Docent vertelt: Taalonderzoek binnen en buiten de gebaande paden

old.svia.nl

Docent vertelt: Taalonderzoek binnen en buiten de gebaande paden

Inhoudsopgave

0 Voorwoorden van de coördinator en de voorzitter 1

1 Uit den ouden doosch 2

2 Constitueren onder het genot van een biertje 3

3 Transport & Turing 5

4 Robocup 7

5 De toekomst 9

6 VIA Collage van recente activiteiten 11

7 Recept: Pastasalade 13

8 Docent vertelt: Taalonderzoek binnen en buiten de gebaande paden 14

9 Vialid uitgelicht 18

10 Berlijn 19

11 Puzzle & Comic 21

12 SUMO DUO en een shirt als poncho 22

13 Horoscoop 23

14 Automatisch expressief muziek uitvoeren 25

15 Guide: Hoe sneak je binnen bij converenties op het SP? 27

COLOFON

De Cavia is een periodieke uitgave van via, studievereniging voor studenten van

informatica, informatiekunde en kunstmatige intelligentie aan de Universiteit van

Amsterdam! Dit is de 26 e Cavia, uitgegeven op de eindejaarsbarbecue (24-06-

11). De opmaak is gedaan in L ATEX en er zijn 150 exemplaren gedrukt. Onze

contactegevens staan onderaan deze pagina.

Commissieleden die hebben gewerkt voor deze Cavia zijn: Eszter Fodor, Mirjam

Haring, Maarten Inja, Roman Slaap, Maarten de Waard & Merijn van Wouden.

Dank aan de mensen die stukjes hebben geschreven: Elise Koster, Niklas Semmler,

Fabiën Tesselaar, Bastiaan van de Weij, Rémi de Zoeten & Jelle Zuidema.

Bezoekersadres: Postadres tel. nr.: (020) 525 7880

Kamer A0.10 Postbus 94216 mail: bestuur@svia.nl

Science Park 904 1090 GE Amsterdam of voor de commissie:

1098 XH Amsterdam t.n.v. “Studievereniging VIA” cavia@svia.nl

0


Beste lezer!

Voorwoord van de coordinator

Mijn voorwoord wil ik eigenlijk beginnen door de mensen door wie

deze Cavia mogelijk was te bedanken. Mijn commissie heeft hard stukjes

verzameld en zelfs op het laatste moment, toen ik telkens weer om aanpassingen

vroeg (en zelfs nieuwe ‘Last moment’ artikels) niet klaagden,

thanks! Ook de bikkels die de stukjes geschreven hebben wil ik graag

noemen! Mensen (zelfs één docent!) met volgeplande agenda’s die toch

nog de tijd nemen om een stukje voor ons blaadje te schrijven, wauw!

Nu door naar het thema: nieuw. Tja, het paste zo mooi bij een nieuwe

commissie met een nieuwe coordinator! En

hoewel niet elk artikel in dit blaadje themagerelateerd

is, we hebben zeker ons best gedaan!

Lieve vianen,

Meer ruimte om vol te schrijven heb ik eigenlijk

niet meer over, dus blader maar snel

door en begin met lezen!

Cheers, Maarten

Voorwoord van de voorzitter

Het gaat goed met via! We zijn bezig met het opzetten van een nieuw

congres met als thema ‘future & IT’, druk aan de organisatie voor een

Geekfest (inclusief lanparty natuurlijk!) voor studenten uit het hele land,

en begonnen met het regelen van het Eerstejaarsweekend 2011, met als

thema old-school games (denk NES, nintendo 64, gameboy).

Ook zijn we bezig met een intensievere samenwerking

met het UvA Robocup team en

gaan we weer van start met de wekelijkse donderdagavondborrels.

Ook hebben we net ons

megatoffe lustrumweekend achter de rug, en

voor de mensen die niet geweest zijn: Je hebt

nog een herkansing bij het lustrumfeest dat in

September plaats zal vinden!

Je hoeft je kortom nog steeds niet te vervelen bij via en dat doen we

dan ook zeker niet!

Heb jij nog leuke ideeën voor nieuwe dingen die we kunnen doen?

Mail dan gewoon even naar bestuur@svia.nl!

1

Lieve groetjes, Elise


Uit den ouden doosch

Van de redactie Hier is ie dan! De eerste Cavia van het jaar en de eerste

Cavia ooit! Want bij een nieuwe studievereniging hoort ook een nieuw

blad.

Het duurde een tijdje om hem te maken maar uiteindelijk ligt ons geesteskindje

hier open voor je op tafel. Net als de wijlen On-Line, het blaadje

van studievereniging Panta Rhei, en de heengegane Dirk, het blaadje van

studievereniging WEIS, zal dit blad weer propvol onzinnige, nuttige, interessante

en leuke artikelen staan en proberen we het frequent te verspreiden

op de faculteit.

De naam, ja ehm... waarom de Cavia? Tijdens onze talloze vergaderingen

waarin wij tervergeefs probeerden te brainstormen over een

boeiende naam voor het nieuwe blaadje sprongen er 2 van de vele suggesties

naar voren. Of moet ik zeggen, tijdens die vergadering waarin

wij onze gedachten lichtelijk over het onderwerp van een nieuwe naam

lieten gaan kwamen wij echter maar op 2 suggesties uit: Cavia of Viagra.

Natuurlijk was ik voor Viagra.

Maar we zijn nu een grotere studievereniging, en serieus. Bovendien

heeft Viagra een slechte naam gekregen doordat het uitsluitend bedoeld

zou zijn voor impotente mannen. Nee, bij een cavia zou iedereen gebaat

zijn. Dus werd het de Cavia. Verder hoort bij een nieuwe studievereniging

ook een nieuwe mediacommisie. Hiervoor kunnen wij altijd nieuwe

mensen gebruiken, dus kom eens langs de VIA kamer als het je leuk lijkt

om mee te helpen met de Cavia.

Veel leesplezier! Elinor Bakker, Mediacommisaris

2


Constitueren onder het genot van een

biertje

Zoals jullie allemaal ongetwijfeld

al weten, heeft via sinds eind februari

een nieuw bestuur. Dit moest

natuurlijk gevierd worden en dat gebeurde

in de vorm van een knallend

feestje: de constitutieborrel. Café ‘’t

Schuim’ werd dinsdag 12 april volledig

overgenomen door zowel vialeden

als bestuursleden van zusjes

en broertjes. Mocht je net 1 biertje

te veel hebben gedronken en daardoor

nier meer weten wat er die

avond allemaal gebeurd is of heb je

het feestje moeten missen? Wees

niet getreurd, na het lezen van dit

stukje ben je volledig op de hoogte

van wat je niet meer weet of hebt

gemist (nou ja, grotendeels dan).

De beruchte avond begon voor

de bestuursleden al vrij vroeg met

voorbereidingen. Na een langdurige

bestuursvergadering stond

ons nog de taak te wachten het

gastenboek zodanig te beveiligen

dat andere besturen hard hun best

moesten doen om die te ontvreemden.

Het idee om het boek aan een

grote plank vast te maken kwam

van onze Niklas, die zo attent was

om de desbetreffende plank zelfs

voor ons aan te schaffen. Met behulp

van secondelijm en een aantal

spijkers hebben we het boek stevig

aan de plank bevestigd (dachten

we). Het versieren van zowel

het gastenboek als de plank zelf

mocht natuurlijk ook niet uitblijven.

Een roze vleugeltje hier, aantal

3

Eszter Fodor

glitterstickers daar en klaar waren

we. Het vervoeren van een 2 meter

lange plank op de fiets was echter

een ander verhaal. Vraag maar een

de fietsers die bijna van hun fiets

zijn geslagen.

Om half zes ’s avonds kwamen

we bij het café aan, klaar

voor een avondje gezelligheid. Een

paar minuten later kwam ook onze

enige echte gastenboek-bewaarder,

Didier aan. Mooi op tijd en klaar

om iedereen die in zijn hoofd haalt

om het boek te jatten af te schrikken

(dachten we). Ietsjes na zessen

kwamen de eerste gasten en het

feestje kon beginnen. Het bier begon

te vloeien en Didier was meteen

afgeleid, met als gevolg dat ons

geliefde gastenboek om half 7 voor

de eerste keer die avond gejat werd.

Gelukkig kregen we hem terug, zodat

besturen en andere gasten er

hun boodschap in kwijt konden.

Langzamerhand raakte het café

vol met leden van verschillende verenigingen,

de shot-glazen werden

van de plank gehaald en het dron-


ken voeren van het nieuwe bestuur

kon beginnen. Op dit moment begint

het ’ow jaa dat gebeurde er

inderdaad’-gedeelte van de avond.

Als bestuurslid kreeg ik namleijk

net een paar shotjes te veel door

mijn keel, waardoor mijn geheugen

helaas ook een beetje aangetast

is geraakt. Sommige momenten,

zoals het ontvoeren van Sharon,

staan mij wel helder bij. Toen ik

dit misdrijf zag gebeuren, dacht ik

overmoedig: ’ik ga voorkomen dat

ze wordt ontvoerd’. Het feit dat er

tien mannen van Congo ook aanwezig

waren, was op dat moment niet

helemaal tot me doorgedrongen.

Dit resulteerde erin dat we beide

meegenomen werden naar de ‘Havelaar’,

de stamkroeg van Congo.

Hier zouden we taart krijgen, was

ons beloofd, maar daar was niks van

gekomen, dus zijn wij naar onze eigen

borrel teruggegaan.

Helaas heb ik toen maar kort

kunnen genieten van ons feestje,

omdat een bestuurslid van ons

broertje SVBG besloot om mij op

zijn schouder te gooien en met mij

ervandoor te gaan. Paar tientallen

meters verder was ik dan wel weer

vrijgelaten, maar het feit blijft dat ik,

door alle ontvoeringen, helaas een

deel van ons eigen feestje heb gemist.

Nadat al het bier op was en het

café dicht ging, zijn wij nog met

een groepje richting Dansen bij Jansen

gegaan, waar we van de foute

muziek hebben kunnen genieten en

nog een paar biertjes soldaat hebben

gemaakt.

Gesloopt en wel zijn we ergens

midden in de nacht weer naar huis

gegaan om vervolgens in bed te

kruipen en heerlijk uit te slapen.

4


Have you ever stood to wait for

a bus or a train? Or have you been

caught in a traffic jam waiting patiently

for the other cars to move?

If you are like me, you will have

looked at your watch, you will have

walked up and down the track and

you will have called the transport

system very inappropriate things.

Here let us try another approach:

Why do we have to wait?

What is the reason? Technical

difficulties, human errors and bad

weather conditions pop up in our

mind like mystical grand answers.

But as we are scientists we have

to look beyond this convincing appearance

and understand the real

cause of the phenomena. If we do

this we will find, that most of the

time there is just a single defect

occurring. This defect propagates

through the whole network as increasing

delays. The result ranges

from an uncomfortable waiting period

to a complete break-down of

the system (catastrophe).

Now if we would be anything but

engineers, apart from being scientists,

we might be tempted to say

that this is just how the world is. But

we are engineers and so we have

to ask: Is this necessary? Or more

concrete: Is there a transport system

possible without this problems?

We do not have to look far. In fact

we don’t even need to stand up. Just

take a look at your arm. How many

blood cells do you think are moving

5

Transport & Turing

Niklas Semmler

through your veins every minute?

Yet have you ever heard about a

traffic jam of blood cells? (And if

you have how many people do you

think would be alive if it happened

a lot?)

Many living organisms use

transport networks in one way or

another. So it must be possible,

to make a system that is at least

partially more stable. To understand

their principles scientists have

observed the most simple of organisms.

One of those, which has

made quite a name for itself, is the

Physarum Polycephalum, the multiheaded

slime mold (also see figure

1).

Given that we have a friendly environment

this cute little thing will

create a network between all of its

sources of food (or nutrients). This

behavior is part of the life-cycle

that biologists have investigated for

years. Okay, that is not very impressive.

There is probably a crazy

scientist for every topic. Still the

findings of these few might actually

interest us a lot. For example,

if you use the food sources as a

substitute for existing cities you can

simulate the creation of a railway

network. The Japaneseresearchers

around Nakagaki, Ueda, Yamada

and Tero have shown that the structure

of the plasmodium network is

between 10% to 16% more fault tolerant

than its real counterpart (14%

or 20% against 4%). (And don’t for-


get that there is not a single central

architect with a enormous salary!)

But don’t start adopting slime

cells just now, there is (Who has not

expected it?) a huge draw back: The

experiment is very time-expensive.

It is hard to adapt it to complexer

situations. Also. and above all, it

is dirty biology. So as to not to get

our hands messy we have to invent

a new method, a simulation. label

As everybody knows you cannot invent

anything new without building

on older knowledge. The closest approximate

of the real world is the

cellular automaton. It assumes only

that every event happens on a discrete

n-dimensional grid. (Where

the second dimension is the best

studied.) This approach was further

developed by biologist to include

sets of partially differential

equations simulating the diffusion of

chemicals. We can trace this development

back to the later work of

Turing. The recognition of the socalled

Turing Patterns are the third

most notable achievement after the

Church-Turing thesis and the Turing

Test.

With such a framework it might

be possible to steal one more of

nature secrets. Is it possible? I

will found out. Science begins with

questions not answers.

Figure 1: The slime mold presents: An alternative railway network for the

region of Tokyo

6


Zoals jullie allemaal wel weten,

is er dit jaar voor het eerst een

UvA Naoteam voor de Robocupcompetitie.

Omdat Robocup een internationale

gelegenheid is, reisde

het DutchNaoTeam af naar onder

andere Iran. Natuurlijk moet hier

ook over bericht worden voor onze

trouwe via-leden en dus reisde ik

mee om alles voor jullie in de gaten

te houden.

Voordat we echt op reis gingen,

moesten er visa en hoofddoekjes

(voor de dames verplicht) geregeld

worden. Camiel is zo’n drie keer

(met wisselend gezelschap) heen en

weer naar Den Haag gereden en

pas de laatste keer succesvol teruggekeerd.

Na een vrij rustige vliegreis werden

we bij aankomst opgewacht

door Salar, een hele spontane medewerker

van Qazvin Azad Islamic

University, die naar Iraanse standaarden

aardig Engels spreekt. Hij

heeft ons, zeker de eerste paar dagen,

ontzettend veel over zijn land

en gebruiken verteld.

7

Robocup

Elise Koster

Aangezien we veel te vroeg aangekomen

waren (in verband met

volgeboekte vluchten) hadden we

een paar daagjes om Tehran in te

gaan. Salar sleepte ons van winkel

naar winkel en wilde zó graag

dat we iets kochten, dat we er zeker

van zijn dat hij daar commissie

voor kreeg. Ook kregen we

van hem het spel Machinarium (machinarium.net),

een heel verslavend

puzzelspel waar we veel te veel tijd

ingestoken hebben.

Twee dagen voor aanvang

van de daadwerkelijke competitie

mochten we eindelijk het robocupterrein

op; dus snel aan de slag om

de code te testen bij de veranderde

lichtval en dergelijke. We kwamen

er al snel achter dat onze vision niet

goed genoeg was om de oranje bal

van de Japanse vlag te onderscheiden,

waardoor soms de Nao’s niet

achter de bal aan, maar richting de

vlag liepen (of richting een poster,

of iemand met een rood shirt).

Toen eindelijk de wedstrijden

begonnen, kwamen we er ongeveer


een kwartier van tevoren achter

dat de Nao’s automatisch op moeten

starten, en de code dus niet

met de laptop aangezet mag worden.

Dit leverde een hoop stress

op, en in combinatie met het ernstige

gebrek aan slaap door het

nachten doorhalen, zorgde het ervoor

dat er een bug in de code zat,

waardoor de Nao’s niks meer deden.

Hierdoor hebben we dus vrijwel

alles verloren (één tegenstander

was echter zó slecht, dat ze 20

minuten tegen een leeg veld heb-

Tot onze grote spijt zijn wij nu al

een redelijke tijd bezig de afwezigheid

van onze geliefde 18e uitgave

van ons nog meer geliefde blaadje

te betreuren. Hoe lang deze uitgave

als niet meer in onze databases

en kasten te vinden is weet

bijna niemand.

Uiteraard zouden wij zeer verheugd

zijn wanneer de via weer

een stukje meer compleet zou worden

en we het blaadje weer op

onze beeldschermen zouden kunnen

zien of zelfs in onze handen

zouden kunnen voelen. Onze dank

is zo groot dat iemand met een

gouden tip die ons naar Cavia 18

leidt de koelkast van de Kelder

voor 10 consumpties mag plunderen.

Mocht dit geen goede beloning

zijn, dan valt er in overleg

vast iets anders van evenwaardige

waarde te bespreken om mee te

belonen.

Wanted, Cavia 18

ben gespeeld, en nog steeds niks

scoorden), terwijl de code niet eens

superslecht was. Heel erg jammer

dus, maar het was een erg mooie

ervaring en Iran is lang niet zo

eng als we hier meestal denken!

8


De toekomst is raar en groot.

We weten niet hoe groot en raar. Eigenlijk

weten we heel weinig van de

toekomst. We kunnen wel iets leuks

doen en dat is speculeren. Daarom,

bij het thema “nieuw” iets over wat

dan in de toekomst allemaal nieuw

zal zijn.

Allereerst gaan we papier enzo

allemaal ditchen. Papier is oud,

brieven zijn oud en het is slecht

voor bomen. Tegenwoordig kost

een scherm niets meer, en een touchscreen

net zo min, dus kunnen we

overal schermen voor gebruiken.

Je ziet het ook gebeuren. Op de

uva hangen digitale bordjes van wie

welke ruimte heeft gereserveerd en

in de Auchan hebben ze digitale

prijskaartjes.

Dit brengt me meteen op de

touchscreens. Binnenkort zal niemand

meer begrijpen waarom je

scherm niet reageert als je het aanraakt.

Muizen en toetsenborden zullen

verdwijnen.

Trouwens... Toetsenborden? Is

dat ook niet een beetje gek? Er

zijn in de afgelopen tijd steeds efficientere

manieren verzonnen om je

tekst in je computer te krijgen. Nu

is het full-size toetsenbord nog handig.

Ik zal niet uitwijken over de indeling

(hoewel een echte nerd naar

mijn mening geen qwerty gebruikt),

maar laten we even kijken naar

applicaties voor mobieltjes. Dan

heb ik het niet over slappe shit als

swype, of android die gokt dat je

9

De toekomst

Maarten de Waard

vast niet mis wilde drukken. Er

zijn applicaties die een cirkel bevatten,

waar je doorheen moet swypen

om de juiste letters te kiezen. En

wat misschien nog de meest revolutionaire

is, hebben we vorig jaar

op de reis naar Cambridge kunnen

zien. Dasher is een applicatie voor

je telefoon en/of computer, waarbij

je door de letters heen zweeft.

De meest waarschijnlijke letter om

te kiezen wordt dichterbij gezet dan

de minder waarschijnlijke, zodat je

heel snel het juiste woord kunt kiezen.

Laten we het even heel ergens

anders over hebben. In de toekomst

is namelijk alles anders, dus

we kunnen gewoon van onderwerp

switchen. Hou je van science fiction?

Dat is namelijk allemaal

toekomst-kunde! En het is interessant

om erbij stil te staan hoe anders

de wereld in de toekomst zal zijn.

Laten we het even linken aan

onze studie. Wat nou met robots in

de toekomst? We gaan ze sowieso

een keer maken, en dan? Er zijn

talloze films over robots die zich tegen

ons keren. Hoe gaan we dat

voorkomen? Mensen denken altijd

dat ze in hun code wel iets kunnen

zetten dat het allemaal tegen gaat,

maar dat gaat sowieso niet lukken.

Er is namelijk een goede kans dat

er met neurale netwerken en wellicht

andere lerende systemen gewerkt

gaat worden, en als het dan

eenmaal werkt, boeit niemand het


meer hoe het werkt...

Laten we overigens ook even

waarderen wat we met onze studie

kunnen. Programmeren is de enige

manier om van niets iets te maken.

We hebben een lege hoeveelheid

bytes en het enige wat we dan hoeven

te doen is de juiste volgorde

van wel- en niet-actieve bytes verzinnen.

Er wordt geen gewicht aan

het geheel toegevoegd en de materie

blijft bijna hetzelfde. Toch ontstaat

er iets. Dit is creeëren to the

max. Dit is “playing god”. Dit is, “De

shit”.

Een laatste belangrijk punt wat

ik over de toekomst wil bespreken

is sociale omgang. Het wordt namelijk

steeds moeilijker of makkelijker

om sociaal te zijn. Welke van

de twee het precies is is lastig om te

zeggen. Dat komt doordat het makkelijk

is om je aan “sociale” diensten

aan te sluiten. Denk dan aan

Facebook, WhatsApp en SMS. Deze

dingen zorgen er echter voor dat we

allemaal minder met elkaar hoeven

te praten.

Toch is de sociale cloud te zien

als een soort werken naar de toekomst:

Het is op een bepaalde manier

een primitieve vorm van tele-

pathie te noemen. Je kunt immers

zonder met elkaar te spreken boodschappen

overbrengen. Op deze

manier werken we dus naar het collectieve

“zijn” toe. Er komt een tijd

dat individuele lichamen en meningen

er niet meer toe doen, en de

sociale cloud alles is. Althans, dat

denk ik.

Wat daar nog wel voor nodig

is, is dat de brain-interfaces werken.

Dan kunnen we dus gewoon

door een bepaalde woord-sequence

te denken, deze uploaden naar de

plaats waaraan we denken. URL’s

zijn dan natuurlijk overbodig, daar

hebben de mensen van Semantic

Web wel wat op gevonden.

Dan komt de tijd dat we alle digitale

schermen, touchscreens, robots,

en al helemaal papier achter

ons laten, en alles voor niets is geweest.

De tijd dat we over ’e’en

groot, soort van netwerk, met elkaar

communiceren via brain interfaces.

In deze tijd zullen oorlogen

en dergelijke volledig overbodig

worden, simpelweg omdat materie

niet zo veel waarde meer heeft.

Alleen het immateriele heeft dan

nog waarde. Mooi, want daar kunnen

wij creeëren. Wij zijn daar god.

Wij zijn de besten.

10


Ingrediënten

Voor 4 personen

Bereidingstijd: 15 minuten

Recept: Pastasalade

△ 400 gr pasta (het liefste fussili)

△ 1 zak verse bladspinazie

Mirjam Haring

△ 1 pot zwarte olijven (in stukjes gesneden of zonder pit, wat jij wilt)

△ 1 potje feta met olie

△ 1 bakje cherrytomaatjes

△ 1 rijpe tomaat

△ 1 potje zongedroogde tomaten

△ 1 bakje verse basilicum

△ zout en peper

Bereiding

Kook de pasta zoals op het pakje staat. Giet de pasta af zodra die klaar

is en spoel hem een aantal keer met koud water totdat hij afgekoeld

is. Was de cherrytomaatjes en snij deze doormidden. Was de tomaat

en snij deze in stukjes. Giet

de olijven af en doe samen

met de tomaten bij de pasta.

Snij de zonge- droogde tomaten

in stukjes (TIP: met

een schaar knippen gaat

makkelijker! wel even de

schaar goed afwassen..) en

voeg ook de bladspinazie en

de feta toe. Breng de salade

op smaak met zout en peper

en de olie van de zongedroogde

tomaten. Snij als

laatste de basilicum in stukjes en voeg toe (bewaar een paar mooie blaadjes

voor bovenop). Smullen maar!

13


Docent vertelt: Taalonderzoek binnen

en buiten de gebaande paden

De kunstmatige intelligentie en

cognitiewetenschap zijn jonge en

versplinterde vakgebieden, zonder

een vaststaande ‘canon’ van onderwerpen

die iedereen eigenlijk wel in

de vingers moet hebben, en zonder

een overkoepelend theoretisch kader,

dat voor consistentie zorgt tussen

theorieën en modellen in verschillende

deelgebieden. Wij hebben

geen werelwijd vrijwel vaststaand

curriculum, zoals de natuurkunde

dat heeft, geen periodiek systeem,

zoals de scheikunde, en geen

evolutietheorie, zoals de biologie.

In een aantal deelgebieden van de

A.I. zijn weliswaar duidelijke paradigma’s

zijn ontstaan, maar vaak

zijn die niet consistent met elkaar.

In andere deelgebieden heerst nog

een beetje een vrolijke anarchie,

waarin onderzoekers de ene na de

andere leuke vraag oppakken en

gaandeweg hun eigen methodieken

uitvinden.

Zelf ben ik in mijn eerste jaren

als onderzoeker veel op conferenties

over Artificial Life geweest,

en heb ik van dichtbij meegemaakt

hoe het is om in zo’n anarchistisch

vakgebied – een vakgebied zonder

paradigma waarbinnen goed van

slecht onderzoek wordt onderscheiden

– te werken. Dat was hartstikke

leuk. Op ALife-conferenties

is er een enorme diversiteit van onderwerpen,

is er enorm veel ruimte

voor creativiteit en is het over het

Jelle Zuidema (ILLC Language & Computation, UvA)

algemeen ongewoon gezellig. Maar

na een paar jaar gaat het wel opvallen

dat het vakgebied niet verder

komt. Het wiel wordt telkens

opnieuw uitgevonden, omdat relevante

literatuur met zoveel diversiteit

in onderwerpen en in terminologie

maar moeilijk terug te vinden

is, en omdat er maar weinig mensen

een carrière lang in de ALife

blijven hangen. Bovendien zit het

niet in de cultuur om elkaar te dwingen

tot de misschien minder leuke

aspecten van wetenschap: goed literatuuronderzoek,

modellen toetsen

aan empirische data, andermans resultaten

repliceren. De beroemde,

en meestal aimabele, evolutiebioloog

John Maynard-Smith, heeft wel

eens hard uitgehaald naar ALife,

een veld dat hij karakteriseerde als

‘fact free science’.

In de laatste jaren van mijn

promotieonderzoek (2002-2004, in

Edinburgh) heb ik besloten een

andere kant uit te gaan, en na

mijn promotie ben ik terecht gekomen

in de computationele taalkunde,

hier op de UvA. Computationele

taalkunde is een beetje het

andere uiterste. Het vakgebied

heeft sinds begin jaren ‘90 een

enorme revolutie doorgemaakt, en

wordt tegenwoordig volledig gedomineerd

door onderzoek in het probabilistische

paradigma. Ik werkte

aan leeralgoritmen voor taal, maar

werd bij mijn eerste submissies

14


hard door reviewers op de vingers

getikt omdat ik de relatie tussen

mijn werk en standaardtechnieken

uit dat paradigma – expectationmaximization

(EM), dynamisch programmeren,

PCFGs, MCMC – niet

goed legde. Je mag in de computationele

taalkunde-wereld van dit moment

gerust denken dat Chomsky

een aap is (dat is Nim Chimsky, zie

figuur 2) of nog nooit hebben gehoord

van Shrdlu, backpropagation

of naamvallen, maar o wee als je

een relevante paper uit de ACL Proceedings

van 2004 niet citeert.

Figuur 2: Nim Chimsky

Het paradigmatische karakter

van de computationele taalkunde

heeft voordelen en nadelen. Een

groot voordeel is dat er meetbare

vooruitgang is. We zijn de afgelopen

jaren heel veel beter geworden

in machinaal vertalen, automatisch

ontleden, spraakherkenning en information

retrieval, en in vrijwel

15

alle gevallen is dat dankzij probabilistische

technieken. Daar heb ik

mijn steentje aan proberen bij te

dragen met een aantal papers over

statistisch ontleden met ‘tree substitution

grammars’. Doordat het

onderzoek van de één weer voortbouwt

op het onderzoek van de ander

kun je echt de diepte in gaan en

zeer geavanceerde technieken uitwerken.

Als je werk netjes binnen

het paradigma valt, dan krijg

je vaak ook enorm nuttige feedback

van collega’s in reviews en op conferenties;

de kwaliteit van de kritiek

is vaak onvergelijkbaar met wat ik

me herinner uit het ALife veld.

Een groot nadeel is echter dat

mensen die binnen een paradigma

werken heel kritisch zijn op werk

dat niet aan de standaard-eisen voldoet,

maar een blinde vlek ontwikkelen

voor de zwakke punten van

het paradigma zelf. In de statistische

computationele taalkunde en

machine learning is bijvoorbeeld

het onderscheid tussen een expliciete

‘objective function’ en de technieken

om die te maximaliseren

heilig, en worden leertechnieken

waarvan je niet zo 1-2-3 de impliciete

objective function expliciet

kan maken als ‘heuristisch’ afgedaan.

Maar men vraagt zich niet af

waarom realistische leerproblemen

per se altijd een expliciete objective

function zouden toelaten. In de

de formele semantiek maakt men

zich enorm druk over de juiste logica

om de betekenis van een zin

in te vatten, maar als je er vrienden

wilt houden kun je beter niet vragen

of een compacte, formele en alge-


meen geldende karakterisering van

de betekenis van een zin überhaupt

mogelijk is.

Een ander kolossaal nadeel van

paradigmatische vakgebieden is dat

het werk snel ondoordringbaar

wordt voor mensen die niet of

nog niet binnen dat paradigma werken,

waaronder ook studenten. In

plaats van een boeiende bijdrage

over hoe kinderen of computers

natuurlijke taal kunnen leren, zien

ze een brei van technische details

en obscure afkortingen, over

grammatica-formalismen, kansdistributies

en statistische inferentiemethoden.

Ook in het onderwijs

is het een grote uitdaging om ondanks

die technische details toch de

grote vragen in beeld te houden die

we in dit werk proberen te beantwoorden.

In mijn Master-cursus

over (en mijn onderzoek naar) “Unsupervised

Language Learning” is

die spanning heel duidelijk aanwezig:

de cursus behandelt een van

de grote vragen uit de kunstmatige

intelligentie, maar om de enorme

vooruitgang van de afgelopen jaren,

na decennia van mislukte pogingen,

te appreciëren, moet je eerst

wel een hoop leren over probabilistische

grammatica’s, boomtransformaties,

EM en variational Bayes.

Veel wetenschappers generen

zich een beetje voor de grote vragen,

en focussen op wat zij zien als

‘realistische doelen’. Daarbij doen

ze soms wat denken aan de parabel

van de dronkenlap die zijn autosleutels

op een donker stuk van

de straat heeft verloren, maar alleen

rondom de lantaarnpaal wil

zoeken omdat daar meer licht is.

Anderzijds zijn er natuurlijk ook talloze

dronkenlappen die in het pikkedonker

in het wilde weg naar

goud aan het zoeken zijn. Ik ben

wel voor beide type dronkenlappen

wel versleten. In de afgelopen jaren

heb ik ondermeer gewerkt met

Leidse biologen aan ‘artificial language

learning’-experimenten met

zangvogels, waarbij we aansluiten

bij een grote discussie over of recursie

en ‘centerembedding’ uniek

zijn voor menselijke taal. En met

Amsterdamse collega’s heb ik gewerkt

aan een studie van kindertaalcorpora

om te zien of we daar

bewijs in konden vinden voor de

vraag of kinderen aangeboren syntactische

categorieën gebruiken of

taal leren door vanuit concrete eerste

zinnetjes steeds abstractere constructies

te bouwen. Sommige collega’s

in de computationele taalkunde

zullen hun wenkbrauwen gefronst

hebben bij zulke onbescheiden

ambities. Anderzijds kijken biologen

en psychologen verbijsterd

naar mijn bijdrage over bijvoorbeeld

de consistentie en bias van

verschillende DOP-estimatoren, en

vragen zich af waarom iemand die

zich over dergelijke technische trivia

bekommert zichzelf cognitiewetenschapper

noemt.

De realiteit is denk ik dat het

goud zich op kleine plekjes in een

eindeloze duisternis bevindt, en dat

het maar aan een enkeling voorbehouden

is om een grote ontdekking

te doen. Die enkeling dankt

dat soms ten dele aan zijn of haar

eigen genie, maar altijd ook aan de

16


collectieve intelligentie in een vakgebied.

Bruggen slaan, misverstanden

uit de weg helpen en degelijk

onderzoek doen waar anderen

weer op kunnen voortbouwen zijn

daarom even belangrijk als altijd in

het oog houden waar het uiteindelijk

allemaal toe moet leiden. Mijn

meest geciteerde artikel, over ‘iterated

learning’ en het ‘poverty of

the stimulus’-argument is daarom

ook nog steeds het werk waar ik

het meest trots op ben. Dat artikel

stelt namelijk een belangrijk misverstand

uit de taalwetenschap aan

de kaak – dat er een logisch bewijs

zou zijn voor een aangeboren

taalvermogenen die boodschap

is kennelijk bij redelijk wat mensen

aangekomen.

Als docent geef ik ook het komende

jaar weer vrij technische

vakken in de bachelor (Taalmodellen)

en Master AI (de vakken van

de Natural Language Processing &

Learning track). Studenten leren

daarin technieken uit het statistisch

paradigma die je in de vingers moet

hebben als je in de computationele

taalkunde wilt werken aan een universiteit

of in de booming AI industrie.

Maar ik hoop dat ik hen ook

kan laten nadenken over het paradigma,

de geschiedenis en tekortkomingen,

en laten zien dat de computationele

taalwetenschappen ook

een bijdrage leveren aan het begrijpen

van de oorsprong en aard van

intelligentie en bewustzijn – naast

heelal, materie en leven, één van de

echt grote vragen in de wetenschap,

en de vraag waar de wetenschap

de minste vooruitgang op heeft geboekt.

De laatste jaren claimen de

neurowetenschappers steeds luider

en met succes, als je afmeet in

aandacht in de pers en subsidiestromen

– het alleenrecht bij het serieus

oplossen van die vraag, maar als de

AI zich niet verliest in ofwel superspecialistische

pedanterie of gepruts

in de marge, dan kan zij een cruciale

rol in die zoektocht blijven spelen.

Figuur 3: Jelle Zuidema, bij ons bekend als docent van vakken bij de bachelor en

master van AI (zie tekst)

17


Hoe heet je voluit?

In tegenstelling tot andere mensen

heet ik Maarten Tim Inja.

Wat studeer je momenteel?

Kunstmatige Intelligentie.

Waarom ben je dat gaan doen?

Toen dacht ik dat het een combinatie

van allemaal toffe vakgebieden

was. Dat was wel wat tegenvallen.

Wat ik nu puur cool

vind is dat we precies het meest

ongelofelijke blitse programmeren

wat er mogelijk is. Natuurlijk,

je kan je tijd besteden met het

specificeren hoe andere mensen

jouw programma willen gebruiken

of met het uitzoeken hoe iets lowlevel

werkt. Wij AI’ers storten ons

echter op het echte werk; Computer

Vision, Genetische Algoritmes,

autonome vliegende robots. Een

paar van de dingen die je dan meemaakt

en ik echt niet had willen

missen... en ik doe nog maar m’n

bachelor!

Vialid uitgelicht

Favoriete film/boek/game?

Film: Children of Men? Boek: Ender’s

game van Orson Scott Card.

Game: hoewel gamen iets van vroegâh

is moet ik wel zeggen: C&C

Generals Zero Hour. Maar Liero

als je maar 1 laptop en 4 handen

hebt. En eigenlijk ook wel Risk,

maar dat heb ik na een potje wat

8 1

2

uur duurde wel een beetje ge-

had. Ook gek genoeg pictionairy,

wat we ook veelste vaak doen zonder

èchte reden... Ook vind ik dat

ik AoE 2 moet noemen! Zo hadden

we laatst afspraken gemaakt

om het weer eens te gaan spelen,

helaas gooiden compatibiliteitsproblemen

roet in het eten...

Wat doe je in je vrije tijd? Sport?

Programmeren? Winkelen?

Vrije wat? Nee, dat valt wel mee.

Slapen! Series kijken, boekje lezen

& muziek luisteren, hardlopen,

gitaarspelen en wanneer ik weer

echte vrije tijd heb programmeren.

Wat wil je later worden?

Voornamelijk gelukkig. Zo hoop ik

altijd mijn morele waardes te behouden.

Zoals je in het stukje van

Maarten de Waard hebt kunnen lezen

staat de toekomst totaal niet

vast. Het maakt me dan ook niet

uit wat er allemaal van mij terecht

komt zolang ik maar vrolijk blijf en

toffe avonturen blijf beleven.

Nog afsluitende wijze opmerkingen

voor de lezer?

Wees een beetje lief voor elkaar?!

Also, draag een HELM en vergeet

de deur niet te sluiten als je er door

één bent heengelopen.

18


Zo, dit jaar kwam de reiscommissie

op het geniale idee maar

eens naar Berlijn te gaan. Berlijn,

de stad van de beren, wat eigenlijk

ook maar gewoon grote cavia’s zijn.

Cavia’s zijn beren aan de lijn. Beerlijn

dus, aldus ook de klassieke spelling

van deze stad. Wij via’ers neigden

wat te weinig naar de lijn-kant,

dus wat teveel naar de beer-kant,

oftewel: öne beer bitte"heeft iets te

vaak geklonken. Anyhow, een reisverslag

mag natuurlijk niet ontbreken.

Want zeg nou zelf, jullie willen

toch het liefst allemaal terugdenken

aan deze mooie ervaring? Aha,

dacht het even niet! Aangezien het

reisgenootschap bestond uit slechts

een magere selectie van onze studievereniging

a.k.a. de coole mensen,

en de meesten onder jullie zich

tot de lapzwansen van het thuisfront

konden rekenen, wordt dit toch

maar gewoon een sappig stukje om

jullie lekker jaloers te maken. Hadden

jullie maar mee moeten gaan!

Maar er is binnen deze tekst natuurlijk

niet genoeg ruimte om jullie de

sfeer werkelijk te laten proeven.

Een foto zegt gelukkig meer dan

duizend woorden. Maar een forloop

zegt in principe meer dan een

miljoen woorden. Daarom maar zo:

19

for i = 1 → 1000000 do

print “Berlijn was de shizzle”

end for

Berlijn

Merijn van Wouden

Afijn, om toch nog enigszins

informatief te zijn: Overdag hebben

we een universiteit bezocht

(de Freie Universität, het Berlijnse

equivalent van onze VU), gechillt,

drie bedrijven bezocht (6Wunderkinder,

Madvertise en Softgarden),

nog meer gechillt... en ’s nachts

Goldfish bezocht, clubs bezocht, karaoke

bedreven, en onnoemelijk

veel meer. Oftewel; Berlijn heeft

een onvergetelijke indruk op ons

gemaakt, maar bovenal hebben wij

een onvergetelijke indruk op Berlijn

gemaakt, want ook al heb ikzelf

me altijd netjes gedragen, dat kan

je niet van de hele groep zeggen!

Ik zal geen namen noemen hoor,

maar sjongejongejonge, die Maarten

kon er wat van!

Over de bedrijven die we bezochten.

Dit waren jonge IT bedrijfjes

met zulke jaloersmakende

succesverhalen dat het welhaast tenenkrommend

was (al waren twee

van de drie in hoge mate geïncubeerd

door investeerders), maar

daardoor ook bijzonder interessant,

en ze schroomden niet ons het nodige

advies te geven m.b.t. ondernemerschap.

Een zeer geslaagde reis al met

al. Tijd voor fotoimpressies!


21

Puzzle & Comic

� � � �

� � � �

�� �� ��

��

��

�� �� ��

��

Across � A Carried away initially

when writing ‘Aardvark’ � Roller coaster

scream � Repeated alphabet beginning

�� 2863311530 in hexadecimal �� Battery

size indicator �� Sticky home row

key output �� 4 times 65 �� Alcoholics

Anonymous �� Starting letters of first

twelve words in dictionairy �� Pop concert

crowd enthusiasm �� Sigh of relaxation

��


�� ��

�� ��

Down � Your reaction when done � Popular

dutch sports drink � Cup size �

Smaller Battery size indicator � One third

of via � Perfect heavy course load report

card � � Skydiving exlamation

�� Horror movie line �� Tongue depressor

vocalization �� American Association

Against Acronym and Abbreviation Abuse

�� Consists of two diagonal and one horizontal

stroke �� Third common used

letter in english �� . - . -

Thanks to buttersafe.com for being such an awesome source of

inspiration for the clues and also for the comic.


SUMO DUO en een shirt als poncho

“Wat dat betreft is een iglo veel

beter”

“Hoe bedoel je?” vroeg de ene

man, terwijl ze samen over een

brug liepen, aan de andere.

“Nou, in een gewone kamer zijn

de hoeken lastig te bereiken met

een stoffer. In een iglo zwaai je

wat en alles is perfect stofvrij” antwoordde

de man

“Je vergeet waarschijnlijk dat

een kamer ook groter is en het

daarom langer duurt?”

“Hmm...” en op het punt dat de

man iets slims wilde zeggen over

het schoonhouden van iglo’s stond

daar voor hun tweeën een figuur

gekleed in het zwart. Zijn shirt gedragen

als een poncho, een middelgrote

hoed en twee geweren in zijn

handen, deden de twee mannen op

de brug elkaar aankijken.

“Handen omhoog!” Riep het figuur

“Ik wil jullie geld”

“Bandiet” sprak een van de twee

mannen. Hun handen waren nog

niet in de lucht. Het duistere figuur

had hier niet op gerekend en begon

in paniek te raken. Mensen zouden

toch moeten meewerken? Hij riep

het nog eens "Handen omhoog, of

ik schiet. Ik schiet hoor je me!"De

twee mannen haalden hun schouders

op en liepen om hem heen,

verder de brug over.

Het duistere figuur liet even zijn

wapens zakken, bedacht een nieuw

plan en rende het tweetal ach-

Fabiën Tesselaar

terna (De twee mannen liepen stevig

door). Toen de man, met zijn

shirt als poncho, ze weer had ingehaald

en voor ze stond riep hij:

“Als jullie je geld nu niet geven, dan

schiet ik je eerst in je voet en dan

pak ik het geld zelf wel!”

Dit bleek effect te hebben, de

ene man hief zijn linker hand al

righting zijn portomonnee. De andere

man bleef kalm en hield hem

tegen. Hij schudde nee en sprak:

“Dit is het moment.”

Het duistere figuur werd gek

en hield zijn geweren richting de

schoenen van de mannen. De ene

man, die rustig was gebleven, sprak:

"Beste bandiet, wij zijn een magische

draak en kunnen jou van een

wens voorzien, opdat jij ons niet in

de voet hoeft te schieten."De bandiet

was verbaasd, maar hield zijn

woede en riep “IK WIL JULLIE

GELD!”

De twee mannen hieven hun

handen en maakten een soort high

five met de woorden “SUMO DUO!”

er volgde een rook effect en er verscheen

een rode draak, vanuit het

water gerezen tot een paar meter

boven de brug. Een onwaarschijnlijke

verschijning! Het duistere figuur

had nog steeds zijn geld niet

en de draak deed geen aanstalte dit

te geven. In de verte zag hij de twee

mannen rennen (Zij renden hard).

“Zo die hadden we mooi tuk”

“Zo is dat” sprak de ander.

22


Ram, 21:3-20-4 Je hebt er zin in

deze week! Veel flirts

gegarandeerd, dus

maak van de gelegenheid

gebruik en feest

erop los (bijvoorbeeld

de via bbq vrijdag de

24 e ! Neptunus en Venus geven je

deze week veel fantasie en innovatie

vermogen, dus met je studie gaat

het ook goed. Wrijf het je medestudenten

alleen niet de dik in, want dat

zullen ze je niet in dank afnemen.

Stier, 21:4-20:5 Je moet je vrienden

netwerk weer een

beetje leven in blazen.

Organiseer een

feestje of spreek af

in de kroeg. Vrijdag

is hier de ideale dag

voor (wat een toeval! Dan is ook

de via bbq). Verder kom je een

beetje in tijdsnood door alle ideeën

die je projectbegeleider voorsteld.

Maak hem/haar duidelijk dat je zijn

ideeën waardeert, maar dat ze niet

allemaal haalbaar zijn in de korte

tijd die het project rest.

Tweelingen, 21:5-21:6 Je bent een

beetje down deze

week. Probeer je

meer te richten op de

toekomst en ga eens

lekker uit eten met je

vrienden (bijvoorbeeld

de via bbq op vrijdag

de 24 e ). Je hebt ook een beetje last

van faalangst, maar probeer overal

met een objectieve blik naar te kijken

en je zal zien dat de enige die

23

Horoscoop

Mirjam Haring

je in de weg staat jijzelf bent.

Kreeft, 22:6-22:7 This is your lucky

week! Na de vermoeiende

weken van

afgelopen tijd zit deze

week vol liefde en passie.

Heerlijke dagen

en opwindende nachten

staan voor de boeg (namelijk de

via bbq op vrijdag de 24 e ). Het is

ook een goede week om je financiën

op orde te brengen en op je

studie staat je een positieve verandering

te wachten.

Leeuw, 23:7-23:8 Vraag nou eindelijk

die persoon eens

uit waar je al zolang

aan denkt (bijvoorbeeld

om mee te

gaan naar de via bbq

op vrijdag de 24 e ).

Dinsdag en woensdag zijn de beste

dagen voor moedige acties. Ook zal

alles wat je deze week op je studie

begint met succes worden beloond.

En er is op donderdag een verrassing.

Maagd, 24:8-23:9 Het wordt een

geweldige week voor

de liefde. Als je denkt

dat je niet gelukkiger

kunt worden dan heb

je het mis! Ook is het

een goede week om te

soliciteren. Alles wat je begint zal

met succes worden beloond en ook

het geld mag stromen (bijvoorbeeld

op de via bbq vrijdag de 24 e ).


Weegschaal, 24:9-23:10 Ga niet in

op compromissen

deze week. Dram je

eigen zin door want je

hebt er recht op. Je

kunt goed leiding geven

en daarom heb je een promotie

gekregen. De uitbreiding van je

machtsbereik maakt je uitermate

tevreden. Ook bast je deze week

van energie, dus feest er op los (bijvoorbeeld

op de via bbq vrijdag de

24 e ).

Schorpioen, 24:10-22:11 De liefdesplaneet

Venus verwent

je met liefde, passie

en zin. Deel je

geluk met mensen die

belangrijk voor je zijn

(bijvoorbeeld op de via

bbq vrijdag de 24 e ). Financieel

gaat het ook goed en je zit

deze week vol energie.

Boogschutter, 23:11-22:12 Je bent

de laatste tijd een

beetje gespannen.

Maar laat je niet onder

druk zetten en werk je

problemen één voor

één af. Eis niet te veel

van jezelf en vraag

eens om raad aan je

medestudenten (bijvoorbeeld op de

via bbq vrijdag de 24 e ). Donderdag

moet je niet nerveus worden omdat

je anders wel eens geruchten de

wereld in zou kunnen helpen.

Steenbok, 23:12-19:1 Je genotsverslaving

heeft een

negatief effect op je

liefdesleven. Probeer

deze week een beetje

afstand te houden.

Ook is het een goed

idee om iets eerlijker te zijn tegenover

je medestudenten. Laat ze

eens weten wat je echt denkt (bijvoorbeeld

op de via bbq vrijdag de

24 e ).

Waterman, 20:1-19:2 Wat wil je

nou eigenlijk? Probeer

dit eens te formuleren

voor jezelf. Deze

week is ook gunstig

voor een goed gesprek

(bijvoorbeeld op de via

bbq vrijdag de 24 e ). Je

zal verbaasd zijn hoe mooi en makkelijk

het leven kan zijn als je je

openstelt en vertrouwen hebt.

Vissen, 20:2-21:3 Er gebeurt deze

week een hoop waardoor

je in de war

raakt. Maar omdat

je deze week genoeg

energie hebt zal je hier

niet al te veel last van

hebben. Er wordt wel

veel over je geroddeld, maar laat je

niet afleiden en concentreer je op je

studie en al snel zal er over iemand

anders geroddeld worden. (je komt

er achter over op de via bbq vrijdag

de 24 e )

Disclaimer: mocht je de indruk hebben dat de waarheid in deze horoscoop

niet overeenkomt met een waargenomen schijnwerkelijkheid: het

zal niemand verassen dat we te vinden zijn op de via eindejaarsbarbecue

de 24 e waar we helemaal kunnen uitleggen hoe het allemaal in elkaar

steekt.

24


Automatisch expressief muziek

uitvoeren

Muziek uitvoeren klinkt misschien

niet direct als iets waar

kunstmatige intelligentie aan te pas

komt. Veel westerse kunstmuziek 1

is tot in detail vastgelegd in de vorm

van bladmuziek. In theorie zou

je met goede synthesizers die bladmuziek

perfect kunnen uitvoeren.

En als je synthesizers niet goed genoeg

vindt, kun je zelfs een orkest

van robots samenstellen die hun instrument

perfect beheersen. Toch

zou geen enkele muziekliefhebber

een kaartje voor zo’n orkest kopen,

omdat het waarschijnlijk even ongemakkelijk

zou klinken als Philip

Freriks in een rap battle. Blijkbaar

is er behalve het perfect uitvoeren

van de bladmuziek nog meer nodig

om muziek aangenaam te laten klinken

voor ons mensen.

Notenschrift is eigenlijk maar

een beperkt medium: er bestaan

maar een paar aanduidingen (forte,

mezzo forte, piano, pianissimo, cres-

25

Bastiaan van der Weij

cendo etc.) voor iets wat eigenlijk

een continue schaal is, namelijk hoe

hard of zacht je een passage moet

spelen (dynamiek). Hetzelfde geldt

voor tempo. Soms, maar lang niet

altijd, staat in de bladmuziek aangegeven

waar je sneller of langzamer

moet of mag spelen (timing).

In veel bladmuziek ontbreken aanduidingen

voor timing en dynamiek

zelfs helemaal.

In een uitvoering van bladmuziek

wordt door de muzikant continue

afgeweken van wat er letterlijk

in de noten staat. Op sommige

instrumenten, zoals een viool,

heb je niet eens een discrete schaal

van tonen (een toonladder) maar

kun je in theorie binnen een bepaald

bereik elke frequentie spelen

die je maar wilt. Deze afwijkingen

kun je zien als een resultaat van

muzikale expressie en die expressie

is de component die een aangename

muzikale uitvoering onderscheidt

van een onaangename robotische

uitvoering.

Het doel van dit project is om

een methode te vinden die als invoer

een digitale representatie van

bladmuziek neemt en als uitvoer

muziek genereert die klinkt alsof

ze door een echte muzikant gespeeld

is. Dat is lastig want het is

een mysterie waar afwijkingen van

de bladmuziek precies vandaan ko-

1 Door mensen uit westerse landen vaak klassieke muziek genoemd


men. Iets wat vaak genoemd wordt

is kennis van de stijl van de muziek

en de emotie waarin het stuk

gespeeld wordt, dit wordt performance

context genoemd. Luisteraars

kunnen vaak aan een uitvoering

horen in wat voor context hij

is gespeeld: als je een pianist vraagt

een stuk droevig te spelen kunnen

luisteraars dit vaak herkennen, geoefende

luisteraars zullen ook herkennen

of een stuk in barok stijl of

in klassieke stijl gespeeld is. Niet

alle afwijkingen in een uitvoering

zijn het resultaat van expressie; musici

maken ook fouten: verkeerd

gespeelde noten of onbedoeld hard,

zacht, langzaam of snel gespeelde

noten. Uiteindelijk wordt de herkomst

van expressie meestal beschreven

als gevoel of emotie, termen

waar je helaas geen python

modules voor kunt importeren.

Hoewel ik er voor ik aan dit

project begon nooit van gehoord

had, is er de afgelopen 25 jaar wel

veel onderzoek gedaan naar het genereren

van uitvoeringen (performance

rendering). Er zijn formele

regels, neurale netwerken en

lerende systemen bedacht en er zijn

datasets gemaakt met uitvoeringen

waar elke uitgevoerde noot geannoteerd

is met de bijbehorende noot

in de bladmuziek. Eèn belangerijk

aspect is echter een beetje onderbelicht:

het gebruik van structuur

in muziek. Muziek is op verschillende

niveau’s gestructureerd en als

je naar muziek luisterd kun je die

structuur ook horen. Je hoort wanneer

een melodietje is afgelopen en

het volgende begint, je hoort ook

dat sommige van die melodietjes samen

weer een deel van de muziek

vormen. In een uitvoering worden

die overgangen vaak geaccentueerd

door bijvoorbeeld te vertragen of

zachter te spelen en het volgende

deel weer luider te beginnen. Structuur

is dus direct gelinkt aan uitvoering

en het spreekt voor zich dat je

kennis van structuur kan gebruiken

om een uitvoering beter te maken.

In een notendop is dat waarop

ik hoop af te studeren. Je

kan een demo van een succesvol

performance rendering system

zien op de wiki die ik gebruik

als notitieboekje: expressiveperformance.wikkii.com.

Als performance

rendering systems ooit op

het niveau van menselijke muzikanten

komen, kun je bijvoorbeeld in

plaats van een cd te kopen, bladmuziek

kopen en die in de stijl

van welke pianist dan ook afspelen.

Maar dat is, om de klassieke musici

gerust te stellen, op dit moment nog

toekomstmuziek.

26


Guide: Hoe sneak je binnen bij

converenties op het SP?

Guide voor de cheap ass student:

Over het jatten van broodjes, soepjes,

drankjes en fruitjes bij conferenties.

Wij zien het vaak genoeg. De

balletjes van 40+ rollen de UvA binnen

en worden verwelkomd met

broodjes, wijn, fruitsaladen en ander

genot dat natuurlijk uitsluitend

op gouden dienbladen geserveerd

wordt. Over een aantal jaren hebben

wij het recht hier gebruik van

te maken. Tot die tijd is er een meer

listige manier nodig.

The wondering man. Van the wondering

man is niet helemaal duidelijk

wat hij hier doet. Hij is niet

helemaal op zijn gemak, spreekt

niemand aan en loopt al snel weer

weg met de te genieten goederen.

Hoewel dit een snelle in-and-out methode

is die soms volstaat, bestaan

er meer verfijnde methoden met

een hogere kans van slagen. The

wondering man zal relatief snel tegengehouden

worden en aangezien

27

Rémi de Zoeten

the wondering man een rookie is

zal hij rood aanlopen.

The running man. The running

man is het eerste alternatief, maar

deze zou de ambitieuzen toch afgeraden

moeten worden. The running

man trekt veel aandacht en verlaagt

daarmee zijn kansen in de komende

ronden.

Mister Cocky. Mister Cocky is

standaard goed gekleed. Met zijn

brede glimlach, soepel loopje en

enorme zelfvertrouwen zijn het enkel

nog de single ladies die hun

hand nog heffen in de hoop deze

boy te stoppen. Cock weet dat hij

alles kan maken. Hij komt aanlopen,

neemt wat hem belieft en belt

haar de volgende dag niet.

Mister entrepreneur. Niet iedereen

heeft een Mister Cocky in zich.

Not to worry. Entrepreneurs zijn

mensen met een hogere status, die

wat te zoeken hebben op de UvA (talent

dat zij zelf niet hebben). Het

probleem is alleen dat jij een nerd

bent en de enige meetings die jij

kent zijn LAN-parties. SUIT UP!

Een naambordje heb je in jouw tas

zitten en er staat één woord op: “Entrepreneur.”

Jij bent geïnformeerd

over watvoor bijeenkomst het is

en je bluft jezelf er wel doorheen.

Mensen die naast de te halen goederen

staan (de broodjes) zijn vaak het

makkelijkst om een gesprek mee

aan te gaan.


Algemene tips van een ervaren

Cheap Ass:

• Te halen bij Sorbon zijn gratis

lunchzakjes. De inhoud hiervan

kan in verschillende meetstelsels

worden uitgedrukt: 15

Van die doorgesneden broodjes,

die een driehoek vorm

hebben of 12 pistoletjes of drie

trosjes bananen of 12 appels.

• Het is handig als je alvast een

valse naam hebt. Verrassend

moeilijk blijkt het soms te zijn

om on the spot een valse naam

EJC!

op te geven.

• Niets weerhoudt jou ervan

meerdere keren toe te slaan

bij dezelfde lunch.

• Join the group! Zoek op

FACEBOOK naar de groep

Hiermee

houden de leden elkaar op de

hoogte dat er Lunches zijn. Dit

is het medium om ervaringen

met elkaar te delen en optimaal

gebruik te maken van de

verschillende kansen die zich

voordoen.

Aangezien het niet meer al te lang duurt voor het volgende studiejaar begint,

is iedereen van het EJC (EersteJaars Commissie) druk in de weer om

een leuk EJW (EersteJaars Weekend) te organiseren.

Nu de belangrijkste dingen vaststaan,

kan ik de via mededelen waar we naartoe

gaan, wanneer we vertrekken, en welk

supergaaf thema er is bedacht.

Natuurlijk hebben we voor dit jaar de coolst

mogelijke plek proberen te regelen. Maar

aangezien we onze supergave via kamer niet voor een heel weekend kunnen

claimen en er helaas ook niet genoeg eerstejaars in passen, is er voor

‘the next best thing’ gekozen: Dwingeloo.

Deze locatie is gereserveerd van vrijdag 30 september, tot zondag 2

oktober. Daarom is het enigsins voorspelbaar dat we ook die vrijdag,

rond een uurtje of 2, vertrekken om Dwingeloo onveilig te maken.

Daar aangekomen zal het hele weekend

in het thema staan van badass 8bit oldskool

games als pacman, space invaders en ga zo

maar verder.

De EJC kan nog extra handen gebruiken,

dus als je zin hebt om te helpen ben je zeer

welkom bij ons.

28


Arjan Kooistra.

Software engineer Java/J2EE.

Kan niet koken.

Ook zin in een succesweekend

met een privé-kok?

Als je bij Quinity komt werken, werk je mee aan het

ont wikkelen van eBusiness-applicaties. Dat doen

we voor grote, fi nanciële organisaties en met

goede resultaten. En boeken wij succes, dan boek

jij ook succes. Sterker nog: we garanderen je een

carrière waarin je veel successen op je naam kunt

zetten. Ook als je nog maar net bent afgestudeerd.

En om je daarvan alvast te laten proeven, krijg je

van ons een geweldig succesweekend naar keuze

aangeboden als we het met elkaar eens worden.

Kijk meteen op www.werkenbijquinity.nl voor alle

details en mogelijkheden. En ontdek dat je bij Quinity

net zo succesvol kunt worden als je ambities reiken.

Upload meteen je cv.

Quinity zoekt software engineers Java/J2EE, projectleiders, functioneel

ontwerpers en consultants/informatie-analisten. Als je zo’n baan én een

succesweekend wilt, upload dan snel je cv. Ook al heb je nog geen ervaring.

Op www.werkenbijquinity.nl vind je uiteraard ook alle andere informatie en

wetenswaardigheden over een baan bij ons bedrijf.

Quinity B.V. – Maliebaan 50 – Postbus 13097 – 3507 LB Utrecht

Telefoon +31(0)30 2335999

Werken bij Quinity.

Succes gegarandeerd.

More magazines by this user
Similar magazines