte,<br />

wer<strong>de</strong>n ing<strong>en</strong>om<strong>en</strong> door els <strong>en</strong> wilg (op <strong>de</strong><br />

nattere gron<strong>de</strong>n) <strong>en</strong> zomereik, hazelaar <strong>en</strong><br />

berk (op <strong>de</strong> drogere gron<strong>de</strong>n). De weinig<br />

aangetaste boss<strong>en</strong> die tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong><br />

mid<strong>de</strong>leeuw<strong>en</strong> nog aanwezig war<strong>en</strong>, maakt<strong>en</strong><br />

steevast <strong>de</strong>el uit van het jachtgebied van <strong>de</strong><br />

Graaf van Vlaan<strong>de</strong>r<strong>en</strong>.<br />

Van veld terug naar bos<br />

Vanaf <strong>de</strong> 13 <strong>de</strong> eeuw wer<strong>de</strong>n grote <strong>de</strong>l<strong>en</strong> van<br />

het Mal<strong>de</strong>gemveld verkocht aan abdij<strong>en</strong>,<br />

waaron<strong>de</strong>r het Drong<strong>en</strong>goed , Burkel <strong>en</strong><br />

Papinglo . Omdat <strong>de</strong> abdij<strong>en</strong> niet in staat<br />

war<strong>en</strong> alle gron<strong>de</strong>n zelf te bewerk<strong>en</strong>, wer<strong>de</strong>n<br />

al vrij snel gron<strong>de</strong>n in pacht gegev<strong>en</strong>. De<br />

omzetting van veld in akkerland bleek echter<br />

weinig r<strong>en</strong>dabel <strong>en</strong> veel hoeves raakt<strong>en</strong><br />

geruïneerd. In het begin van <strong>de</strong> 18 <strong>de</strong> eeuw<br />

was het to<strong>en</strong>malige ‘Mal<strong>de</strong>gemveldt‘ dus nog<br />

steeds voor het grootste <strong>de</strong>el veldlandschap.<br />

3<br />

Grote <strong>de</strong>l<strong>en</strong> van dat veldgebied wer<strong>de</strong>n<br />

halverwege <strong>de</strong> 18 <strong>de</strong> eeuw opnieuw bebost.<br />

De abdij van Drong<strong>en</strong> startte als eerste met<br />

e<strong>en</strong> algem<strong>en</strong>e herbebossing van zijn<br />

gron<strong>de</strong>n: het geruïneer<strong>de</strong> landbouwbedrijf<br />

werd omgezet in e<strong>en</strong> c<strong>en</strong>trum voor bosbouw.<br />

Later ging ook <strong>de</strong> abdij Ter Duin<strong>en</strong> aan <strong>de</strong><br />

slag in Burkel <strong>en</strong> <strong>de</strong> Sint-Baafsabdij in<br />

Papinglo. Bestaan<strong>de</strong> gracht<strong>en</strong> wer<strong>de</strong>n<br />

uitgediept <strong>en</strong> nieuwe gracht<strong>en</strong> wer<strong>de</strong>n<br />

gegrav<strong>en</strong>. Op <strong>de</strong> natste gron<strong>de</strong>n wer<strong>de</strong>n<br />

rabatt<strong>en</strong> aangelegd (langwerpige ophoging<strong>en</strong><br />

afgewisseld door greppels). Dan pas wer<strong>de</strong>n<br />

op e<strong>en</strong> zeer systematische manier loofbom<strong>en</strong><br />

(vooral eik<strong>en</strong>) aangeplant. Nog steeds valt<br />

hier <strong>en</strong> daar het typisch dambordvormig<br />

drev<strong>en</strong>patroon op van <strong>de</strong> to<strong>en</strong> aangeleg<strong>de</strong><br />

drev<strong>en</strong>, zoals <strong>bij</strong>voorbeeld in het<br />

Drong<strong>en</strong>goedbos of Burkel . Later werd<br />

het loofbos omgevormd naar naaldbos,<br />

omdat dit e<strong>en</strong> kortere omlooptijd <strong>en</strong> dus e<strong>en</strong><br />

sneller r<strong>en</strong><strong>de</strong>m<strong>en</strong>t had.<br />

Het bos wordt akker<br />

In <strong>de</strong> 19 <strong>de</strong> eeuw wer<strong>de</strong>n grote <strong>de</strong>l<strong>en</strong> bos dan<br />

weer omgezet naar akkerland, on<strong>de</strong>rmeer als<br />

gevolg van <strong>de</strong> sterke bevolkingsdruk. Het<br />

18 <strong>de</strong> -eeuwse dambordvormig drev<strong>en</strong>patroon<br />

werd <strong>bij</strong> <strong>de</strong>ze omzetting grot<strong>en</strong><strong>de</strong>els<br />

behou<strong>de</strong>n. Rond het begin van <strong>de</strong> 20 ste eeuw<br />

stabiliseer<strong>de</strong> <strong>de</strong> verhouding bos-akkerland<br />

zich min of meer.<br />

(foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

E<strong>en</strong> toekomst voor het ‘woeste veld’<br />

Er zit muziek in het gebied waarin je nu fietst.<br />

Vooral <strong>de</strong> rijke natuur, <strong>de</strong> boei<strong>en</strong><strong>de</strong><br />

geschie<strong>de</strong>nis <strong>en</strong> <strong>de</strong> belevingswaar<strong>de</strong> van het<br />

Drong<strong>en</strong>goed ( <strong>en</strong> ) <strong>en</strong> omgeving scor<strong>en</strong><br />

hoog <strong>bij</strong> bezoekers. Ook het noor<strong>de</strong>lijker<br />

geleg<strong>en</strong> Torrebos , <strong>de</strong> Voss<strong>en</strong>holse<br />

Meers<strong>en</strong> (het zui<strong>de</strong>lijke punt tuss<strong>en</strong><br />

knooppunt 9 <strong>en</strong> 77) <strong>en</strong> <strong>de</strong> zui<strong>de</strong>lijke uitlopers<br />

van <strong>de</strong> boss<strong>en</strong> (waaron<strong>de</strong>r ook het<br />

Keigatbos ), <strong>de</strong> natuur rond <strong>de</strong> Spl<strong>en</strong>terbeek<br />

<strong>en</strong> kleinere bronboss<strong>en</strong> met prachtige<br />

bloem<strong>en</strong>tapijt<strong>en</strong> in het voorjaar ( <strong>en</strong> )<br />

hor<strong>en</strong> <strong>bij</strong> het grotere Drong<strong>en</strong>goedgebied.<br />

Het Ag<strong>en</strong>tschap voor Natuur <strong>en</strong> Bos (ANB)<br />

stel<strong>de</strong> daarom e<strong>en</strong> toekomstvisie voor het<br />

gebied op, sam<strong>en</strong> met <strong>de</strong> betrokk<strong>en</strong> actor<strong>en</strong>.<br />

Er zijn 2 mogelijke sc<strong>en</strong>ario’s: het businessas-usual-sc<strong>en</strong>ario<br />

<strong>en</strong> het sc<strong>en</strong>ario voor<br />

natuur-, bos- <strong>en</strong> landschapsontwikkeling. In<br />

het eerste sc<strong>en</strong>ario wor<strong>de</strong>n vooral <strong>de</strong><br />

gebie<strong>de</strong>n ver<strong>de</strong>r ontwikkeld die mom<strong>en</strong>teel<br />

e<strong>en</strong> 'gro<strong>en</strong>e' bestemming hebb<strong>en</strong>. Zo wordt<br />

gedacht aan e<strong>en</strong> aangepast beheer van <strong>de</strong><br />

bestaan<strong>de</strong> poel<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> aanleg van nieuwe<br />

poel<strong>en</strong>, <strong>de</strong> omvorming van naaldboss<strong>en</strong> tot<br />

gevarieer<strong>de</strong> loofboss<strong>en</strong>, <strong>de</strong> uitbreiding <strong>en</strong><br />

verbinding van <strong>de</strong> bestaan<strong>de</strong> percel<strong>en</strong> hei<strong>de</strong><br />

<strong>en</strong> heischrale graslan<strong>de</strong>n <strong>en</strong> <strong>de</strong> aanleg van<br />

e<strong>en</strong> vlot bereikbare <strong>en</strong> aantrekkelijke<br />

speelzone.<br />

In e<strong>en</strong> meer ambitieus sc<strong>en</strong>ario gaat m<strong>en</strong><br />

e<strong>en</strong> stap ver<strong>de</strong>r: het omgev<strong>en</strong><strong>de</strong> landschap<br />

wordt verwev<strong>en</strong> met het gebied Drong<strong>en</strong>goed<br />

tot e<strong>en</strong> meer robuust sam<strong>en</strong>hang<strong>en</strong>d natuur-<br />

EEN BEHEERPLAN: WAT EN WAAROM?<br />

4<br />

<strong>en</strong> bosgebied. Zo <strong>de</strong>nkt m<strong>en</strong> aan <strong>de</strong> realisatie<br />

van landschappelijke <strong>en</strong> recreatieve<br />

verbinding<strong>en</strong>. Dat moet lei<strong>de</strong>n tot e<strong>en</strong><br />

uitgebrei<strong>de</strong>r netwerk voor zachte recreatie,<br />

maar vraagt e<strong>en</strong> goe<strong>de</strong> aanpak van <strong>de</strong><br />

mobiliteit. E<strong>en</strong> spectaculair i<strong>de</strong>e in dit<br />

sc<strong>en</strong>ario is <strong>de</strong> aanleg van e<strong>en</strong> ecoduct langs<br />

<strong>de</strong> N44 om het Drong<strong>en</strong>goedbos met<br />

Burkelbos te verbin<strong>de</strong>n. Dit multifunctionele<br />

ecoduct zou niet <strong>en</strong>kel voor e<strong>en</strong> veilige<br />

oversteek voor reeën moet<strong>en</strong> zorg<strong>en</strong> maar<br />

ook voor wan<strong>de</strong>laars <strong>en</strong> fietsers, gecombineerd<br />

met e<strong>en</strong> parking <strong>en</strong> e<strong>en</strong> goed uitgerust<br />

onthaalpunt voor bezoekers. Mom<strong>en</strong>teel<br />

kunn<strong>en</strong> bezoekers parker<strong>en</strong> op <strong>de</strong> ANBparking<br />

of aan het Jagershof (Drong<strong>en</strong>goedweg)<br />

of in <strong>de</strong> woonkern van Ursel. Het ecoduct<br />

(gecombineerd met e<strong>en</strong> onthaalpunt <strong>en</strong><br />

parking) wordt als i<strong>de</strong>e geïntegreerd in <strong>de</strong><br />

hele planvorming rond <strong>de</strong> N44. De haalbaarheid<br />

ervan wordt mom<strong>en</strong>teel nog on<strong>de</strong>rzocht.<br />

Sam<strong>en</strong> met geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, ver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

an<strong>de</strong>re maatschappelijke actor<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n<br />

zowel elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> uit het eerste als het twee<strong>de</strong><br />

sc<strong>en</strong>ario uitgewerkt. Dat moet <strong>de</strong> kom<strong>en</strong><strong>de</strong><br />

jar<strong>en</strong> zorg<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> beter toegankelijk<br />

gebied.<br />

Meer informatie <strong>bij</strong> het Ag<strong>en</strong>tschap voor Natuur<br />

<strong>en</strong> Bos, Gebr. Van Eyckstraat 2-6, 9000 G<strong>en</strong>t,<br />

09 265 46 40, ovl.anb@vlaan<strong>de</strong>r<strong>en</strong>.be. Bestel <strong>de</strong><br />

toekomstvisie ‘E<strong>en</strong> duurzame visie voor het<br />

gebied Drong<strong>en</strong>goed’ op dit adres of download ze<br />

op www.natuur<strong>en</strong>bos.be > Nuttige links <strong>en</strong><br />

informatie > domein<strong>en</strong> > Oost-Vlaan<strong>de</strong>r<strong>en</strong> ><br />

Drong<strong>en</strong>goed<br />

E<strong>en</strong> groot bos- <strong>en</strong> natuurgebied als het Drong<strong>en</strong>goed heeft e<strong>en</strong> goed uitgetek<strong>en</strong>d plan nodig. Zo’n<br />

plan biedt oplossing<strong>en</strong> voor mobiliteit <strong>en</strong> toegankelijkheid: waar zijn auto’s, fietsers, voetgangers,<br />

ruiters,… toegelat<strong>en</strong>? Hoe br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> we bezoekers op <strong>de</strong> hoogte van dat netwerk van weg<strong>en</strong>? E<strong>en</strong><br />

beheerplan geeft ook richtlijn<strong>en</strong> over het on<strong>de</strong>rhoud van het gebied. Bom<strong>en</strong> kapp<strong>en</strong>? Welke<br />

drev<strong>en</strong> toegankelijk mak<strong>en</strong> <strong>en</strong> welke <strong>de</strong>l<strong>en</strong> met rust lat<strong>en</strong> om <strong>de</strong> natuur haar vrije gang te lat<strong>en</strong>?<br />

Do<strong>de</strong> dier<strong>en</strong> lat<strong>en</strong> ligg<strong>en</strong> of opruim<strong>en</strong>? Jacht toelat<strong>en</strong>?<br />

Het Ag<strong>en</strong>tschap voor Natuur <strong>en</strong> Bos is bezig met e<strong>en</strong><br />

uitgebreid bosbeheerplan voor het Drong<strong>en</strong>goed, dat teg<strong>en</strong><br />

eind 2012 uitgewerkt moet zijn. De eerste concrete stapp<strong>en</strong><br />

als uitwerking van <strong>de</strong> Drong<strong>en</strong>goedvisie wor<strong>de</strong>n mom<strong>en</strong>teel<br />

gezet, sam<strong>en</strong> met <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re terreinbeheer<strong>de</strong>rs zoals<br />

<strong>Natuurpunt</strong>, Def<strong>en</strong>sie <strong>en</strong> privé-boseig<strong>en</strong>aars. Voor dit<br />

beheerplan baseert ANB zich op het docum<strong>en</strong>t ‘E<strong>en</strong><br />

duurzame visie voor het gebied Drong<strong>en</strong>goed’, waarin <strong>de</strong><br />

krijtlijn<strong>en</strong> voor <strong>de</strong> toekomst van het gebied zijn uitgetek<strong>en</strong>d.<br />

Plagg<strong>en</strong> is e<strong>en</strong> vorm van natuurbeheer: door<br />

het weghal<strong>en</strong> van <strong>de</strong> bov<strong>en</strong>ste bo<strong>de</strong>mlaag<br />

krijg<strong>en</strong> za<strong>de</strong>n van zeldzame plant<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />

nieuwe kans (foto: ANB)


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

ROUTE DEEL 2:<br />

DOORTRAPPEN IN DE ZANDGROND<br />

Tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong>ze route fiets je op <strong>en</strong> langs <strong>de</strong> historische Vlaamse Vallei. Je ziet dat het landschap<br />

<strong>en</strong> <strong>de</strong> boss<strong>en</strong> an<strong>de</strong>rs zijn dan rond het Drong<strong>en</strong>goed. Na je fietstocht begrijp je waarom.<br />

• Mogelijke startplaats<strong>en</strong>:<br />

> parking provinciaal domein Het Le<strong>en</strong>, G<strong>en</strong>tseste<strong>en</strong>weg 80 in Eeklo<br />

> parking Lembeekse Boss<strong>en</strong>, Tragelstraat in Lembeke<br />

• Routes:<br />

> Volledige route vanuit Het Le<strong>en</strong>: P2 (rug naar <strong>de</strong> parking, rechtsaf) - 54 - 56 - 65 - 53 -<br />

59 - 9 - 13 - 3 - 5 - 11 - 17 - 20 - 71 - 78 - 88 - 62 - 58 - 57 - P2 (43 km)<br />

> Deel rond Het Le<strong>en</strong>: P2 (rug naar <strong>de</strong> parking, rechtsaf) - 54 - 56 - 65 - 53 - 59 - 9 - 13 - 3<br />

- 58 - 57 - P2 (22 km)<br />

> Volledige route vanuit <strong>de</strong> Lembeekse Boss<strong>en</strong>: P3 (terug naar <strong>de</strong> hoofdweg fiets<strong>en</strong>) -<br />

78 - 88 - 62 - 58 - 57 - 54 - 56 - 65 - 53 - 59 - 9 - 13 - 3 - 5 - 11 - 17 - 20 - 71 - 78 - P3<br />

> Deel rond <strong>de</strong> Lembeekse Boss<strong>en</strong>: P3 (terug naar <strong>de</strong> hoofdweg fiets<strong>en</strong>) - 78 - 88 - 62 -<br />

58 - 3 - 5 - 11 - 17 - 20 - 71 - 78 (25 km)<br />

5<br />

(foto: Wim Acke)


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

Fiets<strong>en</strong> in het verle<strong>de</strong>n<br />

Beeld je in dat je hier tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> ijstij<strong>de</strong>n zou<br />

zijn, dan fietste je in <strong>en</strong> langs e<strong>en</strong><br />

rivier<strong>en</strong>stelsel van zo’n 20 tot 30 meter diep.<br />

De vallei strekte zich uit van Mal<strong>de</strong>gem tot<br />

Stek<strong>en</strong>e (Waasland). Later werd <strong>de</strong> Vlaamse<br />

Vallei ge<strong>de</strong>eltelijk terug opgevuld door <strong>de</strong> zee<br />

<strong>en</strong> werd materiaal afgezet door het verwil<strong>de</strong>rd<br />

rivier<strong>en</strong>stelsel. Op het ein<strong>de</strong> van <strong>de</strong> laatste<br />

ijstijd werd het afge<strong>de</strong>kt met materiaal door<br />

<strong>de</strong> wind aangevoerd vanuit <strong>de</strong> Noordzee die<br />

to<strong>en</strong> droog lag. Dit is het zog<strong>en</strong>aam<strong>de</strong><br />

<strong>de</strong>kzand, dat later nog wat werd opgehoogd<br />

door <strong>de</strong> wind <strong>en</strong> uitein<strong>de</strong>lijk e<strong>en</strong> <strong>de</strong>kzandrug<br />

vorm<strong>de</strong>.<br />

Het stuift in <strong>en</strong> rond Eeklo<br />

In het <strong>Meetjesland</strong> ontstond <strong>de</strong>ze belangrijke<br />

<strong>de</strong>kzandrug tuss<strong>en</strong> Jabbeke, Mal<strong>de</strong>gem <strong>en</strong><br />

Stek<strong>en</strong>e (zie arcering figuur). De zuidrand<br />

ervan is relatief steil <strong>en</strong> dui<strong>de</strong>lijk waarneembaar<br />

in het landschap. In noor<strong>de</strong>lijke richting<br />

helt <strong>de</strong> rug langzamer, met e<strong>en</strong> licht golv<strong>en</strong>d<br />

profiel. Deze <strong>de</strong>kzandrug is 3 tot 4 meter<br />

hoog <strong>en</strong> heeft e<strong>en</strong> sterk wissel<strong>en</strong><strong>de</strong> breedte.<br />

De nam<strong>en</strong> van heel wat strat<strong>en</strong> in <strong>de</strong> streek<br />

verwijz<strong>en</strong> wellicht naar het stuifzand van <strong>de</strong>ze<br />

<strong>de</strong>kzandrug, zoals <strong>de</strong> Zandvleuge in Eeklo.<br />

Rij je door <strong>de</strong> Lembeekse Boss<strong>en</strong> , dan is<br />

het op sommige plaats<strong>en</strong> alsof je door<br />

<strong>de</strong> duin<strong>en</strong> fietst.<br />

6<br />

Ondiepe mer<strong>en</strong><br />

Aan <strong>de</strong> zuidrand van <strong>de</strong> grote <strong>de</strong>kzandrug<br />

lag<strong>en</strong> <strong>de</strong>pressies waarin zich uitgestrekte,<br />

ondiepe mer<strong>en</strong> vorm<strong>de</strong>n die e<strong>en</strong> paar<br />

duiz<strong>en</strong>d jaar blev<strong>en</strong> bestaan. Zo ontstond ook<br />

e<strong>en</strong> kleinere <strong>de</strong>pressie ter hoogte van Het<br />

Le<strong>en</strong> . Later ontstond op <strong>de</strong>ze plaats<strong>en</strong><br />

bos. To<strong>en</strong> <strong>de</strong> m<strong>en</strong>s kwam, <strong>en</strong> dan vooral<br />

vanaf <strong>de</strong> 11 <strong>de</strong> eeuw, wer<strong>de</strong>n op geschikte<br />

gron<strong>de</strong>n buit<strong>en</strong> <strong>de</strong> vallei<strong>en</strong> steeds meer<br />

akkers aangelegd. Omdat <strong>de</strong> zandgrond in<br />

<strong>de</strong>ze streek snel uitgeput raakte, wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong><br />

akkers slechts korte tijd gebruikt. Daarna<br />

blev<strong>en</strong> ze jar<strong>en</strong>lang braak ligg<strong>en</strong>, wat tot<br />

zandverstuiving<strong>en</strong> <strong>en</strong> lokaal zelfs tot<br />

duinvorming leid<strong>de</strong>.<br />

Woeste gron<strong>de</strong>n<br />

Net als in <strong>de</strong> omgeving van het Drong<strong>en</strong>goed<br />

ontston<strong>de</strong>n ook hier zog<strong>en</strong>aam<strong>de</strong> ‘woeste<br />

gron<strong>de</strong>n’: op <strong>de</strong>ze wastines groei<strong>de</strong>n <strong>bij</strong>na<br />

ge<strong>en</strong> bom<strong>en</strong>. Het verschil is dat je hier niet <strong>de</strong><br />

stugge klei in <strong>de</strong> bo<strong>de</strong>m vindt die wel in <strong>de</strong><br />

omgeving van het Drong<strong>en</strong>goed aanwezig is.<br />

Hier groei<strong>de</strong>n struik<strong>en</strong> zoals struikhei<strong>de</strong> <strong>en</strong><br />

brem, op an<strong>de</strong>re plaats<strong>en</strong> ontstond grasland<br />

of struweel.<br />

In <strong>de</strong> mid<strong>de</strong>leeuw<strong>en</strong> wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong>ze gron<strong>de</strong>n<br />

gelei<strong>de</strong>lijk omgezet in landbouwgrond. Op<br />

stukk<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> min<strong>de</strong>r gunstige waterhuishouding<br />

leg<strong>de</strong> m<strong>en</strong> ontginningsblokk<strong>en</strong><br />

De stuifzandrug Jabbeke-Stek<strong>en</strong>e loopt dwars door <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong> (figuur: <strong>Natuurpunt</strong> <strong>en</strong> <strong>Partners</strong> <strong>Meetjesland</strong>)


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

aan, omringd door slot<strong>en</strong> <strong>en</strong> bom<strong>en</strong>rij<strong>en</strong>. In<br />

<strong>de</strong> 16 <strong>de</strong> <strong>en</strong> 17 <strong>de</strong> eeuw wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong>ze blokk<strong>en</strong><br />

opgesplitst in lange, smalle percel<strong>en</strong>. Daar<br />

ligt mete<strong>en</strong> e<strong>en</strong> mogelijke verklaring van <strong>de</strong><br />

naam ‘<strong>Meetjesland</strong>’. De term ‘meetje’ (e<strong>en</strong><br />

perceel of gemet) zou kunn<strong>en</strong> wijz<strong>en</strong> op <strong>de</strong><br />

lange, smalle percel<strong>en</strong> k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong>d voor<br />

<strong>de</strong>ze streek.<br />

Ook hier speel<strong>de</strong>n kloosters wellicht e<strong>en</strong><br />

landschappelijke rol. Zo werd vanaf <strong>de</strong> 15 <strong>de</strong><br />

eeuw het gebied rond <strong>de</strong> Priorij van<br />

Bov<strong>en</strong>: straatnam<strong>en</strong> zoals <strong>de</strong><br />

Zandvleuge in Eeklo verwijz<strong>en</strong><br />

wellicht naar <strong>de</strong> zandrug die door<br />

het gebied loopt<br />

(bron beeldmateriaal:<br />

stadsarchief Eeklo)<br />

On<strong>de</strong>r: <strong>de</strong> smalle percel<strong>en</strong> zoals<br />

getek<strong>en</strong>d in <strong>de</strong> atlas van Ferraris<br />

(1777) vall<strong>en</strong> vooral op in <strong>de</strong><br />

streek rond Eeklo, Kaprijke,<br />

Bassevel<strong>de</strong> <strong>en</strong> Waarschoot<br />

Op <strong>de</strong>ze <strong>kaart</strong> is ook het<br />

to<strong>en</strong>malige bosgebied Het Le<strong>en</strong><br />

te zi<strong>en</strong>.<br />

7<br />

Waarschoot ontgonn<strong>en</strong> door <strong>de</strong> monnik<strong>en</strong><br />

van het klooster Onze-Lieve-Vrouw-T<strong>en</strong>-<br />

Hove.<br />

Industriële vervuiling<br />

Al in <strong>de</strong> 19 <strong>de</strong> eeuw k<strong>en</strong><strong>de</strong> m<strong>en</strong> problem<strong>en</strong> met<br />

vervuiling. Het afvalwater <strong>bij</strong> het verwerk<strong>en</strong><br />

van vlas zorg<strong>de</strong> voor verontreiniging van <strong>de</strong><br />

Leie. M<strong>en</strong> besloot om het Schipdonkkanaal<br />

aan te legg<strong>en</strong> om G<strong>en</strong>t hiervan te<br />

vrijwar<strong>en</strong>.


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

BURKEL EN PAPINGLO<br />

De berk<strong>en</strong> van Burkel<br />

De naam ‘Burkel’ zou e<strong>en</strong> Germaanse<br />

oorsprong hebb<strong>en</strong> <strong>en</strong> ‘berk<strong>en</strong>bos’ betek<strong>en</strong><strong>en</strong>.<br />

Dat zou verwijz<strong>en</strong> naar <strong>de</strong> aanwezigheid van<br />

berk<strong>en</strong> in dit gebied. Burkel ligt op <strong>de</strong> gr<strong>en</strong>s<br />

van Mal<strong>de</strong>gem <strong>en</strong> Knesselare <strong>en</strong> heeft<br />

uitlopers tot in Zomergem <strong>en</strong> Oe<strong>de</strong>lem. Het<br />

to<strong>en</strong>malige gebied van zo’n 3.000 ha groot<br />

werd het ‘Mal<strong>de</strong>ghemveld’ g<strong>en</strong>oemd, terwijl<br />

die naam nu vooral verwijst naar het<br />

natuurgebied van <strong>Natuurpunt</strong> in het<br />

Drong<strong>en</strong>goed .<br />

De aanwezigheid van e<strong>en</strong> ondiepe,<br />

ondoorlat<strong>en</strong><strong>de</strong> kleilaag op vele plaats<strong>en</strong> in<br />

het to<strong>en</strong>malige Mal<strong>de</strong>ghemveld zorg<strong>de</strong> voor<br />

e<strong>en</strong> slechte waterhuishouding <strong>en</strong> <strong>de</strong> daarop<br />

geleg<strong>en</strong> zure zandgrond was zeer voedselarm.<br />

Daarom war<strong>en</strong> grote <strong>de</strong>l<strong>en</strong> van het<br />

Mal<strong>de</strong>ghemveld niet i<strong>de</strong>aal voor landbouw.<br />

De macht van abdij<strong>en</strong><br />

Vanaf <strong>de</strong> 13 <strong>de</strong> eeuw wer<strong>de</strong>n grote <strong>de</strong>l<strong>en</strong> van<br />

het to<strong>en</strong>malige Mal<strong>de</strong>ghemveld verkocht aan<br />

abdij<strong>en</strong> (lees ook <strong>de</strong> inleiding <strong>bij</strong> route <strong>de</strong>el<br />

1). In 1240 wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong> gron<strong>de</strong>n rond Papinglo<br />

eig<strong>en</strong>dom van <strong>de</strong> Sint-Baafsabdij van G<strong>en</strong>t.<br />

Twee jaar later verwierf <strong>de</strong> abdij van Drong<strong>en</strong><br />

8<br />

het Drong<strong>en</strong>goed. De abdij Ter Doest van<br />

Lissewege kocht in 1243 Burkel, dat in <strong>de</strong><br />

17 <strong>de</strong> eeuw in han<strong>de</strong>n kwam van <strong>de</strong> abdij Ter<br />

Duin<strong>en</strong> in Koksij<strong>de</strong>.<br />

Papinglo omvatte ooit zowat heel het zui<strong>de</strong>n<br />

van Kleit (e<strong>en</strong> <strong>de</strong>elgeme<strong>en</strong>te van Mal<strong>de</strong>gem).<br />

Het Nieuwhof (geleg<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> knooppunt 71<br />

<strong>en</strong> 69) zou gebouwd zijn als vernieuw<strong>de</strong><br />

versie van e<strong>en</strong> zeer ou<strong>de</strong> boer<strong>de</strong>rij met<br />

omwalling <strong>en</strong> waran<strong>de</strong>, die meer dan 600 jaar<br />

gele<strong>de</strong>n op <strong>de</strong> ‘binn<strong>en</strong>motte’ verrees.<br />

Bom<strong>en</strong> kwek<strong>en</strong><br />

Burkel k<strong>en</strong><strong>de</strong> vooral in <strong>de</strong> twee<strong>de</strong> helft van <strong>de</strong><br />

18 <strong>de</strong> eeuw haar bloeiperio<strong>de</strong>: bom<strong>en</strong> wer<strong>de</strong>n<br />

hier massaal aangeplant. Eén van <strong>de</strong><br />

pachters was <strong>de</strong> stamva<strong>de</strong>r van <strong>de</strong> huidige<br />

families Van Hulle, die mom<strong>en</strong>teel nog steeds<br />

<strong>de</strong> traditie van het bom<strong>en</strong> kwek<strong>en</strong> in <strong>en</strong> rond<br />

Mal<strong>de</strong>gem voortzett<strong>en</strong>.<br />

Waar je nu het Hof ter Duin<strong>en</strong> vindt, stond in<br />

<strong>de</strong> 13 <strong>de</strong> eeuw het Burkelhof. Daarvan blijv<strong>en</strong><br />

nu <strong>en</strong>kel nog wat restant<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> ou<strong>de</strong><br />

omwalling over. Niet te verwarr<strong>en</strong> met het<br />

Burkeldomein langs Groot Burkelkalsei<strong>de</strong>, dat<br />

ook soms Burkelhof wordt g<strong>en</strong>oemd!<br />

Bronboss<strong>en</strong> met frisse plant<strong>en</strong>groei<br />

In Burkel komt grondwater aan <strong>de</strong> oppervlakte dat over <strong>de</strong> ondoordringbare kleilaag van <strong>de</strong> cuesta<br />

van Oe<strong>de</strong>lem-Zomergem stroom<strong>de</strong>. Daardoor vind je hier, on<strong>de</strong>rmeer waar <strong>de</strong> Spl<strong>en</strong>terbeek loopt,<br />

verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> bronboss<strong>en</strong> uniek voor <strong>de</strong> streek. Bronboss<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n gek<strong>en</strong>merkt door e<strong>en</strong><br />

<strong>bij</strong>zon<strong>de</strong>re plant<strong>en</strong>groei in het voorjaar. Zo’n bronbos vind je <strong>bij</strong>voorbeeld in Groot Burkelkalsei<strong>de</strong><br />

(tuss<strong>en</strong> knooppunt 86 <strong>en</strong> 79).<br />

Let op <strong>de</strong> prachtige witte bosanemon<strong>en</strong>, <strong>de</strong> onmisk<strong>en</strong>bare gele sleutelbloem<strong>en</strong> <strong>en</strong> dotterbloem<strong>en</strong>.<br />

Geef je og<strong>en</strong> <strong>de</strong> kost, want je treft <strong>de</strong>ze plant<strong>en</strong> <strong>en</strong>kel in bronboss<strong>en</strong> aan!<br />

(foto’s: Ludo Gooss<strong>en</strong>s <strong>en</strong> Marc Schoonackers)


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

TORREBOS<br />

Dit bos met zowel loof- als naaldhout is sinds 1998 eig<strong>en</strong>dom<br />

van <strong>Natuurpunt</strong>. Het is e<strong>en</strong> interessante stapste<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

grotere bosgebie<strong>de</strong>n van Burkel <strong>en</strong> Drong<strong>en</strong>goed. <strong>Natuurpunt</strong> wil<br />

het gebied in <strong>de</strong> eerste plaats toegankelijk hou<strong>de</strong>n voor<br />

bezoekers. Op langere termijn wil <strong>de</strong> ver<strong>en</strong>iging hier <strong>en</strong> in <strong>en</strong>kele<br />

aanpal<strong>en</strong><strong>de</strong> percel<strong>en</strong> e<strong>en</strong> kleinschalig mozaïeklandschap<br />

ontwikkel<strong>en</strong>. Want zo moet het er <strong>de</strong>stijds hebb<strong>en</strong> uitgezi<strong>en</strong>:<br />

graslan<strong>de</strong>n <strong>en</strong> bos afgewisseld met versprei<strong>de</strong> struwel<strong>en</strong>,<br />

spontane bosopslag, houtkant<strong>en</strong> <strong>en</strong> drev<strong>en</strong>. In het Torrebos zelf<br />

moet zich dankzij e<strong>en</strong> goed bosbeheer e<strong>en</strong> zuur eik<strong>en</strong>berk<strong>en</strong>bos<br />

ontwikkel<strong>en</strong>.<br />

Dankzij jouw steun kan dit natuurgebied ver<strong>de</strong>r ontwikkeld <strong>en</strong><br />

beschermd wor<strong>de</strong>n. Je krijgt e<strong>en</strong> fiscaal attest vanaf e<strong>en</strong><br />

bedrag van 40 euro, waarmee je tot 40% van het bedrag kan<br />

terugkrijg<strong>en</strong> via je belasting<strong>en</strong>. Overschrijv<strong>en</strong> kan op rek<strong>en</strong>ingnummer<br />

BE56 2930 2120 7588 met vermelding van 'projectnr. 6639 Torrebos'.<br />

N44<br />

E<strong>en</strong> vos als verkeersslachtoffer (foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)<br />

(foto: <strong>Natuurpunt</strong> Mal<strong>de</strong>gem-Knesselare)<br />

Let op <strong>bij</strong> het overstek<strong>en</strong> van <strong>de</strong>ze gevaarlijke weg. De N44 vormt <strong>de</strong> autoverbinding tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

N49 (Expresweg naar <strong>de</strong> kust) <strong>en</strong> <strong>de</strong> E40 in Aalter. Ook dier<strong>en</strong> zoals reeën, egels <strong>en</strong> kikkers<br />

on<strong>de</strong>rvin<strong>de</strong>n grote hin<strong>de</strong>r van <strong>de</strong>ze betonn<strong>en</strong> doorsnijding tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> bosgebie<strong>de</strong>n. On<strong>de</strong>rzoek<br />

heeft uitgewez<strong>en</strong> dat veel dier<strong>en</strong> het zelfs niet wag<strong>en</strong> e<strong>en</strong> geasfalteer<strong>de</strong> weg (voor h<strong>en</strong> e<strong>en</strong> st<strong>en</strong><strong>en</strong><br />

woestijn) over te stek<strong>en</strong>. Het gevolg is dat populaties geïsoleerd rak<strong>en</strong> in één gebied.<br />

9<br />

Het i<strong>de</strong>e leeft om e<strong>en</strong><br />

ecoduct te bouw<strong>en</strong><br />

over <strong>de</strong> N44, dat <strong>de</strong><br />

boss<strong>en</strong> langs bei<strong>de</strong><br />

zij<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> weg<br />

moet verbin<strong>de</strong>n. Dat<br />

zou niet alle<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />

veilige oversteek<br />

vorm<strong>en</strong> voor dier<strong>en</strong>,<br />

maar ook voor fietsers<br />

<strong>en</strong> wan<strong>de</strong>laars. Voor<br />

meer info: lees <strong>de</strong><br />

inleiding <strong>bij</strong> route <strong>de</strong>el<br />

1: E<strong>en</strong> toekomst voor<br />

het ‘woeste veld’.<br />

Voorbeeld van e<strong>en</strong> ecoduct (foto: Grontmij)


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

DRONGENGOEDBOS<br />

Het Drong<strong>en</strong>goed is met 750 ha het grootste aane<strong>en</strong>geslot<strong>en</strong> bosgebied van Oost-Vlaan<strong>de</strong>r<strong>en</strong>.<br />

Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> is het bos sam<strong>en</strong> met <strong>en</strong>kele aansluit<strong>en</strong><strong>de</strong> percel<strong>en</strong> Europees Habitatrichtlijngebied.<br />

Dat betek<strong>en</strong>t dat het gebied waar<strong>de</strong>vol g<strong>en</strong>oeg is om Europese bescherming te g<strong>en</strong>iet<strong>en</strong>, omwille<br />

van zeldzame plant<strong>en</strong> <strong>en</strong> dier<strong>en</strong> die er voorkom<strong>en</strong>.<br />

Rug van klei<br />

Het c<strong>en</strong>trale <strong>de</strong>el van het bos ligt op e<strong>en</strong> kleirug, <strong>de</strong> cuesta van Oe<strong>de</strong>lem-Zomergem (zie inleiding<br />

<strong>bij</strong> <strong>de</strong>el 1 van <strong>de</strong> route). De bo<strong>de</strong>m van het Drong<strong>en</strong>goed heeft e<strong>en</strong> bewog<strong>en</strong> geschie<strong>de</strong>nis achter<br />

<strong>de</strong> rug. Nog altijd herinner<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele aanwezige plant<strong>en</strong> aan het verle<strong>de</strong>n als hei<strong>de</strong>gebied:<br />

struikhei<strong>de</strong>, dophei<strong>de</strong>, ron<strong>de</strong> zonnedauw <strong>en</strong> hei<strong>de</strong>kartelblad. Die vind je vooral in natuurgebied het<br />

Mal<strong>de</strong>gemveld . De bo<strong>de</strong>m in het Drong<strong>en</strong>goedbos is vrij zuur, vandaar dat <strong>de</strong> altijd gro<strong>en</strong>e<br />

dubbelloofvar<strong>en</strong> er veel voorkomt.<br />

Dubbelloof<br />

Deze var<strong>en</strong> is speciaal omdat hij twee soort<strong>en</strong> bla<strong>de</strong>r<strong>en</strong> heeft: <strong>de</strong> vruchtbare (fertiele) bla<strong>de</strong>r<strong>en</strong><br />

staan rechtop, terwijl <strong>de</strong> onvruchtbare (steriele) bla<strong>de</strong>r<strong>en</strong> neerhang<strong>en</strong>. Vandaar ook <strong>de</strong> naam<br />

‘dubbelloof’: met twee verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> gro<strong>en</strong>e <strong>de</strong>l<strong>en</strong>. Op <strong>de</strong> vruchtbare bla<strong>de</strong>r<strong>en</strong> vind je in <strong>de</strong> zomer<br />

hoopjes bruine spor<strong>en</strong>.<br />

En nu op zoek naar het dubbelloof! E<strong>en</strong> tip: zoek vooral op schaduwrijke greppelwan<strong>de</strong>n in het<br />

bos, want daar voelt <strong>de</strong>ze var<strong>en</strong> zich thuis.<br />

(foto: Hugo Vermer<strong>en</strong>)<br />

10


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

Og<strong>en</strong> op<strong>en</strong>!<br />

Het Drong<strong>en</strong>goedbos is gek<strong>en</strong>d voor zijn soort<strong>en</strong>rijkdom op het gebied van pad<strong>de</strong>nstoel<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

nachtvlin<strong>de</strong>rs. Wie goed luistert <strong>en</strong> kijkt, komt zeker vogels als <strong>de</strong> zwarte of gro<strong>en</strong>e specht <strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />

boomklever teg<strong>en</strong>. Ook roofvogels do<strong>en</strong> het goed; zo broe<strong>de</strong>n buizerd, sperwer, boomvalk <strong>en</strong><br />

bosuil elk jaar in het Drong<strong>en</strong>goed. Intuss<strong>en</strong> is <strong>de</strong> vos opnieuw goed ingeburgerd in het gebied,<br />

maar die laat zich niet zo gemakkelijk zi<strong>en</strong>.<br />

Zo'n 400 ha van het bos is domeinbos eig<strong>en</strong>dom van <strong>en</strong> wordt beheerd door het Ag<strong>en</strong>tschap voor<br />

Natuur <strong>en</strong> Bos (ANB). Het vliegveld <strong>en</strong> <strong>en</strong>kele omligg<strong>en</strong><strong>de</strong> <strong>de</strong>l<strong>en</strong>, sam<strong>en</strong> 200 ha, zijn militair<br />

domein <strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n door ANB beheerd. In het bos ligt ook natuurgebied het Mal<strong>de</strong>gemveld van<br />

<strong>Natuurpunt</strong> . De an<strong>de</strong>re <strong>de</strong>l<strong>en</strong> zijn privé-bos.<br />

Waar<strong>de</strong>volle poel<strong>en</strong><br />

Over salaman<strong>de</strong>rs <strong>en</strong> kikkers<br />

Verspreid in het Drong<strong>en</strong>goed ligg<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele erg waar<strong>de</strong>volle poel<strong>en</strong>. Sommige ervan zijn e<strong>en</strong><br />

restant van <strong>de</strong> vijvers die vanaf <strong>de</strong> 12 <strong>de</strong> eeuw wer<strong>de</strong>n aangelegd om vis te kwek<strong>en</strong> om aan <strong>de</strong><br />

voedselbehoeft<strong>en</strong> van <strong>de</strong> abdij <strong>en</strong> omgeving te voldo<strong>en</strong>. Daarvan is echter nog nauwelijks iets te<br />

bek<strong>en</strong>n<strong>en</strong>. Toch zijn <strong>de</strong>ze poel<strong>en</strong>, sam<strong>en</strong> met het herstel van ou<strong>de</strong> veedrinkpoel<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> aanleg<br />

van <strong>en</strong>kele nieuwe poel<strong>en</strong> in het Mal<strong>de</strong>gemveld <strong>en</strong> het Drong<strong>en</strong>goedbos, <strong>bij</strong>zon<strong>de</strong>r belangrijk voor<br />

het voortbestaan van amfibieën.<br />

In <strong>en</strong>kele van <strong>de</strong>ze poel<strong>en</strong> leeft on<strong>de</strong>rmeer <strong>de</strong><br />

Europees bescherm<strong>de</strong>, zeer zeldzame kamsalaman<strong>de</strong>r.<br />

On<strong>de</strong>rmeer dankzij <strong>de</strong>ze soort werd<br />

het Drong<strong>en</strong>goedbos aangeduid als Europees<br />

Habitatrichtlijngebied. Dankzij door Europa<br />

opgeleg<strong>de</strong> maatregel<strong>en</strong> zijn <strong>de</strong> lidstat<strong>en</strong> verplicht<br />

om bepaal<strong>de</strong> plant- <strong>en</strong> diersoort<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun<br />

natuurlijke lev<strong>en</strong>sgeme<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> te bescherm<strong>en</strong>.<br />

Ze moet<strong>en</strong> ook <strong>de</strong> nodige maatregel<strong>en</strong> treff<strong>en</strong> om<br />

<strong>de</strong> instandhouding van <strong>de</strong>ze soort<strong>en</strong> te bevor<strong>de</strong>r<strong>en</strong>.<br />

11<br />

De kamsalaman<strong>de</strong>r werd in het Drong<strong>en</strong>goed gevon<strong>de</strong>n<br />

Meer algem<strong>en</strong>e soort<strong>en</strong> als <strong>de</strong> alp<strong>en</strong>watersalaman<strong>de</strong>r<br />

<strong>en</strong> <strong>de</strong> bruine kikker vind je<br />

hier natuurlijk ook. En dan hebb<strong>en</strong> we het<br />

nog niet over <strong>de</strong> (water)insect<strong>en</strong> die er met<br />

duiz<strong>en</strong><strong>de</strong>n krioel<strong>en</strong>. Lekkere hapjes voor<br />

on<strong>de</strong>rmeer libell<strong>en</strong>!<br />

De geelvlekhei<strong>de</strong>llibel komt voor in verschill<strong>en</strong><strong>de</strong><br />

<strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong> (foto: H<strong>en</strong>k Wallays)


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

De jaarlijkse pad<strong>de</strong>ntrek<br />

Elke l<strong>en</strong>te gaan duiz<strong>en</strong><strong>de</strong>n pad<strong>de</strong>n in het Drong<strong>en</strong>goed op weg naar hun geboortepoel om te<br />

par<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun eier<strong>en</strong> af te zett<strong>en</strong>. Daar<strong>bij</strong> lett<strong>en</strong> ze niet op weg<strong>en</strong> of an<strong>de</strong>re hin<strong>de</strong>rniss<strong>en</strong>: ze will<strong>en</strong><br />

zo snel mogelijk hun einddoel bereik<strong>en</strong>. Vooral <strong>de</strong> mannetjes hebb<strong>en</strong> het zeer slim bekek<strong>en</strong>. Ze<br />

klauter<strong>en</strong>, soms met verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> bov<strong>en</strong> elkaar, op e<strong>en</strong> vrouwtje <strong>en</strong> lat<strong>en</strong> zich meevoer<strong>en</strong>.<br />

Misschi<strong>en</strong> kwam je on<strong>de</strong>rweg al e<strong>en</strong> waarschuwingsbord teg<strong>en</strong> met daarop overstek<strong>en</strong><strong>de</strong> pad<strong>de</strong>n.<br />

Afhankelijk van <strong>de</strong> weersomstandighe<strong>de</strong>n trekk<strong>en</strong> <strong>de</strong> pad<strong>de</strong>n elk jaar op e<strong>en</strong> an<strong>de</strong>r mom<strong>en</strong>t.<br />

Vrijwilligers help<strong>en</strong> in februari of maart <strong>de</strong>ze dier<strong>en</strong> veilig <strong>de</strong> weg overstek<strong>en</strong>. Ze wor<strong>de</strong>n gevang<strong>en</strong><br />

in emmers <strong>en</strong> overgezet. Wil je meehelp<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> pad<strong>de</strong>noverzetactie? Contacteer <strong>Natuurpunt</strong><br />

<strong>en</strong> <strong>Partners</strong> <strong>Meetjesland</strong> of het Regionaal Landschap <strong>Meetjesland</strong>.<br />

<strong>Natuurpunt</strong> <strong>en</strong> <strong>Partners</strong> <strong>Meetjesland</strong>, stationsgebouw, K. Astridplein 1, 9900 Eeklo,<br />

09 377 93 00, info@NP<strong>Meetjesland</strong>.be<br />

Regionaal Landschap <strong>Meetjesland</strong>, Marktstraat 65, 9990 Mal<strong>de</strong>gem,<br />

050 70 00 42, info@rlm.be<br />

(foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)<br />

Over her<strong>de</strong>rs <strong>en</strong> jagers<br />

Het her<strong>de</strong>r(inne)tje <strong>en</strong> <strong>de</strong> kud<strong>de</strong><br />

Schrik niets als je plots e<strong>en</strong> kud<strong>de</strong> schap<strong>en</strong> teg<strong>en</strong> het lijf loopt. Lang gele<strong>de</strong>n moet het beeld van<br />

graz<strong>en</strong><strong>de</strong> kud<strong>de</strong>s hier e<strong>en</strong> gewoon beeld zijn geweest. Nu wordt het nagebootst omwille van<br />

ecologische re<strong>de</strong>n<strong>en</strong>. De schap<strong>en</strong><br />

knabbel<strong>en</strong> aan hei<strong>de</strong>struikjes <strong>en</strong> an<strong>de</strong>r<br />

lekker gro<strong>en</strong>, dat voortdur<strong>en</strong>d nieuwe<br />

scheut<strong>en</strong> moet aanmak<strong>en</strong> <strong>en</strong> op die<br />

manier jong wordt gehou<strong>de</strong>n. Het<br />

schap<strong>en</strong>begrazingsproject ka<strong>de</strong>rt in<br />

het Europees Life-project<br />

‘Natuurbeheer op militaire domein<strong>en</strong>’<br />

<strong>en</strong> wordt opgevolgd door het<br />

Ag<strong>en</strong>tschap Natuur <strong>en</strong> Bos.<br />

Groep<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> e<strong>en</strong> rondleiding met <strong>de</strong><br />

schaapsher<strong>de</strong>r aanvrag<strong>en</strong>. Contacteer <strong>de</strong><br />

Drong<strong>en</strong>goedhoeve - meer info <strong>bij</strong> .<br />

12<br />

(foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

M<strong>en</strong>eerke van Mal<strong>de</strong>gem<br />

In <strong>de</strong> buurt van Mal<strong>de</strong>gem zou ooit e<strong>en</strong> kasteel gestaan hebb<strong>en</strong> waar vroeger het M<strong>en</strong>eerke van<br />

Mal<strong>de</strong>gem woon<strong>de</strong>. In dat kasteel was e<strong>en</strong> kel<strong>de</strong>r waar <strong>de</strong> kasteelheer 36 moor<strong>de</strong>naars zou<br />

hebb<strong>en</strong> gevang<strong>en</strong>. Over die gebeurt<strong>en</strong>is bestaat e<strong>en</strong> liedje. Het M<strong>en</strong>eerke van Mal<strong>de</strong>gem ging<br />

jag<strong>en</strong>, drie uur buit<strong>en</strong> Brugge (misschi<strong>en</strong> was dat wel het Drong<strong>en</strong>goedbos). Hij vond er niets<br />

an<strong>de</strong>rs te jag<strong>en</strong> dan e<strong>en</strong> klein her<strong>de</strong>rtje. “Wel her<strong>de</strong>rtje, her<strong>de</strong>rtje, zou je me niet kunn<strong>en</strong> vertell<strong>en</strong><br />

welke won<strong>de</strong>re avontur<strong>en</strong> hier in dit bos gebeur<strong>en</strong>?” Die her<strong>de</strong>r had e<strong>en</strong> hoorn....<br />

“Wel her<strong>de</strong>rtje, her<strong>de</strong>rtje, zou je me niet kunn<strong>en</strong> zegg<strong>en</strong> vanwaar die hoorn komt?”<br />

“Die hoorn gaat jou niets aan. Als ik erop blaas, kom<strong>en</strong> er zes<strong>en</strong><strong>de</strong>rtig moor<strong>de</strong>naars aan…"<br />

De boev<strong>en</strong> beroof<strong>de</strong>n het M<strong>en</strong>eerke van Mal<strong>de</strong>gem <strong>en</strong> liet<strong>en</strong> hem zwer<strong>en</strong> <strong>de</strong> b<strong>en</strong><strong>de</strong> niet te<br />

verra<strong>de</strong>n, niet met <strong>de</strong> mond <strong>en</strong> niet met <strong>de</strong> hand. Hij gaf <strong>de</strong> b<strong>en</strong><strong>de</strong> zijn erewoord, maar thuis<br />

schreef hij <strong>de</strong> nam<strong>en</strong> van <strong>de</strong> moor<strong>de</strong>naars met zijn t<strong>en</strong><strong>en</strong> in het zand. En zo wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong><br />

moor<strong>de</strong>naars toch nog gevat, terwijl het M<strong>en</strong>eerke zich wel aan zijn erewoord hield.<br />

Wan<strong>de</strong>lluss<strong>en</strong> in het Drong<strong>en</strong>goed<br />

Er zijn verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> wan<strong>de</strong>ling<strong>en</strong> mogelijk in het Drong<strong>en</strong>goed. Kijk op <strong>de</strong> infobor<strong>de</strong>n<br />

aan <strong>de</strong> ingang<strong>en</strong> van het domein <strong>en</strong> op <strong>de</strong> Drong<strong>en</strong>goedhoeve of ga naar<br />

www.toerismemeetjesland.be. De routes wor<strong>de</strong>n in <strong>de</strong> loop van 2012 geactualiseerd <strong>en</strong><br />

op elkaar afgestemd.<br />

Overzicht van <strong>de</strong> wan<strong>de</strong>lroutes (opgelet: wijziging<strong>en</strong> op til!):<br />

• Wan<strong>de</strong>llus Drong<strong>en</strong>goedbos: omgeving Drong<strong>en</strong>goedhoeve (7 km) start aan <strong>de</strong><br />

Drong<strong>en</strong>goedhoeve (infopunt 6); aansluit<strong>en</strong> kan ook aan knooppunt 82 of 75<br />

• Wan<strong>de</strong>llus Papinglo: omgeving Papinglohoeve (7,5 km), start aan <strong>de</strong> Papinglohoeve (aan<br />

knooppunt 69); aansluit<strong>en</strong> kan ook aan knooppunt 71<br />

• Wan<strong>de</strong>llus Cuesta: noordoostelijk <strong>de</strong>el Drong<strong>en</strong>goedgebied (8 km), start aan café De<br />

Koffiekan (aan knooppunt 23); aansluit<strong>en</strong> kan ook aan knooppunt 20<br />

• Wan<strong>de</strong>llus Mal<strong>de</strong>gemveld (4,5 <strong>en</strong> 12 km), start<strong>en</strong> op <strong>de</strong> parking in <strong>de</strong> Drong<strong>en</strong>goedweg<br />

(P1) <strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>Natuurpunt</strong>-pijl<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>; aansluit<strong>en</strong> kan ook aan knooppunt 71<br />

(foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)<br />

13


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

DRONGENGOEDHOEVE<br />

De prachtige Drong<strong>en</strong>goedhoeve, waarvan <strong>de</strong> geschie<strong>de</strong>nis teruggaat tot 1242, ligt mid<strong>de</strong>n in het<br />

Drong<strong>en</strong>goedbos. Het oorspronkelijke gebouw was e<strong>en</strong> abdijhoeve van <strong>de</strong> abdij van Drong<strong>en</strong> (zie<br />

ook <strong>de</strong> inleiding <strong>bij</strong> route <strong>de</strong>el 1 voor meer informatie over <strong>de</strong> rol van <strong>de</strong> abdij<strong>en</strong>). De huidige hoeve<br />

werd in 1746 gebouwd.<br />

Bezoek het landschapsinfoc<strong>en</strong>trum dat je meer vertelt over <strong>de</strong> geschie<strong>de</strong>nis van het gebied <strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

hoeve, of ga e<strong>en</strong>s neuz<strong>en</strong> in <strong>de</strong> krui<strong>de</strong>ntuin. Elke zondag wordt hier op e<strong>en</strong> ambachtelijke manier<br />

brood gebakk<strong>en</strong>, vergeet niet te proev<strong>en</strong>!<br />

Opgelet: van oktober tot maart is <strong>de</strong> hoeve geslot<strong>en</strong> op maandag, dinsdag <strong>en</strong> vrijdag. Contacteer <strong>de</strong><br />

Drong<strong>en</strong>goedhoeve voor meer <strong>de</strong>tails: Landschapsinfoc<strong>en</strong>trum <strong>Meetjesland</strong>, Drong<strong>en</strong>goedweg 9, 9910<br />

Ursel (Knesselare), 09 325 09 80, info@drong<strong>en</strong>goedhoeve.be, www.drong<strong>en</strong>goedhoeve.be<br />

MEER BOS GEPLAND OF GEPLANT?<br />

14<br />

(foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)<br />

Boss<strong>en</strong> zijn belangrijk. Ze zijn e<strong>en</strong> rustpunt, e<strong>en</strong> plaats voor ontspanning in ons drukke lev<strong>en</strong>. Ze<br />

hou<strong>de</strong>n CO2 vast, maar zorg<strong>en</strong> ook voor min<strong>de</strong>r fijn stof. Ze zijn bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> belangrijk voor<br />

duiz<strong>en</strong><strong>de</strong>n dier<strong>en</strong> <strong>en</strong> plant<strong>en</strong>. Heel wat soort<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> verbinding<strong>en</strong> nodig om zich te kunn<strong>en</strong><br />

verplaats<strong>en</strong> naar an<strong>de</strong>re gebie<strong>de</strong>n. Allemaal re<strong>de</strong>n<strong>en</strong> die pleit<strong>en</strong> voor bosuitbreiding.<br />

In het <strong>Meetjesland</strong> is slechts 4,5% van <strong>de</strong> oppervlakte bos. De Vlaamse overheid besliste om<br />

teg<strong>en</strong> 2007 zo’n 400 ha nieuw bos te plant<strong>en</strong> in het <strong>Meetjesland</strong>. Er is dus veel gepland, maar<br />

werd er ook effectief bos geplant? De teller blijft voorlopig (anno 2009) stek<strong>en</strong> op ongeveer 100 ha<br />

geplant bos. Be<strong>de</strong>nk daar<strong>bij</strong> ook dat <strong>de</strong> oppervlakte bos in het <strong>Meetjesland</strong> tuss<strong>en</strong> 1993 <strong>en</strong> 2007<br />

met 42 ha afnam. Je ziet dat er niet veel overblijft aan effectieve bosuitbreiding…<br />

In <strong>de</strong> bosuitbreidingsstudie <strong>Meetjesland</strong> uit 2003 wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong> plann<strong>en</strong> voor <strong>bij</strong>kom<strong>en</strong>d bos<br />

concreter: 11 bosuitbreidingsgebie<strong>de</strong>n wer<strong>de</strong>n geselecteerd, waarvan <strong>de</strong> meeste geleg<strong>en</strong> zijn in<br />

<strong>de</strong> boss<strong>en</strong>gor<strong>de</strong>l waarin je nu fietst. Deze beleidsvoorberei<strong>de</strong>n<strong>de</strong> studie wordt echter heel erg<br />

moeizaam in <strong>de</strong> praktijk omgezet.<br />

(foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

EEN STIL GEBIED?<br />

Met e<strong>en</strong> beetje geluk kan je g<strong>en</strong>iet<strong>en</strong> van <strong>de</strong> stilte in het Drong<strong>en</strong>goed. Mid<strong>de</strong>nin het gebied<br />

bevindt zich echter e<strong>en</strong> militair domein met e<strong>en</strong> vliegveld. Het vliegveld wordt op vrijdagnamiddag,<br />

in het week<strong>en</strong>d <strong>en</strong> op feestdag<strong>en</strong> gebruikt voor recreatieve sportvliegerij. Natuurver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong><br />

vin<strong>de</strong>n dat <strong>de</strong>ze luidruchtige sport niet thuishoort in e<strong>en</strong> bos <strong>en</strong> zi<strong>en</strong> het Drong<strong>en</strong>goed liever<br />

veran<strong>de</strong>r<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> rustgebied waarin meer plaats is voor zachte recreatie. Het vliegveld is<br />

mom<strong>en</strong>teel verbo<strong>de</strong>n terrein voor voetgangers <strong>en</strong> fietsers <strong>en</strong> vormt dus jammer g<strong>en</strong>oeg e<strong>en</strong><br />

belangrijke barrière.<br />

NATUURGEBIED HET MALDEGEMVELD<br />

15<br />

(foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)<br />

Relict<strong>en</strong> van het vroegere uitgestrekte hei<strong>de</strong>gebied zijn erg schaars<br />

in het <strong>Meetjesland</strong>. De afwisseling van hei<strong>de</strong> <strong>en</strong> op<strong>en</strong> bos in dit<br />

natuurgebied van <strong>Natuurpunt</strong> doet ons terug<strong>de</strong>nk<strong>en</strong> aan het<br />

uitgestrekte 17 <strong>de</strong> -eeuwse 'woeste Mal<strong>de</strong>gemveldt' (zie inleiding <strong>bij</strong><br />

route <strong>de</strong>el 1). Hier krijg<strong>en</strong> we e<strong>en</strong> i<strong>de</strong>e van hoe het er vroeger moet<br />

hebb<strong>en</strong> uitgezi<strong>en</strong>.<br />

De plant<strong>en</strong>soort<strong>en</strong> k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> we vooral van <strong>de</strong> Kemp<strong>en</strong>se hei<strong>de</strong> (zoals<br />

zonnedauw <strong>en</strong> <strong>de</strong> prachtig lichtpaars kleur<strong>en</strong><strong>de</strong> hei<strong>de</strong>). Dankzij <strong>de</strong><br />

na<strong>bij</strong>heid van <strong>de</strong> zee kom<strong>en</strong> in het Mal<strong>de</strong>gemveld nog <strong>en</strong>kele an<strong>de</strong>re<br />

<strong>bij</strong>zon<strong>de</strong>re soort<strong>en</strong> voor zoals gaspeldoorn <strong>en</strong> twe<strong>en</strong>ervige zegge.<br />

Het hei<strong>de</strong>gebied is het i<strong>de</strong>ale leefgebied voor <strong>de</strong> lev<strong>en</strong>dbar<strong>en</strong><strong>de</strong><br />

hagedis <strong>en</strong> vogels als <strong>de</strong> boompieper.<br />

De knuppelpa<strong>de</strong>n do<strong>en</strong> <strong>de</strong>nk<strong>en</strong> aan <strong>de</strong> Hoge V<strong>en</strong><strong>en</strong> (foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

Op <strong>de</strong> purper<strong>en</strong> hei<strong>de</strong>: dophei of struikhei?<br />

Heb je <strong>de</strong> lichtpaarse bloemetjes<br />

gezi<strong>en</strong> in het Mal<strong>de</strong>gemveld? Dan<br />

heb je hei<strong>de</strong> gevon<strong>de</strong>n. Maar weet je<br />

ook welke soort het is? Want hier vind<br />

je twee soort<strong>en</strong> hei<strong>de</strong>: dophei <strong>en</strong><br />

struikhei.<br />

De bloem<strong>en</strong> van dophei (foto links)<br />

zijn kleine, ovaalvormige dopjes die<br />

als e<strong>en</strong> tros bov<strong>en</strong>aan op <strong>de</strong> steeltjes<br />

staan. Struikhei (foto rechts) groeit<br />

hoger <strong>en</strong> <strong>de</strong> bloem<strong>en</strong> staan meer<br />

verspreid op <strong>de</strong> stel<strong>en</strong>. Struikhei valt<br />

dan ook beter op dan dophei.<br />

Ga maar ev<strong>en</strong> door <strong>de</strong> knieën voor<br />

<strong>de</strong>ze schitter<strong>en</strong><strong>de</strong> plant<strong>en</strong>, ze groei<strong>en</strong><br />

laag teg<strong>en</strong> <strong>de</strong> grond!<br />

(foto’s: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)<br />

Koei<strong>en</strong> <strong>en</strong> vrijwilligers<br />

<strong>Natuurpunt</strong> Mal<strong>de</strong>gem-Knesselare voert sinds 1993 e<strong>en</strong> hei<strong>de</strong>herstelbeheer uit in het<br />

Mal<strong>de</strong>gemveld. Hier<strong>bij</strong> wordt naaldbos naar eik<strong>en</strong>-berk<strong>en</strong>bos <strong>en</strong> hei<strong>de</strong> omgevormd. <strong>Natuurpunt</strong><br />

krijgt Europese steun via e<strong>en</strong> Life-Natuurproject om <strong>de</strong> natuur in het gebied te herstell<strong>en</strong>. Dit is<br />

mogelijk omdat het Drong<strong>en</strong>goed beschermd is als Europees Habitatrichtlijngebied vanwege <strong>de</strong><br />

zeldzame plant<strong>en</strong> <strong>en</strong> dier<strong>en</strong> die er voorkom<strong>en</strong>.<br />

(foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)<br />

16<br />

De Galloway-run<strong>de</strong>r<strong>en</strong> do<strong>en</strong><br />

intuss<strong>en</strong> rustig hun werk. Ze zorg<strong>en</strong><br />

ervoor dat opschiet<strong>en</strong><strong>de</strong> grass<strong>en</strong>,<br />

bram<strong>en</strong> <strong>en</strong> jonge boompjes <strong>de</strong>ze<br />

unieke hei<strong>de</strong> niet volledig do<strong>en</strong><br />

dichtgroei<strong>en</strong>. Maar <strong>de</strong> koei<strong>en</strong><br />

kunn<strong>en</strong> niet alles. Gelukkig zijn er<br />

heel wat vrijwilligers van <strong>Natuurpunt</strong><br />

die e<strong>en</strong> paar keer per jaar in het<br />

gebied aan <strong>de</strong> slag gaan, on<strong>de</strong>rmeer<br />

voor het aanlegg<strong>en</strong> van knuppelpa<strong>de</strong>n<br />

<strong>en</strong> het verwij<strong>de</strong>r<strong>en</strong> van<br />

plant<strong>en</strong> die hier niet thuis hor<strong>en</strong>.<br />

Wil je meehelp<strong>en</strong> met je ver<strong>en</strong>iging, klas of familie? Neem contact op met <strong>de</strong> conservator van het gebied via<br />

www.natuurpuntmal<strong>de</strong>gemknesselare.be.<br />

Dankzij jouw steun kan het natuurgebied ver<strong>de</strong>r ontwikkeld <strong>en</strong> beschermd wor<strong>de</strong>n. Je krijgt e<strong>en</strong><br />

fiscaal attest vanaf e<strong>en</strong> bedrag van 40 euro, waarmee je tot 40% van het bedrag kan terugkrijg<strong>en</strong><br />

via je belasting<strong>en</strong>. Overschrijv<strong>en</strong> kan op rek<strong>en</strong>ingnummer BE56 2930 2120 7588 met vermelding<br />

van 'projectnr. 6627 Mal<strong>de</strong>gemveld'.


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

(foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)<br />

Wan<strong>de</strong>lluss<strong>en</strong> in het Mal<strong>de</strong>gemveld (4,5 of 12 km)<br />

Wan<strong>de</strong>l<strong>en</strong> op <strong>de</strong> knuppelpa<strong>de</strong>n <strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> zachtaardige Galloway-koei<strong>en</strong> is e<strong>en</strong><br />

belev<strong>en</strong>is voor jong <strong>en</strong> oud. Je hoeft niet naar <strong>de</strong> Hoge V<strong>en</strong><strong>en</strong> om e<strong>en</strong> avontuurlijke dag<br />

te belev<strong>en</strong>!<br />

In het natuurgebied zijn verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> wan<strong>de</strong>lluss<strong>en</strong> uitgewerkt (zie infopunt 5).<br />

PIETENDRIESMOLEN<br />

17<br />

(foto: Wolf Fink)<br />

Deze staakmol<strong>en</strong> werd in 1804 herbouwd, maar reeds in<br />

1563 wordt melding gemaakt van <strong>de</strong> mol<strong>en</strong>. Zijn naam<br />

kreeg hij van <strong>de</strong> stichters <strong>en</strong> vroegere eig<strong>en</strong>aars van <strong>de</strong><br />

mol<strong>en</strong>, <strong>de</strong> kloosteror<strong>de</strong> Ter Piet<strong>en</strong>, het huidige Blauwgoed.<br />

In <strong>de</strong> volksmond wordt <strong>de</strong> mol<strong>en</strong> ook ‘Toatse Meuln’<br />

g<strong>en</strong>oemd, naar <strong>de</strong> mol<strong>en</strong>aarsfamilie Taets, van wie H<strong>en</strong>ri<br />

Taets <strong>de</strong> laatste beroepsmol<strong>en</strong>aar was. Hij maal<strong>de</strong> tot zijn<br />

83 ste (in 1964), daarna bleef <strong>de</strong> mol<strong>en</strong> stilstaan. De mol<strong>en</strong><br />

werd in 1968 beschermd als monum<strong>en</strong>t. In 1974 kocht <strong>de</strong><br />

geme<strong>en</strong>te Knesselare hem aan <strong>en</strong> liet hem in 1983 grondig<br />

herstell<strong>en</strong>. In 2010 ging <strong>de</strong> mol<strong>en</strong> opnieuw in restauratie:<br />

het hekwerk, <strong>de</strong> windbor<strong>de</strong>n <strong>en</strong> aswigg<strong>en</strong> wer<strong>de</strong>n<br />

vervang<strong>en</strong>. Het is <strong>de</strong> <strong>en</strong>ige Oost-Vlaamse hout<strong>en</strong> mol<strong>en</strong><br />

met e<strong>en</strong> iep<strong>en</strong>hout<strong>en</strong> staak.<br />

De mol<strong>en</strong> is elke 2 <strong>de</strong> <strong>en</strong> 4 <strong>de</strong> zondag van <strong>de</strong> maand toegankelijk<br />

(10-17u), op mol<strong>en</strong>-, feest- <strong>en</strong> monum<strong>en</strong>t<strong>en</strong>dag<strong>en</strong>, als <strong>de</strong> mol<strong>en</strong><br />

draait <strong>en</strong> op afspraak. De mol<strong>en</strong>aars verkop<strong>en</strong> e<strong>en</strong> uitgebreid<br />

assortim<strong>en</strong>t ambachtelijk vervaardig<strong>de</strong> meelproduct<strong>en</strong>.<br />

Mike Ekelschot, 0498 60 47 40, info@toatsemeuln.be,<br />

www.toatsemeuln.be


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

KEIGATBOS<br />

Wan<strong>de</strong>llus ‘Keigatbosroute’ (10 km)<br />

De b<strong>en</strong>aming van dit bos verwijst naar <strong>de</strong><br />

verzadiging van <strong>de</strong> bo<strong>de</strong>m met <strong>de</strong> har<strong>de</strong> silexkei<strong>en</strong><br />

van <strong>de</strong> cuesta (zie inleiding <strong>bij</strong> <strong>de</strong>el 1 van <strong>de</strong> route).<br />

Het bosgebied is e<strong>en</strong> overblijfsel van het ‘nemus<br />

sine misericordia' of het beruchte ‘woud zon<strong>de</strong>r<br />

g<strong>en</strong>a<strong>de</strong>' dat zich ooit tuss<strong>en</strong> Zomergem <strong>en</strong> Brugge<br />

uitstrekte. Het Keigatbos ligt voor het grootste <strong>de</strong>el<br />

op het grondgebied van Ursel <strong>en</strong> heeft e<strong>en</strong><br />

oppervlakte van 314 ha, <strong>de</strong> ingeslot<strong>en</strong> wei<strong>de</strong>- <strong>en</strong><br />

akkergron<strong>de</strong>n meegerek<strong>en</strong>d.<br />

Rond 1850 bestreek het bosgebied in Zomergem<br />

zo’n 512 ha of <strong>bij</strong>na 1/5 van <strong>de</strong> totale oppervlakte<br />

van <strong>de</strong> geme<strong>en</strong>te. Het overgrote <strong>de</strong>el van het<br />

huidige Keigatbos is privaat bezit. E<strong>en</strong> <strong>de</strong>el ervan<br />

werd in 2010 aangekocht door <strong>Natuurpunt</strong>. Daar<br />

werk<strong>en</strong> vrijwilligers mom<strong>en</strong>teel aan <strong>de</strong> toegankelijkheid<br />

<strong>en</strong> e<strong>en</strong> natuurbeheerplan.<br />

Wan<strong>de</strong>l<strong>en</strong> of meehelp<strong>en</strong> in dit gebied?<br />

Contacteer <strong>Natuurpunt</strong> Zomergem, 09 372 76 42,<br />

info@natuurpuntzomergem.be,<br />

www.natuurpunt.be/zomergem.<br />

Start aan <strong>de</strong> Kasteeldreef (Zomergem); aansluit<strong>en</strong> kan ook aan knooppunt 66, 52 of 53<br />

Opgelet! Deze route kan in <strong>de</strong> loop van 2012 gewijzigd wor<strong>de</strong>n.<br />

Meer info op www.toerismemeetjesland.be<br />

Dankzij jouw steun kan dit natuurgebied ver<strong>de</strong>r ontwikkeld <strong>en</strong> beschermd wor<strong>de</strong>n. Je krijgt e<strong>en</strong><br />

fiscaal attest vanaf e<strong>en</strong> bedrag van 40 euro, waarmee je tot 40% van het bedrag kan terugkrijg<strong>en</strong><br />

via je belasting<strong>en</strong>. Overschrijv<strong>en</strong> kan op rek<strong>en</strong>ingnummer BE56 2930 2120 7588 van <strong>Natuurpunt</strong><br />

Beheer, Coxiestraat 11, 2800 Mechel<strong>en</strong> met vermelding van ‘projectnr. 6684 Keigatbos’.<br />

SCHIPDONKKANAAL<br />

(foto: Niels Vanvyve)<br />

M<strong>en</strong> zocht in <strong>de</strong> 19 <strong>de</strong> eeuw e<strong>en</strong> oplossing<br />

voor het afvalwater van <strong>de</strong> vlasindustrie rond<br />

Kortrijk, dat <strong>de</strong> Leie zwaar vervuil<strong>de</strong>. Om dit<br />

vervuil<strong>de</strong> water niet door G<strong>en</strong>t te lat<strong>en</strong><br />

strom<strong>en</strong>, werd stroomopwaarts e<strong>en</strong> 56 kilometer<br />

lange verbinding gegrav<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

Leie <strong>en</strong> <strong>de</strong> Noordzee: het Schipdonkkanaal.<br />

Niet voor niks heet het officieel het<br />

‘Afleidingskanaal van <strong>de</strong> Leie’. Het werd rond<br />

1850 gegrav<strong>en</strong>. To<strong>en</strong> m<strong>en</strong> <strong>bij</strong> het grav<strong>en</strong> van<br />

het Schipdonkkanaal het Kanaal G<strong>en</strong>t-<br />

Brugge moest kruis<strong>en</strong>, stel<strong>de</strong> m<strong>en</strong> vast dat<br />

het water van <strong>de</strong> Brugse Vaart meer dan e<strong>en</strong><br />

meter hoger lag dan dat van <strong>de</strong> Schipdonkse<br />

18<br />

Vaart. Er kwam daarom e<strong>en</strong> schutsluis of sas<br />

in Zomergem. Daar<strong>bij</strong> wil<strong>de</strong> Brugge het vuile<br />

rioolwater langs <strong>de</strong> Brugse Vaart niet in <strong>de</strong><br />

historische stad. Zodo<strong>en</strong><strong>de</strong> wordt het water<br />

van het nieuwe kanaal ter hoogte van<br />

Durm<strong>en</strong> in Zomergem door <strong>en</strong>orme buiz<strong>en</strong><br />

on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> bedding van <strong>de</strong> Brugse Vaart<br />

gestuwd.<br />

Stinker <strong>en</strong> blinker<br />

Het Schipdonkkanaal ligt in <strong>de</strong> bedding van<br />

<strong>de</strong> Lieve, tuss<strong>en</strong> Stoktevijver (Zomergem) <strong>en</strong><br />

Strobrugge (Mal<strong>de</strong>gem). De laatste 20 kilometer<br />

voor <strong>de</strong> monding in zee lop<strong>en</strong> het


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

Schipdonkkanaal <strong>en</strong> het Leopoldkanaal<br />

parallel, <strong>en</strong>kel geschei<strong>de</strong>n door e<strong>en</strong> dijk. Ze<br />

wor<strong>de</strong>n in <strong>de</strong> volksmond respectievelijk <strong>de</strong><br />

‘Stinker’ <strong>en</strong> <strong>de</strong> ‘Blinker’ g<strong>en</strong>oemd, hiermee<br />

verwijz<strong>en</strong>d naar <strong>de</strong> vervuil<strong>en</strong><strong>de</strong> activiteit<strong>en</strong><br />

van het vlas rot<strong>en</strong> in het Schipdonkkanaal,<br />

terwijl het Leopoldkanaal als afwateringskanaal<br />

ontstond voor <strong>de</strong> Vlaamse pol<strong>de</strong>rs.<br />

Zeevaart door het <strong>Meetjesland</strong>?<br />

Er zijn plann<strong>en</strong> om het Schipdonkkanaal van<br />

Deinze tot Zeebrugge aan te pass<strong>en</strong> om <strong>de</strong><br />

hav<strong>en</strong> van G<strong>en</strong>t <strong>en</strong> Zeebrugge voor grote<br />

schep<strong>en</strong> bereikbaar te mak<strong>en</strong> via<br />

binn<strong>en</strong>vaart. Hiervoor zou het bestaan<strong>de</strong><br />

kanaal verbreed moet<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n <strong>en</strong> moet <strong>de</strong><br />

vrije doorvaarthoogte verhoogd wor<strong>de</strong>n tot<br />

9,2 m. Het is niet verwon<strong>de</strong>rlijk dat dit<br />

voorstel op hevige protest<strong>en</strong> stuit <strong>bij</strong> zowel<br />

buurtbewoners, natuurver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong> als<br />

HET LEEN: DE WILDE MOER GETEMD?<br />

Graaf Gwij<strong>de</strong> van Dampierre bezat rond 1250<br />

heel wat boss<strong>en</strong> in <strong>de</strong> streek. E<strong>en</strong> <strong>de</strong>el<br />

daarvan schonk hij als le<strong>en</strong>goed aan <strong>en</strong>e<br />

Heer Van Ste<strong>en</strong>huize <strong>en</strong> via zijn dochter werd<br />

het le<strong>en</strong>goed eig<strong>en</strong>dom van <strong>de</strong> familie van<br />

Spiere. Tot in <strong>de</strong> 18 <strong>de</strong> eeuw werd over het<br />

gebied gesprok<strong>en</strong> als ‘Het Le<strong>en</strong>-Spiersbos’.<br />

19<br />

allerlei an<strong>de</strong>re maatschappelijke actor<strong>en</strong>. Het<br />

zou niet alle<strong>en</strong> zorg<strong>en</strong> voor hin<strong>de</strong>rlijke<br />

passage van zware vrachtbot<strong>en</strong>, maar zou<br />

ook het landschap <strong>en</strong> <strong>de</strong> natuurwaar<strong>de</strong>n in <strong>en</strong><br />

langs het kanaal<br />

aantast<strong>en</strong>.<br />

Teg<strong>en</strong>stan<strong>de</strong>rs<br />

pleit<strong>en</strong> voor het<br />

ver<strong>de</strong>r uitbouw<strong>en</strong><br />

van vrachtvervoer<br />

langs <strong>de</strong> Noordzee<br />

<strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

Westerschel<strong>de</strong>.<br />

Wintertafereel op het<br />

Schipdonkkanaal<br />

(foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)<br />

Op zoek naar <strong>de</strong> Zoutweg<br />

In <strong>de</strong> mid<strong>de</strong>leeuw<strong>en</strong> verwarm<strong>de</strong> m<strong>en</strong><br />

on<strong>de</strong>rmeer met turf. Turfblokk<strong>en</strong> zijn eig<strong>en</strong>lijk<br />

gestok<strong>en</strong> <strong>en</strong> gedroog<strong>de</strong> stukk<strong>en</strong> ve<strong>en</strong>. Dat<br />

ve<strong>en</strong> vond m<strong>en</strong> vooral in het noor<strong>de</strong>lijker<br />

geleg<strong>en</strong> krek<strong>en</strong>gebied. Het zout dat werd<br />

gewonn<strong>en</strong> uit <strong>de</strong> verbran<strong>de</strong> turf, werd<br />

gebruikt om voedsel te pekel<strong>en</strong>. Enkele<br />

belangrijke zoutc<strong>en</strong>tra war<strong>en</strong> Biervliet <strong>en</strong><br />

Oostburg. Het zout van daar zou<br />

getransporteerd zijn naar het binn<strong>en</strong>land,<br />

on<strong>de</strong>rmeer over <strong>de</strong> ‘Zoutweg’ die nu nog<br />

steeds Het Le<strong>en</strong> doorkruist. Dat is t<strong>en</strong>minste<br />

één van <strong>de</strong> verklaring<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> an<strong>de</strong>re<br />

<strong>de</strong>nkpiste is dat ‘zoutweg’ e<strong>en</strong> verbastering is<br />

van het woord ‘zandweg’. Vraag maar e<strong>en</strong>s<br />

naar <strong>de</strong> Zoutweg in het bosinfoc<strong>en</strong>trum van<br />

Het Le<strong>en</strong>!<br />

Wil<strong>de</strong> moer<br />

Het Le<strong>en</strong> was in die tijd trouw<strong>en</strong>s te mij<strong>de</strong>n<br />

gebied: niet alle<strong>en</strong> zat<strong>en</strong> in <strong>de</strong> ‘wil<strong>de</strong> moer’<br />

(e<strong>en</strong> ondoordringbaar moerasgebied) roversb<strong>en</strong><strong>de</strong>s,<br />

wolv<strong>en</strong> <strong>en</strong> everzwijn<strong>en</strong>, to<strong>en</strong> al<br />

war<strong>en</strong> ook <strong>de</strong> agressieve mugg<strong>en</strong> typer<strong>en</strong>d<br />

voor Het Le<strong>en</strong>.<br />

(foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

Militair domein<br />

Vanaf 1938 werd Het Le<strong>en</strong> e<strong>en</strong> militair<br />

munitie<strong>de</strong>pot, waarvan <strong>de</strong> betonban<strong>en</strong>, <strong>de</strong><br />

strakke gebouw<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> rechthoekige vijvers<br />

in het domein nog steeds getuig<strong>en</strong>. De<br />

munitie werd aangevoerd met trein<strong>en</strong> <strong>en</strong> in<br />

het domein verspreid over 278 opslagplaats<strong>en</strong>.<br />

Deze opslagplaats<strong>en</strong> ston<strong>de</strong>n langs<br />

<strong>de</strong> 18 kilometer lange betonpa<strong>de</strong>n die zich in<br />

het bos uitstrekt<strong>en</strong>. Om <strong>bij</strong> e<strong>en</strong> ev<strong>en</strong>tuele<br />

ontploffing <strong>de</strong> scha<strong>de</strong> te beperk<strong>en</strong>, werd e<strong>en</strong><br />

<strong>de</strong>el van <strong>de</strong> opslagplaats<strong>en</strong> omgev<strong>en</strong> door<br />

e<strong>en</strong> aar<strong>de</strong>n wal, e<strong>en</strong> merlo<strong>en</strong>. Het zand<br />

hiervoor werd ter plekke gewonn<strong>en</strong>, vandaar<br />

<strong>de</strong> vele vijvers in het domein.<br />

In 1972 bood het Ministerie van Def<strong>en</strong>sie het<br />

gebied van zo'n 150 ha te koop aan. Vóór het<br />

domein e<strong>en</strong> <strong>de</strong>finitieve bestemming kreeg,<br />

broei<strong>de</strong>n er wil<strong>de</strong> plann<strong>en</strong> over. Zo was er<br />

e<strong>en</strong> voorstel om er e<strong>en</strong> vakantiepark van te<br />

mak<strong>en</strong>. Hiervoor zou <strong>de</strong> bestaan<strong>de</strong> militaire<br />

accommodatie gebruikt kunn<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n. Er<br />

ontstond hevig protest van <strong>Meetjesland</strong>se<br />

milieugroepering<strong>en</strong> die <strong>de</strong> grote ecologische<br />

waar<strong>de</strong> van het gebied k<strong>en</strong><strong>de</strong>n <strong>en</strong> wil<strong>de</strong>n<br />

bescherm<strong>en</strong>.<br />

Toegankelijk gebied<br />

Uitein<strong>de</strong>lijk kocht het Oost-Vlaamse<br />

provinciebestuur het gebied aan. Het grootste<br />

<strong>de</strong>el van <strong>de</strong> munitiegebouwtjes ging on<strong>de</strong>r <strong>de</strong><br />

sloophamer <strong>en</strong> op <strong>de</strong> vrijgekom<strong>en</strong> ruimte<br />

kreeg het bos weer vrij spel. In 1973 mocht<strong>en</strong><br />

<strong>de</strong> eerste bezoekers kom<strong>en</strong> g<strong>en</strong>iet<strong>en</strong> van het<br />

domein.<br />

Het Le<strong>en</strong> wordt beheerd in sam<strong>en</strong>werking<br />

met het Ag<strong>en</strong>tschap voor Natuur <strong>en</strong> Bos. Nog<br />

steeds wor<strong>de</strong>n af <strong>en</strong> toe aanpal<strong>en</strong><strong>de</strong> stukk<strong>en</strong><br />

20<br />

gro<strong>en</strong> aangekocht om het domein uit te<br />

brei<strong>de</strong>n. Enkele betonn<strong>en</strong> pa<strong>de</strong>n wor<strong>de</strong>n<br />

uitgebrok<strong>en</strong> <strong>en</strong> heraangelegd als natuurlijke<br />

drev<strong>en</strong>.<br />

Wat vind je hier?<br />

Het Le<strong>en</strong> is e<strong>en</strong> moerassig bosgebied, met<br />

prachtige elz<strong>en</strong>broekboss<strong>en</strong> <strong>en</strong> soort<strong>en</strong> als<br />

moerasvar<strong>en</strong> <strong>en</strong> koningsvar<strong>en</strong>. Opvall<strong>en</strong>d zijn<br />

<strong>de</strong> vele rabatt<strong>en</strong>: langwerpige ophoging<strong>en</strong><br />

afgewisseld door greppels, aangelegd om het<br />

moerasgebied op te hog<strong>en</strong>. Zo kon m<strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

hoger geleg<strong>en</strong> <strong>de</strong>l<strong>en</strong> beboss<strong>en</strong>. De rabatt<strong>en</strong><br />

wer<strong>de</strong>n aangelegd <strong>bij</strong> bosaanplanting<strong>en</strong> in <strong>de</strong><br />

18 <strong>de</strong> eeuw.<br />

Let op <strong>de</strong> zog<strong>en</strong>aam<strong>de</strong> ‘rabatt<strong>en</strong>’ (foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)<br />

Biodivers<br />

Er staan intuss<strong>en</strong> al meer dan 3.000<br />

verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> soort<strong>en</strong> dier<strong>en</strong>, plant<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

zwamm<strong>en</strong> op <strong>de</strong> teller. Ga je zelf op pad, dan<br />

heb je veel kans om e<strong>en</strong> eekhoorn teg<strong>en</strong> te<br />

kom<strong>en</strong>. Aan <strong>de</strong> vijvers zie je met wat geluk<br />

e<strong>en</strong> ijsvogel voor<strong>bij</strong>flits<strong>en</strong> of van op e<strong>en</strong> tak<br />

loer<strong>en</strong> naar viss<strong>en</strong>, terwijl zich in <strong>de</strong> topp<strong>en</strong><br />

van <strong>de</strong> bom<strong>en</strong> e<strong>en</strong> wesp<strong>en</strong>dief schuilhoudt.<br />

In het voorjaar broedt e<strong>en</strong> reigerkolonie in het<br />

domein. In <strong>de</strong> bunkers<br />

van het voormalig militair<br />

domein hebb<strong>en</strong> vleermuiz<strong>en</strong><br />

hun overwinteringsplaats.<br />

Ga ook e<strong>en</strong>s op zoek<br />

naar <strong>de</strong> oudste boom van<br />

Het Le<strong>en</strong>. Hoeveel<br />

m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> zijn nodig om <strong>de</strong><br />

boom volledig te omarm<strong>en</strong>?<br />

IJsvogel (foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

Wijzig<strong>en</strong><strong>de</strong> op<strong>en</strong>ingsur<strong>en</strong><br />

Fiets<strong>en</strong> kan je altijd op <strong>de</strong> hoofdweg door Het Le<strong>en</strong> (<strong>de</strong> betonn<strong>en</strong> weg van Eeklo naar Oostwinkel die tuss<strong>en</strong><br />

knooppunt 57 <strong>en</strong> 54 ligt). Op weekdag<strong>en</strong> mag je ook op alle an<strong>de</strong>re verhar<strong>de</strong> pa<strong>de</strong>n fiets<strong>en</strong>. De<br />

op<strong>en</strong>ingsur<strong>en</strong> van het domein gaan mee met <strong>de</strong> seizo<strong>en</strong><strong>en</strong>: Het Le<strong>en</strong> is geslot<strong>en</strong> na zonson<strong>de</strong>rgang.<br />

Opgelet dus als je het gebied op je tocht wil doorkruis<strong>en</strong>. Kijk op www.hetle<strong>en</strong>.be voor <strong>de</strong> exacte<br />

op<strong>en</strong>ingsur<strong>en</strong>.<br />

Wan<strong>de</strong>lluss<strong>en</strong> in Het Le<strong>en</strong><br />

In Het Le<strong>en</strong> kan je vrij wan<strong>de</strong>l<strong>en</strong> of verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> gemarkeer<strong>de</strong> wan<strong>de</strong>lparcours volg<strong>en</strong>.<br />

Vraag meer info in het Bosinfoc<strong>en</strong>trum in het domein of kijk op www.hetle<strong>en</strong>.be.<br />

PRIORIJ<br />

De priorij wordt ook wel het ‘Ratt<strong>en</strong>kasteel’ g<strong>en</strong>oemd, omdat het in<br />

<strong>de</strong> 20 ste eeuw was verwaarloosd <strong>en</strong> vol ongedierte zat. In 1444<br />

kreeg <strong>de</strong> Eeklose baljuw Simon Ut<strong>en</strong>hove <strong>de</strong> toestemming om hier<br />

e<strong>en</strong> kloostergeme<strong>en</strong>schap op te richt<strong>en</strong>: het klooster Onze-Lieve-<br />

Vrouw-t<strong>en</strong>-Hove. De monnik<strong>en</strong> begonn<strong>en</strong> to<strong>en</strong> <strong>de</strong> omligg<strong>en</strong><strong>de</strong><br />

gron<strong>de</strong>n te ontginn<strong>en</strong>.<br />

De priorij heeft echter nooit veel geluk gehad. Zo war<strong>en</strong> er in het<br />

begin conflict<strong>en</strong> met <strong>de</strong> na<strong>bij</strong>geleg<strong>en</strong> parochie <strong>en</strong> in <strong>de</strong> 16 <strong>de</strong> eeuw<br />

werd <strong>de</strong> priorij door doortrekk<strong>en</strong><strong>de</strong> Franse troep<strong>en</strong> twee keer in <strong>de</strong><br />

as gelegd. De or<strong>de</strong> werd opgedoekt in <strong>de</strong> 18 <strong>de</strong> eeuw, het domein<br />

werd verkocht aan e<strong>en</strong> inwoner van Geraardsberg<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>bij</strong>na 200<br />

jaar later, na vele <strong>de</strong>c<strong>en</strong>nia van verwaarlozing, door <strong>de</strong> geme<strong>en</strong>te<br />

Waarschoot gekocht. In 1995 werd het e<strong>en</strong> beschermd monum<strong>en</strong>t<br />

<strong>en</strong> intuss<strong>en</strong> is het volledig ger<strong>en</strong>oveerd.<br />

BELLEBARGIEBOS<br />

21<br />

(foto: Toerisme <strong>Meetjesland</strong>)<br />

Tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> 15 <strong>de</strong> eeuw had dit bos e<strong>en</strong> zeer belangrijke functie als leverancier van brandhout. Het<br />

hout werd met trekschuit<strong>en</strong> (bargiën) langs <strong>de</strong> Burggrav<strong>en</strong>stroom, het Brakeleik<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> Lieve<br />

naar G<strong>en</strong>t gebracht. Ter hoogte van het bos was e<strong>en</strong> bel om zich aan te mel<strong>de</strong>n. Daar is mete<strong>en</strong><br />

<strong>de</strong> oorsprong van <strong>de</strong> naam 'Bellebargiebos' te vin<strong>de</strong>n. Het gebied wordt ook wel e<strong>en</strong>s<br />

'Kwa<strong>de</strong>boss<strong>en</strong>' g<strong>en</strong>oemd, dui<strong>de</strong>nd op <strong>de</strong> zeer dichte begroeiing t<strong>en</strong> gevolge van het<br />

hakhoutbeheer. In zo’n beheer wordt het struweel regelmatig gekapt tot aan <strong>de</strong> grond, waardoor<br />

het steeds opnieuw opschiet <strong>en</strong> dus voor lage <strong>en</strong> dichte begroeiing zorgt. E<strong>en</strong> min<strong>de</strong>r courante<br />

b<strong>en</strong>aming voor het Bellebargiebos is <strong>de</strong> ‘Bakkersboss<strong>en</strong>’, omdat <strong>de</strong> bakkers uit <strong>de</strong> buurt vroeger<br />

regelmatig bom<strong>en</strong> kwam<strong>en</strong> kapp<strong>en</strong> om hun ov<strong>en</strong>s te do<strong>en</strong> bran<strong>de</strong>n.<br />

(foto: Andy Van Kerckvoor<strong>de</strong>)


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

E<strong>en</strong> oudje on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong><br />

Naast Het Le<strong>en</strong> is het Bellebargiebos zowat<br />

het <strong>en</strong>ige grotere bosgebied in het <strong>de</strong>kzandgebied<br />

dat e<strong>en</strong> onafgebrok<strong>en</strong> voorgeschie<strong>de</strong>nis<br />

als bos heeft gek<strong>en</strong>d (zog<strong>en</strong>aamd oudbos).<br />

Dit vochtige, zure eik<strong>en</strong>bos werd dan<br />

ook nooit ontgonn<strong>en</strong> tot landbouwgrond. Het<br />

Bellebargiebos is vochtiger dan <strong>de</strong><br />

Lembeekse Boss<strong>en</strong>, omdat het niet op <strong>de</strong><br />

stuifzandrug <strong>en</strong> vlak aan <strong>de</strong> Burggrav<strong>en</strong>stroom<br />

ligt. Het bestaat grot<strong>en</strong><strong>de</strong>els uit ou<strong>de</strong><br />

eik<strong>en</strong> (waarvan sommige meer dan 200 jaar<br />

oud zijn) <strong>en</strong> beuk<strong>en</strong>. Bijzon<strong>de</strong>r waar<strong>de</strong>volle<br />

plant<strong>en</strong> zoals dalkruid, bosanemoon <strong>en</strong><br />

salomonszegel wijz<strong>en</strong> erop dat het bos e<strong>en</strong><br />

verre geschie<strong>de</strong>nis heeft. M<strong>en</strong> noemt <strong>de</strong>ze<br />

plant<strong>en</strong> daarom 'oud-bos-indicator<strong>en</strong>'.<br />

Salomonszegel<br />

De salomonszegel heeft grote bla<strong>de</strong>r<strong>en</strong> <strong>en</strong> min<strong>de</strong>r opvall<strong>en</strong><strong>de</strong> witte<br />

bloem<strong>en</strong> die als klokjes on<strong>de</strong>raan <strong>de</strong> st<strong>en</strong>gel hang<strong>en</strong>. Deze plant<br />

houdt van sappige boss<strong>en</strong> <strong>en</strong> staat meestal niet in volle zon. Uit <strong>de</strong><br />

bloem<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> bess<strong>en</strong>.<br />

De plant zou g<strong>en</strong>eeskrachtige eig<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> <strong>en</strong> on<strong>de</strong>rmeer<br />

help<strong>en</strong> teg<strong>en</strong> puist<strong>en</strong> <strong>en</strong> zwer<strong>en</strong>. Opgelet: alle plant<strong>en</strong><strong>de</strong>l<strong>en</strong>, vooral<br />

<strong>de</strong> bess<strong>en</strong>, zijn giftig <strong>bij</strong> verkeerd gebruik. Niet aan te ra<strong>de</strong>n dus om<br />

op eig<strong>en</strong> houtje uit te test<strong>en</strong>!<br />

Bosleerpad Bellebargiebos<br />

22<br />

Speciale bescherming<br />

Het Bellebargiebos is als <strong>en</strong>ige bos in het<br />

<strong>Meetjesland</strong> aangewez<strong>en</strong> als bosreservaat,<br />

waarmee bedoeld wordt dat het biologisch<br />

uitzon<strong>de</strong>rlijk waar<strong>de</strong>vol is <strong>en</strong> dus e<strong>en</strong> speciaal<br />

beschermingsstatuut heeft. Het is eig<strong>en</strong>dom<br />

van <strong>en</strong> wordt beheerd door het Ag<strong>en</strong>tschap<br />

voor Natuur <strong>en</strong> Bos.<br />

Het dood hout dat <strong>de</strong> beheer<strong>de</strong>rs er met<br />

opzet lat<strong>en</strong> ligg<strong>en</strong>, is e<strong>en</strong> thuis voor zowel<br />

pad<strong>de</strong>nstoel<strong>en</strong> als insect<strong>en</strong>, zoogdier<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

vogels.<br />

Wie goed in <strong>de</strong> bom<strong>en</strong> speurt, zal in het<br />

Bellebargiebos regelmatig e<strong>en</strong> eekhoorn of<br />

goudhaantje teg<strong>en</strong>kom<strong>en</strong> <strong>en</strong> 's nachts is <strong>de</strong><br />

bosuil er actief.<br />

(foto: Filip Van <strong>de</strong>n Bossche)<br />

(foto: Ludo Gooss<strong>en</strong>s)<br />

In 2007 werkt<strong>en</strong> <strong>Natuurpunt</strong> Waarschoot, <strong>de</strong> lagere school 'De Lieve', <strong>de</strong> geme<strong>en</strong>telijke<br />

milieuraad van Waarschoot <strong>en</strong> het Ag<strong>en</strong>tschap voor Natuur <strong>en</strong> Bos e<strong>en</strong> bosleerpad in het<br />

gebied uit. De <strong>kaart</strong> <strong>en</strong> infofiches van het bosleerpad kan je downloa<strong>de</strong>n van<br />

www.natuurpunt.be/waarschoot.


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

BEVENDE HAZELAAR<br />

De intuss<strong>en</strong> ter ziele gegane boom (foto: Daniel Acke)<br />

LEMBEEKSE BOSSEN<br />

De moord<br />

De boom van <strong>de</strong> kapel Onze Lieve Vrouw van <strong>de</strong><br />

Bev<strong>en</strong><strong>de</strong> Hazelaar is eig<strong>en</strong>lijk e<strong>en</strong> lin<strong>de</strong>. De leg<strong>en</strong><strong>de</strong> zegt<br />

dat <strong>de</strong> boom in 1494 geplant werd door <strong>de</strong> bewoners van<br />

<strong>de</strong> wijk Oostmoer. In 1491 zou hier per abuis e<strong>en</strong> moord<br />

zijn gepleegd, volg<strong>en</strong>s <strong>de</strong> <strong>en</strong>e op Filips van Cleef,<br />

volg<strong>en</strong>s an<strong>de</strong>r<strong>en</strong> iemand die als vijand aanzi<strong>en</strong> werd. De<br />

vergissing werd te laat ingezi<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> man werd in het<br />

geheim begrav<strong>en</strong> waar nu <strong>de</strong> kapel staat. Ter herinnering<br />

aan <strong>de</strong> gruwelmoord beef<strong>de</strong>n van to<strong>en</strong> af <strong>de</strong> blaadjes van<br />

<strong>de</strong> boom… De plek werd e<strong>en</strong> be<strong>de</strong>vaartsoord. Vroeger<br />

hing ook e<strong>en</strong> busje aan <strong>de</strong> boom, waarin kooplie<strong>de</strong>n die<br />

passeer<strong>de</strong>n e<strong>en</strong> p<strong>en</strong>ning offer<strong>de</strong>n e<strong>en</strong> daarmee hoopt<strong>en</strong><br />

op e<strong>en</strong> winstgev<strong>en</strong><strong>de</strong> dag.<br />

Hazelaar of lin<strong>de</strong>?<br />

Op het ein<strong>de</strong> van <strong>de</strong> 20 ste eeuw verloor <strong>de</strong> boom e<strong>en</strong><br />

groot <strong>de</strong>el van zijn pluim<strong>en</strong>, om na wat oplapmid<strong>de</strong>l<strong>en</strong><br />

uitein<strong>de</strong>lijk in 2005 <strong>de</strong> geest te gev<strong>en</strong>. Datzelf<strong>de</strong> jaar werd<br />

<strong>de</strong> do<strong>de</strong> boom vervang<strong>en</strong> door e<strong>en</strong> nieuwe lin<strong>de</strong>.<br />

Buurtbewoners mocht<strong>en</strong> e<strong>en</strong> stukje me<strong>en</strong>em<strong>en</strong> van ‘hun’<br />

ou<strong>de</strong> Bev<strong>en</strong><strong>de</strong> Hazelaar.<br />

De Lembeekse Boss<strong>en</strong> ligg<strong>en</strong> op <strong>de</strong> oost-west-gerichte stuifzandrug van Jabbeke-Mal<strong>de</strong>gem-<br />

Stek<strong>en</strong>e (zie inleiding <strong>bij</strong> route <strong>de</strong>el 2). Deze gron<strong>de</strong>n war<strong>en</strong> niet echt geschikt als landbouwgrond.<br />

Daarom kwam in het gebied aanvankelijk e<strong>en</strong> zog<strong>en</strong>aam<strong>de</strong> wastine voor: e<strong>en</strong> mozaïek van<br />

graslan<strong>de</strong>n, droge <strong>en</strong> natte hei<strong>de</strong>, moeras, bos <strong>en</strong> struweel. De hele dorpsgeme<strong>en</strong>schap gebruikte<br />

<strong>de</strong>ze gron<strong>de</strong>n. Later werd het gebied beplant met naaldbom<strong>en</strong>, die on<strong>de</strong>rmeer wer<strong>de</strong>n gebruikt als<br />

stutt<strong>en</strong> in <strong>de</strong> mijnbouw. Om <strong>de</strong> biodiversiteit te verhog<strong>en</strong> <strong>en</strong> het gebied dus interessanter te mak<strong>en</strong><br />

voor plant<strong>en</strong> <strong>en</strong> dier<strong>en</strong>, loopt mom<strong>en</strong>teel e<strong>en</strong> omvorming naar inheems loofbos.<br />

De Lembeekse Boss<strong>en</strong> zijn eig<strong>en</strong>dom van <strong>de</strong> Vlaamse Maatschappij voor Watervoorzi<strong>en</strong>ing <strong>en</strong><br />

privé-person<strong>en</strong> <strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n beheerd in sam<strong>en</strong>werking met privé-boseig<strong>en</strong>aars <strong>en</strong> het Ag<strong>en</strong>tschap<br />

voor Natuur <strong>en</strong> Bos.<br />

(foto: Hugo Vermer<strong>en</strong>)<br />

Het Droog Vaar<strong>de</strong>k<strong>en</strong><br />

Door <strong>de</strong> Lembeekse Boss<strong>en</strong> vloeit e<strong>en</strong> waterloop<br />

die on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el is van het Kaprijks Vaar<strong>de</strong>k<strong>en</strong>. Deze<br />

waterloop werd in <strong>de</strong> mid<strong>de</strong>leeuw<strong>en</strong> gebruikt voor<br />

het vervoer<strong>en</strong> van on<strong>de</strong>rmeer zout, wol, hout <strong>en</strong><br />

st<strong>en</strong><strong>en</strong>. De weg<strong>en</strong> war<strong>en</strong> to<strong>en</strong> nog moeilijk<br />

berijdbaar, dus waterweg<strong>en</strong> war<strong>en</strong> <strong>de</strong>s te belangrijk<br />

voor han<strong>de</strong>l <strong>en</strong> nijverheid. Het kanaal begon in<br />

Kaprijke, waar e<strong>en</strong> aanlegsteiger werd geplaatst.<br />

Het Vaar<strong>de</strong>k<strong>en</strong> liep vervolg<strong>en</strong>s langs <strong>de</strong> Vaartstraat<br />

tot het dorp van Lembeke <strong>en</strong> zo naar <strong>de</strong> Heihoek<br />

on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> Le<strong>de</strong>straat. Het mond<strong>de</strong> uit in <strong>de</strong><br />

Burggrav<strong>en</strong>stroom.<br />

23


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

De goe<strong>de</strong> ligging van Kaprijke <strong>en</strong> Lembeke was interessant voor het Vaar<strong>de</strong>k<strong>en</strong>. Het raakte echter<br />

in verval tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> Tachtigjarige Oorlog, werd in 1620 terug uitgebaggerd maar is 100 jaar later<br />

terug compleet verzand. In <strong>de</strong> Lembeekse Boss<strong>en</strong> is het Vaar<strong>de</strong>k<strong>en</strong> op zijn oorspronkelijke<br />

breedte bewaard geblev<strong>en</strong>, hoewel het <strong>de</strong> laatste jar<strong>en</strong> fel is toegeslibd.<br />

Wan<strong>de</strong>lluss<strong>en</strong> ‘Lembeekse Boss<strong>en</strong>route’<br />

24<br />

Het Scheutbos: bos of woonpark?<br />

Het Scheutbos is <strong>de</strong> westelijke uitloper van<br />

<strong>de</strong> Lembeekse Boss<strong>en</strong>. Dit bos raakt<br />

steeds meer versnipperd door <strong>de</strong> verkaveling<strong>en</strong><br />

voor villawijk<strong>en</strong>. Het bos is immers<br />

zonevreemd <strong>en</strong> ligt in woonparkgebied.<br />

Nochtans is het bos vanuit wet<strong>en</strong>schappelijk<br />

oogpunt ‘biologisch waar<strong>de</strong>vol’ <strong>en</strong> op<br />

sommige plaats<strong>en</strong> zelfs ‘biologisch zeer<br />

waar<strong>de</strong>vol’. De natuur- <strong>en</strong> milieuver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong><br />

verzett<strong>en</strong> zich teg<strong>en</strong> e<strong>en</strong> ver<strong>de</strong>re<br />

versnippering van het gebied, dat e<strong>en</strong><br />

belangrijke ecologische verbinding betek<strong>en</strong>t<br />

voor plant<strong>en</strong> <strong>en</strong> dier<strong>en</strong>. Het is in e<strong>en</strong><br />

streekvisie over het <strong>Meetjesland</strong> trouw<strong>en</strong>s<br />

aangeduid als bosuitbreidingsgebied.<br />

Meer info:<br />

www.NP<strong>Meetjesland</strong>.be/beleidsdossiers/<br />

scheutbos<br />

(foto: Gaea Rysselaere)<br />

• Wan<strong>de</strong>llus omgeving Lembeekse Boss<strong>en</strong> (7 km), start aan Heihoek Lembeke;<br />

aansluit<strong>en</strong> kan ook aan knooppunt 78<br />

• Wan<strong>de</strong>llus omgeving Bellebargiebos (8 km), start aan rond punt Bellebargie<br />

Waarschoot (knooppunt 5); aansluit<strong>en</strong> kan ook aan knooppunt 11<br />

• Wan<strong>de</strong>llus omgeving Bar<strong>de</strong>laeremuseum (9 km), start kerk Lembeke (knooppunt 77)<br />

Meer info op www.toerismemeetjesland.be


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

Weg van <strong>de</strong> pa<strong>de</strong>n, het speelbos in<br />

Ravott<strong>en</strong> kan niet overal in het bos. Om dier<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

plant<strong>en</strong> ook wat a<strong>de</strong>mruimte te gunn<strong>en</strong>, wordt gevraagd<br />

om op <strong>de</strong> bestaan<strong>de</strong> pa<strong>de</strong>n te blijv<strong>en</strong>. Sinds 2006 is wel<br />

e<strong>en</strong> speelbos in <strong>de</strong> Lembeekse Boss<strong>en</strong> voorzi<strong>en</strong>. In het<br />

speelbos wor<strong>de</strong>n ge<strong>en</strong> speeltuig<strong>en</strong> geplaatst maar<br />

kunn<strong>en</strong> kin<strong>de</strong>r<strong>en</strong> wel ravott<strong>en</strong>, kamp<strong>en</strong> bouw<strong>en</strong> met<br />

natuurlijk materiaal, verstoppertje spel<strong>en</strong>,…<br />

Het speelbos ligt op het kruispunt van <strong>de</strong> Tragelstraat <strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

Antwerpse Heirweg (teg<strong>en</strong>over het ‘Kaartershuisje’) <strong>en</strong> heeft<br />

e<strong>en</strong> oppervlakte van 4 ha. Het speelbos ligt vlak<strong>bij</strong> <strong>de</strong> parking<br />

van <strong>de</strong> Lembeekse Boss<strong>en</strong>.<br />

Meer info:<br />

www.steunpuntjeugd.be/uploads/docum<strong>en</strong>ts/Kaprijke__speelzone.pdf<br />

De ‘bunkers’ van <strong>de</strong> Hollandlinie<br />

Kazematt<strong>en</strong><br />

Doorhe<strong>en</strong> het <strong>Meetjesland</strong> lag e<strong>en</strong> Duitse ver<strong>de</strong>digingslinie die pas in 1917 van <strong>de</strong> Eerste<br />

Wereldoorlog werd ingeplant. Deze kazematt<strong>en</strong> (e<strong>en</strong> ‘bomvrij on<strong>de</strong>rkom<strong>en</strong>’) zijn e<strong>en</strong> staaltje van<br />

vernuftige Duitse architectuur, maar het bouw<strong>en</strong> zelf - met of teg<strong>en</strong> <strong>de</strong> zin - gebeur<strong>de</strong> door m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />

uit onze streek. De Hollandlinie was oorspronkelijk 75 kilometer lang <strong>en</strong> liep vanaf Knokke richting<br />

Eeklo, Lembeke, Oosteeklo <strong>en</strong> Ertvel<strong>de</strong> tot aan Antwerp<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> ‘voorlijn’ van <strong>de</strong> linie lag in Sint-<br />

Laureins. De kazematt<strong>en</strong> ston<strong>de</strong>n perfect op 300 meter van elkaar, dus je kan je voorstell<strong>en</strong> dat er<br />

heel wat zijn gebouwd… M<strong>en</strong> camoufleer<strong>de</strong> ze trouw<strong>en</strong>s door ze te be<strong>de</strong>kk<strong>en</strong> met aar<strong>de</strong>.<br />

Sommige wer<strong>de</strong>n zelfs beschil<strong>de</strong>rd <strong>en</strong> kreg<strong>en</strong> e<strong>en</strong> dakbe<strong>de</strong>kking om er uit te zi<strong>en</strong> als e<strong>en</strong> huis, stal<br />

of herberg.<br />

Sssst, vleermuis slaapt<br />

Hier <strong>en</strong> daar vin<strong>de</strong>n we nog restant<strong>en</strong> van <strong>de</strong> kazematt<strong>en</strong>, <strong>bij</strong>voorbeeld in <strong>de</strong> Lembeekse Boss<strong>en</strong>.<br />

Ze wor<strong>de</strong>n vaak gebruikt door vleermuiz<strong>en</strong>. Sommige bunkers zijn ingericht als overwinteringsplaats<br />

voor vleermuiz<strong>en</strong>. De schietgat<strong>en</strong> of e<strong>en</strong> spleet bov<strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>de</strong>ur di<strong>en</strong><strong>en</strong> als invliegop<strong>en</strong>ing.<br />

Vleermuiz<strong>en</strong> hou<strong>de</strong>n e<strong>en</strong> winterslaap <strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> koele, stabiele <strong>en</strong> rustige omgeving nodig om<br />

e<strong>en</strong> geslaagd dutje te do<strong>en</strong> tot <strong>de</strong> l<strong>en</strong>te aanbreekt. Verstoring kan do<strong>de</strong>lijk zijn voor vleermuiz<strong>en</strong> in<br />

winterslaap. Hun temperatuur zakt tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> winterslaap tot <strong>en</strong>kele gra<strong>de</strong>n bov<strong>en</strong> het vriespunt <strong>en</strong><br />

hun hart slaat slechts <strong>en</strong>kele ker<strong>en</strong> per minuut!<br />

25<br />

(foto: Hugo Vermer<strong>en</strong>)<br />

Baardvleermuis (foto: Marc Schoonackers)


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

BARDELAEREMUSEUM<br />

Ont<strong>de</strong>k het verhaal van <strong>de</strong> vroegere Meetjeslan<strong>de</strong>rs. Het museum telt meer dan 15.000<br />

museumstukk<strong>en</strong> die gaan over 105 ou<strong>de</strong> beroep<strong>en</strong>. Naast 3 museumzal<strong>en</strong> kan je e<strong>en</strong><br />

minischeepswerf, weerstation, oorlogsbunker <strong>en</strong> sprookjesbos bekijk<strong>en</strong>. Voor kin<strong>de</strong>r<strong>en</strong> is e<strong>en</strong> apart<br />

traject uitgestippeld. In <strong>de</strong> ou<strong>de</strong> boer<strong>en</strong>woning t<strong>en</strong>slotte is e<strong>en</strong> volkscafeetje met terras ingericht.<br />

Ont<strong>de</strong>k <strong>de</strong> sfeer van vroeger aan <strong>de</strong> rand van <strong>de</strong> Lembeekse Boss<strong>en</strong>!<br />

Op<strong>en</strong> ie<strong>de</strong>re zondag (14-18u) vanaf <strong>de</strong> eerste zondag van maart tot <strong>de</strong> laatste zondag van oktober.<br />

Groep<strong>en</strong>: elke weekdag te bezoek<strong>en</strong> op afspraak.<br />

Meer info: www.erfgoedcelmeetjesland.be > Wie is wie > Musea <strong>en</strong> bezoekersc<strong>en</strong>tra<br />

OOSTEEKLOSE BOSSEN<br />

Door het bos loopt <strong>de</strong> Antwerpse Heirweg (van knooppunt 20 naar 26) die, zoals zijn naam doet<br />

vermoe<strong>de</strong>n, al heel lang bestaat. De staat van <strong>de</strong> weg doet ook inzi<strong>en</strong> dat het vroeger niet altijd<br />

e<strong>en</strong> lachertje was om on<strong>de</strong>rweg te zijn... Hier wer<strong>de</strong>n trouw<strong>en</strong>s paleolithische silexst<strong>en</strong><strong>en</strong><br />

gevon<strong>de</strong>n.<br />

In <strong>de</strong> Oosteeklose Boss<strong>en</strong> is e<strong>en</strong> zone van 3 ha voorzi<strong>en</strong> als speelbos. Het werd officieel geop<strong>en</strong>d<br />

in oktober 2010 als ‘Speelbos De Slingerij’.<br />

26


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

BRONNEN<br />

www.mal<strong>de</strong>gem.be, www.natuurpunt.be/mal<strong>de</strong>gemknesselare, www.NP<strong>Meetjesland</strong>.be,<br />

www.toatsemeuln.be, www.natuurpunt.be, http://nl.wikipedia.org, www.hetle<strong>en</strong>.be,<br />

www.erfgoedcelmeetjesland.be, www.waarschoot.be, www.volksverhal<strong>en</strong>bank.be,<br />

www.drong<strong>en</strong>goedhoeve.be<br />

ANONIEM. s.a. Drong<strong>en</strong>goedhoeve, landschapsinfoc<strong>en</strong>trum <strong>Meetjesland</strong> (infofol<strong>de</strong>r).<br />

Geme<strong>en</strong>tebestuur Knesselare<br />

ANONIEM. 2009. Infogids <strong>Meetjesland</strong>. Eeklo, Toerisme <strong>Meetjesland</strong><br />

CLEPPE J., DE KESEL T., DE LUST R. et al. 1995. Het <strong>Meetjesland</strong> natuurlijk. Eeklo, Natuur <strong>en</strong><br />

Landschap <strong>Meetjesland</strong><br />

CLEPPE J., DE KESEL T., DE LUST R. et al. 1998. Streekgids <strong>Meetjesland</strong>. Eeklo, Natuur <strong>en</strong><br />

Landschap <strong>Meetjesland</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> Eecloonaar<br />

DE CLEENE M. 2006. Gids Risicoplant<strong>en</strong>. Alle giftige tuin-, kamer- <strong>en</strong> wil<strong>de</strong> plant<strong>en</strong> in België <strong>en</strong><br />

Ne<strong>de</strong>rland. G<strong>en</strong>t, Aca<strong>de</strong>mia Press<br />

DE WAELE K., HAUSTRAETE P., COPPENS X. 2005. Flora van <strong>de</strong> Vlaamse Ar<strong>de</strong>nn<strong>en</strong>. Regionale<br />

Plant<strong>en</strong>atlas Schel<strong>de</strong>-Leie 1972-2002. Regionaal Landschap Vlaamse Ar<strong>de</strong>nn<strong>en</strong>, <strong>Natuurpunt</strong>,<br />

Instituut voor Natuurbehoud<br />

DIELEMAN G. (niet gepubliceer<strong>de</strong> nota’s). Geschie<strong>de</strong>nis van <strong>de</strong> Lembeekse boss<strong>en</strong><br />

HEMMINGA M.H. 2004. Deltalandschap: natuur <strong>en</strong> landschap van Zuidwest-Ne<strong>de</strong>rland in historisch<br />

perspectief. Heink<strong>en</strong>szand, Het Zeeuwse Landschap<br />

MARTENS C. 2010. Het landschap in het <strong>Meetjesland</strong>: De veldgebie<strong>de</strong>n. In: Natuur <strong>en</strong> landschap<br />

<strong>Meetjesland</strong>, jaargang 16 nr.1. Eeklo, <strong>Natuurpunt</strong> <strong>en</strong> <strong>Partners</strong> <strong>Meetjesland</strong><br />

MARTENS C. 2011. Het landschap in het <strong>Meetjesland</strong>: Het zandige <strong>Meetjesland</strong> <strong>en</strong> het plateau van<br />

Tielt. In: Natuur <strong>en</strong> landschap <strong>Meetjesland</strong>, jaargang 17 nr.1. Eeklo, <strong>Natuurpunt</strong> <strong>en</strong> <strong>Partners</strong><br />

<strong>Meetjesland</strong><br />

MARTENS K. 2009. Bosuitbreiding in het <strong>Meetjesland</strong>: gepland of geplant? In: Natuur <strong>en</strong> landschap<br />

<strong>Meetjesland</strong>, jaargang 15 nr.3. Eeklo, <strong>Natuurpunt</strong> <strong>en</strong> <strong>Partners</strong> <strong>Meetjesland</strong><br />

VAN DER MEIJDEN R. 2005. Heukels’ Flora van Ne<strong>de</strong>rland. Groning<strong>en</strong>, Wolters-Noordhoff<br />

VAN LANDUYT W. et al. 2006. Atlas van <strong>de</strong> Flora van Vlaan<strong>de</strong>r<strong>en</strong> <strong>en</strong> het Brussels Gewest. Brussel,<br />

Instituut voor natuur- <strong>en</strong> boson<strong>de</strong>rzoek, Nationale Plant<strong>en</strong>tuin van België <strong>en</strong> Flo.wer.<br />

VEREECKE L. 1971. In: Ons <strong>Meetjesland</strong><br />

VERSTRAETE A. 2000-2001. De Hollandlinie van Balgerhoeke tot Lembeke. In: <strong>de</strong> Eeklose<br />

Dobbelgebakk<strong>en</strong>e, 9 <strong>de</strong> jaargang nr.4; 10 <strong>de</strong> jaargang nr.1<br />

27


Infobrochure <strong>bij</strong> <strong>de</strong> <strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se boss<strong>en</strong>’<br />

COLOFON<br />

Dit is e<strong>en</strong> uitgave van <strong>Natuurpunt</strong> <strong>en</strong> <strong>Partners</strong><br />

<strong>Meetjesland</strong> i.s.m. <strong>de</strong> <strong>Natuurpunt</strong>-af<strong>de</strong>ling<strong>en</strong><br />

Aalter, Eeklo-Kaprijke-Evergem <strong>en</strong><br />

Mal<strong>de</strong>gem-Knesselare, mei 2011<br />

Niets uit <strong>de</strong>ze uitgave mag verm<strong>en</strong>igvuldigd<br />

<strong>en</strong>/of op<strong>en</strong>baar gemaakt wor<strong>de</strong>n door mid<strong>de</strong>l<br />

van druk, kopie of welke wijze dan ook,<br />

zon<strong>de</strong>r voorafgaan<strong>de</strong> <strong>en</strong> schriftelijke<br />

toestemming van <strong>Natuurpunt</strong> <strong>en</strong> <strong>Partners</strong><br />

<strong>Meetjesland</strong> vzw <strong>en</strong> mits bronvermelding.<br />

Deze brochure di<strong>en</strong>t als achtergrond <strong>bij</strong> <strong>de</strong><br />

<strong>kaart</strong> ‘Fiets <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> <strong>Meetjesland</strong>se<br />

boss<strong>en</strong>’. Deze <strong>kaart</strong> kost 2 euro <strong>en</strong> is te koop<br />

<strong>bij</strong> <strong>Natuurpunt</strong> <strong>en</strong> <strong>Partners</strong> <strong>Meetjesland</strong>, <strong>de</strong><br />

<strong>Meetjesland</strong>se <strong>Natuurpunt</strong>-af<strong>de</strong>ling<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

Toerisme <strong>Meetjesland</strong>.<br />

28<br />

Met <strong>de</strong> steun van <strong>de</strong> provincie Oost-<br />

Vlaan<strong>de</strong>r<strong>en</strong><br />

Redactie <strong>en</strong> concept: Christine De Bie, Kurt<br />

De Kesel, Stev<strong>en</strong> Degraer, Ko<strong>en</strong> Mart<strong>en</strong>s,<br />

Gaea Rysselaere, Guido Ste<strong>en</strong>kiste, Eti<strong>en</strong>ne<br />

Vanaelst<br />

Eindredactie <strong>en</strong> lay-out: Gaea Rysselaere<br />

Met dank aan ie<strong>de</strong>re<strong>en</strong> die hielp <strong>bij</strong> het<br />

verwez<strong>en</strong>lijk<strong>en</strong> van <strong>de</strong>ze brochure <strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

<strong>bij</strong>hor<strong>en</strong><strong>de</strong> fiets- <strong>en</strong> wan<strong>de</strong>l<strong>kaart</strong><br />

Op stap met e<strong>en</strong> gids<br />

Wil je fiets<strong>en</strong> of wan<strong>de</strong>l<strong>en</strong> sam<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> natuurgids? Reserver<strong>en</strong> kan <strong>bij</strong> <strong>Natuurpunt</strong> <strong>en</strong> <strong>Partners</strong><br />

<strong>Meetjesland</strong>, 09 377 93 00, info@NP<strong>Meetjesland</strong>.be, www.NP<strong>Meetjesland</strong>.be/natuurgids.<br />

Steun onze natuurgebie<strong>de</strong>n<br />

Steun <strong>de</strong> natuurgebie<strong>de</strong>n van <strong>Natuurpunt</strong> met e<strong>en</strong> gift. Je ontvangt e<strong>en</strong> fiscaal attest voor gift<strong>en</strong><br />

vanaf 40 euro, waarmee je tot 40% van het bedrag kan terugkrijg<strong>en</strong> via je belasting<strong>en</strong>.<br />

Overschrijv<strong>en</strong> kan op rek<strong>en</strong>ing BE56 2930 2120 7588 met vermelding van het natuur-gebied dat je<br />

wil steun<strong>en</strong> (<strong>bij</strong>voorbeeld 'projectnr. 6639 Torrebos', 'projectnr. 6627 Mal<strong>de</strong>gemveld' of ‘projectnr.<br />

6684 Keigatbos’).<br />

Op www.NP<strong>Meetjesland</strong>.be/natuurgebie<strong>de</strong>n vind je e<strong>en</strong> overzicht van alle <strong>Meetjesland</strong>se<br />

natuurgebie<strong>de</strong>n die je kan steun<strong>en</strong>.<br />

Word lid van <strong>Natuurpunt</strong><br />

Je ontvangt naast e<strong>en</strong> welkomstpakket ook e<strong>en</strong> heleboel tijdschrift<strong>en</strong>. Schrijf 24 euro over op<br />

rek<strong>en</strong>ing BE17 2300 0442 3321 van <strong>Natuurpunt</strong>, Coxiestraat 11, 2800 Mechel<strong>en</strong>, met vermelding<br />

‘Nieuw lid actie <strong>Meetjesland</strong>’. Meer info: www.natuurpunt.be<br />

Contacteer ons<br />

<strong>Natuurpunt</strong> <strong>en</strong> <strong>Partners</strong> <strong>Meetjesland</strong>, stationsgebouw, K. Astridplein 1, 9900 Eeklo, 09 377 93 00,<br />

info@NP<strong>Meetjesland</strong>.be, www.NP<strong>Meetjesland</strong>.be

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!