Təlimat-ictimai iase
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Sanitariya və Gigiyena Metodları və Normaları Proqramı<br />
(SAHMAN - Sanitation and Hygiene Methods and Norms)<br />
İctimai iaşə xidməti göstərən müəssisələr üçün<br />
TƏLİMAT 1<br />
1<br />
Bu təlimat Azərbaycan Respublikası Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi tərəfindən hazırlanmış “İctimai iaşə<br />
müəssisələrində COVID-19-un (koronavirus) profilaktikasına dair Metodiki Göstərişlər” əsasında<br />
hazırlanmışdır.
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ DÖVLƏT TURİZM AGENTLİYİ<br />
“SAHMAN” Proqramı çərçivəsində nəfəs yolu xəstəliklərinin<br />
(xüsusilə, COVID-19-un) profilaktikasına dair<br />
İctimai iaşə xidməti göstərən müəssisələr üçün<br />
TƏLİMAT<br />
1. Təlim və maarifləndirmə<br />
2. Qabaqlayıcı tədbirlər<br />
3. Təmizlik və dezinfeksiya tədbirləri<br />
4. Xəstəlik daşıyıcıları ilə bağlı nəzarət tədbirləri<br />
1. TƏLİM VƏ MAARİFLƏNDİRMƏ<br />
İctimai iaşə xidməti göstərən müəssisələrdə nəfəs yolu xəstəliklərinin, xüsusilə<br />
COVİD-19 (koronavirus) infeksiyasının yayılmasının qarşısının alınması üçün<br />
maarifləndirmə işlərinin aparılması və müvafiq təlimlərinin keçirilməsi vacibdir. Bu<br />
məqsədlə, “SAHMAN” proqramı çərçivəsində proqramda təlimlərə cəlb olunan <strong>ictimai</strong><br />
iaşə xidməti göstərən müəssisənin nümayəndərinə virusdan qorunma tədbirləri barədə<br />
məlumatlar veriləcəkdir. Təlimlərdə iştirak edən və müvəffəqiyyətlə başa vuran<br />
nümayəndələr - “SAHMAN” menecerləri müəssisə daxilində proqram çərçivəsində<br />
nəzərdə tutulan tədbirlərin həyata keçirilməsinə görə məsuliyyət daşıyacaqdır.<br />
Təlim zamanı iştirakçılar şəxsi gigiyena (əl gigyenası, nəfəs yolu gigiyenası,<br />
öskürmə etiketi), dezinfeksiya tədbirləri (işlərin dövriliyi, tətbiqinə icazə verilən<br />
maddələrdən düzgün istifadə qaydaları, həmçinin dezinfeksiyanın aparılması qaydaları),<br />
digər növ qabaqlayıcı qoruyucu tədbirlər haqqında metodiki göstərişlərlə təmin<br />
olunacaqlar. “SAHMAN” menecerləri isə öz növbələrində, müəssisənin rəhbərliyini, işçi<br />
heyətini proqram, onun faydaları və görülməli tədbirlər haqqında məlumatlandırmaq və<br />
təlimatlandırmaq öhdəliyi götürəcəklər. Əlavə olaraq, onlar proqrama dair məlumatların,<br />
eyni zamanda tələb olunan gigiyena və sanitariya tədbirlərinə dair yazılı xatırlatmaların<br />
(misal üçün, əl gigiyenası) müəssisə daxilində - soyunub-geyinmə otaqları, sanitar<br />
qovşaq, mətbəx və s. yerləşdirilməsini təmin etməlidirlər.
İşçi heyəti tibbi maskalardan istifadə qaydaları (taxılması, istifadəsi, çıxarılması,<br />
atılması) ilə bağlı təlimləndirilməlidir. Eyni zamanda, işçilər şəxsi gigiyena mədəniyyəti və<br />
praktikada tətbiqi barədə məlumatlandırılmalı və bu tələblərə uyğun davranmaları tələb<br />
edilməlidir.<br />
Yeməklər hazırlanarkən bişirilmə temperaturuna riayət edilməsi, lazımi temperatur<br />
dərəcəsinə qədər bişirilməmiş yeməklərlə qidalanmadan qaçınılması işçi heyətinə<br />
xatırladılmalı, həmçinin xam məhsulların istifadədən əvvəl təmizlənməsi, yemək<br />
dəstlərinin, mətbəx avadanlıqlarının, kirli səthlərin yuyulub təmizlənməsi prosedurları<br />
barədə mütəmadi təlimləndirmə həyata keçirilməlidir.<br />
1.1. Əl gigiyenası<br />
Əl gigiyenası əllərin təmiz olmasını nəzərdə tutur. Bura əllərin yuyulması və (ya)<br />
alkoqol tərkibli vasitə ilə dezinfeksiya olunması daxildir. Bir çox yoluxucu xəstəliklər<br />
birbaşa kontakt vasitəsi ilə yayıldığı üçün düzgün əl gigiyenası restoran və kafelərdə<br />
infeksiyanın yayılmasına qarşı əsas tədbir hesab olunur.<br />
Əl gigiyenası aşağıdakı qaydada tətbiq olunmalıdır:<br />
• işə başlamazdan əvvəl;<br />
• istehlaka hazır və ya bişirilmiş qidanın istehlakından əvvəl;<br />
• çiy qida məhsulunun emalı və hazırlanmasından sonra;<br />
• qida tullantılarının emalından sonra;<br />
• təmizlik işlərindən sonra;<br />
• sanitar qovşaqdan istifadədən sonra;<br />
• asqırma və öskürmədən sonra;<br />
• qida və içki istehlakından və siqaret çəkdikdən sonra;<br />
• pulla təmasdan sonra.<br />
Əllərin yuyulması<br />
Əllərin düzgün qaydada yuyulması üçün birinci, üzük, saat və digər əl aksesuarları<br />
çıxarılmalı, sonra isə əllər aşağıdakı qaydalara və Əlavə A-ya uyğun olaraq<br />
yuyulmalıdır.<br />
• Axar suda əlləri isladın;<br />
• Maye sabun əlavə edin və əlləri sürtərək köpürdün;
• Axar sudan kənarda ovucları, biləkləri, əllərin arxasını, barmaqların arasını və<br />
arxasını, barmaqların ucların 20 saniyə ərzində sürtün (eyni qayda dezinfeksiya<br />
zamanı da tətbiq olunur);<br />
• Sürtəndən sonra əlləri axar suda təmiz yuyun;<br />
• Sonra isə əlləri bir dəfə istifadə olunan təmiz pambıq və ya kağız dəsmalla<br />
qurulayın;<br />
• Əgər ehtiyac olsa, su kranını toxunmadan, dəsmalla tutaraq bağlayın.<br />
1.2. Öskürək/respirator xəstəlik zamanı şəxsi gigiyena<br />
Öskürək/respirator xəstəlik zamanı xəstəliyin mənbəyindən qorunma üçün nəzarət<br />
tədbiridir. İşçi heyəti öskürək/respirator xəstəliklə bağlı aşağıdakı düzgün etiket qaydaları<br />
barədə məlumatlandırılmalıdır:<br />
Nəzarət tədbirləri<br />
• Öskürəndə və asqıranda ağızı kağız salfetlə bağlanmalı və istifadə olunmuş salfet<br />
ağzı bağlı zibil qabına atılmalıdır;<br />
• Respirator axıntı ilə təmasdan sonra əllər müvafiq qaydada təmizlənməlidir;<br />
• Respirator simptomları olan qonaqlara tibbi maskalar təklif olunmalıdır;<br />
Sağlamlıq vəziyyətinə şübhə olan işçiləri evdə qalmağa təşviq edin:<br />
• Kəskin respirator xəstəlik əlamətləri olan işçilərin xəstəlikdən azad olanadək evdə<br />
qalmaları tövsiyə olunur.<br />
• Kəskin respirator xəstəlik əlamətləri hiss edən işçilərdən xəstəliyini təsdiqləyən<br />
xəstəlik vərəqəsi tələb etməyin.<br />
• Xəstə ailə üzvünə qulluq etmək üçün işçilərə evdə qalmağa imkan verən çevik<br />
siyasət formalaşdırın. Bu səbəblə adi vaxtlarda olduğundan daha çox işçinin evdə<br />
qala biləcəyini nəzərə alın.<br />
Sağlamlıq vəziyyətinə şübhə olan işçiləri digərlərindən ayırın:<br />
• İşə gəldikdə və ya gün ərzində kəskin respirator xəstəlik əlamətləri (öskürmə,<br />
nəfəs darlığı və s.) göstərən işçilərin digərləri ilə təması kəsilməli, onlar dərhal evə<br />
göndərilməli və təcili tibbi yardım üçün tibb müəssisəsinə müraciət etməlidir.
2. QABAQLAYICI TƏDBİRLƏR<br />
“SAHMAN” proqramında iştiak edən müəssisələr aşağıdakı qabaqlayıcı qoruyucu<br />
tədbirləri həyata keçirməyi öhdələrinə götürürlər:<br />
• İşçi heyəti və müştərilərin sağlamlığına nəzarət edilməsi (müəssisəyə girişdə<br />
sensor termometr vasitəsilə temperaturun ölçülməsi, soyuqdəymə, infeksiya<br />
əlamətlərinin olub-olmamasına daimi nəzarət);<br />
• Özünü narahat hiss edən, temperaturu 37 dərəcə C-dən yüksək olan, nəfəs yolu<br />
xəstəliklərinin simptomlarını nümayiş etdirən işçi heyəti və müştərilər üçün təcili<br />
tibbi xidmətin təşkili;<br />
• Müəssisə daxilində - yemək masalarında, mətbəxdə və s. şəxsi gigiyena və<br />
dezinfeksiya tədbirlərinin görülməsi üçün zəruri olan vasitələrin təmin edilməsi:<br />
sensor termometr, əl dezinfeksiyaedici məhlullar, əl salfetləri, üz maskaları,<br />
əlcəklər, istifadə edilmiş tibbi maskalar və əlcəklərin atılması üçün ayrıca qapalı<br />
torbalar, dezinfeksiyaedici məhlullar;<br />
• İşçi heyəti tərəfindən üz maskaları və əlcəklərin məcburi istifadəsi;<br />
• Müştərilər üçün tələb olunduqda üz maskalarının və əlcəklərin təchiz olunması;<br />
• Müəssisə daxilində mütəmadi təmiz hava axınının təmin olunması;<br />
• Hava dövriyyəsi sisteminin işlək vəziyyətdə olmasının təmin olunması;<br />
• İcazə verilən tutumun 50% -dən çox istifadə olunmaması (tövsiyə olunur);<br />
• Görülən bütün tədbirlərin qeydiyyatının aparılması və sənədləşdirilməsi.<br />
2.1. Təhlükəsiz məsafə tədbirləri<br />
• Müştərilər arasında ən azı 1 metr məsafəni təmin etmək üçün növbə yerlərinin<br />
döşəmə işarələri ilə ayrılması;<br />
• Yemək masaları arasındakı 2 metrlik məsafənin tətbiqi;<br />
• Yemək masasında 6 oturacağa qədər məhdudiyyətə riayət olunması.
3. TƏMİZLİK VƏ DEZİNFEKSİYA TƏDBİRLƏRİ<br />
İctimai iaşə müəssisələrində qida ilə təmas edən səthlərin, avadanlıqların<br />
təmizlənilməsi və dezinfeksiyası aşağıdakı qaydada həyata keçirilir:<br />
Təmizləmə - sintetik yuyucu vasitələrin köməyi ilə səthlərdən və avadanlıqlardan<br />
mikrob və s. xəstəlik törədicilərinin kənarlaşdırılması prosesidir.<br />
Təmizləmə zamanı görüləcək işlər:<br />
1. İlk öncə səthləri sintetik yuyucu vasitələr və ilıq su ilə yuyun;<br />
2. Təmiz və ya içməli su ilə durulayın;<br />
3. Təmiz dəsmalla qurulayın (təmiz su dedikdə, istehlak üçün yararlı olan su nəzərdə<br />
tutulur).<br />
Dezinfeksiya - Səthlərdə xəstəlik törədən mikroorqanizmləri sağlam orqanizmə<br />
yoluxduran infeksiya mənbəyini məhv etmək üçün aparılan və səthlərin<br />
təmizlənməsini tam təmin etmək üçün tətbiq edilən üsul və vasitələrdir.<br />
Dezinfeksiya zamanı görüləcək işlər:<br />
1. Seçilmiş və tətbiqinə icazə verilən dezinfeksiyaedici vasitə ilə səthi isladın;<br />
2. Dezinfeksiyaedicini üzərində olan təlimata uyğun olaraq tətbiq edin,<br />
dezinfeksiyedicini səthdə etiket məlumatında qeyd edilən müddətdə saxlayın;<br />
3. Təmiz nəm dəsmal ilə qurulayın.<br />
İctimai iaşə müəssisələrində dezinfeksiya edilməsi vacib olan sahə və səthlərə<br />
daxildir:<br />
• İnzibati binanın ərazisi;<br />
• Binanın daxilində olan bölmələr:<br />
• Mətbəx və emal sahələri;<br />
• Yemək qəbulu salonu;<br />
• Sanitar otaqlar (sanitar qovşaq, duş, soyunub-geyinmə);<br />
• Anbarlar;<br />
• Masa və stulların səthləri;<br />
• Pəncərələr və pəncərə altlıqları, tutacaqlar;<br />
• Döşəmə və divar səthləri;<br />
• Qapılar və qapı tutacaqları;<br />
• Mətbəx avadanlıqları;<br />
• Təmizlik üçün istifadə olunan inventarların saxlanıldığı bölmələr və s.
4. COVİD-19 XƏSTƏLİYİ DAŞIYICILARI İLƏ BAĞLI NƏZARƏT TƏDBİRLƏRİ<br />
Xəstəlik daşıyıcıları ilə bağlı nəzarət tədbirləri standart tədbirlərə əlavə olaraq<br />
həyata keçirilir. Aşağıdakı tədbirlər daxildir:<br />
• İnfeksiyanın yayılmasının qarşısını almaq üçün qızdırması və respirator<br />
simptomları olan iştirakçıların tibbi maskalar geyinməsinə diqqət edilməsi;<br />
• Xəstə iştirakçıların dərhal tibbi xidmətə müraciət etməsini və kütləvi yerlərə<br />
getməməsinin tövsiyə edilməsi;<br />
• Xəstə qonaqlarla təmasın minimuma endirilməsi və onunla təmasda olan şəxslər<br />
tərəfindən şəxsi mühafizə vasitələrindən istifadə edilməsi.