04.09.2013 Views

rapport - Taalunieversum

rapport - Taalunieversum

rapport - Taalunieversum

SHOW MORE
SHOW LESS

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

Inhoud<br />

Samenvatting ........................................................................................................................................... 3<br />

Fase 1: Het selecteren van relevante orthografische kenmerken .......................................................... 9<br />

Theorie ................................................................................................................................................ 9<br />

De selectie van relevante orthografische kenmerken ...................................................................... 12<br />

pag. 1<br />

A De spellingeigenschappen van woorden ................................................................................... 12<br />

B Niveau van beheersing ............................................................................................................... 17<br />

Fase 2: Implementatie van de Verrijkte woordenlijst t.b.v. spelling (VWS) op een sample van<br />

2000 woorden, niveaubepaling bij deze sample en inschatting van het vervolgtraject ........... 19<br />

Structuurbeschrijving van de VWS en verantwoording van techniek en technologie ...................... 19<br />

Atomen en moleculen van de VWS: van spelling, uitspraak en spellingcategorieën tot { letter ;<br />

klank ; regel }-tripletten ................................................................................................................. 19<br />

Unicode utf-8 ................................................................................................................................. 20<br />

Onderdelen van de Verrijkte Woordenlijst Spelling ...................................................................... 22<br />

Structuur van lemma's en velden .................................................................................................. 22<br />

Toelichting op de gebruikte labels ................................................................................................ 33<br />

Conversietabel ............................................................................................................................... 40<br />

Beschrijving en fragmenten van de opgeleverde bestanden ............................................................ 41<br />

Hoofdbestand VWS zelfstandige naamwoorden .......................................................................... 41<br />

Hoofdbestand VWS werkwoorden ................................................................................................ 42<br />

Afgeleide bestanden VWS ............................................................................................................. 44<br />

Bestand VWS voor niveaubepaling ............................................................................................... 47<br />

Niveaubepaling spellingmoeilijkheid ................................................................................................. 48<br />

Beschrijving Excel-bestand, het eerste tabblad: alle_tripletten_NOP .......................................... 48<br />

Beschrijving Excel-bestand, het tweede tabblad: woorden gesorteerd op niveaus ..................... 53<br />

De resultaten: verschillen in moeilijkheid ..................................................................................... 53<br />

Conclusie ....................................................................................................................................... 55<br />

Inschatting vervolgtraject .................................................................................................................. 55<br />

Eerste aanbeveling: maak een goed projectplan .......................................................................... 55<br />

Tweede aanbeveling: maak een werkend systeem voor VWS, maar niet met alle denkbare<br />

mogelijkheden en varianten .......................................................................................................... 56<br />

Derde aanbeveling: werk resultaatgericht, wees tevreden met een redelijke kwaliteit .............. 56<br />

Vierde aanbeveling: werk op basis van taalregels, doe het vervolg niet volledig handmatig ...... 57<br />

Doe onderzoek .............................................................................................................................. 57<br />

Kosten en tijdsduur ....................................................................................................................... 58<br />

Fase 3: Voorstel en voorbeeldmateriaal voorleggen aan vertegenwoordigers van mogelijke toe-<br />

komstige gebruikers van de Verrijkte Woordenlijst Spelling (VWS) ......................................... 61<br />

Inleiding ............................................................................................................................................. 61<br />

Vraagstelling ...................................................................................................................................... 61


Methode ............................................................................................................................................ 61<br />

pag. 2<br />

Deelnemers ................................................................................................................................... 61<br />

Procedure ...................................................................................................................................... 61<br />

Vragenlijst ...................................................................................................................................... 62<br />

Resultaten ......................................................................................................................................... 62<br />

Deelnemers en persoonsgegevens ............................................................................................... 62<br />

De antwoorden op de vragen, algemeen overzicht ...................................................................... 64<br />

De antwoorden per beroepsgroep ................................................................................................ 69<br />

De antwoorden van de uitgeverijen .............................................................................................. 70<br />

De opmerkingen tot slot................................................................................................................ 72<br />

Bespreking van de resultaten ........................................................................................................ 87<br />

Conclusie en aanbevelingen die uit de vragenlijst voortvloeien ....................................................... 91<br />

Bijlage A Woordselectie VWS-verkenning ............................................................................................ 93<br />

Bijlage B Verstekwaarden klank-letter; spellingzuiverheid ................................................................ 118<br />

Bijlage C Referentieniveaus van de Commissie-Meijerink, deel spelling ........................................... 123<br />

Bijlage D Spellingcategorieën volgens SLO-Meijerink ........................................................................ 125<br />

Bijlage E Spellingcategorieën van het Nederlands in VWS, met voorbeelden; koppelingen met<br />

categorie-indeling van SLO/Meijerink en Cito; leerlijnen Katholiek Basisonderwijs (Vlaan-<br />

deren) en OVSG (Onderwijssecretariaat van de Steden en Gemeenten van de Vlaamse<br />

Gemeenschap) ..................................................................................................................... 127<br />

Bijlage F De uitleg van de mogelijkheden: afbeeldingen van het filmpje en de tekst die daarbij<br />

werd uitgesproken ............................................................................................................... 158<br />

Bijlage G De tekst van de vragenlijst ................................................................................................... 163<br />

Bijlage H De vragenlijsten die afzonderlijk vanuit Suriname naar de NTU zijn opgestuurd ............... 164<br />

Bijlage I Opdracht tot het uitvoeren van een verkennend onderzoek naar de wenselijkheid en<br />

haalbaarheid van een verrijking van de Woordenlijst Nederlandse Taal t.b.v. spelling-<br />

onderwijs .............................................................................................................................. 165<br />

Afdeling Nederlandse Taal en Cultuur<br />

Radboud Universiteit Nijmegen<br />

Johan Zuidema en Anneke Neijt<br />

Nijmegen 2012


Samenvatting<br />

De Nederlandse Taalunie heeft een verkennend onderzoek laten uitvoeren aan de Radboud Universiteit<br />

Nijmegen: Verkennend onderzoek naar de wenselijkheid en haalbaarheid van een verrijking van<br />

de Woordenlijst Nederlandse Taal t.b.v. spellingonderwijs (zie bijlage I voor de tekst van deze opdracht).<br />

In dit document doen we verslag van deze verkenning.<br />

Beide auteurs van dit <strong>rapport</strong> zijn heel lang betrokken bij onderzoek naar de Nederlandse spelling en<br />

de ontwikkeling van betere onderwijsprogramma's voor spelling. Toen de Nederlandse Taalunie kenbaar<br />

maakte dat zij onderzoek wilde laten uitvoeren naar de haalbaarheid van een project voor de<br />

verrijking van de Woordenlijst Nederlandse taal, lag het op onze weg hierop te reageren met een<br />

uitgewerkt voorstel voor de uitvoering van zo'n verkenning.<br />

De belangrijkste uitkomst van ons onderzoek is dat een groep professionals, direct betrokken bij het<br />

spellingonderwijs, graag de uitwerking van een volledige, verrijkte woordenlijst tegemoet zou zien.<br />

Om te voldoen aan die verwachting is het nodig een flink aantal technische hobbels te nemen. Dit<br />

verslag is daardoor doorspekt van (taal)technische details.<br />

Hoe ingewikkeld het soms ook lijkt: het is niet onze bedoeling de spelling moeilijker te maken dan ze<br />

nu voor velen is. Het doel is juist dat spelling toegankelijker wordt voor veel gebruikers. Wat er bij<br />

een ondersteunend systeem achter de schermen gebeurt is daarbij niet relevant, behalve dan (in<br />

deze fase) voor de ontwikkelaars van zo'n programma. Er moet taaltechnologisch diep gegraven<br />

worden, met de bedoeling dat gebruikers dit ervaren als gemak, een handreiking aan het publiek om<br />

op een toegankelijke wijze meer te weten te komen over de Nederlandse spelling. Dat is het uiteindelijke<br />

doel van ons onderzoek.<br />

Het verkennend onderzoek zoals gedefinieerd in de onderzoeksopdracht is verdeeld in drie fasen.<br />

Fase 1 Het selecteren van relevante orthografische kenmerken.<br />

Fase 2 Implementatie van relevante kenmerken op een sample van 2000 woorden.<br />

Fase 3 Voorstel en voorbeeldmateriaal voorleggen aan vertegenwoordigers van mogelijke toekomstige<br />

gebruikers van de Verrijkte Woordenlijst Spelling (VWS).<br />

Een verzameling Nederlandse woorden waarvan de spelling, uitspraak en toegepaste spellingregels<br />

in detail en in directe relatie tot elkaar zijn vastgesteld, biedt nieuwe en betere mogelijkheden om<br />

het spellingonderwijs te organiseren. Met zo'n Verrijkte Woordenlijst Spelling (VWS) kan uitleg per<br />

woord beschikbaar komen. De indeling in niveaus en een logische volgorde van aanbieden en toetsen,<br />

zoals in Nederlandse en Vlaamse leerplannen wordt vastgelegd, kan scherper en rationeler worden<br />

gedefinieerd. Bovendien is de VWS nuttig als naslagwerk en als bron van gestructureerd oefenmateriaal.<br />

We hebben onderzocht welke talige kenmerken de VWS moet omvatten. Met het onderzoek is vastgesteld<br />

dat de verrijking haalbaar is en goed uitvoerbaar. Respondenten uit de onderwijspraktijk<br />

hebben aangegeven dat ze de ontwikkeling van de VWS op prijs stellen. De VWS geeft naar verwachting<br />

een krachtige impuls aan wetenschappelijk onderzoek naar spellingverschijnselen en verbetering<br />

van spellingonderwijs.<br />

Met de VWS is het mogelijk om van een woord alle spellingregels op te vragen en per detail consistente<br />

uitleg te krijgen (eerste dia); bovendien per woord het instapniveau en de moeilijkheidsgraad<br />

(tweede dia; de dia's hieronder illustreren de manier waarop de mogelijkheden tijdens het onderzoek<br />

aan het publiek zijn getoond; voor de uitgebreidere uitleg en de complete diaserie verwijzen we<br />

naar bijlage F).<br />

pag. 3


pag. 4<br />

vormen uitleg<br />

niveau<br />

nagellak<br />

andere<br />

opbouw: samenstelling van nagel+lak<br />

uitspraak: naa-gel-lak<br />

1. verenkeling van aa in open lettergreep<br />

2. de toonloze e schrijf je met een e in nagel<br />

(onthoud de uitgangen -en, -er, -el, -em)<br />

3. geen verenkeling van de dubbele ll, want dit is<br />

een samenstelling<br />

vormen uitleg<br />

niveau<br />

andere<br />

nagellak<br />

instapniveau: 25<br />

moeilijkheidsgraad: 40<br />

25 = halverwege<br />

groep 4 / klas 2<br />

40 = niet heel gemakkelijk,<br />

maar ook niet overdreven<br />

moeilijk<br />

Aan elke spellingregel is een lijst voorbeelden verbonden, of indien gewenst een uitputtende lijst<br />

woordvormen waarin deze regel wordt toegepast (derde dia). Hiermee kan bij een woord met een<br />

specifieke spellingmoeilijkheid een lijst gelijkwaardige gevallen getoond worden. De toelichting kan<br />

bij alle woordvormen apart worden opgevraagd (vierde dia). De uitgebreide database maakt het<br />

mogelijk om te wijzen op vormen met dezelfde uitspraak. In termen van de Woordenlijst Nederlandse<br />

taal: met een database is het mogelijk om de woorden uit de alfabetische lijst te verbinden met de<br />

Leidraad waarin de spellingregels zijn toegelicht.<br />

vormen uitleg<br />

niveau<br />

andere<br />

gevonden woord<br />

nagellak<br />

ag in hagel, plagen, wagen, zagen enz.<br />

el in adel, appel, artikel, beugel, egel enz.<br />

ell met toonloze e en toch een dubbele ll:<br />

edellieden, hemellichaam, heuvelland,<br />

knutsellijm, kogellager, middellijn,<br />

stippellijn, tafellaken, wandellied<br />

vormen uitleg<br />

niveau<br />

andere<br />

hele werkwoord overreden<br />

persoonsvormen ik overreed, overreed jij<br />

jij/hij overreedt<br />

wij/jullie/zij overreden<br />

ik/jij/hij overreedde<br />

wij/jullie/zij overreedden<br />

voltooid deelwoord hebben overreed<br />

verbogen vorm overrede*<br />

tegenwoordig deelw overredend<br />

verbogen vorm overredende<br />

*vorm met<br />

dezelfde<br />

uitspraak<br />

Met de VWS is automatische herkenning van fouten mogelijk en de precieze vaststelling van de genegeerde<br />

of overtreden spellingregel in het geval leerlingen fouten maken door een kennislacune of<br />

door onjuiste regeltoepassing.<br />

We hebben verkennend onderzoek gedaan waarin wordt aangegeven welke talige<br />

kenmerken de VWS moet omvatten<br />

Om de VWS op te bouwen is een nieuw concept ontwikkeld: het triplet van spelling-uitspraak-regel.<br />

De tripletten zijn de 'moleculen' van de Nederlandse spelling; elk woord is op te splitsen in een aaneengesloten<br />

reeks van dit soort tripletten. Neem het woord toets dat bestaat uit de klanken /t/, /u/,<br />

/t/, /s/. Bij het eerste klanksegment /t/ hoort volgens het fonologische principe de letter t: je schrijft<br />

wat je hoort; de letter t is in de spelling de verstekwaarde van de klank /t/. Bij de /u/ hoort de lettercombinatie<br />

oe, bij de /t/ hoort de letter t, bij de /s/ hoort de letter s, steeds volgens het fonologisch<br />

principe. Het hele woord is te typeren als de triplettenreeks { t ; t ; - } { oe ; u ; - } { t ; t ; - } { s ; s ; - },<br />

waarbij het streepje staat voor een spellingzuivere klank-letterverbinding. Voor dit soort eenvoudige,<br />

spellingzuivere woorden hoeft geen VWS ontwikkeld te worden. Maar neem nu het woord tripletten.<br />

De triplettenreeks om dit woord te karakteriseren is { t ; t ; - } { r ; r ; - } { i ; i ; 3.3 } { p ; p ; - } { l ; l ; - }


{ ett ; Et ; 4.2a } { en ; @n ; 2.2 }. De eerste twee klanken (/tr/) zijn weer spellingzuiver verbonden<br />

met de letters tr, dan volgt de /i/ die volgens het etymologisch principe als een enkele letter i geschreven<br />

wordt (tripletten is een leenwoord). De aanduiding 3.3 voor deze spellingcategorie is afkomstig<br />

van de Van Dale Basisspellinggids, die gebruikt is in deze verkenning. In het verslag staat<br />

aangegeven hoe dit categorieënsysteem zonder bezwaar te koppelen is aan andere beschrijvingen,<br />

zoals Nederlandse en Vlaamse leerplannen, de niveauaanduidingen van het SLO en Cito. Na de /i/<br />

volgt het probleemloze stukje /pl/, spellingzuiver verbonden met de letters pl. Volgens de regel van<br />

de gesloten lettergreep (categorie 4.2a) is de klanksequentie /Et/ verbonden met de letters ett. Het<br />

triplet omvat een klinker en een medeklinker die niet gesplitst mogen worden in kleinere eenheden,<br />

immers het feit dat één klank /t/ als dubbele letter tt geschreven wordt, kan alleen begrepen worden<br />

door de korte /E/ die eraan voorafgaat. Tot slot is er het bouwsteentje /@n/, de stomme e met<br />

daarna een facultatieve /n/, verbonden met de vaste spelling en. In de VWS wordt bij elke woordvorm<br />

aangegeven hoe deze verbonden is met de andere geflecteerde vormen en met het trefwoord<br />

(de 'woordenboekvorm'). Telkens is ook de lettergreepstructuur, het aantal lettergrepen, de morfologische<br />

opbouw, de syllabestructuur inclusief de (bij)klemtoon aangegeven, en er is een indicatie<br />

van de bruikbaarheid van de woordvorm, het lidwoord is vermeld en enkele andere, algemene kenmerken<br />

van de woordvormen.<br />

Door woorden te karakteriseren met hun tripletstructuur wordt onderlinge spellingovereenkomst<br />

duidelijk. Willen = kunnen: hoewel deze woorden weinig klank- of letterovereenkomst hebben zijn ze<br />

voor het spellingonderwijs uitwisselbaar. In beide gevallen gaat het om een tweelettergrepig woord<br />

met de klemtoon op de eerste lettergreep, beginnend met een spellingzuivere medeklinker, gevolgd<br />

door een korte klinker die afgesloten wordt met een medeklinker. De woorden eindigen beide met<br />

het bouwsteentje en. In de VWS is de sterke overeenkomst tussen deze twee werkwoorden direct<br />

zichtbaar (met de tripletten onder elkaar):<br />

vorm willen kunnen toelichting<br />

lettergrepen 2 2 [ … ] voor klemtoon<br />

letters w il=l en k un=n en = voor de lettergreep-<br />

klanken [w I]=l @n [k Y]=n @n en syllabegrens<br />

regels - 4.2a 2.2 - 4.2a 2.2<br />

Willen en kunnen volgen een zeer frequent patroon in het Nederlands dat voorkomt bij werkwoorden<br />

en meervoudsvormen van zelfstandige naamwoorden. Als je dit patroon kent, kun je duizenden<br />

Nederlandse woorden goed lezen en schrijven.<br />

Uitzonderlijker verschijnselen kunnen ook weergegeven worden met de tripletten, zoals<br />

/ov@rhEmpj@/, dat vanwege het gelijkvormigheidsbeginsel als overhemdje wordt geschreven. Zulke<br />

verschijnselen treden alleen op bij geflecteerde vormen, vandaar het belang om niet alleen trefwoorden<br />

op te nemen in de VWS.<br />

KLEINENK overhemdje toelichting<br />

lettergrepen 4 [[ … ]] voor bijklemtoon<br />

letters o/=v er+ h e m d=je /= hier niet afbreekbaar<br />

klanken [o]=v @r+ [[h E m]]= pj@ + voor woordgrens<br />

regels 4.1c 2.2 - - - 6.1x&9.2<br />

Er bestaat een vierlettergrepig woord overhemdje, het verkleinwoord enkelvoud (KLEINENK) van<br />

overhemd (dit deel van het lemma is hier niet weergegeven). Het eerste triplet { o/=v ; [o]=v ; 4.1c }<br />

houdt in dat het woord begint met een open lettergreep: na de lange /o/ komt een syllabegrens (=),<br />

dan een /v/. Deze klanken worden volgens de regel van een open lettergreep (4.1c) weergegeven<br />

pag. 5


met ov; er is een lettergreepgrens (=), maar daar mag niet worden afgebroken (daarom / voor =).<br />

Dan volgt voor de samenstellingsgrens (+) het vaste stukje er { er+ ; @r+ ; 2.2 }. De klankreeks /hEm/<br />

is spellingzuiver gespeld als hem. Het stukje /pj@/ wordt weergegeven als dje, volgens de verlengingsregel<br />

(6.1) die in hemd een d voorschrijft vanwege hemden, en de regels voor het schrijven van<br />

verkleinvormen (9.2). De uitzonderlijke verbinding van /pj@/ en dje hoeft niet met extra codes aangegeven<br />

te worden, want de directe tripletrelatie van letters-klanken-regels omvat deze informatie<br />

al. Als je meer woorden wilt vinden met deze relatie zoek je in de VWS naar het zojuist beschreven<br />

triplet.<br />

Ook uitheemse woorden, met infrequente klank- of lettervolgordes of klank-letterverbindingen, blijken<br />

met het triplettensysteem eenduidig en adequaat te kunnen worden gedocumenteerd:<br />

pizzeriaatjes.<br />

KLEINMEERV pizzeriaatjes<br />

lettergrepen 5<br />

letters p i z=z e=r tje s<br />

klanken [[p i t]]=s @=[r i]= a=c@ s<br />

regels - 3.3 3.23u 2.2 3.3 10.3&9.2 -<br />

Voor uitleg van de gebruikte codes wordt verwezen naar het volledige onderzoeksverslag.<br />

De tripletstructuur biedt niet alleen de mogelijkheid om de spellingbijzonderheden van woorden vast<br />

te leggen, ook het moeilijkheidsniveau van een woord kan ermee worden bepaald. Van elk triplet<br />

wordt de moeilijkheid bepaald aan de hand van een gekozen leerplan. Het triplet met het hoogste<br />

moeilijkheidsniveau bepaalt het instapniveau (volgens dat leerplan), dus het moment waarop dit<br />

woord voor het eerst mag worden aangeboden als oefenwoord. Maar daarmee is het moeilijkheidsniveau<br />

van een woord nog niet volledig vastgesteld, want de algehele moeilijkheid wordt ook bepaald<br />

door de andere tripletten van het woord. Als een woord veel tripletten heeft van een relatief<br />

hoog moeilijkheidsniveau is het niet geschikt om er vanaf het begin mee te oefenen bij de introductie<br />

van een nieuwe spellingcategorie. Het instapniveau van een woord geeft aan wanneer introductie als<br />

actief te leren woord gerechtvaardigd is, het algehele moeilijkheidsniveau wordt bepaald door de<br />

relatieve 'zwaarte' van de andere tripletten. Behalve de niveaus van de afzonderlijke tripletten speelt<br />

het aantal lettergrepen een rol (1, 2 of 'veel' lettergrepen) en de mogelijke klankovereenkomst met<br />

andere woordvormen, zoals bij de werkwoorden vertelt versus verteld, antwoordt versus antwoord,<br />

wachtten versus wachten, verbrandde versus verbrande.<br />

Met het onderzoek is vastgesteld dat de verrijking haalbaar is en goed uitvoerbaar<br />

In het bovenstaande is al duidelijk geworden dat met de gevolgde aanpak, het in nauwe samenhang<br />

in tripletten vastleggen van de relatie klank-letter-regel, een groot aantal kenmerken van woorden<br />

kan worden verzameld zonder kopje-onder te gaan in gecompliceerde coderingen. In het verkennend<br />

onderzoek is de verrijking doorgevoerd bij zelfstandige naamwoorden en werkwoorden die beginnen<br />

met de letters N, O of P. Voor ruim 2000 lemma's die in totaal zo'n 10.000 woordvormen beschrijven<br />

is een volledige triplettoekenning uitgevoerd. Het gaat om een selectie van woorden die interessant<br />

zijn vanwege hun spelling, en dus representatief zijn voor het spellingonderwijs (eind basisonderwijs,<br />

begin voortgezet). Dit codeerwerk is geheel redactioneel uitgevoerd, dus niet door een computerprogramma<br />

gegenereerd, waardoor zeer scherp bepaald is welke problemen en uitzonderlijke spellingverschijnselen<br />

optreden. Er is niets overgeslagen, zelfs niet de codering van tamelijk onwaarschijnlijke<br />

flexievormen als nieuwbouwen, octaangehaltetje of placebootjes.<br />

pag. 6


Van al deze woorden is tevens vastgesteld hoe moeilijk ze zijn, voor elk woord uitgedrukt in twee<br />

getallen. Aan de hand van de tripletten is het instapniveau bepaald en het moeilijkheidsniveau van<br />

de hele woordvorm. Bijzonder van het onderzoek is, dat dit voor het eerst systematisch van een grote<br />

woordselectie is vastgesteld op grond van controleerbare criteria. Bij sortering van de woorden<br />

van makkelijk naar moeilijk blijkt dat goed overeen te komen met intuïties, ondanks het innovatieve<br />

karakter van de moeilijkheidstoekenning. Ter illustratie volgen enkele voorbeelden van opklimmend<br />

niveau (N = zelfstandig naamwoord, V = werkwoord); telkens staat tussen haakjes eerst het instapniveau<br />

en dan het moeilijkheidsniveau van het woord vermeld.<br />

Op het niveau van beginnend spellingonderwijs:<br />

N: naam (20, 20), nek (20, 20), plakboek (20, 21), pestbui (20, 22), ophaalbrug (20, 23), parfum<br />

(20, 23)<br />

V: nam (20, 20), nies (20, 20), ontsnap (20, 21), opdroeg (20, 22), opvis (20, 23), opfris (20, 24)<br />

Ongeveer halverwege het basisonderwijs:<br />

N: ontknoping (40, 43), puddinkje (40, 49), ongeluksdag (42, 45), ooggetuigenverslag (43, 47)<br />

V: ombinden (54, 57), natspoot (57, 58), ondervond (57, 61), na-aapte (57, 70), overreed (ook ~dt;<br />

58, 75)<br />

Op het niveau van eind basisonderwijs / begin voortgezet:<br />

N: proces-verbaal (69, 76), nationaliteit (69, 92), officemanager (69, 99), pied-à-terre (71, 93)<br />

V: ontcijfert (ook ~d; 60, 72), genuanceerde (60, 78), poloën (60, 84), pitcht (69, 80)<br />

Het ligt voor de hand om de niveau-indeling zoals in Nederland is gedaan door de Commissie-<br />

Meijerink verder te detailleren met de niveaus zoals aangegeven in de VWS.<br />

Veel zaken blijken net niet precies genoeg bekend te zijn of net niet scherp genoeg gedefinieerd.<br />

Spelling is niet 'ongeveer' maar 'precies'. Uitwerking van de VWS tot een veel groter aantal woordvormen<br />

zal een schat aan extra kennis opleveren waaruit het onderwijs kan putten. Alleen al de beschrijving<br />

van de spellingopbouw in het onderwijs kan veel preciezer, zo blijkt uit een vergelijking van<br />

verschillende indelingen uit Nederland en Vlaanderen. Gaande het onderzoek is het gehanteerde<br />

spellingcategorieënsysteem, oorspronkelijk overgenomen uit de Basisspellinggids, verfijnd en uitgebreid.<br />

Bij het bewerken van het materiaal zagen we dat het voor de hand ligt om nader onderzoek te<br />

doen op basis van het gegevensbestand, om tellingen te doen naar bepaalde verschijnselen en wetenschappelijk<br />

onderzoek te doen naar bijzonderheden. Dat is nu nog niet heel makkelijk, omdat de<br />

documentatie nog slechts in de vorm van statische data is opgeslagen (Word, Excel), en niet in een<br />

makkelijk manipuleerbare databank.<br />

Onze inschatting is dat het vijf mensjaren werk kost om de VWS compleet te maken voor de omvang<br />

van de trefwoorden van de Basisspellinggids en al hun flexievormen. Als gekozen wordt voor een<br />

uitgebreidere woordenverzameling, bijvoorbeeld de hele Woordenlijst (omvang versie 2005) dan<br />

kost het tien mensjaren. Er kan dan gebruikgemaakt worden van taaltechnologie en reverse engineering<br />

om het redactionele werk te propageren. In beide gevallen gaan we ervan uit dat gebruikgemaakt<br />

mag worden van de documentatie van de Basisspellinggids en de daarop gebaseerde Basis-<br />

SpellingBank. Wij adviseren de uitgebreide VWS te ontwikkelen, vooraf zo goed mogelijk een projectplan<br />

op te stellen, en vooral niet meer te wachten met de start van het project. Ook raden we<br />

aan, tenminste voor de eerste versie, om niet direct al uitbreidingen te voorzien, zoals het opnemen<br />

van uitspraakvariatie of frequentie. Het streven zou moeten zijn om een databank van hoge kwaliteit<br />

te ontwikkelen, waarbij meteen wordt opgemerkt dat er over woordkenmerken op alle niveaus discussie<br />

kan en ongetwijfeld zal ontstaan. Bijvoorbeeld over de voorgestelde uitspraak of de acceptabiliteit<br />

van bepaalde woordvormen. Bereid het publiek hierop voor en leid discussies vanaf het begin in<br />

goede banen.<br />

pag. 7


Respondenten uit de onderwijspraktijk hebben aangegeven dat de ontwikkeli ng<br />

van de VWS wenselijk is<br />

Het resultaat van de verkenning is voorgelegd aan een groep mensen die de Nederlandse Taalunie<br />

heeft uitgenodigd voor deelname, het gaat vooral om ervaren mensen uit de onderwijspraktijk van<br />

Nederland, Vlaanderen en Suriname. Via internet is een kort voorlichtingsfilmpje getoond, met daarin<br />

beschrijvingen en voorbeelden van de VWS die laten zien wat de gebruiksmogelijkheden zijn, overigens<br />

zonder op de technische details van de onderliggende database met tripletten in te gaan. Vervolgens<br />

zijn enkele vragen gesteld aan deze mensen. De website is 1262 keer bezocht, 867 deelnemers<br />

zijn begonnen met het invullen van de vragen en 366 deelnemers hebben de vragenlijst geheel<br />

afgerond. Vanuit Suriname is de vragenlijst door 37 deelnemers als bestand naar de NTU verstuurd.<br />

Een zevental uitgeverijen van onderwijsmethoden is telefonisch benaderd.<br />

De reacties op de film en de gestelde vragen waren positief tot zeer positief. In de ruimte voor open<br />

tekst wordt de Taalunie met vriendelijke aanmoedigingen aangespoord om dit project verder te<br />

ontwikkelen. Ter illustratie de score over de algemene indruk van de VWS.<br />

pag. 8<br />

percentage<br />

Vraag 1. Wat is uw algemene indruk van de verrijkte woordenlijst?<br />

antwoord 1 2 3 4 5<br />

Schaal:<br />

1=negatief<br />

3=geen mening<br />

5=positief<br />

n=380<br />

Gemiddeld 4.5 (±0.8)<br />

346 positieve antwoorden, 91%<br />

De hoogste waardering (91% positieve antwoorden) is er voor de informatie bij de woordvormen<br />

(flexie), en de minst hoge waardering − maar nog steeds eenduidig positief − is er voor de indicatie<br />

van de moeilijkheidsgraad bij woorden (70% positieve antwoorden). Het verbaast ons niet dat er<br />

twijfels zijn juist bij dit onderdeel, want het is volstrekt nieuw en onbekend maakt onbemind. Opmerkelijk<br />

is dat de grote meerderheid van de respondenten zich ziet als toekomstige gebruiker van<br />

de VWS, dus niet alleen hun leerlingen. Sommigen suggereren zinvolle aanvullingen zoals auditieve<br />

ondersteuning van de uitspraakrepresentatie. We kunnen niet nalaten te vermelden dat dit gemakkelijk<br />

uitvoerbaar is met de VWS. Laten we besluiten met een meerdere keren gemaakte opmerking:<br />

"Prima initiatief!"


Fase 1: Het selecteren van relevante orthografische kenmerken<br />

Het Verkennend onderzoek naar de wenselijkheid en haalbaarheid van een verrijking van de Woordenlijst<br />

Nederlandse Taal t.b.v. spellingonderwijs wordt uitgevoerd in opdracht van de Nederlandse<br />

Taalunie. Het onderzoek is verdeeld in drie fasen.<br />

Fase 1 Het selecteren van relevante orthografische kenmerken.<br />

Fase 2 Implementatie van relevante kenmerken op een sample van 2000 woorden.<br />

Fase 3 Voorstel en voorbeeldmateriaal voorleggen aan vertegenwoordigers van mogelijke toekomstige<br />

gebruikers van de Verrijkte Woordenlijst Spelling (VWS).<br />

In dit deel wordt verslag gedaan van fase 1 van het onderzoek.<br />

Theorie<br />

Met het Verkennend onderzoek naar de wenselijkheid en haalbaarheid van een verrijking van de<br />

Woordenlijst Nederlandse Taal t.b.v. spellingonderwijs willen we demonstreren dat het mogelijk is<br />

om de woorden van de Woordenlijst, of ten minste een voor het onderwijs relevante selectie daarvan,<br />

zodanig te verrijken met spellingkenmerken dat het onderwijs daarvan profiteert. We willen<br />

compleet zijn, moeilijkheden niet uit de weg gaan door ze over te slaan en de uitwerking op wetenschappelijk<br />

verantwoorde wijze ter hand nemen, zowel taalkundig als spellingdidactisch. De voorgenomen<br />

verrijking van de Woordenlijst gebeurt op veel niveaus en is compleet voor een aanzienlijke<br />

woordverzameling. Dit is nieuw, en ongetwijfeld zullen genomen beslissingen tot discussie leiden −<br />

wat expliciet de bedoeling is van deze verkennende studie.<br />

We merken op dat in dit onderzoek een dubbelslag wordt uitgevoerd, namelijk het koppelen van<br />

spellingregels aan specifieke woorden én het koppelen van deze informatie aan de spellingcategorieen<br />

zoals deze gebruikt worden in het onderwijs. Tot nu toe zijn de spellingregels horend bij de Woordenlijst<br />

niet per woord gekoppeld. Als de verkenning een goed resultaat oplevert kan desgewenst<br />

ook hierin worden voorzien, bijvoorbeeld ten behoeve van een algemeen beschikbare databank voor<br />

spellingnaslag en -uitleg.<br />

Om te beginnen is er bij de verrijking van de Woordenlijst voor spellingonderwijs niet zomaar een<br />

eenduidige indeling in spellingcategorieën voorhanden. Er zijn verschillende indelingen waarmee we<br />

in elk geval rekening wensen te houden. Voor Nederland is dat in de eerste plaats het werk van de<br />

Commissie-Meijerink (2008) en voor Vlaanderen zijn dat de belangrijkste leerplannen. Het Referentiekader<br />

taal en rekenen van de Commissie-Meijerink is in 2011 door het SLO uitgewerkt tot Leerstoflijnen<br />

begrippenlijst en taalverzorging beschreven. Uitwerking van het referentiekader Nederlandse<br />

taal voor het domein begrippenlijst en taalverzorging op de basisschool. We gaan bij onze uitwerking<br />

uit van deze publicatie, omdat deze meer gedetailleerde informatie over spelling geeft dan het Referentiekader.<br />

Verder houden we rekening met de spellingcategorieën uit het leerlingvolgsysteem van<br />

het Cito, omdat methodeontwikkelaars en onderwijsgevenden zich daar (in toenemende mate) op<br />

richten. Dat is te begrijpen omdat scholen beoordeeld worden op de Cito-resultaten van hun leerlingen.<br />

Voor de Vlaamse leerplannen gaan we uit van die van het katholiek onderwijs (VVKBaO /<br />

VVKSO) en steden en gemeenten (OVSG). Deze twee samen met het gemeenschapsonderwijs (GO!)<br />

dekken het grootste deel van het Vlaamse onderwijs; andere leerplannen mogen worden opgevat als<br />

uitwerkingen van deze drie. 1<br />

Bij het tot een geheel smeden van al deze informatie maken we gebruik van de gedetailleerde indeling<br />

uit de Van Dale Basisspellinggids (2005), die we waar nodig aanpassen en nog uitbreiden. Er is<br />

een praktische reden voor dit uitgangspunt; door onze betrokkenheid bij het ontstaan van dit boek<br />

1 Met dank aan prof. dr. Frans Daems, die ons goed op gang geholpen heeft met de Vlaamse leerplannen.<br />

pag. 9


weten we dat sterk rekening is gehouden met Vlaamse leerplannen en met de beste Nederlandse<br />

categorieënindeling van dat moment, opgesteld door R.H.M. Brouwer (1993) Op weg naar effectief<br />

spellingonderwijs, Hoevelaken CPS Primair Onderwijsreeks. Het categorieënsysteem van de Basisspellinggids<br />

is zo gedetailleerd dat de categorieën van de andere indelingen ermee uitgedrukt worden<br />

en op punten een precisering is. Aanpassingen van leerplannen zouden tot bijstelling van de<br />

categorieënindeling kunnen leiden, maar we sluiten uit dat daardoor een geheel afwijkende indeling<br />

ontstaat, de spelling is sinds 1995 immers nauwelijks gewijzigd.<br />

Het te verwachten resultaat van de verrijking van de geselecteerde woorden is dat de categorieënindeling<br />

na eventuele bijstellingen gegarandeerd dekkend is voor het hele spellingdomein. Dat is een bijkomende<br />

overweging om de Basisspellinggids als uitgangspunt te kiezen: de categorieënindeling houdt<br />

het best rekening met de eisen die gesteld worden aan een geformaliseerd systeem: volledige dekking<br />

van het domein en onderlinge exclusiviteit van de categorieën. We komen hier iets verderop op terug.<br />

Tevens gebruiken we de Basisspellinggids om een gerichte selectie van woorden uit de Woordenlijst<br />

te kunnen maken. De woorden uit deze gids zijn redactioneel geselecteerd als nuttig voor het spellingonderwijs.<br />

We kiezen ervoor de zelfstandige naamwoorden en de werkwoorden van de trefwoorden<br />

die beginnen met de letters N, O en P te verrijken met alle gewenste kenmerken (ruim 2000<br />

woorden, overeenkomend met het aantal dat door de Taalunie is voorgesteld voor deze verkennende<br />

studie). De verrijking betreft ook alle geflecteerde vormen die bij deze trefwoorden horen, zelfs<br />

als de frequentie van zulke flexievormen laag is (totaal meer dan 10.000 woordvormen worden volledig<br />

van informatie voorzien). De woordselectie is opgenomen in bijlage A. Het verkennend onderzoek<br />

kan zo profiteren van eerder uitgevoerd werk, waarin de Basisspellinggids werd omgezet in de<br />

BasisSpellingBank.<br />

Voordat we inhoudelijk ingaan op de te documenteren taalkenmerken voeren we een korte theoretische<br />

exercitie uit om enkele veel gebruikte termen te verduidelijken.<br />

Spelling is in essentie het correct omzetten van lopende spraak in schrifttekens. Van de spraak moet<br />

een gestandaardiseerde klankvoorstelling gemaakt worden, waarbij bij het bepalen van de klanken<br />

geabstraheerd wordt van idiosyncrasieën:<br />

individueel of regionaal gebonden, niet /Ef@ kik@/ maar /ev@n kEIk@n/<br />

en van de klankcontext:<br />

/er/ in meeroken en meer roken geldt als dezelfde klanksequentie, ondanks het duidelijk<br />

hoorbare verschil.<br />

Aan deze gestandaardiseerde klanken kunnen vaak direct verstekwaarden worden gekoppeld:<br />

/brIk/ => brik,<br />

maar er gelden ook spellingregels:<br />

/konINkl@k/ => koninklijk, niet *kooningklek.<br />

Voor het onderwijs worden de spellingregels waarmee voorspelbaar problemen optreden vastgelegd<br />

als spellingcategorie:<br />

"woorden waarin /k/ geschreven wordt als c".<br />

Een spellingcategorie kan meerdere spellingregels omvatten als er een onderlinge samenhang is:<br />

"woorden met -a, -o, -u"<br />

en omdat concurrerende schrijfvoorschriften voorspelbaar leiden tot verwarring:<br />

"woorden met -au-, -auw, -ou- of -ouw; één lettergreep".<br />

Op school komen de spellingcategorieën op een bepaald moment aan bod, zoals vastgelegd in een<br />

leerplan (in de praktijk: in de gebruikte lesmethode). Aan spellingcategorieën is dus een niveau gekoppeld,<br />

van 'aanbieding'. Vanaf dat moment moeten leerlingen de spellingcategorie een bepaalde<br />

tijd blijven oefenen om de stof te laten beklijven. Sommige categorieën zijn essentieel, maar komen<br />

slechts kort aan bod:<br />

pag. 10


"mmkm-woorden en mkmm-woorden; één lettergreep"<br />

andere gaan een langere periode mee:<br />

"woorden met open en/of gesloten lettergeep; twee of meer lettergrepen".<br />

Aan elke spellingcategorie is in onderwijsmethoden tegenwoordig meestal een spellingstrategie gekoppeld<br />

(zoals hoorstrategie, analogie, regelstrategie), waarmee een leerling (en de leerkracht) een<br />

manier aangereikt krijgt om bepaalde woorden volgens een vastgestelde aanpak correct te spellen.<br />

De aangereikte spellingstrategie verschilt niet alleen tussen de gebruikte methodes, maar wordt<br />

gaandeweg aangepast aan het niveau en de leeftijd van de leerling. Moeilijk lerende kinderen krijgen<br />

vaak instructie om het spellen in heel kleine stapjes uit te voeren.<br />

Bij dit geheel aan uitspraak, verstekwaarden ('default'), spellingregels, -categorieën en -strategieën is<br />

er opmerkelijk weinig eenduidig vastgelegd. Er is geen directe norm voor uitspraak, die is alleen indirect,<br />

terugredenerend vanuit de spelling te achterhalen. Het belang van een genormeerde uitspraak<br />

is van belang voor het bepalen van 'klankzuiverheid'. Klankzuiver zijn woorden waarbij leerlingen<br />

normaal gesproken geen problemen ondervinden met het bepalen van de juiste klankwaarden, zoals<br />

bij / p u s / voor poes of / s t r a t / voor straat, maar niet klankzuiver zijn beer (want de / e /<br />

klinkt vaak als een lange / I / ) en ook niet melk (want je hoort een toonloos e'tje tussen de l en de k).<br />

De verstekwaarden van spelling zijn impliciet en niet compleet opgenomen in de officiële spellingregeling.<br />

Toch zijn deze verstekwaarden belangrijk voor het onderwijs, want daarmee ligt vast welke<br />

woorden 'spellingzuiver' zijn. Spellingzuiver zijn woorden waarbij de klanken en de letters met verstekwaarden<br />

aan elkaar verbonden zijn, zoals spons, nat en droog, maar niet water (de verstekwaarde<br />

voor /a/ is aa), dweil (/Ei/ heeft geen verstekwaarde) of vochtig (de /@/ is hier verbonden met de<br />

letter i, geen verstekwaarde). Alleen spellingzuivere woorden worden geoefend in het aanvankelijk<br />

spellingonderwijs, het goed kennen van alle verstekwaarden is immers de basis voor het leren van<br />

het hele spellingsysteem. In ons artikel Klankzuiverheid en spellingzuiverheid: Klank-letterverhouding<br />

vanuit het aanvankelijk spellingonderwijs onderzocht (Zuidema & Neijt, in voorbereiding), staat een<br />

analyse en een wetenschappelijke definiëring van spellingzuiverheid (wat in het onderwijs traditioneel<br />

als 'klankzuiver' wordt aangeduid). In bijlage B staan de verstekwaarden die hierbij horen.<br />

Bij de indelingen in spellingcategorieën blijkt veel variatie in wat samengenomen wordt. De kwaliteit<br />

van de indelingen laat te wensen over. Aan een verantwoorde categorieënindeling mogen eisen<br />

worden gesteld, ten minste geldt (vergelijk http://nl.wikipedia.org/wiki/MECE_principe):<br />

de categorieën zijn wederzijds uitsluitend,<br />

gezamenlijk uitputtend voor het te beschrijven domein.<br />

Daar kan als kwaliteitskenmerken aan worden toegevoegd:<br />

concrete criteria,<br />

eenduidige indelingscriteria (voor een hogere interbeoordelaarsbetrouwbaarheid).<br />

Bijna overbodig lijkt:<br />

het gekozen criterium moet correct en acceptabel zijn binnen het vakgebied.<br />

Om met het laatste te beginnen, de beleidsteksten bevatten overduidelijke missers, zoals "stoffelijke<br />

bijvoeglijke naamwoorden op –en: verkouden" (terwijl woorden zoals gouden, afgeleid van goud<br />

bedoeld zijn), of de aanduiding "meervoud op –en na zwakke lettergreep: latten" (onjuist, de -enuitgang<br />

zelf is de zwakke lettergreep van dit voorbeeld; het kwaad is al geschied, er heerst inmiddels<br />

brede verwarring over de term als we op het internet afgaan). Zelfs betrekkelijk futiele fouten moeten<br />

voorkomen worden, zoals in " ’s en –s: ‘s nachts, ’s Nachts (begin van een zin)." (het kommaatje<br />

staat verkeerd om). Spelling is niet 'ongeveer' maar 'precies'.<br />

In het geval van spelling moet ook een duidelijke keuze gemaakt worden voor het vertrekpunt van de<br />

indeling: functioneel, redenerend vanuit de klankvoorstellingen naar de schriftelijke weergave of<br />

terugredenerend vanuit de schriftelijke vorm, inventariserend welke spellingmoeilijkheden daarbij<br />

worden overwonnen. De beschikbare categoriseringen zijn meestal een mengvorm, waardoor de<br />

pag. 11


onderlinge uitsluiting van categorieën onvermijdelijk in gevaar komt. Een reeks vrij willekeurig gekozen<br />

voorbeelden uit de indelingen (zonder precieze verwijzingen naar een van die indelingen, zie<br />

verder bijlage E), maakt duidelijk dat lang niet in alle opzichten voldaan wordt aan de gewenste<br />

(formele) kenmerken. Zo merken we op dat in de categorie "woorden met (-)y(-) (yoghurt, pony,<br />

gymnastiek)" alleen de letter y veel spellingonderwerpen bij elkaar zet, maar dat overlap met andere<br />

categorieën onvermijdelijk wordt. Vergelijkbare problemen treden op bij "woorden beginnend met 's<br />

of eindigend op 's; één of meer lettergrepen (diploma's, 's middags)"; het eerste voorbeeld is meervoudsvorming<br />

met een bijzondere spelling vanwege de eindklank van het grondwoord, bij het tweede<br />

gaat het om weggelaten klanken waaraan in de spelling herinnerd wordt met een apostrof. De<br />

categorie "restwoorden (vondst, museum, alleszins)" maakt als deus ex machina de categorisering in<br />

een klap compleet (gezamenlijk uitputtend) voor het spellingdomein, maar het is geen concrete categorie<br />

(kan niet beschreven worden met kenmerken). Het is erg onvoorspelbaar wat er in deze categorie<br />

geplaatst wordt. Een aanduiding als "woorden waarin /zj/ geschreven als g (horloge, gelei)" is<br />

precies, functioneel, concreet, maar interfereert onvermijdelijk met de categorie "Franse leenwoorden<br />

(trottoir, cadeau, militair)" uit dezelfde indeling.<br />

Bij de indeling van de Basisspellinggids is gestreefd naar wederzijdse uitsluiting van de beschreven<br />

categorieën. Bovendien is de indeling bedoeld als volledig dekkend voor de Nederlandse spelling, er<br />

is geen 'restcategorie'. Bij toepassing van het systeem zijn alle delen van alle woorden gecodeerd,<br />

zoals we als uitgangspunt hadden gekozen. Waar niet-beschreven gevallen gevonden worden bij de<br />

uitwerking in fase 2, zullen we die niet als 'restgroep' behandelen, maar daarvoor nieuwe (sub)categorieën<br />

toekennen. Dit is mogelijk door een consequente behandeling van klank-letterkoppeling,<br />

uitsluitend in die richting, in plaats van afwisselend klank-letterkoppelingen, letter-klankkoppelingen<br />

of redeneringen vanuit het hele woord in geschreven vorm.<br />

Over toe te passen spellingstrategieën vermelden wij hier niets, want deze vallen uitdrukkelijk buiten<br />

deze verkennende studie (en het eventuele vervolg); de invulling daarvan is een aangelegenheid van<br />

de onderwijsgevenden en methodemakers. Het is overigens niet uit te sluiten dat er een overzicht<br />

opgesteld kan worden van de spellingcategorieën die doorgaans verbonden worden met een bepaalde<br />

spellingstrategie.<br />

De selectie van relevante orthografische kenmerken<br />

Hierna volgt eerst een behandeling van de spellingeigenschappen van woorden en dan van de bepaling<br />

van het niveau van beheersing van woorden.<br />

A De spellingeigenschappen van woorden<br />

In dit deel van het verslag staat na een bolletje ( ● ) de tekst uit de offerte voor dit verkennend onderzoek;<br />

na een guillemet ( » ) staat de stand van zaken bij de afronding van het onderzoek.<br />

In de eerste fase van het onderzoek worden orthografische en andere kenmerken bijeengebracht<br />

die van belang zijn voor de beoogde VWS, zoals klankzuiverheid/spellingzuiverheid (keel, keer,<br />

doos, boor), een of meer lettergrepen (meer, teken), het voorkomen van een svarabhaktivocaal<br />

(mel ǝ k, ber ǝ k), een finale lange klinker die met een enkele letter wordt weergegeven (foto, spa,<br />

paraplu), etymologisch bepaalde spellingen (weide, bijen, koude, bouw, klauw, saus).<br />

» Het resultaat van deze inventarisatie is weergegeven in een omvangrijke tabel van bijlage E met<br />

alle spellingcategorieën, hun verschillende aanduidingen, voorbeelden en niveaus. De tabel is<br />

eerst ingedeeld in vier hoofdcategorieën:<br />

deel 1: klanken en letters,<br />

deel 2: spellingregels,<br />

deel 3: bouwstenen (morfologisch),<br />

deel 4: werkwoorden.<br />

Er is voor de compleetheid van het schema ook een deel 5 opgenomen, Overige, van zaken die<br />

pag. 12


pag. 13<br />

genoemd worden in leerplannen en verband hebben met spelling, maar die strikt genomen<br />

geen onderdeel van de spellingvaardigheid zijn, zoals de motoriek van het schrijven van letters,<br />

het correct gebruik van leestekens of het kennen van bepaalde grammaticale termen.<br />

De vier hoofdcategorieën zijn verfijnd, uiteindelijk tot afzonderlijke spelling(sub)categorieën. Elke<br />

spellingcategorie is eerst aangeduid zoals in de Basisspellinggids. Daarnaast is, voor zover van<br />

toepassing, opgenomen wat de aanduidingen zijn in de SLO-uitwerking van de referentieniveaus<br />

en de aanduidingen van het Cito-leerlingvolgsysteem. De niveaus van beide bronnen zijn eveneens<br />

opgenomen in de tabel, net als het referentieniveau van Commissie-Meijerink. De Vlaamse<br />

categorie-indelingen illustreren we in de tabel aan de hand van het leerplan katholiek onderwijs<br />

(VVKBaO / VVKSO) en dat van steden en gemeenten (OVSG). Alle spellingcategorieën uit deze<br />

bronnen zijn opgenomen in de tabel.<br />

De tabel van bijlage E is naar eer en geweten ingedeeld, maar soms zijn andere keuzes mogelijk.<br />

Een (nog) preciezer uitwerking in de tabel lijkt weinig zinvol, ook nu al is duidelijk te zien dat de<br />

indelingen in kwaliteit en compleetheid verschillen. Misschien is het niet eerlijk om de leerplannen<br />

/ categorie-indelingen zo kritisch de maat te nemen. Als leerplanontwikkelaars kunnen beschikken<br />

over de uitgewerkte VWS, met aan spellingregels gekoppelde (voorbeeld)woorden, zijn<br />

ze goed in staat om hun eigen systeem gericht bij te stellen.<br />

Bij het bepalen van spellingcategorieën, gebaseerd op welke bron dan ook, is het nodig een uitspraakrepresentatie<br />

te voorzien van elk te documenteren woord. Spellingregels zijn immers gedefinieerd<br />

op basis van klanken en letters en hun onderlinge relatie. We voorzien bij de verkennende<br />

studie in een aanvaardbare, algemene uitspraakrepresentatie voor elk woord, maar houden<br />

geen rekening met eventuele uitspraakvariatie.<br />

» Bij de uitvoering van fase 2 van de verkenning wordt voorzien in toekenning van de uitspraakrepresentaties.<br />

Als voorbeeld kan gelden:<br />

ENK narigheid<br />

letters n a=r ig= heid<br />

klanken [n a]=r @x= h3t<br />

MV narigheden<br />

letters n a=r ig= h e=d en<br />

klanken [n a]=r @x= h e=d @n<br />

KLEINENK narigheidje<br />

letters n a=r ig= heid=je<br />

klanken [n a]=r @x= h3=c@<br />

KLEINMEERV narigheidjes<br />

letters n a=r ig= heid=je s<br />

klanken [n a]=r @x= h3=c@ s<br />

De vormen narigheidje(s) zijn onwaarschijnlijk, maar worden niet uitgesloten bij de verrijking.<br />

Alle vormen krijgen een SAMPA-achtige uitspraakcode (zonder informatieverlies iets aangepast;<br />

om technische reden is er per klank één grafisch teken); de documentatie wordt in fase 2 uitgewerkt.<br />

Omzetting naar IPA (of standaard SAMPA) kan automatisch. De woorden zijn verder voorzien<br />

van lettergreepgrenzen ( = ) en klemtooninformatie [ … ] .<br />

Van elk woord of flexievorm is om reden van technische eenvoud slechts één uitspraakrepresentatie<br />

voorzien. We beseffen dat er niet te negeren uitspraakvariatie bestaat binnen het Nederlandse<br />

taalgebied. Dat hoeft met de door ons gekozen aanpak niet tot grote problemen te leiden:<br />

door de uitlijning van spraak en spelling (waarover verderop meer), is het goed mogelijk om achteraf<br />

de variatie − die binnen een bepaalde spelling-uitspraakcontext systematisch is − automatisch<br />

toe te kennen.


Bij het samenstellen van de te documenteren kenmerken in de VWS wordt voor de orthografische<br />

kenmerken allereerst uitgegaan van de 75 spellingcategorieën van de Van Dale Basisspellinggids<br />

(2005) en wordt de documentatie per woordvorm ten minste voor deze indeling compleet<br />

gemaakt.<br />

» Uit een reeds uitgevoerde hoeveelheid werk kunnen we verzekeren dat dit een werkbare aanpak<br />

is. Verstekwaarden zijn aangegeven met een streepje, voor de nummering van de spellingcategorieën<br />

wordt verwezen naar de uitgebreide tabel van bijlage E, derde kolom (bsb-categorie). De<br />

aanduiding van de toegekende verstekwaarden en spellingcategorieën is kortheidshalve gelabeld<br />

met 'regels' (formeel niet juist).<br />

ENK perfectie<br />

letters p e r= f e c= tie<br />

klanken p E r= [f E k]= si<br />

regels - - - 3.15 - 3.12u 3.13u|4.4<br />

MV perfecties<br />

letters p e r= f e c= tie s<br />

klanken p E r= [f E k]= si s<br />

regels - - - 3.15 - 3.12u 3.13u -<br />

KLEINENK perfectietje<br />

letters p e r= f e c= tie=tje<br />

klanken p E r= [f E k]= si=c@<br />

regels - - - 3.15 - 3.12u 3.13u|9.2<br />

KLEINMEERV perfectietjes<br />

letters p e r= f e c= tie=tje s<br />

klanken p E r= [f E k]= si=c@ s<br />

regels - - - 3.15 - 3.12u 3.13u|9.2 -<br />

Bijna alle spellingkenmerken zijn op te vatten als een triplet van:<br />

{ klank(cluster) } - { letter(cluster) } - { verstekwaarde of spellingcategorie(ën) } .<br />

Alleen de spellingcategorieën voor spellingzuivere, eenlettergrepige woorden KM, MK, MKM, ~KMM,<br />

MMK~, MMKMM, ~MMM, MMM~, MMMKMMM, ~MMMM worden niet gedocumenteerd volgens<br />

dit systeem, want deze categorietoepassing geldt voor de woorden als geheel, met als voorbeelden<br />

respectievelijk ook, doe, neus, kast, slaap, droomt, kunst, straat en (minder serieus want dit type is<br />

veel minder frequent) splitst, baltst. Deze MKM-categorieën worden dus toegekend als kenmerk van<br />

het hele woord. Ze komen voor bij zelfstandige naamwoorden en ook bij werkwoorden. In het paradigma<br />

van prutsen (cat. 1.2c is MMKMM, cat. 1.3a is ~MMM):<br />

[ … ]<br />

vorm pruts<br />

letters p r u t s<br />

klanken [p r Y t s]<br />

regels - - - - -<br />

categorie 1.2c<br />

[ … ]<br />

vorm prutst<br />

letters p r u t s t<br />

klanken [p r Y t s t]<br />

regels - - - - - 8.5<br />

categorie 1.3a<br />

[ … ]<br />

De auteurs van de Basisspellinggids hebben zich bij de categorieënindeling uitdrukkelijk gebaseerd<br />

op overzichten van spellingcategorieën uit de toen beschikbare Nederlandse en Vlaamse<br />

publicaties, de laatste enigszins oververtegenwoordigd omdat deze vaak preciezere informatie<br />

pag. 14


oden. Het zoeken naar specifieke Vlaamse inbreng in de bepaling van relevante kenmerken lijkt<br />

hierdoor in deze verkennende studie geen hoge prioriteit te hoeven krijgen.<br />

» In bijlage E is weergegeven hoe de verschillende bronnen te koppelen zijn aan het voor deze<br />

verkenning gekozen spellingcategorieënsysteem.<br />

Voor de categorieëntoekenning wordt verder gebruik gemaakt van het Overzicht spellingcategorieën<br />

in de LOVS-toetsen Spelling (48 categorieën, enkele onderverdeeld in subcategorieën) van<br />

het Cito (hiervan bestaat voor zover wij weten geen Vlaamse tegenhanger).<br />

» Alle Cito-spellingcategorieën zijn opgenomen in de overzichtstabel van bijlage E. Voor de Citoindeling<br />

blijkt het aantal lettergrepen ertoe te doen, daarom worden deze in de VWS opgenomen:<br />

vorm geprotesteerd<br />

lettergrepen 4<br />

letters ge= p r o=t e s= t eer d<br />

klanken g@= [[p r o]]=t E s= [t er t]<br />

regels 2.1 - - 4.7e - - - 6.4 8.8bv<br />

vorm geprotesteerde<br />

lettergrepen 5<br />

letters ge= p r o=t e s= t eer= de<br />

klanken g@= [[p r o]]=t E s= [t er]= d@<br />

regels 2.1 - - 4.7e - - - 6.4 8.8bv<br />

vorm protesteer<br />

lettergrepen 3<br />

letters p r o=t e s= t eer<br />

klanken [[p r o]]=t E s= [t er]<br />

regels - - 4.7e - - - 6.4<br />

vorm protesteerde<br />

lettergrepen 4<br />

letters p r o=t e s= t eer= de<br />

klanken [[p r o]]=t E s= [t er]= d@<br />

regels - - 4.7e - - - 6.4 8.1a<br />

vorm protesteerden<br />

lettergrepen 4<br />

letters p r o=t e s= t eer= den<br />

klanken [[p r o]]=t E s= [t er]= d@n<br />

regels - - 4.7e - - - 6.4 8.1a<br />

vorm protesteert<br />

lettergrepen 3<br />

letters p r o=t e s= t eer t<br />

klanken [[p r o]]=t E s= [t er t]<br />

regels - - 4.7e - - - 6.4 8.5<br />

vorm protesteren<br />

lettergrepen 4<br />

letters p r o=t e s= t e=r en<br />

klanken [[p r o]]=t E s= [t e]=r @n<br />

regels - - 4.7e - - - 4.1a|6.4 2.2<br />

vorm protesterend<br />

lettergrepen 4<br />

letters p r o=t e s= t e=r end<br />

klanken [[p r o]]=t E s= [t e]=r @nt<br />

regels - - 4.7e - - - 4.1a|6.4 8.8bt<br />

vorm protesterende<br />

pag. 15


lettergrepen 5<br />

letters p r o=t e s= t e=r en=de<br />

klanken [[p r o]]=t E s= [t e]=r @n=d@<br />

regels - - 4.7e - - - 4.1a|6.4 8.8bt<br />

In de BasisSpellingBank zijn op gedetailleerd niveau de spellingcategorieën bepaald van de<br />

woorden van de Basisspellinggids (volledig redactioneel). Daarbij is gebleken dat de categorieënindeling<br />

van de Basisspellinggids goed hanteerbaar is. Een taalkundige systematisering/precisering<br />

van de spellingcategorieën valt, hoewel mogelijk en wetenschappelijk interessant,<br />

uitdrukkelijk buiten het kader van dit verkennende onderzoek.<br />

» Alle categorieën zijn handmatig toegekend voor alle woorden van de selectie (zelfstandige<br />

naamwoorden en werkwoorden beginnend met N, O, P), met uitzondering van de categorieën<br />

die homofonie aangeven. Dat is immers geen woordkenmerk, maar een relatie tussen woordvormen.<br />

Deze relaties zijn via (computer)berekening verkregen. Het is daarbij van belang om te<br />

kunnen abstraheren van bepaalde klankkenmerken. Als iemand niet het verschil maakt tussen<br />

/s/ en /z/, of de eind-/n/ niet realiseert, levert dat extra homofonie op.<br />

De indeling in spellingcategorieën is niet genormaliseerd of verder gesystematiseerd binnen het<br />

kader van deze verkennende studie, maar 'witte plekken' zijn aangevuld en beschreven.<br />

Spellingmoeilijkheden leiden tot voorspelbare fouten. We willen als kenmerk ook opnemen wat<br />

de verwachte fout is bij een spellingcategorie. Hiermee wordt de diagnose van de oorzaak van<br />

specifieke spellingfouten ondersteund. Voor de hand liggende voorspelbare fouten worden<br />

daarom aangegeven, maar fouten worden niet uitputtend behandeld. Een woord in oude spelling<br />

geldt als een (bijzondere) voorspelbare fout.<br />

» Voorspelbare, systematische fouten zijn het best te voorzien vanuit de tripletten<br />

{ klank(cluster) } - { letter(cluster) } - { verstekwaarde of spellingcategorie }. We laten aan de hand<br />

van een unieklijst van tripletten zien hoe dit in zijn werk gaat. Onderstaande tabel geeft een<br />

voorproefje. Het is een lijstje zeer exotisch woorden, waardoor er slechts weinig woorden per<br />

triplet 'verfout' kunnen worden, maar het geeft wel goed inzicht in het idee erachter.<br />

De spellingcategorie die hoort bij de woorden uit de tabel, is aangegeven met 'u', van 'uitheems'.<br />

Op het eerste gezicht is dit een weinig nauwkeurig beschreven uithoek van het categorieënsysteem<br />

van de BasisSpellingBank. Dat klopt, maar door de combinatie van het triplet<br />

{ klank } - { letter } { 'uitheems' } is deze aanduiding al veel preciezer dan 'restgroep'. Je kunt<br />

{oe=}{[[J]]=}{u} gericht zoeken in woorden.<br />

triplet 'kaal' triplet met klemtoon<br />

en lettergreepgrens<br />

pag. 16<br />

verwachte<br />

fout<br />

van toepassing op …<br />

(het gaat om de rode letters)<br />

{i}{Y}{u} {i}{Y}{u} i > u flirt, flirtje, flirtjes, flirts, poloshirt, poloshirtje,<br />

poloshirtjes, poloshirts, shirt, shirtje, shirtjes,<br />

shirtreclame, shirtreclames, shirtreclametje,<br />

shirtreclametjes, shirts, sweatshirt, sweatshirtje,<br />

sweatshirtjes, sweatshirts, T-shirt, Tshirtje,<br />

T-shirtjes, T-shirts, whirlpool, whirlpools,<br />

whirlpooltje, whirlpooltjes<br />

{i}{Y:}{u} {i}{Y:}{u} i > u sir, sirs, sirtje, sirtjes<br />

{o}{Y}{u} {o}{Y}{u} o > u password, passwordje, passwordjes, passwords,<br />

patchwork, patchworken, patchworkje,<br />

patchworkjes, patchworks, workaholic, workaholicje,<br />

workaholicjes, workaholics, workshop,<br />

workshopje, workshopjes, workshops<br />

{ö}{&}{u} {ö}{&}{u} ö > u|eu röntgenfoto, röntgenfotootje, röntgenfotootjes,<br />

röntgenfoto's, röntgenstraling, röntgenstralingen,<br />

röntgenstralingetje, röntgenstralingetjes,<br />

röntgenstralinkje, röntgenstralinkjes


{ö}{Y}{u} {ö}{Y]=}{u} ö > u|eu smörrebröd, smörrebröden, smörrebrödje,<br />

smörrebrödjes, smörrebröds<br />

{ö}{Y}{u} ö > u|eu löss, smörgåsbord, smörgåsbordje, smörgåsbordjes,<br />

smörgåsbords<br />

{ø}{Y}{u} {ø}{Y]=}{u} ø > u|eu smørrebrød, smørrebrøden, smørrebrødje,<br />

smørrebrødjes, smørrebrøds<br />

{oe}{J}{u} {oe}{[[J}{u} oe > ui|eu oestrogeen, oestrogeentje, oestrogeentjes,<br />

oestrogenen<br />

{oe=}{[[J]]=}{u} oe > ui|eu oecumene, oecumenen, oecumenes, oecumenetje,<br />

oecumenetjes<br />

{oe=}{J=}{u} oe > ui|eu oedeem, oedeempje, oedeempjes, oedemen<br />

{oeu}{Y:}{u} {oeu=}{[Y:]=}{u} oeu > ui|eu oeuvre, oeuvres, oeuvretje, oeuvretjes<br />

{oeu=}{Y:]=}{u} oeu > u hors-d'oeuvre, hors-d'oeuvres, horsd'oeuvretje,<br />

hors-d'oeuvretjes, manoeuvre,<br />

manoeuvres, manoeuvretje, manoeuvretjes<br />

{one}{wAn}{u} {one+}{[[wAn]]+}{u} one > wan onemanshow, onemanshows, onemanshowtje,<br />

onemanshowtjes<br />

{ou}{Y}{u} {ou=}{Y]=}{u} ou > u|o troubleshooter, troubleshooters, troubleshootertje,<br />

troubleshootertjes<br />

Alle systematische / begripsfouten kunnen zo eenduidig herleid worden tot de correcte spelling.<br />

Etymologische informatie wordt alleen toegevoegd als dit directe consequenties heeft voor de<br />

spelling van bepaalde woorden (leenwoorden met herkenbare uitheemse kenmerken): Engels,<br />

Duits, Spaans, etc.<br />

» Uit een eerste ronde van toekenning van het kenmerk 'etymologie' blijkt het soms tot ongewenste<br />

resultaten te leiden als al te braaf het etymologische pad van een leenwoord wordt opgenomen<br />

als spellingkenmerk. Zo is bij de werkwoorden kritiseren volgens de Grote Van Dale 14 van<br />

Duitse origine. Mag dit etymologische label dan ook toegepast worden op bekritiseren (waarbij<br />

voornoemd woordenboek geen etymologie geeft)? Voor de doorsnee speller heeft kritiseren<br />

eerder kenmerken van een Franse (of 'klassieke') ontlening, alleen al vanwege ~eren. Ook nop is<br />

Duits (van Noppe), maar welke steun is dat voor spellingonderwijs?<br />

We stellen voor een grofmazig etymologisch label toe te kennen, dat bestaat uit:<br />

- inheems<br />

- klassiek (waarin vertegenwoordigd: Frans, Latijn, Grieks)<br />

- Duits<br />

- Engels<br />

- Spaans<br />

- uitheems (alle niet nader genoemde uitheemse talen, zoals Russisch, Arabisch)<br />

We splitsen bij samenstellingen de delen: japon is 'klassiek', nachtjapon is 'inheems+klassiek',<br />

nachtpon is 'inheems'. Er zal twijfel blijven bij woorden als oogst, pils, probleem. We denken dat<br />

de oplossing uiteindelijk ligt in een karakterisering van de tripletten klank-letter-spellingcategorie.<br />

Bij niet-inheemse gevallen kan daar een 'etymologische' karakterisering aan worden gekoppeld.<br />

B Niveau van beheersing<br />

Voor het bepalen van het beheersingsniveau is de SLO-studie Leerstoflijnen begrippenlijst en taalverzorging<br />

beschreven: Uitwerking van het referentiekader Nederlandse taal voor het domein begrippenlijst<br />

en taalverzorging op de basisschool (2011) relevant. Zie bijlage D voor een (door ons genummerd)<br />

overzicht van de spellingcategorieën uit dit document. De SLO-publicatie is een uitwerking van<br />

de referentieniveaus van de Commissie-Meijerink Over de drempels met taal en rekenen Hoofd<strong>rapport</strong><br />

van de Expertgroep Doorlopende Leerlijnen Taal en Rekenen (2008). In deze studie wordt bepaald<br />

wanneer een woord correct gespeld zou moeten worden op bijvoorbeeld het niveau van in<br />

Nederland groep 4, 6, 8 van de basisschool, havo, in Vlaanderen klas 2, 4, 6 van het lager onderwijs,<br />

aso, enzovoort. Opgemerkt wordt dat in het SLO-<strong>rapport</strong> alleen de situatie in Nederland wordt be-<br />

pag. 17


schreven, dus dat de normering voor de Vlaamse situatie minder eenduidig van toepassing is. Ook<br />

van de referentieniveaus is voor het onderdeel spelling een overzicht opgenomen in bijlage C.<br />

Het onderwijsniveau waarin een kind een woord foutloos behoort te spellen is in principe bepaald<br />

door de van toepassing zijnde spellingcategorie die binnen één woord het hoogste niveau<br />

heeft. Dit is onze aanname, in geen van de beschikbare bronnen wordt dit expliciet gesteld.<br />

De indeling van SLO / Meijerink in spellingcategorieën is niet strikt hiërarchisch, daarom is het<br />

niet altijd mogelijk om een woord slechts één niveau mee te geven; we zoeken hier een redelijke<br />

oplossing voor.<br />

Het is goed denkbaar dat bovenstaande bepaling (hoogste niveau telt) een nuance behoeft, bijvoorbeeld<br />

dat er niet meer dan één ander specifiek spellingprobleem in het woord mag voorkomen<br />

dat op dat niveau moeilijkheden kan veroorzaken. We werken dit uit en formuleren een advies.<br />

Een sample van 2000 woorden uit de Van Dale Basisspelliggids is representatiever voor onderwijstoepassingen<br />

dan de 2000 N-woorden uit de Woordenlijst. De woordselectie van de Basisspellinggids<br />

is, eerder dan de Woordenlijst, specifiek bedoeld voor spellingonderwijs in het basisonderwijs<br />

en enkele jaren daarna. Overigens betekent deze keuze niet dat er vooraf een oordeel<br />

is over de manier waarop de woorden voor de uiteindelijke VWS geselecteerd worden.<br />

Naast spelling spelen ook heel andere overwegingen een rol als het gaat om het bepalen van een<br />

lijst geschikte oefenwoorden voor het onderwijs. Beargumenteerde overwegingen voor de inrichtingen<br />

van zo'n lijst is onderdeel van het verkennend onderzoek.<br />

Als resultaat van fase 1 wordt documentatie opgesteld van de spellingcategorieën (Basisspellinggids,<br />

Cito), andere te documenteren woordkenmerken en de keuzes die gemaakt moeten worden om de<br />

niveaus van beheersing te bepalen. Ook geven we aan welke informatie niet op woordniveau kan<br />

worden gecodeerd, zoals interpunctie of 'het werkwoordelijk deel van het gezegde'. We doen aanbeveling<br />

over de aard en de minimale - maximale omvang van de verzameling waarvoor verrijking zinvol<br />

is.<br />

Stand van zaken bij afronding van het verkennend onderzoek:<br />

De niveaus zijn weergegeven in de tabel met spellingcategorieën (bijlage E). De te kiezen oplossing<br />

voor maximale (extra) moeilijkheden die toegestaan mogen worden per categorie is uitgewerkt<br />

op basis van de gevulde databank met alle NOP-woorden. Voor het resultaat hiervan verwijzen<br />

we naar het uitgebreide verslag van fase 2 hierna.<br />

Uiteindelijk kan een niveau-indeling niet zonder redactionele beoordeling. Ook al is er formeel<br />

geen beletsel, in een onderwijssetting zijn pies-en-poepwoorden onhandig (seks, slet zijn niet<br />

bruikbaar als MKMM- of MMKM-woord voor groep 4/klas 2). Sommige woorden zijn qua spelling<br />

niet zo bijzonder, maar ze zijn voor de meeste leerlingen te obscuur (dok, bejag). De beoordeling<br />

leidt zeer voorspelbaar tot verschil in inzicht. We zouden deze beoordeling graag afstemmen met<br />

een gezaghebbende woordenlijst voor kinderen, maar die bestaat (nog) niet.<br />

pag. 18


Fase 2: Implementatie van de Verrijkte woordenlijst t.b.v. spelling<br />

(VWS) op een sample van 2000 woorden, niveaubepaling bij deze<br />

sample en inschatting van het vervolgtraject<br />

Het Verkennend onderzoek naar de wenselijkheid en haalbaarheid van een verrijking van de Woordenlijst<br />

Nederlandse Taal t.b.v. spellingonderwijs wordt uitgevoerd in opdracht van de Nederlandse<br />

Taalunie. Het onderzoek is verdeeld in drie fasen.<br />

Fase 1 Het selecteren van relevante orthografische kenmerken.<br />

Fase 2 Implementatie van relevante kenmerken op een sample van 2000 woorden.<br />

Fase 3 Voorstel en voorbeeldmateriaal voorleggen aan vertegenwoordigers van mogelijke toekomstige<br />

gebruikers van de Verrijkte Woordenlijst Spelling (VWS).<br />

In dit deel wordt verslag gedaan van fase 2 van het onderzoek. Het verslag van dit deel is als volgt<br />

ingedeeld:<br />

structuurbeschrijving van de VWS en verantwoording van techniek en technologie;<br />

beschrijving en fragmenten van de opgeleverde bestanden;<br />

bepaling van het spellingniveau van de woorden van de sample;<br />

inschatting van het vervolgtraject.<br />

Structuurbeschrijving van de VWS en verantwoording van techniek en<br />

technologie<br />

Voor de uitwerking van de sample van de VWS is gebruikgemaakt van standaardpakketten van Office<br />

2010: Word en Excel. Voor een uitwerking van de VWS in volle omvang zullen de technische grenzen<br />

van deze pakketten vermoedelijk worden overschreden en moet worden overgestapt op een databaseomgeving.<br />

Dat ligt ook voor de hand omdat vanaf dit punt het accent minder ligt op omvangrijk<br />

redactioneel werk, en meer op technische doorrekening en beheer.<br />

Bij de technische verantwoording die hierna volgt is tegelijkertijd een beschrijving gegeven van een<br />

groter bestand dan de sample van de VWS, namelijk de uitwerking van de BasisSpellingBank (BSB),<br />

die dezelfde structuur heeft en bijna tien keer zo groot is.<br />

Atomen en moleculen van de VWS: van spelling, uitspraak en spellingcategorieën<br />

tot { letter ; klank ; regel }-tripletten<br />

Het bijzondere van de Verrijkte Woordenlijst Spelling (VWS) is dat klanken, letters en spellingcategorieën<br />

in relatie tot elkaar zijn gedocumenteerd. Horizontaal zijn telkens spelling (inclusief verrijkingen<br />

als lettergreepgrenzen, afbreekposities, klinkerbotsing), uitspraak (klanken, syllabegrenzen, [[bij]]-<br />

[klemtoon]) en spellingcategorieën (regels, verstekwaarden) leesbaar. Dit is een gebruikelijke manier<br />

van documenteren, maar toch ook nieuw: er was nog geen systematische lijst met spellingcategorieen<br />

toegepast op een omvangrijke verzameling woorden.<br />

Tegelijkertijd is in de VWS verticaal (uitgelijnd met TAB's) de relatie aangegeven tussen een klank, de<br />

weergave van die klank in een of meer lettertekens en de spellingcategorie die erop van toepassing<br />

is; zulke gerelateerde informatie was niet eerder beschikbaar.<br />

Als we afzonderlijke letters, klanken en spellingcategorieën opvatten als atomen, dan zijn (verticale)<br />

tripletten de moleculen: de direct aan elkaar verbonden letters, klanken en categorieën. (De definitie<br />

van molecuul is volgens Van Dale: "het kleinste deeltje van een verbinding of een element dat de<br />

chemische eigenschappen daarvan nog volledig bezit".) De informatie over een woord wordt naar<br />

deze analogie niet per heel woord verstrekt, maar meer in detail per { letter ; klank ; regel }-triplet.<br />

De lengte van de tripletten wordt horizontaal zo klein mogelijk gehouden, om de verticaal gerelateerde<br />

details bloot te leggen. De ondergrens van de lengte van een triplet is gegeven door de eis dat<br />

pag. 19


de unieke spellingeigenschappen behouden moeten blijven in de relatie klank-letter-spellingcategorie.<br />

Waarom de tripletten ('moleculen') zo gekozen zijn, wordt hieronder toegelicht aan de hand<br />

van het verkleinwoord pessimistje.<br />

%KLEINENK pessimistje ++$<br />

%lettergrepen 4 $<br />

%letters p es=s i= m i st=je $<br />

%klanken [[p E]]=s i= [m I s]=c@ $<br />

%regels - 4.7c 3.3 - - 9.2 $<br />

Het eerste triplet (het eerste omlijnde vak), van boven naar beneden { p ; [p ; - }, legt vast dat<br />

de %klank /p/ in de spelling gerepresenteerd wordt met de %letter p, volgens de %regel -<br />

(streepje), wat inhoudt dat in dit geval de verstekwaarde voor de klank-letterrelatie geldt, er<br />

hoeft geen specifieker spellingregel te worden toegepast.<br />

Bij het tweede triplet { es=s ; E]]=s ; 4.7c } worden klanken samengenomen. De /E/-klank wordt<br />

eigenlijk volgens verstekwaarde als letter e gerepresenteerd, tot zover niets aan de hand, maar<br />

de daarop volgende verdubbelde letter s als representatie van de /s/-klank kan alleen begrepen<br />

worden als gevolg van de regel voor gesloten lettergrepen: om de /E/ 'kort' te houden wordt de<br />

/s/ met een dubbele medeklinkerletter geschreven. Daarom worden deze klanken samen in één<br />

triplet bijeengehouden; door verdere splitsing van deze klankenreeks zou essentiële spellinginformatie<br />

verloren gaan.<br />

Bij het derde triplet, { i= ; i= ; 3.3 } is er weer sprake van een enkele klank, /i/ die als een letter i<br />

wordt gespeld, volgens een regel 3.3 die aangeeft dat het hier om een uitheemse klankletterrelatie<br />

gaat.<br />

Bij het vierde { m ; [m ; - } en vijfde { i ; I ; - } triplet is er weer sprake van een eenvoudige verstekwaarderelatie<br />

tussen de klanken en letters.<br />

Bij het zesde en laatste triplet { st=je ; s]=c@ ; 9.2 } is er sprake van een diminutiefsuffix waarbij<br />

de uitspraak / … [mIs]=c@/ zwaar onder druk staat richting / … [mI]=S@/; de /t/ wordt in deze<br />

context door velen gedeleerd. Door het samennemen van de klankcluster /s]]=c@/ binnen een<br />

triplet, kan achteraf een keuze gemaakt worden voor varianten van de uitspraakrealisatie, en kan<br />

zo specifiek voorspeld worden welke eventuele spellingfouten verwacht worden.<br />

Het gaat in de VWS om een uitputtende documentatie. Geen enkele letter of klank van het woord<br />

wordt overgeslagen; alle delen van het woord worden gecodeerd.<br />

Door deze keuzes hoeven voorspelbare uitspraakvarianten niet expliciet gecodeerd te worden, dat<br />

kan met een beslissing achteraf, één keer gekoppeld per uniek triplet. Dit bespaart veel codeerwerk<br />

(gemiddeld een factor 100 in de VWS als deze voor alle letters beschikbaar is, dit getal neemt nog toe<br />

als er meer woorden worden opgenomen), zorgt voor een hogere consistentie van het bestand en<br />

levert minder complicaties op bij bestandsmanipulatie (zoals foutloze productafleiding). Per triplet<br />

kan een goede inschatting gemaakt worden van de te verwachten fout(en), wat nuttig is voor diagnose<br />

bij een matige spellingbeheersing of bij het personaliseren van een spellingcorrector.<br />

De oplijning van de tripletten in de drie lagen spelling, uitspraak en spellingcategorieën is nieuw en<br />

komt niet overeen met een intuïtieve uitlijning van bijvoorbeeld lettergrepen (spelling) en syllaben<br />

(uitspraak). De triplettenrepresentatie vergt enige gewenning voor degene die de database beheert.<br />

De gewone gebruiker hoeft er niet mee te worden geconfronteerd.<br />

Unicode utf-8<br />

Omdat de bestanden van de Verrijkte Woordenlijst Spelling (VWS) diakritische tekens (trema's, accenten<br />

op letters) en bijzondere tekens (als ‰, ø) bevatten, zouden er problemen kunnen optreden<br />

pag. 20


ij conversie naar andere bestandsformaten. Om dat te voorkomen wordt binnen de Verrijkte Woordenlijst<br />

Spelling (VWS) gebruikgemaakt van de standaard unicode (utf-8).<br />

Gebruikte tekens<br />

In de VWS zijn de volgende tekens gebruikt ('types' of 'unieke voorkomens')<br />

abcdefghijklmnopqrstuvwxyz<br />

ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ<br />

0123456789<br />

( ) [ ] { } < > { } \ / | , . ; : " ' ? ! % $ # @ = - _ + &… ^ ‰<br />

à á ä å ë é è ê ï í î ö ó ü û ú ñ ç č ø<br />

return, tab, spatie<br />

Als deze verzameling tekens opgenomen wordt in het bronbestand en 'meeloopt' tijdens alle bewerkingen,<br />

dan levert dit een gerichte controle op. De verschijning van tekens in tekst en figuur moeten<br />

na alle bewerkingen exact overeenkomen.<br />

Dezelfde letters, nu als 'schermfoto':<br />

Technische beperkingen bij enkele tekens<br />

Commentaar:<br />

; Regels die beginnen met een puntkomma ( ; ) maken geen deel uit van de data van de<br />

VWS, het zijn commentaarregels.<br />

Per informatielaag gelden afspraken over de betekenis van codes en bijzondere tekens. Alleen bij de<br />

spelling van woorden, na het label %letters, gelden restricties ten aanzien van het gebruik van sommige<br />

tekens, vanwege hun structurerende functie. Die functie staat hieronder kort aangeduid, de<br />

precieze werking wordt uitgelegd onder het kopje Label: %letters.<br />

Tekens met een speciale functie in de spellingrepresentatie:<br />

% geeft het begin van een veld aan, dus %-teken is niet toegestaan als trefwoord<br />

= geeft een lettergreepgrens aan, dus =-teken is niet toegestaan als trefwoord<br />

/ geeft aan dat direct hierna niet mag worden afgebroken, dus /-teken is niet toegestaan als<br />

trefwoord<br />

+ geeft een samenstellingsgrens aan, dus +-teken is niet toegestaan als trefwoord<br />

$ geeft het einde van een veld aan, dus $-teken is niet toegestaan als trefwoord<br />

< geeft bij klinkerbotsing het begin van een reeks klinkerletters aan (o/=ln=dus=trie),<br />

dus geeft bij klinkerbotsing het einde van een reeks klinkerletters aan, dus >-teken is niet toegestaan<br />

als trefwoord<br />

{ geeft bij een bijzondere afbreking, zoals cafeetje naast café-tje, het begin van een substitutiestring<br />

aan, dus {-teken is niet toegestaan als trefwoord<br />

} geeft bij een bijzondere afbreking, zoals cafeetje naast café-tje, het einde van een substitutiestring<br />

aan, dus }-teken is niet toegestaan als trefwoord<br />

De genoemde uitsluitingen zijn geen principieel verbod; als er behoefte aan is om deze tekens toch<br />

te gebruiken kan er een technische oplossing voor gevonden worden. Bijvoorbeeld zou het 'bijzondere'<br />

teken kunnen worden gemarkeerd door er een \-teken voor te plaatsen; \%-teken, \-teken,<br />

\/-teken, \+-teken, \$-teken, \-teken, \{-teken, \}-teken; van deze mogelijkheid is nu nog<br />

pag. 21


geen gebruik gemaakt. (Als dat ooit wel gebeurt moet automatisch ook het \-teken worden opgevat<br />

als een code, dus \-teken zou dan in de databank als \\-teken moeten worden weergegeven.)<br />

Er zijn meer tekens met een bijzondere functie in de VWS, zoals:<br />

& scheider tussen aanduidingen van spellingcategorieën, als er twee (soms meer) categorieen<br />

van toepassing zijn op een lettercluster-klankcluster, zoals<br />

- - 6.1&9.2 -<br />

bij het woord<br />

n aa d=je s<br />

met uitspraak<br />

[n a]= c@ s<br />

de vetgedrukte delen corresponderen met de twee van toepassing zijnde spellingcategorieën<br />

[ ] blokhaken geven de (hoofd)klemtoon aan in het uitspraakveld<br />

Enzovoort.<br />

Toch zijn &-teken, [-haak of ]-haak toegestaan als trefwoord, immers in %letters hebben de tekens<br />

geen bijzondere functie.<br />

Onderdelen van de Verrijkte Woordenlijst Spelling<br />

De Verrijkte Woordenlijst Spelling (VWS) bestaat uit vier onderdelen: N, A, V, O.<br />

1. N (nomen) zelfstandige naamwoorden<br />

2. A (adjectief) bijvoeglijke naamwoorden<br />

3. V (verbum) werkwoorden<br />

4. O (overige) andere woordsoorten<br />

Binnen deze vierdeling is er voor elke woordsoort een bepaalde structuur. De vier onderdelen hebben<br />

overigens grote overeenkomsten.<br />

Voor alle onderdelen geldt dat ze een lemmastructuur hebben waarin alle flexievormen van een<br />

trefwoord bijeen staan. Het trefwoord is het woord dat je traditioneel in een woordenboek opzoekt<br />

als je iets over een woordvorm wil weten.<br />

Bij het trefwoord<br />

overtrekken<br />

staat informatie over de vormen<br />

overgetrokken, overtrek, overtrekken, overtrekkend, overtrekkende, overtrekt, overtrok, overtrokken,<br />

trek over, trekken over, trekt over, trok over, trokken over.<br />

Bij het trefwoord<br />

paviljoen<br />

staat informatie over de vormen<br />

paviljoen, paviljoenen, paviljoens, paviljoentje, paviljoentjes.<br />

Structuur van lemma's en velden<br />

Lemma's worden gescheiden door (ten minste) een lege regel.<br />

Een lemma begint ( %%% ) en eindigt ( $$$ ) met een vaste code.<br />

Een lemma bestaat uit velden, in een vaste volgorde.<br />

Een veld bestaat uit een %label,<br />

gescheiden door een TAB van de inhoud,<br />

gescheiden door een TAB van de eindeveldmarkering $.<br />

pag. 22


Twee lemmafragmenten laten zien hoe de informatie in de VWS is georganiseerd.<br />

Het voorbeeld peuk laat zien dat corresponderende klanken - letters - regels uitgelijnd zijn door<br />

het invoegen van TAB's.<br />

%ENK peuk ++$<br />

%lettergrepen 1 $<br />

%letters p eu k $<br />

%klanken [p & k] $<br />

%regels - - - $<br />

%categorie 1.1 $<br />

Het voorbeeld petuniaatje laat zien dat binnen de TAB-gescheiden structuur allerlei codes en<br />

tekens kunnen worden ingevoegd.<br />

%KLEINENK petuniaatje ++$<br />

%lettergrepen 5 $<br />

%letters p e=t u=n tje $<br />

%klanken p e=[t y]=n i= a=c@ $<br />

%regels - 4.7e 4.7b 3.3 10.3&9.2 $<br />

Varianten van onderdelen, bijvoorbeeld een dubbele meervoudsmogelijkheid, worden onderscheiden<br />

door de toevoeging _1 na de eerste variant en _2 na de tweede ( _3 na de derde). Bijvoorbeeld<br />

%ENK paviljoen ++$<br />

%MV_1 paviljoenen ++$<br />

%MV_2 paviljoens ++$<br />

%KLEINENK paviljoentje -+$<br />

%KLEINMEERV paviljoentjes -+$<br />

Zie voor een verdere verklaring het volledige lemma paviljoen onder het kopje N.<br />

Per NAVO-onderdeel wordt hierna de lemmastructuur uitgelegd.<br />

De betekenis van de gebruikte codes wordt daarna uitgelegd.<br />

N — zelfstandige naamwoorden<br />

Hier staat het volledige lemma paviljoen. De grijze nummers die ervoor staan zijn geen onderdeel van<br />

het lemma, maar worden alleen hier gebruikt voor de toelichting, die na het lemma volgt.<br />

1. %%%<br />

2. %ZNW paviljoen $<br />

3. %sorteerwoord paviljoen $<br />

4. %koppeling $<br />

5. %retrograde neojlivap $<br />

6. %nivo 3 $<br />

7. %variant $<br />

8. %lidw het $<br />

9. %genus $<br />

10. %persoon $<br />

11. %resum $<br />

12. %etymologie klassiek $<br />

13. ###<br />

14. %ENK paviljoen ++$<br />

15. %lettergrepen 3 $<br />

16. %letters p a=v i l=j oe n $<br />

17. %klanken p a=v I l=[j u n] $<br />

18. %regels - 4.7d - 3.18 - - $<br />

19. %MV_1 paviljoenen ++$<br />

20. %lettergrepen 4 $<br />

21. %letters p a=v i l=j oe= n en $<br />

22. %klanken p a=v I l=[j u]= n @n $<br />

23. %regels - 4.7d - 3.18 - - 2.2 $<br />

24. %MV_2 paviljoens ++$<br />

25. %lettergrepen 3 $<br />

26. %letters p a=v i l=j oe n s $<br />

27. %klanken p a=v I l=[j u n s] $<br />

28. %regels - 4.7d - 3.18 - - - $<br />

pag. 23


29. %KLEINENK paviljoentje -+$<br />

30. %lettergrepen 4 $<br />

31. %letters p a=v i l=j oe n= tje $<br />

32. %klanken p a=v I l=[j u n]= c@ $<br />

33. %regels - 4.7d - 3.18 - - 9.2 $<br />

34. %KLEINMEERV paviljoentjes -+$<br />

35. %lettergrepen 4 $<br />

36. %letters p a=v i l=j oe n= tje s $<br />

37. %klanken p a=v I l=[j u n]= c@ s $<br />

38. %regels - 4.7d - 3.18 - - 9.2 - $<br />

39. $$$<br />

Hoofdindeling<br />

regel 1-12 kop van het lemma, tussen een regel met<br />

%%%<br />

en<br />

###<br />

hierin staat algemene informatie over het zelfstandig naamwoord, zoals de retrograde<br />

vorm en het lidwoord<br />

regel 13-39 tussen<br />

###<br />

en<br />

$$$<br />

staan alle woordvormen (flexievormen) die horen bij het trefwoord, gevolgd door informatie<br />

per woordvorm over het aantal lettergrepen, lettergreep- en afbreekgrenzen,<br />

uitspraakinformatie en spellingkarakteristieken die van toepassing zijn;<br />

de verstekwaarde is een streepje - , andere spellingcategorie hebben een code (nummer,<br />

punt, nummer, eventueel een letter)<br />

regel 14-18 %ENK<br />

geeft de enkelvoudsvorm aan;<br />

de enkelsvoudvorm van paviljoen is paviljoen<br />

regel 19-28 %MV<br />

geeft de meervoudsvorm aan:<br />

er zijn twee varianten, aangegeven met _1 en _2;<br />

de meervoudsvormen van paviljoen zijn paviljoenen, paviljoens<br />

regel 29-33 %KLEINENK<br />

geeft de verkleinvorm-enkelvoud aan;<br />

de verkleinvorm-enkelvoud van paviljoen is paviljoentje<br />

regel 34-38 %KLEINMEERV<br />

geeft de verkleinvorm-meervoud aan;<br />

de verkleinvorm-meervoud van paviljoen is paviljoentjes<br />

Detail<br />

regel 1. %%% is het begin van een lemma<br />

regel 2. na %ZNW (zelfstandig naamwoord), gevolgd door TAB, staat het trefwoord, gevolgd<br />

door TAB en afgesloten met $<br />

regel 3. %sorteerwoord herhaalt het trefwoord, maar ontdaan van trema's, accenten, streepjes;<br />

alle letters onderkast;<br />

de omzetting gaat volgens de Conversietabel verderop in dit document<br />

regel 4. %koppeling heeft betrekking op de mogelijke koppeling van de VWS met de Woordenlijst<br />

van de Nederlandse taal, zoals verschenen in 2005 (WDL2005); er zijn drie mogelijkheden;<br />

- als er niets staat tussen de TAB's dan komt het trefwoord voor in de VWS en in de<br />

WDL2005 (voor een daadwerkelijke koppeling kunnen de grammaticale categorie en de<br />

opgenomen flexievormen ter controle gebruikt worden);<br />

pag. 24


- als er -2005 staat tussen de TAB's, dan komt het trefwoord niet voor in de WDL2005,<br />

bijvoorbeeld oliepeil;<br />

- als er tussen de TAB's tekst tussen "aanhalingstekens" staat, bijvoorbeeld<br />

%koppeling "het onderspit delven" $<br />

dan is het trefwoord in WDL2005 de expressie tussen de aanhalingstekens: het VWStrefwoord<br />

onderspit vind je in de WDL2005 bij het onderspit delven<br />

regel 5. het sorteerwoord in retrograde vorm; dit is bedoeld als technisch hulpmiddel<br />

regel 6. geeft het niveau aan;<br />

2 betekent dat het woord voorkomt in de Lijsterbij 2 (uitgeverij Zwijsen, Tilburg); voorbeeld:<br />

onderzeeër, onenigheid<br />

3 betekent dat het woord voorkomt in de Van Dale Basisspellinggids; voorbeeld: onemanshow,<br />

ontgoocheling<br />

4 betekent dat dit een toevoeging is die niet voorkomt in een bron onder 2 of 3; voorbeeld:<br />

opstoot, pakking, poker<br />

5 betekent dat het woord niet zonder meer bruikbaar is in een onderwijssituatie; bijvoorbeeld<br />

orgasme, slet<br />

regel 7. %variant geeft verwijzingen naar verwante trefwoorden aan;<br />

omroeper, variant omroepster (en omgekeerd bij omroepster, variant omroeper),<br />

oorveeg, variant oorvijg (en dan bij oorvijg, variant oorveeg)<br />

regel 8. %lidw geeft het lidwoord aan, dit is altijd het lidwoord dat van toepassing is voor de<br />

enkelvoudsvorm (niet voor het meervoud (altijd de) of voor de verkleinvorm (altijd het));<br />

eventuele variatie is aangegeven met _1 en _2 na het label %lidw<br />

regel 9. %genus geeft aan dat een woord<br />

v vrouwelijk is: oorzaak, opbrengst<br />

mv een vorm is die alleen als meervoud voorkomt: paperassen<br />

(meestal mv) een vorm is die bijna altijd als meervoud voorkomt: oosterbuur, perikel<br />

regel 10. bij %persoon is aangegeven dat het gaat om een persoon<br />

p persoon: politicus, polyglot<br />

(ook) p zowel persoon als zaak: politie, pupil<br />

pv vrouwelijke persoon: presentatrice, prinses<br />

pm mannelijke persoon: politieman, priester (vooralsnog m), prins<br />

regel 11. bij %resum staat soms een betekenisresumé, dat is vooral het geval bij homofonie, zoals<br />

rep - rap; bij rep staat haast, bij rap staat muziek; het verschil tussen rattenkruid en rattenkruit<br />

is aangegeven met de betekenisresumés plant en gif<br />

regel 12. %etymologie geeft de oorsprong van het woord aan zoals dat nu vermoedelijk wordt<br />

aangevoeld; de indicaties zijn<br />

- inheems het woord voelt aan als inheems Nederlands: naaister, naald<br />

- klassiek naïeveling, narcis, narcose<br />

(waarin vertegenwoordigd: Frans, Latijn, Grieks)<br />

- Duits nazi, ober, ordner<br />

- Engels negrospiritual, organizer, outcast<br />

- Spaans paella, pampa, patio<br />

- uitheems pekinees, penoze, perestrojka<br />

(alle hier niet genoemde talen, zoals Russisch, Arabisch)<br />

- samengestelde woorden hebben een samengesteld etymologieveld: naai+machine -<br />

inheems+klassiek, over+head+projector - inheems+Engels+Engels, pers+sinaas+appel -<br />

inheems+uitheems+inheems<br />

- als alle delen van de samenstelling dezelfde etymologieaanduiding hebben wordt deze<br />

niet herhaald: meet+lint - inheems, perpetuum mobile - klassiek, personenauto - klassiek<br />

Opmerking 1: het kan profijtelijk zijn om voor de spelling ook Jiddische woorden te onderscheiden.<br />

De opdracht van de Nederlandse Taalunie omvatte echter alleen de hierboven<br />

genoemde herkomsten en in de NOP-sample komen deze woorden niet voor.<br />

pag. 25


Opmerking 2: deze wijze van etymologie aangeven is gedaan voor de sample van 2000<br />

VWS-woorden, en nog niet voor de gehele BSB.<br />

regel 13. ### is het einde van de kopinformatie van een lemma met woordsoort N;<br />

na ### wordt de informatie per geflecteerde woordvorm weergegeven<br />

regel 14. %ENK, TAB, geeft de enkelvoudsvorm aan, na de woordvorm en nog een TAB staan plusjes<br />

/ minnetjes die de bruikbaarheid van de woordvorm aangeven<br />

++ + de woordvorm komt normaal voor, en + taalkundig is er niets bijzonders<br />

nachten, nachtdiertjes, petroleum, pochetje, podia, podiums, podiumpje<br />

-+ - de woordvorm komt niet veel voor of is raar, maar + taalkundig is er geen beletsel<br />

naastenliefdes, petroleumpje, poedersuikers, poliovaccintje<br />

-- - de woordvorm komt niet veel voor of is raar, en - taalkundig zijn er ook bezwaren<br />

of het is echt een heel rare vorm;<br />

in een enkel geval is er dan geen woordvorm opgenomen en is het veld alleen: --$<br />

plutonia (als meervoud van plutonium), pogingetje, mousseje, moussetje<br />

+- + de woordvorm komt voor, maar - taalkundig zijn er bijzonderheden<br />

pistacheje, pistachetje, portemonneeën, señoritaatje, doucheje<br />

de aanduidingen zijn indicatief voor de bruikbaarheid van de vormen, de toekenning van<br />

+ en - is redactioneel bepaald en gaat niet volgens heel scherpe criteria<br />

regel 15, 20, 25, 30, 35<br />

het aantal lettergrepen van de woordvorm; niet op alle lettergreepgrenzen mag worden<br />

afgebroken, dat staat aangegeven onder het Label: %letters<br />

regel 16, 21, 26, 31, 36<br />

zie de informatie onder Label: %letters in dit document<br />

regel 17, 22, 27, 32, 37<br />

zie de informatie onder het kopje Label: %klanken<br />

regel 18, 23, 28, 33, 38<br />

zie de informatie onder het kopje Label: %regels<br />

regel 19. %MV_1 is een meervoudsvorm, er is een variant;<br />

++$ zie de uitleg bij regel 14<br />

regel 24 %MV_2 is een meervoudsvorm, er is een variant;<br />

++$ zie de uitleg bij regel 14<br />

regel 29. %KLEINENK<br />

geeft de verkleinvorm-enkelvoud aan;<br />

-+$ zie de uitleg bij regel 14<br />

regel 34. %KLEINMEERV<br />

geeft de verkleinvorm-meervoud aan;<br />

-+$ zie de uitleg bij regel 14<br />

regel 39. $$$ markeert het einde van het lemma<br />

Kwantitatieve gegevens<br />

1.672 N-lemma's beginnend met N,O,P (13.842 in BSB)<br />

7.147 woordvormen bij NOP-lemma's (58.974 in BSB)<br />

A — bijvoeglijke naamwoorden<br />

De groep A-woorden is nog niet gedocumenteerd in de VWS.<br />

pag. 26


V — werkwoorden<br />

Het bestand van de werkwoorden heeft een gelaagde structuur. Dat is zo gedaan omdat werkwoorden<br />

veel flexievormen hebben die vaak − maar per paradigma verschillend − dezelfde verschijningsvorm<br />

hebben. Per lemma wordt eerst een inventarisatie gemaakt van het werkwoordelijk paradigma,<br />

daarna worden de verschillende vormen één keer gedocumenteerd.<br />

1. %%%<br />

2. %WW overtrekken $<br />

3. %sorteerwoord overtrekken $<br />

4. %koppeling $<br />

5. %informatie $<br />

6. %retrograde nekkertrevo $<br />

7. %nivo 2 $<br />

8. %variant $<br />

9. %type onregl.vt;x-ww $<br />

10. %resum $<br />

11. %etymologie inheems $<br />

12. +++<br />

13. woordenboekvorm overtrekken<br />

14. deelwoordvorm (teg.) overtrekken<br />

15. deelwoordvorm (teg.+buig-e) overtrekken<br />

16. deelwoordvorm (volt.) overgetrokken<br />

17. vt-vak1_enk_de(n)/te(n)<br />

18. vt-vak1_meerv_de(n)/te(n)<br />

19. vt-vak2_enk_de(n)/te(n)<br />

20. vt-vak2_meerv_de(n)/te(n)<br />

21. vt-vak4_enk_d(en)/t(en)<br />

22. vt-vak4_meerv_d(en)/t(en)<br />

23. vt-vak3_enk ik trok over<br />

24. vt-vak3_enk (bijzin) ik overtrok<br />

25. vt-vak3_meerv wij trokken over<br />

26. vt-vak3_meerv (bijzin) wij overtrokken<br />

27. t-tijd (ik-vorm) / ander-ww ik trek over<br />

28. t-tijd (ik-vorm) / ander-ww (bijzin) ik overtrek<br />

29. t-tijd (jij-vorm, O-P) / ander-ww jij trek over<br />

30. t-tijd (jij-vorm, O-P) / ander-ww (bijzin) jij overtrek<br />

31. t-tijd (jij-vorm, P-O) / ander-ww trek jij over?<br />

32. t-tijd (hij-vorm) / ander-ww hij trek over<br />

33. t-tijd (hij-vorm) / ander-ww (bijzin) hij overtrek<br />

34. t-tijd (wij-vorm) / ander-ww wij trekken over<br />

35. t-tijd (wij-vorm) / ander-ww (bijzin) wij overtrekken<br />

36. t-tijd (ik-vorm) / d-ww<br />

37. t-tijd (jij-vorm, O-P) / d-ww<br />

38. t-tijd (jij-vorm, P-O) / d-ww<br />

39. t-tijd (hij-vorm) / d-ww<br />

40. t-tijd (wij-vorm) / d-ww<br />

41. ###<br />

42. %vorm overgetrokken $<br />

43. %lettergrepen 5 $<br />

44. %letters o/=v er+ ge= t r ok=k en $<br />

45. %klanken [o]=v @r+ g@= [[t r O]]=k @n $<br />

46. %regels 4.1c 2.2 2.1 - - 4.2a 2.2 $<br />

47. %vorm overtrek $<br />

48. %lettergrepen 3 $<br />

49. %letters o/=v er+ t r e k $<br />

50. %klanken [o]=v @r+ [[t r E k]] $<br />

51. %regels 4.1c 2.2 - - - - $<br />

52. %vorm overtrekken $<br />

53. %lettergrepen 4 $<br />

54. %letters o/=v er+ t r ek=k en $<br />

55. %klanken [o]=v @r+ [[t r E]]=k @n $<br />

56. %regels 4.1c 2.2 - - 4.2a 2.2 $<br />

57. %vorm overtrekkend $<br />

58. %lettergrepen 4 $<br />

59. %letters o/=v er+ t r ek=k end $<br />

60. %klanken [o]=v @r+ [[t r E]]=k @nt $<br />

61. %regels 4.1c 2.2 - - 4.2a 8.8bt $<br />

62. %vorm overtrekkende $<br />

63. %lettergrepen 5 $<br />

pag. 27


64. %letters o/=v er+ t r ek=k en=de $<br />

65. %klanken [o]=v @r+ [[t r E]]=k @n=d@ $<br />

66. %regels 4.1c 2.2 - - 4.2a 8.8bt $<br />

67. %vorm overtrekt $<br />

68. %lettergrepen 3 $<br />

69. %letters o/=v er+ t r e k t $<br />

70. %klanken [o]=v @r+ [[t r E k t]] $<br />

71. %regels 4.1c 2.2 - - - - 8.5 $<br />

72. %vorm overtrok $<br />

73. %lettergrepen 3 $<br />

74. %letters o/=v er+ t r o k $<br />

75. %klanken [o]=v @r+ [[t r O k]] $<br />

76. %regels 4.1c 2.2 - - - - $<br />

77. %vorm overtrokken $<br />

78. %lettergrepen 4 $<br />

79. %letters o/=v er+ t r ok=k en $<br />

80. %klanken [o]=v @r+ [[t r O]]=k @n $<br />

81. %regels 4.1c 2.2 - - 4.2a 2.2 $<br />

82. %vorm trek over $<br />

83. %lettergrepen 3 $<br />

84. %letters t r e k o/=v er $<br />

85. %klanken [[t r E k]] # [o]=v @r $<br />

86. %regels - - - - - 4.1c 2.2 !!$<br />

87. %vorm trekken over $<br />

88. %lettergrepen 4 $<br />

89. %letters t r ek=k en o/=v er $<br />

90. %klanken [[t r E]]=k @n # [o]=v @r $<br />

91. %regels - - 4.2a 2.2 - 4.1c 2.2 !!$<br />

92. %vorm trekt over $<br />

93. %lettergrepen 3 $<br />

94. %letters t r e k t o/=v er $<br />

95. %klanken [[t r E k t]] # [o]=v @r $<br />

96. %regels - - - - 8.5 - 4.1c 2.2 !!$<br />

97. %vorm trok over $<br />

98. %lettergrepen 3 $<br />

99. %letters t r o k o/=v er $<br />

100. %klanken [[t r O k]] # [o]=v @r $<br />

101. %regels - - - - - 4.1c 2.2 !!$<br />

102. %vorm trokken over $<br />

103. %lettergrepen 4 $<br />

104. %letters t r ok=k en o/=v er $<br />

105. %klanken [[t r O]]=k @n # [o]=v @r $<br />

106. %regels - - 4.2a 2.2 - 4.1c 2.2 !!$<br />

107. $$$<br />

Hoofdindeling<br />

regel 1-10 kop van het lemma, tussen een regel met<br />

%%%<br />

en<br />

+++<br />

hierin staat algemene informatie over het werkwoord, zoals de retrograde vorm en de<br />

etymologie<br />

regel 11-39 flexieparadigma bij dit werkwoord<br />

tussen<br />

+++<br />

en<br />

###<br />

staan alle mogelijke woordvormen (flexievormen) die horen bij het trefwoord, in een<br />

algemeen werkwoordensjabloon<br />

regel 40-106 tussen<br />

###<br />

en<br />

$$$<br />

pag. 28


Detail<br />

pag. 29<br />

staan alle unieke woordvormen (flexievormen, types) uit het flexieparadigma, gevolgd<br />

door informatie per woordvorm over het aantal lettergrepen, lettergreep- en afbreekgrenzen,<br />

uitspraakinformatie en spellingcategorieën die van toepassing zijn<br />

regel 1. %%% is het begin van een lemma met woordsoort V<br />

regel 2. na %WW, gevolg door TAB, staat het trefwoord, gevolgd door TAB en afgesloten met $<br />

regel 3. %sorteerwoord herhaalt het trefwoord, maar ontdaan van trema's, accenten, streepjes;<br />

alle letters onderkast;<br />

de omzetting gaat volgens de conversietabel aan het einde van dit document<br />

regel 4. %koppeling heeft betrekking op de mogelijke koppeling van de VWS met de Woordenlijst<br />

van de Nederlandse taal, zoals verschenen in 2005 (WDL2005); er zijn drie mogelijkheden;<br />

- als er niets staat tussen de TAB's dan komt het trefwoord voor in de VWS en in de<br />

WDL2005 (voor een daadwerkelijke koppeling kunnen de grammaticale categorie en de<br />

opgenomen flexievormen ter controle gebruikt worden);<br />

- als er -2005 staat tussen de TAB's, dan komt het trefwoord niet voor in de WDL2005,<br />

bijvoorbeeld opbotsen;<br />

- als er tussen de TAB's tekst tussen "aanhalingstekens" staat, bijvoorbeeld<br />

%koppeling "het niet kunnen bijbenen" $<br />

dan is het trefwoord in WDL2005 de expressie tussen de aanhalingstekens: het VWStrefwoord<br />

bijbenen vind je in de WDL2005 bij het niet kunnen bijbenen<br />

regel 5. %informatie is een veld waarin extra informatie over het werkwoord staat, zoals<br />

- onpersoonlijk<br />

- niet in GWN (Grote Van Dale 14e editie)<br />

- GWN: alleen onbep. wijs<br />

- doen en alle samenstellingen met dat werkwoord zijn geen d-werkwoorden, want geen<br />

d aan het eind van de stam, wel in v-tijd<br />

(de inhoud van dit veld heeft geen vaste structuur)<br />

regel 6. het sorteerwoord in retrograde vorm; dit is bedoeld als technisch hulpmiddel<br />

regel 7. geeft het niveau aan;<br />

2 betekent dat het woord voorkomt in de Lijsterbij 2 (uitgeverij Zwijsen, Tilburg)<br />

3 betekent dat het woord voorkomt in de Van Dale Basisspellinggids;<br />

4 betekent dat dit een toevoeging is die niet voorkomt in een bron onder 2 of 3;<br />

5 betekent dat het woord niet zomaar bruikbaar is in een onderwijssituatie; bijvoorbeeld<br />

neuken<br />

regel 8. %variant geeft verwijzingen naar verwante trefwoorden aan;<br />

rummikuppen, variant rummikubben (en omgekeerd bij rummikubben, variant rummikuppen)<br />

regel 9. bij %type staat een typering van het werkwoord, zie de informatie onder het kopje Paradigma<br />

en typering van werkwoorden;<br />

deze informatie is ook te (re)construeren uit de gegevens van het paradigma<br />

regel 10. bij %resum staat soms een betekenisresumé, dat is vooral het geval bij homofonie, zoals<br />

reppen - rappen; bij reppen staat haast, bij rappen staat muziek<br />

regel 11. %etymologie geeft de oorsprong van het woord aan zoals dat nu vermoedelijk wordt<br />

aangevoeld; de indicaties zijn<br />

- inheems het woord voelt aan als inheems Nederlands: omzetten, peilen<br />

- klassiek oliën, cirkelen, parfumeren<br />

(waarin vertegenwoordigd: Frans, Latijn, Grieks)<br />

- Duits abseilen, langlaufen<br />

- Engels picknicken, promoten<br />

- uitheems offeren, plamuren, mazzelen


(alle hier niet genoemde talen, zoals Russisch, Arabisch)<br />

- samengestelde woorden (samenkoppelingen) hebben een samengesteld etymologieveld:<br />

parachute+springen - klassiek+inheems<br />

- als alle delen van de samenstelling dezelfde etymologieaanduiding hebben wordt deze<br />

niet herhaald: overhouden - inheems<br />

(Opmerking: deze wijze van etymologie aangeven is gedaan voor de sample van 2000<br />

VWS-woorden, en nog niet voor de gehele BSB.)<br />

regel 12. +++ is het einde van de kopinformatie van een lemma met woordsoort V;<br />

regel 13 - 40<br />

na +++ wordt het flexieparadigma bij dit werkwoord getoond;<br />

volgens een vast stramien staan alle mogelijke woordvormen (flexievormen) die horen<br />

bij het trefwoord opgesomd;<br />

(technisch: er is enige variatie in het opnemen van velden, zo wordt de bijzinsvolgorde<br />

alleen gedocumenteerd bij scheidbaar samengestelde werkwoorden; het label van velden<br />

met " … de(n)/te(n)" past zich aan de inhoud aan)<br />

het toegepaste werkwoordensjabloon is algemeen, zie voor meer informatie hierover de<br />

uitleg onder het kopje Paradigma en typering van werkwoorden<br />

regel 42, 47, 52, 57, 62, 67, 72, 77, 82, 87, 92, 97, 102<br />

dit is één van de geflecteerde vormen van dit lemma<br />

regel 43, 48, 53, 58, 63, 68, 73, 78, 83, 88, 93, 98, 103<br />

het aantal lettergrepen van deze woordvorm; niet op alle lettergreepgrenzen mag worden<br />

afgebroken, dat staat aangegeven in het veld %letters<br />

regel 44, 49, 54, 59, 64, 69, 74, 79, 84, 89, 94, 99, 104<br />

zie de informatie onder het kopje Label: %letters<br />

regel 45, 50, 55, 60, 65, 70, 75, 80, 85, 90, 95, 100, 105<br />

zie de informatie onder het kopje Label: %klanken<br />

regel 46, 51, 56, 61, 66, 71, 76, 81, 86, 91, 96, 101, 106<br />

zie de informatie onder het kopje Label: %regels<br />

zie de extra informatie specifiek bij werkwoorden onder het kopje Paradigma en typering<br />

van werkwoorden;<br />

regel 107. $$$ markeert het einde van het lemma<br />

Paradigma en typering van werkwoorden<br />

Technisch<br />

In tegenstelling tot de rest van de VWS is er bij het paradigma, tussen +++ en ###, geen begin-vanregel-<br />

( % )of einde-van-regelmarkering ( $ ) opgenomen.<br />

pag. 30


Werkwoordensjabloon<br />

Het toegepaste werkwoordensjabloon is algemeen, en omvat alle 'normale' vormen van een werkwoord.<br />

Niet als expliciete ingang zijn opgenomen: de imperatief (die als vorm altijd wél te vinden is in<br />

het paradigma), de aanvoegende wijs en de gij-vorm van persoonsvormen verleden tijd.<br />

De als Label genoemde 'vakken' worden direct inzichtelijk als ze gekoppeld worden aan het werkwoordschema<br />

van de Van Dale Basisspellinggids. In de figuur wordt de relatie tussen de VWS-labels<br />

en de vakken van het werkwoordenschema getoond.<br />

Figuur 1 De Labels van VWS, werkwoordsparadigma gekoppeld aan de vakken van<br />

het werkwoordenschema van de Van Dale Basisspellinggids<br />

* vt-vak1_enk_<br />

de(n)/te(n)<br />

* vt-vak1_meerv_<br />

de(n)/te(n)<br />

* vt-vak2_enk_<br />

de(n)/te(n)<br />

* vt-vak2_meerv_<br />

de(n)/te(n)<br />

* vt-vak4_enk_<br />

d(en)/t(en)<br />

* vt-vak4_meerv_<br />

d(en)/t(en)<br />

In het schema zijn letters d of t vet-rood als deze onderdeel zijn van het werkwoord.<br />

In het schema zijn letters vet-blauw als deze het suffix vormen.<br />

Deze kleuren zijn in de VWS gedocumenteerd in regel 13 - 40 van het voorbeeld overtrekken, vergelijk<br />

overtrekken en hij trek over.<br />

Niet achter elk label van elk paradigma staat een werkwoordsvorm, alleen als er in de praktijk een<br />

vorm bij een label voorkomt staat die er. Soms zijn meerdere mogelijkheden benut, bijvoorbeeld bij<br />

pluizen, waar zowel regelmatige als onregelmatige verledentijdsvormen mogelijk zijn:<br />

pluisde / pluisden en ploos / plozen.<br />

pag. 31<br />

* vt-vak3_enk<br />

* vt-vak3_meerv<br />

* t-tijd (ik-vorm)<br />

/ ander-ww<br />

* t-tijd (jij-vorm,<br />

O-P) / ander-ww<br />

* t-tijd (jij-vorm,<br />

P-O) / ander-ww<br />

* t-tijd (hij-vorm)<br />

/ ander-ww<br />

* t-tijd (wijvorm)<br />

/ anderww<br />

* t-tijd (ik-vorm)<br />

/ d-ww<br />

* t-tijd (jij-vorm,<br />

O-P) / d-ww<br />

* t-tijd (jij-vorm,<br />

P-O) / d-ww<br />

* t-tijd (hij-vorm)<br />

/ d-ww<br />

* t-tijd (wijvorm)<br />

/ d-ww<br />

* woordenboekvorm<br />

* deelwoordvorm<br />

(teg.)<br />

* deelwoordvorm<br />

(teg.+buig-e)<br />

* deelwoordvorm<br />

(volt.)


Na de labels zijn naast werkwoordsvormen ook persoonlijke voornaamwoorden opgenomen. Deze<br />

zijn niet zomaar gekozen om het grammaticaal getal en de persoon van de flexievorm aan te geven;<br />

ze geven ook een indicatie van de mogelijkheid van de combinatie onderwerp en persoonsvorm.<br />

Bijvoorbeeld bij het werkwoord oplaaien staat:<br />

t-tijd (ik-vorm) / ander-ww (ik) laai op<br />

t-tijd (ik-vorm) / ander-ww (bijzin) (ik) oplaai<br />

De ik-vorm wordt vanwege het educatieve belang (Wat is de ik-vorm van dit werkwoord?) ook bij dit<br />

type werkwoorden gegeven, maar het tussen haakjes zetten van "(ik)" laat zien dat "ik" niet een gebruikelijk<br />

onderwerp is bij dit werkwoord.<br />

De aanduiding ander-ww geeft aan dat het gaat om een werkwoord dat niet een d-werkwoord of een<br />

t-werkwoord is.<br />

Typering van het werkwoord<br />

In de kop van elk WW-lemma staat een typering van het werkwoord. Deze informatie is ook te<br />

(re)construeren uit de gegevens van het paradigma en is dus redundant.<br />

%type regl.vt;de-ww nabauwen, naturaliseren, konkelfoezen<br />

%type regl.vt;dd-ww omkleden, downloaden<br />

%type regl.vt;de+te-ww browsen, housen<br />

%type regl.vt;te-ww nabootsen, netsurfen, fitnessen<br />

%type regl.vt;tt-ww napraten, powerliften<br />

%type onregl.vt;dd-ww nadoen, opendoen<br />

%type onregl.vt;tt-ww nadenken, overlaten<br />

%type onregl.vt;x-ww nagaan, overlopen<br />

%type on+regl.vt;de-ww nazeggen, vrijen<br />

%type on+regl.vt;dd-ww raden, verraden<br />

%type on+regl.vt;te-ww rieken<br />

%type on+regl.vt;tt-ww meten, stoten<br />

%type on+regl.vt;x-ww overvaren, melken<br />

%type "alleen onbep. wijs" nagelbijten, parachutespringen<br />

Gebruikte afkortingen<br />

dd-ww d-werkwoord, met d als laatste letter van de ik-vorm, of ten minste met d als laatste<br />

letter van de ik-vorm in de (onregelmatige) verleden tijd<br />

de+te-ww werkwoord met zowel de mogelijkheid van suffix-de in de verleden tijd als suffix -te<br />

(houste en housde komt voor)<br />

de-ww werkwoord met suffix -de in de verleden tijd<br />

on+regl werkwoord met zowel de mogelijkheid van een regelmatige als een onregelmatige verledentijdsvervoeging<br />

onbep. onbepaalde<br />

onregl. onregelmatige<br />

regl. regelmatige<br />

te-ww werkwoord met suffix -te in de verleden tijd<br />

tt-ww werkwoord zonder t als laatste letter van de ik-vorm, met suffix -te in de verleden tijd<br />

vt verleden tijd<br />

x-ww werkwoord zonder d of t als laatste letter van de ik-vorm, zonder suffix -de of -te in de<br />

verleden tijd<br />

Extra informatie bij %regels<br />

Aan het einde van velden met het label %regels staat net voor de einde-van-regelmarkering ( $ ) een<br />

dubbele uitroepteken of een andere code. Hiermee worden vormen van werkwoorden extra getypeerd.<br />

Deze informatie is te (re)construeren uit de gegevens van het paradigma en is dus redundant.<br />

pag. 32


code infinitief flexievorm betekenis<br />

!!$ na-apen aap na spatiewoord<br />

p!$ nabestellen nabestelt prefixwerkwoord<br />

p!!$ nabestellen bestelde na prefixwerkwoord, spatiewoord<br />

u!$ skaten geskatet werkwoord met bijzondere vervoeging<br />

Vanwege het één keer gedocumenteerd weergeven van geflecteerde vormen, ook al komen ze meer<br />

dan eens voor in het paradigma, kan het voorkomen dat een werkwoordsuitgang in twee (of zelfs<br />

meer) spellingcategorieën valt. Dat is aangegeven met een |-teken.<br />

%vorm verkrotte $<br />

%letters ver= k r ot=te $<br />

%klanken v@r= [k r O]=t@ $<br />

%regels 2.1 - - 4.2a&8.2b|8.8cv p!$<br />

De betekenis van dit voorbeeld: verkrotte heeft twee homonieme vormen, (a) verleden tijd en (b)<br />

verbogen vorm van het voltooid deelwoord. Er is een verschil bij het stukje otte:<br />

vorm (a) een gesloten lettergreep (cat. 4.2a) én een verledentijdsuitgang (8.2b) én<br />

vorm (b) een gesloten lettergreep (cat. 4.2a) én een deelwoordsuitgang (8.8cv)<br />

Kwantitatieve gegevens<br />

502 V-lemma's beginnend met N,O,P (3.282 in BSB)<br />

5381 (unieke) woordvormen bij NOP-lemma's (32.244 in BSB)<br />

O — andere woorden<br />

De groep O-woorden is nog niet gedocumenteerd in de VWS.<br />

Toelichting op de gebruikte labels<br />

Label: %letters<br />

De woordvorm is in zijn geheel herhaald in het veld met het label %letters. Er zijn toevoegingen, die<br />

hieronder verklaard worden.<br />

code betekenis<br />

TAB behalve de letters van de woordvorm staan er TAB's in het veld %letters, met als doel de<br />

uitlijning met %klanken en %regels te regelen;<br />

door de 'verticale' uitlijning bij de spelling, uitspraak en spellingcategorieën van elke<br />

woordvorm ontstaan { letter ; klank ; regel }-tripletten<br />

voorbeeld p u=r i s= m e<br />

het woord "pu=ris=me"; de TAB's zelf hebben geen betekenis<br />

< > punthaken omsluiten een reeks klinkerletters die door een lettergreepgrens of anderszins<br />

niet samen worden uitgesproken (klinkerbotsing)<br />

voorbeeld pa=t's<br />

het woord pati=o's heeft een lettergreepgrens met links en rechts een klinker(letter)<br />

voorbeeld pat=je+pr<br />

het woord patjepee=ër heeft een lettergreepgrens met links en rechts een klinker(letter);<br />

er is nog meer aan de hand binnen de punthaken, zie daarvoor de codes<br />

hieronder<br />

= lettergreepgrens, meestal mag hier worden afgebroken (mits de afbreking niet is geblokkeerd,<br />

aangegeven met het voorafgaande teken / )<br />

voorbeeld n+ko=lo=n=lis=me<br />

het woord neokolonialisme telt 8 lettergrepen en 6 afbreekposities; de eerste lettergreepgrens<br />

is geen legitieme afbreekpositie: neo=ko=lo=ni=a=lis=me<br />

pag. 33


+ samenstellingsgrens (samenstellingen, samenkoppelingen); dit is tevens een lettergreepgrens,<br />

waarbij mag worden afgebroken<br />

voorbeeld put+dek=sel, pow=er+lif=ten=de<br />

- het koppelteken - of streepje uit de spelling is een samenstellingsgrens waarbij mag<br />

worden afgebroken<br />

voorbeeld nek-aan-nek+race<br />

(mits de afbreking niet is geblokkeerd, aangegeven met het voorafgaande teken / )<br />

{ | } bijzondere afbreking: de niet-afgebroken vorm is weergegeven als X in {X|Y}; als er afgebroken<br />

wordt moet Y voor X in de plaats komen<br />

voorbeeld n=ve=ling<br />

bij afbreking verdwijnt het trema<br />

(dat geplaatst is vanwege klinkerbotsing): na=ieveling<br />

voorbeeld no=g{aa|a=}tje<br />

bij afbreking verdwijnt de tweede a van "nogaatje", het is dan "noga=tje"<br />

(als de grondvorm van een woord onder invloed van een suffix is aangepast, wordt deze<br />

aanpassing tenietgedaan bij afbreking)<br />

voorbeeld (niet aangegeven is de algemene regel dat woorden met een streepje in de spelling bij<br />

afbreking hun streepje houden, maar er geen afbreekstreepje wordt toegevoegd)<br />

/ hier mag niet worden afgebroken<br />

voorbeeld n/=pe=rij<br />

/= betekent: op de grens tussen de 2e en 3e lettergreep mag niet worden afgebroken:<br />

*na-a=perij<br />

voorbeeld naam+vals/-n<br />

/-n betekent: de laatste n volgt op een lettergreepgrens, maar mag daar niet worden afgebroken<br />

voorbeeld n{'|/=}e=tje<br />

zonder codes: n'etje heeft een lettergreepgrens n=etje, maar mag daar niet worden afgebroken<br />

voorbeeld o{'|/=}tje<br />

als o'tje afgebroken zou worden op de lettergreepgrens -- maar dat mag niet -- zou de<br />

apostrof (') verdwijnen; net zo gaat "b|e>/=}digt", de afbreking *be=edigt zou<br />

leiden tot het wegvallen van het trema, maar er mag daar niet worden afgebroken<br />

voorbeeld f/öhns<br />

/ö betekent dat er voor de ö mag worden afgebroken;<br />

in inheems Nederlandse woorden worden (voornamelijk bij klinkerbotsing) trema's gezet<br />

om het begin van een nieuwe lettergreep aan te geven, dat is bij woorden als föhn,<br />

röntgenstraling niet aan de orde<br />

Label: %klanken<br />

code betekenis<br />

TAB behalve de klankcodes staan er TAB's in het veld %klanken, met als doel de uitlijning met<br />

%klanken en %regels te regelen;<br />

door de verticale uitlijning bij de spelling, uitspraak en spellingcategorieën van elke<br />

woordvorm ontstaan { letter ; klank ; regel }-tripletten<br />

voorbeeld p y=[r I s]= m @<br />

de uitspraak is "py=[rIs]=m@"; de TAB's zelf hebben geen betekenis<br />

[ ] blokhaken omsluiten de syllabe met hoofdklemtoon;<br />

elk woord heeft precies één hoofdklemtoon<br />

pag. 34


voorbeeld het woord purisme, met uitspraak py=[rIs]=m@, heeft de hoofdklemtoon op de tweede<br />

lettergreep: ris<br />

[[ ]] blokhaken omsluiten een syllabe met een bijklemtoon;<br />

een woord heeft nul of meer bijklemtonen<br />

voorbeeld het woord onderbouw, met uitspraak [On]=d@r+[[bW]], heeft een bijklemtoon op de<br />

derde lettergreep: bouw<br />

= syllabegrens (syllabe = 'klankgreep');<br />

meestal komt het aantal syllaben overeen met het aantal lettergrepen,<br />

voorbeeld het woord paternoster heeft 4 lettergrepen / 3 lettergreepgrenzen en 4 syllaben / 3<br />

syllabegrenzen;<br />

pa= ter+ nos= ter<br />

[[pa]]= t@r+ [nOs]= t@r<br />

voorbeeld maar het woord patiënt heeft 3 lettergrepen / 2 lettergreepgrenzen en 2 syllaben / 1<br />

syllabegrens<br />

pa= tnt<br />

pa= [SEnt]<br />

voorbeeld er zijn woorden waarbij er variatie is in het aantal syllaben dat gerealiseerd wordt, dat is<br />

niet aangegeven in de uitspraakrepresentatie, bijvoorbeeld potentieel of adieu:<br />

potentieel<br />

po= ten= tl 4 lettergrepen<br />

[[po]]= tEn(t)= [Sel] 3 syllaben<br />

adieu<br />

a/= d 3 lettergrepen<br />

a= [dj&] 2 syllaben<br />

+ samenstellingsgrens (samenstellingen, samenkoppelingen); dit is tevens een syllabegrens<br />

voorbeeld putdeksel: [pYt]+[[dEk]]=s@l<br />

powerliftende: [pW]=@r+[[lIf]]=t@n=d@<br />

{s de tussen-s is aangegeven in het uitspraakveld; altijd gevolgd door een samenstellingsgrens:<br />

{s+ zoals in<br />

opsommingsteken<br />

[Op]+[[sO]]=mIN{s+[[te]]=k@n<br />

# een koppelteken - in de spelling wordt in de uitspraak uitgelijnd met een hekje # , het<br />

teken heeft geen klankwaarde;<br />

orang-oetan<br />

o/= rang- oe= tan<br />

[[o]]= rAN# [u]= tAn<br />

voorbeeld ook een spatie in de spelling wordt in de uitspraak uitgelijnd, met een hekje # , het hekje<br />

heeft geen klankwaarde;<br />

%vorm haalde over $<br />

%lettergrepen 4 $<br />

%letters h aa l= de o/=v er $<br />

%klanken [[h a l]]= d@ # [o]=v @r $<br />

%regels - - - 8.1a - 4.1c 2.2 !!$<br />

pag. 35


De gebruikte uitspraakcodes zijn grotendeels volgens de conventies van SAMPA<br />

(http://nl.wikipedia.org/wiki/Klankinventaris_van_het_Nederlands). Enkele klanken hebben een<br />

andere code gekregen, om technisch-praktische redenen. Zo is vermeden om één klank met twee<br />

tekens weer te geven (zoals SAMPA de 'ei' weergeeft als Ei). De kleine letter g (niet G) is gebruikt<br />

omdat dit beter aansluit bij het karakter van het Nederlands.<br />

stemloos VWS IPA stemhebbend VWS IPA<br />

p in pot p [p] b in bot b [b]<br />

ch in chaos x [χ] g in gat g [γ]<br />

f in fiets f [f] v in vier v [v]<br />

s in samen s [s] z in zaad z [z]<br />

ch in chef S [ʃ] j in journaal Z [ʒ]<br />

k in kar k [k] g in garçon G [ɡ]<br />

t in tam t [t] d in dam d [d]<br />

l in la l [l]<br />

m in maan m [m]<br />

n in na n [n]<br />

ng in slang N [ŋ]<br />

tj in touwtje c [c] r in rij r [r]<br />

tsj in tsjonge tS [tʃ] j in jas j [j]<br />

sch in school sx [sx] h in hand h [h]<br />

ps in psycholoog ps [ps] w in wie w [ʋ]<br />

ks in xylofoon ks [ks]<br />

ts in tsaar ts [ts] j in jazz dZ [ʤ]<br />

ongespannen VWS IPA gespannen VWS IPA<br />

a in kat A [ɑ] aa in kaas a [a]<br />

e in pet E [ɛ] ee in pees e [e]<br />

i in pit I [ɩ] ie in Piet i [i]<br />

o in stop O [ɔ] oo in hoop o [o]<br />

u in put Y [ɵ] uu in fuut y [y]<br />

eu in reus & [ø]<br />

oe in boek u [u]<br />

e in spade @ [ə]<br />

klinker VWS IPA<br />

ui in huis J [œy]<br />

ij in tijd 3 [ɛɩ]<br />

ou in koud W [ɑu]<br />

aai in haai aj<br />

oei in goeiedag uj<br />

ooi in mooie oj<br />

uw in duw yw<br />

ieuw in nieuw iw<br />

eeuw in leeuw ew<br />

klinker VWS IPA<br />

e in scène E: [ɛː]<br />

eu in freule Y: [œː]<br />

y in analyse i: [iː]<br />

u in centrifuge y: [yː]<br />

o in zone O: [ɔː]<br />

pag. 36


Label: %regels<br />

Het label %regels is de korte aanduiding van wat preciezer als %spellingcategorieën zou zijn aangeduid.<br />

Er is een nauwe verwantschap tussen spellingregel en spellingcategorie, maar het is niet precies<br />

hetzelfde. Bij spellingcategorie 7.4 wordt dit aan de hand van enkele voorbeelden toegelicht.<br />

%ENK niemandsland ++$<br />

%lettergrepen 3 $<br />

%letters n ie=m a n d s+ l a n d $<br />

%klanken [n i]=m A n t {s+ [[l A n t]] $<br />

%regels - 4.4 - - 5.1 7.4 - - - 6.1 $<br />

%ENK oorlogsslachtoffer ++$<br />

%lettergrepen 5 $<br />

%letters oor= l o g s+s l a ch t+ of=f er $<br />

%klanken [or]=+ [[l O x {s]]+[[s l A x t]]+ [[O]]=f @r $<br />

%regels 6.4 - - - 7.4 - - 2.8 - 4.2b 2.2 $<br />

%ENK perssinaasappel ++$<br />

%lettergrepen 5 $<br />

%letters p e r s+s i= n aa s+ ap=p el $<br />

%klanken [p E r s]+[[s i]]= n a s+ [[A]]=p @l $<br />

%regels - - - 7.4 3.3 - - - 4.2b 2.2 $<br />

%ENK stationschef ++$<br />

%lettergrepen 4 $<br />

%letters s t a= t n s+ch e f $<br />

%klanken s t a (t)=[S O n {s]+[[S E f]] $<br />

%regels - - -u 3.11ux 10.3x - 7.4&3.14u - - $<br />

a) In het geval van niemandsland is de tussen-s een onproblematische s: je schrijft wat je hoort, er<br />

is geen spellingprobleem.<br />

b) Bij oorlogsslachtoffer is de tussen-s alleen in de spelling merkbaar, want als de uitspraak van het<br />

tweede lid van een samenstelling met een sisklank begint (/s/, /z/, /S/, /Z/), degemineert een<br />

eventuele tussen-s in de uitspraak. Bij oorlogsslachtoffer gaat het om een echt spellingprobleem.<br />

c) Bij perssinaasappel is er geen sprake van een tussen-s. Er verschijnt in de spelling een dubbele s<br />

als gevolg van het principe van de constante spelling van woorddelen onafhankelijk van hun context.<br />

Met een tussen-s heeft dit niets te maken.<br />

d) Bij stationschef is er wel een tussen-s, met een spelling die nog iets lastiger is dan het geval van<br />

oorlogsslachtoffer.<br />

Omdat leerlingen twijfelen of ze een enkele s of een dubbele s moeten schrijven, zijn al deze (en<br />

vergelijkbare) problemen aangeduid als categorie 7.4, met mogelijk de volgende precisering voor de<br />

onderliggende spellingregels:<br />

a) { s+} ; s+ ; 7.4 } tussen-s, maar geen spellingprobleem, je schrijft wat je hoort, …s…<br />

b) { s+s ; {s]]+[[s ; 7.4} pas op, er is een tussen-s en het tweede deel van het woord begint<br />

met een s, je schrijft …ss…<br />

c) { s+s ; s]+[[s ; 7.4 } pas op, het eerste deel van het woord eindigt op een s, het tweede<br />

deel van het woord begint met een s, je schrijft …ss…<br />

d) {s+ch ; {s]+[[S ; 7.4&3.14u } pas op, er is een tussen-s en het tweede deel van het woord begint<br />

met een s-klank die je schrijft als ch, je schrijft …sch…<br />

De spellingcategorie 7.4 omvat dus één verstekwaarde a) en drie verschillende spellingregels b), c), d).<br />

code betekenis<br />

TAB behalve de spellingcategoriecodes staan er TAB's in het veld %regels, met als doel de<br />

uitlijning met %letters en %klanken te regelen;<br />

door de verticale uitlijning bij de spelling, uitspraak en spellingcategorieën van elke<br />

woordvorm ontstaan { letter ; klank ; regel }-tripletten<br />

pag. 37


& scheider van twee spellingcategorieën die bij deze letter(cluster)-klank(cluster) beide<br />

van toepassing zijn<br />

( & betekent "en")<br />

| vanwege het één keer gedocumenteerd weergeven van geflecteerde vormen, ook al<br />

komen ze meer dan eens voor in het paradigma, kan het voorkomen dat een werkwoordsuitgang<br />

in twee (of zelfs meer) spellingcategorieën valt;<br />

dat is aangegeven met een |-teken<br />

( | betekent "of"; keuze is afhankelijk van de grammaticale functie van de woordvorm<br />

- het gaat hier om homoniemen, dus homofonen die tevens homograaf zijn;<br />

- homofonen die niet homograaf zijn worden nooit in één vorm gerepresenteerd;<br />

- homografen die niet homofoon zijn worden gescheiden in vorm_1 en vorm_2)<br />

x.y hoofdcategorie x, subcategorie y: spellingcategorieën, grotendeels overeenkomend met<br />

de categorieën van de Van Dale Basisspellinggids;<br />

aanvullingen zijn nog niet gedocumenteerd, dat moet nog gebeuren door analyse van de<br />

uitwerking van de VWS (en BSB).<br />

- er geldt de verstekwaarde van klank naar letter<br />

Verstekwaarden<br />

uitspraakcode VWS letter(s) voorbeelden<br />

klinkers: kort, lang, tweeklank<br />

A a al, slak, geval<br />

E e en, bek, bekent<br />

I i ik, lip, gegil<br />

O o op, vol, gestoft<br />

Y u uk, spul, benul<br />

a aa aan, taak, betaalt, laatje<br />

e ee eet, vrees, zee, tweede<br />

o oo ook, goot, beloof<br />

y uu uur, fuut, verhuur<br />

i ie iets, niets, gieter, drie<br />

& eu leuk, heuvel, reu<br />

u oe hoes, oever, oehoe<br />

@ e geluk, de, geluiden<br />

J ui ui, rui, kruit, zuiver<br />

medeklinkers<br />

p p pot, snoep, hapt<br />

t t top, rot, teuten<br />

k k kop, rok, keuken<br />

b b bot, wiebel, krabde<br />

d d dal, loeder, krabde<br />

s s sop, ros, koster, herfst, straat<br />

z z zon, reuzel, gezin<br />

f f fiets, fles, af, erf, grofste<br />

v v vis, vlam, vraat, keuvelen<br />

x g lieg, ligt, wieg, mag, vlugst<br />

g g ga, leugen, gegaan, begon, duigen, orgel<br />

m m man, nam, komst beduimelen, ritme<br />

pag. 38


n n naam, knie, maan, ment, gonst, ernst, tuinen, wensten<br />

l l luik, kluif, kuil, huilt, stolp, ruilen, walsen<br />

r r raam, braam, maar, maart, herfst, viering<br />

j j jas, jeuken, bejag<br />

w w wit, wroeten, dwerg, bewerken<br />

h h huis, hoeken, geheel, geheim<br />

Merk op dat de verstekwaarde voor klank /g/ de letter g is en voor de klank /x/ ook de letter g.<br />

De klank /W/ zoals in koud, trouw, taugé, blauw heeft geen verstekwaarde.<br />

De klank /3/ zoals in ijs, prei heeft geen verstekwaarde.<br />

Label: %categorie<br />

Alleen de spellingcategorieën 1.1, 1.2abc, 1.3ab, 1.4, 1.5 gelden voor de woorden als geheel met<br />

bepaalde eigenschappen, niet voor kleinere eenheden, dus niet op het niveau van tripletten. Het<br />

gaat om spellingzuivere, eenlettergrepige woorden met de structuur KM, MK, MKM (cat. 1.1),<br />

~KMM, MMK~ (cat. 1.2a,b,c), MMKMM, ~MMM, MMM~, MMMKMMM (cat. 1.3a,b,c), ~MMMM<br />

(cat. 1.4) en tweelettergrepige woorden (geen samenstelling of meervouds-en, geen voorvoegsel<br />

met stomme e) (cat. 1.5).<br />

1.1 in, eet, ook, op, as, om, uit, oor, aan, ik, en, uil, of, al, is, aap, af, uur;<br />

doe, bui, zee, keu, zie; boot, haan, been, muur, wiel;<br />

rok, jas, wel, bus, lip; duif, neus, boek<br />

1.2a kast, rits, kaars, pols, lamp, heks, soms, iets, leuks, mens<br />

1.2b slaap, traag, bril, gras, knap, snor, fles, plas, droef, vlug, stuk, wrat, vrek<br />

1.2c staart, kruipt, blaft, plaats, klimt, dwars, trots, sliert, droomt, proeft, broers<br />

1.3a worst, kunst, tekst, eerst, arts, fietst, klotst, kermt<br />

1.3b strik, straat, spreekt, streep, spleet<br />

1.3c sprints, splitst<br />

1.4 baltst<br />

1.5 venster, stumper, bende, koster, tante, elkaar, marmot, glinstert<br />

De tripletten { letter ; klank ; regel } van de woorden binnen categorie 1.X hebben zonder uitzondering<br />

de 'verstekwaarde' (aangegeven met een - streepje) voor alle klank-letterkoppelingen.<br />

pag. 39


Conversietabel<br />

De conversietabel kan gebruikt worden om van trefwoorden sorteerwoorden te maken. Niet alle<br />

tekens uit de conversietabel worden hierbij gebruikt. De conversietabel is ook zeer nuttig als filter<br />

voor invoer bij een eventueel te ontwikkelen interface voor de VWS als spellingvraagbaak. Alle ingevoerde<br />

tekens die niet in de tabel voorkomen worden dan genegeerd (voorkomt bufferoverflow) en<br />

als er geen match is tussen het gezochte woord en de VWS wordt de invoerstring gereduceerd (substitutie<br />

door de waarde na de TAB) en vergeleken met 'zoekwoord' uit de VWS.<br />

De conversietabel is een TAB-gescheiden dubbellijst van links bijzondere lettertekens en rechts normale<br />

(kleine) letters [a-z].<br />

Zwarte letters zijn volkomen normaal, de 26 kleine letters en 26 hoofdletters.<br />

Groene letters zijn altijd acceptabel, het zijn de kleine letters met normale diakritische tekens.<br />

Oranje letters zijn niet altijd normaal. Het zijn hoofdletters met diakritische tekens, en dat is in<br />

het Nederlands niet gebruikelijk.<br />

Rode letters zijn onwaarschijnlijke (maar soms niet volstrekt onmogelijke) tekens in Nederlandse<br />

woorden. Een woord als smörgåsbord (met 'gasbelletje' boven gas) is zeer uitzonderlijk.<br />

a a<br />

A a<br />

à a<br />

á a<br />

ä a<br />

â a<br />

ã a<br />

À a<br />

Á a<br />

Ä a<br />

 a<br />

à a<br />

å a<br />

Å a<br />

ª a<br />

Æ ae<br />

æ ae<br />

@ a<br />

b b<br />

B b<br />

c c<br />

C c<br />

ç c<br />

Ç c<br />

¢ c<br />

© c<br />

Πc<br />

d d<br />

D d<br />

Ð d<br />

e e<br />

pag. 40<br />

E e<br />

è e<br />

é e<br />

ë e<br />

ê e<br />

È e<br />

É e<br />

Ë e<br />

Ê e<br />

f f<br />

F f<br />

ƒ f<br />

g g<br />

G g<br />

ĝ g<br />

h h<br />

H h<br />

i i<br />

I i<br />

ì i<br />

í i<br />

ï i<br />

î i<br />

Ì i<br />

Í i<br />

Ï i<br />

Î i<br />

j j<br />

J j<br />

k k<br />

K k<br />

l l<br />

L l<br />

£ l<br />

m m<br />

M m<br />

n n<br />

N n<br />

ñ n<br />

Ñ n<br />

o o<br />

O o<br />

ò o<br />

ó o<br />

ö o<br />

ô o<br />

õ o<br />

Ò o<br />

Ó o<br />

Ö o<br />

Ô o<br />

Õ o<br />

ø o<br />

Ø o<br />

œ oe<br />

OE oe<br />

0 o<br />

p p<br />

P p<br />

q q<br />

Q q<br />

r r<br />

R r<br />

s s<br />

S s<br />

$ s<br />

š s<br />

Š s<br />

ß ss<br />

t t<br />

T t<br />

tm<br />

u u<br />

U u<br />

ù u<br />

ú u<br />

ü u<br />

û u<br />

Ù u<br />

Ú u<br />

Ü u<br />

Û u<br />

v v<br />

V v<br />

w w<br />

W w<br />

x x<br />

X x<br />

y y<br />

Y y<br />

ý y<br />

ÿ y<br />

Ý y<br />

Ÿ y<br />

¥ y<br />

z z<br />

Z z<br />

ž z<br />

Ž z


Beschrijving en fragmenten van de opgeleverde bestanden<br />

Bij de afronding van fase 2 van het verkennend onderzoek zijn verschillende bestanden opgeleverd.<br />

NOP_160612_znw.docx<br />

NOP_240512_znw.xlsx<br />

NOP_240512_znw.txt<br />

NOP_160612_ww.docx<br />

NOP_240512_ww.xlsx<br />

NOP_240512_ww.txt<br />

NOP_270512_allevormen.docx<br />

NOP_240512_tripletten.docx<br />

NOP_240512_woordvormen.docx<br />

alle_tripletten_NOP.xlsx<br />

Hoofdbestand VWS zelfstandige naamwoorden<br />

De drie bestanden<br />

NOP_160612_znw.docx<br />

NOP_240512_znw.xlsx<br />

NOP_240512_znw.txt<br />

zijn verschillende formaten voor het hoofdbestand van de zelfstandige naamwoorden. In het .docxbestand<br />

(een lemma hier afgebeeld) is de tripletstructuur gemakkelijk te zien; het .xlsx-bestand is<br />

voor sommige zoekacties gemakkelijker; het .txt-bestand bevat in feite alle informatie die nodig is<br />

voor verdere (technische) verwerking.<br />

Voorbeeld<br />

%%%<br />

%ZNW oplage $<br />

%sorteerwoord oplage $<br />

%koppeling $<br />

%retrograde egalpo $<br />

%nivo 3 $<br />

%variant $<br />

%lidw de $<br />

%genus $<br />

%persoon $<br />

%resum $<br />

%etymologie inheems $<br />

###<br />

%ENK oplage ++$<br />

%lettergrepen 3 $<br />

%letters o p+ l a=g e $<br />

%klanken [O p]+ [[l a]]=g @ $<br />

%regels - - - 4.1c 5.5 $<br />

%MV_1 oplagen ++$<br />

%lettergrepen 3 $<br />

%letters o p+ l a=g en $<br />

%klanken [O p]+ [[l a]]=g @n $<br />

%regels - - - 4.1c 5.5&2.2 $<br />

%MV_2 oplages ++$<br />

%lettergrepen 3 $<br />

%letters o p+ l a=g e s $<br />

%klanken [O p]+ [[l a]]=g @ s $<br />

%regels - - - 4.1c 5.5 - $<br />

%KLEINENK_1 oplaagje -+$<br />

%lettergrepen 3 $<br />

%letters o p+ l aa g=je $<br />

%klanken [O p]+ [[l a]]= xj@ $<br />

%regels - - - - 9.2 $<br />

%KLEINENK_2 oplagetje -+$<br />

%lettergrepen 4 $<br />

%letters o p+ l a=g e= tje $<br />

%klanken [O p]+ [[l a]]=g @= c@ $<br />

%regels - - - 4.1c 5.5 9.2 $<br />

pag. 41


%KLEINMEERV_1 oplaagjes -+$<br />

%lettergrepen 3 $<br />

%letters o p+ l aa g=je s $<br />

%klanken [O p]+ [[l a]]= xj@ s $<br />

%regels - - - - 9.2 - $<br />

%KLEINMEERV_2 oplagetjes -+$<br />

%lettergrepen 4 $<br />

%letters o p+ l a=g e= tje s $<br />

%klanken [O p]+ [[l a]]=g @= c@ s $<br />

%regels - - - 4.1c 5.5 9.2 - $<br />

$$$<br />

Hoofdbestand VWS werkwoorden<br />

De drie bestanden<br />

NOP_160612_ww.docx<br />

NOP_240512_ww.xlsx<br />

NOP_240512_ww.txt<br />

zijn verschillende formaten voor het hoofdbestand van de werkwoorden. In het .docx-bestand (een<br />

lemma hier afgebeeld) is de tripletstructuur gemakkelijk te zien; het .xlsx-bestand is voor sommige<br />

zoekacties gemakkelijker; het .txt-bestand bevat in feite alle informatie die nodig is voor verdere<br />

(technische) verwerking.<br />

Voorbeeld<br />

%%%<br />

%WW opleveren $<br />

%sorteerwoord opleveren $<br />

%koppeling $<br />

%informatie $<br />

%retrograde nerevelpo $<br />

%nivo 2 $<br />

%variant $<br />

%type regl.vt;de-ww $<br />

%resum $<br />

%etymologie inheems $<br />

+++<br />

woordenboekvorm opleveren<br />

deelwoordvorm (teg.) opleveren<br />

deelwoordvorm (teg.+buig-e) opleveren<br />

deelwoordvorm (volt.) opgelever<br />

deelwoordvorm (volt.+buig-e) opgelever<br />

vt-vak1_enk_de(n) ik lever op<br />

vt-vak1_enk_de(n) (bijzin) ik oplever<br />

vt-vak1_meerv_de(n) wij lever op<br />

vt-vak1_meerv_de(n) (bijzin) wij oplever<br />

vt-vak2_enk_de(n)/te(n)<br />

vt-vak2_meerv_de(n)/te(n)<br />

vt-vak4_enk_d(en)/t(en)<br />

vt-vak4_meerv_d(en)/t(en)<br />

vt-vak3_enk<br />

vt-vak3_meerv<br />

t-tijd (ik-vorm) / ander-ww ik lever op<br />

t-tijd (ik-vorm) / ander-ww (bijzin) ik oplever<br />

t-tijd (jij-vorm, O-P) / ander-ww jij lever op<br />

t-tijd (jij-vorm, O-P) / ander-ww (bijzin) jij oplever<br />

t-tijd (jij-vorm, P-O) / ander-ww lever jij op?<br />

t-tijd (hij-vorm) / ander-ww hij lever op<br />

t-tijd (hij-vorm) / ander-ww (bijzin) hij oplever<br />

t-tijd (wij-vorm) / ander-ww wij leveren op<br />

t-tijd (wij-vorm) / ander-ww (bijzin) wij opleveren<br />

t-tijd (ik-vorm) / d-ww<br />

t-tijd (jij-vorm, O-P) / d-ww<br />

t-tijd (jij-vorm, P-O) / d-ww<br />

t-tijd (hij-vorm) / d-ww<br />

t-tijd (wij-vorm) / d-ww<br />

###<br />

pag. 42


%vorm lever op $<br />

%lettergrepen 3 $<br />

%letters l e=v er o p $<br />

%klanken [[l e]]=v @r # [O p] $<br />

%regels - 4.1c 2.2 - - - !!$<br />

%vorm leverde op $<br />

%lettergrepen 4 $<br />

%letters l e=v er= de o p $<br />

%klanken [[l e]]=v @r= d@ # [O p] $<br />

%regels - 4.1c 2.2 8.1a - - - !!$<br />

%vorm leverden op $<br />

%lettergrepen 4 $<br />

%letters l e=v er= den o p $<br />

%klanken [[l e]]=v @r= d@n # [O p] $<br />

%regels - 4.1c 2.2 8.1a - - - !!$<br />

%vorm leveren op $<br />

%lettergrepen 4 $<br />

%letters l e=v e=ren o p $<br />

%klanken [[l e]]=v @=r@n # [O p] $<br />

%regels - 4.1c 2.2 - - - !!$<br />

%vorm levert op $<br />

%lettergrepen 3 $<br />

%letters l e=v er t o p $<br />

%klanken [[l e]]=v @r t # [O p] $<br />

%regels - 4.1c 2.2 8.5 - - - !!$<br />

%vorm opgeleverd $<br />

%lettergrepen 4 $<br />

%letters o p+ ge= l e=v er d $<br />

%klanken [O p]+ g@= [[l e]]=v @r t $<br />

%regels - - 2.1 - 4.1c 2.2 8.8bvi $<br />

%vorm opgeleverde $<br />

%lettergrepen 5 $<br />

%letters o p+ ge= l e=v er= de $<br />

%klanken [O p]+ g@= [[l e]]=v @r= d@ $<br />

%regels - - 2.1 - 4.1c 2.2 8.8bvi $<br />

%vorm oplever $<br />

%lettergrepen 3 $<br />

%letters o p+ l e=v er $<br />

%klanken [O p]+ [[l e]]=v @r $<br />

%regels - - - 4.1c 2.2 $<br />

%vorm opleverde $<br />

%lettergrepen 4 $<br />

%letters o p+ l e=v er= de $<br />

%klanken [O p]+ [[l e]]=v @r= d@ $<br />

%regels - - - 4.1c 2.2 8.1a $<br />

%vorm opleverden $<br />

%lettergrepen 4 $<br />

%letters o p+ l e=v er= den $<br />

%klanken [O p]+ [[l e]]=v @r= d@n $<br />

%regels - - - 4.1c 2.2 8.1a $<br />

%vorm opleveren $<br />

%lettergrepen 4 $<br />

%letters o p+ l e=v e=ren $<br />

%klanken [O p]+ [[l e]]=v @=r@n $<br />

%regels - - - 4.1c 2.2 $<br />

%vorm opleverend $<br />

%lettergrepen 4 $<br />

%letters o p+ l e=v e=rend $<br />

%klanken [O p]+ [[l e]]=v @=r@nt $<br />

%regels - - - 4.1c 2.2&8.8bt $<br />

%vorm opleverende $<br />

%lettergrepen 5 $<br />

%letters o p+ l e=v e=ren=de $<br />

%klanken [O p]+ [[l e]]=v @=r@n=d@ $<br />

%regels - - - 4.1c 2.2&8.8bt $<br />

%vorm oplevert $<br />

%lettergrepen 3 $<br />

%letters o p+ l e=v er t $<br />

%klanken [O p]+ [[l e]]=v @r t $<br />

%regels - - - 4.1c 2.2 8.5 $<br />

$$$<br />

pag. 43


Afgeleide bestanden VWS<br />

NOP_270512_allevormen.docx<br />

De tripletstructuur als lineaire expressie is ook mogelijk, zoals een afgeleid bestand laat zien. Hieronder<br />

wordt een stukje met zelfstandige naamwoorden getoond, daarna enkele werkwoorden. Zo'n<br />

representatie is nodig om bij alle woordvormen een spellingniveau te berekenen.<br />

oplage 3 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- a=g?a]]=g?4.1c e?@?5.5<br />

oplagen 3 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- a=g?a]]=g?4.1c en?@n?5.5&2.2<br />

oplages 3 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- a=g?a]]=g?4.1c e?@?5.5 s?s?-<br />

oplaagje 3 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- aa?a]]=?- g=je?xj@?9.2<br />

oplagetje 4 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- a=g?a]]=g?4.1c e=?@=?5.5 tje?c@?9.2<br />

oplaagjes 3 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- aa?a]]=?- g=je?xj@?9.2 s?s?-<br />

oplagetjes 4 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- a=g?a]]=g?4.1c e=?@=?5.5 tje?c@?9.2<br />

s?s?-<br />

oplawaai 3 o?[O?- p+?p]+?- l?l?- a=w?a=[[w?4.1f aai?aj]]?2.6<br />

oplawaaien 4 o?[O?- p+?p]+?- l?l?- a=w?a=[[w?4.1f n?@n?10.3x&2.2<br />

oplawaaitje 4 o?[O?- p+?p]+?- l?l?- a=w?a=[[w?4.1f aai=?aj]]=?2.6 tje?c@?9.2<br />

oplawaaitjes 4 o?[O?- p+?p]+?- l?l?- a=w?a=[[w?4.1f aai=?aj]]=?2.6 tje?c@?9.2<br />

s?s?-<br />

oplegger 3 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- eg=g?E]]=g?4.2b er?@r?2.2<br />

opleggers 3 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- eg=g?E]]=g?4.2b er?@r?2.2 s?s?-<br />

opleggertje 4 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- eg=g?E]]=g?4.2b er=?@r=?2.2<br />

tje?c@?9.2<br />

opleggertjes 4 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- eg=g?E]]=g?4.2b er=?@r=?2.2<br />

tje?c@?9.2 s?s?-<br />

opleiding 3 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- ei=?3]]=?5.2 d?d?- ing?IN?6.5&2.9<br />

opleidingen 4 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- ei=?3]]=?5.2 d?d?- in=g?I=N?6.5&2.9<br />

en?@n?2.2<br />

opleidinkje 4 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- ei=?3]]=?5.2 d?d?in=kje?IN=kj@?6.5&2.9&9.2<br />

opleidingetje 5 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- ei=?3]]=?5.2 d?d?- in=g?I=N?6.5&2.9<br />

e=tje?@=c@?9.2<br />

opleidinkjes 4 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- ei=?3]]=?5.2 d?d?in=kje?IN=kj@?6.5&2.9&9.2<br />

s?s?-<br />

opleidingetjes 5 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- ei=?3]]=?5.2 d?d?- in=g?I=N?6.5&2.9<br />

e=tje?@=c@?9.2 s?s?-<br />

oplichter 3 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- i?I?- ch=?x]]=?2.8 t?t?- er?@r?2.2<br />

oplichters 3 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- i?I?- ch=?x]]=?2.8 t?t?- er?@r?2.2<br />

s?s?-<br />

oplichtertje 4 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- i?I?- ch=?x]]=?2.8 t?t?- er=?@r=?2.2<br />

tje?c@?9.2<br />

oplichtertjes 4 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- i?I?- ch=?x]]=?2.8 t?t?- er=?@r=?2.2<br />

tje?c@?9.2 s?s?-<br />

oplichterij 4 o?[[O?- p+?p]]+?- l?[[l?- i?I?- ch=?x]]=?2.8 t?t?e=rij?@=[r3]?6.5&5.2<br />

oplichterijen 5 o?[[O?- p+?p]]+?- l?[[l?- i?I?- ch=?x]]=?2.8 t?t?e=rij=?@=[r3]=?6.5&5.2<br />

en?@n?2.2<br />

oplichterijtje 5 o?[[O?- p+?p]]+?- l?[[l?- i?I?- ch=?x]]=?2.8 t?t?e=rij=?@=[r3]=?6.5&5.2<br />

tje?c@?9.2<br />

oplichterijtjes 5 o?[[O?- p+?p]]+?- l?[[l?- i?I?- ch=?x]]=?2.8 t?t?e=rij=?@=[r3]=?6.5&5.2<br />

tje?c@?9.2 s?s?-<br />

opleef 2 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- ee?e?- f?f]]?8vf<br />

opleefde 3 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- ee?e?- f=?v]]=?8vf de?d@?8.1a<br />

opleefden 3 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- ee?e?- f=?v]]=?8vf den?d@n?8.1a<br />

opleeft 2 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- ee?e?- f?f?8vf t?t]]?8.5<br />

opleven 3 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- e=v?e]]=v?4.1a en?@n?2.2<br />

oplevend 3 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- e=v?e]]=v?4.1a end?@nt?8.8bt<br />

oplevende 4 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- e=v?e]]=v?4.1a en=de?@n=d@?8.8bt<br />

lever op 3 l?[[l?- e=v?e]]=v?4.1c er?@r?2.2 ?#?- o?[O?- p?p]?-<br />

leverde op 4 l?[[l?- e=v?e]]=v?4.1c er=?@r=?2.2 de?d@?8.1a ?#?- o?[O?- p?p]?-<br />

leverden op 4 l?[[l?- e=v?e]]=v?4.1c er=?@r=?2.2 den?d@n?8.1a ?#?- o?[O?- p?p]?-<br />

pag. 44


leveren op 4 l?[[l?- e=v?e]]=v?4.1c e=ren?@=r@n?2.2 ?#?- o?[O?- p?p]?-<br />

levert op 3 l?[[l?- e=v?e]]=v?4.1c er?@r?2.2 t?t?8.5 ?#?- o?[O?- p?p]?-<br />

opgeleverd 4 o?[O?- p+?p]+?- ge=?g@=?2.1 l?[[l?- e=v?e]]=v?4.1c er?@r?2.2<br />

d?t?8.8bvi<br />

opgeleverde 5 o?[O?- p+?p]+?- ge=?g@=?2.1 l?[[l?- e=v?e]]=v?4.1c er=?@r=?2.2<br />

de?d@?8.8bvi<br />

oplever 3 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- e=v?e]]=v?4.1c er?@r?2.2<br />

opleverde 4 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- e=v?e]]=v?4.1c er=?@r=?2.2 de?d@?8.1a<br />

opleverden 4 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- e=v?e]]=v?4.1c er=?@r=?2.2 den?d@n?8.1a<br />

opleveren 4 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- e=v?e]]=v?4.1c e=ren?@=r@n?2.2<br />

opleverend 4 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- e=v?e]]=v?4.1c e=rend?@=r@nt?2.2&8.8bt<br />

opleverende 5 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- e=v?e]]=v?4.1c<br />

e=ren=de?@=r@n=d@?2.2&8.8bt<br />

oplevert 3 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- e=v?e]]=v?4.1c er?@r?2.2 t?t?8.5<br />

licht op 2 l?[[l?- i?I?- ch?x?2.8 t?t]]?8.5 ?#?- o?[O?- p?p]?-<br />

lichten op 3 l?[[l?- i?I?- ch=?x]]=?2.8 ten?t@n?8.5m ?#?- o?[O?- p?p]?-<br />

lichtte op 3 l?[[l?- i?I?- ch?x]]=?2.8 t=te?t@?8.2b ?#?- o?[O?- p?p]?-<br />

lichtten op 3 l?[[l?- i?I?- ch?x]]=?2.8 t=ten?t@n?8.2b ?#?- o?[O?- p?p]?-<br />

opgelicht 3 o?[O?- p+?p]+?- ge=?g@=?2.1 l?[[l?- i?I?- ch?x?2.8<br />

t?t]]?8.8cvi<br />

opgelichte 4 o?[O?- p+?p]+?- ge=?g@=?2.1 l?[[l?- i?I?- ch=?x]]=?2.8<br />

te?t@?8.8cvi<br />

oplicht 2 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- i?I?- ch?x?2.8 t?t]]?8.5<br />

oplichten 3 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- i?I?- ch=?x]]=?2.8 ten?t@n?8.5m|8.7<br />

oplichtend 3 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- i?I?- ch=?x]]=?2.8 t?t?- end?@nt?8.8bt<br />

oplichtende 4 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- i?I?- ch=?x]]=?2.8 t?t?en=de?@n=d@?8.8bt<br />

oplichtte 3 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- i?I?- ch?x]]=?2.8 t=te?t@?8.2b<br />

oplichtten 3 o?[O?- p+?p]+?- l?[[l?- i?I?- ch?x]]=?2.8 t=ten?t@n?8.2b<br />

NOP_240512_woordvormen.docx<br />

Dit is een bestand met alleen de woordvormen met hun letter-klank-regeltripletten, zonder de algemene<br />

woordinformatie in lemmastructuur.<br />

%vorm gepolode $<br />

%letters ge= p o=l o=de $<br />

%klanken g@= [p o]=l o=d@ $<br />

%regels 2.1 - 4.7b 4.7e&8.8bv $<br />

%vorm gepolood $<br />

%letters ge= p o=l oo d $<br />

%klanken g@= [p o]=l o t $<br />

%regels 2.1 - 4.7b - 8.8bv $<br />

%vorm polo $<br />

%letters p o=l o $<br />

%klanken [p o]=l o $<br />

%regels - 4.7b 4.3 $<br />

%vorm polode $<br />

%letters p o=l o=de $<br />

%klanken [p o]=l o=d@ $<br />

%regels - 4.7b 4.7e&8.1a $<br />

%vorm poloden $<br />

%letters p o=l o=den $<br />

%klanken [p o]=l o=d@n $<br />

%regels - 4.7b 4.7e&8.1a $<br />

%vorm poloën $<br />

%letters p o=l n $<br />

%klanken [p o]=l o= @n $<br />

%regels - 4.7b -u 10.1&2.2 $<br />

%vorm poloënd $<br />

%letters p o=l nd $<br />

%klanken [p o]=l o= @nt $<br />

%regels - 4.7b -u 10.1&8.8bt $<br />

%vorm poloënde $<br />

%letters p o=l n=de $<br />

%klanken [p o]=l o= @n=d@ $<br />

pag. 45


%regels - 4.7b -u 10.1&8.8bt $<br />

%vorm poloot $<br />

%letters p o=l oo t $<br />

%klanken [p o]=l o t $<br />

%regels - 4.7b - 8.5 $<br />

%vorm paté $<br />

%letters p a=t é $<br />

%klanken p a=[t e] $<br />

%regels - 4.7d 3.2u $<br />

%vorm patés $<br />

%letters p a=t é s $<br />

%klanken p a=[t e s] $<br />

%regels - 4.7d 3.2u - $<br />

%vorm pateetje $<br />

%letters p a=t {ee|é=}tje $<br />

%klanken p a=[t e]=c@ $<br />

%regels - 4.7d 9.2e $<br />

%vorm pateetjes $<br />

%letters p a=t {ee|é=}tje s $<br />

%klanken p a=[t e]=c@ s $<br />

%regels - 4.7d 9.2e - $<br />

%vorm patent $<br />

%letters p a=t e n t $<br />

%klanken p a=[t E n t] $<br />

%regels - 4.7d - - - $<br />

%vorm patenten $<br />

%letters p a=t e n= t en $<br />

%klanken p a=[t E n]= t @n $<br />

%regels - 4.7d - - - 2.2 $<br />

%vorm patentje $<br />

%letters p a=t e n t=je $<br />

%klanken p a=[t E n]= c@ $<br />

%regels - 4.7d - - 9.2 $<br />

%vorm patentjes $<br />

%letters p a=t e n t=je s $<br />

%klanken p a=[t E n]= c@ s $<br />

%regels - 4.7d - - 9.2 - $<br />

NOP_240512_tripletten.docx<br />

Dit is een afgeleid bestand dat ontstaan is door bij elk triplet alle woordvormen te zoeken. Het levert<br />

omvangrijke opsommingen op bij verstekwaarden van klank-letterkoppelingen, en geeft direct inzicht<br />

in minder frequent voorkomende spellingregels. De vet-groene kleur geeft de plaats van het<br />

triplet aan, blauw is het stukje woord dat daaraan voorafgaat, oranje is het stukje woord dat volgt.<br />

Van beide gevallen een fragment.<br />

a A -<br />

bak op, bakt op, bakte op, bakten op, bracht om, bracht over, brachten om, brachten over, brak op, dacht na,<br />

dachten na, gaf op, gaf over, gepaft, gepafte, gepakt, gepakte, gepardonneerd, gepardonneerde, geparfumeerd,<br />

geparfumeerde, geparkeerd, geparkeerde, geparticipeerd, geparticipeerde, gepast, geplakt, geplakte,<br />

geplant, geplante, geplast, geprakt, geprakte, gepraktiseerd, gepraktiseerde, had over, hak om, hakt om,<br />

hakte om, hakten om, hang op, hangt op, knap op, knapt op, knapte op, knapten op, kras op, krast op, kwam<br />

na, kwam neer, kwam om, kwam op, kwam over, kwam overeen, lap op, lapt op, lapte op, lapten op, las na,<br />

mat op, maak nat, maakt nat, maakte nat, maakten nat, maken nat, nacht, nachtblindheden, nachtblindheid,<br />

nachtblindheidje, nachtblindheidjes, nachtdienst, nachtdiensten, nachtdienstje, nachtdienstjes, nachtdier,<br />

nachtdieren, nachtdiertje, nachtdiertjes, nachtegaal, nachtegaaltje, nachtegaaltjes, nachtegalen, nachten,<br />

nachtjapon, nachtjaponnen, nachtjaponnetje, nachtjaponnetjes, nachtjapons, nachtje, nachtjes, nachtkast,<br />

nachtkasten, nachtkastje, nachtkastjes, nachtlamp, nachtlampen, nachtlampje, nachtlampjes, nachtmerrie,<br />

nachtmerries, nachtmerrietje, nachtmerrietjes, nachtpon, nachtponnen, nachtponnetje, nachtponnetjes,<br />

nachtpons, nachtrust, nachtrusten, nachtrustje, nachtrustjes, nachtslot, nachtsloten, nachtslotje, nachtslotjes,<br />

nachtvlinder, nachtvlinders, nachtvlindertje, nachtvlindertjes, nachtvorst, nachtvorsten, nachtvorstje, nachtvorstjes,<br />

nachtwerk, nachtwerken, nachtwerkje, nachtwerkjes, nachtzoen, nachtzoenen, nachtzoentje, nachtzoentjes,<br />

nam op, nam over, nam, nar, narcis, narcisje, narcisjes, narcissen, narcose, narcosen, narcoses,<br />

narcosetje, narcosetjes, narcotica, natgemaakt, natgemaakte, natgeregend, natgeregende, natgespoten, natmaak,<br />

natmaakt, natmaakte, natmaakten, natmaken, natmakend, natmakende, natregen, natregende, natregenden,<br />

natregenen, natregenend, natregenende, natregent, natspoot, natspoten, natspuit, natspuiten, natspuitend,<br />

natspuitende, naamdag, naamvals-n'en, naamvals-n'etje, naamvals-n'etjes, naamvals-n, naamvalsn's,<br />

nachtkast, nachtkastje, nachtkastjes, nachtlamp, nachtlampen, nachtlampje, nachtlampjes, nadacht,<br />

pag. 46


nadachten, nadarhek, nadarhekje, nadarhekjes, nadarhekken, nagedacht, nagedachte, nagedachtenis, nagedachtenisje,<br />

nagedachtenisjes, nagedachtenissen, nagellak, nageslacht, nageslachten, nageslachtje, nageslachtjes,<br />

nakwam, nalas, nalatenschap, namiddag, natuurramp, natuurrampen, natuurrampje, natuurrampjes,<br />

natuurwetenschap, navulpak, navulzak, nectar, nectars, nectartje, nectartjes, Nederland, Nederlanden,<br />

Nederlandje, Nederlandjes, Nederlands, Nederlandsen, Nederlandsje, Nederlandsjes, neerkwam, neerlandici,<br />

neerlandicus, neerlandicusje, neerlandicusjes, neerlandicussen, neerslag, neerval, neervalt, nekkramp, nekkrampen,<br />

nekkrampje, nekkrampjes, nestkast, nestkastje, nestkastjes, neusgat, neusklank, neusklanken,<br />

neusklankje, neusklankjes, niemandsland, niemandslanden, niemandslandje, niemandslandjes, niemandsland,<br />

niemandslanden, niemandslandje, niemandslandjes, niemendal, nieuwjaarsdag, nieuwsblad, nijptang, nijptankje,<br />

nijptankjes, non-actief, non-actiefje, non-actiefje, non-actiefjes, non-actiefjes, non-actieve, nonactieven,<br />

non-actieven, noodgang, noodgankje, noodgankjes, noodgeval, noodlanding, noodlandingen, noodlandingetje,<br />

noodlandingetjes, noodlandinkje, noodlandinkjes, noodtoestand, noodtoestanden, noodtoestandje,<br />

noodtoestandjes, nooduitgang, nooduitgankje, nooduitgankjes, nostalgie, nostalgieën, nostalgietje, nostalgietjes,<br />

notenbalk, notenbalken, notenbalkje, notenbalkjes, ochtendjas, octaangehalte, octaangehalten, octaangehaltes,<br />

octaangehaltetje, octaangehaltetjes, olielamp, olielampen, olielampje, olielampjes, olievat, olifant,<br />

olifanten, olifantje, olifantjes, ombracht, ombrachten, ombudsman, omgang, omgangstaal, omgangstaaltje,<br />

omgangstaaltjes, omgangstalen, … et cetera, et cetera<br />

a's as] 9.1<br />

pa's, papa's<br />

a's as 9.1<br />

nappa's, noga's, nota's, notenpasta's, oma's, omega's, opa's, opera's, orka's, paella's, pagina's, pampa's,<br />

panda's, panorama's, papaja's, pappa's, paprika's, pasja's, pasta's, perestrojka's, pergola's, peseta's, pianola's,<br />

pinda's, piranha's, pizza's, placenta's, plasma's, platina's, poema's, poesta's, primula's, prisma's,<br />

programma's, propaganda's, protoplasma's, proza's, puntkomma's, pyjama's<br />

o's os] 9.1<br />

po's<br />

o's os 9.1<br />

numero's, oregano's, pasfoto's, personenauto's, piano's, piccolo's, placebo's, polo's, politieauto's, poncho's<br />

u's ys] 9.1<br />

paraplu's, parvenu's<br />

{aa|a=}tje a]=c@ 9.2<br />

paatje, paatjes, papaatje, papaatjes<br />

{aa|a=}tje a=c@ 9.2<br />

nappaatje, nappaatjes, nogaatje, nogaatjes, notaatje, notaatjes, notenpastaatje, notenpastaatjes, omatje,<br />

omaatjes, omegaatje, omegaatjes, opaatje, opaatjes, operaatje, operaatjes, orkaatje, orkaatjes,<br />

paellaatje, paellaatjes, paginaatje, paginaatjes, pampaatje, pampaatjes, pandaatje, pandaatjes, panoramaatje,<br />

panoramaatjes, papajaatje, papajaatjes, pappaatje, pappaatjes, paprikaatje, paprikaatjes, pasjaatje,<br />

pasjaatjes, pastaatje, pastaatjes, perestrojkaatje, perestrojkaatjes, pergolaatje, pergolaatjes, pesetaatje,<br />

pesetaatjes, pianolaatje, pianolaatjes, pindaatje, pindaatjes, piranhaatje, piranhaatjes, pizzaatje,<br />

pizzaatjes, placentaatje, placentaatjes, plasmaatje, plasmaatjes, platinaatje, platinaatjes, poemaatje,<br />

poemaatjes, poestaatje, poestaatjes, primulaatje, primulaatjes, prismaatje, prismaatjes, programmaatje,<br />

programmaatjes, propagandaatje, propagandaatjes, protoplasmaatje, protoplasmaatjes, prozaatje,<br />

prozaatjes, puntkommaatje, puntkommaatjes, pyjamaatje, pyjamaatjes<br />

{ee|e=}tje e]=c@ 9.2<br />

preetje, preetjes<br />

{ee|e=}tje e=c@ 9.2<br />

perpetuum mobileetje, perpetuum mobileetjes<br />

e=tje @=c@ 9.2<br />

nachtjaponnetje, nachtjaponnetjes, nachtponnetje, nachtponnetjes, naïevelingetje, naïevelingetjes, nakomelingetje,<br />

nakomelingetjes, narretje, narretjes, navolgingetje, navolgingetjes, navulverpakkingetje, navulverpakkingetjes,<br />

nederzettingetje, nederzettingetjes, neigingetje, neigingetjes, nekvelletje, nekvelletjes, neonnetje,<br />

neonnetjes, neutronenbommetje, neutronenbommetjes, niemendalletje, niemendalletjes, nieuwelingetje,<br />

nieuwelingetjes, nijptangetje, nijptangetjes, nivelleringetje, nivelleringetjes, no-claimkortingetje,<br />

no-claimkortingetjes, nonnetje, nonnetjes, noodgangetje, noodgangetjes, noodgevalletje, et cetera<br />

Bestand VWS voor niveaubepaling<br />

alle_tripletten_NOP.xlsx<br />

Dit opgeleverde bestand wordt uitgebreid beschreven in het volgende deel van dit verslag.<br />

pag. 47


Niveaubepaling spellingmoeilijkheid<br />

Het systematisch toekennen van een spellingmoeilijkheidsniveau voor een woordenlijst is het vernieuwendste<br />

onderdeel van de verkennende studie VWS. Omdat er geen directe empirische ondersteuning<br />

beschikbaar is voor het bepalen van zulke niveaus, zijn er veel aannames gedaan die mogelijk<br />

- en dan liefst op basis van wetenschappelijk onderzoek - tot bijstellingen leiden. Intussen is er<br />

binnen deze verkenning wel een systeem ontworpen dat tenminste bij eerste beoordeling een heel<br />

acceptabele indeling geeft. Het systeem kan gehandhaafd worden terwijl de verschillende factoren<br />

waarmee de waardes berekend worden geheel of gedeeltelijk herzien kunnen worden.<br />

De niveaubepaling zou per leerplan een verschillend resultaat opleveren, met waarschijnlijk meer<br />

onderlinge overeenkomsten dan verschillen (vergelijk de overeenkomsten bij de diverse indelingen in<br />

bijlage E). Omdat alles nieuw is, en omdat het betrekkelijk veel handwerk is om van alle verschillende<br />

tripletten te bepalen bij welk niveau ze moeten worden ingedeeld, is gekozen voor één uitwerking<br />

van niveaubepaling. Met deze uitwerking tonen we pragmatisch aan dat niveaubepaling goed mogelijk<br />

is, het drukt niet onze voorkeur uit voor een bepaald leerplan.<br />

De uitkomst van de niveaubepaling is weergegeven in een Excel-bestand, met twee tabbladen: op<br />

het eerste tabblad staan alle gegevens, op het tweede tabblad de gesorteerde resultaten. Per tabblad<br />

volgt nu in meer detail een beschrijving.<br />

Beschrijving Excel-bestand, het eerste tabblad: alle_tripletten_NOP<br />

kolom inhoud omschrijving<br />

A woord woordvormen die horen bij de lemma's met de beginletters N, O, P uit<br />

de databank (ander bestand, in Word);<br />

alle vormen zijn opgenomen, ook heel onwaarschijnlijke, die in het<br />

Word-bestand gemarkeerd zijn met -- of -+<br />

B lettergr het aantal lettergrepen van het woord (zonder rekening te houden<br />

met plaatsen waar niet afgebroken zou mogen worden);<br />

dit wordt berekend uit de databank<br />

C triplet1 het eerste { letter ; klank ; regel }-triplet;<br />

direct afkomstig uit de databank (Word-bestand);<br />

een triplet wordt in het Excelbestand om technische redenen gescheiden<br />

door vraagtekens (?)<br />

D … T triplet2 … 18 het tweede en volgende triplet, in dit (deel)bestand tot een maximum<br />

van 18 tripletten per woord (president-directeurtjes)<br />

{ p ; [[p ; - } { r ; r ; - } { e=s ; e]]=z ; 4.7e&3.13u } { i= ; i= ; 3.3 } { d ; [[d ; - } { e ; E ; - } { n ; n ; - } { t ;<br />

t]] ; - } { - ; # ; 11.1 } { d ; [[d ; - } { i= ; i]]= ; 3.3 } { r ; r ; - } { e ; E ; - } { c= ; k= ; 3.12u } { t ; [t ; - } {<br />

eur= ; &r]= ; 6.4 } { tje ; c@ ; 9.2 } { s ; s ; - }<br />

U NAVO grammaticale code, in dit bestand N = zelfstandig naamwoord, V =<br />

werkwoord, A = bijvoeglijk naamwoord/bijwoord, O = overige woordsoorten<br />

(de grammaticale categorieën N en V zijn aparte bestanden in Word)<br />

(de categorieën A en O zijn niet in dit bestand opgenomen)<br />

V #tripletten het aantal tripletten van het woord, zoals weergegeven in de kolommen<br />

C … T;<br />

dit wordt berekend uit de databank<br />

W instap t1 het instapniveau van het eerste triplet;<br />

dit is redactioneel toegekend, in een hier niet weergegeven, aparte<br />

tabel, toekenning per uniek triplet; elke waarde die hier is vermeld<br />

wordt door Excel in de aparte tabel opgezocht<br />

(zie toelichting onder deze tabel)<br />

pag. 48


X … AN instap t2 … t18 het instapniveau van het tweede en volgende triplet, tot een maximum<br />

van 18 waardes voor instapniveaus, gelijk aan het aantal tripletten<br />

van het woord<br />

AO instap het hoogste instapniveau van de tripletten van het woord bepaalt het<br />

uiteindelijke instapniveau van het woord; een eenvoudige Excelfunctie<br />

AP extragw1 een inschatting van een 'extra gewicht' van het eerste triplet van het<br />

woord; dit extra gewicht is redactioneel bepaald door een inschatting<br />

van de moeilijkheid van dit specifieke triplet binnen de spellingcategorie<br />

waartoe het hoort;<br />

(niet te zien in deze tabel:) het extra gewicht wordt samengesteld uit<br />

een aantal factoren, deels direct uit de data af te leiden, deels als een<br />

didactische inschatting<br />

(zie toelichting onder deze tabel)<br />

AQ … BG extragw2 … 18 het extra gewicht van het tweede en volgende triplet, tot een maximum<br />

van 18 per woord<br />

BH extragw het totaal van de extra gewichten van alle tripletten van het woord<br />

BI gem.extrgw weging van het totaal aan extra gewichten;<br />

(niet te zien in deze tabel:) deze weging is afhankelijk van het totale<br />

extra gewicht, de lengte van het woord en een instelbare wegingsfactor<br />

BJ zwaarte een door berekening ingeschatte moeilijkheidsgraad van het woord<br />

naast het triplet dat het hoogste instapniveau heeft<br />

(niet te zien in deze tabel:) de procedure is als volgt: van alle tripletten<br />

wordt het gemiddelde genomen van het instapniveau en een (instelbare)<br />

constante die ervan afgetrokken wordt, de constante is het niveau<br />

van eind groep 3 / klas 1, dat is het niveau waarop alle verstekwaarden<br />

van klank-letterverbindingen bekend zijn bij leerlingen<br />

BK ltrgrp012 een inschatting van de (extra) moeilijkheid van een woord, gebaseerd<br />

op het aantal lettergrepen;<br />

0 betekent: één lettergreep<br />

1 betekent: twee lettergrepen<br />

2 betekent: drie of meer lettergrepen<br />

BL niveau dit is een inschatting van de moeilijkheidsgraad van het hele woord,<br />

een optelsom van het instapniveau, een weging van het extra gewicht<br />

(de extra moeilijkheid per triplet), de zwaarte (de moeilijkheid van alle<br />

tripletten behalve degene die het instapniveau bepaalt) en de woordlengte<br />

uitgedrukt in het aantal lettergrepen;<br />

het niveau is altijd ten minste zo hoog als het instapniveau<br />

BM ambi als een woord een gelijke uitspraak heeft als een ander woord uit de<br />

databank, maar een onderling afwijkende spelling, dan staat dat<br />

woord (soms: die woorden) in de laatste kolom (nabestelt/nabesteld)<br />

Toelichting kolom W, instapniveau<br />

Het instapniveau wordt eerst per triplet handmatig toegekend, vervolgens wordt door Excel per<br />

woord bepaald wat het hoogste instapniveau is van alle tripletten van dat woord, en dat is dan het<br />

instapniveau van het hele woord. Later wordt nog een weging gemaakt van de instapniveaus van alle<br />

andere tripletten van het woord, om daarmee de moeilijkheidsgraad verder te bepalen.<br />

Het instapniveau van een triplet kan vastgesteld worden aan de hand van een leerplan, zoals te zien<br />

is in bijlage E. Liever nog gebeurt dit aan de hand van een uitgewerkte lesmethode, omdat daar ook<br />

pag. 49


innen een schooljaar aangegeven is wanneer welk onderwerp aan bod komt. Het vaststellen van<br />

het instapniveau is zo preciezer, want de aanduidingen in leerplannen zijn vaak per jaar, of nog grofmaziger.<br />

Om praktische redenen hebben we gekozen voor de methode Zin in Spelling (Cranshoff &<br />

Zuidema, uitgeverij Zwijsen, Tilburg): de methode is voor groep 3 t/m 8 ingedeeld in telkens 10 eenheden.<br />

Per eenheid zijn in de handleiding de spellingcategorieën aangeduid met dezelfde systematiek<br />

als de Basisspellinggids/de BasisSpellingBank, en komen overeen met het overzicht van Bijlage E.<br />

In principe kan elk systeem hiervoor gekozen worden, mits het voldoet aan de eerder genoemde<br />

eisen van eenduidigheid van toekenning, compleetheid en onderlinge exclusiviteit van categorieën.<br />

We merken nog eens op dat de bestaande leerplannen beslist niet uitblinken als het gaat om deze<br />

formele eisen.<br />

De concrete invulling van de instapniveaus is als volgt:<br />

Alles wat in groep 3 geleerd is over spelling (spellingzuivere woorden als bal, dik, lees, roos) krijgt<br />

de niveauaanduiding 20.<br />

Categorieën die in groep 4 het eerst aan de orde komen nummeren van 21 … 30: 21 is groep 4,<br />

1e eenheid; 22 is groep 4, 2e eenheid; en zo verder tot 30, dat is groep 4, 10e eenheid.<br />

Het hoogste niveau dat op de basisschool geleerd wordt is 70, voor groep 8, eenheid 10.<br />

Alle categorieën die pas na de basisschool voor het eerst aan bod komen, hebben niveau 71 gekregen;<br />

merk op dat dit zelden voorkomt (volledige beheersing van een categorie komt wél vaak<br />

later dan het basisonderwijs); in de letters N, O, P komt niveau 71 wel voor bij grammaticale categorie<br />

N, toevallig niet bij V (in de omvangrijker BSB komt dat wel enkele keren voor).<br />

Toelichting kolom AP, extra gewicht<br />

Per triplet is een inschatting gemaakt van de moeilijkheid van het triplet, binnen de gegeven spellingcategorie.<br />

Bijvoorbeeld is de uitheemse spelling van de /i/klank als letter i (positie) als makkelijker<br />

aangemerkt dan de schrijfwijze y (polyester), e (negrospiritual) of ee (overheadsheet). De extra moeilijkheid<br />

wordt aangeduid met een getal van 0 (niet moeilijk) tot 9 (extreem moeilijk). De toekenning<br />

is redactioneel, gebaseerd op taalkundige kennis en didactische kennis van spellingonderwijs.<br />

Naast de didactische beoordeling van eventuele extra moeilijkheid, is er een extra gewicht toegekend<br />

aan tripletten met klinkers. Als deze op een klankgreepgrens voorkomen leidt dat automatisch tot<br />

wat extra gewicht, klinkerbotsing levert nog een punt op, het niet samenvallen van een klankgreepgrens<br />

met een lettergreepgrens eveneens. De details van dit systeem zijn niet zo heel belangrijk, het<br />

gaat erom dat er per triplet naast het instapniveau een extra gewicht toegekend kan worden als daar<br />

een didactische aanleiding voor is. Misschien zijn er meer factoren die een rol spelen, misschien<br />

moet het onderlinge gewicht van de moeilijkheden aangepast worden. Dit alles zou nader onderzocht<br />

kunnen worden. Een voorbeeldstukje van de raadpleegtabel voor het toekennen van extra<br />

gewicht per triplet staat hieronder.<br />

pag. 50


Raadpleegtabel voor het toekennen van de niveaus van afzonderlijke tripletten<br />

pag. 51<br />

voorbeeld<br />

woord bij<br />

uniek triplet<br />

… … … …<br />

spelling<br />

uitspraak<br />

categorie<br />

olie-industrie


vervolg van vorige regels<br />

vervolg van vorige regels<br />

Enkele voorbeeldwoorden<br />

Met enkele voorbeeldwoorden wordt de tabel toegelicht: opblaaszwembad, overrede, overtuigd,<br />

petunia's, pianoconcert. Vanwege de grote breedte is de tabel in drie stukken geknipt die eigenlijk<br />

achter elkaar moeten. In de volledige tabel zijn nog meer kolommen, die zijn nodig als woorden langer<br />

zijn, of preciezer: meer tripletten omvatten. De kolommen die bij de voorbeelden hieronder geheel<br />

leeg blijven zijn niet weergegeven.<br />

pag. 52<br />

woord<br />

opblaaszwembad<br />

lettergr<br />

4<br />

overrede 4<br />

overtuigd 3<br />

petunia's 4<br />

pianoconcert 5<br />

NAVO<br />

instap<br />

#tripletten<br />

instap t1<br />

instap t2<br />

triplet1<br />

o<br />

[O<br />

-<br />

o/=v<br />

[[o]]=<br />

v<br />

4.1c<br />

o/=v<br />

[[o]]=<br />

v<br />

4.1c<br />

p<br />

p<br />

-<br />

p<br />

p<br />

-<br />

instap t3<br />

triplet2<br />

p+b<br />

p]+[[b<br />

7.1<br />

er=r<br />

@r=[r<br />

2.2&6.<br />

2<br />

instap t4<br />

er=<br />

@r=<br />

2.2<br />

e=t<br />

e=[t<br />

4.7e<br />

=n<br />

[a]=n<br />

10.3&4.7b<br />

triplet4<br />

aa<br />

a<br />

-<br />

ui<br />

J<br />

-<br />

's<br />

as<br />

10.3&9.<br />

1<br />

c<br />

k<br />

3.12u<br />

triplet6<br />

w<br />

w<br />

-<br />

d<br />

t]<br />

8.8b<br />

v<br />

N 11 20 23 20 20 58 20 20 20 20 20 29<br />

V 3 30 58 58<br />

V 6 30 26 20 20 20 58<br />

N 5 20 46 46 39 53<br />

N 11 20 39 53 27 49 20 20 49 20 20 20<br />

extragw1<br />

extragw2<br />

extragw3<br />

extragw4<br />

extragw5<br />

extragw6<br />

instap t6<br />

extragw7<br />

instap t7<br />

extragw8<br />

instap t8<br />

instap t9<br />

instap t10<br />

instap t11<br />

o<br />

O<br />

-<br />

triplet7<br />

e<br />

E<br />

-<br />

n=<br />

n=<br />

-<br />

de tabel loopt door op de volgende<br />

regels<br />

triplet8<br />

m+<br />

m]]+<br />

-<br />

c<br />

[[s<br />

3.13<br />

u<br />

58 1 2 3 1 2 2 63<br />

58 3 0 2 5 7 16 2 83 overreedde<br />

58 3 0 0 0 0 1 4 3 3 2 66 overtuigt<br />

53 0 0 0 2 5 7 6 15 2 76<br />

53 0 2 6 0 0 0 0 1 9 3 8 2 66<br />

extragw<br />

gem.extrgw<br />

zwaarte<br />

ltrgrp012<br />

niveau<br />

ambi<br />

triplet9<br />

b<br />

[[b<br />

-<br />

e<br />

E<br />

-<br />

triplet10<br />

a<br />

A<br />

-<br />

r<br />

r<br />

-<br />

triplet11<br />

d<br />

t]]<br />

6.1<br />

t<br />

t]]<br />

-<br />

de tabel loopt door op de volgende regels


Beschrijving Excel-bestand, het tweede tabblad: woorden gesorteerd op niveaus<br />

Het tweede tabblad geeft de resultaten van alle niveautoekenningen van het eerste tabblad weer.<br />

kolom inhoud omschrijving<br />

A woord woordvormen die horen bij de lemma's met de beginletters N, O, P uit<br />

de databank<br />

B NAVO grammaticale code, in dit bestand N = zelfstandig naamwoord, V =<br />

werkwoord<br />

C instap het hoogste instapniveau van de tripletten van het woord bepaalt het<br />

uiteindelijke instapniveau van het woord<br />

D niveau dit is een inschatting van de moeilijkheidsgraad van het hele woord<br />

De resultaten: verschillen in moeilijkheid<br />

De woorden zijn nu per grammaticale categorie gesorteerd op instapniveau, daarna op het niveau<br />

van de moeilijkheidsgraad (sorteervolgorde: kolom B, C, D, A).<br />

Een greep uit de makkelijke zelfstandige naamwoorden:<br />

naaf, naam, nar, neef, neet, nek, nep, nerts, nest, net, neus, nier, niet, niet, nimf, nip, nis, noest, nok,<br />

non, noot, nop, nor, nuk, nul, nut, paal, paar, pak, pal, pan, pap, pap, paps, part, part, pas, pats,<br />

peen, pees, pek, pels, pen, pens, pers, pest, pet, pets, peuk, peul, piek, piep, pier, pil, pils, pin, pint, pit,<br />

plaag, plaat, plaats, plag, plak, plan, plant, plas, plek, plens, plint, ploeg, plof, plons, plug, pluim,<br />

pluis, pluk, plus, poef, poefs, poel, poen, poep, poes, poets, pof, pok, pol, pols, pomp, pont, pook, pool,<br />

poos, poot, pop, por, port, post, pot, praal, praat, prak, preek, prent, pret, priem, prik, prins, proef,<br />

prop, pruik, pruim, prul, prut, puf, puin, puist, pump, pumps, punt, punt, pup, pups, put<br />

Enkele makkelijke werkwoordsvormen:<br />

nam, neeg, neem, neuk, neus, nies, nies, niks, nip, noem, paf, pak, pas, pel, pers, piep, pik, pin, plaag,<br />

plaats, plak, plas, pleeg, plens, ploeg, plof, plons, ploos, pluis, pluk, poep, poets, pof, pomp, por, prak,<br />

preek, prees, prik, proef, prop, pruil, pruts, puf, natmaak, ontbos, ontbrak, ontbreek, ontgaan, ontgin,<br />

ontglip, ontgon, ontken, ontkiem, ontkom, ontkwam, ontleen, ontliep, ontloop, ontplof, ontpop, ontroer,<br />

ontruim, ontsier, ontslaan, ontsloeg, ontsnap, ontspan, ontstaan, ontstak, ontsteek, ontstop,<br />

ontwaak, ontwar, ontweek<br />

Een rijtje zelfstandige naamwoorden van gemiddelde moeilijkheid:<br />

palinkje, penninkje, poginkje, puddinkje, narigheden, nattigheden, onenigheden, opschuddinkje, overtredinkje,<br />

overwinningen, overwinningetje, overwinninkjes, overhoring, overhoringen, overhoringetje,<br />

overhorinkjes, overwinninkje, overhorinkje, papkinderen, pleegkinderen, nieuwjaarsdag, nieuwjaarskaart,<br />

omgangstaal, omgangstaaltje, omgangstaaltjes, ongeluksdag, ongeluksgetal, onweerswolken,<br />

oorlogsgewelden, papkindertjes, pleegkindertjes, poolshoogtes, nieuwjaarskaarten, noorderzon, ongeluksdaagjes,<br />

ongeluksdagen, ongeluksgetalletjes, onweersbui, onweersbuien, onweersbuitje, onweersbuitjes,<br />

onweerswolk, onweerswolkjes, oorlogsgeweld, oorlogstijden, oosterbuur, poolshoogte,<br />

poolshoogten, poolshoogtetje, poolshoogtetjes, nieuwjaarsdaagje, nieuwjaarsdaagjes, nieuwjaarsdagen,<br />

nieuwjaarskaartje, nieuwjaarskaartjes, nieuwsbladeren, noorderzonnetjes, noordwesterstorm,<br />

noordwesterstormen, noordwesterstormpjes, oerrunderen, oerrundertjes, omgangstalen, ongeluksdaagje,<br />

ongeluksdagje, ongeluksdagjes, ongeluksgetallen, ongeluksgetalletje, ontwikkelingsland,<br />

ontwikkelingslanden, ontwikkelingswerk, ontwikkelingswerken, onweerswolkje, oorlogsfilm, oorlogsfilms,<br />

oorlogspad, oorlogstijd, oosterbuurtje, oosterbuurtjes, parelhoenderen, parelhoenders, plaatjesboek,<br />

Prinsjesdag, niemandslanden, nieuwjaarsdagje, nieuwjaarsdagjes, noorderzonnen, noorderzonnetje,<br />

noordwesterstormpje<br />

Ook uit het midden, nu werkwoordsvormen:<br />

natspoot, ontbeet, ontbood, ontstond, genoot, ombond, omdeed, omreed, onthield, ontstonden, ophield,<br />

opliet, opmat, opreed, opsloot, opstond, optrad, opwond, nadeed, naliet, natspoten, niesen,<br />

ombonden, ombracht, omkocht, onthielden, opat, ophielden, oplieten, opmaten, opstonden, optra-<br />

pag. 53


den, opwonden, opzat, opzocht, paardreed, nadacht, nalieten, ombrachten, omkochten, onderhield,<br />

onderhield, onderhielden, onderhielden, ondervond, ondervonden, ontbeten, ontboden, opsloten,<br />

opzaten, opzochten, nadachten, omdeden, omreden, onderzochten, opreden, opschoot, opzeiden,<br />

paardjereed, paardreden, na-aap, nadeden, nagelbeet, nazeiden, onderzocht, opaten, genoten,<br />

paardjereden, nagelbeten, overbracht, overbrachten, overdachten, overdeed, overhield, overhielden,<br />

overleed, overliet, opschoten, overdacht, overhad, overlieten, overhadden, na-aapt, na-apen, opendeed,<br />

overdeden, overleden, overreed (overreedt), na-aapte, na-aapten, opendeden, overreden (overreedden),<br />

niksend, ontdek, ontdook, ontduik, ontgaand, ontslaand, ontstaand, onttrek, onttrok,<br />

plaatsend, plantend, poetsend, pompend, printend, prutsend, pulkend, geneukt, geniest (geniesd),<br />

geniet, genikst, genipt, gepaft, gepakt, gepast, geperst, gepest, gepiept, gepikt, gepit, geplaatst, geplakt,<br />

geplant, geplast, geploft, geplukt, gepoept, gepoetst, gepoft, gepompt, gepoot, gepost, gepraat,<br />

geprakt, gepreekt, geprijkt, geprikt, geprint, geproest, geproost, gepropt, geprutst, gepuft,<br />

geput, neerslaand, neukend, neuzend, niksende, noemend, omdoend, omgaand, omhelsd (omhelst),<br />

omslaand, ontbrandend, ontbrandende, ontgaande, onthuld (onthult), ontkend (ontkent), ontkiemd<br />

(ontkiemt), ontleend (ontleent), ontmaskerend, ontmaskerende, ontroerd (ontroert), ontruimd (ontruimt),<br />

ontsierd ontsiert), ontslaande, ontstaande, ontvoerd (ontvoert), ontward (ontwart), ontwerpend,<br />

ontwerpende, ontziend, opgaand, opslaand, opstaand, opziend<br />

De top van moeilijke zelfstandige naamwoorden:<br />

pop-up, pop-ups, non-stopvlucht, non-stopvluchten, niet-rokers, niet-rokertjes, non-stopvluchtje, nonstopvluchtjes,<br />

pinchers, pitcher, pitchers, pitchertjes, niet-roker, niet-rokertje, non-actief, pincher,<br />

pinchertjes, pop-upje, pop-upjes, non-actiefje, non-actiefje, non-actiefjes, non-actiefjes, orang-oetangs,<br />

orang-oetans, orang-oetantje, orang-oetantjes, pietjes-precies, pinchertje, pitchertje, procesverbaal,<br />

proces-verbaaltje, proces-verbaaltjes, non-actieve, non-actieven, non-actieven, orang-oetan,<br />

orang-oetangetjes, orang-oetankjes, peper-en-zoutstel, pick-ups, pietje-precies, processen-verbaal,<br />

proces-verbalen, no-claimkortingetjes, orang-oetang, orang-oetangen, orang-oetangetje, orangoetannetjes,<br />

patchoelietjes, peper-en-zoutstellen, peper-en-zoutstelletje, peper-en-zoutstelletjes, pickup,<br />

president-directeurtje, president-directeurtjes, procesjes-verbaal, procesje-verbaal, procureursgeneraal,<br />

no-claimkorting, no-claimkortingen, no-claimkortingetje, orang-oetankje, paard-en-wagen,<br />

paard-en-wagens, paard-en-wagentje, paard-en-wagentjes, patchoeli, president-directeur, presidentdirecteuren,<br />

procureurtjes-generaal, no-claimkortinkje, no-claimkortinkjes, orang-oetannen, orangoetannetje,<br />

patchoelietje, patchoeli's, procureur-generaal, procureurtje-generaal, nek-aan-nekraces,<br />

patches, pick-upjes, nationalismetjes, nek-aan-nekrace, passe-partoutjes, pick-upje, potentiaaltjes,<br />

potentieeltjes, putschen, nek-aan-nekraceje, nek-aan-nekracejes, olie-en-azijnstel, olie-en-azijnstelletjes,<br />

passe-partoutje, passe-partouts, potentiaaltje, potentieeltje, nationalisme, nationalismen, nationalismes,<br />

nationalismetje, olie-en-azijnstellen, olie-en-azijnstelletje, passe-partout, potentiaal,<br />

potentieel, patchen, patchworken, patchworks, patch, potentialen, prêt-à-portertjes, putsch, putschjes,<br />

negrospiritualtjes, potentiëlen, prêt-à-porters, prêt-à-portertje, producertjes, patchjes, patchwork,<br />

patchworkjes, prêt-à-porter, negrospiritual, negrospirituals, negrospiritualtje, presse-papiertjes,<br />

producers, nationaliteiten, patchworkje, presse-papiers, producertje, presse-papiertje, putschje, nationaliteit,<br />

nationaliteitjes, producer, nationaliteitje, practical jokes, presse-papier, officemanagertjes,<br />

papier-macheetjes, papier-machés, patchje, papier-maché, practical joke, officemanagers, papiermacheetje,<br />

practical jokejes, officemanagertje, officemanager, practical jokeje, przewalskipaard,<br />

przewalskipaarden, przewalskipaardje, przewalskipaardjes, plafonnières, plafonnièretjes, plafonnièretje,<br />

onemanshowtjes, pied-à-terretjes, pied-à-terres, pied-à-terretje, plafonnière, onemanshows,<br />

onemanshowtje, pied-à-terre, pied-à-terren, onemanshow<br />

De echt moeilijke werkwoordsvormen zijn:<br />

publiceer, gepermitteerde, geprogrammeerd, permitteren, programmeerde, programmeerden, programmeert,<br />

gepermitteerd, ontcijfert, opkalefater, opkalefateren, permitteerde, permitteerden, permitteert,<br />

proclameer, publiceren, geobserveerd, geobserveerde, ontcijferde, ontcijferden, ontcijferend,<br />

ontcijferende, opengezette, parafeer, geproclameerde, gepubliceerd, gepubliceerde, ontcijferd,<br />

opgekalefaterde, parachutegesprongen, parachutespring, parachutesprong, proclameren, program-<br />

pag. 54


merend, programmerende, publiceerde, publiceerden, publiceert, geproclameerd, opgekalefaterd,<br />

opkalefaterde, opkalefaterden, opkalefatert, parachutespringen, parachutesprongen, permitterend,<br />

permitterende, nuanceer, opkalefaterend, opkalefaterende, parachutespringt, paraferen, proclameerde,<br />

proclameerden, proclameert, publicerend, publicerende, geparafeerd, geparafeerde, nuanceren,<br />

genuanceerde, nuanceert, parachutespringend, parachutespringende, parafeerde, parafeerden,<br />

parafeert, proclamerend, proclamerende, genuanceerd, nuanceerde, nuanceerden, patrouilleer, gepatrouilleerde,<br />

nuancerend, nuancerende, patrouilleren, gepatrouilleerd, paraferend, paraferende,<br />

patrouilleerde, patrouilleerden, patrouilleert, poloën, poloënd, poloënde, patrouillerend, patrouillerende,<br />

pitch, pitchen, pitcht, gepitcht, pitchte, pitchten, gepitchte, pitchend, pitchende<br />

Conclusie<br />

Een systeem van niveautoekenning bij alle woorden is haalbaar. Het binnen het verkennend onderzoek<br />

ontwikkelde systeem zou vanwege de vele aannames een interessant onderzoeksterrein zijn<br />

voor verder wetenschappelijk onderzoek, maar het laat nu al zien dat het tot redelijke resultaten<br />

leidt.<br />

Foutherkenning is niet uitgewerkt binnen het kader van de verkenning. Het is wel een interessant en<br />

vrij gemakkelijk uitvoerbaar onderdeel. Per triplet wordt een inschatting van de meest voor de hand<br />

liggende fout(en) gedaan. Als gebruikers van het systeem een foute spelling gebruiken - ze hebben<br />

immers twijfels over het woord dat ze opzoeken - herkent het systeem het bedoelde woord toch,<br />

mits er sprake is van een denkfout. Willekeurige typefouten (en meer systematische zoals letterverwisseling)<br />

worden dan nog niet herkend.<br />

Bij werkwoorden is de indeling in instapniveaus niet zo heel geslaagd, omdat de onderwerpen<br />

meestal in groep 7/klas 5 voor het eerst behandeld worden, maar niet per se in klimmende moeilijkheid.<br />

Bijvoorbeeld is de tegenwoordige tijd niet moeilijker of makkelijker dan de regelmatige verleden<br />

tijd, maar wat later aan de orde komt wordt toch, automatisch, als moeilijker gerangschikt.<br />

Vanwege het beperkte karakter van deze verkennende studie is optredende ambiguïteit (kolom BM<br />

op tabblad 1) niet verwerkt tot berekening van een extra zwaarte van het niveau van woorden. Zo is<br />

ook de categorie 1.X nog geen onderdeel van het systeem (omdat dit een categorie op woordniveau<br />

is, niet op tripletniveau). Het gaat hier niet om fundamentele moeilijkheden die de bruikbaarheid van<br />

het voorgestelde systeem ter discussie zouden stellen.<br />

Uitbreiding van het aantal woorden levert slechts zeer beperkte extra inspanning op voor de niveautoekenningen,<br />

want alleen als er nieuwe tripletten ontstaan (nieuwe types) bij woorden moeten<br />

deze een niveautoekenning krijgen, de rest is berekening. Bij toename van de omvang van de Verrijkte<br />

Woordenlijst wordt de extra inspanning voor niveaubepaling relatief steeds geringer.<br />

Inschatting vervolgtraject<br />

Vooruitlopend op de uitkomsten van het publieksonderzoek van fase 3 van deze studie, maken we<br />

hier een voorlopige inschatting van wat wij denken dat uitwerking van de VWS aan inspanning kost.<br />

Dit doen we binnen het kader van een aantal uitdrukkelijke aanbevelingen. We realiseren ons dat er<br />

niet heel veel tijd meer is om in 2015 een betrouwbaar, kwalitatief goed systeem beschikbaar te<br />

hebben.<br />

Eerste aanbeveling: maak een goed projectplan<br />

Binnen het kader van de verkenning is het niet mogelijk om een volledig uitgewerkte projectbegroting<br />

te presenteren. We geven in grote lijn aan wat er gebeuren moet, en geven op grond van projectervaring<br />

een schatting van de omvang. Zo is de ordegrootte bekend, maar het verdient aanbeveling<br />

om een meer gedetailleerde projectbegroting en -planning op te stellen voor de start ervan.<br />

pag. 55


Tweede aanbeveling: maak een werkend systeem voor VWS, maar niet met alle denkbare<br />

mogelijkheden en varianten<br />

Het is goed om de inhoudelijke verantwoordelijkheid van het project breder trekken dan alleen het<br />

uitvoerende projectteam. Worden de juiste keuzes gemaakt, inhoudelijk, en zijn deze van voldoende<br />

kwaliteit? Een verbinding met een taalafdeling van een universiteit bevelen we hiervoor aan. Hier<br />

kunnen vragen gesteld worden over taalinhoudelijke zaken en wordt verantwoording afgelegd over<br />

gemaakte keuzes. Niet alle inhoudelijke zaken moeten vooraf bediscussieerd worden. Maak een verantwoord<br />

systeem, met ten minste een goede oplossing voor elke relatie uitspraak-spelling-regel, en<br />

besteed zo weinig mogelijk tijd aan het vinden van varianten. Het uitbreiden van het systeem met<br />

uitspraakvarianten, alternatieve meervouds- of verkleinvormen kan wachten tot een latere versie als<br />

daar behoefte aan blijkt te zijn. Compleet willen zijn voor alle variatie is een valkuil voor het project.<br />

We raden aan het systeem al in de eerste slag uit te werken voor een omvang van de Woordenlijst<br />

zoals deze in 2015 wordt gepubliceerd (ervan uitgaand dat dit een vergelijkbare omvang is als in<br />

2005). Als dat niet haalbaar blijkt kan volstaan worden met de woordselectie van de Basisspellinggids.<br />

In beide gevallen adviseren we het volledige flexieparadigma te documenteren.<br />

Los van de keuze voor een bepaalde omvang van de woordselectie verdient het aanbeveling kritisch<br />

te zijn over de manier van woorden selecteren. Bij een alfabetische lijst wordt er gemakkelijk vanuit<br />

gegaan dat regelmatige afleidingen van woorden door gebruikers gevonden worden door enkele<br />

woorden boven of onder de alfabetische plaats te kijken. In een (elektronische) databank werkt dat<br />

niet zomaar. Als iemand pijlvorm in de Woordenlijst zoekt en niet vindt, maar wel pijlvormig, dan zal<br />

hij doorgaans tevreden zijn. En plakkerigheid is gewoon plakkerig + -heid. In boekvorm geen probleem,<br />

omdat je verwante woordvormen onmiddellijk herkent, maar als databank niet altijd handig.<br />

Dit probleem is bij de Basisspellinggids / BSB veel sterker, omdat daar vanwege de gewenste beperkte<br />

omvang van het boek veel regelmatige flexie is weggelaten. Ook dit is geen grote zorg voor de<br />

eerste versie van de VWS, maar een aandachtspunt voor de onderhoudsfase van het bestand.<br />

Vooruitlopend op de uitkomsten van het publieksonderzoek adviseren we om (gegenereerde) uitspraak<br />

toe te voegen aan het systeem. Een tweede uitbreiding ten opzichte van de hier gepresenteerde<br />

uitwerking van de VWS is foutherkenning. Met een relatief bescheiden inspanning is het mogelijk<br />

om fout gespelde vormen te herkennen, hetgeen de bruikbaarheid voor het publiek sterk verhoogt.<br />

Derde aanbeveling: werk resultaatgericht, wees tevreden met een redelijke kwaliteit<br />

Begin zo snel mogelijk aan het bouwen van het systeem. Er zijn afhankelijkheden binnen het project,<br />

dus als er te lang gewacht wordt met starten en opschalen, kan in een latere fase de tijdsdruk te<br />

groot worden. Het is geen lineair ontwikkeltraject, en daarom kan de doorlooptijd niet in alle fasen<br />

verkort worden door inzet van meer personele middelen.<br />

De uitwerking van de VWS van woorden met de beginletters N, O, P, zoals in dit <strong>rapport</strong> beschreven,<br />

is beschikbaar in gelijke kwaliteit voor alle letters A-Z (de BasisSpellingBank). Het gaat hier om de<br />

zelfstandige naamwoorden en de werkwoorden. We adviseren om met de auteur van dit werk afspraken<br />

te maken over een vergoeding voor het gebruik hiervan. Met de BSB als uitgangspunt wordt<br />

een aanzienlijke tijdswinst gehaald. Onze inschatting is dat de volledige BasisSpellingBank van voldoende<br />

omvang is om een (vrijwel) volledige beschrijving te krijgen van de spellingeigenaardigheden<br />

van het Nederlands. De kwaliteit van het werk is hoog.<br />

Het maken van een foutloos systeem van deze omvang is onmogelijk. Een heel goed systeem kan<br />

wél. Het lijkt een nationale sport om bij het verschijnen van een nieuw Groen Boekje (vermeende)<br />

fouten op te sporen en daarmee de publiciteit op te zoeken. Veel van dit soort opwinding kan voorkomen<br />

worden door direct bij de presentatie van de VWS een goede communicatie te voorzien. Er<br />

pag. 56


zou bovendien een standaardformulier moeten komen om correcties of aanvullingen te melden. Dit<br />

formulier moet direct bij het vrijgeven van de VWS beschikbaar zijn.<br />

Van de uitvoerders van het project moet uitdrukkelijk een prestatiegerichte werkhouding gevraagd<br />

worden (‘aangenomen werk’); inspanningsverplichting alleen leidt niet tot een systeem dat op tijd<br />

kan verschijnen. Een ambtelijke werkomgeving is hiervoor niet geschikt, er moet snel en creatief<br />

geschakeld worden. Voortdurend moet de juiste afweging gemaakt worden tussen aandacht voor de<br />

grensgevallen binnen het systeem, de taalkundige uithoeken, en de voortgang van het geheel. En<br />

juist voor dit project geldt: le mieux est l’ennemi du bien.<br />

Vierde aanbeveling: werk op basis van taalregels, doe het vervolg niet volledig handmatig<br />

De letters N, O, P (en de hele BasisSpellingBank) zijn redactioneel uitgewerkt, en daarna op verschillende<br />

manieren met reguliere expressies, sorteringen en selecties gecontroleerd. Dat is geen sluitende<br />

controle, voor zover zoiets al mogelijk zou zijn voor de VWS. Een vrijwel waterdichte controle is<br />

mogelijk als er taalregels worden opgesteld voor de flexievormen, de relaties tussen spelling, uitspraak<br />

en regel, zoals eerder in tentatieve vorm is gebeurd in Groen zonder bladeren (Zuidema, Weber,<br />

Nunn, Neijt, Van Heuven, 1994). Juist doordat er nu al een omvangrijke verzameling woorden<br />

handmatig gedocumenteerd is kan dit werk zeer sterk versneld worden, met een gegarandeerde<br />

hoge kwaliteit. Door reverse engineering kunnen heel snel taalregels ontwikkeld worden: voor elk te<br />

regelen kenmerk wordt telkens een verschilverzameling aangelegd tussen de output van het systeem<br />

in ontwikkeling en hetgeen redactioneel is vastgelegd. Dat leidt tot bijstelling van de regels, of eventueel<br />

tot het aanpassen van het redactiewerk. Als er dubbelzinnigheid is worden deze gevallen voorgelegd<br />

aan de Spellingcommissie, die een eenduidige uitspraak doet. In een iteratief proces worden<br />

regels en eventuele uitzonderingen (die dan als zodanig gemarkeerd worden) in overeenstemming<br />

gebracht met de handmatig opgestelde verrijking. Deze aanpak heeft grote voordelen:<br />

Het is vanzelf de basis voor een uitbreidbaar systeem. Opschaling tot een niveau van de Woordenlijst<br />

(ruim 100.000 woorden) is geen probleem, het redactiewerk bestaat vooral uit controle<br />

van voorspelde (tussen)resultaten.<br />

Het bestand wordt intern consistenter en betrouwbaarder. De kwaliteit neemt toe naarmate het<br />

bestand groter wordt - bij handmatig werk betekent schaalvergroting bijna automatisch kwaliteitsafname.<br />

Opschaling tot een omvang van veel meer dan 100.000 woorden is mogelijk.<br />

Er hoeft geen speciale editor ontwikkeld te worden voor de ontwikkelfase. Bij het werk voor het<br />

verkennende onderzoek VWS en de BasisSpellingBank is gebruikgemaakt van Office 2010 (Word,<br />

Excel), en daarmee zijn de grenzen van zulke standaardpakketten bereikt: per grammaticale categorie<br />

zijn de bestanden duizenden pagina’s groot, het volledige Excelbestand voor toekennen<br />

van niveaus overschrijdt de 100 Mb. Uitbreiding met veel nieuwe woorden betekent een omslachtig<br />

traject als het handmatig gebeurt, want verdeling over veel verschillende bestanden<br />

wordt dan noodzakelijk. Door de taalregels en het voorbereidend programmeerwerk hoeven redacteuren<br />

niet het hele systeem in een keer in een Word-bestand tot hun beschikking te hebben.<br />

Het is in alle gevallen nodig om taalregels toe te passen op de databank voordat deze geschikt is.<br />

Om de documentatie niet onnodig ingewikkeld te maken zijn assimilatieverschijnselen op morfeemgrenzen<br />

zelden aangegeven. Deze kunnen betrouwbaar berekend worden (zie voor documentatie<br />

het Uitspraakwoordenboek van Heemskerk en Zonneveld).<br />

Een goede beschrijving van de opgestelde taalregels is een product op zichzelf, waar taaltechnologie<br />

van kan profiteren.<br />

Doe onderzoek<br />

Niet per se nu al binnen het project, maar zeker belangrijk is het doen van onderzoek met het VWSsysteem.<br />

Op den duur krijgen bijvoorbeeld de niveauaanduidingen meer status als er empirische<br />

evidentie is voor de inrichting van het systeem. Bij het opstellen van teksten met verwijzingen (hyperlinks)<br />

tussen de woorden en de verklarende tekst van de handleiding moet een balans gevonden<br />

pag. 57


worden voor de compleetheid en overzichtelijkheid. Die kan door experimenteren worden verkregen.<br />

De op- en aanmerkingen van gebruikers kunnen nieuwe vragen op de onderzoeksagenda zetten.<br />

De documentatie van de taalregels (flexie, morfologie, toepassing van spellingregels) en de ontwikkeling<br />

ervan tot een werkend systeem, zijn van een voldoende complexiteit om er een dissertatie aan<br />

te wijden. Het is van wetenschappelijk belang dat de regels die de VWS bijeen houden voor een groter<br />

publiek beschikbaar komen.<br />

Kosten en tijdsduur<br />

We stellen voor een keuze te maken uit de volgende twee varianten: een uitwerking van de VWS met<br />

een omvang als de Basisspellinggids of met een omvang van de Woordenlijst. De laatste optie heeft<br />

onze uitdrukkelijke voorkeur. Als voor de eerste optie gekozen wordt kan er niet gemakkelijk opgeschaald<br />

worden naar een groter systeem, dan moet alsnog eerst een taalkundig regelsysteem ontwikkeld<br />

worden.<br />

Er moet voldoende tijd gereserveerd worden om conflicten met het bestaande Woordenlijst-bestand<br />

op te sporen en op te lossen, plus tijd om aanwijzingen van de Spellingcommissie te verwerken. De<br />

tijd die hiermee gemoeid is vinden wij moeilijk in te schatten, en is niet begroot in het onderstaande.<br />

Afhankelijk van de wens om didactische terminologie te uniformeren kan een vrij moeilijk in te schatten,<br />

maar zeker langdurig traject begonnen worden met belanghebbenden uit het onderwijs. De<br />

Nederlandse Taalunie kan ook kiezen om eigen terminologie te hanteren en onderwijsdeskundigen<br />

een vertaalslag te laten maken naar hun eigen situatie en wensen; dus handhaven van de status quo.<br />

De VWS tot een omvang van de Woordenlijst 2005<br />

De uitwerking van de VWS tot een omvang van de Woordenlijst 2005 begroten wij op 10 mensjaren<br />

werk. De woordselectie is zinvol en voor het publiek zeer herkenbaar. De bruikbaarheid is heel groot<br />

als men de VWS zelf als naslagwerk wil gebruikten.<br />

Het team kent ten minste de volgende expertise:<br />

databaseprogrammeur (technische systeemontwikkeling, webapplicatie);<br />

taalregelprogrammeur (Perl, reguliere expressies, veel ervaring nodig; reverse engineering van<br />

het werk dat gedaan is voor de BasisSpelingBank, het leidt tot een veel betere versie van het<br />

eerder genoemde <strong>rapport</strong> Groen zonder bladeren, berekening van assimilatieverschijnselen op<br />

morfeemgrenzen);<br />

redactionele medewerkers (verschillende taken, zoals controleren van morfologische structuur,<br />

uitspraak, spellingregels, flexieparadigma, eindresultaat, opstellen van uitleg en hulpteksten);<br />

projectcoördinatie (zowel technisch als taalkundig inzicht, ervaring met complexe projecten);<br />

begeleidings-/stuurgroep (universiteit, NTU).<br />

Het project levert op: een werkende VWS van een omvang van ruim 100.000 woorden met volledige<br />

flexie, ten minste een correcte uitspraakrepresentatie, koppeling met spellingregels. Het toevoegen<br />

van nieuwe woorden aan dit systeem kost steeds minder moeite, omdat het systeem steeds beter<br />

automatisch voorspelt wat de documentatie van zulke nieuwe woorden zou moeten zijn. Deze aanpak<br />

leidt tot een beheersysteem voor een zeer omvangrijke woordverzameling.<br />

De VWS tot een omvang van de Basisspellinggids<br />

Voor de uitwerking van de VWS tot een omvang van de Basisspellinggids begroten wij op 5 mensjaren<br />

werk. De woordselectie is zinvol en voor het publiek herkenbaar, maar we verwachten onmiddellijk<br />

de vraag naar uitbreiding tot de volledige Woordenlijst. Dit is vooral geschikt voor onderwijs, iets<br />

minder als naslagwerk voor volwassenen.<br />

pag. 58


Het team kent ten minste de volgende expertise:<br />

databaseprogrammeur (technische systeemontwikkeling, webapplicatie);<br />

taalregelprogrammeur met een beperkte taak (berekening van assimilatieverschijnselen op morfeemgrenzen);<br />

redactionele medewerkers (verschillende taken, handmatig compleet maken van de grammaticale<br />

categorieën A en O, opstellen en controleren van morfologische structuur, uitspraak, spellingregels,<br />

flexieparadigma, eindresultaat, opstellen van uitleg en hulpteksten);<br />

projectcoördinatie (zowel technisch als taalkundig inzicht, ervaring met complexe projecten);<br />

begeleidings-/stuurgroep (universiteit, NTU).<br />

Het project levert op: een werkende VWS van een omvang van ongeveer 23.000 woorden met volledige<br />

flexie, ten minste een correcte uitspraakrepresentatie, koppeling met spellingregels. Het toevoegen<br />

van nieuwe woorden aan dit systeem kan niet automatisch.<br />

pag. 59


pag. 60


Fase 3: Voorstel en voorbeeldmateriaal voorleggen aan vertegenwoordigers<br />

van mogelijke toekomstige gebruikers van de Verrijkte<br />

Woordenlijst Spelling (VWS)<br />

Het Verkennend onderzoek naar de wenselijkheid en haalbaarheid van een verrijking van de Woordenlijst<br />

Nederlandse Taal t.b.v. spellingonderwijs wordt uitgevoerd in opdracht van de Nederlandse<br />

Taalunie. Het onderzoek is verdeeld in drie fasen.<br />

Fase 1 Het selecteren van relevante orthografische kenmerken.<br />

Fase 2 Implementatie van relevante kenmerken op een sample van 2000 woorden.<br />

Fase 3 Voorstel en voorbeeldmateriaal voorleggen aan vertegenwoordigers van mogelijke toekomstige<br />

gebruikers van de Verrijkte Woordenlijst Spelling (VWS).<br />

In dit deel wordt verslag gedaan van fase 3 van het onderzoek.<br />

Inleiding<br />

In dit deel van het verkennende onderzoek is onderzocht hoe een verrijking van de Woordenlijst<br />

Nederlandse Taal ontvangen wordt in het onderwijsveld. Het is immers denkbaar dat bepaalde typen<br />

verrijking controversieel zijn onder potentiële gebruikers. Achtereenvolgens bevat dit hoofdstuk de<br />

vraagstelling, de methode van onderzoek, resultaten, bespreking van de resultaten, conclusie en<br />

aanbevelingen.<br />

Vraagstelling<br />

De onderzoeksvragen van dit deel van het verkennende onderzoek zijn:<br />

Hoe worden de verrijkingen door het onderwijsveld gewaardeerd (positief of negatief)?<br />

Verschillen de oordelen per beroepsgroep?<br />

Zullen de verrijkingen gebruikt worden? En zo ja: hoe en met welk doel?<br />

Methode<br />

Deelnemers<br />

De deelnemers aan dit verkennende onderzoek zijn Nederlandse, Vlaamse en Surinaamse vertegenwoordigers<br />

van potentiële gebruikersgroepen, zoals docenten uit het primair en secundair onderwijs,<br />

methodemakers en -uitgevers, vertegenwoordigers van onderwijsgevendenorganisaties en orthopedagogen.<br />

Procedure<br />

De Nederlandse Taalunie heeft een uitnodiging verstuurd aan de beoogde deelnemers. Daarin werd<br />

het plan om de woorden van de Woordenlijst te verrijken genoemd, en werd het adres bekendgemaakt<br />

van een website met nadere toelichting en een vragenlijst. Deze brief is ruim verspreid, ook<br />

via vakverenigingen. De onlinebevraging is door de Radboud Universiteit Nijmegen georganiseerd.<br />

Wie de website bezocht, kreeg de vragen in NETQ (http://www.netq-enquete.nl/) voorgelegd. NETQ<br />

is een speciaal voor elektronische vragenlijsten ontwikkeld programma, dat als voordeel heeft dat<br />

vanuit iedere computer slechts een maal een vragenlijst kan worden ingezonden. 2 Met de Nederlandse<br />

en Vlaamse uitgeverijen hebben de auteurs van dit <strong>rapport</strong> afzonderlijk contact opgenomen<br />

(en daarvan wordt in het vervolg ook steeds afzonderlijk verslag gedaan). Dat contact begon met een<br />

mail met de motivatie: “Omdat uitgevers een belangrijke rol vervullen in het onderwijs, wil de Nederlandse<br />

Taalunie ook u met name uitnodigen om te reageren. Daarom zullen wij u binnenkort bellen<br />

2 Met dank aan drs. Joop Kerkhoff afdeling Taalwetenschap Radboud Universiteit Nijmegen voor technische<br />

ondersteuning.<br />

pag. 61


met de vraag wat u van de verrijkingsplannen vindt.” Vervolgens kregen we telefonisch of schriftelijk<br />

commentaar, soms na overleg met collega’s binnen de uitgeverij.<br />

Vragenlijst<br />

Dit waarderingsonderzoek is uitgevoerd met een schriftelijke vragenlijst. Na vragen met betrekking<br />

tot de persoonsgegevens werd een toelichting gegeven op de verrijkingsplannen. Deze uitleg omvat<br />

de vier verschillende soorten verrijking die aan de Woordenlijst kunnen worden toegevoegd:<br />

1. alle vormen van het woord, ook de minder gebruikelijke (die nu niet in het Groene Boekje zijn<br />

opgenomen);<br />

2. de uitspraak van het woord, en de spellingregels die rekening houdend met deze uitspraak de<br />

spelling bepalen;<br />

3. de moeilijkheidsgraad van het woord, eventueel uitgesplitst in instapniveau (het eerste moment<br />

van systematische aanbieding in het onderwijs) en moeilijkheidsgraad (de complexiteit van de<br />

spellingregels die bij dat woord horen, en de opeenstapeling van spellingproblemen in het hele<br />

woord);<br />

4. andere woorden met een vergelijkbare spelling, opdat docenten beschikken over oefenmateriaal.<br />

Deze vier mogelijkheden werden toegelicht in een voorlichtingsfilmpje van tien minuten; in bijlage F<br />

staan de afbeeldingen van het filmpje en de tekst die daarbij werd uitgesproken. Vervolgens zijn zeven<br />

vragen gesteld, waarbij de deelnemers hun mening kunnen geven op een vijfpuntsschaal:<br />

de eerste vraag voor de algemene indruk,<br />

de tweede om te controleren of de uitleg duidelijk genoeg was,<br />

vier vragen over de vier onderdelen van de verrijking,<br />

tot slot een vraag over mogelijk toekomstig gebruik.<br />

Aan het einde was er ruimte voor algemene opmerkingen. Zie bijlage G voor de tekst van de vragenlijst.<br />

De Nederlandse en Vlaamse uitgeverijen kregen eveneens de informatie van bijlage F (in deze vorm)<br />

en de volgende korte samenvatting van de plannen toegestuurd:<br />

(1) meer informatie over woordvormen, bijvoorbeeld altijd alle meervoudsvormen, verkleinvormen<br />

en werkwoordsvormen van een woord;<br />

(2) uitleg bij ieder woord en bij iedere woordvorm, uitgaande van de uitspraak en met<br />

vermelding van de spellingregels;<br />

(3) informatie over de moeilijkheidsgraad van het woord en het moment waarop de spelling<br />

van het woord kan worden onderwezen, het instapniveau;<br />

(4) andere woorden met dezelfde spellingproblematiek, om te laten zien hoe vaak een<br />

bepaalde spellingregel voorkomt en om te gebruiken in oefeningen en toetsen.<br />

Met daaropvolgend de tekst:<br />

Waarschijnlijk kunt u zich op basis van deze vier korte omschrijvingen al een eerste oordeel<br />

vormen. Van belang is vooral of u de uitbreidingen nuttig vindt en of u ze denkt te<br />

gaan gebruiken. Kunnen wij deze vragen telefonisch aan u voorleggen?<br />

Resultaten<br />

Deelnemers en persoonsgegevens<br />

De website is 1262 keer bezocht (vier testbezoeken niet meegeteld). 867 deelnemers zijn begonnen<br />

met het invullen van de vragen. Minder dan de helft, 380 deelnemers, is toegekomen aan het beantwoorden<br />

van de evaluatievragen na de uitleg, wat veroorzaakt kan zijn doordat alleen op computers<br />

met afspeelprogrammatuur de uitleg kon worden getoond. 366 deelnemers hebben de vragenlijst<br />

geheel afgerond; 14 deelnemers hebben een deel van de evaluatievragen ingevuld. Vanuit Suri-<br />

pag. 62


name is de vragenlijst door 37 deelnemers als bestand naar de NTU verstuurd. Het gaat om een<br />

groep van 16 leraren voortgezet onderwijs, 2 leraren basisonderwijs en 19 studenten Nederlands.<br />

Wanneer de waardering van deze groep afwijkt van het algemene patroon, doen we daarvan apart<br />

verslag; de precieze uitkomsten van deze groep staan in bijlage H.<br />

In het vervolg wordt alleen verslag gedaan van de 380 deelnemers die ten minste een van de evaluatievragen<br />

hebben beantwoord.<br />

351 deelnemers hebben de eerste vraag Bent u vakmatig verbonden aan het spellingonderwijs? met<br />

ja beantwoord. Uit de vraag naar iemands beroepsmatige activiteiten blijkt dat veel deelnemers leraar<br />

zijn, zie tabel 1.<br />

leraar basisonderwijs/primair onderwijs 112<br />

leraar Nederlands in het voortgezet/secundair onderwijs 147<br />

remedial teacher/leraar speciaal onderwijs 33<br />

ontwikkelaar/auteur/uitgever van lesmateriaal 31<br />

toetsontwikkelaar 14<br />

onderwijsadviseur/pedagogisch begeleider 35<br />

anders, nl. 90<br />

Tabel 1. De beroepsmatige activiteiten van de 380 deelnemers. Omdat iemand verschillende<br />

beroepsmatige taken kan vervullen, is het totaal groter dan 380.<br />

De 90 deelnemers met een andere beroepsmatige activiteit dan voorzien in de vraag, gaven als toelichting:<br />

academisch taalonderwijsonderzoeker; vrijwilliger via Gilde Rotterdam Nederlandse les (totaal)<br />

aan buitenlanders; ambulant begeleider cluster 2; ambulant begeleider cluster 2<br />

(spraak- taalstoornissen) specialisatie lezen en spellen; auteur; auteur "Spelling op z'n best"<br />

uitg. april 2012 CPS; behandelaar ernstige dyslexie logopedist; belangstellend voor taal en<br />

spelling; beleidsadviseur; bijlesinstituutbeheerder; buitengewoon onderwijs Vlaanderen;<br />

communicatieverantwoordelijke pedagogische begeleidingsdienst; coördinator eerste graad;<br />

coördinator taalbeleid; directeur bassischool; docent huiswerkinstituut in Leeuwarden; docent<br />

communicatieve vorming taal; docent en trainer voor eigen eenmanszaak; docent hbo;<br />

docent hoger onderwijs; docent Hogeschool; docent lerarenopleiding; docent lerarenopleiding<br />

lager onderwijs (VL); docent Nederlands; docent Nederlands en communicatieve vorming<br />

in de lerarenopleiding; docent Nederlands en Taal; docent Nederlands in de lerarenopleiding;<br />

docent Nederlands in het buitenland; docent Nederlands lerarenopleiding tot 2006;<br />

docent Nt2 isk van JWC; dyslexiebehandelaar; dyslexiebehandelaar; dyslexiebehandelaar<br />

ONL; dyslexiecoach; educatief consulent cultuurcentrum; eigen bureau voor remedial teaching<br />

en studiebegeleiding; gepensioneerd taalkundige en docent Nederlands; huiswerkbegeleider;<br />

ICT Coördinatie Antwerpen; leraar secundair onderwijs; student Lerarenopleiding<br />

Lager; taaldocent Pabo Thomas More; ik werk voor de cambiowezen; inspecteur; interesse<br />

hebbende; intern begeleider; intern begeleider basisonderwijs; intern begeleider basisonderwijs<br />

/ taalkundige; intern begeleider PO; invalleerkracht; lector lerarenopleiding; leerplanontwikkelaar;<br />

leraar in het mbo-onderwijs; leraar Nederlands in het mbo; lerarenopleider;<br />

lerarenopleider; lerarenopleider aan de universiteit; lerarenopleider bachelor lager onderwijs;<br />

lerarenopleider lager onderwijs; lerarenopleider Nederlands; lerarenopleider primair<br />

onderwijs; lerarenopleider tweedegraadslerarenopleiding Nederlands; lerares Nederlands<br />

tertiair onderwijs; logopedist (5x); logopedist sbo-school; logopedist/dyslexiespecialist (2x);<br />

logopediste in het buitengewoon onderwijs type 1 en 8 in België; ik heb ieder schooljaar<br />

pag. 63


pag. 64<br />

meerdere spellinggroepjes; maatschappelijk werkster; medebehandelaar dyslexie; docent<br />

Pabo; nt2; NT2-begeleider primair onderwijs; NT2-specialist; dyslexiespecialist; onderwijsassistent<br />

en student Pabo; onderwijsonderzoeker; onderzoek, psycholinguistiek, taaldidactiek;<br />

onderzoeker taalonderwijs; redacteur en eindredacteur van een landelijke website de lerarenopleidingen<br />

betreffende en notities schrijven als beleidsondersteuner van een hogeschool;<br />

rt master sen; student; student lerarenopleiding Nederlands; studente Nederlands;<br />

systeemspecialist Oracle; taal- en rekencoördinator MBO Zadkine, projectleider AVO-team<br />

LOC West; taalcoördinator; tekstschrijver; uitgever; xyx.<br />

Uit de antwoorden op de vraag Waar woont u? blijkt dat 61% (231/380) in Nederland woonachtig is,<br />

34% (130/380) in Vlaanderen en 2,5% (9/380) in Suriname. Daarnaast zijn er 37 deelnemers die hun<br />

vragenlijst afzonderlijk naar de NTU hebben opgestuurd, zie bijlage H. De overige deelnemers zijn<br />

woonachtig in België (4x), Curaçao (1x), Duitsland (2x) en de Verenigde Staten (3x).<br />

Uit Wat is uw leeftijd? blijkt dat 3% jonger is dan 25 jaar, 36% tussen de 26 en 46 jaar oud is, 60%<br />

tussen de 46 en 65 jaar, en 2% ouder dan 65 jaar.<br />

De antwoorden op de vragen, algemeen overzicht<br />

De volgende figuren geven de uitkomsten weer van de vragen die op een vijfpuntsschaal konden<br />

worden beantwoord. De kolommen geven in percentages de verdeling van de antwoorden op de<br />

vijfpuntsschaal aan, rechts daarvan staat achtereenvolgens de inhoud van de schaal, het aantal antwoorden,<br />

het gemiddelde van de antwoorden met de standaarddeviatie tussen haakjes en het aantal<br />

en percentage positieve antwoorden. Het gemiddelde ligt minimaal bij 1 (alle deelnemers kiezen het<br />

eerste rondje van de schaal) en maximaal bij 5 (alle deelnemers kiezen het laatste rondje van de<br />

schaal). Het aantal en percentage positieve antwoorden is de som van het uiterst positieve antwoord<br />

en het gematigd positieve antwoord (1 en 2 op de schaal, of 4 en 5, al naargelang de invulling van de<br />

vijfpuntsschaal).<br />

percentage<br />

percentage<br />

Vraag 1. Wat is uw algemene indruk van de verrijkte Woordenlijst?<br />

antwoord 1 2 3 4 5<br />

Schaal:<br />

1=negatief<br />

3=geen mening<br />

5=positief<br />

n=380<br />

Gemiddeld 4.5 (±0.8)<br />

346 positieve antwoorden, 91%<br />

Vraag 2. Vond u het voorbeeldmateriaal voldoende duidelijk?<br />

antwoord 1 2 3 4 5<br />

Schaal:<br />

1=duidelijk<br />

3=geen mening<br />

5=onduidelijk<br />

n=372<br />

Gemiddeld 1.6 (±1.0)<br />

324 positieve antwoorden, 87%


pag. 65<br />

percentage<br />

percentage<br />

percentage<br />

percentage<br />

Vraag 3. Uw waardering voor de informatie bij vormen (meervoud, verkleinwoord,<br />

werkwoordsvormen) is:<br />

antwoord 1 2 3 4 5<br />

Schaal:<br />

1=positief<br />

3=geen mening<br />

5=negatief<br />

n=368<br />

Gemiddeld 1.4 (±0.8)<br />

339 positieve antwoorden, 92%<br />

Vraag 4. Uw waardering voor de informatie bij uitleg (spellingregels bij het gevonden<br />

woord) is:<br />

antwoord 1 2 3 4 5<br />

Schaal:<br />

1=positief<br />

3=geen mening<br />

5=negatief<br />

n=368<br />

Gemiddeld 1.7 (±1.0)<br />

315 positieve antwoorden, 86%<br />

Vraag 5. Uw waardering voor de informatie bij niveau (de moeilijkheidsgraad van<br />

het woord) is:<br />

antwoord 1 2 3 4 5<br />

Schaal:<br />

1=positief<br />

3=geen mening<br />

5=negatief<br />

n=367<br />

Gemiddeld 2.0 (±1.2)<br />

260 positieve antwoorden, 70%<br />

Vraag 6. Uw waardering voor de informatie bij andere (andere woorden met dezelfde<br />

spellingproblemen) is:<br />

antwoord 1 2 3 4 5<br />

Schaal:<br />

1=positief<br />

3=geen mening<br />

5=negatief<br />

n=367<br />

Gemiddeld 1.9 (±1.1)<br />

278 positieve antwoorden, 76%


pag. 66<br />

percentage<br />

Vraag 7. Ziet u zichzelf als toekomstige gebruiker van de verrijkte elektronische<br />

Woordenlijst?<br />

antwoord 1 2 3 4 5<br />

Schaal:<br />

1=ja<br />

3=geen mening<br />

5=nee<br />

n=366<br />

Gemiddeld 1.5 (±0.9)<br />

323 positieve antwoorden, 88%<br />

Vraag 8, Zo ja, welk gebruik denkt u te gaan maken van de verrijkte Woordenlijst? sluit aan bij de<br />

vorige vraag. Deze vraag werd door 366 deelnemers beantwoord. Het ging om een meerkeuzevraag,<br />

waar meer antwoorden op mogelijk waren, zie Tabel 2. Men koos vaker naslagwerk voor uzelf (83%)<br />

dan naslagwerk om leerlingen naar te verwijzen (73%). De helft van de deelnemers zou de informatie<br />

ook gebruiken als bron voor toetsen of dictees, en als bron voor te ontwikkelen onderwijsmateriaal.<br />

antwoordmogelijkheid aantal percentage<br />

naslagwerk om leerlingen naar te verwijzen 266 73%<br />

naslagwerk voor uzelf 304 83%<br />

bron voor toetsen/dictees 187 51%<br />

bron voor te ontwikkelen onderwijsmateriaal 198 54%<br />

anders 45 12%<br />

Tabel 2: Aantal en percentage van de deelnemers die een bepaald gebruik aankruisten.<br />

(De percentages tellen niet op tot 100% omdat deelnemers meer dan een antwoord<br />

konden geven.)<br />

De toelichting bij het gebruik<br />

Veertig deelnemers benutten de mogelijkheid om toelichting te geven bij het gebruik van de verrijkte<br />

Woordenlijst. De lijst van opmerkingen is hieronder opgenomen, alfabetisch genummerd. Een tiental<br />

opmerkingen is negatief. De uitleg is te moeilijk (l) of geeft een overdaad aan informatie (o, jj, kk),<br />

maakt het onnodig moeilijk (j) en geeft geen duidelijk beeld (g, v). Liever de regels laten leren dan<br />

een naslagwerk laten gebruiken (o). Informatie over het niveau is volstrekt onnodig (ff). Het gebruik<br />

van letters in plaats van fonetische tekens kan verwarrend zijn (w). Een deelnemer gebruikt liever het<br />

Witte Boekje (h).<br />

Er zijn meer veel positieve opmerkingen. Ze betreffen de uitspraak (a, ff), de inzetbaarheid bij remediëring,<br />

voor dyslectische leerlingen en NT2-leerlingen (a,b, k, m, u, hh, nn), bij het onderwijs aan<br />

studenten van de lerarenopleidingen (kk), het zelfstandig gebruik in de klas of door met name oudere<br />

leerlingen (f, n, t, aa, mm), bron van informatie voor collega’s van andere vakken (dm p, s), lesmateriaal,<br />

verdiepingsstof of herhalingsstof (c, i, y, cc), mogelijke bron van onderzoek (bb) en verbetering<br />

van de didactiek (ll) of als leidraad voor de leergangen (r).<br />

Er is een vraag over de niveaubepaling en het verband met de referentieniveaus (z). Er is een zorgelijke<br />

uiting over de bewoording die mogelijk anders is dan in de gebruikte spellingmethodes (jj), maar<br />

er wordt ook aan de verrijkte Woordenlijst gedacht als mogelijke bron van standaardisatie van de<br />

terminologie (e).


pag. 67<br />

leraar basisonderwijs / primair onderwijs<br />

a zelf te ervaren hoe je meerdere voorbeelden van een min of meer moeilijke spelling kan vinden.<br />

Een verrijking voor je spellingsonderwijs, omdat er meer informatie staat met name ook<br />

op uitspraakgebied. Voor dyslectische kinderen een hulpje. Kortom alle lof voor deze ontwikkeling,<br />

ga er zeker gebruik van maken.<br />

b Zeer bruikbaar voor dyslectische leerlingen. Een prima manier om regels etc. terug te vinden.<br />

Je kunt het beschouwen als een zeer uitgebreide steunkaart waar ze alles in opzoeken. Wat<br />

een geweldige ondersteuning!!<br />

c om makkelijk analoge woorden te vinden zodat de kinderen het niet als 'uit het hoofd' te leren<br />

woorden zijn. Het bepalen van de 'te kennen' woorden aan de hand van de dl<br />

d bron voor collegae<br />

leraar Nederlands in het voortgezet / secundair onderwijs<br />

e Deze verrijkte woordenlijst kan in elk van de vier gevallen gebruikt worden. Hopelijk wordt dit<br />

naslagwerk zo algemeen gebruikt dat zoveel mogelijk mln e a deze terminologie gebruiken.<br />

f zelfstandig werk van de leerlingen bevorderen en in groepswerk zelf spellingproblemen laten<br />

oplossen<br />

g Ik heb nog geen duidelijk beeld van wat ik ermee zou kunnen...<br />

h Ik gebruik al het Witte Boekje; dat voldoet meer dan uitstekend. Het Groene Boekje kan wat<br />

mij betreft verdwijnen.<br />

i Verdiepingsstof voor de goede leerling, herhaling voor de zwakkere leerling. De opdrachten zijn<br />

daarop aan te passen.<br />

j Wat een nationaal-dictee-gekte! Die arme leerlingen in Nederland en België hebben allemaal al<br />

het idee dat de spelling heel moeilijk is en dat wordt door deze idiote uitbreiding van het Groene<br />

Boekje alleen maar bevestigd! Het zijn leerlingen, geen taalkundigen! Ook voor mij als tekstschrijver<br />

zie ik geen enkel voordeel in deze zwaar theoretische uitbreiding.<br />

k bij aanbieden remediëring<br />

l Hier kun je leerlingen van het vo niet naar verwijzen. De informatie is veel te moeilijk voor hen.<br />

m Ik heb de woordenlijst nog nooit gebruikt maar denk dat ik hem goed kan inzetten in het NT2onderwijs<br />

dat ik geef.<br />

n Middel om in klas te gebruiken.<br />

o Ik zie mijzelf niet als gebruiker. Als docent weet je deze informatie. Als je de leerlingen dit voorlegt,<br />

worden ze overvoerd. Ik vind dit dus geen goed idee. Beter is het te zorgen voor goed<br />

opgeleide leerkrachten en docenten, die hun leerlingen de spellingregels zo aanleren dat zij<br />

deze uit het hoofd en correct kunnen gebruiken en toepassen.<br />

p Bron voor collega's van andere vakken die taalverzorging mee willen nemen in de beoordeling<br />

van leerlingenwerk.<br />

q Sorry, ik heb de eerste vijf vragen verkeerd beantwoord. Ik wilde een positieve feedback geven,<br />

maar zag pas te laat dat uiterst rechts 'negatief' stond. Ik vond alles goed, maar betreur het dat<br />

verwezen wordt naar klas 1, klas 2 enz. voor het Belgische onderwijssysteem i.p.v. naar het<br />

eerste, tweede enz. leerjaar zoals in België gebruikelijk is.<br />

remedial teacher / leraar speciaal onderwijs<br />

r Het zou een ideaal instrument vormen voor het taalbeleid op school: door de niveauaanduiding<br />

kunnen woorden bijv. over de leerjaren verdeeld worden.<br />

s als ondersteuning bij cursussen en studiedagen voor collega's waarbij spelling centraal staat<br />

t Bron waarmee leerlingen die problemen hebben met spelling en door een RT'er niet individueel<br />

kunnen worden geholpen vanwege de hiermee gemoeide kosten, mogelijk zelfstandig kun-


pag. 68<br />

nen gaan leren.<br />

u duidelijk hulpmiddel om spellingsregels uit te kunnen leggen binnen de RT<br />

v Hoewel nee ingevuld zal ik woordenlijst.org blijven gebruiken ook al is het met deze onduidelijke<br />

uitleg. Onduidelijk denk ik vooral voor de leerling. Daarnaast denk ik in het bijzonder voor<br />

leerlingen met een spellingsprobleem.<br />

ontwikkelaar / auteur / uitgever van lesmateriaal<br />

w Eigenlijk wens ik de verrijkte woordenlijst niet in deze vorm te (laten) gebruiken. Om verder te<br />

kunnen, moet ik hier toch wat invullen ... Ik vrees dat de hoeveelheid informatie en het gebruik<br />

van letters i.p.v fonetische tekens om een uitspraak te visualiseren tot grotere verwarring zal<br />

leiden. De gegeven info is voor mij niet relevant in een naslagwerk als het Groene Boekje.<br />

onderwijsadviseur / pedagogisch begeleider<br />

x Onze eigen dochter...<br />

y Naslagwerk voor de leraren bij opmaken van lesmateriaal.<br />

z Ben benieuwd hoe de niveaubepaling per woord zich verhoudt met de indeling van s.l.o. per<br />

categorie bij hun uitwerking van de referentieniveaus. De niveaubepaling waarbij wordt aangegeven<br />

in welk leerjaar woorden kunnen worden aangeboden, is handig voor methodemakers<br />

en voor scholen.<br />

aa Gebruik voor meer bewustmaken bij de begeleiding van vooral oudere leerlingen. (n.b. klas 5 is<br />

echt ouderwets, alleen groep7!)<br />

bb bron voor samen te stellen onderzoeksinstrumenten<br />

toetsontwikkelaar<br />

cc Om extra voorbeelden te vinden van een woord als dat in de lessen aan de orde komt.<br />

dd plug geïnstalleerd, site vernieuwd maar kan filmpje niet zien alleen verder klikken,jammer. dus<br />

dit formulier geeft geen valide informatie<br />

ee Als ik nog actief was, zou ik die lijst voor die verschillende doeleinden (laten) gebruiken.<br />

overige vakmatig betrokken bij het spellingonderwijs<br />

ff Ik schrijf dit hier alvast, omdat ik niet weet of ik het verder nog kwijt kan. De uitspraak vind ik<br />

nuttig bij alle woorden. De spellingregel(s) expliciteren vind ik alleen nuttig bij moeilijke regels<br />

(bv. tussenletters in samenstellingen, vervoeging van Engelse werkwoorden) of uitzonderingsregels.<br />

Het niveau is volstrekt onnodig. Elke leraar moet zelf uitmaken of een bepaald woord<br />

nuttig is voor zijn leerlingen.<br />

gg naslagwerk om scholen op te attenderen als AB-er<br />

hh Gebruiken tijdens spellingstherapie.<br />

ii niet geschikt voor leerlingen door overdaad aan informatie<br />

jj Voor leerlingen in het basisonderwijs is het teveel informatie. Ze gaan hierin verzuipen. Ook is<br />

het een probleem dat de bewoording in de uitleg anders is dan de bewoording die zij in hun<br />

spellingsmethode leren.<br />

kk studenten lerarenopleiding<br />

ll verbeteren van de gangbare spellingdidactiek<br />

mm Mijn studenten kunnen hier veel informatie uit halen om zelf didactisch beter te kunnen handelen.<br />

niet vakmatig betrokken bij het spellingonderwijs<br />

nn Selectie van spellingwoorden voor kinderen met dyslexie. Aangezien de spelling aanleren voor<br />

hen zoveel meer tijd vraagt is beperking tot regels die vaak voorkomen van belang.


De antwoorden per beroepsgroep<br />

Het is denkbaar dat de waardering voor de verrijkingen van de Woordenlijst afhangt van iemands<br />

vakmatige betrokkenheid bij de spelling. Vandaar dat aan de deelnemers is gevraagd of ze vakmatig<br />

verbonden zijn aan het spellingonderwijs en wat hun beroepsmatige activiteiten zijn. In Tabel 3 zijn<br />

de gemiddelde oordelen per beroepsgroep weergegeven, waarbij deelnemers die meer dan een enkele<br />

beroepsmatige activiteit aangaven, zijn opgenomen bij de kleinste groep. Bijvoorbeeld, iemand<br />

die zowel leraar is als toetsontwikkelaar, is gerangschikt bij de toetsontwikkelaars.<br />

pag. 69<br />

leraar basisonderwijs / primair onderwijs (n=90/94)<br />

leraar Nederlands in het voortgezet / secundair onderwijs (n=121/124)<br />

1. algemene indruk 1,4 1,7 1,5 1,7 1,3 1,5 1,5 1,7<br />

2. voorbeeldmateriaal duidelijk? 1,5 1,5 1,8 1,5 1,7 1,9 1,6 1,6<br />

3. waardering vormen 1,3 1,4 1,4 1,2 1,3 1,3 1,6 1,5<br />

4. waardering uitleg 1,5 1,8 1,8 2,0 1,5 1,5 1,6 1,6<br />

5. waardering niveau 1,8 2,2 1,7 2,5 1,9 1,8 2,0 2,2<br />

6. waardering andere woorden 1,6 2,1 1,9 2,0 1,6 2,1 2,0 1,8<br />

7. toekomstige gebruiker? 1,4 1,6 1,4 1,6 1,3 1,5 1,5 2,0<br />

naslagwerk leerlingen 77% 79% 81% 71% 73% 31% 75% 39%<br />

naslagwerk voor uzelf 88% 83% 96% 48% 81% 85% 85% 82%<br />

bron voor toetsen of dictees 56% 56% 59% 29% 42% 69% 53% 21%<br />

bron onderwijsmateriaal 46% 52% 59% 81% 77% 54% 60% 36%<br />

anders, namelijk... 4% 12% 19% 10% 19% 23% 20% 14%<br />

remedial teacher / leraar speciaal onderwijs (n=27/28)<br />

Tabel 3. De oordelen per beroepsgroep (gemiddelden) en het gebruik dat iemand denkt te gaan<br />

maken van de verrijkte Woordenlijst (percentages).<br />

Toelichting bij tabel 3: de eerste rij omschrijft de beroepsgroepen met het aantal deelnemers per<br />

groep. Wanneer het aantal deelnemers varieert omdat iemand niet alle vragen heeft ingevuld, wordt<br />

dat aangegeven, bijvoorbeeld n=90/94 wil zeggen er tussen de 90 en 94 antwoorden zijn verstrekt.<br />

Daaronder volgen voor de 7 vragen het gemiddelde van de vijfpuntsschaal (hier is steeds 1 het positieve<br />

antwoord, en 5 het negatieve of ontkennende antwoord) en percentages voor het gebruik dat<br />

ontwikkelaar / auteur / uitgever van lesmateriaal (n=21)<br />

onderwijsadviseur / pedagogisch begeleider (n=26)<br />

toetsontwikkelaar (n=13)<br />

overige vakmatig bij het spellingonderwijs betrokkene (n=40/45)<br />

niet vakmatig betrokken bij het spellingonderwijs (n=28/29)


iemand denkt te gaan maken van de verrijkte Woordenlijst. De deelnemers konden meer vormen van<br />

gebruik aankruisen, zodat de percentages niet optellen tot 100%. Merk op dat de aantallen deelnemers<br />

per groep vaak klein zijn.<br />

De tabel laat zien dat de algemene waardering per beroepsmatige activiteit niet ver uiteenloopt en<br />

dat de groepen deelnemers aan dit onderzoek positief gestemd zijn. Een gemiddelde van 1 zou betekenen<br />

dat iedereen het uiterst positieve uiteinde van de schaal heeft gekozen; een gemiddelde van 3<br />

zou betekenen dat het oordeel positief noch negatief uitvalt, omdat ‘de stemmen staken’. De gemiddelden<br />

zijn zozeer met elkaar in overeenstemming, dat we een statistische analyse achterwege laten.<br />

Het hoogste (dus minst positieve oordeel) van alle vragen betreft de niveau-aanduiding. Met een<br />

gemiddelde van 2,5 zijn daarover de 21 ontwikkelaars van lesmateriaal (of auteurs/uitgevers daarvan)<br />

het minst positief, maar nog steeds gemiddeld niet negatief gestemd. Deze groep geeft ook aan<br />

dat ze de verrijkte Woordenlijst minder vaak voor zichzelf zullen gebruiken, maar daarentegen weer<br />

heel vaak voor het ontwikkelen van lesmateriaal.<br />

In de rechterkolom staan de oordelen van de 28 of 29 deelnemers die niet beroepsmatig bij de spelling<br />

betrokken zijn. Ook die groep denkt van de verrijkte Woordenlijst gebruik te gaan maken, al is<br />

dat wat minder dan de overige groepen.<br />

De antwoorden van de uitgeverijen<br />

Er zijn zeven uitgeverijen benaderd, die ook alle zeven een reactie hebben willen geven.<br />

Uitgeverij 1<br />

Na een eerste telefonisch gesprek overleg met het team dat methoden ontwikkelt. De uitkomst<br />

daarvan meegedeeld in een tweede gesprek. Het blijkt dat deze uitgeverij zelf al iets dergelijks heeft<br />

ondernomen. Zij weten dat het een flinke klus is, eigenlijk onmogelijk (ze veronderstelden dat het<br />

een geheel handmatig ontwikkeld gegevensbestand zou zijn). Ook denken ze dat er veel geld van de<br />

belastingbetaler mee gemoeid zal zijn. Het is een nuttige onderneming, maar deze uitgever zal er<br />

geen gebruik van maken, want zo’n soort gegevensbestand wordt op dit moment niet gemist. Er was<br />

enige twijfel over of de verrijking van de woordenlijst een methode zou zijn.<br />

Uitgeverij 2<br />

Deze schriftelijke reactie nemen we hier letterlijk op:<br />

Ik heb naar het voorstel gekeken en ben onder de indruk van de mogelijkheden. Ik ben<br />

zelf een fervent gebruiker van het online Groene Boekje, vandaar dat ik met interesse<br />

naar de uitleg gekeken heb. Voor mij als neerlandicus en voor mijn auteurs met dezelfde<br />

achtergrond zou deze uitbreiding fantastisch zijn. Als ik het zo zie, biedt het alles: spelling,<br />

uitspraak, gebruik, moeilijkheidsgraad etc.<br />

pag. 70<br />

Dat is echter naar mijn idee ook meteen de valkuil voor een succesvol gebruik in het onderwijs,<br />

en dan met name in het onderwijs in de onderste lagen van het vmbo. Bij het<br />

schrijven voor deze leerlingen maken wij heel bewuste keuzes van wat we wel en wat we<br />

niet doen. We nemen soms ook de beslissing om iets niet volledig of niet volgens de letter<br />

der wet te behandelen, omdat die leerlingen daar toch niet zo veel aan hebben.<br />

Als de woordenlijst al deze uitbreidingen zou krijgen, vraag ik me af of leerlingen hier<br />

nog wel gebruik van gaan maken. Eerlijk gezegd zou ik dat jammer vinden, omdat we ze<br />

juist aanleren woorden op te zoeken als ze twijfelen. En aangezien online woordenboeken<br />

zoals die van Van Dale maar een beperkt aantal woorden vrijgeeft verwijzen we regelmatig<br />

naar de woordenlijst.


pag. 71<br />

Een voorbeeld is de aanduiding van het woordniveau: voor de doelgroep waarvoor wij<br />

schrijven is dit veel te veel en te specifieke informatie. Voor docenten die bezig zijn met<br />

Taalbeleid is het natuurlijk wel waardevolle informatie en zeker ook voor onze educatieve<br />

auteurs die hierop hun lijn Woordenschat kunnen baseren. Maar het is dus de vraag<br />

of al deze gedetailleerde informatie voor iedereen relevant is.<br />

Onze ervaring leert overigens ook dat dit soort aanduidingen altijd enorm ‘rumoer’ opleveren;<br />

‘waarom is dat woord/deze normering/die etc nou moeilijker/zwaarder/makkelijker<br />

dan…’. Ik hoop dat u zich daar verre van kan houden …<br />

Ik denk dat er bijvoorbeeld met een marktonderzoek goed gekeken moet worden naar de<br />

behoefte: waar willen mensen woordenlijst.org voor gebruiken? Als een woordenboek?<br />

Als vraagbaak a la de site van Onze Taal? (NB goede zoekfunctie!) Als spellingchecker a<br />

la taaladvies.net? (NB moet je al een stuk geleerder voor zijn.)<br />

Het succes van de toepassing voor het onderwijs ligt er denk ik dus in keuzes te maken:<br />

de opties die er nu zijn, zijn te veel en zullen alleen neerlandici en andere frikken aanspreken,<br />

die het nou juist niet echt meer nodig hebben. Maar die er wel veel plezier aan<br />

zullen beleven, dat is duidelijk!<br />

Ik ben erg benieuwd naar de keuzes die gemaakt zullen worden. Veel succes met de afronding<br />

van het <strong>rapport</strong>!<br />

Uitgeverij 3<br />

Deze uitgeverij is zo enthousiast over de mogelijkheden van de verrijking, dat ze het direct zelf zouden<br />

willen overnemen.<br />

Uitgeverij 4<br />

“Alles waar het onderwijs bij gebaat is, moet gedaan worden”, is de eerste reactie, maar er moeten<br />

geen dingen worden vastgelegd waar het de didactische invasie betreft. Daarmee wordt bedoeld dat<br />

de Woordenlijst zou gaan dicteren hoe de spelling onderwezen moet worden. Na nader overleg te<br />

hebben met collega’s volgt een uitgebreid schriftelijk bericht:<br />

Het verrijkingsplan kan toegevoegde waarde hebben als het algemeen belang wordt ondersteund.<br />

Dat betekent dat de informatie objectief en betrouwbaar moet zijn. Het<br />

Groene boekje is een autoriteit en de toegevoegde info zal dus ook dit niveau moeten halen.<br />

Bij 'woordvormen' en de 'andere woorden' met dezelfde spellingproblematiek is dit<br />

in een objectieve vorm waar te maken. De vraag is of dit bij 'uitleg' en 'moeilijkheidsgraad'<br />

ook kan. De voorbeelden in de presentatie die gaan over 'uitleg' geven aan dat er<br />

behoorlijk wat discussieruimte gaat ontstaan. Ten eerste over wat nu precies de spellingproblemen<br />

in een woord zijn en ten tweede hoe de oplossing beredeneerd kan worden.<br />

Er is veel ruimte voor interpretaties. Dit is eveneens het geval als het gaat om de<br />

moeilijkheidsgraad. Bestaande leerplannen verschillen zodanig van elkaar dat de uiteindelijke<br />

keuzes arbitrair zijn. Daarnaast veranderen leerplannen voortdurend en dat verhoudt<br />

zich niet tot het Groene boekje.<br />

Ons advies is om 'uitleg' en 'moeilijkheidsgraad' niet op te nemen. Het biedt een schijnoplossing.<br />

Het legt subjectieve zaken vast die vervolgens een rem gaan worden op de innovatie<br />

van de spellingdidactiek. Uitleg hoort thuis in didactisch spellingmateriaal en<br />

moet breder doordacht zijn dan vanuit het perspectief van een woordenlijst. Het moet<br />

gebaseerd zijn op een goed doordachte leerlijn. De 'moeilijkheidsgraad' lijkt een perspectief<br />

te bieden voor deze leerlijn, maar daarvoor is de onderbouwing vanuit leerplannen te<br />

zwak.


Uitgeverij 5<br />

Deze uitgever vindt de Verrijkte Woordenlijst "zeker zeer nuttig, absoluut." Hun taalmethode heeft<br />

als overkoepelende strategie: opzoeken bij twijfel. Maar als je het lastige woord dan opzoekt (werkwoordsvormen,<br />

verkleinvormen) dan vind je het niet. Bij het Groene Boekje is dan altijd ook nog een<br />

woordenboek nodig. Het zou erg fijn zijn als er speciaal voor het onderwijs ook een beperkte lijst<br />

was.<br />

Het raadplegen/opzoeken wordt steeds belangrijker. Voor individuele uitgeverijen is het ondoenlijk<br />

woordenlijsten bij te houden (zoals nu gebeurt bij taalmethoden), daarom is het positief als de Taalunie<br />

dit kan doen.<br />

Uitgeverij 6<br />

Een onmiddellijk enthousiaste reactie: "een zeer goed idee!"<br />

Na doorvragen vraagt de uitgever extra aandacht voor de niveaubepaling, die wat hem betreft niet<br />

gelijk zou moeten zijn voor Vlaanderen en Nederland (niet vanuit NL moet worden bepaald).<br />

Helemaal aan het eind blijkt dat hij ook de enquête heeft ingevuld, en zo al redelijk op de hoogte was<br />

van de Verrijkte Woordenlijst. Behalve zorgvuldigheid bij de niveaubepaling moet de Taalunie dit<br />

project vooral doorzetten.<br />

Uitgeverij 7<br />

Een mondelinge reactie. Deze uitgever had het toegezonden materiaal gelezen en is 'uiteraard' voorstander<br />

van het verder ontwikkelen van de Verrijkte Woordenlijst – alle extra informatie van de Taalunie<br />

is zeer welkom. Het is erg nuttig omdat online informatie steeds belangrijker wordt. Er zijn verder<br />

geen op- of aanmerkingen naar aanleiding van het toegestuurde. Eventueel kan verder contact<br />

worden opgenomen met XXX, omdat die verantwoordelijk is voor de redactie.<br />

De opmerkingen tot slot<br />

Van de mogelijkheid om aan het eind opmerkingen te plaatsen hebben 188 deelnemers gebruikgemaakt.<br />

We nemen hier alle opmerkingen op, enerzijds om het enthousiasme dat eruit spreekt, anderzijds<br />

omdat het gaat om opmerkingen van ter zake deskundigen. De opmerkingen zijn gegroepeerd<br />

op grond van de vakbetrokkenheid van de deelnemers en daarna genummerd. Deze nummering<br />

wordt gebruikt in de volgende paragraaf waar de opmerkingen van commentaar worden voorzien.<br />

De opmerkingen zijn geanonimiseerd. Evidente spelling- of typefouten zijn vaak verbeterd ter bevordering<br />

van de leesbaarheid.<br />

pag. 72<br />

leraar basisonderwijs / primair onderwijs<br />

1 Aangeven wanneer een woord gebruikt kan worden is erg afhankelijk van de spellingmethode<br />

die men in de klas gebruikt. Er zit nogal wat verschil in per methode wanneer een bepaalde<br />

moeilijkheid aangeboden wordt . Voor de lijst dus moeilijk om te zeggen wanneer een woord<br />

kan. Nu al merk ik soms dat bijv. bij Cito-toetsen moeilijkheden gevraagd worden die in de<br />

methode nog niet of nauwelijks aan bod gekomen zijn. Wat is dan de norm ? Cito ? Dat moet<br />

er wel bij vermeld worden lijkt mij. Voor beter spellen is: www.beterspellen.nl of beetje spellen.nl<br />

erg geschikt. Daar is allerlei uitleg van spellingregels te vinden. die gebruik ik als ik echt<br />

dingen zoek op spellinggebied. De woordenlijst van de Taalunie gebruik ik alleen om de<br />

schrijfwijze te checken als ik twijfel, dat zijn dan meestal de onthoudwoorden zoals c/k problemen.<br />

2 Ik weet niet of het dan ook mogelijk is om bv. de woorden per niveau er uit te halen. Misschien<br />

is het nogal omslachtig om ook effectief te gaan gebruiken.<br />

3 Hoe het woord wordt uitgesproken zou ik persoonlijk tussen haakjes schrijven zodat leerlingen<br />

zeker weten dat dit geen correcte spelling is. Ook vind ik dat je bij samenstellingen geen


pag. 73<br />

lettergroepen zoals ell mag benoemen. Deze letters zijn tenslotte afkomstig van twee verschillende<br />

woorden.<br />

4 Het instapniveau zou je ook aan kunnen geven op de manier van Cito: begin groep 4 =B4,<br />

midden=M4 eind=E4. De meeste Nederlandse juffen werken met dit systeem, denk ik. De<br />

moeilijkheidsgraad is vaag: "Is moeilijkheidsgraad 88 nou te hoog gegrepen voor instapniveau<br />

60?" Je zou kunnen denken dat ze gelijk zouden moeten zijn, omdat het beide cijferreeksen<br />

tot 100 zijn.<br />

5 Dit is een goede ontwikkeling en geeft het groene boekje een meerwaarde, die het tot nu nog<br />

niet gekend heeft. Je kunt zo de digitale mogelijkheden nog meer uitbreiden. Voor het onderwijs<br />

zou het het mooiste zijn als er per woordsoort ook nog oefeningen bij geleverd konden<br />

worden met betrekking tot spelling en ook met betrekking tot woordenschat. Misschien is dat<br />

iets voor het onderwijs om aan te geven en eraan te koppelen, of voor een volgende vernieuwingsronde.<br />

6 prima<br />

7 Ik vind de moeilijkheidsgraad met uw huidige getallenstelsel onduidelijk, omdat u niet uitgaat<br />

van een schaal 1-10, maar het koppelt aan de groepen, terwijl men in Vlaanderen anders telt,<br />

bijvoorbeeld. Mijn voorkeur zou hebben het werken met max. 5 sterren, en leeftijd oid, of<br />

onder-, midden- en bovenbouw...immers zijn niet alle leerlingen even snel, en sommigen juist<br />

erg snel, als u begrijpt wat ik bedoel. Ik zou het als leerling van groep 6 niet leuk vinden als ik<br />

iets opzoek en er staat bij dat het een groep-4-woord is.<br />

8 Goed om te merken dat ook hier weer de regels terug komen die we op de basisschool gebruiken.<br />

Ik maak regelmatig gebruik van het groene boekje, ook om de kinderen te leren hun<br />

eigen antwoorden te controleren.<br />

9 Deze vernieuwing ziet er goed, duidelijk en overzichtelijk uit. Ik denk wel dat de termen misschien<br />

aangepast zouden moeten worden in de regels. In het basisonderwijs praten we bijvoorbeeld<br />

wel over lange en korte klank en daarom 1 of 2 medeklinkers of Jantje Snoeper,<br />

medeklinkerverdubbeling, dubbelvormen enz. Misschien dat er ook eenduidigheid over de<br />

regels kan komen.<br />

10 Het zou prettig zijn als de moeilijkheidsgraad overeen zou komen met de Didactische Leeftijd.<br />

Moeilijkheidsgraad 25 betekent dan halverweg groep 5 ipv halverweg groep 4 nu. Vr. gr.<br />

11 De uitleg is duidelijk en ik denk ook dat leerlingen hier goed mee uit de voeten kunnen.<br />

12 Ik denk dat dit een zeer waardevolle aanvulling is!<br />

13 Wat is een FIMPJE bekijken. Taaladvies met spellingsfouten????<br />

14 waarom dan ook niet de herkomst aangeven bij leenwoorden, of de etymologie?<br />

15 Gefeliciteerd. Ik hoop dat het ook daadwerkelijk tot uitvoering komt. Voor anderstaligen is dit<br />

van bijzonder belang en kan anderstaligen ook goed helpen met de tweede taal. Nogmaals<br />

gefeliciteerd en hoop spoedig hiervan gebruik te kunnen maken.<br />

16 Wellicht is het bij 'uitleg' ook mogelijk om het waarom toe te lichten, zodat leerlingen de website<br />

ook geheel zelfstandig kunnen gebruiken om bijvoorbeeld thuis te oefenen. In het basisonderwijs<br />

is vooral werkwoordspelling iets dat als lastig beschouwd wordt, is mijn ervaring.<br />

Het zou fijn zijn als de uitleg dan iets uitgebreider is. Bij de verleden tijd van overreden bijvoorbeeld<br />

het volgende: ik-vorm + de = overreed + de = overreedde (de regel van 't exfokschaap<br />

toelichten is wellicht ook een goed idee!) Bij de bijvoeglijke vorm geldt over het algemeen<br />

de regel "zo kort mogelijk schrijven", daarom wordt het geschreven met 1 'e' en 1 'd'.<br />

Het is slechts een suggestie. Ik vind het sowieso een zeer goed idee om de informatie uit te<br />

breiden zoals getoond is in het filmpje!<br />

17 interessant! Ik zou er graag mee aan de slag gaan.<br />

18 Voor de leerlingen op de basisschool wordt het misschienwel erg veel informatie


19 De toevoegingen in het elektronisch Groene Boekje zouden mijns inziens een geweldige<br />

meerwaarde hebben. In mijn werk met dyslectische leerlingen werk ik ook met steunkaarten.<br />

Het biedt leerlingen houvast. Het opzoeken is van wezenlijk belang voor dyslectische leerlingen.<br />

In een dyslexie-behandeling kun je helaas niet alle problematieken behandelen. Dit is<br />

uiteraard afhankelijk van leeftijd. Een leerling gaat aan het einde van een behandeling met<br />

een boekje vol steunkaarten zelfstandig op pad, maar jammer genoeg natuurlijk geen volledig<br />

boekje . Wat is er dan mooier, dan een opzoekbron te hebben, waar je zelfstandig mee verder<br />

kunt. Ik zal het mijn leerlingen tzt zeker als advies meegeven! M.vr.gr. XXXX<br />

20 Sommige aspecten van onze taal hebben geen baat bij extreem veel uitleg. Leerlingen in de<br />

tweede helft van de basisschool hebben volgens mij meer aan herhaling dan aan uitleg. En<br />

laat hen vooral zelf voorbeelden zoeken, die erbij passen. Want wat je zelf vindt en ontdekt,<br />

onthoud je veel beter. De moeilijkheidsgraad is niet absoluut. Het inzicht in en het niveau van<br />

spelling is sterk afhankelijk van de taal- en spellingmethode die gehanteerd wordt. Vergelijk je<br />

methoden, dan zie je dat bepaalde spellingproblemen in de ene methode één tot twee jaren<br />

eerder of later worden aangeboden dan in de andere. Maar, ik heb slechts ervaring met spelling<br />

en leerlingen in de basisschoolleeftijd. Wellicht kijken anderen heel anders tegen de voorstellen<br />

aan.<br />

21 Hoe kan ik het elektronisch groene boekje bekijken?<br />

22 Goede aanvulling mits het overzichtelijk blijft, vooral de mogelijkheid om andere woorden<br />

met het zelfde spellingsonderwerp in oefeningen mee te nemen spreekt mij aan.<br />

23 De uitleg van de spellingregels in een methode voor het het basisonderwijs wijkt meestal af<br />

van deze uitleg en zou bij jongere kinderen en zwakke leerlingen voor verwarring kunnen zorgen.<br />

24 Dit is heel knap uitgewerkt. Proficiat<br />

25 Heel handig voor de leerlingen. Zij zullen wel aanwijzingen nodig hebben door de leerkracht<br />

omdat de uitleg vrij moeilijk beschreven is voor jonge leerlingen.<br />

26 Ik vind dit een zeer goede uitbreiding. Op deze manier kan ik duidelijk zien wanneer ik welke<br />

woorden kan aanbieden en welke woorden gebruik maken van dezelfde spellingsregels.<br />

27 als naslagwerk voor de kinderen uit het T8 onderwijs is dit veel te onduidelijk en te uitgebreid.<br />

Het zou fijn zijn moest er een kindversie bestaan. Ik zou heel graag mijn lln leren werken met<br />

het groene boekje. Want wat je zelf leert of ontdekt onthou je ook veel beter. Met kindversie<br />

bedoel ik: aantrekkelijk ogend, de mogelijk tot voorlezen van de getoonde tekst, geen overdaad<br />

aan info, duidelijk lettertype,... Voor mezelf vind ik het wel oké.<br />

28 Lijkt mij bijzonder nuttig. Doen!<br />

29 Dit geeft een ruimer beeld op de spellingsproblemen<br />

30 Dit is een waardevolle verbetering. Vnl. het waarom van de schrijfwijze en de toevoeging van<br />

een reeks gelijkaardig gespelde woorden vind ik goed bruikbaar.<br />

31 Knap initiatief!<br />

32 Ik vind deze uitbreiding een verrijking maar hoop dat kinderen van het basionderwijs vb. 5de<br />

klas daar gemakkelijk hun weg zullen in vinden.<br />

33 Prima idee en initiatief! Bespaart heel wat opzoekingswerk in andere naslagwerken.<br />

34 Bij werkwoordspelling mis ik de regels die ten grondslag liggen aan de werkwoordspelling. Het<br />

voorbeeld van 'overreedde' wordt uitgelegd als woord met dubbel d. Dit komt door de regel<br />

van werkwoordspelling (stam + de) en het is jammer dat dit niet meegenomen is bij de uitleg.<br />

35 Ik vind dit een heel goed idee en ik denk dat veel mensen hier blij mee zullen zijn!<br />

36 is er ook ruimte om een 'oefensite' aan het groene boekje te hangen. Kinderen voelen zich<br />

ernstig genomen als ze een eerder 'droge' oefening krijgen dan al de aangeboden spelvormen.<br />

pag. 74


pag. 75<br />

Veel succes<br />

37 Ik vind dit super. Zowel voor de leerkracht als voor leerlingen. Als het beschikbaar is, ga ik<br />

hiervan zeker gebruik maken. Dit is heel knap werk. Proficiat !!<br />

38 Bij de werkwoorden in de verleden is het belangrijk om ook het onderscheid met klankverandering<br />

of zonder klankverandering op te nemen. + de(n) of +te(n) mag niet toegepast worden<br />

bij ww. met klankverandering. Bij de uitleg kwam het over alsof + de(n) of +te(n) altijd van<br />

toepassing is. Ik denk dat deze bijkomende uitleg een verrijking is.<br />

39 Prima initiatief!<br />

40 Het lijkt me een duidelijk en prima ondersteuning.<br />

41 prima aanvullingen, erg overzichtelijk; hierdoor waarschijnlijk praktisch goed inzetbaar.<br />

42 ik zou graag een woordenlijst per groep zien ontstaan.los van de woordenlijsten in methodes.<br />

mocht die er zijn , hoor ik het graag. vroeger had je die van praxis ,maar deze is verouderd.<br />

43 Ik vind het een zinvolle uitbreiding!<br />

leraar Nederlands in het voortgezet / secundair onderwijs<br />

44 Dit wordt een schitterend werkinstrument.<br />

45 Zie er geweldig uit, erg overzichtelijk en een goed hulpmiddel. Het groene boekje op zich gebruik<br />

ik al jaren: wat vaak ontbreekt in een normaal woordenboek is de toevoeging welk lidwoord<br />

er bij hoort. Dit is voor onderwijs aan kinderen en volwassenen met een niet-<br />

Nederlandse moedertaal heel erg belangrijk. Ook de werkwoordvervoeging roept soms vragen<br />

op en er zijn genoeg woorden waarbij ik soms ineens twijfel over de juiste schrijfwijze. Ik kijk<br />

uit naar deze aanpassing; lijkt me een super naslagwerk!<br />

46 Prima initiatief! Mijn dochter zit op het gymnasium en heeft dyslexie. Voor haar worden<br />

woorden nu veel begrijpbaarder. Veel succes.<br />

47 Schitterend idee! Alles wordt erg duidelijk weergegeven. Ik zou het een prima werkinstrument<br />

vinden!<br />

48 Ik vind de extra informatie een zinvolle aanvulling die ik zeker goed kan gebruiken in mijn<br />

werk als docent Nederlands. Kritische kanttekening: vooral de informatie onder de knop uitleg<br />

kan veel visueler gebracht worden en eventueel worden aangevuld met audio. Dan maak je<br />

echt gebruik van de extra mogelijkheden die het internet biedt. Uitleg d.m.v. alleen tekst is<br />

vooral voor leerlingen lastig.<br />

49 In hoeverre wordt er rekening gehouden met de eisen die er gesteld worden door de leerplannen<br />

(niveau) en welke terminologie zal er gehanteerd worden? Er bestaat immers amper<br />

eenvormigheid in de gebruikte spellingterminologie.<br />

50 ik begreep niet hoe u de moeilijkheidsgraad van een woord bepaalt en hoe die gerelateerd is<br />

met in welke klas/groep je het woord kunt introduceren<br />

51 Geweldig initiatief. De moeilijkheden worden op deze manier in de context voortdurend herhaald<br />

en zichtbaar gemaakt voor de leerling. Ik zeg: DOEN.<br />

52 Opmerking over niveau: ietwat arbitrair (?). Opmerking over andere: ik zie -behalve de<br />

schrijfwijze dubbele "l"- geen enkel verband tussen nagellak en hemellichaam. Ik voel er geen<br />

associatie bij.<br />

53 Ik zou er een aanvullende grammaticale verdieping aan toe willen voegen. Met een digitale<br />

omgeving is het dan heel erg binnen handbereik om door te klikken naar grammaticale regels.<br />

Zo wordt er niet uitgelegd bij het woord 'overrede' dat dit anders geschreven wordt omdat<br />

het een bijvoeglijk naamwoord is en dus de korte vorm krijgt etc... Wel zo handig voor leerlingen<br />

om de spelling op deze wijze ook te 'snappen' i.p.v. alleen maar 'na te slaan'. Met name<br />

voor tweedetaalleerders is er ook nog veel winst te behalen in uitbreiding door uitleg. Zij begrijpen<br />

niet waarom er geschreven staat 'NAA-Ge-LAK' met dubbel A. Maar ja, dan hebben we


pag. 76<br />

het misschien over een heel andere doelgroep? Hartelijke groet en succes ermee, XXXX<br />

54 Het grootste deel van de wijzigingen vind ik overbodig; het Groene Boekje is een naslagwerk<br />

waarin je de spelling opzoekt. Woorden die net zo geschreven worden is meer geschikt voor<br />

NT2. Voor onderwijsdoeleinden zijn er voldoende ander methodes. Niveauaanduiding is voor<br />

het middelbaar onderwijs niet relevant<br />

55 Bij de knop "andere" vind ik de informatie die als eerste gegeven wordt minder interessant,<br />

maar de informatie die aan het slot gegeven wordt, vind ik juist wel weer bruikbaar Voorbeeld<br />

van andere woorden met ag: dit onderdeel zegt mij niet zoveel, maar is misschien voor docenten<br />

Nederlands als tweede taal wel weer handig, bijvoorbeeld om de uitspraak te oefenen. De<br />

voorbeelden van andere woorden met dubbele l: vind ik dan weer wel heel bruikbaar.<br />

56 veel succes<br />

57 Ik zou de cijfers van het instapniveau parallel laten lopen aan de groepsindeling van de basisschool,<br />

dat is makkelijk te onthouden (dus instapniveau 30 is gelijk aan groep 3 (bijvoorbeeld<br />

het woord aap). Tot slot: ik werk nu een aantal jaar in het vo. Ik ben erachter gekomen dat<br />

veel leerlingen veel moeite hebben met bijvoorbeeld de werkwoordspelling en andere lastige<br />

kwesties zoals koppeltekens. Havisten hebben het na 12 jaar les niet onder de knie. Ik raak er<br />

steeds meer van overtuigd dat de docenten deze slag aan het verliezen zijn. Ik vind uw project<br />

heel interessant, maar ik zou eigenlijk liever willen dat het geld besteed wordt aan een flinke<br />

discussie over een spellingvereenvoudiging. Een eenvoudige spelling: minder ergernis en meer<br />

tijd voor bijvoorbeeld begrijpend lezen! met vriendelijke groet, XXXX<br />

58 Ik zou graag bij het kopje 'persoonsvormen' nog de vermelding tt en vt zien voor de duidelijkheid.<br />

59 Interessant!<br />

60 Het lijkt mij dat de uitleg voor leerlingen/leken tamelijk moeilijk te begrijpen is. Is het mogelijk<br />

bij de samengestelde werkwoorden een bijzin als voorbeeld te geven? Bijv. opruimen: ze zegt<br />

dat ze de kamer opruimt/heeft opgeruimd. Spelling = één woord: dit blijkt tegenwoordig een<br />

veel voorkomende fout.<br />

61 De voorstellen maken het gebruik van het Groene Boekje complexer. In de huidige versie is de<br />

informatie zeer eenduidig. De uitspraak toont bv. een verkeerd woordbeeld (naagellak); dat<br />

kan als de uitspraak enkel zichtbaar wordt na een klik op een knop (of bv. een geluidsfragment<br />

is - dus zonder woordbeeld). Bij 'overrede' naast 'overreedde' heb ik dezelfde opmerking. Een<br />

gebruiker (leerling) ziet die twee vormen staan maar kent de termen niet ('voltooid deelwoord<br />

verbogen vorm' is te moeilijk). De twee vormen mogen er staan, maar dan liefst in een duidelijk<br />

voorbeeld (in een zin). De niveau-aanduiding is m.i. alleen interessant voor toets- of<br />

schoolboekenopstellers. Bovendien kan die tot discussie leiden (ik hoor sommige 'ouders' al<br />

protesteren als een woord wordt gevraagd dat 'boven' het niveau is). Ik weet trouwens niet of<br />

je het niveau zo 'wiskundig' kan benaderen zoals nu het geval lijkt (en evolueert zoiets niet<br />

heel erg - sommige woorden worden toch in bepaalde decennia meer gebruikt dan andere?).<br />

Ook de uitleg bij 'andere' schept eerder verwarring voor wie niet taalvast is (hopelijk staat die<br />

info ook 'achter' een knop). Conclusie: ik vind de uitbreiding geen goed idee, toch niet voor de<br />

gewone gebruiker. Ik geef les aan laatstejaars a.s.o. (= vwo in Nederland) en de meeste leerlingen<br />

hebben echt geen inzicht in taalregels... Hou het a.u.b. zo simpel mogelijk. Als er al een<br />

uitbreiding komt, zou ik eerder pleiten voor toevoegen van samenstellingen e.d., m.a.w. voor<br />

meer trefwoorden. Vriendelijke groeten XXXX<br />

62 Het zou een stuk minder tijd kosten als de informatie op schrift had gestaan. Lezen gaat sneller<br />

dan luisteren.<br />

63 uitleg en vormen lijkt me een verrijking en nuttig. 'andere' zie ik het nut niet zo van in. Met<br />

niveau zal ik niet veel doen, maar ik kan me voorstellen dat dit voor anderen wel handig is.<br />

64 Leuk en handig!


65 Ik gebruik zelf het elektronische Groene Boekje regelmatig als naslagwerk. Mogelijk zal door<br />

deze uitbreiding ook door anderen (inclusief leerlingen) van deze versie vaker gebruik worden<br />

gemaakt.<br />

66 Prima initiatief.<br />

67 Uitstekend. drie punten: - aangeven moeilijkheidsgraad met (grote) getallen niet gebruiksvriendelijk.<br />

Koppel direct aan klas (Ned en Vlaams systeem dan maar apart) - Uitleg gaat ervan<br />

uit dat de lezer de regels kent en in de juiste volgorde in zijn hoofd heeft. Dat is niet zo. Daarom<br />

is spreken over géén verenkeling, een regel die níet toegepast moet worden, een zware<br />

belasting van het werkgeheugen. Waarom niet proberen toch maar naar de inhoud van het<br />

woord te kijken en zo te zien hoe het is opgebouwd. - De inhoud van woorden blijkt duidelijk<br />

buiten beschouwing te blijven: voorbeeldwoorden als 'lommerrijk' zijn spellingtechnisch gezien<br />

dan wel interessant, maar zwakke spellers die in de woordenlijst een oplossing zoeken,<br />

schakelen hier uit, omdat ze te veel moeilijke woorden tegenkomen. Kortom: er wordt nog te<br />

veel vanuit het systeem gedacht en te weinig vanuit de gebruiker. De woordenlijst krijgt een<br />

beetje het niveau van de ANS: alleen voor de diehards. Oplossing: twee versies: een voor het<br />

systeem, de wetenschap, en een voor de zwakke spellers.<br />

68 Ik zou graag meer willen weten (uitleg) over de vaste criteria op grond waarvan per woord de<br />

moeilijkheidsgraad bepaald wordt. Bovendien lijkt mij de mogelijkheid om te ZOEKEN op<br />

woorden met gelijke moeilijkheidsgraad erg handig/bruikbaar. En ook om te kunnen zoeken<br />

op woorden met een gelijke spelling(kwestie). Verder niets dan lof over deze verrijking! met<br />

groet, XXXX<br />

69 Het ziet er mooi uit, alleen heb ik wel mijn vragen bij voorbeelden van andere woorden -ell-<br />

zoals in nagellak. Hebben die een meerwaarde? Die voorbeelzinnetjes bij nagellakken en nagellakje<br />

vind ik ook heel mooi voor bijv. anderstaligen.<br />

70 De uitleg van de spellingregels is te beknopt voor iemand die alle spellingregels niet geheel<br />

paraat heeft. Er zou een verwijzing naar een uitgebreidere uitleg moeten staan in de vorm van<br />

een hyperlink of het afdrukken van het nummer van de spellingregel zoals meegeleverd in de<br />

inleiding van het groene boekje.<br />

71 Geweldig toch dat zulke uitbreidingen met een digitale versie allemaal mogelijk is.<br />

72 goed inititiatief! Het zou helemaal fijn zijn als er ook bij "overig" wordt aangegeven welke<br />

verwijswoorden er bij het zelfstandig naamwoord horen als leerlingen een bezittelijk of aanwijzend<br />

of betrekkelijk voornaamwoord moeten kiezen... waarom is "over" bij overreden een<br />

voegsel en niet een voorzetsel: het is toch een samengesteld werkwoord?<br />

73 Als geheel een nuttige set toevoegingen. Maar: ik ben niet blij met de prominent aangegeven<br />

'uitspraak'. Dit geeft een (onjuist gespeld) woordbeeld dat ik als leraar liever niet in beeld zie,<br />

omdat het erg verwarrend werkt, zo lijkt me. Wellicht is 'uitspraak' een belangrijk onderdeel<br />

(met name voor NT2-leerlingen), maar een foutief woordbeeld lijkt me NOOIT verstandig in<br />

een woordenlijst. Op een andere manier visueel aanbieden dus? Of misschien enkel auditief?<br />

74 Topinitiatief. Waar kan ik het vinden, als het klaar is? Zal het gratis zijn of moet ervoor worden<br />

betaald? Ben erg enthousiast!<br />

75 Ik laat mijn leerlingen al veel werken met de woordenlijst. Deze uitbreiding vind ik geweldig<br />

en ik zal daar zeker gebruik van maken. Vooral doorgaan dus!<br />

76 Ik heb het idee dat sommige onderdelen van de uitleg, met name over de sjwa, het woord<br />

eerder moeilijker dan makkelijker maken. Ik denk niet dat veel leerlingen moeite hebben met<br />

de spelling van een woord als 'nagel' of 'over', maar door de uitleg lijkt het alsof de stomme e<br />

iets ingewikkelds is.<br />

77 Graag ook onderwijsniveaus voor Vlaanderen aanduiden.<br />

78 Ik denk niet dat leerlingen uit zichzelf de extra informatie zullen bekijken. Als ze al de moeite<br />

pag. 77


pag. 78<br />

zouden doen om bij hun opdrachten de Woordenlijst te gebruiken, dan zou ik al in de wolken<br />

zijn!<br />

79 Ik vind vooral de verklaring waarom het woord zo gespeld wordt erg interessant. Dan kan de<br />

leerling zelf de spellingregels ontdekken en toepassen.<br />

80 Ik denk dat deze uitbreiding van de Woordenlijst heel nuttig kan zijn voor gebruik in de klas,<br />

maar dan voor occasioneel gebruik. Ik wil mijn leerlingen niet voortdurend opzadelen met<br />

allerlei informatie over een bepaald woord. Maar ik denk dat er mogelijkheden zijn om op die<br />

manier het spellingonderwijs aanschouwelijker te maken. Voor mij mag het dus zeker!<br />

81 Als de Taalunie er niet in slaagt om de spelling te vereenvoudigen (en de voorbije decennia<br />

zijn er voldoende momenten geweest om in te grijpen), dan is het ook zinloos om aan de<br />

woordenlijst dingen toe te voegen. Migranten vinden onze spelling veel te moeilijk met veel te<br />

veel uitzonderingen en anomalieën die makkelijk vermeden hadden kunnen worden. Spijtig<br />

genoeg heeft de Taalunie geopteerd om de spelling nog wat moeilijker en onduidelijker te<br />

maken dan vroeger, zodat de gewone medemens niet meer volgt. Kijk eens naar een menu in<br />

een café: hoe spelt men vandaag de dag "pannenkoek"? Nog steeds "pannekoek" zoals 15 jaar<br />

geleden, want die laatste hervorming van de spelling heeft het Nederlands veel meer slecht<br />

dan goed gedaan. De taal is van en voor het volk en niet voor een instelling die vindt dat zij de<br />

taalnorm is! XXXX, al meer dan 10 jaar verontwaardigd Germanist XXXX<br />

82 Bij de knop 'niveau' spreekt u over klas 1 etc. Bedoelt u dan de Belgische klas 1 met lln. van 6<br />

tot 7 jaar? Het bekende 'eerste leerjaar'? Groeten XXXX<br />

83 Te veel info kan ook onduidelijk overkomen, zoals de e in nagellak, ik zie niet in hoe je dit anders<br />

zou schrijven, dus moet daar niet direct uitleg bij gegeven worden.<br />

84 Niveau lijkt mij enkel op de Nederlandse situatie geënt, niet op de Vlaamse.<br />

85 Ik vraag me af op welke criteria u zich baseert om een spellingmoeilijkheid te verbinden aan<br />

een leerjaar? Baseert u zich op vigerende leerplannen in Vlaanderen? Welk net? Ik vind deze<br />

informatie (instapniveau) niet relevant. Is het immers de bedoeling om alle woorden van niveau<br />

40-50 te kunnen opvragen en deze dan als dictee aan jongeren te geven? Daar zal gebruik<br />

van gemaakt worden, maar de vraag is of deze gang van zaken conform de geest en de<br />

letter van de leerplannen is.<br />

86 Schitterend idee!<br />

87 Over het algemeen vind ik dit een goede verrijking om in een elektronische omgeving mee te<br />

werken. Het enige waar ik mijn twijfels bij heb, is de begrijpbaarheid van de uitgelegde spellingsregels;<br />

ik denk dan vooral aan gebruik door leerlingen. Omdat het zo compact wordt uitgelegd,<br />

kan het misschien wat onduidelijk lijken. Wat ik handig zou vinden, is een mogelijkheid<br />

om door te klikken op b.v. 'alarm'-woorden met dezelfde uitspraak (zoals 'overrede'), of gelijkaardige<br />

woorden met dezelfde spellingsregels. Het initiatief op zich vind ik goed, en ik zal er<br />

zeker gebruik van maken.<br />

88 Bij de vorige vraag (vraag 8) moest ik iets invullen. Daarom heb ik daar mijn opmerkingen al<br />

geplaatst. Als u daar zou willen kijken, stel ik dat zeer op prijs.<br />

89 Om te gebruiken als naslagwerk voor leerlingen lijkt het me te ingewikkeld. Als bron voor<br />

toetsen lijkt het me wel geschikt.<br />

90 Ik gebruikte de woordenlijst zelf al intensief, maar dit is echt een vooruitgang. De leerlingen<br />

dienen in de computerklas de woordenlijst steeds geopend te hebben als ze iets moeten<br />

schrijven. Deze uitbreiding van de mogelijkheden geeft enkel pedagogische voordelen.<br />

91 Ik ben erg enthousiast.<br />

92 Vermits ik les geef (al 21 jaar) in het beroepsonderwijs is dit materiaal voor mijzelf uiterst geschikt.<br />

Ik moet taallessen geven (PAV) alhoewel ik wiskunde heb gestudeerd. Alle extra informatie<br />

om mijn lessen goed voor te bereiden is meer dan welkom. Als naslagwerk voor mijn


pag. 79<br />

lln. is deze uitbreiding te moeilijk.<br />

93 Geen opmerkingen.<br />

94 Het begrippenkader is anders dan in het PO en VO wordt toegepast (bijv. verenkeling). Dit<br />

maakt het lastig om lln naar deze info te verwijzen. Ook bij spellingsuitleg wordt geproken<br />

over bijvoorbeeld ell. Op deze manier wordt er niet gewerkt met spelling. Deze info is als achtergrond<br />

voor een goede speller wel handig maar niet voor een ll: deze heeft structuur nodig.<br />

Duidelijk maken dat nagellak een samenstelling is van twee zn's, nagel+lak. Vergelijk ook zn+<br />

achtervoegsel, adel+lijk. Succes!<br />

95 De uitleg over de spelling lijkt me onnodig ingewikkeld. Misschien is het beter dat er een spellinggids<br />

wordt toegevoegd en dat de gebruiker via een druk op de knop naar het toepasselijke<br />

deel daarvan verwezen wordt.<br />

96 Super handig!!! Ik gebruik veel vaker het groene boekje dan een woordenboek en leer leerlingen<br />

dit ook aan (op de middelbare school). Deze digitale woordenlijst zou een perfecte aanvulling<br />

zijn op de uitleg van (ingewikkelde) spellingregels. Leerlingen kunnen zelf de link gaan<br />

leggen. Zou er ook een app van mogelijk zijn? Wanneer komt deze versie online? Met vriendelijke<br />

groet, XXXX<br />

remedial teacher / leraar speciaal onderwijs<br />

97 Mijn leerlingen zouden een term als "verenkeling" lastig vinden, zij zijn gewend aan termen als<br />

"tekendief". Ik zie niet zozeer nut van het noemen van bijv. samengestelde woorden met<br />

exact dezelfde dubbele letter, immers elk samengesteld woord waarbij het eerste woord eindigt<br />

op dezelfde letter waarmee het tweede woord begint heeft een dubbele medeklinker.<br />

Juist voorbeelden met andere dubbele letters als "kruisspin" en "einddoel" maken duidelijk<br />

hoe het zit. Ook woorden die net gaan als "nagel" kan voor mij juist ook door woorden als<br />

"vogel"of "hekel" te noemen. Kinderen zien volgens mij niet "ag" als bijzonderheid, maar het<br />

feit dat je een lange klank hoort en toch maar één "a" schrijft. Als oudere leerling kun je de<br />

regels die je kent denk ik wel eenvoudig vertalen naar wat je in de aanvulling leest, maar hoe<br />

jonger de leerling is, hoe sneller het tot verwarring zal leiden. Heel fijn dat jullie hulpmiddelen<br />

ontwikkelen die ondersteuning bieden voor zwakke spellers!<br />

98 Mooi initiatief. Ook anderstalige leerlingen kunnen bij de uitspraak van een woord baat hebben.<br />

99 Een verrijking<br />

100 Prima initiatief!<br />

101 Zeer heldere en duidelijke opzet. Ook voor kinderen in het speciaal basisonderwijs goed te<br />

gebruiken.<br />

102 Als docent Nederlands zou ik deze uitbreidingen om allerlei redenen toejuichen. Zeker voor<br />

gebruik in de les(zie vraag 8), maar ook als zelfstudie-instrument voor NT2-leerlingen, waardoor<br />

men de rationaal achter een vorm kan begrijpen.<br />

103 In het filmpje zag ik bij het deel van de werkwoorden uitleg over de persoonsvorm. Er werd<br />

eerst de ik, jij, hij, wij-vorm in de tegenwoordige tijd gegeven en daaronder hetzelfde in de<br />

verleden tijd. Dit verschil denk ik dat voor kinderen met ASS of kinderen met dyslexie niet<br />

duidelijk is. Erbij noteren 'tegenwoordige tijd' en 'verleden tijd' en een ruimte tussen laten (of<br />

in twee kaders zetten).<br />

104 Goede aanvulling, dit is wat ik miste bij het Groene boekje!<br />

105 goed aanvullend idee.<br />

106 Ben benieuwd wanneer deze toevoegingen te zien zijn op de site.<br />

107 Verder vind ik het ook goede informatie voor docenten. Ik kan me voorstellen dat deze informatie<br />

niet voor iedere docent (meer) wordt (is) aangeboden in de opleiding of mogelijk is


pag. 80<br />

weggezakt. Het is prettig om deze informatie paraat te hebben.<br />

108 Goed gedacht !<br />

109 Niveau/uitleg/andere is té uitgbreid en technisch om aan leerlingen aan te bieden. De informatie<br />

dreigt erg verwarrend te worden. Er kan eventueel verwezen worden naar de spellingregel,<br />

maar te uitgebreid is gevaarlijk. Cfr. leerlingen raadplegen ook geen ANS, om die reden.<br />

Ik zou de extra knoppen zelf ook niet gebruiken, behalve de knop vormen --> deze is handig<br />

maar dan weer niet anders dan wat vandaag reeds wordt aangeboden. De info is uitgebreider<br />

omdat het de verschillende werkwoordsvormen benoemt en visueel mooi opsomt. Pluspunt.<br />

Vraagje: kan er een 'app' voor tablets ontwikkeld worden? Onze leerlingen en ikzelf werken<br />

vanaf volgend schooljaar met iPads.<br />

110 prima initiatief, zeer verhelderend en leerzaam<br />

111 Het is misschien handig om het programma ook auditief te maken, zodat moeilijke lezers ook<br />

handig gebruik kunnen maken van het boekje. Indien jullie een stem voorzien, kan dit dan ook<br />

in het Vlaams, zodat anderstalige en taalzwakke Vlamingen dit ook kunnen volgen? Hartelijk<br />

dank voor deze verrijking! Groet XXXX<br />

112 Deze vernieuwingen open heel wat deuren om de leerlingen in het basisonderwijs. Zelf hun<br />

werk te laten verbeteren en vooral (wat ik erg belangrijk vind) opzoeken waarom dat zo is. Op<br />

deze manier leren de leerlingen uit hun fouten. Daarbij is het wel belangrijk voor mij, dat uitleg<br />

bij woorden die van toepassing zijn voor jonge kinderen (klas 1 en 2) ook op niveau van die<br />

kinderen is.<br />

113 ov - uitleg: beter uitgaan van -ove- dubbele -rr-: heeft te maken met opbouw van het woord.<br />

overrijden = over+rijden dus -rr- werkwoorden: zet ze in een herkenbaarschema zie bijvoorbeeld<br />

het schema in<br />

http://waalwijk.drmollercollege.nl/Portals/0/drmoller_waalwijk/documenten/Het%20oranje<br />

%20boekje.pdf (Kijk bij werkwoordschema en stappenschema) (Links in boekje kloppen helaas<br />

niet allemaal meer). Het boekje geeft een voorbeeld van een schema met stappenplan dat<br />

werkt. Voordeel als dat erbij staat in het Groeneboekje dat leerlingen veel makkelijker aangezet<br />

kunnen worden tot het leren van een stappenplan. In zinsverband dienen ze ook steeds<br />

zich te bedienen van een vast strategie. Succes XXXX<br />

ontwikkelaar / auteur / uitgever van lesmateriaal<br />

114 Voor het lager onderwijs zijn wellicht enkele mogelijkheden. Toch weet ik niet of 'niveau' nuttig<br />

is voor lesgevers en leerlingen.<br />

115 zal er onderscheid gemaakt worden tussen de leerplannen spelling in Nederland en Vlaanderen?<br />

(vooral op vlak van niveaubepaling?)<br />

116 Opmerkingen over de technische uitvoering: - in mijn browser (FireFox) staat het filmpje twee<br />

maal onder elkaar - op het einde van het filmpje komt er geen wit vlak zoals in de tekst staat<br />

Daarvoor zal een aantal gebruikers de knop 'Verder' en de vragen niet vinden. XXXX<br />

117 Goed initiatief. De uitleg vind ik alleen wel erg ingewikkeld geformuleerd.<br />

118 Veelbelovend en erg handig. Het zou mooi zijn als er 1. frequentiegegevens opgenomen konden<br />

worden. Of en wanneer bepaalde woorden behandeld worden hangt behalve de moeilijkheidsgraad<br />

ook van de frequentie af. 2. een 'zoek-en selecteer'-functie zou zijn,om daarmee<br />

op basis van een waarde voor een bepaald kenmerk sublijsten te genereren.<br />

119 Ik vond het kadertje "Andere vormen met zelfde uitspraak" te beknopt. Het bijvoeglijk gebruik<br />

van een werkwoordsvorm is voor leerlingen het moeilijkst te begrijpen. In het filmpje: "overrede"<br />

Ik zou heel graag, naast de beknopte toelichting, een kort voorbeeldzinnetje willen zien:<br />

De overrede dief (stopte met stelen). Waarom zo'n toelichting? De woordenlijst is toch geen<br />

woordenboek? Denkend vanuit de situatie in de klas, zou ik "overreedde" niet als voorbeeld<br />

gebruiken om een spellingsprobleem aan de orde te stellen. Dat komt door een beteke-


pag. 81<br />

nisaspekt in het woord: overreden heeft geen lineaire betekenis. Het woord verwijst naar een<br />

omslag: iets willen bereiken wat er eerst niet was. Neem een vergelijkbaar werkwoord als<br />

"verkleden" --> verkleed - verkleedde - de verklede mannequin. Hier kun je in 3 woorden toelichten<br />

hoe de bijvoeglijk gebruikte vorm functioneert. "De overrede dief" laat dit niet zien.<br />

bovendien zullen leerlingen dit woord associeren met overrrijden, Iemand die in het verkeer<br />

overreden is. Je hebt een voorbeeld met de betekenisomslag nodig om "overrede" in de praktijk<br />

te laten zien. Wellicht hebben jullie dit woord als voorbeeld gekozen om juist dergelijke<br />

complicaties op tafel te leggen. In de lessen kies ik ervoor om bijvoeglijk gebruikte vormen pas<br />

te behandelen als de verleden tijdsvorming en de vorming van het voltooid deelwoord goed<br />

begrepen is, Anders zaait zo'n woordvorm alleen maar verwarring en dan verspeel je bij leerlingen<br />

wat je net hebt opgebouwd. Mijn suggeste m.b.t. "andere vormen met dezelfde uitspraak"<br />

is: óf toelichten met een voorbeeldzinnetje óf alleen zichtbaar maken op afroep (met<br />

een button)<br />

120 Heel veel succes!!!!<br />

121 Volgens mij is deze uitbreiding een positieve aanvulling op het leren van de spelling. Het onderdeel<br />

'niveau' is voor leerlingen misschien niet zo interessant, maar voor ontwikkelaars als<br />

ikzelf van grote waarde. Het uitleggen van de schrijfwijze, met de 'stomme-e'-klank geschreven<br />

met een kleine e en een aantal woorden met dezelfde spelling maakt voor leerlingen veel<br />

duidelijk. Ze willen graag het 'waarom' van de spelling weten, en komen in deze uitbreiding<br />

van het groene boekje goed aan hun trekken. Mijn eindoordeel is dus zeer positief! Als ik op<br />

enigerlei wijze kan bijdragen aan de totstandkoming van deze uitbreiding kunt u me bereiken<br />

op XXXX. Veel succes, XXXX<br />

122 Goede aanvullingen. Heel erg praktisch.<br />

123 De opmerking vond u al in het vorige kader dat ik moest invullen om door te klikken.<br />

124 Vraagje bij opbouw en uitspraak: kunnen de gebruikers van het boekje ook de uitspraak horen?<br />

Dat lijkt me erg nuttig voor buitenlandse leerders.<br />

125 Ik vind de nieuwe mogelijkheden heel helder en interessant, maar het valt mij op dat er voor<br />

een heel grote groep verschillende gebruikers één systeem wordt aangehouden, terwijl een<br />

deel van de informatie maar voor een klein deel van de gebruikers interessant is, terwijl een<br />

ander deel voor een andere groep wellicht niet ver genoeg gaat. Voor leerlingen is de knop<br />

voor moeilijkheidsgraad en niveau niet interessant of zelfs maar begrijpelijk. Voor mij als<br />

leermiddelenmaker en trainer van mbo-docenten roept die knop direct een behoefte op. Ik<br />

zou namelijk graag op die wijze selecties van woorden kunnen maken, als alle woorden blijkbaar<br />

van een metadatering voorzien zijn. Maar wellicht is het andersom, en ligt er een woordenlijst<br />

ten grondslag aan deze niveau-indeling. In dat geval ben ik natuurlijk nieuwsgierig<br />

welke lijst daarbij is gebruikt. Wanneer je voor leerlingen aangeeft welke spellingproblemen<br />

zich voordoen in een woord, zul je ook de bijbehorende regel moeten uitleggen. Aan 'verenkeling<br />

van de klinker in een open lettergreep' heeft alleen iemand met enige kennis van die regel<br />

iets, of het moet een intelligente (volwassen?) taalleerder zijn, iemand die ervaring heeft met<br />

spellingregels. Ik vraag me dus af of, en door wie deze informatie gebruikt zal worden. Verder<br />

begrijp ik niet goed wat 'verenkeling van de medeklinker' betekent (die niet optreedt bij 'nagellak'<br />

en 'overreedde'). Het impliceert, als ik het goed begrijp, dat verenkeling optreedt bij<br />

bv. de dubbele dd in het bijvoeglijk naamwoord 'overrede'? Het lijkt mij consequenter om<br />

daar te spreken van 'verenkeling van de klinker'. Het woord wordt immers niet gevormd uit<br />

'overreedde' maar uit het voltooid deelwoord 'overreed'. In België leren wij de kinderen dat er<br />

'verenkeling van de klinker' optreedt en 'verdubbeling van de medeklinker'. 'Verenkeling van<br />

de medeklinker' bestaat in onze regels niet.<br />

onderwijsadviseur / pedagogisch begeleider<br />

126 Bij samengestelde woorden niet verwarring scheppen door nadruk te leggen op de dubbele


pag. 82<br />

medeklinker door de regel van verenkeling/verdubbeling te noemen. Het is gewoon een kwestie<br />

van elk woord afzonderlijk spellen en binnen elk afzonderlijk woord dan de spellingregels<br />

bekijken. Mis nog het woord klankgroep.<br />

127 bij werkwoord schrijven jullie 'hele werkwoord'. Mijn voorkeur gaat uit naar de term 'infinitief',<br />

die ook in de termenlijst bij de Vlaamse eindtermen gebruikt wordt.<br />

128 Complimenten voor de conceptuele en praktische uitwerking van het vooronderzoek zoals nu<br />

te zien in de video. Ik heb een vraag wat betreft de aanduidingen van het moment van aanbieden<br />

en de moeilijkheidsgraad. Ik kan me indenken dat er bij het gebruikmaken van de verrijkte<br />

woordenlijst een knop is waarmee je altijd even kunt nagaan waar die indelingen op<br />

gebaseerd zijn, zodat je eventueel je eigen ideeën en intuïties daaraan kunt toetsen - is daarin<br />

ook voorzien? Succes met de verdere uitwerking en ontwikkeling, vriendelijke groet, XXXX.<br />

129 De knop niveau is interessant voor onderwijsmiddelenontwikkelaars en leerplanmakers, zoals<br />

ik. Het curriculum kan gebaseerd worden op de suggesties uit het Groene Boekje. Als curriculumontwikkelaar<br />

is het noodzakelijk te weten hoe de niveauscore is bepaald. Daarover is er<br />

nood aan informatie. Anderzijds houdt de niveaubepaling in het Groene Boekje een gevaar in.<br />

Het behoort tot de pedagogische vrijheid van scholen en koepelorganisaties in Vlaanderen om<br />

aan te geven wanneer welke kennis, vaardigheden en attitudes worden aangeboden. Dat zou<br />

ertoe kunnen leiden dat leerplannen om bepaalde redenen afwijken van het Groene Boekje,<br />

wat verwarring en dispuut kan veroorzaken. Op dat punt is overleg en uitwisseling nodig.<br />

Knap werk!<br />

130 Degelijk en toegankelijk materiaal! Proficiat!<br />

131 Een mogelijkheid voor gesproken uitleg zoals bij dit intro filmpje zal met name voor kinderen<br />

met dyslexie veel ondersteuning bieden en het gebruik van het digitale groene boekje stimuleren.<br />

132 Een prachtig initiatief dat zeker verder uitgewerkt dient te worden. We willen als organisatie<br />

graag op de hoogte gehouden worden en indien gewenst meedenken naar een praktische<br />

vertaalslag voor het onderwijs. Voor informatie hierover kunt u contact opnemen met onze<br />

taalspecialist XXXX. Met vriendelijke groet, XXXX.<br />

133 Het is een goede en zinvolle aanvulling op het Groene Boekje. Veel waardering voor dit initiatief.<br />

van mijn kant de volgende opmerkingen : 1) Bewaak de hoeveelheid informatie die je<br />

aanbiedt. Het kan ook te veel worden, waardoor gebruikers het zicht een beetje kwijt raken.<br />

2) Voor wie is de uitleg in eerste instantie bedoeld? Voor leerlingen van de basisschool, het<br />

voortgezet onderwijs, volwassenen? Of maakt dat niet uit? Het lijkt me niet onbelangrijk welke<br />

(voor)kennis wordt verondersteld. Anders kan de informatie bijvoorbeeld te moeilijk zijn. 3)<br />

De uitleg van bepaalde spellingproblemen zal niet naadloos aansluiten op de methode waarmee<br />

de leerlingen de spelling op school van onafhankelijke of afhankelijke woorden hebben<br />

geleerd. Wanneer andere termen worden gebruikt of een regel anders wordt geformuleerd,<br />

kan dit mogelijk verwarring geven. Hoe denken jullie dit probleem op te losssen? Succes bij dit<br />

project. Hartelijke groet, XXXX<br />

134 Ik ben niet meer zeker of ik de eerste vraag van het rijtje van acht vragen positief heb gewaardeerd;<br />

indien dit niet is gebeurd, mijn excuses. Het antwoord had positief moeten zijn.<br />

135 Ik had last met vastlopen van jullie vragenlijst. Ik moest windows media speler nog installeren<br />

op deze nieuwe computer. Dat had ik via een andere verbinding gedaan. Ik heb het eerste<br />

stukje vragen 3 keer moeten maken. Tot nu toe hebben we steeds de papieren versie gebruikt<br />

136 Ik hoop dat dit werkelijk gebreurt. Omdat dit misschien ertoe kan leiden dat leerlingen minder<br />

problemen zullen hebben met de spelling. Verder weet de leerkracht dan precies welke woorden<br />

op welk moment aangeboden kunnen worden.<br />

137 Ik vind het een positief initiatief. Alleen met het aanduiden van het niveau zou ik omzichtig<br />

omgaan. Niet elke leerling evolueert en groeit op dezelfde manier. Een klas of groep aandui-


pag. 83<br />

den is volgens mij niet evident. Ook de terminologie bij het verduidelijken van de spellingregels<br />

zou in Vlaanderen, Nederland, Suriname ... helder moeten zijn. Misschien zelfs bekijken of<br />

er meer dan een duiding moet? Succes!<br />

138 Mijn complimenten. Dit is geweldig. Wat een verrijking van het spellingsonderwijs kan dit zijn.<br />

139 'ontkleedde' mag ook nog bij de uitputtende lijst. Is deze wel uitputtend?<br />

140 Volgens mij klopte het eerste niveau niet 25 is toch half groep 5. Bij samenstellingen is het<br />

handiger te wijzen op de afzonderlijke woorden dan op de verdubbeling van de medeklinkers.<br />

Bijvoorbeeld: nagellak. Dat is een samenstelling. 1e woord is 'nagel' (regel is : ik hoor een lange<br />

klank aan het eind ik haal een stukje van de lange klank weg.) 2e woord is 'lak'. Dan is het<br />

gewoon logisch dat er twee keer de /l/ komt te staan. Ik zou er heel erg voor pleiten om bij de<br />

klinkers in klanknamen te praten en niet in alfabetnamen. We zagen in het filmpje hoe onduidelijk<br />

het is. Gaat u ook aangeven of het woord een samenstelling is? Daar heb ik nog weleens<br />

discussies over. Graag hoor ik van u. Met vriendelijke groet, XXXX<br />

141 Wat een prettige manier om de vragenlijst en de opzet toe te lichten!<br />

142 zie eerdere opmerkingen. Groet XXXX<br />

toetsontwikkelaar<br />

143 - Bij 'ander' staan voorbeelden van woorden die (in dit voorbeeld) ook 'ag' hebben, zoals hagel.<br />

Misschien is het goed om hier toe te voegen waarom ze vergelijkbaar zijn, dus de regel<br />

(vergenkeling) toevoegen. - Is het duidelijk genoeg dat het bij de andere voorbeelden in de<br />

meeste gevallen slechts om een kleine selectie gaat? - De nummering van het instapniveau is<br />

wat onduidelijk. Wel logisch opgebouwd, maar als gebruiker (in Nederland) moet je steeds<br />

een paar denkstappen maken: 56 is klas 5 is groep 7. - Hoe is de verantwoording van de relatie<br />

tussen instapniveau en moeilijkheidsgraad? XXXX<br />

144 Ben benieuwd naar de uitwerking<br />

145 Mijn VMBO-leerlingen zullen dit nooit willen gaan gebruiken.<br />

146 Ik vind het zeer positief en een goed hulpmiddel om te weten of je op het juiste niveau zit bij<br />

de ontwikkeling van toetsen bijv.<br />

147 geen valide informatie<br />

148 Ik ben aangenaam verrast door de kwaliteit en kwantiteit van de voorgestelde uitbreidingen.<br />

Zinvolle informatie, op een beknopte en eenduidige manier aangeboden. Natuurlijk heb ik tot<br />

nu toe alleen twee voorbeeldwoorden gezien. Slagen jullie erin om bij alle woorden in het<br />

groene boekje uitbreidingen op dit niveau te maken? Mijn complimenten!<br />

149 ik vind deze vorm heel handig. vooral als het ook van toepassing op mobiele telefoontjes. ik<br />

vind dat het toch nog uitgebreider zou moeten zijn.<br />

150 Mijn advies zou zijn: zo weinig mogelijk grammaticale termen gebruiken. Mensen die hun<br />

grammatica wat uit het oog verloren hebben, moeten de uitleg ook kunnen begrijpen. Als ik<br />

me niet vergis, stond er bijvoorbeeld: in 'over-reedde' is er geen verdubbeling van de medeklinker,<br />

omdat 'over' een voorvoegsel is. Een eenvoudiger en misschien zelfs duidelijker verklaring<br />

is dat 'overreede' bestaat uit 'over' + 'reedde'.<br />

overige vakmatig bij het spellingonderwijs betrokkenen<br />

151 Het filmpje gaat te snel waardoor je niet echt geconcentreerd het in je op kunt nemen. Verder<br />

positief en succes gewenst met de voortgang,<br />

152 Gewoon doen, De Nederlander is er alleen maar bij gebaat!<br />

153 Knap vorm gegeven en helder geformuleerd! Prima start om studenten van de lerarenopleiding<br />

lager onderwijs duidelijk te kunnen maken welke taalbeschouwelijke 'achtergrondinformatie'<br />

nodig is om degelijk spellingonderwijs te kunnen geven.


154 wellicht is auditieve ondersteuning nog een aanvulling<br />

155 Mooi initiatief, Zeker de instapniveaus en andere voorbeelden zijn een grote meerwaarden.<br />

leuk ander idee is om er oefeningen aan te koppelen, zodat de leerlingen deze regel kunnen<br />

oefenen. mvg<br />

156 Zie hierboven. Ik vind het jammer dat er geen ruimte was voor opmerkingen bij alle vorige<br />

vragen afzonderlijk. Dan had ik meer gedetailleerde commentaren kunnen geven. Ik moet<br />

bekennen dat ik, als ik een woord opzoek in de woordenlijst, nog nooit gedacht heb dat er te<br />

weinig informatie wordt gegeven. Het meest nuttige van de extra informatie vind ik de uitspraak.<br />

Op die manier ontstaat een betrouwbaar uitspraakwoordenboek. De vraag is natuurlijk<br />

ook alle uitspraakvarianten gegeven zouden moeten worden of alleen de 'officiële' uitspraak.<br />

De taalgebruiker zou in ieder geval in staat moeten zijn om die 'officiële' uitspraak op<br />

te zoeken. Wat hij daar dan mee doet is zijn zaak natuurlijk. Het niveau vind ik volstrekt onnodig.<br />

Voor de verwijzing naar de van toepassing zijnde spellingregel(s) zou er ook gewoon een<br />

link kunnen staan naar de plaats in de 'Leidraad' waarop de regel te vinden is (alleen moeilijke<br />

regels of uitzonderingsregels). Alle regels expliciteren bij elk woord lijkt me echt een 'overload'<br />

(of zelfs 'overkill') aan informatie, die bovendien suggereert dat je al die regels moet kunnen<br />

opzeggen om het woord te kunnen spellen. Het gevaar is niet denkbeeldig dat leraren op<br />

toetsen woorden gaan presenteren aan de leerlingen met de opdracht: geef aan welke spellingregels<br />

in dit woord van toepassing zijn. Leerlingen hoeven al die regels niet te kennen,<br />

maar allen de woorden juist te kunnen schrijven. Regels expliciteren heeft maar in een beperkt<br />

aantal gevallen zin, bv. bij de spelling van de werkwoordsvormen. Maar je kunt bij elk<br />

werkwoord toch niet opnieuw de 'kofschip-regel' herhalen! Een link naar de regels in de 'Leidraad'<br />

moet volstaan. Als het woord ook ergens opduikt in taaladvies.net, zou je daar ook<br />

door middel van een link naar kunnen verwijzen. Dat zou pas nuttig zijn en een echte meerwaarde<br />

geven aan het 'elektronische Groene Boekje'!<br />

157 Succes met het uitzetten van deze toevoeging op het Groene Boekje<br />

158 U spreekt over groep 1 en klas 3. Nergens in Nederland (behalve op de Vrije school) wordt<br />

gesproken over klassen. Bij wet is het groep 1-8. Ik heb moeite met de uitleg dubbel - dd. Eenvoudiger<br />

is stam + de. Verder ziet het er heel overzichtelijke en duidelijk uit. De praktijk moet<br />

uitwijzen of leerlingen het ook handig vinden. Ik zou dat zeker onderzoeken. Met vr. gr. XXXX<br />

159 Bij het instapniveau lijkt gebruik de worden gemaakt van de DLE's, maar die lijken vervolgens<br />

wel steeds een jaar te verschillen met jullie niveaus. In het tweede voorbeeld ging het om<br />

instapniveau 56(?). Daarbij werd aangegeven: halverwege groep 7. Maar dat is toch halverwege<br />

groep 8? Verder vraag ik me af of leerkrachten hun uitleg niet te ingewikkeld gaan maken,<br />

wanneer ze jullie stappen volgen. Maar dat ligt bij de leerkracht en niet bij jullie.<br />

160 Ik ben van mening dat deze uitbreiding een goede aanvulling is.<br />

161 Een detail: in de Woordenlijst staat bijvoorbeeld 'nagel [na·gel], de[m.], nagelen [na·ge·len],<br />

nagels [na·gels], nageltje [na·gel·tje]'. Tussen 'de' en '[m]' staat geen spatie. Dat stoort me.<br />

Veel taalgebruikers gaan sowieso al slecht met spaties om. De Woordenlijst geeft het best het<br />

goede voorbeeld.<br />

162 kanttekening bij uitleg van de regels: afhankelijk van de methode die de school gebruikt, kan<br />

het verduidelijken of het juist ingewikkelder maken. Daarom zie ik het nu als verrijking voor<br />

professionals en niet voor leerlingen (basisonderwijs)<br />

163 De uitbreiding vind ik noodzakelijk en verhelderend voor het spellingonderwijs en ik ben ervan<br />

overtuigd dat de toetsen van spellingonderwijs betere resultaten zullen opleveren. Deze uitbreiding<br />

komt alle leraren in het bijzonder de Nederlands leraren en leerlingen, het onderwijs<br />

en alles wat met spelling te maken heeft ten goede. Als masterstudent Nederlands in Suriname<br />

ben ik de mening toegedaan dat deze uitbreiding een wezenlijke bijdrage zal leveren binnen<br />

het onderwijs vanaf het primair tot en met het tertiair onderwijs. De mail en vragenlijst<br />

pag. 84


pag. 85<br />

heb ik doorgestuurd gekregen van XXXX. Ik wens u veel succes toe in uw werk. De vriendelijke<br />

groeten, XXXX<br />

164 Ik denk dat deze uitgebreide elektronische versie heel nuttig kan zijn voor mijn studenten en<br />

mezelf. Vermoedelijk is ze ook heel handig voor andere leerkrachten Nederlands en toekomstige<br />

leerkrachten Nederlands. Ik vrees wel dat leerlingen er weinig gebruik van zal maken. De<br />

tekst is trouwens nogal leerkrachtgericht. Het aangeven van niveaus lijkt me zinvol, maar zou<br />

uitgebreid moeten worden met de niveaus die in Vlaanderen gehanteerd worden. Ik hoop wel<br />

dat het papieren Groene Boekje niet uitgebreid wordt omdat het nu een handig boekje is om<br />

mee te nemen (niet iedereen heeft altijd elektronica bij de hand, alhoewel meer en meer natuurlijk).<br />

Wat me een beetje stoort aan de papieren versie zoals ze nu is (nu ik eens de kans<br />

krijg mijn kritiek te geven), is: - dat van bepaalde woorden de verkleinvorm of de meervoudsvorm<br />

niet vermeld wordt, terwijl die toch voor velen problemen oplevert; - dat de puntjes<br />

voor het splitsen in lettergrepen vaak verwarring zaaien met liggende streepjes, zeker bij<br />

mensen die niet zo best zien; - dat bij veel zelfstandige naamwoorden (en vooral de twijfelgevallen)<br />

het geslacht niet vermeld wordt. Mooi werk dus maar, zoals een normale leerkracht,<br />

moest ik toch wat kritiek kwijt. Succes!<br />

165 N.v.t. - mijn reacties zijn verwerkt in de antwoorden op uw vragen.<br />

166 Ik vind het jammer dat er bij de werkwoordvormen niet gekozen wordt voor de term 'bijvoegelijk<br />

gebruikt' bij het voltooid deelwoord. Dit zou de herkenbaarheid vergroten. Verder zou ik<br />

het persoonlijk prettig vinden dat bij 'niveau' ook een koppeling gemaakt zou worden met de<br />

taalniveaus van Meijerink. Per niveau van Meijerink wordt namelijk het nodige gezegd over<br />

vereiste woordenschat. Een vermelding van het F-niveau bij elk woord zou een goede indicatie<br />

geven van de woorden die passen bij de vereiste woordenschat. Over het algemeen verwacht<br />

ik zeker dat deze toevoeging waarde heeft. Veel succes met de uitvoering!<br />

167 Ik vind u aanpak met duidelijke lettergrepen (klankvoeten) erg prettig. Onder de knop "andere"<br />

vind ik uw voorbeelden wel belangrijk maar ik stoor mij aan de vorm. Bijvoorbeeld "ag" in<br />

hagel, wagen enz. Het is geen "ag" maar a-gel, a-gen. Bij "overreeden" ook "ov" . Het is o-v.<br />

Suggestie: gebruik het hele woord en doe het probleem (ov) in rood, alsook "ell" , "err" en<br />

"eedd". Nu staat het probleem buiten context en je moet terug naar het woord om het probleem<br />

echt te begrijpen.<br />

168 Goed hulpmiddel voor het voorbereiden van het spellingsonderwijs. Te moeilijk voor de leerlingen<br />

in het basisonderwijs zelf.<br />

169 -Uitleg van spelling beperken tot de hoofdcategorie waartoe het woord hoort - Spelling uitspraak<br />

vertroebelt het woordbeeld van de uiteindelijke spelling van het woord - Andere aanpassen<br />

aan niveau van aanbreng - Metataal moet éénduidig zijn<br />

170 Het is misschien ook handig om m.n. de werkwoordsvormen te verwerken in een zin, dit omdat<br />

de betekenis ontbreekt. Als naslagwerk voor leerlingen in het MBO vind ik het minder<br />

geschikt omdat veel woorden die gebruikt worden ind e uitleg hen niet zeggen (verenkeling/toonloze<br />

etc.). Ik neem aan dat het ook de bedoeling is om het soort woord altijd duidelijk<br />

te vermelden? Dat gaat bij werkwoord en lidwoord en zelfst. naamwoord goed. De overige<br />

woordsoorten zullen ook een uitleg behoeven, daar dit niet tot de parate kennis van in ieder<br />

geval de MBO leerling behoort.<br />

171 Het is een echte verrijking waardoor leerkrachten die met de spellingdidactiek bezig zijn meer<br />

inzicht zullen krijgen in de complexiteit van sommige woorden. Je krijgt als leerkracht door de<br />

informatie de kans om je spellingaanbod op basis van inhoudelijke achtergronden in te richten.<br />

Kortom: ik vind het prachtig materiaal.<br />

172 mooi werk !<br />

173 Het is allemaal wel heel veel. Ik twijfel aan de relatieve meerwaarde: kosten voor ontwikkeling<br />

versus gebruik dat ervan gemaakt zal worden. De doelgroep van de verrijking is m.i. Beperkt


pag. 86<br />

tot enkele professionals. Voor het merendeel van de huidige gebruikers van het Groene Boekje<br />

is de verrijking niet nodig.<br />

niet vakmatig betrokken bij het spellingonderwijs<br />

174 Ik vind de vragen niet goed gesteld, of ik de informatie duidelijk vind (ja) is niet hetzelfde als of<br />

ik van mening dat er sprake zou moeten zijn van een uitbreiding met deze informatie (nee)<br />

175 Voor dyslectici kan het tonen van de uitspraak verwarrend zijn. Is het mogelijk om dit toch<br />

inzichtelijk te maken zonder afbreuk te doen aan de uitspraak. Op het moment dat dit woord<br />

(2x) getoond wordt, wordt er in het hoofd van de dyslecticus verwarring gezaaid. Misschien is<br />

het mogelijk de schrijfwijze te tonen door gebruik te maken van kleur of symbolen. Bijvoorbeeld<br />

na➝ - gᵉl- lak of de tweede /a/ met een licht grijze kleur. Bij het invullen van de enquête<br />

was er geen mogelijkheid om terug te klikken. Jammer, want als je te snel op verder klikt,<br />

kun je het niet meer corrigeren. Verder een prima ontwikkeling!<br />

176 XXXX. Hoewel ik destijds in het POPS follow-up onderzoek van pre-en/of dysmature kinderen<br />

meegekeken heb naar de taalontwikkeling op 5 jaar, is mijn achtergrond is meer in de beta<br />

richting dan in linguistiek en ik woon al meer dan twintig jaar niet meer in Nederland, dus ik<br />

ben enigszins bezorgd over het opstellen van een berichtje aan een Neerlandica. De voorgestelde<br />

uitbreiding van het goene boekje vind ik een geweldig initiatief en de digitale beschikbaarheid<br />

zal zeker bijdragen aan het gebruik! Als ik het goed begrijp is de uitspraak van een<br />

woord een essentieel startpunt, zou het mogelijk zijn net als bij het digitale woordenboek<br />

dictionary.com de uitspraak van het woord te horen? Is er mogelijk een plan om de moeilijkheidsgraad<br />

van een woord grafisch weer te geven tegen de achtergrond van andere woorden<br />

in dezelfde categorie? Met vriendelijke groet, XXXX<br />

177 Ik vind het een geweldige aanvulling en hoop dat het spoedig te gebruiken is!<br />

178 Vorm: ja, prima! - bij werkwoorden tegenwoordig deelwoord vermelden lijkt mij minder zinvol;<br />

verder bij pv aangeven of het ott of ovt betreft. Uitleg: bestaat uit twee elementen: informatie<br />

over opbouw/uitspraak en de feitelijke uitleg. Het eerste vind ik zinvol (vooral informatie<br />

over uitspraak; zou spraakfunctie aan gekoppeld kunnen/moeten worden); het tweede<br />

(de feitelijke uitleg) vind ik zinloos; is moeilijk te begrijpen en bevat allerlei algemeenheden<br />

die je niet specifiek bij één woord hoeft te vertellen. Niveau: ik kan me voorstellen dat dit voor<br />

scholen en materiaalontwikkelaars interessant kan zijn; ik denk dat dit redelijk arbitraire en<br />

discutabele inschalingen zijn die overigens ook niet goed passen bij een 'Groen Boekje' (meer<br />

bij een leerderswoordenboek). Overige: ik zie hier de toepassingsmogelijkheden niet voor me;<br />

ben dus niet overtuigd van het nut.<br />

179 Spellingregels: mogelijk om aansluiting te maken bij aanduidingen zoals gehanteerd in lesmethoden?<br />

Moeilijkheidsgraad: waarom werken met 0 t/m 60 (en hoger?). Dit suggereert een<br />

DLE-systematiek en die koppeling lijkt me niet wenselijk. Bovendien twee schalen met verschillend<br />

bereik: verwarrend. Verder zinvolle toevoegingen die naar wens gebruikt kunnen<br />

worden voor het onderwijs; dus doen!<br />

180 Prima idee!<br />

181 Ik zou werkelijk nooit een leerling hiermee in aanraking willen laten komen. Dat lijkt me verwarrend!!<br />

Ik zou een deel van deze informatie alleen beschikbaar stellen voor leerkrachten.<br />

Toelichting: Het lettercluster ov of ag komt in werkelijkheid niet voor, het is slechts een onderdeel<br />

van een woord dat als volgt moet worden afgebroken: o-ver of na-gel. Het afbreken<br />

en goed herkennen van de lettergrepen is werkelijk een probleem voor leerlingen. Het is leuk<br />

om verduidelijking bij spelling te krijgen, maar ik voorzie dat hier weer nieuwe problemen<br />

ontstaan. De uitspraak bij overreden, wij overreden, wij overreedden en overrede (tegenw.<br />

deelwoord) zijn identiek, tenminste in een deel van het land. Ik zou het ofwel compleet aanbieden,<br />

ofwel weglaten. Voor kinderen uit het Noorden van het land is de uitspraak tussen<br />

overreden en overrede niet identiek.


182 Een mooi en zeer te waarderen initiatief. Succes!<br />

183 Als toekomstig docent vind ik deze aanvulling erg waardevol. Vooral het onderdeel 'niveau'<br />

vind ik belangrijk, omdat het mij helpt de moeilijkheidsgraad van een woord/tekst te bepalen.<br />

Daardoor kan ik bij toetsen betere en evenwichtiger combinaties van woorden maken. Voor<br />

leerlingen vind ik het onderdeel 'vormen' al een hele verrijking. Zij kunnen op die manier gemakkelijk<br />

opzoeken wat de juiste vorm van een woord is en hebben alle informatie bij elkaar.<br />

184 goed initiatief<br />

185 U voegt een didactisch doel toe aan de doelen van het Groene Boekje, maar u weet nog niet<br />

helemaal nauwkeurig hoe ver u daarin wilt gaan. Op het laatst hoor ik bijvoorbeeld het woord<br />

'oefenen'. Ik denk dat dat een stap te ver is. Aan de andere kant: er moet wel een plaats zijn<br />

waar een spellingregel als 'dubbel d in de verleden tijd van d-werkwoorden' wordt uitgewerkt,<br />

dan wel waar verwezen wordt naar een bron waar deze wordt uitgewerkt. Mij lijkt dit nog niet<br />

geheel uitgekristalliseerd.<br />

186 1e 2 vragen staan de antwoorden niet goed. Die moeten bij het 2e bolletje links ipv 2e bolletje<br />

rechts. Normaliter staat negatief links en positief rechts. had het over het hoofd gezien.<br />

187 De uitspraak onder 'UITLEG' is een goede vooruitgang. Bij het 'NIVEAU' zal het voor de onderwijskracht<br />

wat energie vergen om een goede afweging te maken: al is het instapniveau gerelateerd<br />

aan een klas zal de moeilijkheidsgraad toch wel een punt zijn waaraan er veel aandacht<br />

geschonken moet worden.<br />

188 Heel goed initiatief. Ik merk vaak genoeg dat onze aanstaande leraren het Nederlands niet<br />

voldoende beheersen. Zelf maak ik ook weleens fouten, waarbij ik wel de gewoonte heb om<br />

naderhand deze op te zoeken en te corrigeren. Deze versie van het groene boekje is mijns<br />

inziens dus zeker een welkome verrijking van het beschikbare materiaal in de Nederlandse<br />

taal.<br />

Bespreking van de resultaten<br />

Dit onderzoek geeft een duidelijk antwoord op de vraag naar de waardering van het onderwijsveld<br />

voor de plannen tot verrijking van de Woordenlijst. Het blijkt dat de plannen zeer positief ontvangen<br />

worden. De algemene indruk (91% positief) en het onderdeel vormen (92% positief) worden het<br />

hoogste gewaardeerd. Daarna komen de uitleg van de opbouw en de spelling van het woord (86%),<br />

het niveau van het woord (70%) en de verrijking met andere woorden die hetzelfde spellingprobleem<br />

hebben als het gevonden woord (76%). Op basis van de uitkomsten bij vraag 2, over de duidelijkheid<br />

van de toelichting (87% vindt de toelichting duidelijk), kunnen we veronderstellen dat de waardeoordelen<br />

in het algemeen berusten op voldoende informatie over de plannen.<br />

De vraag over het gebruik van de verrijkte Woordenlijst laat zien dat de meeste deelnemers (88%)<br />

gebruik zullen gaan maken van de verrijking. Opmerkelijk is dat men vaker antwoordt dat de verrijkte<br />

Woordenlijst als naslagwerk voor eigen gebruik zal worden geraadpleegd (83%) dan als naslagwerk<br />

om leerlingen naar te verwijzen (73%). Het lijkt er op dat mensen die beroepsmatig met spelling bezig<br />

zijn, en die heus zelf wel goed kunnen spellen, toch vaak spellingeigenschappen van woorden<br />

denken te gaan opzoeken, waarschijnlijk om eigen inzichten te controleren. Zuiver onderwijskundige<br />

doelen, zoals gebruik als bron voor het maken van dictees of toetsen en als bron voor te ontwikkelen<br />

onderwijsmateriaal, wordt door 51-54% van de deelnemers voorzien.<br />

De opmerkingen aan het einde van de vragenlijst ondersteunen de getalsmatige uitkomsten. Vrijwel<br />

alle opmerkingen zijn positief van toon. Ruim een derde van de deelnemers gebruikt de ruimte alleen<br />

maar om lof of enthousiasme uit te drukken, of om succes te wensen bij de verdere uitwerking (zie<br />

de nummers 6, 11, 12, 15, 17, 19, 24, 26, 28, 30, 31, 33, 35, 37, 39, 40, 41, 43, 44, 45, 46, 47, 51, 56,<br />

59, 64, 66, 71, 74, 75, 86, 90, 91, 96, 98, 99, 100, 101, 102, 104, 105, 106, 108, 110, 112, 115, 120,<br />

121, 122, 125, 130, 132, 136, 138, 141, 146, 148, 152, 153, 155, 157, 160, 163, 172, 177, 180, 182,<br />

pag. 87


184, 188). De opmerkingen met inhoudelijk commentaar zijn meestal positief van aard. Enkele reacties<br />

betreffen het verzoek om verder op de hoogte te worden gehouden of het aanbod om deze<br />

plannen te helpen verwezenlijken (121, 132).<br />

Nader onderzoek<br />

Er zijn ook bedenkingen. Bijvoorbeeld opmerking (147): is de verrijking wel valide? Het antwoord is<br />

‘ja’ voor de onderdelen vormen en uitleg. Daar worden immers algemeen geaccepteerde eigenschappen<br />

van woorden gepresenteerd, zoals de morfologische opbouw van een woord, verbuigingen<br />

en vervoegingen. Verder zal er in de Leidraad bij de verrijkte Woordenlijst uitleg moeten komen van<br />

de zorgvuldige uitspraak die hier gebruikt wordt. We verwachten dat de zorgvuldige uitspraak, die<br />

dicht bij de spelling staat, goed is om de spelling te leren. Maar er is ook uitspraakvariatie, afhankelijk<br />

van regio en context, en wellicht is het mogelijk om dit op den duur tot uitdrukking te laten komen in<br />

de verrijking van de Woordenlijst. Dit is een terrein van nader onderzoek. Vanuit sommige uitspraakvarianten<br />

is het kiezen van de juiste spelling een extra hindernis (de son in de see sien sakke), terwijl<br />

andere varianten spellinginzicht juist faciliteren, bijvoorbeeld als de verklanking van ij afwijkt van ei,<br />

en au afwijkt van ou.<br />

De vormen die in het laatste onderdeel opgesomd worden (andere woorden met dezelfde spellingregel),<br />

volgen rechtstreeks uit de verzameling woorden in het gegevensbestand. Daar kan validiteit<br />

geen betrekking op hebben. De omvang van de verzameling wordt echter beïnvloed door de precisie<br />

van de uitspraakrepresentatie. Dit kan overigens - ook achteraf - naar believen worden gevarieerd:<br />

als de eind-n in overreden niet gerealiseerd wordt, dan wordt deze vorm homofoon aan overreedde.<br />

Dit is zeker een oplosbaar probleem, door een interface aan te bieden waarmee gebruikers hun<br />

voorkeuren kunnen instellen. Een praktische toepassing is al eens gemaakt door Van Dale in de voorlaatste<br />

versie van het Groot woordenboek der Nederlandse taal (1.0 Plus, 13e editie, 2000). De voorgestelde<br />

interface kan in onderstaande vorm, en uiteraard ook in een meer 'taalkundige' terminologie.<br />

Als het eerste vinkje aanstaat (zaden rijmt op spade), dan wordt de eind-n genegeerd en genereert<br />

het programma de 301 rijmwoorden van het linkerscherm hieronder. Als het vinkje is uitgezet, is het<br />

rijmen preciezer; er worden nog 63 rijmwoorden gevonden zoals te zien is in het rechterscherm.<br />

pag. 88


Relevant is de validiteitsvraag met betrekking tot het niveau van het woord (7, 52, 68, 85). In de korte<br />

toelichting voor de deelnemers ontbreekt inderdaad uitleg van de manier waarop het niveau van<br />

de woorden wordt bepaald, en daar vragen sommige deelnemers om (50, 85, 115, 125,128, 159). Het<br />

gaat om een formule die gebaseerd is op de veronderstelde moeilijkheidsgraad van de klankletterkoppelingen.<br />

Een inschatting, die mede mogelijk gemaakt is doordat de leerplannen van Nederland<br />

en Vlaanderen in kaart gebracht zijn. De gebruiker moet vanzelfsprekend goed geïnformeerd<br />

worden over de status van dit onderdeel van de verrijkte Woordenlijst. Validatie van de uitkomsten<br />

van deze formule is een belangrijk punt van nader onderzoek. Op dit punt kan werkelijk vooruitgang<br />

geboekt worden in het onderwijs.<br />

Waardering voor de verrijking met gegevens over het niveau van de woorden<br />

In het algemeen spreekt uit de opmerkingen waardering, en we vermoeden dat die waardering ook<br />

te maken heeft met het verrassend nieuwe onderdeel niveau. Onduidelijkheid over hoe het niveau<br />

bepaald wordt (zie boven) en over het nut (54, 114) is waarschijnlijk de reden dat dit aspect van verrijking<br />

toch niet dezelfde hoge waardering krijgt als de andere onderdelen. We delen de mening dat<br />

de niveauaanduiding voor het instapniveau vooral nuttig is voor het basisonderwijs, en minder relevant<br />

voor het voortgezet onderwijs. De moeilijkheidsgraad van het hele woord is algemener van nut.<br />

De opmerking dat het niveau niet bruikbaar is omdat geen rekening gehouden kan worden met individuele<br />

verschillen in ontwikkeling (137) delen we niet. In onze ervaring doorlopen de meeste leerlingen<br />

ongeveer dezelfde stadia; wel ieder in een eigen tempo. Het is goed denkbaar dat er individueel<br />

onderwijs ingericht kan worden als van leerlingen precies wordt bijgehouden wat hun niveau is<br />

ten aanzien van verschillende spellingcategorieën, maar dat is toekomstmuziek. De positieve opmerkingen<br />

over dit verrijkingsonderdeel zijn ‘grote meerwaarde’ (155), het voordeel van het evenwichtig<br />

kunnen samenstellen van toetsen (183) en nut bij het ontwikkelen van het curriculum (129).<br />

Het is intussen begrijpelijk dat juist bij het punt niveau de meeste twijfel geuit wordt. Er is nog geen<br />

systematische, gedetailleerde lijst van (spelling)moeilijkheidsniveaus van woorden beschikbaar. Ons<br />

voorstel is dus erg nieuw en nog onbekend. Er ontstaat dan gemakkelijk twijfel over het nut en de<br />

betrouwbaarheid. Dat bezwaar wordt ook door uitgever 2 en 6 geuit. Bedenkingen over de (vermeende)<br />

inperking van de onderwijsvrijheid, die we ook vinden bij uitgever 4, zouden kunnen worden<br />

opgelost door toekenning van niveaus per leerplan (49, 85, 115, 129; zie ook de uitleg van de<br />

bepaling van de niveaus in de bespreking van fase 2 van dit verkennende onderzoek). Uit een vergelijking<br />

van de leerplannen blijkt overigens dat de verschillen tussen leerplannen beslist niet overdreven<br />

moeten worden (zie bijlage E).<br />

pag. 89


Doelgroep en moeilijkheidsgraad van de verrijking<br />

Voor wie is de uitleg bedoeld? Sommigen stellen dat het om ‘toegankelijk materiaal’ gaat en roemen<br />

de duidelijkheid (9, 11, 40, 47, 110, 121, 130, 153, 158), anderen vinden de uitleg erg ingewikkeld<br />

geformuleerd (25, 27, 67, 70, 76, 145, 181) en alleen geschikt voor professionals die vertrouwd zijn<br />

met de regels (92, 162, 173). Het oordeel over de moeilijkheidsgraad van de uitleg hangt vanzelfsprekend<br />

samen met de beoogde doelgroep, vergelijk Het zou fijn zijn moest er een kindversie bestaan<br />

(27), uitleg bij woorden die van toepassing zijn voor jonge kinderen ook op niveau van die kinderen<br />

(112) en Mijn vmbo-leerlingen zullen dit nooit willen gaan gebruiken (145). Over de beoogde doelgroep<br />

meer hieronder, bij de conclusie. Het advies om de uitleg zo eenvoudig mogelijk te maken<br />

(150) moet zeker ter harte genomen worden, evenals de opmerking dat het systeem zo ingericht<br />

moet zijn dat ervaren en minder ervaren spellers er gebruik van kunnen maken (125).<br />

Regels wel nodig?<br />

Met de opmerking (20) dat sommige aspecten van onze taal geen baat hebben bij extreem veel uitleg,<br />

kunnen we het wel eens zijn, en ook de opmerking dat leerlingen in de tweede helft van de basisschool<br />

meer hebben aan herhaling dan aan uitleg kan best waar zijn, maar daarom is kennis van<br />

regels niet overbodig. Uiteindelijk moet het spellen natuurlijk ‘vanzelf’ gaan. Iemand moet kennis<br />

over de spelling geïnternaliseerd hebben. Op weg daarheen is het ons inziens echter nuttig om over<br />

kennis van de regels te beschikken, zodat leerders zich zelf kunnen verbeteren. Zelfs volleerde schrijvers<br />

zullen af en toe terugvallen op de regels, omdat er veel woorden of woorddelen zijn met dezelfde<br />

uitspraak maar een andere spelling. Woordparen zoals onmiddellijk-onverbiddelijk, miste-mistte<br />

en begrote-begrootte vereisen gewoonlijk bewust analyseren van de opbouw van het woord, en<br />

daarbij kan raadplegen van de uitleg per woord een goed hulpmiddel zijn.<br />

Het beschikbaar hebben van alle spellingregels bij alle klank-letterrelaties hoeft niet te betekenen dat<br />

deze altijd getoond worden. Een handige manier kan zijn om met de muis over het woord te bewegen<br />

en dan te zien welke regel er geldt bij een specifieke letter(cluster). En uitgevers kunnen, als ze in<br />

hun eigen producten gebruikmaken van de verrijkte Woordenlijst, kiezen welke regels wel of niet<br />

zichtbaar gemaakt worden, in een presentatievorm die afhankelijk is van het niveau van de leerlingen<br />

en de spellingmethode die wordt gebruikt. Er is dan veel preciezere afstemming met de gebruikers<br />

mogelijk.<br />

Spellinghervorming/waardering voor de Nederlandse spelling<br />

Een paar keer wordt gepleit voor een spellinghervorming of -vereenvoudiging in plaats van een verrijking<br />

van de Woordenlijst (57, 81). Docenten zouden namelijk bij bijvoorbeeld de lastige werkwoordspelling<br />

de slag aan het verliezen zijn. Dat lijkt ons zeer zorgelijk. Hopelijk kan een betere uitleg<br />

het tij keren. Zie (171) voor opmerkingen over zulke gunstige bijeffecten van de verrijking. De opmerking<br />

Dit geeft een ruimer beeld op de spellingsproblemen (29) suggereert dat een grondige uitleg<br />

van de Nederlandse spelling als gevolg kan hebben dat de spelling zoals die nu is aanvaardbaarder<br />

wordt. Daarbij willen we opmerken dat wij hopen dat de systematische aanpak die mogelijk wordt<br />

door het gebruik van de VWS tot verhoging van de consistentie, en via die weg tot een gefundeerde<br />

discussie over vereenvoudiging zal leiden.<br />

Vragen om uitbreiding<br />

De deelnemers gebruiken de ruimte voor opmerkingen om waardevolle suggesties voor uitbreiding<br />

te doen. Bijvoorbeeld, de uitspraak auditief weergeven wordt genoemd of zelfs de mogelijkheid om<br />

de uitleg voor te lezen, wat handig is wanneer je dyslectisch bent (111, 124, 131, 154, 176). Inderdaad<br />

lijkt het ons verstandig en is het technisch vrij gemakkelijk realiseerbaar om de verrijking uit te<br />

breiden met een knop waarmee de uitspraak van het gevonden woord hoorbaar wordt. De uitspraakrepresentatie<br />

van de VWS is zeer geschikt voor koppeling aan een module voor gegenereerde<br />

uitspraak. Daarnaast wordt vaak de betekenis genoemd (119, 170 en bijlage G). Bij alle woorden de<br />

betekenis opnemen zou maken dat de Woordenlijst verandert in een woordenboek. Dat was niet de<br />

bedoeling van de verrijking. Bestaande woordenboeken zouden goed gekoppeld kunnen worden aan<br />

pag. 90


de verrijkte Woordenlijst. Uitleg bij homofonie ligt wél voor de hand - dat is nu ook al de praktijk in<br />

de Woordenlijst. Uitbreiding met frequentiegegevens (118) is denkbaar, maar niet voorzien. Mogelijk<br />

heeft het INL deze gegevens beschikbaar. Verder wordt gevraagd om er een app van te maken (96,<br />

109).<br />

Waarschuwingen<br />

Er zijn opmerkingen over de terminologie en de manier van aanduiden van de niveaus. Waar we zelf<br />

aarzelden over het juiste woord, hebben we de termen gebruikt die nu in de Woordenlijst gebruikt<br />

worden. Dit zal een punt van aandacht moeten blijven. Als er in het onderwijs voorkeur bestaat voor<br />

het gebruik van eigen termen (de concepten zijn telkens hetzelfde) zou gebruik gemaakt kunnen<br />

worden van gekoppelde dubbellijsten. Zo kan iedereen zijn eigen terminologie blijven hanteren. Bijzonder<br />

is dat het bezwaar nu pas, bij de verrijking van de Woordenlijst, geopperd wordt. Bij de klassieke,<br />

papieren versie geldt dit probleem natuurlijk evenzeer. Bij de inmiddels beschikbare webversie<br />

van de Woordenlijst zou de hierboven genoemde oplossing toegepast kunnen worden, maar daar<br />

wordt niet om gevraagd.<br />

De uitspraak visueel weergeven, zoals in de toelichting bij de vragenlijst, zou een onjuist woordbeeld<br />

opleveren dat ik als leraar liever niet in beeld zie (73) . Inderdaad, de meerwaarde van oefeningen<br />

waarin leerlingen fout gespelde woorden moeten doorstrepen is niet aangetoond. In dit geval gaat<br />

het echter om een weergave van de uitspraak zoals die voor de spelling nuttig is. Bij rode moet je<br />

redeneren via [roo-de]. Meestal is de weergave van de uitspraak zo afwijkend van de spelling dat er<br />

geen verwarring kan optreden. Bij een woord zoals vind/vindt lijkt de uitspraakweergave wel heel erg<br />

op de spelling: [vint]. Maar ook dan geldt dat iemand moet leren beseffen dat er aan het eind gekozen<br />

moet worden tussen t, d, of dt. De discussie over onjuiste woordbeelden is eerder al aan de orde<br />

geweest, bij het uitgeven van Lijsterbij 2 (Zwijsen) en de Basisspellinggids (Zwijsen, Van Dale). Er zijn<br />

daar, in afwijkende lay-out, verwijzingen van (stukjes) woord die naïef volgens uitspraak geschreven<br />

zijn naar de correct gespelde vorm. Vooraf waren er soms bedenkingen, maar in de praktijk blijkt het<br />

goed te werken. Wij verwachten dat juist het presenteren van de uitspraak in een vorm die de spelling<br />

begrijpelijk maakt, een enorme steun zal blijken te zijn. Fonetisch schrift, genoemd als een betere<br />

representatie van de uitspraak (w), lijkt ons minder geschikt. Hier zou overigens onderzoek naar<br />

kunnen worden gedaan.<br />

Conclusie en aanbevelingen die uit de vragenlijst voortvloeien<br />

De plannen om de Woordenlijst Nederlandse Taal uit te breiden met informatie per woord zijn goed<br />

ontvangen, zowel bij de ondervraagden via de webenquête als bij de uitgeverijen van leerboeken<br />

voor het basisonderwijs. Het blijkt dat de verrijking van de Woordenlijst zeer hoog gewaardeerd<br />

wordt. Omdat de huidige, eenvoudige versie beschikbaar blijft (mogelijk als een van de ‘views’ op<br />

dezelfde databank), kunnen de klachten van de kleine minderheid die de uitbreiding niet op prijs<br />

stelt terzijde geschoven worden.<br />

De belangrijkste punten die genoemd worden, zijn meer begrip voor de spellingproblematiek en beter<br />

onderwijs. Het lijkt er op dat de deelnemers vooral zelf gebruik zullen gaan maken van de verrijking.<br />

Dat strookt met de inschatting dat dit initiatief niet alleen positief ontvangen zal worden door<br />

mensen die bij het spellingonderwijs betrokken zijn.<br />

De aard en status van niveauaanduidingen moet duidelijk uitgelegd worden aan gebruikers. Dit is een<br />

theoretisch onderbouwd onderdeel waar empirisch onderzoek bij hoort. Voordeel van het toevoegen<br />

van niveauaanduidingen is dat leerplannen verduidelijkt kunnen worden en dat ontwerpers van methoden<br />

meer zicht krijgen op wanneer welk woord aangeboden kan worden. Dat kan een belangrijke<br />

stap vooruit betekenen voor het onderwijs. De Nederlandse Taalunie kan empirisch onderzoek van<br />

de niveaus van de woorden faciliteren en zelfs het initiatief daartoe nemen.<br />

pag. 91


Het is goed mogelijk om de verrijking in fases uit te voeren of ten minste in fases te publiceren. In<br />

eerste instantie voor de beperkte groep woorden die in het basisonderwijs gebruikt worden, of direct<br />

al voor de omvang van de huidige Woordenlijst. Of in eerste instantie alleen de verrijking met vormen<br />

en uitleg. Uit de aanbevelingen van de deelnemers uit het onderwijsveld willen wij overnemen<br />

dat het toevoegen van geluidsfragmenten van de uitspraak nuttig is. Een dergelijke uitbreiding vraagt<br />

weinig extra mankracht gegeven de technologische middelen die voorhanden zijn, en past in de<br />

voorgenomen innovatie van de Woordenlijst.<br />

Bij de uitwerking van de plannen moet zeker rekening gehouden worden met de opmerkingen van<br />

het onderwijsveld over terminologie en manier van uitleg. Daarnaast moet de doelgroep nader bepaald<br />

worden. Wij denken dat deze verrijking voor leerlingen pas nuttig is wanneer ze onderwijs in<br />

de spelling gevolgd hebben. In overeenstemming met de getallen bij het beoogde gebruik: eerder<br />

leraren dan leerlingen zullen dit gaan gebruiken. De gebruikers zullen in onze ogen vooral de volwassenen<br />

zijn en leerlingen van het voortgezet onderwijs. Wanneer de uitspraak ook hoorbaar gemaakt<br />

wordt, dan is de verrijking eveneens zeer zinvol voor mensen met dyslexie en voor wie het Nederlands<br />

als tweede taal wil leren.<br />

pag. 92


Bijlage A Woordselectie VWS-verkenning<br />

1612 zelfstandige naamwoorden (znw) uit de Woordenlijst (WDL), met beginletter N, O of P,<br />

voor zover in de BasisSpellingBank (BSB, afgeleid van de Van Dale Basisspellinggids).<br />

498 werkwoorden (ww) uit de Woordenlijst, met beginletter N, O of P,<br />

voor zover in de BasisSpellingBank (BSB, afgeleid van de Van Dale Basisspellinggids).<br />

Minder waarschijnlijke woordvormen staan tussen haakjes (ww: opklaar, znw: nachtdienstje);<br />

nog onwaarschijnlijker / af te keuren vormen staan tussen dubbele haakjes (znw: pionieren, professionaltje).<br />

Bij trefwoorden die qua trefwoordvorm verschillen in de WDL en de BSB, en daardoor op een<br />

andere alfabetische plaats gesorteerd worden, is de koppeling aangegeven (nippertje, WDL: "op<br />

het nippertje").<br />

Opmerking: de aantallen wijken enigszins af ten opzichte van die uit de lopende tekst. Deze woordselectie<br />

van deze bijlage is gemaakt bij de start van het project, in de loop van de tijd zijn er nog enkele<br />

tientallen zelfstandige naamwoorden en enkele werkwoorden toegevoegd.<br />

n (znw): n; n'en; n's; n'etje; n'etjes<br />

naad (znw): naad; naden; naadje; naadjes<br />

naaf (znw): naaf; naven; naafje; naafjes<br />

naaidoos (znw): naaidoos; naaidozen; naaidoosje; naaidoosjes<br />

naaien (ww): genaaid; genaaide; naai; naaide; naaiden; naaien;<br />

naaiend; naaiende; naait<br />

naaimachine (znw): naaimachine; naaimachines; naaimachinetje;<br />

naaimachientje; naaimachinetjes; naaimachientjes<br />

naaister (znw): naaister; naaisters; naaistertje; naaistertjes<br />

naaiwerk (znw): naaiwerk; (naaiwerken); naaiwerkje; naaiwerkjes<br />

naaktheid (znw): naaktheid; (naaktheden); (naaktheidje); (naaktheidjes)<br />

naald (znw): naald; naalden; naaldje; naaldjes<br />

naaldboom (znw): naaldboom; naaldbomen; naaldboompje; naaldboompjes<br />

naaldbos (znw): naaldbos; naaldbossen; naaldbosje; naaldbosjes<br />

naam (znw): naam; namen; naampje; naampjes<br />

naambord (znw): naambord; naamborden; naambordje; naambordjes<br />

naamdag (znw): naamdag; naamdagen; (naamdagje); (naamdaagje);<br />

(naamdagjes); (naamdaagjes)<br />

naamgenoot (znw): naamgenoot; naamgenoten; naamgenootje;<br />

naamgenootjes<br />

naamkaartje (znw): (naamkaart); (naamkaarten); naamkaartje; naamkaartjes<br />

naamplaat (znw): naamplaat; naamplaten; naamplaatje; naamplaatjes<br />

naamwoord (znw): naamwoord; naamwoorden; naamwoordje;<br />

naamwoordjes<br />

na-apen (ww): aap na; aapt na; aapte na; aapten na; apen na; naaap;<br />

na-aapt; na-aapte; na-aapten; na-apen; naapend;<br />

na-apende; nageaapt; nageaapte<br />

na-aperij (znw): na-aperij; (na-aperijen); (na-aperijtje); (naaperijtjes)<br />

naaste (znw): naaste; naasten; ((naastes)); ((naastetje)); ((naastetjes))<br />

naastenliefde (znw): naastenliefde; (naastenliefden); (naastenliefdes);<br />

(naastenliefdetje); (naastenliefdetjes)<br />

nabauwen (ww): bauw na; bauwde na; bauwden na; bauwen na;<br />

bauwt na; nabauw; nabauwde; nabauwden; nabauwen;<br />

nabauwend; nabauwende; nabauwt; nagebauwd;<br />

nagebauwde<br />

nabestaande (znw): nabestaande; ((nabestaandes)); nabestaanden;<br />

(nabestaandetje); (nabestaandetjes)<br />

nabestellen (ww): bestel na; bestelde na; bestelden na; bestellen na;<br />

bestelt na; nabestel; nabesteld; nabestelde; nabestelden;<br />

nabestellen; nabestellend; nabestellende;<br />

nabestelt<br />

nabijheid (znw): nabijheid; (nabijheden); (nabijheidje); (nabijheidjes)<br />

nablijven (ww): bleef na; bleven na; blijf na; blijft na; blijven na;<br />

nableef; nableven; nablijf; nablijft; nablijven; nablijvend;<br />

nablijvende; nagebleven<br />

pag. 93<br />

nabootsen (ww): boots na; bootsen na; bootst na; bootste na;<br />

bootsten na; naboots; nabootsen; nabootsend;<br />

nabootsende; nabootst; nabootste; nabootsten;<br />

nagebootst; nagebootste<br />

nacht (znw): nacht; nachten; nachtje; nachtjes<br />

nachtblindheid (znw): nachtblindheid; (nachtblindheden); (nachtblindheidje);<br />

(nachtblindheidjes)<br />

nachtdienst (znw): nachtdienst; nachtdiensten; (nachtdienstje);<br />

(nachtdienstjes)<br />

nachtdier (znw): nachtdier; nachtdieren; nachtdiertje; nachtdiertjes<br />

nachtegaal (znw): nachtegaal; nachtegalen; nachtegaaltje; nachtegaaltjes<br />

nachtjapon (znw): nachtjapon; nachtjapons; nachtjaponnen; nachtjaponnetje;<br />

nachtjaponnetjes<br />

nachtkastje (znw): (nachtkast); (nachtkasten); nachtkastje; (nachtkastjes)<br />

nachtlampje (znw): nachtlamp; (nachtlampen); nachtlampje; nachtlampjes<br />

nachtmerrie (znw): nachtmerrie; nachtmerries; (nachtmerrietje);<br />

(nachtmerrietjes)<br />

nachtpon (znw): nachtpon; (nachtpons); nachtponnen; nachtponnetje;<br />

nachtponnetjes<br />

nachtrust (znw): nachtrust; (nachtrusten); (nachtrustje); (nachtrustjes)<br />

nachtslot (znw): nachtslot; nachtsloten; nachtslotje; nachtslotjes<br />

nachtvlinder (znw): nachtvlinder; nachtvlinders; nachtvlindertje;<br />

nachtvlindertjes<br />

nachtvorst (znw): nachtvorst; (nachtvorsten); nachtvorstje; nachtvorstjes<br />

nachtwerk (znw): nachtwerk; (nachtwerken); (nachtwerkje); (nachtwerkjes)<br />

nachtzoen (znw): nachtzoen; nachtzoenen; nachtzoentje; nachtzoentjes<br />

nadarhek (znw): nadarhek; nadarhekken; (nadarhekje); (nadarhekjes)<br />

nadeel (znw): nadeel; nadelen; nadeeltje; nadeeltjes<br />

nadenken (ww): dacht na; dachten na; denk na; denken na; denkt<br />

na; nadacht; nadachten; nadenk; nadenken; nadenkend;<br />

nadenkende; nadenkt; nagedacht; nagedachte<br />

naderen (ww): genaderd; genaderde; nader; naderde; naderden;<br />

naderen; naderend; naderende; nadert<br />

nadoen (ww): deden na; deed na; doe na; doen na; doet na;<br />

nadeden; nadeed; nadoe; nadoen; nadoend; nadoende;<br />

nadoet; nagedaan<br />

nadruk (znw): nadruk; (nadrukken); (nadrukje); (nadrukjes)<br />

nagaan (ww): ga na; gaan na; gaat na; ging na; gingen na; naga;<br />

nagaan; nagaand; nagaande; nagaat; nagegaan;<br />

naging; nagingen<br />

nagedachtenis (znw): nagedachtenis; (nagedachtenissen); (nagedachtenisje);<br />

(nagedachtenisjes)<br />

nagel (znw): nagel; nagels; nageltje; nageltjes


nagelbijten (ww): beet nagel; beten nagel; bijt nagel; bijten nagel;<br />

nagelbeet; nagelbeten; nagelbijt; nagelbijten; nagelbijtend;<br />

nagelbijtende; nagelgebeten<br />

nagelborstel (znw): nagelborstel; nagelborstels; nagelborsteltje;<br />

nagelborsteltjes<br />

nagelknipper (znw): nagelknipper; nagelknippers; nagelknippertje;<br />

nagelknippertjes<br />

nagellak (znw): nagellak; (nagellakken); (nagellakje); (nagellakjes)<br />

nagelriem (znw): nagelriem; nagelriemen; nagelriempje; nagelriempjes<br />

nagelschaar (znw): nagelschaar; nagelscharen; nagelschaartje; nagelschaartjes<br />

nagerecht (znw): nagerecht; nagerechten; nagerechtje; nagerechtjes<br />

nageslacht (znw): nageslacht; (nageslachten); (nageslachtje); (nageslachtjes)<br />

naïeveling (znw): naïeveling; naïevelingen; ((naïevelinkje)); naïevelingetje;<br />

((naïevelinkjes)); naïevelingetjes<br />

naïveteit (znw): naïveteit; (naïveteiten); (naïveteitje); (naïveteitjes)<br />

naïviteit (znw): naïviteit; (naïviteiten); (naïviteitje); (naïviteitjes)<br />

najaar (znw): najaar; (najaren); (najaartje); (najaartjes)<br />

nakijken (ww): keek na; keken na; kijk na; kijken na; kijkt na;<br />

nagekeken; nakeek; nakeken; nakijk; nakijken; nakijkend;<br />

nakijkende; nakijkt<br />

nakomeling (znw): nakomeling; nakomelingen; ((nakomelinkje));<br />

nakomelingetje; ((nakomelinkjes)); nakomelingetjes<br />

nakomen (ww): kom na; komen na; komt na; kwam na; kwamen<br />

na; nagekomen; nakom; nakomen; nakomend; nakomende;<br />

nakomt; nakwam; nakwamen<br />

nalaten (ww): laat na; laten na; liet na; lieten na; nagelaten;<br />

nalaat; nalaten; nalatend; nalatende; naliet; nalieten<br />

nalatenschap (znw): nalatenschap; nalatenschappen; nalatenschapje;<br />

nalatenschapjes<br />

naleven (ww): leef na; leefde na; leefden na; leeft na; leven na;<br />

nageleefd; nageleefde; naleef; naleefde; naleefden;<br />

naleeft; naleven; nalevend; nalevende<br />

nalezen (ww): las na; lazen na; lees na; leest na; lezen na; nagelezen;<br />

nalas; nalazen; nalees; naleest; nalezen; nalezend;<br />

nalezende<br />

namaak (znw): namaak; (namaken); (namaakje); (namaakjes)<br />

namaken (ww): maak na; maakt na; maakte na; maakten na;<br />

maken na; nagemaakt; nagemaakte; namaak; namaakt;<br />

namaakte; namaakten; namaken; namakend;<br />

namakende<br />

namenlijst (znw): namenlijst; namenlijsten; namenlijstje; namenlijstjes<br />

namiddag (znw): namiddag; namiddagen; namiddagje; namiddaagje;<br />

namiddagjes; namiddaagjes<br />

nappa (znw): nappa; (nappa's); (nappaatje); (nappaatjes)<br />

napraten (ww): nagepraat; nageprate; napraat; napraatte; napraatten;<br />

napraten; napratend; napratende; praat<br />

na; praatte na; praatten na; praten na<br />

nar (znw): nar; narren; narretje; narretjes<br />

narcis (znw): narcis; narcissen; narcisje; narcisjes<br />

narcose (znw): narcose; (narcosen); (narcoses); (narcosetje);<br />

(narcosetjes)<br />

narcotica (znw): narcotica<br />

narigheid (znw): narigheid; narigheden; (narigheidje); (narigheidjes)<br />

nasi (znw): nasi; (nasi's); (nasietje); (nasietjes)<br />

nasmaak (znw): nasmaak; (nasmaken); nasmaakje; (nasmaakjes)<br />

nastaren (ww): nagestaard; nagestaarde; nastaar; nastaarde;<br />

nastaarden; nastaart; nastaren; nastarend; nastarende;<br />

staar na; staarde na; staarden na; staart na;<br />

staren na<br />

nastreven (ww): nagestreefd; nagestreefde; nastreef; nastreefde;<br />

nastreefden; nastreeft; nastreven; nastrevend; nastrevende;<br />

streef na; streefde na; streefden na;<br />

streeft na; streven na<br />

nasynchronisatie (znw): nasynchronisatie; nasynchronisaties; (nasynchronisatietje);<br />

(nasynchronisatietjes)<br />

natekenen (ww): nagetekend; nagetekende; nateken; natekende;<br />

natekenden; natekenen; natekenend; natekenende;<br />

natekent; teken na; tekende na; tekenden na;<br />

tekenen na; tekent na<br />

natellen (ww): nageteld; nagetelde; natel; natelde; natelden;<br />

natellen; natellend; natellende; natelt; tel na; telde<br />

na; telden na; tellen na; telt na<br />

natie (znw): natie; naties; (natietje); (natietjes)<br />

pag. 94<br />

nationalisme (znw): nationalisme; (nationalismes); (nationalismen);<br />

(nationalismetje); (nationalismetjes)<br />

nationaliteit (znw): nationaliteit; nationaliteiten; (nationaliteitje);<br />

(nationaliteitjes)<br />

natmaken (ww): maak nat; maakt nat; maakte nat; maakten nat;<br />

maken nat; natgemaakt; natgemaakte; natmaak;<br />

natmaakt; natmaakte; natmaakten; natmaken;<br />

natmakend; natmakende<br />

natregenen (ww): natgeregend; natgeregende; natregen; natregende;<br />

natregenden; natregenen; natregenend; natregenende;<br />

natregent; regen nat; regende nat; regenden<br />

nat; regenen nat; regent nat<br />

natspuiten (ww): natgespoten; natspoot; natspoten; natspuit;<br />

natspuiten; natspuitend; natspuitende; spoot nat;<br />

spoten nat; spuit nat; spuiten nat<br />

nattigheid (znw): nattigheid; (nattigheden); (nattigheidje); (nattigheidjes)<br />

naturaliseren (ww): genaturaliseerd; genaturaliseerde; naturaliseer;<br />

naturaliseerde; naturaliseerden; naturaliseert; naturaliseren;<br />

naturaliserend; naturaliserende<br />

natuur (znw): natuur; (naturen); (natuurtje); (natuurtjes)<br />

natuurbehoud (znw): natuurbehoud; (natuurbehouden); (natuurbehoudje);<br />

(natuurbehoudjes)<br />

natuurgebied (znw): natuurgebied; natuurgebieden; natuurgebiedje;<br />

natuurgebiedjes<br />

natuurkunde (znw): natuurkunde; (natuurkundes); (natuurkunden);<br />

(natuurkundetje); (natuurkundetjes)<br />

natuurkundige (znw): natuurkundige; natuurkundigen; ((natuurkundiges));<br />

((natuurkundigetje)); ((natuurkundigetjes))<br />

natuurliefhebber (znw): natuurliefhebber; natuurliefhebbers; natuurliefhebbertje;<br />

natuurliefhebbertjes<br />

natuurproduct (znw): natuurproduct; natuurproducten; (natuurproductje);<br />

(natuurproductjes)<br />

natuurramp (znw): natuurramp; natuurrampen; (natuurrampje);<br />

(natuurrampjes)<br />

natuurreservaat (znw): natuurreservaat; natuurreservaten; natuurreservaatje;<br />

natuurreservaatjes<br />

natuurschoon (znw): natuurschoon; (natuurschonen); (natuurschoontje);<br />

(natuurschoontjes)<br />

natuurtalent (znw): natuurtalent; natuurtalenten; natuurtalentje;<br />

natuurtalentjes<br />

natuurverschijnsel (znw): natuurverschijnsel; natuurverschijnselen; natuurverschijnsels;<br />

(natuurverschijnseltje); (natuurverschijnseltjes)<br />

natuurwetenschap (znw): natuurwetenschap; natuurwetenschappen;<br />

(natuurwetenschapje); (natuurwetenschapjes)<br />

navel (znw): navel; navels; naveltje; naveltjes<br />

navelsinaasappel (znw): navelsinaasappel; navelsinaasappels; navelsinaasappelen;<br />

navelsinaasappeltje; navelsinaasappeltjes<br />

navertellen (ww): navertel; naverteld; navertelde; navertelden;<br />

navertellen; navertellend; navertellende; navertelt;<br />

vertel na; vertelde na; vertelden na; vertellen<br />

na; vertelt na<br />

navigeren (ww): genavigeerd; genavigeerde; navigeer; navigeerde;<br />

navigeerden; navigeert; navigeren; navigerend;<br />

navigerende<br />

navolging (znw): navolging; (navolgingen); (navolginkje); ((navolgingetje));<br />

(navolginkjes); ((navolgingetjes))<br />

navullen (ww): nagevuld; nagevulde; navul; navulde; navulden;<br />

navullen; navullend; navullende; navult; vul na;<br />

vulde na; vulden na; vullen na; vult na<br />

nawijzen (ww): nagewezen; nawees; nawezen; nawijs; nawijst;<br />

nawijzen; nawijzend; nawijzende; wees na; wezen<br />

na; wijs na; wijst na; wijzen na<br />

nawuiven (ww): nagewuifd; nagewuifde; nawuif; nawuifde; nawuifden;<br />

nawuift; nawuiven; nawuivend; nawuivende;<br />

wuif na; wuifde na; wuifden na; wuift na;<br />

wuiven na<br />

nazaat (znw): nazaat; nazaten; (nazaatje); (nazaatjes)<br />

nazeggen (ww): nagezegd; nagezegde; nazeg; nazegde; nazegden;<br />

nazeggen; nazeggend; nazeggende; nazegt; nazei;<br />

nazeiden; zeg na; zegde na; zegden na; zeggen na;<br />

zegt na; zei na; zeiden na<br />

nazi (znw): nazi; nazi's; (nazietje); (nazietjes)<br />

nectar (znw): nectar; nectars; nectartje; nectartjes<br />

nectarine (znw): nectarine; (nectarines); (nectarinetje); (nectarientje);<br />

(nectarinetjes); (nectarientjes)<br />

nederlaag (znw): nederlaag; nederlagen; nederlaagje; nederlaagjes<br />

Nederland (znw): Nederland; Nederlanden; (Nederlandje); (Nederlandjes)


Nederlands (znw): Nederlands; (Nederlandsen); (Nederlandsje);<br />

(Nederlandsjes)<br />

nederzetting (znw): nederzetting; nederzettingen; nederzettinkje;<br />

((nederzettingetje)); nederzettinkjes; ((nederzettingetjes))<br />

neef (znw): neef; neven; neefje; neefjes<br />

neerdalen (ww): daal neer; daalde neer; daalden neer; daalt neer;<br />

dalen neer; neerdaal; neerdaalde; neerdaalden;<br />

neerdaalt; neerdalen; neerdalend; neerdalende;<br />

neergedaald; neergedaalde<br />

neerkijken (ww): keek neer; keken neer; kijk neer; kijken neer; kijkt<br />

neer; neergekeken; neerkeek; neerkeken; neerkijk;<br />

neerkijken; neerkijkend; neerkijkende; neerkijkt<br />

neerkomen (ww): kom neer; komen neer; komt neer; kwam neer;<br />

kwamen neer; neergekomen; neerkom; neerkomen;<br />

neerkomend; neerkomende; neerkomt;<br />

neerkwam; neerkwamen<br />

neerlandicus (znw): neerlandicus; neerlandici; neerlandicussen;<br />

(neerlandicusje); (neerlandicusjes)<br />

neerleggen (ww): leg neer; legde neer; legden neer; leggen neer; legt<br />

neer; neergelegd; neergelegde; neerleg; neerlegde;<br />

neerlegden; neerleggen; neerleggend; neerleggende;<br />

neerlegt<br />

neerploffen (ww): neergeploft; neergeplofte; neerplof; neerploffen;<br />

neerploffend; neerploffende; neerploft; neerplofte;<br />

neerploften; plof neer; ploffen neer; ploft neer;<br />

plofte neer; ploften neer<br />

neerslaan (ww): neergeslagen; neersla; neerslaan; neerslaand;<br />

neerslaande; neerslaat; neersloeg; neersloegen;<br />

sla neer; slaan neer; slaat neer; sloeg neer; sloegen<br />

neer<br />

neerslag (znw): neerslag; (neerslagen); (neerslagje); (neerslagjes)<br />

neerstorten (ww): neergestort; neergestorte; neerstort; neerstorten;<br />

neerstortend; neerstortende; neerstortte; neerstortten;<br />

stort neer; storten neer; stortte neer;<br />

stortten neer<br />

neerstrijken (ww): neergestreken; neerstreek; neerstreken; neerstrijk;<br />

neerstrijken; neerstrijkend; neerstrijkende;<br />

neerstrijkt; streek neer; streken neer; strijk neer;<br />

strijken neer; strijkt neer<br />

neertellen (ww): neergeteld; neergetelde; neertel; neertelde;<br />

neertelden; neertellen; neertellend; neertellende;<br />

neertelt; tel neer; telde neer; telden neer; tellen<br />

neer; telt neer<br />

neervallen (ww): neergevallen; neerval; neervallen; neervallend;<br />

neervallende; neervalt; neerviel; neervielen; val<br />

neer; vallen neer; valt neer; viel neer; vielen neer<br />

neerzetten (ww): neergezet; neergezette; neerzet; neerzette;<br />

neerzetten; neerzettend; neerzettende; zet neer;<br />

zette neer; zetten neer<br />

neet (znw): neet; neten; neetje; neetjes<br />

negatief (znw): negatief; negatieven; negatiefje; negatiefjes<br />

negen (znw): negen; negens; negentje; negentjes<br />

negende (znw): negende; (negenden); ((negendes)); ((negendetje));<br />

((negendetjes))<br />

neger (znw): neger; negers; negertje; negertjes<br />

negeren (ww): genegeerd; genegeerde; negeer; negeerde;<br />

negeerden; negeert; negeren; negerend; negerende<br />

negeren (ww): genegerd; genegerde; neger; negerde; negerden;<br />

negeren; negerend; negerende; negert<br />

negligé (znw): negligé; negligés; negligeetje; negligeetjes<br />

negotie (znw): negotie; negoties; negotiën; negotietje; negotietjes<br />

negrospiritual (znw): negrospiritual; negrospirituals; ((negrospiritualtje));<br />

((negrospiritualtjes))<br />

neigen (ww): geneigd; geneigde; neig; neigde; neigden; neigen;<br />

neigend; neigende; neigt<br />

neiging (znw): neiging; neigingen; neiginkje; ((neigingetje));<br />

neiginkjes; ((neigingetjes))<br />

nek (znw): nek; nekken; nekje; nekjes<br />

nek-aan-nekrace (znw): nek-aan-nekrace; nek-aan-nekraces; (nek-aannekraceje);<br />

(nek-aan-nekracejes)<br />

nekkramp (znw): nekkramp; nekkrampen; (nekkrampje); (nekkrampjes)<br />

nekvel (znw): nekvel; nekvellen; nekvelletje; nekvelletjes<br />

nemen (ww): genomen; nam; namen; neem; neemt; nemen;<br />

nemend; nemende<br />

neofascisme (znw): neofascisme; (neofascismes); (neofascismen);<br />

(neofascismetje); (neofascismetjes)<br />

pag. 95<br />

neokolonialisme (znw): neokolonialisme; (neokolonialismes); (neokolonialismen);<br />

(neokolonialismetje); (neokolonialismetjes)<br />

neon (znw): neon; (neons); (neonnetje); (neonnetjes)<br />

neonbuis (znw): neonbuis; neonbuizen; neonbuisje; neonbuisjes<br />

neonlicht (znw): neonlicht; neonlichten; neonlichtje; neonlichtjes<br />

neonreclame (znw): neonreclame; neonreclames; (neonreclametje);<br />

(neonreclametjes)<br />

nep (znw): nep; (neppen); (nepje); (nepjes)<br />

nerf (znw): nerf; nerven; nerfje; nerfjes<br />

nerts (znw): nerts; nertsen; nertsje; nertsjes<br />

nervositeit (znw): nervositeit; (nervositeiten); (nervositeitje); (nervositeitjes)<br />

nest (znw): nest; nesten; nestje; nestjes<br />

nestelen (ww): genesteld; genestelde; nestel; nestelde; nestelden;<br />

nestelen; nestelend; nestelende; nestelt<br />

nestkast (znw): nestkast; nestkasten; nestkastje; nestkastjes<br />

net (znw): net; netten; netje; netjes<br />

netheid (znw): netheid; (netheden); (netheidje); (netheidjes)<br />

netmaag (znw): netmaag; netmagen; netmaagje; netmaagjes<br />

nettiquette (znw): nettiquette; nettiquettes; (nettiquettetje); ((nettiquetje));<br />

(nettiquettetjes); ((nettiquetjes))<br />

nettoloon (znw): nettoloon; nettolonen; nettoloontje; nettoloontjes<br />

nettowinst (znw): nettowinst; nettowinsten; nettowinstje; nettowinstjes<br />

netvlies (znw): netvlies; netvliezen; netvliesje; netvliesjes<br />

netwerk (znw): netwerk; netwerken; netwerkje; netwerkjes<br />

neuken (ww): geneukt; geneukte; neuk; neuken; neukend;<br />

neukende; neukt; neukte; jeukten<br />

neuriën (ww): geneuried; geneuriede; neurie; neuriede; neurieden;<br />

neuriën; neuriënd; neuriënde; neuriet<br />

neurochirurgie (znw): neurochirurgie; (neurochirurgieën); (neurochirurgietje);<br />

(neurochirurgietjes)<br />

neuroot (znw): neuroot; neuroten; neurootje; neurootjes<br />

neurose (znw): neurose; (neurosen); neuroses; (neurosetje);<br />

(neurosetjes)<br />

neus (znw): neus; neuzen; neusje; neusjes<br />

neusgat (znw): neusgat; neusgaten; neusgaatje; neusgaatjes<br />

neushoorn (znw): neushoorn; neushoorns; neushoornen; neushoorntje;<br />

neushoorntjes<br />

neusklank (znw): neusklank; neusklanken; neusklankje; neusklankjes<br />

neusvleugel (znw): neusvleugel; neusvleugels; neusvleugeltje; neusvleugeltjes<br />

neutraliseren (ww): geneutraliseerd; geneutraliseerde; neutraliseer;<br />

neutraliseerde; neutraliseerden; neutraliseert;<br />

neutraliseren; neutraliserend; neutraliserende<br />

neutraliteit (znw): neutraliteit; (neutraliteiten); (neutraliteitje);<br />

(neutraliteitjes)<br />

neutron (znw): neutron; neutronen; neutrons; ((neutroontje));<br />

((neutrontje)); ((neutroontjes)); ((neutrontjes))<br />

neutronenbom (znw): neutronenbom; neutronenbommen; neutronenbommetje;<br />

neutronenbommetjes<br />

neuzen (ww): geneusd; geneusde; neus; neusde; neusden;<br />

neust; neuzen; neuzend; neuzende<br />

nevel (znw): nevel; nevels; nevelen; neveltje; neveltjes<br />

nicht (znw): nicht; nichten; nichtje; nichtjes<br />

nicotine (znw): nicotine; (nicotines); (nicotinetje); (nicotientje);<br />

(nicotinetjes); (nicotientjes)<br />

niemandsland (znw): niemandsland; (niemandslanden); (niemandslandje);<br />

(niemandslandjes)<br />

niemendal (znw): niemendal; niemendallen; niemendalletje; niemendalletjes<br />

nier (znw): nier; nieren; niertje; niertjes<br />

nierdialyse (znw): nierdialyse; (nierdialyses); (nierdialysen); (nierdialysetje);<br />

(nierdialysetjes)<br />

niersteen (znw): niersteen; nierstenen; niersteentje; niersteentjes<br />

niesbui (znw): niesbui; niesbuien; niesbuitje; niesbuitjes<br />

niesen (ww): geniest; genieste; nies; niesen; niesend; niesende;<br />

niest; nieste; niesten<br />

niet (znw): niet; nieten; nietje; nietjes<br />

nieten (ww): geniet; geniete; niet; nieten; nietend; nietende;<br />

niette; nietten<br />

nietje (znw): (niet); (nieten); nietje; nietjes<br />

nietmachine (znw): nietmachine; nietmachines; nietmachinetje;<br />

nietmachientje; nietmachinetjes; nietmachientjes<br />

niet-roker (znw): niet-roker; niet-rokers; (niet-rokertje); (nietrokertjes)<br />

nietsnut (znw): nietsnut; nietsnutten; nietsnutje; nietsnutjes<br />

nieuwbouw (znw): nieuwbouw; (nieuwbouwen); (nieuwbouwtje);<br />

(nieuwbouwtjes)


nieuwbouwwijk (znw): nieuwbouwwijk; nieuwbouwwijken; nieuwbouwwijkje;<br />

nieuwbouwwijkjes<br />

nieuweling (znw): nieuweling; nieuwelingen; ((nieuwelinkje));<br />

nieuwelingetje; ((nieuwelinkjes)); nieuwelingetjes<br />

nieuwigheid (znw): nieuwigheid; nieuwigheden; nieuwigheidje;<br />

nieuwigheidjes<br />

Nieuwjaar (znw): Nieuwjaar; (Nieuwjaren); (Nieuwjaartje); (Nieuwjaartjes)<br />

nieuwjaarsdag (znw): nieuwjaarsdag; (nieuwjaarsdagen); (nieuwjaarsdagje);<br />

(nieuwjaarsdaagje); (nieuwjaarsdagjes);<br />

(nieuwjaarsdaagjes)<br />

nieuwjaarskaart (znw): nieuwjaarskaart; nieuwjaarskaarten; nieuwjaarskaartje;<br />

nieuwjaarskaartjes<br />

nieuwkomer (znw): nieuwkomer; nieuwkomers; nieuwkomertje;<br />

nieuwkomertjes<br />

nieuws (znw): nieuws<br />

nieuwsbericht (znw): nieuwsbericht; nieuwsberichten; nieuwsberichtje;<br />

nieuwsberichtjes<br />

nieuwsblad (znw): nieuwsblad; ((nieuwsbladeren)); nieuwsbladen;<br />

nieuwsblaadje; nieuwsblaadjes<br />

nieuwslezer (znw): nieuwslezer; nieuwslezers; (nieuwslezertje);<br />

(nieuwslezertjes)<br />

nieuwtje (znw): ((nieuw)); ((nieuwen)); nieuwtje; nieuwtjes<br />

niezen (ww): geniesd; geniesde; nies; niesde; niesden; niest;<br />

niezen; niezend; niezende<br />

nijd (znw): nijd; (nijden); (nijdje); (nijdjes)<br />

nijgen (ww): genegen; neeg; negen; nijg; nijgen; nijgend;<br />

nijgende; nijgt<br />

nijlpaard (znw): nijlpaard; nijlpaarden; nijlpaardje; nijlpaardjes<br />

nijptang (znw): nijptang; nijptangen; ((nijptankje)); nijptangetje;<br />

((nijptankjes)); nijptangetjes<br />

nijverheid (znw): nijverheid; (nijverheden); (nijverheidje); (nijverheidjes)<br />

nikkel (znw): nikkel; (nikkels); (nikkeltje); (nikkeltjes)<br />

niksen (ww): genikst; genikste; niks; niksen; niksend; niksende;<br />

nikst; nikste; niksten<br />

niksnut (znw): niksnut; niksnutten; niksnutje; niksnutjes<br />

nimf (znw): nimf; nimfen; nimfje; nimfjes<br />

nipje (znw): (nip); (nippen); nipje; nipjes<br />

nippen (ww): genipt; genipte; nip; nippen; nippend; nippende;<br />

nipt; nipte; nipten<br />

nippertje (WDL: "op het nippertje") (znw):<br />

(nipper); (nippers); nippertje; nippertjes<br />

nis (znw): nis; nissen; nisje; nisjes<br />

nitwit (znw): nitwit; nitwits; nitwitje; nitwitjes<br />

niveau (znw): niveau; niveaus; niveautje; niveautjes<br />

nivellering (znw): nivellering; (nivelleringen); (nivellerinkje); ((nivelleringetje));<br />

(nivellerinkjes); ((nivelleringetjes))<br />

no-claimkorting (znw): no-claimkorting; no-claimkortingen; noclaimkortinkje;<br />

((no-claimkortingetje)); noclaimkortinkjes;<br />

((no-claimkortingetjes))<br />

nocturne (znw): nocturne; nocturnes; (nocturnetje); (nocturnetjes)<br />

noedels (znw): (noedel); (noedels); noedeltje; noedeltjes<br />

noemen (ww): genoemd; genoemde; noem; noemde; noemden;<br />

noemen; noemend; noemende; noemt<br />

noemer (znw): noemer; noemers; (noemertje); (noemertjes)<br />

noest (znw): noest; noesten; noestje; noestjes<br />

noga (znw): noga; (noga's); (nogaatje); (nogaatjes)<br />

nok (znw): nok; nokken; nokje; nokjes<br />

nomade (znw): nomade; ((nomades)); nomaden; (nomadetje);<br />

(nomadetjes)<br />

nominatie (znw): nominatie; nominaties; (nominatietje); (nominatietjes)<br />

non (znw): non; nonnen; nonnetje; nonnetjes<br />

non-actief (znw): non-actief; (non-actieven); (non-actiefje); (nonactiefjes)<br />

nonkel (znw): nonkel; nonkels; nonkeltje; nonkeltjes<br />

nonsens (znw): nonsens; (nonsensen); (nonsensje); (nonsensjes)<br />

nood (znw): nood; noden; (noodje); (noodjes)<br />

noodaggregaat (znw): noodaggregaat; noodaggregaten; noodaggregaatje;<br />

noodaggregaatjes<br />

noodgang (znw): noodgang; (noodgangen); ((noodgankje)); (noodgangetje);<br />

((noodgankjes)); (noodgangetjes)<br />

noodgeval (znw): noodgeval; noodgevallen; (noodgevalletje);<br />

(noodgevalletjes)<br />

noodklok (znw): noodklok; noodklokken; (noodklokje); (noodklokjes)<br />

noodlanding (znw): noodlanding; noodlandingen; noodlandinkje;<br />

((noodlandingetje)); noodlandinkjes; ((noodlandingetjes))<br />

noodlot (znw): noodlot; (noodlotten); (noodlotje); (noodlotjes)<br />

pag. 96<br />

noodrem (znw): noodrem; noodremmen; noodremmetje; noodremmetjes<br />

noodsignaal (znw): noodsignaal; noodsignalen; (noodsignaaltje);<br />

(noodsignaaltjes)<br />

noodsituatie (znw): noodsituatie; noodsituaties; (noodsituatietje);<br />

(noodsituatietjes)<br />

noodtoestand (znw): noodtoestand; (noodtoestanden); (noodtoestandje);<br />

(noodtoestandjes)<br />

nooduitgang (znw): nooduitgang; nooduitgangen; ((nooduitgankje));<br />

nooduitgangetje; ((nooduitgankjes)); nooduitgangetjes<br />

noodweer (znw): noodweer; (noodweren); (noodweertje); (noodweertjes)<br />

noodzaak (znw): noodzaak; (noodzaken); (noodzaakje); (noodzaakjes)<br />

noorden (znw): noorden; (noordens); ((noordentje)); ((noordentjes))<br />

noordenwind (znw): noordenwind; noordenwinden; noordenwindje;<br />

noordenwindjes<br />

noorderbreedte (znw): noorderbreedte; (noorderbreedten); ((noorderbreedtes));<br />

(noorderbreedtetje); (noorderbreedtetjes)<br />

noorderzon (znw): noorderzon; (noorderzonnen); (noorderzonnetje);<br />

(noorderzonnetjes)<br />

noordgrens (znw): noordgrens; (noordgrenzen); (noordgrensje);<br />

(noordgrensjes)<br />

noordkust (znw): noordkust; (noordkusten); (noordkustje); (noordkustjes)<br />

noordoosten (znw): noordoosten; (noordoostens); (noordoostentje);<br />

(noordoostentjes)<br />

noordoostenwind (znw): noordoostenwind; noordoostenwinden; noordoostenwindje;<br />

noordoostenwindjes<br />

noordpool (znw): noordpool; (noordpolen); (noordpooltje); (noordpooltjes)<br />

noordwesten (znw): noordwesten; (noordwestens); (noordwestentje);<br />

(noordwestentjes)<br />

noordwestenwind (znw): noordwestenwind; noordwestenwinden; noordwestenwindje;<br />

noordwestenwindjes<br />

noordwesterstorm (znw): noordwesterstorm; noordwesterstormen;<br />

(noordwesterstormpje); (noordwesterstormpjes)<br />

noot (znw): noot; noten; nootje; nootjes<br />

nootmuskaat (znw): nootmuskaat; (nootmuskaten); (nootmuskaatje);<br />

(nootmuskaatjes)<br />

nop (znw): nop; noppen; nopje; nopjes<br />

nopjes (WDL: "in zijn nopjes") (znw):<br />

nopjes<br />

nor (znw): nor; norren; norretje; norretjes<br />

noren (znw): (noor); noren; (noortje); (noortjes)<br />

norm (znw): norm; normen; (normpje); (normpjes)<br />

nostalgie (znw): nostalgie; (nostalgieën); (nostalgietje); (nostalgietjes)<br />

nota (znw): nota; nota's; notaatje; notaatjes<br />

notaris (znw): notaris; notarissen; (notarisje); (notarisjes)<br />

notatie (znw): notatie; notaties; (notatietje); (notatietjes)<br />

notenbalk (znw): notenbalk; notenbalken; notenbalkje; notenbalkjes<br />

notenboom (znw): notenboom; notenbomen; notenboompje; notenboompjes<br />

notendop (znw): notendop; notendoppen; notendopje; notendopjes<br />

notenhout (znw): notenhout; (notenhouten); (notenhoutje); (notenhoutjes)<br />

notenkraker (znw): notenkraker; notenkrakers; notenkrakertje;<br />

notenkrakertjes<br />

notenpasta (znw): notenpasta; notenpasta's; (notenpastaatje);<br />

(notenpastaatjes)<br />

noteren (ww): genoteerd; genoteerde; noteer; noteerde; noteerden;<br />

noteert; noteren; noterend; noterende<br />

notie (znw): notie; noties; (notietje); (notietjes)<br />

notitie (znw): notitie; notities; notitietje; notitietjes<br />

notitieblok (znw): notitieblok; notitiebloks; notitieblokken; notitieblokje;<br />

notitieblokjes<br />

notulen (znw): (notuul); notulen; (notuultje); (notuultjes)<br />

nouveaute (znw): nouveauté; nouveautés; nouveauteetje; nouveauteetjes<br />

novelle (znw): novelle; novelles; novelletje; novelletjes<br />

november (znw): november; (novembers); (novembertje); (novembertjes)<br />

novice (znw): novice; novicen; novices; (novicetje); (noviceje);<br />

(novicetjes); (novicejes)<br />

noviteit (znw): noviteit; noviteiten; noviteitje; noviteitjes


nuance (znw): nuance; nuances; (nuancetje); ((nuanceje));<br />

(nuancetjes); ((nuancejes))<br />

nuanceren (ww): nuanceer; nuanceerde; nuanceerden; nuanceert;<br />

nuanceren; nuancerend; nuancerende; genuanceerd;<br />

genuanceerde<br />

nuk (znw): nuk; nukken; nukje; nukjes<br />

nul (znw): nul; nullen; nulletje; nulletjes<br />

nulpunt (znw): nulpunt; nulpunten; (nulpuntje); (nulpuntjes)<br />

numero (znw): numero; numero's; numerootje; numerootjes<br />

nummer (znw): nummer; nummers; nummertje; nummertjes<br />

nummerbord (znw): nummerbord; nummerborden; nummerbordje;<br />

nummerbordjes<br />

nummeren (ww): genummerd; genummerde; nummer; nummerde;<br />

nummerden; nummeren; nummerend; nummerende;<br />

nummert<br />

nummerplaat (znw): nummerplaat; nummerplaten; nummerplaatje;<br />

nummerplaatjes<br />

nuntius (znw): nuntius; nuntiussen; nuntii; (nuntiusje); (nuntiusjes)<br />

nut (znw): nut; (nutten); (nutje); (nutjes)<br />

nuttigen (ww): genuttigd; genuttigde; nuttig; nuttigde; nuttigden;<br />

nuttigen; nuttigend; nuttigende; nuttigt<br />

nylon (znw): nylon; nylons; nylonnetje; nylonnetjes<br />

nylonkous (znw): nylonkous; nylonkousen; nylonkousje; nylonkousjes<br />

O (znw): O; (O's); (O'tje); (O'tjes)<br />

o (znw): o; (o's; o'tje; o'tjes<br />

oase (znw): oase; oasen; oases; (oasetje); (oasetjes)<br />

obelisk (znw): obelisk; obelisken; obeliskje; obeliskjes<br />

ober (znw): ober; obers; (obertje); (obertjes)<br />

object (znw): object; objecten; objectje; objectjes<br />

objectiviteit (znw): objectiviteit; (objectiviteiten); (objectiviteitje);<br />

(objectiviteitjes)<br />

obligatie (znw): obligatie; obligaties; (obligatietje); (obligatietjes)<br />

observatie (znw): observatie; observaties; observatietje; observatietjes<br />

observatorium (znw): observatorium; observatoria; observatoriums;<br />

(observatoriumpje); (observatoriumpjes)<br />

observeren (ww): observeer; observeerde; observeerden; observeert;<br />

observeren; observerend; observerende;<br />

geobserveerd; geobserveerde<br />

obsessie (znw): obsessie; obsessies; (obsessietje); (obsessietjes)<br />

obstakel (znw): obstakel; obstakels; obstakeltje; obstakeltjes<br />

occasie (znw): occasie; occasies; occasietje; occasietjes<br />

occasion (znw): occasion; occasions; (occasiontje); (occasiontjes)<br />

oceaan (znw): oceaan; oceanen; (oceaantje); (oceaantjes)<br />

ochtend (znw): ochtend; ochtenden; ochtendje; ochtendjes<br />

ochtenddienst (znw): ochtenddienst; ochtenddiensten; (ochtenddienstje);<br />

(ochtenddienstjes)<br />

ochtendhumeur (znw): ochtendhumeur; ochtendhumeuren; ochtendhumeurtje;<br />

ochtendhumeurtjes<br />

ochtendjas (znw): ochtendjas; ochtendjassen; ochtendjasje; ochtendjasjes<br />

ochtendspits (znw): ochtendspits; ochtendspitsen; ochtendspitsje;<br />

ochtendspitsjes<br />

octaaf (znw): octaaf; octaven; (octaafje); (octaafjes)<br />

octaangehalte (znw): octaangehalte; octaangehalten; octaangehaltes;<br />

(octaangehaltetje); (octaangehaltetjes)<br />

octet (znw): octet; octetten; octetje; octetjes<br />

octopus (znw): octopus; octopussen; octopusje; octopusjes<br />

octrooi (znw): octrooi; octrooien; octrooitje; octrooitjes<br />

octrooieren (ww): geoctrooieerd; geoctrooieerde; octrooieer;<br />

octrooieerde; octrooieerden; octrooieert; octrooieren;<br />

octrooierend; octrooierende<br />

ode (znw): ode; odes; oden; (odetje); (odetjes)<br />

oecumene (znw): oecumene; (oecumenes); (oecumenen); (oecumenetje);<br />

(oecumenetjes)<br />

oedeem (znw): oedeem; oedemen; (oedeempje); (oedeempjes)<br />

oefenboek (znw): oefenboek; oefenboeken; oefenboekje; oefenboekjes<br />

oefenen (ww): geoefend; geoefende; oefen; oefende; oefenden;<br />

oefenen; oefenend; oefenende; oefent<br />

oefening (znw): oefening; oefeningen; ((oefeninkje)); oefeningetje;<br />

((oefeninkjes)); oefeningetjes<br />

oefenwedstrijd (znw): oefenwedstrijd; oefenwedstrijden; oefenwedstrijdje;<br />

oefenwedstrijdjes<br />

oehoe (znw): oehoe; oehoes; oehoetje; oehoetjes<br />

oekaze (znw): oekaze; oekazes; oekazen; (oekazetje); (oekazetjes)<br />

oermens (znw): oermens; oermensen; oermensje; oermensjes<br />

oeros (znw): oeros; oerossen; oerosje; oerosjes<br />

pag. 97<br />

oertijd (znw): oertijd; (oertijden); (oertijdje); (oertijdjes)<br />

oerwoud (znw): oerwoud; oerwouden; (oerwoudje); (oerwoudjes)<br />

oester (znw): oester; oesters; oestertje; oestertjes<br />

oestrogeen (znw): oestrogeen; (oestrogenen); (oestrogeentje);<br />

(oestrogeentjes)<br />

oeuvre (znw): oeuvre; oeuvres; (oeuvretje); (oeuvretjes)<br />

oever (znw): oever; oevers; (oevertje); (oevertjes)<br />

offensief (znw): offensief; offensieven; offensiefje; offensiefjes<br />

offer (znw): offer; offers; (offertje); (offertjes)<br />

offeren (ww): geofferd; geofferde; offer; offerde; offerden;<br />

offeren; offerend; offerende; offert<br />

offerte (znw): offerte; offerten; offertes; (offertetje); (offertetjes)<br />

officemanager (znw): officemanager; officemanagers; ((officemanagertje));<br />

((officemanagertjes))<br />

official (znw): official; officials; ((officialtje)); ((officialtjes))<br />

officier (znw): officier; officiers; officieren; (officiertje); (officiertjes)<br />

officiersmess (znw): officiersmess; officiersmesses; (officiersmessen);<br />

(officiersmessje); (officiersmessjes)<br />

offsetdruk (znw): offsetdruk; (offsetdrukken); (offsetdrukje); (offsetdrukjes)<br />

ogen (ww): geoogd; geoogde; ogen; ogend; ogende; oog;<br />

oogde; oogden; oogt<br />

ogenblik (znw): ogenblik; ogenblikken; ogenblikje; ogenblikjes<br />

ohm (znw): ohm; (ohms); (ohmpje); (ohmpjes)<br />

okapi (znw): okapi; okapi's; okapietje; okapietjes<br />

oksel (znw): oksel; oksels; okseltje; okseltjes<br />

oktober (znw): oktober; (oktobers); (oktobertje); (oktobertjes)<br />

oldtimer (znw): oldtimer; oldtimers; oldtimertje; oldtimertjes<br />

olie (znw): olie; olies; oliën; (olietje); (olietjes)<br />

oliebol (znw): oliebol; oliebollen; oliebolletje; oliebolletjes<br />

olie-industrie (znw): olie-industrie; (olie-industrieën); (olie-industrietje);<br />

(olie-industrietjes)<br />

olielamp (znw): olielamp; olielampen; olielampje; olielampjes<br />

oliën (ww): geolied; geoliede; olie; oliede; olieden; oliën;<br />

oliënd; oliënde; oliet<br />

olienoot (znw): olienoot; olienoten; olienootje; olienootjes<br />

olieraffinaderij (znw): olieraffinaderij; olieraffinaderijen; (olieraffinaderijtje);<br />

(olieraffinaderijtjes)<br />

olietanker (znw): olietanker; olietankers; (olietankertje); (olietankertjes)<br />

olievat (znw): olievat; olievaten; olievaatje; olievaatjes<br />

olieverf (znw): olieverf; (olieverven); (olieverfje); (olieverfjes)<br />

olieverfschilderij (znw): olieverfschilderij; olieverfschilderijen; olieverfschilderijtje;<br />

olieverfschilderijtjes<br />

olievlek (znw): olievlek; olievlekken; olievlekje; olievlekjes<br />

olifant (znw): olifant; olifanten; olifantje; olifantjes<br />

olijf (znw): olijf; olijven; olijfje; olijfjes<br />

olijfboom (znw): olijfboom; olijfbomen; olijfboompje; olijfboompjes<br />

olijfolie (znw): olijfolie; (olijfolies); (olijfoliën); (olijfolietje);<br />

(olijfolietjes)<br />

olm (znw): olm; (olmen); (olmpje); (olmpjes)<br />

olympiade (znw): olympiade; olympiades; olympiaden; (olympiadetje);<br />

(olympiadetjes)<br />

oma (znw): oma; oma's; omaatje; omaatjes<br />

omarmen (ww): omarm; omarmd; omarmde; omarmden; omarmen;<br />

omarmend; omarmende; omarmt<br />

ombinden (ww): bind om; binden om; bindt om; bond om; bonden<br />

om; ombind; ombinden; ombindend; ombindende;<br />

ombindt; ombond; ombonden; omgebonden<br />

ombrengen (ww): bracht om; brachten om; breng om; brengen om;<br />

brengt om; ombracht; ombrachten; ombreng; ombrengen;<br />

ombrengend; ombrengende; ombrengt;<br />

omgebracht; omgebrachte<br />

ombudsman (znw): ombudsman; ombudsmannen; (ombudsmannetje);<br />

(ombudsmannetjes)<br />

ombuigen (ww): bogen om; boog om; buig om; buigen om; buigt<br />

om; ombogen; omboog; ombuig; ombuigen; ombuigend;<br />

ombuigende; ombuigt; omgebogen<br />

omcirkelen (ww): omcirkel; omcirkeld; omcirkelde; omcirkelden;<br />

omcirkelen; omcirkelend; omcirkelende; omcirkelt<br />

omdoen (ww): deden om; deed om; doe om; doen om; doet om;<br />

omdeden; omdeed; omdoe; omdoen; omdoend;<br />

omdoende; omdoet; omgedaan<br />

omdraaien (ww): draai om; draaide om; draaiden om; draaien om;<br />

draait om; omdraai; omdraaide; omdraaiden; omdraaien;<br />

omdraaiend; omdraaiende; omdraait;<br />

omgedraaid; omgedraaide<br />

omega (znw): omega; omega's; omegaatje; omegaatjes<br />

omelet (znw): omelet; omeletten; omeletje; omeletjes


omgaan (ww): ga om; gaan om; gaat om; ging om; gingen om;<br />

omga; omgaan; omgaand; omgaande; omgaat;<br />

omgegaan; omging; omgingen<br />

omgang (znw): omgang; (omgangen); ((omgankje)); (omgangetje);<br />

((omgankjes)); (omgangetjes)<br />

omgangstaal (znw): omgangstaal; (omgangstalen); (omgangstaaltje);<br />

(omgangstaaltjes)<br />

omgeving (znw): omgeving; omgevingen; omgevinkje; ((omgevingetje));<br />

omgevinkjes; ((omgevingetjes))<br />

omgooien (ww): gooi om; gooide om; gooiden om; gooien om;<br />

gooit om; omgegooid; omgegooide; omgooi; omgooide;<br />

omgooiden; omgooien; omgooiend; omgooiende;<br />

omgooit<br />

omhakken (ww): hak om; hakken om; hakt om; hakte om; hakten<br />

om; omgehakt; omgehakte; omhak; omhakken;<br />

omhakkend; omhakkende; omhakt; omhakte; omhakten<br />

omheining (znw): omheining; omheiningen; omheininkje; ((omheiningetje));<br />

omheininkjes; ((omheiningetjes))<br />

omhelzen (ww): omhels; omhelsd; omhelsde; omhelsden; omhelst;<br />

omhelzen; omhelzend; omhelzende<br />

omhelzing (znw): omhelzing; omhelzingen; omhelzinkje; ((omhelzingetje));<br />

omhelzinkjes; ((omhelzingetjes))<br />

omhulsel (znw): omhulsel; omhulsels; omhulseltje; omhulseltjes<br />

omissie (znw): omissie; omissies; omissietje; omissietjes<br />

omkeren (ww): keer om; keerde om; keerden om; keert om; keren<br />

om; omgekeerd; omgekeerde; omkeer; omkeerde;<br />

omkeerden; omkeert; omkeren; omkerend; omkerende<br />

omkijken (ww): keek om; keken om; kijk om; kijken om; kijkt om;<br />

omgekeken; omkeek; omkeken; omkijk; omkijken;<br />

omkijkend; omkijkende; omkijkt<br />

omkleden (ww): kleden om; kleed om; kleedde om; kleedden om;<br />

kleedt om; omgeklede; omgekleed; omkleden;<br />

omkledend; omkledende; omkleed; omkleedde;<br />

omkleedden; omkleedt<br />

omkomen (ww): kom om; komen om; komt om; kwam om; kwamen<br />

om; omgekomen; omkom; omkomen; omkomend;<br />

omkomende; omkomt; omkwam; omkwamen<br />

omkopen (ww): kocht om; kochten om; koop om; koopt om; kopen<br />

om; omgekocht; omgekochte; omkocht; omkochten;<br />

omkoop; omkoopt; omkopen; omkopend;<br />

omkopende<br />

omleiding (znw): omleiding; omleidingen; omleidinkje; ((omleidingetje));<br />

omleidinkjes; ((omleidingetjes))<br />

omlopen (ww): liep om; liepen om; loop om; loopt om; lopen om;<br />

omgelopen; omliep; omliepen; omloop; omloopt;<br />

omlopen; omlopend; omlopende<br />

ommekeer (znw): ommekeer; (ommekeren); (ommekeertje); (ommekeertjes)<br />

ommetje (znw): ((om)); ((ommen)); ommetje; ommetjes<br />

ommezien (znw): ommezien; ((ommezienen)); (ommezientje);<br />

(ommezientjes)<br />

omnibus (znw): omnibus; omnibussen; (omnibusje); (omnibusjes)<br />

omnivoor (znw): omnivoor; omnivoren; omnivoortje; omnivoortjes<br />

ompraten (ww): omgepraat; omgeprate; ompraat; ompraatte;<br />

ompraatten; ompraten; ompratend; ompratende;<br />

praat om; praatte om; praatten om; praten om<br />

omrekenen (ww): omgerekend; omgerekende; omreken; omrekende;<br />

omrekenden; omrekenen; omrekenend; omrekenende;<br />

omrekent; reken om; rekende om; rekenden<br />

om; rekenen om; rekent om<br />

omrijden (ww): omgereden; omreden; omreed; omrij; omrijd;<br />

omrijden; omrijdend; omrijdende; omrijdt; reden<br />

om; reed om; rij om; rijd om; rijden om; rijdt om<br />

omringen (ww): omring; omringd; omringde; omringden; omringen;<br />

omringend; omringende; omringt<br />

omroep (znw): omroep; omroepen; (omroepje); (omroepjes)<br />

omroepen (ww): omgeroepen; omriep; omriepen; omroep; omroepen;<br />

omroepend; omroepende; omroept; riep om;<br />

riepen om; roep om; roepen om; roept om<br />

omroeper (znw): omroeper; omroepers; (omroepertje); (omroepertjes)<br />

omroepster (znw): omroepster; omroepsters; (omroepstertje);<br />

(omroepstertjes)<br />

omschrijving (znw): omschrijving; omschrijvingen; omschrijvinkje;<br />

((omschrijvingetje)); omschrijvinkjes; ((omschrijvingetjes))<br />

pag. 98<br />

omsingelen (ww): omsingel; omsingeld; omsingelde; omsingelden;<br />

omsingelen; omsingelend; omsingelende; omsingelt<br />

omslaan (ww): omgeslagen; omsla; omslaan; omslaand; omslaande;<br />

omslaat; omsloeg; omsloegen; sla om; slaan<br />

om; slaat om; sloeg om; sloegen om<br />

omslag (znw): omslag; omslagen; omslagje; omslagjes<br />

omspitten (ww): omgespit; omgespitte; omspit; omspitte; omspitten;<br />

omspittend; omspittende; spit om; spitte om;<br />

spitten om<br />

omspoelen (ww): omgespoeld; omgespoelde; omspoel; omspoelde;<br />

omspoelden; omspoelen; omspoelend; omspoelende;<br />

omspoelt; spoel om; spoelde om; spoelden<br />

om; spoelen om; spoelt om<br />

omstander (znw): omstander; omstanders; omstandertje; omstandertjes<br />

omstandigheid (znw): omstandigheid; omstandigheden; (omstandigheidje);<br />

(omstandigheidjes)<br />

omstreken (znw): (omstreek); omstreken; (omstreekje); (omstreekjes)<br />

omtoveren (ww): omgetoverd; omgetoverde; omtover; omtoverde;<br />

omtoverden; omtoveren; omtoverend; omtoverende;<br />

omtovert; tover om; toverde om; toverden<br />

om; toveren om; tovert om<br />

omtrek (znw): omtrek; omtrekken; omtrekje; omtrekjes<br />

omvallen (ww): omgevallen; omval; omvallen; omvallend; omvallende;<br />

omvalt; omviel; omvielen; val om; vallen<br />

om; valt om; viel om; vielen om<br />

omvang (znw): omvang; (omvangen); ((omvankje)); (omvangetje);<br />

((omvankjes)); (omvangetjes)<br />

omwaaien (ww): omgewaaid; omgewaaide; omwaai; omwaaide;<br />

omwaaiden; omwaaien; omwaaiend; omwaaiende;<br />

omwaait; omwoei; omwoeien; waai om; waaide<br />

om; waaiden om; waaien om; waait om; woei<br />

om; woeien om<br />

omweg (znw): omweg; omwegen; omweggetje; omwegje;<br />

omweggetjes; omwegjes<br />

omwoelen (ww): omgewoeld; omgewoelde; omwoel; omwoelde;<br />

omwoelden; omwoelen; omwoelend; omwoelende;<br />

omwoelt; woel om; woelde om; woelden om;<br />

woelen om; woelt om<br />

omzeilen (ww): omgezeild; omgezeilde; omzeil; omzeilde; omzeilden;<br />

omzeilen; omzeilend; omzeilende; omzeilt;<br />

zeil om; zeilde om; zeilden om; zeilen om; zeilt om<br />

omzeilen (ww): omzeil; omzeild; omzeilde; omzeilden; omzeilen;<br />

omzeilend; omzeilende; omzeilt<br />

omzet (znw): omzet; omzetten; (omzetje); (omzetjes)<br />

omzetten (ww): omgezet; omgezette; omzet; omzette; omzetten;<br />

omzettend; omzettende; zet om; zette om; zetten<br />

om<br />

onafhankelijkheidsdag (znw): onafhankelijkheidsdag; (onafhankelijkheidsdagen);<br />

(onafhankelijkheidsdagje); (onafhankelijkheidsdaagje);<br />

(onafhankelijkheidsdagjes);<br />

(onafhankelijkheidsdaagjes)<br />

onderarm (znw): onderarm; onderarmen; onderarmpje; onderarmpjes<br />

onderbeen (znw): onderbeen; onderbenen; onderbeentje; onderbeentjes<br />

onderbouw (znw): onderbouw; (onderbouwen); (onderbouwtje);<br />

(onderbouwtjes)<br />

onderbreken (ww): onderbrak; onderbraken; onderbreek; onderbreekt;<br />

onderbreken; onderbrekend; onderbrekende;<br />

onderbroken<br />

onderbroek (znw): onderbroek; onderbroeken; onderbroekje; onderbroekjes<br />

onderdaan (znw): onderdaan; onderdanen; onderdaantje; onderdaantjes<br />

onderdak (znw): onderdak; (onderdaken); (onderdakje); (onderdakjes)<br />

onderdeel (znw): onderdeel; onderdelen; onderdeeltje; onderdeeltjes<br />

onderdompelen (ww): dompel onder; dompelde onder; dompelden<br />

onder; dompelen onder; dompelt onder; onderdompel;<br />

onderdompelde; onderdompelden; onderdompelen;<br />

onderdompelend; onderdompelende;<br />

onderdompelt; ondergedompeld; ondergedompelde<br />

onderdrukken (ww): druk onder; drukken onder; drukt onder; drukte<br />

onder; drukten onder; onderdruk; onderdrukken;<br />

onderdrukkend; onderdrukkende; onderdrukt; on-


derdrukte; onderdrukten; ondergedrukt; ondergedrukte<br />

onderdrukken (ww): onderdruk; onderdrukken; onderdrukkend;<br />

onderdrukkende; onderdrukt; onderdrukte; onderdrukten<br />

onderdrukking (znw): onderdrukking; (onderdrukkingen); (onderdrukkinkje);<br />

((onderdrukkingetje)); (onderdrukkinkjes);<br />

((onderdrukkingetjes))<br />

onderduiken (ww): doken onder; dook onder; duik onder; duiken<br />

onder; duikt onder; onderdoken; onderdook; onderduik;<br />

onderduiken; onderduikend; onderduikende;<br />

onderduikt; ondergedoken<br />

ondergaan (ww): ga onder; gaan onder; gaat onder; ging onder;<br />

gingen onder; onderga; ondergaan; ondergaand;<br />

ondergaande; ondergaat; ondergegaan; onderging;<br />

ondergingen<br />

ondergaan (ww): onderga; ondergaan; ondergaand; ondergaande;<br />

ondergaat; onderging; ondergingen<br />

ondergang (znw): ondergang; (ondergangen); ((ondergankje));<br />

(ondergangetje); ((ondergankjes)); (ondergangetjes)<br />

ondergoed (znw): ondergoed; (ondergoeden); (ondergoedje);<br />

(ondergoedjes)<br />

ondergrond (znw): ondergrond; ondergronden; ondergrondje; ondergrondjes<br />

onderhoud (znw): onderhoud; (onderhouden); (onderhoudje);<br />

(onderhoudjes)<br />

onderhouden (ww): hield onder; hielden onder; hou onder; houd<br />

onder; houden onder; houdt onder; ondergehouden;<br />

onderhield; onderhielden; onderhou; onderhoud;<br />

onderhouden; onderhoudend; onderhoudende;<br />

onderhoudt<br />

onderhouden (ww): onderhield; onderhielden; onderhoud; onderhouden;<br />

onderhoudend; onderhoudende; onderhoudt<br />

onderkaak (znw): onderkaak; onderkaken; onderkaakje; onderkaakjes<br />

onderkant (znw): onderkant; onderkanten; onderkantje; onderkantjes<br />

onderkin (znw): onderkin; onderkinnen; onderkinnetje; onderkinnetjes<br />

onderkomen (znw): onderkomen; (onderkomens); (onderkomentje);<br />

(onderkomentjes)<br />

onderlip (znw): onderlip; onderlippen; onderlipje; onderlipjes<br />

onderlopen (ww): liep onder; liepen onder; (loop onder); loopt<br />

onder; lopen onder; ondergelopen; onderliep; onderliepen;<br />

(onderloop); onderloopt; onderlopen;<br />

onderlopend; onderlopende<br />

ondermijnen (ww): ondermijn; ondermijnd; ondermijnde; ondermijnden;<br />

ondermijnen; ondermijnend; ondermijnende;<br />

ondermijnt<br />

ondernemen (ww): ondernam; ondernamen; onderneem; onderneemt;<br />

ondernemen; ondernemend; ondernemende;<br />

ondernomen<br />

onderneming (znw): onderneming; ondernemingen; onderneminkje;<br />

((ondernemingetje)); onderneminkjes; ((ondernemingetjes))<br />

onderonsje (znw): ((onderons)); ((onderonzen)); onderonsje; onderonsjes<br />

onderscheid (znw): onderscheid; (onderscheiden); (onderscheidje);<br />

(onderscheidjes)<br />

onderscheiden (ww): onderscheid; onderscheidde; onderscheidden;<br />

onderscheiden; onderscheidend; onderscheidende;<br />

onderscheidt<br />

onderscheiding (znw): onderscheiding; onderscheidingen; (onderscheidinkje);<br />

((onderscheidingetje)); (onderscheidinkjes);<br />

((onderscheidingetjes))<br />

onderspit (WDL: "het onderspit delven") (znw):<br />

onderspit; (onderspitten); (onderspitje); (onderspitjes)<br />

onderstel (znw): onderstel; onderstellen; onderstelletje; onderstelletjes<br />

ondersteunen (ww): ondersteun; ondersteund; ondersteunde; ondersteunden;<br />

ondersteunen; ondersteunend; ondersteunende;<br />

ondersteunt<br />

ondersteuning (znw): ondersteuning; ondersteuningen; ondersteuninkje;<br />

((ondersteuningetje)); ondersteuninkjes; ((ondersteuningetjes))<br />

onderstoppen (ww): ondergestopt; ondergestopte; onderstop; onderstoppen;<br />

onderstoppend; onderstoppende; onderstopt;<br />

onderstopte; onderstopten; stop onder;<br />

pag. 99<br />

stoppen onder; stopt onder; stopte onder; stopten<br />

onder<br />

onderstrepen (ww): onderstreep; onderstreept; onderstreepte; onderstreepten;<br />

onderstrepen; onderstrepend; onderstrepende<br />

ondertekenen (ww): onderteken; ondertekend; ondertekende; ondertekenden;<br />

ondertekenen; ondertekenend; ondertekenende;<br />

ondertekent<br />

ondertekening (znw): ondertekening; ondertekeningen; ((ondertekeninkje));<br />

ondertekeningetje; ((ondertekeninkjes)); ondertekeningetjes<br />

ondertiteling (znw): ondertiteling; ondertitelingen; ((ondertitelinkje));<br />

ondertitelingetje; ((ondertitelinkjes)); ondertitelingetjes<br />

onderverdeling (znw): onderverdeling; onderverdelingen; onderverdelinkje;<br />

((onderverdelingetje)); onderverdelinkjes;<br />

((onderverdelingetjes))<br />

ondervinden (ww): ondervind; ondervinden; ondervindend; ondervindende;<br />

ondervindt; ondervond; ondervonden<br />

onderwereld (znw): onderwereld; (onderwerelden); (onderwereldje);<br />

(onderwereldjes)<br />

onderwerp (znw): onderwerp; onderwerpen; onderwerpje; onderwerpjes<br />

onderwijs (znw): onderwijs; (onderwijzen); (onderwijsje); (onderwijsjes)<br />

onderwijzen (ww): onderwees; onderwezen; onderwijs; onderwijst;<br />

onderwijzen; onderwijzend; onderwijzende<br />

onderwijzer (znw): onderwijzer; onderwijzers; (onderwijzertje);<br />

(onderwijzertjes)<br />

onderwijzeres (znw): onderwijzeres; onderwijzeressen; onderwijzeresje;<br />

onderwijzeresjes<br />

onderzeeboot (znw): onderzeeboot; onderzeeboten; onderzeebootje;<br />

onderzeebootjes<br />

onderzeeër (znw): onderzeeër; onderzeeërs; onderzeeërtje; onderzeeërtjes<br />

onderzetter (znw): onderzetter; onderzetters; onderzettertje; onderzettertjes<br />

onderzijde (znw): onderzijde; onderzijden; onderzijdes; (onderzijdetje);<br />

(onderzijtje); (onderzijdetjes); (onderzijtjes)<br />

onderzoek (znw): onderzoek; onderzoeken; onderzoekje; onderzoekjes<br />

onderzoeken (ww): onderzocht; onderzochte; onderzochten; onderzoek;<br />

onderzoeken; onderzoekend; onderzoekende;<br />

onderzoekt<br />

onderzoeker (znw): onderzoeker; onderzoekers; onderzoekertje;<br />

onderzoekertjes<br />

onemanshow (znw): onemanshow; onemanshows; onemanshowtje;<br />

onemanshowtjes<br />

onenigheid (znw): onenigheid; onenigheden; (onenigheidje); (onenigheidjes)<br />

ongedierte (znw): ongedierte; (ongedierten); (ongediertes); (ongediertetje);<br />

(ongediertetjes)<br />

ongeduld (znw): ongeduld; (ongedulden); (ongeduldje); (ongeduldjes)<br />

ongeluk (znw): ongeluk; ongelukken; ongelukje; ongelukjes<br />

ongeluksdag (znw): ongeluksdag; ongeluksdagen; ongeluksdagje;<br />

ongeluksdaagje; ongeluksdagjes; ongeluksdaagjes<br />

ongeluksgetal (znw): ongeluksgetal; ongeluksgetallen; (ongeluksgetalletje);<br />

(ongeluksgetalletjes)<br />

ongemak (znw): ongemak; ongemakken; ongemakje; ongemakjes<br />

ongeval (znw): ongeval; ongevallen; ongevalletje; ongevalletjes<br />

onheil (znw): onheil; (onheilen); (onheiltje); (onheiltjes)<br />

onkosten (znw): (onkost); onkosten; (onkostje); (onkostjes)<br />

onkruid (znw): onkruid; onkruiden; onkruidje; onkruidjes<br />

onmacht (znw): onmacht; (onmachten); (onmachtje); (onmachtjes)<br />

onmin (znw): onmin; (onminnen); (onminnetje); (onminnetjes)<br />

onomatopee (znw): onomatopee; ((onomatopees)); onomatopeeën;<br />

(onomatopeetje); (onomatopeetjes)<br />

onraad (znw): onraad; (onraden); (onraadje); (onraadjes)<br />

onrecht (znw): onrecht; (onrechten); (onrechtje); (onrechtjes)<br />

onrust (znw): onrust; (onrusten); (onrustje); (onrustjes)<br />

onruststoker (znw): onruststoker; onruststokers; onruststokertje;<br />

onruststokertjes<br />

ons (znw): ons; onsen; onzen; onsje; onsjes<br />

onschuld (znw): onschuld; (onschulden); (onschuldje); (onschuldjes)<br />

ontbering (znw): ontbering; ontberingen; (ontberinkje); ((ontberingetje));<br />

(ontberinkjes); ((ontberingetjes))<br />

ontbieden (ww): ontbied; ontbieden; ontbiedend; ontbiedende;<br />

ontbiedt; ontboden; ontbood<br />

ontbijt (znw): ontbijt; ontbijten; ontbijtje; ontbijtjes


ontbijten (ww): ontbeet; ontbeten; ontbijt; ontbijten; ontbijtend;<br />

ontbijtende<br />

ontbijtkoek (znw): ontbijtkoek; ontbijtkoeken; ontbijtkoekje; ontbijtkoekjes<br />

ontbijtspek (znw): ontbijtspek; (ontbijtspekken); (ontbijtspekje);<br />

(ontbijtspekjes)<br />

ontbijttafel (znw): ontbijttafel; ontbijttafels; ontbijttafeltje; ontbijttafeltjes<br />

ontbossen (ww): ontbos; ontbossen; ontbossend; ontbossende;<br />

ontbost; ontboste; ontbosten<br />

ontbranden (ww): ontbrand; ontbrandde; ontbrandden; ontbrande;<br />

ontbranden; ontbrandend; ontbrandende; ontbrandt<br />

ontbreken (ww): ontbrak; ontbraken; ontbreek; ontbreekt; ontbreken;<br />

ontbrekend; ontbrekende; ontbroken<br />

ontcijferen (ww): ontcijfer; ontcijferd; ontcijferde; ontcijferden;<br />

ontcijferen; ontcijferend; ontcijferende; ontcijfert<br />

ontdekken (ww): ontdek; ontdekken; ontdekkend; ontdekkende;<br />

ontdekt; ontdekte; ontdekten<br />

ontdekker (znw): ontdekker; ontdekkers; ontdekkertje; ontdekkertjes<br />

ontdekking (znw): ontdekking; ontdekkingen; ontdekkinkje; ((ontdekkingetje));<br />

ontdekkinkjes; ((ontdekkingetjes))<br />

ontdekkingsreiziger (znw): ontdekkingsreiziger; ontdekkingsreizigers; (ontdekkingsreizigertje);<br />

(ontdekkingsreizigertjes)<br />

ontdooien (ww): ontdooi; ontdooid; ontdooide; ontdooiden;<br />

ontdooien; ontdooiend; ontdooiende; ontdooit<br />

ontduiken (ww): ontdoken; ontdook; ontduik; ontduiken; ontduikend;<br />

ontduikende; ontduikt<br />

ontevredenheid (znw): ontevredenheid; (ontevredenheden); (ontevredenheidje);<br />

(ontevredenheidjes)<br />

ontfutselen (ww): ontfutsel; ontfutseld; ontfutselde; ontfutselden;<br />

ontfutselen; ontfutselend; ontfutselende; ontfutselt<br />

ontgaan (ww): ontga; ontgaan; ontgaand; ontgaande; ontgaat;<br />

ontging; ontgingen<br />

ontginnen (ww): ontgin; ontginnen; ontginnend; ontginnende;<br />

ontgint; ontgon; ontgonnen<br />

ontglippen (ww): ontglip; ontglippen; ontglippend; ontglippende;<br />

ontglipt; ontglipte; ontglipten<br />

ontgoochelen (ww): ontgoochel; ontgoocheld; ontgoochelde; ontgoochelden;<br />

ontgoochelen; ontgoochelend; ontgoochelende;<br />

ontgoochelt<br />

ontgoocheling (znw): ontgoocheling; ontgoochelingen; ((ontgoochelinkje));<br />

(ontgoochelingetje); ((ontgoochelinkjes));<br />

(ontgoochelingetjes)<br />

onthaal (znw): onthaal; onthalen; onthaaltje; onthaaltjes<br />

onthaalmoeder (znw): onthaalmoeder; onthaalmoeders; (onthaalmoedertje);<br />

(onthaalmoedertjes)<br />

onthoofden (ww): onthoofd; onthoofdde; onthoofdden; onthoofde;<br />

onthoofden; onthoofdend; onthoofdende; onthoofdt<br />

onthoofding (znw): onthoofding; onthoofdingen; (onthoofdinkje);<br />

((onthoofdingetje)); (onthoofdinkjes); ((onthoofdingetjes))<br />

onthouden (ww): onthield; onthielden; onthoud; onthouden;<br />

onthoudend; onthoudende; onthoudt<br />

onthullen (ww): onthul; onthuld; onthulde; onthulden; onthullen;<br />

onthullend; onthullende; onthult<br />

onthulling (znw): onthulling; onthullingen; onthullinkje; ((onthullingetje));<br />

onthullinkjes; ((onthullingetjes))<br />

ontkennen (ww): ontken; ontkend; ontkende; ontkenden; ontkennen;<br />

ontkennend; ontkennende; ontkent<br />

ontkiemen (ww): ontkiem; ontkiemd; ontkiemde; ontkiemden;<br />

ontkiemen; ontkiemend; ontkiemende; ontkiemt<br />

ontknoping (znw): ontknoping; ontknopingen; (ontknopinkje);<br />

((ontknopingetje)); (ontknopinkjes); ((ontknopingetjes))<br />

ontkomen (ww): ontkom; ontkomen; ontkomend; ontkomende;<br />

ontkomt; ontkwam; ontkwamen<br />

ontlading (znw): ontlading; ontladingen; ontladinkje; ((ontladingetje));<br />

ontladinkjes; ((ontladingetjes))<br />

ontleden (ww): ontlede; ontleden; ontledend; ontledende; ontleed;<br />

ontleedde; ontleedden; ontleedt<br />

ontlenen (ww): ontleen; ontleend; ontleende; ontleenden; ontleent;<br />

ontlenen; ontlenend; ontlenende<br />

ontlopen (ww): ontliep; ontliepen; ontloop; ontloopt; ontlopen;<br />

ontlopend; ontlopende<br />

ontluchten (ww): ontlucht; ontluchte; ontluchten; ontluchtend;<br />

ontluchtende; ontluchtte; ontluchtten<br />

pag. 100<br />

ontmaskeren (ww): ontmasker; ontmaskerd; ontmaskerde; ontmaskerden;<br />

ontmaskeren; ontmaskerend; ontmaskerende;<br />

ontmaskert<br />

ontmoedigen (ww): ontmoedig; ontmoedigd; ontmoedigde; ontmoedigden;<br />

ontmoedigen; ontmoedigend; ontmoedigende;<br />

ontmoedigt<br />

ontmoeten (ww): ontmoet; ontmoete; ontmoeten; ontmoetend;<br />

ontmoetende; ontmoette; ontmoetten<br />

ontmoeting (znw): ontmoeting; ontmoetingen; ontmoetinkje; ((ontmoetingetje));<br />

ontmoetinkjes; ((ontmoetingetjes))<br />

ontploffen (ww): ontplof; ontploffen; ontploffend; ontploffende;<br />

ontploft; ontplofte; ontploften<br />

ontploffing (znw): ontploffing; ontploffingen; ontploffinkje; ((ontploffingetje));<br />

ontploffinkjes; ((ontploffingetjes))<br />

ontplooien (ww): ontplooi; ontplooid; ontplooide; ontplooiden;<br />

ontplooien; ontplooiend; ontplooiende; ontplooit<br />

ontplooiing (znw): ontplooiing; (ontplooiingen); (ontplooiinkje);<br />

((ontplooiingetje)); (ontplooiinkjes); ((ontplooiingetjes))<br />

ontpoppen (ww): ontpop; ontpoppen; ontpoppend; ontpoppende;<br />

ontpopt; ontpopte; ontpopten<br />

ontroeren (ww): ontroer; ontroerd; ontroerde; ontroerden; ontroeren;<br />

ontroerend; ontroerende; ontroert<br />

ontroering (znw): ontroering; (ontroeringen); (ontroerinkje); ((ontroeringetje));<br />

(ontroerinkjes); ((ontroeringetjes))<br />

ontruimen (ww): ontruim; ontruimd; ontruimde; ontruimden;<br />

ontruimen; ontruimend; ontruimende; ontruimt<br />

ontsieren (ww): ontsier; ontsierd; ontsierde; ontsierden; ontsieren;<br />

ontsierend; ontsierende; ontsiert<br />

ontslaan (ww): ontsla; ontslaan; ontslaand; ontslaande; ontslaat;<br />

ontslagen; ontsloeg; ontsloegen<br />

ontslag (znw): ontslag; ontslagen; ontslagje; ontslagjes<br />

ontsmetten (ww): ontsmet; ontsmette; ontsmetten; ontsmettend;<br />

ontsmettende<br />

ontsnappen (ww): ontsnap; ontsnappen; ontsnappend; ontsnappende;<br />

ontsnapt; ontsnapte; ontsnapten<br />

ontsnapping (znw): ontsnapping; ontsnappingen; ontsnappinkje;<br />

((ontsnappingetje)); ontsnappinkjes; ((ontsnappingetjes))<br />

ontspannen (ww): ontspan; ontspande; ontspanden; ontspannen;<br />

ontspannend; ontspannende; ontspant<br />

ontspanning (znw): ontspanning; (ontspanningen); (ontspanninkje);<br />

((ontspanningetje)); (ontspanninkjes); ((ontspanningetjes))<br />

ontsporen (ww): ontspoor; ontspoord; ontspoorde; ontspoorden;<br />

ontspoort; ontsporen; ontsporend; ontsporende<br />

ontspringen (ww): ontspring; ontspringen; ontspringend; ontspringende;<br />

ontspringt; ontsprong; ontsprongen<br />

ontstaan (ww): ontsta; ontstaan; ontstaand; ontstaande; ontstaat;<br />

ontstond; ontstonden<br />

ontsteken (ww): ontstak; ontstaken; ontsteek; ontsteekt; ontsteken;<br />

ontstekend; ontstekende; ontstoken<br />

ontsteking (znw): ontsteking; ontstekingen; ontstekinkje; ((ontstekingetje));<br />

ontstekinkjes; ((ontstekingetjes))<br />

ontstoppen (ww): ontstop; ontstoppen; ontstoppend; ontstoppende;<br />

ontstopt; ontstopte; ontstopten<br />

onttrekken (ww): onttrek; onttrekken; onttrekkend; onttrekkende;<br />

onttrekt; onttrok; onttrokken<br />

ontvallen (ww): ontval; ontvallen; ontvallend; ontvallende; ontvalt;<br />

ontviel; ontvielen<br />

ontvangen (ww): ontvang; ontvangen; ontvangend; ontvangende;<br />

ontvangt; ontving; ontvingen<br />

ontvanger (znw): ontvanger; ontvangers; ontvangertje; ontvangertjes<br />

ontvangst (znw): ontvangst; ontvangsten; (ontvangstje); (ontvangstjes)<br />

ontvluchten (ww): ontvlucht; ontvluchte; ontvluchten; ontvluchtend;<br />

ontvluchtende; ontvluchtte; ontvluchtten<br />

ontvoerder (znw): ontvoerder; ontvoerders; (ontvoerdertje); (ontvoerdertjes)<br />

ontvoeren (ww): ontvoer; ontvoerd; ontvoerde; ontvoerden;<br />

ontvoeren; ontvoerend; ontvoerende; ontvoert<br />

ontvouwen (ww): ontvouw; ontvouwd; ontvouwde; ontvouwden;<br />

ontvouwen; ontvouwend; ontvouwende; ontvouwt<br />

ontwaken (ww): ontwaak; ontwaakt; ontwaakte; ontwaakten;<br />

ontwaken; ontwakend; ontwakende<br />

ontwapenen (ww): ontwapen; ontwapend; ontwapende; ontwapenden;<br />

ontwapenen; ontwapenend; ontwapenende;<br />

ontwapent


ontwapening (znw): ontwapening; (ontwapeningen); ((ontwapeninkje));<br />

(ontwapeningetje); ((ontwapeninkjes));<br />

(ontwapeningetjes)<br />

ontwarren (ww): ontwar; ontward; ontwarde; ontwarden; ontwarren;<br />

ontwarrend; ontwarrende; ontwart<br />

ontwerp (znw): ontwerp; ontwerpen; ontwerpje; ontwerpjes<br />

ontwerpen (ww): ontwerp; ontwerpen; ontwerpend; ontwerpende;<br />

ontwerpt; ontwierp; ontwierpen; ontworpen<br />

ontwerper (znw): ontwerper; ontwerpers; ontwerpertje; ontwerpertjes<br />

ontwijken (ww): ontweek; ontweken; ontwijk; ontwijken; ontwijkend;<br />

ontwijkende; ontwijkt<br />

ontwikkelen (ww): ontwikkel; ontwikkeld; ontwikkelde; ontwikkelden;<br />

ontwikkelen; ontwikkelend; ontwikkelende; ontwikkelt<br />

ontwikkeling (znw): ontwikkeling; ontwikkelingen; ((ontwikkelinkje));<br />

ontwikkelingetje; ((ontwikkelinkjes)); ontwikkelingetjes<br />

ontwikkelingshulp (znw): ontwikkelingshulp; (ontwikkelingshulpen); (ontwikkelingshulpje);<br />

(ontwikkelingshulpjes)<br />

ontwikkelingsland (znw): ontwikkelingsland; ontwikkelingslanden; ontwikkelingslandje;<br />

ontwikkelingslandjes<br />

ontwikkelingswerk (znw): ontwikkelingswerk; (ontwikkelingswerken);<br />

(ontwikkelingswerkje); (ontwikkelingswerkjes)<br />

ontwrichten (ww): ontwricht; ontwrichte; ontwrichten; ontwrichtend;<br />

ontwrichtende; ontwrichtte; ontwrichtten<br />

ontzag (znw): ontzag; (ontzagen); (ontzagje); (ontzagjes)<br />

ontzien (ww): ontzag; ontzagen; ontzie; ontzien; ontziend;<br />

ontziende; ontziet<br />

onvermogen (znw): onvermogen; (onvermogens); (onvermogentje);<br />

(onvermogentjes)<br />

onvoldoende (znw): onvoldoende; onvoldoendes; ((onvoldoenden));<br />

(onvoldoendetje); (onvoldoendetjes)<br />

onvrede (znw): onvrede; ((onvreden)); (onvredes); (onvredetje);<br />

(onvredetjes)<br />

onweer (znw): onweer; (onweren); (onweertje); (onweertjes)<br />

onweersbui (znw): onweersbui; onweersbuien; onweersbuitje;<br />

onweersbuitjes<br />

onweerswolk (znw): onweerswolk; onweerswolken; (onweerswolkje);<br />

(onweerswolkjes)<br />

onweren (ww): geonweerd; geonweerde; (onweer); onweerde;<br />

onweert; onweren; onwerend; onwerende<br />

onwetendheid (znw): onwetendheid; (onwetendheden); (onwetendheidje);<br />

(onwetendheidjes)<br />

onyx (znw): onyx; (onyxen); (onyxje); (onyxjes)<br />

onzelieveheersbeestje (znw): (onzelieveheersbeest); (onzelieveheersbeesten);<br />

onzelieveheersbeestje; onzelieveheersbeestjes<br />

onzin (znw): onzin; (onzinnen); (onzinnetje); (onzinnetjes)<br />

onzinverhaal (znw): onzinverhaal; onzinverhalen; onzinverhaaltje;<br />

onzinverhaaltjes<br />

oog (znw): oog; ogen; oogje; oogjes<br />

oogarts (znw): oogarts; oogartsen; (oogartsje); (oogartsjes)<br />

oogdruppels (znw): (oogdruppel); oogdruppels; (oogdruppeltje);<br />

oogdruppeltjes<br />

ooggetuige (znw): ooggetuige; ooggetuigen; ((ooggetuiges)); (ooggetuigetje);<br />

(ooggetuigetjes)<br />

ooggetuigenverslag (znw): ooggetuigenverslag; ooggetuigenverslagen;<br />

(ooggetuigenverslagje); (ooggetuigenverslagjes)<br />

ooghoek (znw): ooghoek; ooghoeken; ooghoekje; ooghoekjes<br />

ooghoogte (WDL: "op ooghoogte") (znw):<br />

ooghoogte; (ooghoogten); (ooghoogtes); (ooghoogtetje);<br />

(ooghoogtetjes)<br />

oogklep (znw): oogklep; oogkleppen; oogklepje; oogklepjes<br />

ooglid (znw): ooglid; oogleden; ooglidje; ooglidjes<br />

oogopslag (znw): oogopslag; (oogopslagen); (oogopslagje); (oogopslagjes)<br />

oogschaduw (znw): oogschaduw; (oogschaduwen); (oogschaduwtje);<br />

(oogschaduwtjes)<br />

oogst (znw): oogst; oogsten; (oogstje); (oogstjes)<br />

oogsten (ww): geoogst; geoogste; oogst; oogsten; oogstend;<br />

oogstende; oogstte; oogstten<br />

oogwenk (znw): oogwenk; oogwenken; oogwenkje; oogwenkjes<br />

ooi (znw): ooi; ooien; ooitje; ooitjes<br />

ooievaar (znw): ooievaar; ooievaars; (ooievaren); ooievaartje;<br />

ooievaartjes<br />

oom (znw): oom; ooms; oompje; oompjes<br />

oor (znw): oor; oren; oortje; oortjes<br />

oorbel (znw): oorbel; oorbellen; oorbelletje; oorbelletjes<br />

oordeel (znw): oordeel; oordelen; oordeeltje; oordeeltjes<br />

pag. 101<br />

oordelen (ww): geoordeeld; geoordeelde; oordeel; oordeelde;<br />

oordeelden; oordeelt; oordelen; oordelend; oordelende<br />

oorlel (znw): oorlel; oorlellen; oorlelletje; oorlelletjes<br />

oorlog (znw): oorlog; oorlogen; oorlogje; oorlogjes<br />

oorlogsfilm (znw): oorlogsfilm; oorlogsfilms; oorlogsfilmpje; oorlogsfilmpjes<br />

oorlogsgeweld (znw): oorlogsgeweld; (oorlogsgewelden); (oorlogsgeweldje);<br />

(oorlogsgeweldjes)<br />

oorlogsschip (znw): oorlogsschip; oorlogsschepen; (oorlogsscheepje);<br />

(oorlogsscheepjes)<br />

oorlogsslachtoffer (znw): oorlogsslachtoffer; oorlogsslachtoffers; oorlogsslachtoffertje;<br />

oorlogsslachtoffertjes<br />

oorlogstijd (znw): oorlogstijd; (oorlogstijden); (oorlogstijdje); (oorlogstijdjes)<br />

oorontsteking (znw): oorontsteking; oorontstekingen; oorontstekinkje;<br />

((oorontstekingetje)); oorontstekinkjes; ((oorontstekingetjes))<br />

oorpijn (znw): oorpijn; oorpijnen; (oorpijntje); (oorpijntjes)<br />

oorring (znw): oorring; oorringen; ((oorrinkje)); oorringetje;<br />

((oorrinkjes)); oorringetjes<br />

oorschelp (znw): oorschelp; oorschelpen; oorschelpje; oorschelpjes<br />

oorsmeer (znw): oorsmeer; (oorsmeren); (oorsmeertje); (oorsmeertjes)<br />

oorsprong (znw): oorsprong; oorsprongen; ((oorspronkje)); (oorsprongetje);<br />

((oorspronkjes)); (oorsprongetjes)<br />

oorveeg (znw): oorveeg; oorvegen; oorveegje; oorveegjes<br />

oorvijg (znw): oorvijg; oorvijgen; oorvijgje; oorvijgjes<br />

oorzaak (znw): oorzaak; oorzaken; oorzaakje; oorzaakjes<br />

oost (znw): oost; (oosten); (oostje); (oostjes)<br />

oosten (znw): oosten; (oostens); (oostentje); (oostentjes)<br />

oostenwind (znw): oostenwind; oostenwinden; oostenwindje; oostenwindjes<br />

oosterburen (WDL: "oosterbuur") (znw):<br />

oosterbuur; oosterburen; oosterbuurtje; oosterbuurtjes<br />

oostkust (znw): oostkust; (oostkusten); (oostkustje); (oostkustjes)<br />

opa (znw): opa; opa's; opaatje; opaatjes<br />

opaal (znw): opaal; (opalen); (opaaltje); (opaaltjes)<br />

opbakken (ww): bak op; bakken op; bakt op; bakte op; bakten op;<br />

opbak; opbakken; opbakkend; opbakkende; opbakt;<br />

opbakte; opbakten; opgebakken<br />

opbellen (ww): bel op; belde op; belden op; bellen op; belt op;<br />

opbel; opbelde; opbelden; opbellen; opbellend;<br />

opbellende; opbelt; opgebeld; opgebelde<br />

opbergen (ww): berg op; bergen op; bergt op; borg op; borgen op;<br />

opberg; opbergen; opbergend; opbergende; opbergt;<br />

opborg; opborgen; opgeborgen<br />

opbeuren (ww): beur op; beurde op; beurden op; beuren op; beurt<br />

op; opbeur; opbeurde; opbeurden; opbeuren; opbeurend;<br />

opbeurende; opbeurt; opgebeurd; opgebeurde<br />

opbiechten (ww): biecht op; biechten op; biechtte op; biechtten op;<br />

opbiecht; opbiechten; opbiechtend; opbiechtende;<br />

opbiechtte; opbiechtten; opgebiecht; opgebiechte<br />

opblazen (ww): blaas op; blaast op; blazen op; blies op; bliezen op;<br />

opblaas; opblaast; opblazen; opblazend; opblazende;<br />

opblies; opbliezen; opgeblazen<br />

opblijven (ww): bleef op; bleven op; blijf op; blijft op; blijven op;<br />

opbleef; opbleven; opblijf; opblijft; opblijven; opblijvend;<br />

opblijvende; opgebleven<br />

opbod (znw): opbod; (opboden); (opbodje); (opbodjes)<br />

opbouw (znw): opbouw; (opbouwen); opbouwtje; opbouwtjes<br />

opbreken (ww): brak op; braken op; breek op; breekt op; breken<br />

op; opbrak; opbraken; opbreek; opbreekt; opbreken;<br />

opbrekend; opbrekende; opgebroken<br />

opbrengst (znw): opbrengst; opbrengsten; (opbrengstje); (opbrengstjes)<br />

opdagen (ww): daag op; daagde op; daagden op; daagt op; dagen<br />

op; opdaag; opdaagde; opdaagden; opdaagt; opdagen;<br />

opdagend; opdagende; opgedaagd; opgedaagde<br />

opdienen (ww): dien op; diende op; dienden op; dienen op; dient<br />

op; opdien; opdiende; opdienden; opdienen; opdienend;<br />

opdienende; opdient; opgediend; opgediende<br />

opdiepen (ww): diep op; diepen op; diept op; diepte op; diepten<br />

op; opdiep; opdiepen; opdiepend; opdiepende;<br />

opdiept; opdiepte; opdiepten; opgediept; opgediepte


opdissen (ww): dis op; dissen op; dist op; diste op; disten op;<br />

opdis; opdissen; opdissend; opdissende; opdist;<br />

opdiste; opdisten; opgedist; opgediste<br />

opdraaien (ww): draai op; draaide op; draaiden op; draaien op;<br />

draait op; opdraai; opdraaide; opdraaiden; opdraaien;<br />

opdraaiend; opdraaiende; opdraait; opgedraaid;<br />

opgedraaide<br />

opdracht (znw): opdracht; opdrachten; opdrachtje; opdrachtjes<br />

opdrachtgever (znw): opdrachtgever; opdrachtgevers; (opdrachtgevertje);<br />

(opdrachtgevertjes)<br />

opdragen (ww): draag op; draagt op; dragen op; droeg op; droegen<br />

op; opdraag; opdraagt; opdragen; opdragend; opdragende;<br />

opdroeg; opdroegen; opgedragen<br />

opdrinken (ww): drink op; drinken op; drinkt op; dronk op; dronken<br />

op; opdrink; opdrinken; opdrinkend; opdrinkende;<br />

opdrinkt; opdronk; opdronken; opgedronken<br />

opdrogen (ww): drogen op; droog op; droogde op; droogden op;<br />

droogt op; opdrogen; opdrogend; opdrogende;<br />

opdroog; opdroogde; opdroogden; opdroogt; opgedroogd;<br />

opgedroogde<br />

opeenstapeling (znw): opeenstapeling; opeenstapelingen; ((opeenstapelinkje));<br />

opeenstapelingetje; ((opeenstapelinkjes));<br />

opeenstapelingetjes<br />

opendeurdag (znw): opendeurdag; opendeurdagen; opendeurdagje;<br />

opendeurdaagje; opendeurdagjes; opendeurdaagjes<br />

opendoen (ww): deden open; deed open; doe open; doen open;<br />

doet open; opendeden; opendeed; opendoe;<br />

opendoen; opendoend; opendoende; opendoet;<br />

opengedaan<br />

openen (ww): geopend; geopende; open; opende; openden;<br />

openen; openend; openende; opent<br />

opener (znw): opener; openers; openertje; openertjes<br />

opening (znw): opening; openingen; ((openinkje)); openingetje;<br />

((openinkjes)); openingetjes<br />

openingstijd (znw): openingstijd; openingstijden; (openingstijdje);<br />

(openingstijdjes)<br />

openluchtbad (znw): openluchtbad; openluchtbaden; openluchtbadje;<br />

openluchtbadjes<br />

openluchtmuseum (znw): openluchtmuseum; openluchtmusea; openluchtmuseums;<br />

openluchtmuseumpje; openluchtmuseumpjes<br />

openluchtzwembad (znw): openluchtzwembad; openluchtzwembaden;<br />

openluchtzwembadje; openluchtzwembadjes<br />

openmaken (ww): maak open; maakt open; maakte open; maakten<br />

open; maken open; opengemaakt; opengemaakte;<br />

openmaak; openmaakt; openmaakte; openmaakten;<br />

openmaken; openmakend; openmakende<br />

openzetten (ww): opengezet; opengezette; openzet; openzette;<br />

openzetten; openzettend; openzettende; zet<br />

open; zette open; zetten open<br />

opera (znw): opera; opera's; operaatje; operaatjes<br />

operatie (znw): operatie; operaties; operatietje; operatietjes<br />

operator (znw): operator; operators; operatoren; (operatortje);<br />

(operatortjes)<br />

opereren (ww): geopereerd; geopereerde; opereer; opereerde;<br />

opereerden; opereert; opereren; opererend; opererende<br />

operette (znw): operette; operettes; (operettetje); (operetje);<br />

(operettetjes); (operetjes)<br />

opeten (ww): at op; aten op; eet op; eten op; opat; opaten;<br />

opeet; opeten; opetend; opetende; opgegeten<br />

opfleuren (ww): fleur op; fleurde op; fleurden op; fleuren op; fleurt<br />

op; opfleur; opfleurde; opfleurden; opfleuren; opfleurend;<br />

opfleurende; opfleurt; opgefleurd; opgefleurde<br />

opflikkeren (ww): flikker op; flikkerde op; flikkerden op; flikkeren op;<br />

flikkert op; opflikker; opflikkerde; opflikkerden; opflikkeren;<br />

opflikkerend; opflikkerende; opflikkert;<br />

opgeflikkerd; opgeflikkerde<br />

opfrissen (ww): fris op; frissen op; frist op; friste op; fristen op;<br />

opfris; opfrissen; opfrissend; opfrissende; opfrist;<br />

opfriste; opfristen; opgefrist; opgefriste<br />

opgaan (ww): ga op; gaan op; gaat op; ging op; gingen op; opga;<br />

opgaan; opgaand; opgaande; opgaat; opgegaan;<br />

opging; opgingen<br />

opgang (znw): opgang; (opgangen); ((opgankje)); (opgangetje);<br />

((opgankjes)); (opgangetjes)<br />

opgave (znw): opgave; opgaven; (opgaafje); (opgavetje); (opgaafjes);<br />

(opgavetjes)<br />

pag. 102<br />

opgeven (ww): gaf op; gaven op; geef op; geeft op; geven op;<br />

opgaf; opgaven; opgeef; opgeeft; opgegeven; opgeven;<br />

opgevend; opgevende<br />

opgraving (znw): opgraving; opgravingen; opgravinkje; ((opgravingetje));<br />

opgravinkjes; ((opgravingetjes))<br />

opgroeien (ww): groei op; groeide op; groeiden op; groeien op;<br />

groeit op; opgegroeid; opgegroeide; opgroei; opgroeide;<br />

opgroeiden; opgroeien; opgroeiend; opgroeiende;<br />

opgroeit<br />

ophaalbrug (znw): ophaalbrug; ophaalbruggen; ophaalbruggetje;<br />

ophaalbrugje; ophaalbruggetjes; ophaalbrugjes<br />

ophaaldienst (znw): ophaaldienst; ophaaldiensten; (ophaaldienstje);<br />

(ophaaldienstjes)<br />

ophalen (ww): haal op; haalde op; haalden op; haalt op; halen op;<br />

opgehaald; opgehaalde; ophaal; ophaalde; ophaalden;<br />

ophaalt; ophalen; ophalend; ophalende<br />

ophangen (ww): hang op; hangen op; hangt op; hing op; hingen op;<br />

opgehangen; ophang; ophangen; ophangend; ophangende;<br />

ophangt; ophing; ophingen<br />

opheffen (ww): hef op; heffen op; heft op; hief op; hieven op;<br />

opgeheven; ophef; opheffen; opheffend; opheffende;<br />

opheft; ophief; ophieven<br />

opheldering (znw): opheldering; ophelderingen; ((ophelderinkje));<br />

ophelderingetje; ((ophelderinkjes)); ophelderingetjes<br />

ophitsen (ww): hits op; hitsen op; hitst op; hitste op; hitsten op;<br />

opgehitst; opgehitste; ophits; ophitsen; ophitsend;<br />

ophitsende; ophitst; ophitste; ophitsten<br />

ophoepelen (ww): hoepel op; hoepelde op; hoepelden op; hoepelen<br />

op; hoepelt op; opgehoepeld; opgehoepelde; ophoepel;<br />

ophoepelde; ophoepelden; ophoepelen;<br />

ophoepelend; ophoepelende; ophoepelt<br />

ophogen (ww): hogen op; hoog op; hoogde op; hoogden op; hoogt<br />

op; opgehoogd; opgehoogde; ophogen; ophogend;<br />

ophogende; ophoog; ophoogde; ophoogden; ophoogt<br />

ophopen (ww): hoop op; hoopt op; hoopte op; hoopten op; hopen<br />

op; opgehoopt; opgehoopte; ophoop; ophoopt;<br />

ophoopte; ophoopten; ophopen; ophopend; ophopende<br />

ophouden (ww): hield op; hielden op; hou op; houd op; houden op;<br />

houdt op; opgehouden; ophield; ophielden; ophou;<br />

ophoud; ophouden; ophoudend; ophoudende;<br />

ophoudt<br />

opiaat (znw): opiaat; opiaten; (opiaatje); (opiaatjes)<br />

opinie (znw): opinie; opinies; (opinietje); (opinietjes)<br />

opium (znw): opium; ((opia)); (opiums); (opiumpje); (opiumpjes)<br />

opjagen (ww): jaag op; jaagde op; jaagden op; jaagt op; jagen op;<br />

joeg op; joegen op; opgejaagd; opgejaagde; opjaag;<br />

opjaagde; opjaagden; opjaagt; opjagen; opjagend;<br />

opjagende; opjoeg; opjoegen<br />

opjutten (ww): jut op; jutte op; jutten op; opgejut; opgejutte;<br />

opjut; opjutte; opjutten; opjuttend; opjuttende<br />

opkalefateren (ww): kalefater op; kalefaterde op; kalefaterden op;<br />

kalefateren op; kalefatert op; opgekalefaterd; opgekalefaterde;<br />

opkalefater; opkalefaterde; opkalefaterden;<br />

opkalefateren; opkalefaterend; opkalefaterende;<br />

opkalefatert<br />

opkijken (ww): keek op; keken op; kijk op; kijken op; kijkt op;<br />

opgekeken; opkeek; opkeken; opkijk; opkijken; opkijkend;<br />

opkijkende; opkijkt<br />

opklapbed (znw): opklapbed; opklapbedden; opklapbedje; opklapbedjes<br />

opklaren (ww): (klaar op); klaarde op; klaarden op; klaart op;<br />

klaren op; opgeklaard; opgeklaarde; (opklaar); opklaarde;<br />

opklaarden; opklaart; opklaren; opklarend;<br />

opklarende<br />

opklaring (znw): opklaring; opklaringen; opklarinkje; ((opklaringetje));<br />

opklarinkjes; ((opklaringetjes))<br />

opklimmen (ww): klim op; klimmen op; klimt op; klom op; klommen<br />

op; opgeklommen; opklim; opklimmen; opklimmend;<br />

opklimmende; opklimt; opklom; opklommen<br />

opknapbeurt (znw): opknapbeurt; opknapbeurten; opknapbeurtje;<br />

opknapbeurtjes<br />

opknappen (ww): knap op; knappen op; knapt op; knapte op;<br />

knapten op; opgeknapt; opgeknapte; opknap; opknappen;<br />

opknappend; opknappende; opknapt;<br />

opknapte; opknapten


opkomen (ww): kom op; komen op; komt op; kwam op; kwamen<br />

op; opgekomen; opkom; opkomen; opkomend;<br />

opkomende; opkomt; opkwam; opkwamen<br />

opkomst (znw): opkomst; (opkomsten); (opkomstje); (opkomstjes)<br />

opkoper (znw): opkoper; opkopers; (opkopertje); (opkopertjes)<br />

opkrassen (ww): kras op; krassen op; krast op; kraste op; krasten<br />

op; opgekrast; opgekraste; opkras; opkrassen; opkrassend;<br />

opkrassende; opkrast; opkraste; opkrasten<br />

oplaaien (ww): (laai op); laaide op; laaiden op; laaien op; laait op;<br />

opgelaaid; opgelaaide; (oplaai); oplaaide; oplaaiden;<br />

oplaaien; oplaaiend; oplaaiende; oplaait<br />

oplage (znw): oplage; oplagen; oplages; (oplaagje); (oplagetje);<br />

(oplaagjes); (oplagetjes)<br />

oplappen (ww): lap op; lappen op; lapt op; lapte op; lapten op;<br />

opgelapt; opgelapte; oplap; oplappen; oplappend;<br />

oplappende; oplapt; oplapte; oplapten<br />

oplaten (ww): laat op; laten op; liet op; lieten op; opgelaten;<br />

oplaat; oplaten; oplatend; oplatende; opliet; oplieten<br />

oplawaai (znw): oplawaai; oplawaaien; (oplawaaitje); (oplawaaitjes)<br />

oplegger (znw): oplegger; opleggers; opleggertje; opleggertjes<br />

opleiden (ww): leid op; leidde op; leidden op; leiden op; leidt op;<br />

opgeleid; opgeleide; opleid; opleidde; opleidden;<br />

opleiden; opleidend; opleidende; opleidt<br />

opleiding (znw): opleiding; opleidingen; opleidinkje; ((opleidingetje));<br />

opleidinkjes; ((opleidingetjes))<br />

opletten (ww): let op; lette op; letten op; opgelet; opgelette;<br />

oplet; oplette; opletten; oplettend; oplettende<br />

opleven (ww): leef op; leefde op; leefden op; leeft op; leven op;<br />

opgeleefd; opgeleefde; opleef; opleefde; opleefden;<br />

opleeft; opleven; oplevend; oplevende<br />

opleveren (ww): lever op; leverde op; leverden op; leveren op;<br />

levert op; opgeleverd; opgeleverde; oplever; opleverde;<br />

opleverden; opleveren; opleverend; opleverende;<br />

oplevert<br />

oplichten (ww): licht op; lichten op; lichtte op; lichtten op; opgelicht;<br />

opgelichte; oplicht; oplichten; oplichtend;<br />

oplichtende; oplichtte; oplichtten<br />

oplichter (znw): oplichter; oplichters; (oplichtertje); (oplichtertjes)<br />

oplichterij (znw): oplichterij; oplichterijen; (oplichterijtje); (oplichterijtjes)<br />

oplikken (ww): lik op; likken op; likt op; likte op; likten op; opgelikt;<br />

opgelikte; oplik; oplikken; oplikkend; oplikkende;<br />

oplikt; oplikte; oplikten<br />

oplopen (ww): liep op; liepen op; loop op; loopt op; lopen op;<br />

opgelopen; opliep; opliepen; oploop; oploopt; oplopen;<br />

oplopend; oplopende<br />

oploskoffie (znw): oploskoffie; (oploskoffies); oploskoffietje; oploskoffietjes<br />

oplossen (ww): los op; lossen op; lost op; loste op; losten op;<br />

opgelost; opgeloste; oplos; oplossen; oplossend;<br />

oplossende; oplost; oploste; oplosten<br />

oplossing (znw): oplossing; oplossingen; oplossinkje; ((oplossingetje));<br />

oplossinkjes; ((oplossingetjes))<br />

opluchting (znw): opluchting; (opluchtingen); opluchtinkje; ((opluchtingetje));<br />

(opluchtinkjes); ((opluchtingetjes))<br />

opmaken (ww): maak op; maakt op; maakte op; maakten op;<br />

maken op; opgemaakt; opgemaakte; opmaak; opmaakt;<br />

opmaakte; opmaakten; opmaken; opmakend;<br />

opmakende<br />

opmerken (ww): merk op; merken op; merkt op; merkte op; merkten<br />

op; opgemerkt; opgemerkte; opmerk; opmerken;<br />

opmerkend; opmerkende; opmerkt; opmerkte;<br />

opmerkten<br />

opmerking (znw): opmerking; opmerkingen; opmerkinkje; ((opmerkingetje));<br />

opmerkinkjes; ((opmerkingetjes))<br />

opmeten (ww): mat op; maten op; meet op; meette op; meetten<br />

op; meten op; opgemeten; opmat; opmaten; opmeet;<br />

opmeette; opmeetten; opmeten; opmetend;<br />

opmetende<br />

opname (znw): opname; opnames; (opnamen); (opnametje);<br />

(opnametjes)<br />

opnemen (ww): nam op; namen op; neem op; neemt op; nemen<br />

op; opgenomen; opnam; opnamen; opneem; opneemt;<br />

opnemen; opnemend; opnemende<br />

opnoemen (ww): noem op; noemde op; noemden op; noemen op;<br />

noemt op; opgenoemd; opgenoemde; opnoem;<br />

opnoemde; opnoemden; opnoemen; opnoemend;<br />

opnoemende; opnoemt<br />

pag. 103<br />

opoe (znw): opoe; opoes; opoetje; opoetjes<br />

opofferen (ww): offer op; offerde op; offerden op; offeren op;<br />

offert op; opgeofferd; opgeofferde; opoffer; opofferde;<br />

opofferden; opofferen; opofferend; opofferende;<br />

opoffert<br />

oponthoud (znw): oponthoud; (oponthouden); (oponthoudje);<br />

(oponthoudjes)<br />

oppakken (ww): opgepakt; opgepakte; oppak; oppakken; oppakkend;<br />

oppakkende; oppakt; oppakte; oppakten;<br />

pak op; pakken op; pakt op; pakte op; pakten op<br />

oppas (znw): oppas; oppassen; oppasje; oppasjes<br />

oppassen (ww): opgepast; opgepaste; oppas; oppassen; oppassend;<br />

oppassende; oppast; oppaste; oppasten; pas<br />

op; passen op; past op; paste op; pasten op<br />

oppasser (znw): oppasser; oppassers; oppassertje; oppassertjes<br />

opperhoofd (znw): opperhoofd; opperhoofden; (opperhoofdje);<br />

(opperhoofdjes)<br />

opperhuid (znw): opperhuid; (opperhuiden); (opperhuidje); (opperhuidjes)<br />

oppervlak (znw): oppervlak; oppervlakken; oppervlakje; oppervlakjes<br />

oppervlakte (znw): oppervlakte; oppervlakten; oppervlaktes; (oppervlaktetje);<br />

(oppervlaktetjes)<br />

oppervlaktemaat (znw): oppervlaktemaat; oppervlaktematen; oppervlaktemaatje;<br />

oppervlaktemaatjes<br />

oppeuzelen (ww): opgepeuzeld; opgepeuzelde; oppeuzel; oppeuzelde;<br />

oppeuzelden; oppeuzelen; oppeuzelend; oppeuzelende;<br />

oppeuzelt; peuzel op; peuzelde op;<br />

peuzelden op; peuzelen op; peuzelt op<br />

oppikken (ww): opgepikt; opgepikte; oppik; oppikken; oppikkend;<br />

oppikkende; oppikt; oppikte; oppikten; pik op; pikken<br />

op; pikt op; pikte op; pikten op<br />

opplakken (ww): opgeplakt; opgeplakte; opplak; opplakken; opplakkend;<br />

opplakkende; opplakt; opplakte; opplakten;<br />

plak op; plakken op; plakt op; plakte op; plakten<br />

op<br />

oppoetsen (ww): opgepoetst; opgepoetste; oppoets; oppoetsen;<br />

oppoetsend; oppoetsende; oppoetst; oppoetste;<br />

oppoetsten; poets op; poetsen op; poetst op;<br />

poetste op; poetsten op<br />

opponent (znw): opponent; opponenten; opponentje; opponentjes<br />

oppositie (znw): oppositie; opposities; oppositietje; oppositietjes<br />

oprakelen (ww): opgerakeld; opgerakelde; oprakel; oprakelde;<br />

oprakelden; oprakelen; oprakelend; oprakelende;<br />

oprakelt; rakel op; rakelde op; rakelden op; rakelen<br />

op; rakelt op<br />

oprapen (ww): opgeraapt; opgeraapte; opraap; opraapt; opraapte;<br />

opraapten; oprapen; oprapend; oprapende;<br />

raap op; raapt op; raapte op; raapten op; rapen op<br />

oprichten (ww): opgericht; opgerichte; opricht; oprichten; oprichtend;<br />

oprichtende; oprichtte; oprichtten; richt op;<br />

richten op; richtte op; richtten op<br />

oprichting (znw): oprichting; (oprichtingen); (oprichtinkje); ((oprichtingetje));<br />

(oprichtinkjes); ((oprichtingetjes))<br />

oprijden (ww): opgereden; opreden; opreed; oprij; oprijd; oprijden;<br />

oprijdend; oprijdende; oprijdt; reden op; reed<br />

op; rij op; rijd op; rijden op; rijdt op<br />

oprijlaan (znw): oprijlaan; oprijlanen; oprijlaantje; oprijlaantjes<br />

oprisping (znw): oprisping; oprispingen; oprispinkje; ((oprispingetje));<br />

oprispinkjes; ((oprispingetjes))<br />

oprit (znw): oprit; opritten; opritje; opritjes<br />

oproep (znw): oproep; oproepen; (oproepje); (oproepjes)<br />

oproepen (ww): opgeroepen; opriep; opriepen; oproep; oproepen;<br />

oproepend; oproepende; oproept; riep op; riepen<br />

op; roep op; roepen op; roept op<br />

oproer (znw): oproer; (oproeren); (oproertje); (oproertjes)<br />

oprollen (ww): opgerold; opgerolde; oprol; oprolde; oprolden;<br />

oprollen; oprollend; oprollende; oprolt; rol op; rolde<br />

op; rolden op; rollen op; rolt op<br />

opruimen (ww): opgeruimd; opgeruimde; opruim; opruimde;<br />

opruimden; opruimen; opruimend; opruimende;<br />

opruimt; ruim op; ruimde op; ruimden op; ruimen<br />

op; ruimt op<br />

opruiming (znw): opruiming; opruimingen; opruiminkje; ((opruimingetje));<br />

opruiminkjes; ((opruimingetjes))<br />

oprukken (ww): opgerukt; opgerukte; opruk; oprukken; oprukkend;<br />

oprukkende; oprukt; oprukte; oprukten; ruk op;<br />

rukken op; rukt op; rukte op; rukten op<br />

opschepen (ww): opgescheept; opgescheepte; opscheep; opscheept;<br />

opscheepte; opscheepten; opschepen;


opschepend; opschepende; scheep op; scheept<br />

op; scheepte op; scheepten op; schepen op<br />

opscheppen (ww): opgeschept; opgeschepte; opschep; opscheppen;<br />

opscheppend; opscheppende; opschept; opschepte;<br />

opschepten; schep op; scheppen op; schept op;<br />

schepte op; schepten op<br />

opschepper (znw): opschepper; opscheppers; opscheppertje; opscheppertjes<br />

opschieten (ww): opgeschoten; opschiet; opschieten; opschietend;<br />

opschietende; opschoot; opschoten; schiet op;<br />

schieten op; schoot op; schoten op<br />

opschrift (znw): opschrift; opschriften; opschriftje; opschriftjes<br />

opschrijfboekje (znw): (opschrijfboek); (opschrijfboeken); opschrijfboekje;<br />

opschrijfboekjes<br />

opschrijven (ww): opgeschreven; opschreef; opschreven; opschrijf;<br />

opschrijft; opschrijven; opschrijvend; opschrijvende;<br />

schreef op; schreven op; schrijf op; schrijft op;<br />

schrijven op<br />

opschrikken (ww): opgeschrikt; opgeschrikte; opgeschrokken; opschrik;<br />

opschrikken; opschrikkend; opschrikkende;<br />

opschrikt; opschrikte; opschrikten; opschrok; opschrokken;<br />

schrik op; schrikken op; schrikt op;<br />

schrikte op; schrikten op; schrok op; schrokken op<br />

opschudden (ww): opgeschud; opgeschudde; opschud; opschudde;<br />

opschudden; opschuddend; opschuddende; opschudt;<br />

schud op; schudde op; schudden op;<br />

schudt op<br />

opschudding (znw): opschudding; (opschuddingen); opschuddinkje;<br />

((opschuddingetje)); opschuddinkjes; ((opschuddingetjes))<br />

opschuiven (ww): opgeschoven; opschoof; opschoven; opschuif;<br />

opschuift; opschuiven; opschuivend; opschuivende;<br />

schoof op; schoven op; schuif op; schuift op;<br />

schuiven op<br />

opslaan (ww): opgeslagen; opsla; opslaan; opslaand; opslaande;<br />

opslaat; opsloeg; opsloegen; sla op; slaan op; slaat<br />

op; sloeg op; sloegen op<br />

opslag (znw): opslag; opslagen; opslagje; opslagjes<br />

opslokken (ww): opgeslokt; opgeslokte; opslok; opslokken; opslokkend;<br />

opslokkende; opslokt; opslokte; opslokten;<br />

slok op; slokken op; slokt op; slokte op; slokten op<br />

opsluiten (ww): opgesloten; opsloot; opsloten; opsluit; opsluiten;<br />

opsluitend; opsluitende; sloot op; sloten op; sluit<br />

op; sluiten op<br />

opsluiting (znw): opsluiting; opsluitingen; opsluitinkje; ((opsluitingetje));<br />

opsluitinkjes; ((opsluitingetjes))<br />

opsnorren (ww): opgesnord; opgesnorde; opsnor; opsnorde;<br />

opsnorden; opsnorren; opsnorrend; opsnorrende;<br />

opsnort; snor op; snorde op; snorden op; snorren<br />

op; snort op<br />

opsnuiven (ww): opgesnoven; opsnoof; opsnoven; opsnuif; opsnuift;<br />

opsnuiven; opsnuivend; opsnuivende; snoof<br />

op; snoven op; snuif op; snuift op; snuiven op<br />

opsomming (znw): opsomming; opsommingen; opsomminkje; ((opsommingetje));<br />

opsomminkjes; ((opsommingetjes))<br />

opsparen (ww): opgespaard; opgespaarde; opspaar; opspaarde;<br />

opspaarden; opspaart; opsparen; opsparend; opsparende;<br />

spaar op; spaarde op; spaarden op;<br />

spaart op; sparen op<br />

opsporen (ww): opgespoord; opgespoorde; opspoor; opspoorde;<br />

opspoorden; opspoort; opsporen; opsporend; opsporende;<br />

spoor op; spoorde op; spoorden op;<br />

spoort op; sporen op<br />

opsporing (znw): opsporing; opsporingen; opsporinkje; ((opsporingetje));<br />

opsporinkjes; ((opsporingetjes))<br />

opspraak (znw): opspraak; (opspraken); (opspraakje); (opspraakjes)<br />

opspringen (ww): opgesprongen; opspring; opspringen; opspringend;<br />

opspringende; opspringt; opsprong; opsprongen;<br />

spring op; springen op; springt op;<br />

sprong op; sprongen op<br />

opstaan (ww): opgestaan; opsta; opstaan; opstaand; opstaande;<br />

opstaat; opstond; opstonden; sta op; staan op;<br />

staat op; stond op; stonden op<br />

opstand (znw): opstand; opstanden; opstandje; opstandjes<br />

opstap (znw): opstap; (opstappen); opstapje; (opstapjes)<br />

opstapelen (ww): opgestapeld; opgestapelde; opstapel; opstapelde;<br />

opstapelden; opstapelen; opstapelend; opstapelende;<br />

opstapelt; stapel op; stapelde op; stapelden<br />

op; stapelen op; stapelt op<br />

pag. 104<br />

opstappen (ww): opgestapt; opgestapte; opstap; opstappen;<br />

opstappend; opstappende; opstapt; opstapte; opstapten;<br />

stap op; stappen op; stapt op; stapte op;<br />

stapten op<br />

opsteken (ww): opgestoken; opstak; opstaken; opsteek; opsteekt;<br />

opsteken; opstekend; opstekende; stak op; staken<br />

op; steek op; steekt op; steken op<br />

opstel (znw): opstel; opstellen; opstelletje; opstelletjes<br />

opstellen (ww): opgesteld; opgestelde; opstel; opstelde; opstelden;<br />

opstellen; opstellend; opstellende; opstelt;<br />

stel op; stelde op; stelden op; stellen op; stelt op<br />

opstelling (znw): opstelling; opstellingen; opstellinkje; ((opstellingetje));<br />

opstellinkjes; ((opstellingetjes))<br />

opstijgen (ww): opgestegen; opsteeg; opstegen; opstijg; opstijgen;<br />

opstijgend; opstijgende; opstijgt; steeg op; stegen<br />

op; stijg op; stijgen op; stijgt op<br />

opstootje (znw): (opstoot); (opstoten); opstootje; opstootjes<br />

opstopping (znw): opstopping; opstoppingen; opstoppinkje; ((opstoppingetje));<br />

opstoppinkjes; ((opstoppingetjes))<br />

opstrijken (ww): opgestreken; opstreek; opstreken; opstrijk;<br />

opstrijken; opstrijkend; opstrijkende; opstrijkt;<br />

streek op; streken op; strijk op; strijken op; strijkt<br />

op<br />

opstropen (ww): opgestroopt; opgestroopte; opstroop; opstroopt;<br />

opstroopte; opstroopten; opstropen; opstropend;<br />

opstropende; stroop op; stroopt op; stroopte op;<br />

stroopten op; stropen op<br />

opsturen (ww): opgestuurd; opgestuurde; opsturen; opsturend;<br />

opsturende; opstuur; opstuurde; opstuurden; opstuurt;<br />

sturen op; stuur op; stuurde op; stuurden<br />

op; stuurt op<br />

optellen (ww): opgeteld; opgetelde; optel; optelde; optelden;<br />

optellen; optellend; optellende; optelt; tel op; telde<br />

op; telden op; tellen op; telt op<br />

optelling (znw): optelling; optellingen; optellinkje; ((optellingetje));<br />

optellinkjes; ((optellingetjes))<br />

optelsom (znw): optelsom; optelsommen; optelsommetje; optelsommetjes<br />

opticien (znw): opticien; opticiens; (opticientje); (opticientjes)<br />

optie (znw): optie; opties; optietje; optietjes<br />

optiek (znw): optiek; (optieken); (optiekje); (optiekjes)<br />

optillen (ww): opgetild; opgetilde; optil; optilde; optilden;<br />

optillen; optillend; optillende; optilt; til op; tilde<br />

op; tilden op; tillen op; tilt op<br />

optimaliseren (ww): geoptimaliseerd; geoptimaliseerde; optimaliseer;<br />

optimaliseerde; optimaliseerden; optimaliseert;<br />

optimaliseren; optimaliserend; optimaliserende<br />

optimisme (znw): optimisme; (optimismes); (optimismen); (optimismetje);<br />

(optimismetjes)<br />

optimist (znw): optimist; optimisten; optimistje; optimistjes<br />

optimum (znw): optimum; optima; optimums; (optimumpje);<br />

(optimumpjes)<br />

optocht (znw): optocht; optochten; optochtje; optochtjes<br />

optreden (ww): opgetreden; optrad; optraden; optreden; optredend;<br />

optredende; optreed; optreedt; trad op;<br />

traden op; treden op; treed op; treedt op<br />

optreden (znw): optreden; optredens; (optredentje); (optredentjes)<br />

optrekken (ww): opgetrokken; optrek; optrekken; optrekkend;<br />

optrekkende; optrekt; optrok; optrokken; trek op;<br />

trekken op; trekt op; trok op; trokken op<br />

optutten (ww): opgetut; opgetutte; optut; optutte; optutten;<br />

optuttend; optuttende; tut op; tutte op; tutten op<br />

opus (znw): opus; opussen; (opusje); (opusjes)<br />

opvallen (ww): opgevallen; opval; opvallen; opvallend; opvallende;<br />

opvalt; opviel; opvielen; val op; vallen op; valt<br />

op; viel op; vielen op<br />

opvang (znw): opvang; (opvangen); ((opvankje)); (opvangetje);<br />

((opvankjes)); (opvangetjes)<br />

opvangcentrum (znw): opvangcentrum; opvangcentra; opvangcentrums;<br />

opvangcentrumpje; opvangcentrumpjes<br />

opvangen (ww): opgevangen; opvang; opvangen; opvangend;<br />

opvangende; opvangt; opving; opvingen; vang op;<br />

vangen op; vangt op; ving op; vingen op<br />

opvarende (znw): opvarende; ((opvarendes)); opvarenden; (opvarendetje);<br />

(opvarendetjes)<br />

opvatten (ww): opgevat; opgevatte; opvat; opvatte; opvatten;<br />

opvattend; opvattende; vat op; vatte op; vatten op<br />

opvatting (znw): opvatting; opvattingen; opvattinkje; ((opvattingetje));<br />

opvattinkjes; ((opvattingetjes))<br />

opvegen (ww): opgeveegd; opgeveegde; opveeg; opveegde;<br />

opveegden; opveegt; opvegen; opvegend; opve-


gende; veeg op; veegde op; veegden op; veegt op;<br />

vegen op<br />

opvissen (ww): opgevist; opgeviste; opvis; opvissen; opvissend;<br />

opvissende; opvist; opviste; opvisten; vis op; vissen<br />

op; vist op; viste op; visten op<br />

opvliegen (ww): opgevlogen; opvlieg; opvliegen; opvliegend;<br />

opvliegende; opvliegt; opvlogen; opvloog; vlieg op;<br />

vliegen op; vliegt op; vlogen op; vloog op<br />

opvoeden (ww): opgevoed; opgevoede; opvoed; opvoedde; opvoedden;<br />

opvoeden; opvoedend; opvoedende;<br />

opvoedt; voed op; voedde op; voedden op; voeden<br />

op; voedt op<br />

opvoeding (znw): opvoeding; (opvoedingen); (opvoedinkje); ((opvoedingetje));<br />

(opvoedinkjes); ((opvoedingetjes))<br />

opvoeren (ww): opgevoerd; opgevoerde; opvoer; opvoerde;<br />

opvoerden; opvoeren; opvoerend; opvoerende;<br />

opvoert; voer op; voerde op; voerden op; voeren<br />

op; voert op<br />

opvoering (znw): opvoering; opvoeringen; opvoerinkje; ((opvoeringetje));<br />

opvoerinkjes; ((opvoeringetjes))<br />

opvolgen (ww): opgevolgd; opgevolgde; opvolg; opvolgde; opvolgden;<br />

opvolgen; opvolgend; opvolgende; opvolgt;<br />

volg op; volgde op; volgden op; volgen op; volgt op<br />

opvolger (znw): opvolger; opvolgers; (opvolgertje); (opvolgertjes)<br />

opvouwen (ww): opgevouwen; opvouw; opvouwde; opvouwden;<br />

opvouwen; opvouwend; opvouwende; opvouwt;<br />

vouw op; vouwde op; vouwden op; vouwen op;<br />

vouwt op<br />

opvrolijken (ww): opgevrolijkt; opgevrolijkte; opvrolijk; opvrolijken;<br />

opvrolijkend; opvrolijkende; opvrolijkt; opvrolijkte;<br />

opvrolijkten; vrolijk op; vrolijken op; vrolijkt op;<br />

vrolijkte op; vrolijkten op<br />

opvullen (ww): opgevuld; opgevulde; opvul; opvulde; opvulden;<br />

opvullen; opvullend; opvullende; opvult; vul op;<br />

vulde op; vulden op; vullen op; vult op<br />

opwachten (ww): opgewacht; opgewachte; opwacht; opwachten;<br />

opwachtend; opwachtende; opwachtte; opwachtten;<br />

wacht op; wachten op; wachtte op; wachtten<br />

op<br />

opwarmen (ww): opgewarmd; opgewarmde; opwarm; opwarmde;<br />

opwarmden; opwarmen; opwarmend; opwarmende;<br />

opwarmt; warm op; warmde op; warmden op;<br />

warmen op; warmt op<br />

opwekken (ww): opgewekt; opgewekte; opwek; opwekken; opwekkend;<br />

opwekkende; opwekt; opwekte; opwekten;<br />

wek op; wekken op; wekt op; wekte op; wekten op<br />

opwelling (znw): opwelling; opwellingen; opwellinkje; ((opwellingetje));<br />

opwellinkjes; ((opwellingetjes))<br />

opwerpen (ww): opgeworpen; opwerp; opwerpen; opwerpend;<br />

opwerpende; opwerpt; opwierp; opwierpen; werp<br />

op; werpen op; werpt op; wierp op; wierpen op<br />

opwinden (ww): opgewonden; opwind; opwinden; opwindend;<br />

opwindende; opwindt; opwond; opwonden; wind<br />

op; winden op; windt op; wond op; wonden op<br />

opwinding (znw): opwinding; (opwindingen); (opwindinkje); ((opwindingetje));<br />

(opwindinkjes); ((opwindingetjes))<br />

opzeggen (ww): opgezegd; opgezegde; opzeg; opzegde; opzegden;<br />

opzeggen; opzeggend; opzeggende; opzegt; opzei;<br />

opzeiden; zeg op; zegde op; zegden op; zeggen op;<br />

zegt op; zei op; zeiden op<br />

opzet (znw): opzet; (opzetten); (opzetje); (opzetjes)<br />

opzicht (znw): opzicht; opzichten; (opzichtje); (opzichtjes)<br />

opzichter (znw): opzichter; opzichters; (opzichtertje); (opzichtertjes)<br />

opzien (ww): opgezien; opzag; opzagen; opzie; opzien; opziend;<br />

opziende; opziet; zag op; zagen op; zie op; zien op;<br />

ziet op<br />

opzitten (ww): opgezeten; opzat; opzaten; opzit; opzitten; opzittend;<br />

opzittende; zat op; zaten op; zit op; zitten op<br />

opzoeken (ww): opgezocht; opgezochte; opzocht; opzochten;<br />

opzoek; opzoeken; opzoekend; opzoekende; opzoekt;<br />

zocht op; zochten op; zoek op; zoeken op;<br />

zoekt op<br />

opzuigen (ww): opgezogen; opzogen; opzoog; opzuig; opzuigen;<br />

opzuigend; opzuigende; opzuigt; zogen op; zoog<br />

op; zuig op; zuigen op; zuigt op<br />

orakel (znw): orakel; orakels; (orakeltje); (orakeltjes)<br />

orang-oetan (znw): orang-oetan; orang-oetans; orang-oetantje;<br />

((orang-oetannetje)); orang-oetantjes; ((orangoetannetjes))<br />

pag. 105<br />

orang-oetang (znw): orang-oetang; orang-oetangs; orang-oetankje;<br />

((orang-oetangetje)); orang-oetankjes; ((orangoetangetjes))<br />

oratie (znw): oratie; oraties; (oratietje); (oratietjes)<br />

orchidee (znw): orchidee; ((orchidees)); orchideeën; orchideetje;<br />

orchideetjes<br />

orde (znw): orde; orden; ordes; (ordetje); (ordetjes)<br />

ordenen (ww): geordend; geordende; orden; ordende; ordenden;<br />

ordenen; ordenend; ordenende; ordent<br />

ordner (znw): ordner; ordners; (ordnertje); (ordnertjes)<br />

ordonneren (ww): geordonneerd; geordonneerde; ordonneer;<br />

ordonneerde; ordonneerden; ordonneert; ordonneren;<br />

ordonnerend; ordonnerende<br />

oregano (znw): oregano; (oregano's); (oreganootje); (oreganootjes)<br />

orgaan (znw): orgaan; organen; orgaantje; orgaantjes<br />

organisatie (znw): organisatie; organisaties; organisatietje; organisatietjes<br />

organiseren (ww): georganiseerd; georganiseerde; organiseer;<br />

organiseerde; organiseerden; organiseert; organiseren;<br />

organiserend; organiserende<br />

organisme (znw): organisme; organismes; organismen; organismetje;<br />

organismetjes<br />

organist (znw): organist; organisten; (organistje); (organistjes)<br />

organizer (znw): organizer; organizers; organizertje; organizertjes<br />

orgasme (znw): orgasme; orgasmes; orgasmen; (orgasmetje);<br />

(orgasmetjes)<br />

orgel (znw): orgel; orgels; orgeltje; orgeltjes<br />

orgelman (znw): orgelman; orgelmannen; orgelmannetje; orgelmannetjes<br />

oriëntatie (znw): oriëntatie; oriëntaties; (oriëntatietje); (oriëntatietjes)<br />

oriënteren (ww): georiënteerd; georiënteerde; oriënteer; oriënteerde;<br />

oriënteerden; oriënteert; oriënteren; oriënterend;<br />

oriënterende<br />

originaliteit (znw): originaliteit; (originaliteiten); (originaliteitje);<br />

(originaliteitjes)<br />

origine (znw): origine; origines; (originetje); (origientje); (originetjes);<br />

(origientjes)<br />

origineel (znw): origineel; originelen; origineeltje; origineeltjes<br />

orka (znw): orka; orka's; orkaatje; orkaatjes<br />

orkaan (znw): orkaan; orkanen; (orkaantje); (orkaantjes)<br />

orkest (znw): orkest; orkesten; orkestje; orkestjes<br />

orkestreren (ww): orkestreer; orkestreerde; orkestreerden; orkestreert;<br />

orkestreren; orkestrerend; orkestrerende;<br />

georkestreerd; georkestreerde<br />

ornaat (znw): ornaat; (ornaten); (ornaatje); (ornaatjes)<br />

ornament (znw): ornament; ornamenten; ornamentje; ornamentjes<br />

ornitholoog (znw): ornitholoog; ornithologen; (ornitholoogje); (ornitholoogjes)<br />

orthodontie (znw): orthodontie; (orthodontieën); (orthodontietje);<br />

(orthodontietjes)<br />

orthografie (znw): orthografie; (orthografieën); (orthografietje);<br />

(orthografietjes)<br />

orthopedagoog (znw): orthopedagoog; orthopedagogen; (orthopedagoogje);<br />

(orthopedagoogjes)<br />

os (znw): os; ossen; osje; osjes<br />

oscilloscoop (znw): oscilloscoop; oscilloscopen; oscilloscoopje; oscilloscoopjes<br />

otter (znw): otter; otters; ottertje; ottertjes<br />

oude (znw): oude; ouden; oudje; oudjes<br />

oudejaarsavond (znw): oudejaarsavond; oudejaarsavonden; oudejaarsavondje;<br />

oudejaarsavondjes<br />

ouder (znw): ouder; ouders; (oudertje); (oudertjes)<br />

ouderavond (znw): ouderavond; ouderavonden; (ouderavondje);<br />

(ouderavondjes)<br />

ouderdom (znw): ouderdom; (ouderdommen); (ouderdommetje);<br />

(ouderdommetjes)<br />

oudere (znw): oudere; ouderen<br />

oudheidkundige (znw): oudheidkundige; oudheidkundigen; ((oudheidkundiges));<br />

((oudheidkundigetje)); ((oudheidkundigetjes))<br />

oudjaar (znw): oudjaar; (oudjaren); (oudjaartje); (oudjaartjes)<br />

oudje (znw): (oude); (ouden); oudje; oudjes<br />

oudste (znw): oudste; oudsten; ((oudstes)); ((oudstetje));<br />

((oudstetjes))<br />

outcast (znw): outcast; outcasts; outcastje; outcastjes<br />

outillage (znw): outillage; (outillages); (outillagetje); (outillagetjes)<br />

output (znw): output; (outputs); (outputje); (outputjes)<br />

outsider (znw): outsider; outsiders; outsidertje; outsidertjes


ouverture (znw): ouverture; ouvertures; (ouverturetje); (ouverturetjes)<br />

ouvreuse (znw): ouvreuse; (ouvreusen); ouvreuses; (ouvreusetje);<br />

(ouvreusetjes)<br />

ouwel (znw): ouwel; (ouwels); (ouweltje); (ouweltjes)<br />

ovarium (znw): ovarium; ovaria; ovariums; ovariumpje; ovariumpjes<br />

ovatie (znw): ovatie; ovaties; (ovatietje); (ovatietjes)<br />

oven (znw): oven; ovens; oventje; oventjes<br />

overall (znw): overall; overalls; overalletje; overalletjes<br />

overbevolking (znw): overbevolking; (overbevolkingen); (overbevolkinkje);<br />

((overbevolkingetje)); (overbevolkinkjes);<br />

((overbevolkingetjes))<br />

overblijflokaal (znw): overblijflokaal; overblijflokalen; overblijflokaaltje;<br />

overblijflokaaltjes<br />

overblijfsel (znw): overblijfsel; overblijfselen; overblijfsels; overblijfseltje;<br />

overblijfseltjes<br />

overblijven (ww): bleef over; bleven over; blijf over; blijft over;<br />

blijven over; overbleef; overbleven; overblijf;<br />

overblijft; overblijven; overblijvend; overblijvende;<br />

overgebleven<br />

overbrengen (ww): bracht over; brachten over; breng over; brengen<br />

over; brengt over; overbracht; overbrachten;<br />

overbreng; overbrengen; overbrengend; overbrengende;<br />

overbrengt; overgebracht; overgebrachte<br />

overbruggen (ww): overbrug; overbrugd; overbrugde; overbrugden;<br />

overbruggen; overbruggend; overbruggende;<br />

overbrugt<br />

overbuur (znw): overbuur; overburen; overbuurtje; overbuurtjes<br />

overbuurman (znw): overbuurman; overbuurmannen; overbuurmannetje;<br />

overbuurmannetjes<br />

overbuurvrouw (znw): overbuurvrouw; overbuurvrouwen; overbuurvrouwtje;<br />

overbuurvrouwtjes<br />

overdaad (znw): overdaad; (overdaden); (overdaadje); (overdaadjes)<br />

overdenken (ww): overdacht; overdachte; overdachten; overdenk;<br />

overdenken; overdenkend; overdenkende; overdenkt<br />

overdoen (ww): deden over; deed over; doe over; doen over; doet<br />

over; overdeden; overdeed; overdoe; overdoen;<br />

overdoend; overdoende; overdoet; overgedaan<br />

overdonderen (ww): overdonder; overdonderd; overdonderde; overdonderden;<br />

overdonderen; overdonderend; overdonderende;<br />

overdondert<br />

overdragen (ww): draag over; draagt over; dragen over; droeg over;<br />

droegen over; overdraag; overdraagt; overdragen;<br />

overdragend; overdragende; overdroeg; overdroegen;<br />

overgedragen<br />

overdrijven (ww): dreef over; dreven over; drijf over; drijft over;<br />

drijven over; overdreef; overdreven; overdrijf;<br />

overdrijft; overdrijven; overdrijvend; overdrijvende;<br />

overgedreven<br />

overdrijven (ww): overdreef; overdreven; overdrijf; overdrijft;<br />

overdrijven; overdrijvend; overdrijvende<br />

overeenkomen (ww): kom overeen; komen overeen; komt overeen;<br />

kwam overeen; kwamen overeen; overeengekomen;<br />

overeenkom; overeenkomen; overeenkomend;<br />

overeenkomende; overeenkomt; overeenkwam;<br />

overeenkwamen<br />

overeenkomst (znw): overeenkomst; overeenkomsten; overeenkomstje;<br />

overeenkomstjes<br />

overgaan (ww): ga over; gaan over; gaat over; ging over; gingen<br />

over; overga; overgaan; overgaand; overgaande;<br />

overgaat; overgegaan; overging; overgingen<br />

overgang (znw): overgang; overgangen; overgankje; overgangetje;<br />

overgankjes; overgangetjes<br />

overgave (znw): overgave; overgaven; (overgaafje); (overgavetje);<br />

(overgaafjes); (overgavetjes)<br />

overgeven (ww): gaf over; gaven over; geef over; geeft over; geven<br />

over; overgaf; overgaven; overgeef; overgeeft;<br />

overgegeven; overgeven; overgevend; overgevende<br />

overgewicht (znw): overgewicht; (overgewichten); (overgewichtje);<br />

(overgewichtjes)<br />

overgooier (znw): overgooier; overgooiers; overgooiertje; overgooiertjes<br />

overgordijn (znw): overgordijn; overgordijnen; overgordijntje; overgordijntjes<br />

overgrootmoeder (znw): overgrootmoeder; overgrootmoeders; (overgrootmoedertje);<br />

(overgrootmoedertjes)<br />

pag. 106<br />

overgrootvader (znw): overgrootvader; overgrootvaders; (overgrootvadertje);<br />

(overgrootvadertjes)<br />

overhalen (ww): haal over; haalde over; haalden over; haalt over;<br />

halen over; overgehaald; overgehaalde; overhaal;<br />

overhaalde; overhaalden; overhaalt; overhalen;<br />

overhalend; overhalende<br />

overhandigen (ww): overhandig; overhandigd; overhandigde; overhandigden;<br />

overhandigen; overhandigend; overhandigende;<br />

overhandigt<br />

overheadprojector (znw): overheadprojector; overheadprojectors; overheadprojectoren;<br />

overheadprojectortje; overheadprojectortjes<br />

overheadsheet (znw): overheadsheet; overheadsheets; (overheadsheetje);<br />

(overheadsheetjes)<br />

overhebben (ww): had over; hadden over; heb over; hebben over;<br />

hebt over; heeft over; overgehad; overhad; overhadden;<br />

overheb; overhebben; overhebbend;<br />

overhebbende; overhebt; overheeft<br />

overheersen (ww): overheers; overheersen; overheersend; overheersende;<br />

overheerst; overheerste; overheersten<br />

overheid (znw): overheid; overheden; (overheidje); (overheidjes)<br />

overhellen (ww): hel over; helde over; helden over; hellen over; helt<br />

over; overgeheld; overgehelde; overhel; overhelde;<br />

overhelden; overhellen; overhellend; overhellende;<br />

overhelt<br />

overhemd (znw): overhemd; overhemden; overhemdje; overhemdjes<br />

overhevelen (ww): hevel over; hevelde over; hevelden over; hevelen<br />

over; hevelt over; overgeheveld; overgehevelde;<br />

overhevel; overhevelde; overhevelden; overhevelen;<br />

overhevelend; overhevelende; overhevelt<br />

overhoren (ww): overhoor; overhoord; overhoorde; overhoorden;<br />

overhoort; overhoren; overhorend; overhorende<br />

overhoring (znw): overhoring; overhoringen; overhorinkje; ((overhoringetje));<br />

overhorinkjes; ((overhoringetjes))<br />

overhouden (ww): hield over; hielden over; hou over; houd over;<br />

houden over; houdt over; overgehouden; overhield;<br />

overhielden; overhou; overhoud; overhouden;<br />

overhoudend; overhoudende; overhoudt<br />

overjas (znw): overjas; overjassen; overjasje; overjasjes<br />

overkant (znw): overkant; overkanten; overkantje; overkantjes<br />

overkomen (ww): kom over; komen over; komt over; kwam over;<br />

kwamen over; overgekomen; overkom; overkomen;<br />

overkomend; overkomende; overkomt;<br />

overkwam; overkwamen<br />

overkomen (ww): (overkom); overkomen; overkomend; overkomende;<br />

overkomt; overkwam; overkwamen<br />

overlappen (ww): (overlap); overlappen; overlappend; overlappende;<br />

overlapt; overlapte; overlapten<br />

overlast (znw): overlast; (overlasten); (overlastje); (overlastjes)<br />

overlaten (ww): overgelaten; overlaat; overlaten; overlatend;<br />

overlatende; overliet; overlieten; laat over; laten<br />

over; liet over; lieten over<br />

overledene (znw): overledene; overledenen; (overledenetje); (overledenetjes)<br />

overleg (znw): overleg; overleggen; overlegje; overlegjes<br />

overleggen (ww): overleg; overlegd; overlegde; overlegden; overleggen;<br />

overleggend; overleggende; overlegt<br />

overleven (ww): overleef; overleefd; overleefde; overleefden;<br />

overleeft; overleven; overlevend; overlevende<br />

overlevende (znw): overlevende; ((overlevendes)); overlevenden;<br />

(overlevendetje); (overlevendetjes)<br />

overlijden (ww): overleden; overleed; overlijd; overlijden; overlijdend;<br />

overlijdende; overlijdt<br />

overloop (znw): overloop; overlopen; overloopje; overloopjes<br />

overlopen (ww): liep over; liepen over; loop over; loopt over; lopen<br />

over; overgelopen; overliep; overliepen; overloop;<br />

overloopt; overlopen; overlopend; overlopende<br />

overmeesteren (ww): overmeester; overmeesterd; overmeesterde;<br />

overmeesterden; overmeesteren; overmeesterend;<br />

overmeesterende; overmeestert<br />

overmoed (znw): overmoed; (overmoeden); (overmoedje); (overmoedjes)<br />

overnachten (ww): overnacht; overnachte; overnachten; overnachtend;<br />

overnachtende; overnachtte; overnachtten<br />

overnachting (znw): overnachting; overnachtingen; overnachtinkje;<br />

((overnachtingetje)); overnachtinkjes; ((overnachtingetjes))<br />

overnemen (ww): nam over; namen over; neem over; neemt over;<br />

nemen over; overgenomen; overnam; overnamen;


overneem; overneemt; overnemen; overnemend;<br />

overnemende<br />

overreden (ww): overrede; overreden; overredend; overredende;<br />

overreed; overreedde; overreedden; overreedt<br />

overrijden (ww): overgereden; overreden; overreed; overrij; overrijd;<br />

overrijden; overrijdend; overrijdende; overrijdt;<br />

reden over; reed over; rij over; rijd over; rijden<br />

over; rijdt over<br />

overrompelen (ww): overrompel; overrompeld; overrompelde; overrompelden;<br />

overrompelen; overrompelend; overrompelende;<br />

overrompelt<br />

overrulen (ww): overrule; overruled; overrulede; overruleden$;<br />

overrulen; overrulend; overrulende$; overrulet<br />

overschakelen (ww): overgeschakeld; overgeschakelde; overschakel;<br />

overschakelde; overschakelden; overschakelen;<br />

overschakelend; overschakelende; overschakelt;<br />

schakel over; schakelde over; schakelden over;<br />

schakelen over; schakelt over<br />

overschot (znw): overschot; overschotten; overschotje; overschotjes<br />

overschrijven (ww): overgeschreven; overschreef; overschreven;<br />

overschrijf; overschrijft; overschrijven; overschrijvend;<br />

overschrijvende; schreef over; schreven<br />

over; schrijf over; schrijft over; schrijven over<br />

overslaan (ww): overgeslagen; oversla; overslaan; overslaand;<br />

overslaande; overslaat; oversloeg; oversloegen; sla<br />

over; slaan over; slaat over; sloeg over; sloegen<br />

over<br />

overslag (znw): overslag; overslagen; (overslagje); (overslagjes)<br />

overspannen (ww): overspan; overspande; overspanden; overspannen;<br />

overspannend; overspannende; overspant<br />

overspoelen (ww): overspoel; overspoeld; overspoelde; overspoelden;<br />

overspoelen; overspoelend; overspoelende;<br />

overspoelt<br />

overstap (znw): overstap; overstappen; (overstapje); (overstapjes)<br />

overstappen (ww): overgestapt; overgestapte; overstap; overstappen;<br />

overstappend; overstappende; overstapt; overstapte;<br />

overstapten; stap over; stappen over; stapt<br />

over; stapte over; stapten over<br />

overste (znw): overste; ((overstes)); oversten; ((overstetje));<br />

((overstetjes))<br />

oversteek (znw): oversteek; oversteken; oversteekje; oversteekjes<br />

oversteken (ww): overgestoken; overstak; overstaken; oversteek;<br />

oversteekt; oversteken; overstekend; overstekende;<br />

stak over; staken over; steek over; steekt over;<br />

steken over<br />

overstemmen (ww): overstem; overstemd; overstemde; overstemden;<br />

overstemmen; overstemmend; overstemmende;<br />

overstemt<br />

overstromen (ww): overgestroomd; overgestroomde; overstromen;<br />

overstromend; overstromende; overstroom; overstroomde;<br />

overstroomden; overstroomt; stromen<br />

over; stroom over; stroomde over; stroomden<br />

over; stroomt over<br />

overstromen (ww): overstromen; overstromend; overstromende;<br />

overstroom; overstroomd; overstroomde; overstroomden;<br />

overstroomt<br />

overstroming (znw): overstroming; overstromingen; overstrominkje;<br />

((overstromingetje)); overstrominkjes; ((overstromingetjes))<br />

overtocht (znw): overtocht; overtochten; overtochtje; overtochtjes<br />

overtreding (znw): overtreding; overtredingen; overtredinkje; ((overtredingetje));<br />

overtredinkjes; ((overtredingetjes))<br />

overtreffen (ww): overtref; overtreffen; overtreffend; overtreffende;<br />

overtreft; overtrof; overtroffen<br />

overtrek (znw): overtrek; overtrekken; overtrekje; overtrekjes<br />

overtrekken (ww): overgetrokken; overtrek; overtrekken; overtrekkend;<br />

overtrekkende; overtrekt; overtrok; overtrokken;<br />

trek over; trekken over; trekt over; trok<br />

over; trokken over<br />

overtrekpapier (znw): overtrekpapier; (overtrekpapieren); overtrekpapiertje;<br />

overtrekpapiertjes<br />

overtuigen (ww): overtuig; overtuigd; overtuigde; overtuigden;<br />

overtuigen; overtuigend; overtuigende; overtuigt<br />

overtuiging (znw): overtuiging; overtuigingen; overtuiginkje; ((overtuigingetje));<br />

overtuiginkjes; ((overtuigingetjes))<br />

overval (znw): overval; overvallen; (overvalletje); (overvalletjes)<br />

overvallen (ww): overval; overvallen; overvallend; overvallende;<br />

overvalt; overviel; overvielen<br />

overvaller (znw): overvaller; overvallers; (overvallertje); (overvallertjes)<br />

pag. 107<br />

overvaren (ww): overgevaren; overvaar; overvaarde; overvaarden;<br />

overvaart; overvaren; overvarend; overvarende;<br />

overvoer; overvoeren; vaar over; vaarde over;<br />

vaarden over; vaart over; varen over; voer over;<br />

voeren over<br />

overvloed (znw): overvloed; (overvloeden); (overvloedje); (overvloedjes)<br />

overwaaien (ww): overgewaaid; overgewaaide; overwaai; overwaaide;<br />

overwaaiden; overwaaien; overwaaiend;<br />

overwaaiende; overwaait; overwoei; overwoeien;<br />

waai over; waaide over; waaiden over; waaien<br />

over; waait over; woei over; woeien over<br />

overweg (znw): overweg; overwegen; overweggetje; overwegje;<br />

overweggetjes; overwegjes<br />

overwegen (ww): overweeg; overweegt; overwegen; overwegend;<br />

overwegende; overwogen; overwoog<br />

overwerk (znw): overwerk; (overwerken); (overwerkje); (overwerkjes)<br />

overwerken (ww): overgewerkt; overgewerkte; overwerk; overwerken;<br />

overwerkend; overwerkende; overwerkt;<br />

overwerkte; overwerkten; werk over; werken<br />

over; werkt over; werkte over; werkten over<br />

overwerken (ww): overwerk; overwerken; overwerkend; overwerkende;<br />

overwerkt; overwerkte; overwerkten<br />

overwinnaar (znw): overwinnaar; overwinnaars; (overwinnaren);<br />

(overwinnaartje); (overwinnaartjes)<br />

overwinnen (ww): overwin; overwinnen; overwinnend; overwinnende;<br />

overwint; overwon; overwonnen<br />

overwinning (znw): overwinning; overwinningen; overwinninkje;<br />

((overwinningetje)); overwinninkjes; ((overwinningetjes))<br />

overwinteren (ww): overwinter; overwinterd; overwinterde; overwinterden;<br />

overwinteren; overwinterend; overwinterende;<br />

overwintert<br />

overwoekeren (ww): overwoeker; overwoekerd; overwoekerde; overwoekerden;<br />

overwoekeren; overwoekerend;<br />

overwoekerende; overwoekert<br />

overzicht (znw): overzicht; overzichten; overzichtje; overzichtjes<br />

overzien (ww): overzag; overzagen; overzie; overzien; overziend;<br />

overziende; overziet<br />

overzijde (znw): overzijde; overzijden; overzijdes; (overzijdetje);<br />

(overzijtje); (overzijdetjes); (overzijtjes)<br />

ovulatie (znw): ovulatie; ovulaties; ovulatietje; ovulatietjes<br />

oxidatie (znw): oxidatie; (oxidaties); oxidatietje; oxidatietjes<br />

oxide (znw): oxide; (oxiden); oxides; (oxidetje); (oxidetjes)<br />

oxideren (ww): geoxideerd; geoxideerde; oxideer; oxideerde;<br />

oxideerden; oxideert; oxideren; oxiderend; oxiderende<br />

ozon (znw): ozon; (ozonnen); (ozonnetje); (ozonnetjes)<br />

ozonlaag (znw): ozonlaag; (ozonlagen); (ozonlaagje); (ozonlaagjes)<br />

P (znw): P; ((P's; (P'tje); (P'tjes)<br />

p (znw): p; (p's; p'tje; p'tjes<br />

pa (znw): pa; pa's; paatje; paatjes<br />

paadje (WDL: "pad") (znw):<br />

(pad); (paden); paadje; paadjes<br />

paaien (ww): gepaaid; gepaaide; paai; paaide; paaiden; paaien;<br />

paaiend; paaiende; paait<br />

paal (znw): paal; palen; paaltje; paaltjes<br />

paar (znw): paar; paren; paartje; paartjes<br />

paard (znw): paard; paarden; paardje; paardjes<br />

paardenbloem (znw): paardenbloem; paardenbloemen; paardenbloempje;<br />

paardenbloemetje; paardenbloempjes; paardenbloemetjes<br />

paardenkracht (znw): paardenkracht; paardenkrachten; (paardenkrachtje);<br />

(paardenkrachtjes)<br />

paardenstaart (znw): paardenstaart; paardenstaarten; paardenstaartje;<br />

paardenstaartjes<br />

paardenstal (znw): paardenstal; paardenstallen; paardenstalletje;<br />

paardenstalletjes<br />

paardenvijg (znw): paardenvijg; paardenvijgen; paardenvijgje; paardenvijgjes<br />

paardenvlees (znw): paardenvlees; (paardenvlezen); (paardenvleesje);<br />

(paardenvleesjes)<br />

paard-en-wagen (znw): paard-en-wagen; paard-en-wagens; paard-enwagentje;<br />

paard-en-wagentjes<br />

paardjerijden (ww): paardjegereden; paardjereden; paardjereed;<br />

paardjerij; paardjerijd; paardjerijden; paardjerijdend;<br />

paardjerijdende; paardjerijdt; reden paardje;<br />

reed paardje; rij paardje; rijd paardje; rijden<br />

paardje; rijdt paardje


paardrijden (ww): paardgereden; paardreden; paardreed; paardrij;<br />

paardrijd; paardrijden; paardrijdend; paardrijdende;<br />

paardrijdt; reden paard; reed paard; rij paard;<br />

rijd paard; rijden paard; rijdt paard<br />

paarlemoer (znw): paarlemoer; (paarlemoeren); (paarlemoertje);<br />

(paarlemoertjes)<br />

paartijd (znw): paartijd; (paartijden); (paartijdje); (paartijdjes)<br />

paasbloem (znw): paasbloem; paasbloemen; paasbloempje; paasbloemetje;<br />

paasbloempjes; paasbloemetjes<br />

paasdag (znw): paasdag; paasdagen; (paasdagje); (paasdaagje);<br />

(paasdagjes); (paasdaagjes)<br />

paasei (znw): paasei; paaseieren; paaseitje; paaseitjes; (paaseiertjes)<br />

paashaas (znw): paashaas; paashazen; paashaasje; paashaasjes<br />

paasvakantie (znw): paasvakantie; paasvakanties; paasvakantietje;<br />

paasvakantietjes<br />

pacemaker (znw): pacemaker; pacemakers; pacemakertje; pacemakertjes<br />

pacht (znw): pacht; (pachten); (pachtje); (pachtjes)<br />

pachter (znw): pachter; pachters; (pachtertje); (pachtertjes)<br />

pacificatie (znw): pacificatie; (pacificaties); (pacificatietje); (pacificatietjes)<br />

pacifist (znw): pacifist; pacifisten; pacifistje; pacifistjes<br />

pact (znw): pact; pacten; (pactje); (pactjes)<br />

pad (znw): pad; padden; padje; padjes<br />

pad (znw): pad; paden; paadje; paadjes<br />

pad (znw): pad; pads; padje; padjes<br />

paddenstoel (znw): paddenstoel; paddenstoelen; paddenstoeltje;<br />

paddenstoeltjes<br />

padvinder (znw): padvinder; padvinders; padvindertje; padvindertjes<br />

paella (znw): paella; paella's; paellaatje; paellaatjes<br />

paffen (ww): gepaft; gepafte; paf; paffen; paffend; paffende;<br />

paft; pafte; paften<br />

pagaai (znw): pagaai; pagaaien; pagaaitje; pagaaitjes<br />

page (znw): page; pages; (pagetje); (pagetjes)<br />

pagina (znw): pagina; pagina's; paginaatje; paginaatjes<br />

pagode (znw): pagode; pagodes; pagoden; (pagodetje); (pagodetjes)<br />

pais (znw): pais<br />

pak (znw): pak; pakken; pakje; pakjes<br />

pakhuis (znw): pakhuis; pakhuizen; pakhuisje; pakhuisjes<br />

pakjesavond (znw): pakjesavond; (pakjesavonden); (pakjesavondje);<br />

(pakjesavondjes)<br />

pakken (ww): gepakt; gepakte; pak; pakken; pakkend; pakkende;<br />

pakt; pakte; pakten<br />

pakkerd (znw): pakkerd; pakkerds; pakkerdje; pakkerdjes<br />

pakket (znw): pakket; pakketten; pakketje; pakketjes<br />

pakking (znw): pakking; pakkingen; pakkinkje; ((pakkingetje));<br />

pakkinkjes; ((pakkingetjes))<br />

paksoi (znw): paksoi; (paksois); (paksoitje); (paksoitjes)<br />

pal (znw): pal; pallen; palletje; palletjes<br />

paleis (znw): paleis; paleizen; paleisje; paleisjes<br />

paleontologie (znw): paleontologie; (paleontologieën); (paleontologietje);<br />

(paleontologietjes)<br />

palet (znw): palet; paletten; paletje; paletjes<br />

palindroom (znw): palindroom; palindrooms; palindromen; palindroompje;<br />

palindroompjes<br />

paling (znw): paling; palingen; palinkje; ((palingetje)); palinkjes;<br />

((palingetjes))<br />

palissade (znw): palissade; palissades; palissaden; (palissadetje);<br />

(palissadetjes)<br />

paljas (znw): paljas; paljassen; paljasje; paljasjes<br />

pallet (znw): pallet; pallets; palletje; palletjes<br />

palm (znw): palm; palmen; palmpje; palmpjes<br />

palmboom (znw): palmboom; palmbomen; palmboompje; palmboompjes<br />

pamflet (znw): pamflet; pamfletten; pamfletje; pamfletjes<br />

pampa (znw): pampa; pampa's; (pampaatje); (pampaatjes)<br />

pan (znw): pan; pannen; pannetje; pannetjes<br />

panacee (znw): panacee; panacees; panaceeën; (panaceetje);<br />

(panaceetjes)<br />

pancreas (znw): pancreas; pancreassen; pancreasje; pancreasjes<br />

pand (znw): pand; panden; pandje; pandjes<br />

panda (znw): panda; panda's; pandaatje; pandaatjes<br />

paneel (znw): paneel; panelen; paneeltje; paneeltjes<br />

paneermeel (znw): paneermeel; (paneermelen); (paneermeeltje);<br />

(paneermeeltjes)<br />

panel (znw): panel; panels; paneltje; paneltjes<br />

paneldiscussie (znw): paneldiscussie; paneldiscussies; paneldiscussietje;<br />

paneldiscussietjes<br />

pag. 108<br />

paneren (ww): gepaneerd; gepaneerde; paneer; paneerde;<br />

paneerden; paneert; paneren; panerend; panerende<br />

panfluit (znw): panfluit; panfluiten; panfluitje; panfluitjes<br />

paniek (znw): paniek; (panieken); (paniekje); (paniekjes)<br />

paniekreactie (znw): paniekreactie; paniekreacties; (paniekreactietje);<br />

(paniekreactietjes)<br />

panne (znw): panne; pannes; (pannetje); (pannetjes)<br />

pannenkoek (znw): pannenkoek; pannenkoeken; pannenkoekje;<br />

pannenkoekjes<br />

pannenkoekenhuis (znw): pannenkoekenhuis; pannenkoekenhuizen; pannenkoekenhuisje;<br />

pannenkoekenhuisjes<br />

pannenlap (znw): pannenlap; pannenlappen; pannenlapje; pannenlapjes<br />

pannenspons (znw): pannenspons; pannensponsen; pannensponzen;<br />

pannensponsje; pannensponsjes<br />

panorama (znw): panorama; panorama's; panoramaatje; panoramaatjes<br />

pantalon (znw): pantalon; pantalons; pantalonnetje; pantalonnetjes<br />

panter (znw): panter; panters; pantertje; pantertjes<br />

pantheon (znw): pantheon; pantheons; (pantheonnetje); (pantheonnetjes)<br />

pantoffel (znw): pantoffel; pantoffels; pantoffeltje; pantoffeltjes<br />

pantomime (znw): pantomime; (pantomimes); (pantomimepje);<br />

(pantomimepjes)<br />

pantser (znw): pantser; pantsers; (pantsertje); (pantsertjes)<br />

pantservoertuig (znw): pantservoertuig; pantservoertuigen; pantservoertuigje;<br />

pantservoertuigjes<br />

panty (znw): panty; panty's; panty'tje; panty'tjes<br />

pap (znw): pap; ((pappen); (papje); (papjes)<br />

pap (znw): pap; (pappen); (papje); (papjes)<br />

papa (znw): papa; papa's; papaatje; papaatjes<br />

papaja (znw): papaja; papaja's; papajaatje; papajaatjes<br />

papaver (znw): papaver; papavers; papavertje; papavertjes<br />

papegaai (znw): papegaai; papegaaien; papegaaitje; papegaaitjes<br />

paperassen (znw): paperassen<br />

paperback (znw): paperback; paperbacks; paperbackje; paperbackjes<br />

paperclip (znw): paperclip; paperclips; (paperclippen); (paperclipsen);<br />

paperclipje; ((paperclipsje)); paperclipjes;<br />

((paperclipsjes))<br />

papfles (znw): papfles; papflessen; papflesje; papflesjes<br />

papier (znw): papier; papieren; papiertje; papiertjes<br />

papierbak (znw): papierbak; papierbakken; papierbakje; papierbakjes<br />

papier-maché (znw): papier-maché; ((papier-machés)); ((papiermacheetje));<br />

((papier-macheetjes))<br />

papiermand (znw): papiermand; papiermanden; papiermandje;<br />

papiermandjes<br />

papil (znw): papil; papillen; papilletje; papilletjes<br />

papkind (znw): papkind; papkinderen; papkindje; papkindertjes;<br />

papkindjes<br />

paplepel (znw): paplepel; paplepels; paplepeltje; paplepeltjes<br />

pappa (znw): pappa; pappa's; pappaatje; pappaatjes<br />

pappenheimers (znw): (pappenheimer); pappenheimers; (pappenheimertje);<br />

pappenheimertjes<br />

pappie (znw): pappie; pappies; pappietje; pappietjes<br />

pappot (znw): pappot; (pappotten); (pappotje); (pappotjes)<br />

paprika (znw): paprika; paprika's; paprikaatje; paprikaatjes<br />

paps (znw): paps; papsen; papsje; papsjes<br />

papyrus (znw): papyrus; papyrussen; papyrusje; papyrusjes<br />

paraaf (znw): paraaf; parafen; paraafje; paraafjes<br />

parabel (znw): parabel; parabels; parabeltje; parabeltjes<br />

parabool (znw): parabool; parabolen; parabooltje; parabooltjes<br />

paracetamol (znw): paracetamol; (paracetamollen); paracetamolletje;<br />

paracetamolletjes<br />

parachute (znw): parachute; parachutes; (parachuten); parachutetje;<br />

parachuutje; parachutetjes; parachuutjes<br />

parachutespringen (ww): parachutegesprongen; parachutespring; parachutespringen;<br />

parachutespringend; parachutespringende;<br />

parachutespringt; parachutesprong; parachutesprongen;<br />

spring parachute; springen parachute;<br />

springt parachute; sprong parachute;<br />

sprongen parachute<br />

parachutist (znw): parachutist; parachutisten; (parachutistje); (parachutistjes)<br />

parade (znw): parade; parades; ((paraden)); (paradetje); (paradetjes)<br />

paradijs (znw): paradijs; (paradijzen); paradijsje; paradijsjes<br />

paradox (znw): paradox; paradoxen; paradoxje; paradoxjes


paraferen (ww): parafeer; parafeerde; parafeerden; parafeert;<br />

paraferen; paraferend; paraferende; geparafeerd;<br />

geparafeerde<br />

paraffine (znw): paraffine; (paraffines); (paraffinetje); (paraffientje);<br />

(paraffinetjes); (paraffientjes)<br />

paragraaf (znw): paragraaf; paragrafen; paragraafje; paragraafjes<br />

paragraafteken (znw): paragraafteken; paragraaftekens; paragraaftekentje;<br />

paragraaftekentjes<br />

parallellogram (znw): parallellogram; parallellogrammen; parallellogrammetje;<br />

parallellogrammetjes<br />

paralyseren (ww): paralyseer; paralyseerde; paralyseerden; paralyseert;<br />

paralyseren; paralyserend; paralyserende;<br />

geparalyseerd; geparalyseerde<br />

paranoia (znw): paranoia; (paranoia's); (paranoiaatje); (paranoiaatjes)<br />

paraplu (znw): paraplu; paraplu's; parapluutje; parapluutjes<br />

paraplubak (znw): paraplubak; paraplubakken; paraplubakje; paraplubakjes<br />

parasiet (znw): parasiet; parasieten; parasietje; parasietjes<br />

parasiteren (ww): geparasiteerd; geparasiteerde; parasiteer; parasiteerde;<br />

parasiteerden; parasiteert; parasiteren;<br />

parasiterend; parasiterende<br />

parasol (znw): parasol; parasollen; parasolletje; parasolletjes<br />

paratyfus (znw): paratyfus; (paratyfussen); (paratyfusje); (paratyfusjes)<br />

parcours (znw): parcours; parcoursen; parcours; parcoursje;<br />

parcoursjes<br />

pardon (znw): pardon; (pardons); (pardonnetje); (pardonnetjes)<br />

pardonneren (ww): gepardonneerd; gepardonneerde; pardonneer;<br />

pardonneerde; pardonneerden; pardonneert; pardonneren;<br />

pardonnerend; pardonnerende<br />

parel (znw): parel; parels; parelen; paarlen; pareltje; pareltjes<br />

parelen (ww): gepareld; geparelde; parel; parelde; parelden;<br />

parelen; parelend; parelende; parelt<br />

parelhoen (znw): parelhoen; parelhoenders; parelhoenderen;<br />

parelhoentje; parelhoendertje; parelhoentjes; parelhoendertjes<br />

parelmoer (znw): parelmoer; (parelmoeren); (parelmoertje); (parelmoertjes)<br />

parelsnoer (znw): parelsnoer; parelsnoeren; parelsnoertje; parelsnoertjes<br />

parfum (znw): parfum; parfums; ((parfummen)); parfummetje;<br />

parfummetjes<br />

parfumeren (ww): geparfumeerd; geparfumeerde; parfumeer;<br />

parfumeerde; parfumeerden; parfumeert; parfumeren;<br />

parfumerend; parfumerende<br />

parfumerie (znw): parfumerie; parfumerieën; parfumerietje; parfumerietjes<br />

paria (znw): paria; (paria's); (pariaatje); (pariaatjes)<br />

pariteit (znw): pariteit; (pariteiten); (pariteitje); (pariteitjes)<br />

park (znw): park; parken; parkje; parkjes<br />

parkeerautomaat (znw): parkeerautomaat; parkeerautomaten; parkeerautomaatje;<br />

parkeerautomaatjes<br />

parkeergarage (znw): parkeergarage; parkeergarages; parkeergaragetje;<br />

parkeergaragetjes<br />

parkeren (ww): geparkeerd; geparkeerde; parkeer; parkeerde;<br />

parkeerden; parkeert; parkeren; parkerend; parkerende<br />

parket (znw): parket; (parketten); (parketje); (parketjes)<br />

parketvloer (znw): parketvloer; parketvloeren; (parketvloertje);<br />

(parketvloertjes)<br />

parkiet (znw): parkiet; parkieten; parkietje; parkietjes<br />

parking (znw): parking; parkings; parkingen; parkinkje; ((parkingetje));<br />

parkinkjes; ((parkingetjes))<br />

parkoers (znw): parkoers; parkoersen; parkoersje; parkoersjes<br />

parlement (znw): parlement; parlementen; (parlementje); (parlementjes)<br />

parlementariër (znw): parlementariër; parlementariërs; (parlementariërtje);<br />

(parlementariërtjes)<br />

parochie (znw): parochie; parochies; parochietje; parochietjes<br />

parodie (znw): parodie; parodieën; parodietje; parodietjes<br />

parool (znw): parool; parolen; (parooltje); (parooltjes)<br />

part (znw): part; parten; partje; partjes<br />

parterre (znw): parterre; parterres; ((parterren)); (parterretje);<br />

(parterretjes)<br />

participatie (znw): participatie; participaties; (participatietje); (participatietjes)<br />

participeren (ww): geparticipeerd; geparticipeerde; participeer;<br />

participeerde; participeerden; participeert; participeren;<br />

participerend; participerende<br />

pag. 109<br />

particulier (znw): particulier; particulieren; (particuliertje); (particuliertjes)<br />

partij (znw): partij; partijen; partijtje; partijtjes<br />

partikel (znw): partikel; partikels; partikeltje; partikeltjes<br />

partituur (znw): partituur; partituren; (partituurtje); (partituurtjes)<br />

partje (znw): (part); (parten); partje; partjes<br />

partner (znw): partner; partners; (partnertje); (partnertjes)<br />

party (znw): party; party's; party'tje; party'tjes<br />

parvenu (znw): parvenu; parvenu's; parvenuutje; parvenuutjes<br />

pas (znw): pas; passen; pasje; pasjes<br />

Pasen (znw): Pasen<br />

pasfoto (znw): pasfoto; pasfoto's; pasfotootje; pasfotootjes<br />

pasja (znw): pasja; pasja's; pasjaatje; pasjaatjes<br />

paskamer (znw): paskamer; paskamers; paskamertje; paskamertjes<br />

paspoort (znw): paspoort; paspoorten; (paspoortje); (paspoortjes)<br />

pass (znw): pass; passes; (passen); passje; passjes<br />

passaat (znw): passaat; (passaten); (passaatje); (passaatjes)<br />

passage (znw): passage; passages; (passagetje); (passagetjes)<br />

passagier (znw): passagier; passagiers; (passagieren); passagiertje;<br />

passagiertjes<br />

passagiersboot (znw): passagiersboot; passagiersboten; passagiersbootje;<br />

passagiersbootjes<br />

passagiersschip (znw): passagiersschip; passagiersschepen; (passagiersscheepje);<br />

(passagiersscheepjes)<br />

passant (znw): passant; passanten; passantje; passantjes<br />

passen (ww): gepast; gepaste; pas; passen; passend; passende;<br />

past; paste; pasten<br />

passepartout (znw): passe-partout; passe-partouts; passe-partoutje;<br />

passe-partoutjes<br />

passer (znw): passer; passers; passertje; passertjes<br />

passerdoos (znw): passerdoos; passerdozen; passerdoosje; passerdoosjes<br />

passeren (ww): gepasseerd; gepasseerde; passeer; passeerde;<br />

passeerden; passeert; passeren; passerend; passerende<br />

passie (znw): passie; passies; (passietje); (passietjes)<br />

passievrucht (znw): passievrucht; passievruchten; passievruchtje;<br />

passievruchtjes<br />

passiviteit (znw): passiviteit; (passiviteiten); (passiviteitje); (passiviteitjes)<br />

password (znw): password; passwords; (passwordje); (passwordjes)<br />

pasta (znw): pasta; pasta's; (pastaatje); (pastaatjes)<br />

pastei (znw): pastei; pasteien; pasteitje; pasteitjes<br />

pastel (znw): pastel; (pastellen); (pastelletje); (pastelletjes)<br />

pasteltint (znw): pasteltint; pasteltinten; pasteltintje; pasteltintjes<br />

pasteuriseren (ww): gepasteuriseerd; gepasteuriseerde; pasteuriseer;<br />

pasteuriseerde; pasteuriseerden; pasteuriseert;<br />

pasteuriseren; pasteuriserend; pasteuriserende<br />

pastille (znw): pastille; pastilles; pastilletje; pastilletjes<br />

pastinaak (znw): pastinaak; pastinaken; pastinaakje; pastinaakjes<br />

pastoor (znw): pastoor; pastoors; pastoren; (pastoortje); (pastoortjes)<br />

pastor (znw): pastor; pastors; pastores; (pastortje); (pastortjes)<br />

pastorie (znw): pastorie; pastorieën; pastorietje; pastorietjes<br />

patat (znw): patat; patatten; patatje; patatjes<br />

patates frites (znw): patates frites<br />

patatkraam (znw): patatkraam; patatkramen; patatkraampje; patatkraampjes<br />

patch (znw): patch; patches; (patchen); ((patchje)); ((patchjes))<br />

patchoeli (znw): patchoeli; (patchoeli's); (patchoelietje); (patchoelietjes)<br />

patchwork (znw): patchwork; patchworks; ((patchworken)); patchworkje;<br />

patchworkjes<br />

paté (znw): paté; patés; pateetje; pateetjes<br />

patent (znw): patent; patenten; (patentje); (patentjes)<br />

pater (znw): pater; paters; (patertje); (patertjes)<br />

paternoster (znw): paternoster; paternosters; (paternostertje);<br />

(paternostertjes)<br />

patience (znw): patience; (patiences); (patiencetje); (patienceje);<br />

(patiencetjes); (patiencejes)<br />

patiënt (znw): patiënt; patiënten; patiëntje; patiëntjes<br />

patio (znw): patio; patio's; patiootje; patiootjes<br />

patisserie (znw): patisserie; patisserieën; patisserietje; patisserietjes<br />

patjepeeër (znw): patjepeeër; patjepeeërs; (patjepeeërtje); (patjepeeërtjes)<br />

patriarch (znw): patriarch; patriarchen; (patriarchje); (patriarchjes)<br />

patriciër (znw): patriciër; patriciërs; (patriciërtje); (patriciërtjes)<br />

patrijs (znw): patrijs; patrijzen; patrijsje; patrijsjes<br />

patrijspoort (znw): patrijspoort; patrijspoorten; patrijspoortje; patrijspoortjes<br />

patriot (znw): patriot; patriotten; patriotje; patriotjes


patroon (znw): patroon; ((patronen; patroontje; patroontjes<br />

patroon (znw): patroon; (patronen; (patroontje); (patroontjes)<br />

patrouille (znw): patrouille; patrouilles; (patrouilletje); (patrouilletjes)<br />

patrouilleren (ww): gepatrouilleerd; gepatrouilleerde; patrouilleer;<br />

patrouilleerde; patrouilleerden; patrouilleert; patrouilleren;<br />

patrouillerend; patrouillerende<br />

pats (znw): pats; patsen; patsje; patsjes<br />

patser (znw): patser; patsers; (patsertje); (patsertjes)<br />

pauk (znw): pauk; pauken; (paukje); (paukjes)<br />

paus (znw): paus; pausen; (pausje); (pausjes)<br />

pauw (znw): pauw; pauwen; pauwtje; pauwtjes<br />

pauze (znw): pauze; pauzes; ((pauzen)); (pauzetje); (pauzetjes)<br />

pauzeren (ww): gepauzeerd; gepauzeerde; pauzeer; pauzeerde;<br />

pauzeerden; pauzeert; pauzeren; pauzerend; pauzerende<br />

paviljoen (znw): paviljoen; paviljoenen; paviljoens; (paviljoentje);<br />

(paviljoentjes)<br />

pech (znw): pech; (pechen); pechje; pechjes<br />

pechvogel (znw): pechvogel; pechvogels; pechvogeltje; pechvogeltjes<br />

pecunia (znw): pecunia; (pecunia's); (pecuniaatje); (pecuniaatjes)<br />

pedaal (znw): pedaal; pedalen; pedaaltje; pedaaltjes<br />

pedaalemmer (znw): pedaalemmer; pedaalemmers; pedaalemmertje;<br />

pedaalemmertjes<br />

pedagoog (znw): pedagoog; pedagogen; (pedagoogje); (pedagoogjes)<br />

peddel (znw): peddel; peddels; peddeltje; peddeltjes<br />

peddelen (ww): gepeddeld; gepeddelde; peddel; peddelde; peddelden;<br />

peddelen; peddelend; peddelende; peddelt<br />

pedicure (znw): pedicure; pedicuren; pedicures; (pedicuretje);<br />

(pedicuretjes)<br />

pedofiel (znw): pedofiel; pedofielen; (pedofieltje); (pedofieltjes)<br />

peen (znw): peen; penen; peentje; peentjes<br />

peenhaar (znw): peenhaar; peenharen; (peenhaartje); (peenhaartjes)<br />

peer (znw): peer; peren; peertje; peertjes<br />

pees (znw): pees; pezen; peesje; peesjes<br />

peetoom (znw): peetoom; peetooms; peetoompje; peetoompjes<br />

peetvader (znw): peetvader; peetvaders; (peetvadertje); (peetvadertjes)<br />

pegel (znw): pegel; pegels; pegeltje; pegeltjes<br />

peignoir (znw): peignoir; peignoirs; peignoirtje; peignoirtjes<br />

peil (znw): peil; (peilen); (peiltje); (peiltjes)<br />

peilen (ww): gepeild; gepeilde; peil; peilde; peilden; peilen;<br />

peilend; peilende; peilt<br />

peiling (znw): peiling; peilingen; peilinkje; ((peilingetje)); peilinkjes;<br />

((peilingetjes))<br />

peinzen (ww): gepeinsd; gepeinsde; peins; peinsde; peinsden;<br />

peinst; peinzen; peinzend; peinzende<br />

pek (znw): pek; (pekken); (pekje); (pekjes)<br />

pekel (znw): pekel; (pekels); (pekeltje); (pekeltjes)<br />

pekelvlees (znw): pekelvlees; pekelvlezen; pekelvleesje; pekelvleesjes<br />

pekinees (znw): pekinees; pekinezen; pekineesje; pekineesjes<br />

pelgrim (znw): pelgrim; pelgrims; (pelgrimpje); (pelgrimpjes)<br />

pelgrimage (znw): pelgrimage; pelgrimages; (pelgrimagetje); (pelgrimagetjes)<br />

pelikaan (znw): pelikaan; pelikanen; pelikaantje; pelikaantjes<br />

pellen (ww): gepeld; gepelde; pel; pelde; pelden; pellen;<br />

pellend; pellende; pelt<br />

peloton (znw): peloton; pelotons; (pelotonnen); pelotonnetje;<br />

pelotonnetjes<br />

pels (znw): pels; pelzen; pelsje; pelsjes<br />

pelsdier (znw): pelsdier; pelsdieren; pelsdiertje; pelsdiertjes<br />

pelsjager (znw): pelsjager; pelsjagers; (pelsjagertje); (pelsjagertjes)<br />

pen (znw): pen; pennen; pennetje; pennetjes<br />

penalty (znw): penalty; penalty's; (penalty'tje); (penalty'tjes)<br />

penarie (WDL: "in de penarie zitten") (znw):<br />

penarie; (penaries); (penarietje); (penarietjes)<br />

pencee (znw): pencee; pencees; ((penceeën)); penceetje;<br />

penceetjes<br />

pendelen (ww): gependeld; gependelde; pendel; pendelde; pendelden;<br />

pendelen; pendelend; pendelende; pendelt<br />

pendule (znw): pendule; pendules; pendulen; (penduletje);<br />

(penduultje); (penduletjes); (penduultjes)<br />

penicilline (znw): penicilline; (penicillines); (penicillinetje); (penicillientje);<br />

(penicillinetjes); (penicillientjes)<br />

pag. 110<br />

penitentie (znw): penitentie; penitenties; penitentieën; (penitentietje);<br />

(penitentietjes)<br />

pennenstreek (znw): pennenstreek; pennenstreken; pennenstreekje;<br />

pennenstreekjes<br />

penning (znw): penning; penningen; penninkje; ((penningetje));<br />

penninkjes; ((penningetjes))<br />

penningmeester (znw): penningmeester; penningmeesters; (penningmeestertje);<br />

(penningmeestertjes)<br />

penny (znw): penny; penny's; penny'tje; penny'tjes<br />

penoze (znw): penoze; (penozes); (penozen); (penozetje); (penozetjes)<br />

pens (znw): pens; pensen; pensje; pensjes<br />

pensee (znw): pensee; pensees; ((penseeën)); penseetje; penseetjes<br />

penseel (znw): penseel; penselen; penseeltje; penseeltjes<br />

pensioen (znw): pensioen; pensioenen; pensioentje; pensioentjes<br />

pension (znw): pension; pensions; pensionnetje; pensionnetjes<br />

pensionering (znw): pensionering; (pensioneringen); (pensionerinkje);<br />

((pensioneringetje)); (pensionerinkjes); ((pensioneringetjes))<br />

penthouse (znw): penthouse; penthouses; (penthouseje);<br />

(penthousejes)<br />

peper (znw): peper; pepers; pepertje; pepertjes<br />

peper-en-zoutstel (znw): peper-en-zoutstel; peper-en-zoutstellen; peperen-zoutstelletje;<br />

peper-en-zoutstelletjes<br />

pepermunt (znw): pepermunt; pepermunten; pepermuntje; pepermuntjes<br />

pepermuntthee (znw): pepermuntthee; (pepermuntthees); (pepermunttheeën);<br />

(pepermunttheetje); (pepermunttheetjes)<br />

pepernoot (znw): pepernoot; pepernoten; pepernootje; pepernootjes<br />

peptalk (znw): peptalk; (peptalks); (peptalkje); (peptalkjes)<br />

perceel (znw): perceel; percelen; perceeltje; perceeltjes<br />

percentage (znw): percentage; percentages; (percentagetje); (percentagetjes)<br />

perceptie (znw): perceptie; percepties; (perceptietje); (perceptietjes)<br />

percolator (znw): percolator; percolators; percolatoren; percolatortje;<br />

percolatortjes<br />

percussie (znw): percussie; percussies; percussietje; percussietjes<br />

percussionist (znw): percussionist; percussionisten; percussionistje;<br />

percussionistjes<br />

perenboom (znw): perenboom; perenbomen; perenboompje; perenboompjes<br />

perestrojka (znw): perestrojka; (perestrojka's); (perestrojkaatje);<br />

(perestrojkaatjes)<br />

perfectie (znw): perfectie; (perfecties); (perfectietje); (perfectietjes)<br />

perfectionist (znw): perfectionist; perfectionisten; perfectionistje;<br />

perfectionistjes<br />

perforatie (znw): perforatie; perforaties; perforatietje; perforatietjes<br />

perforator (znw): perforator; perforators; perforatoren; perforatortje;<br />

perforatortjes<br />

perforeren (ww): perforeer; perforeerde; perforeerden; perforeert;<br />

perforeren; perforerend; perforerende; geperforeerd;<br />

geperforeerde<br />

performance (znw): performance; (performances); (performanceje);<br />

(performancejes)<br />

pergola (znw): pergola; pergola's; pergolaatje; pergolaatjes<br />

periferie (znw): periferie; (periferieën); (periferietje); (periferietjes)<br />

perikelen (WDL: "perikel") (znw):<br />

(perikel); perikelen; (perikeltje); (perikeltjes)<br />

periode (znw): periode; periodes; perioden; (periodetje); (periodetjes)<br />

periscoop (znw): periscoop; periscopen; periscoopje; periscoopjes<br />

perk (znw): perk; perken; perkje; perkjes<br />

perkament (znw): perkament; perkamenten; perkamentje; perkamentjes<br />

permafrost (znw): permafrost; (permafrosten); (permafrostje);<br />

(permafrostjes)<br />

permanenten (ww): gepermanent; gepermanente; permanent; permanenten;<br />

permanentend; permanentende; permanentte;<br />

permanentten<br />

permissie (znw): permissie; permissies; (permissietje); (permissietjes)<br />

permitteren (ww): gepermitteerd; gepermitteerde; permitteer;<br />

permitteerde; permitteerden; permitteert; permitteren;<br />

permitterend; permitterende


peroxide (znw): peroxide; (peroxiden); (peroxides); (peroxidetje);<br />

(peroxidetjes)<br />

perpetuum mobile (znw): perpetuum mobile; perpetua mobilia; perpetuum<br />

mobile's; perpetuum mobileetje; perpetuum mobileetjes<br />

perron (znw): perron; perrons; perronnetje; perronnetjes<br />

pers (znw): pers; persen; persje; persjes<br />

persen (ww): geperst; geperste; pers; persen; persend; persende;<br />

perst; perste; persten<br />

persiflage (znw): persiflage; persiflages; (persiflagetje); (persiflagetjes)<br />

personage (znw): personage; personages; (personagetje); (personagetjes)<br />

personalia (znw): personalia<br />

personaliteit (znw): personaliteit; personaliteiten; personaliteitje;<br />

personaliteitjes<br />

personeel (znw): personeel; (personelen); (personeeltje); (personeeltjes)<br />

personenauto (znw): personenauto; personenauto's; personenautootje;<br />

personenautootjes<br />

personificatie (znw): personificatie; (personificaties); (personificatietje);<br />

(personificatietjes)<br />

personifiëren (ww): gepersonifieerd; gepersonifieerde; personifieer;<br />

personifieerde; personifieerden; personifieert;<br />

personifiëren; personifiërend; personifiërende<br />

persoon (znw): persoon; personen; persoontje; persoontjes<br />

perspex (znw): perspex; (perspexen); (perspexje); (perspexjes)<br />

perssinaasappel (znw): perssinaasappel; perssinaasappels; perssinaasappelen;<br />

perssinaasappeltje; perssinaasappeltjes<br />

perzik (znw): perzik; perziken; perzikje; perzikjes<br />

peseta (znw): peseta; peseta's; pesetaatje; pesetaatjes<br />

pessimist (znw): pessimist; pessimisten; pessimistje; pessimistjes<br />

pest (znw): pest; (pesten); (pestje); (pestjes)<br />

pestbui (znw): pestbui; pestbuien; pestbuitje; pestbuitjes<br />

pesten (ww): gepest; gepeste; pest; pesten; pestend; pestende;<br />

pestte; pestten<br />

pesterij (znw): pesterij; pesterijen; pesterijtje; pesterijtjes<br />

pesticide (znw): pesticide; pesticiden; pesticides; (pesticidetje);<br />

(pesticidetjes)<br />

pestkop (znw): pestkop; pestkoppen; pestkopje; pestkopjes<br />

pet (znw): pet; petten; petje; petjes<br />

petanque (znw): petanque; (petanques); (petanqueje); (petanquejes)<br />

petekind (znw): petekind; petekinderen; petekindje; petekindertjes;<br />

petekindjes<br />

peter (znw): peter; peters; (petertje); (petertjes)<br />

peterselie (znw): peterselie; (peterselies); (peterselietje); (peterselietjes)<br />

petit restaurant (znw): petit restaurant; petit restaurants; ((petit restauranten));<br />

petit restaurantje; petit restaurantjes<br />

petitfour (znw): petitfour; petitfours; (?petitfourtje); (?petitfourtjes)<br />

petitie (znw): petitie; petities; petitietje; petitietjes<br />

petroleum (znw): petroleum; ((petrolea)); (petroleums); (petroleumpje);<br />

(petroleumpjes)<br />

pets (znw): pets; petsen; petsje; petsjes<br />

petticoat (znw): petticoat; petticoats; petticoatje; petticoatjes<br />

petunia (znw): petunia; petunia's; petuniaatje; petuniaatjes<br />

peuk (znw): peuk; peuken; peukje; peukjes<br />

peul (znw): peul; peulen; peultje; peultjes<br />

peulenschil (znw): peulenschil; peulenschillen; peulenschilletje;<br />

peulenschilletjes<br />

peulvrucht (znw): peulvrucht; peulvruchten; peulvruchtje; peulvruchtjes<br />

peuter (znw): peuter; peuters; peutertje; peutertjes<br />

peuteren (ww): gepeuterd; gepeuterde; peuter; peuterde; peuterden;<br />

peuteren; peuterend; peuterende; peutert<br />

peuzelen (ww): gepeuzeld; gepeuzelde; peuzel; peuzelde; peuzelden;<br />

peuzelen; peuzelend; peuzelende; peuzelt<br />

Pfeiffer (WDL: "ziekte van Pfeiffer") (znw):<br />

Pfeiffer; ((Pfeiffers)); ((Pfeiffertje)); ((Pfeiffertjes))<br />

pfeiffer (znw): pfeiffer; (pfeiffers); (pfeiffertje); (pfeiffertjes)<br />

pi (znw): pi; pi's; pi'tje; pi'tjes<br />

pianist (znw): pianist; pianisten; pianistje; pianistjes<br />

piano (znw): piano; piano's; pianootje; pianootjes<br />

pianoconcert (znw): pianoconcert; pianoconcerten; pianoconcertje;<br />

pianoconcertjes<br />

pianola (znw): pianola; pianola's; pianolaatje; pianolaatjes<br />

pias (znw): pias; piassen; piasje; piasjes<br />

piccalilly (znw): piccalilly; (piccalilly's); (piccalilly'tje); (piccalilly'tjes)<br />

piccolo (znw): piccolo; piccolo's; piccolootje; piccolootjes<br />

pag. 111<br />

pickles (znw): pickle; pickles; ((pickletje)); (pickletjes)<br />

picknick (znw): picknick; picknicks; picknickje; picknickjes<br />

picknicken (ww): gepicknickt; gepicknickte; picknick; picknicken;<br />

picknickend; picknickende; picknickt; picknickte;<br />

picknickten<br />

picknickmand (znw): picknickmand; picknickmanden; picknickmandje;<br />

picknickmandjes<br />

pick-up (znw): pick-up; pick-ups; pick-upje; pick-upjes<br />

pictogram (znw): pictogram; pictogrammen; pictogrammetje;<br />

pictogrammetjes<br />

pied-à-terre (znw): pied-à-terre; pied-à-terres; ((pied-à-terren)); (piedà-terretje);<br />

(pied-à-terretjes)<br />

piëdestal (znw): piëdestal; piëdestallen; piëdestalletje; piëdestalletjes<br />

piek (znw): piek; pieken; piekje; piekjes<br />

piekeren (ww): gepiekerd; gepiekerde; pieker; piekerde; piekerden;<br />

piekeren; piekerend; piekerende; piekert<br />

piekhaar (znw): piekhaar; piekharen; (piekhaartje); (piekhaartjes)<br />

piemel (znw): piemel; piemels; piemeltje; piemeltjes<br />

piep (znw): piep; piepen; piepje; piepjes<br />

piepen (ww): gepiept; gepiepte; piep; piepen; piepend; piepende;<br />

piept; piepte; piepten<br />

pieper (znw): pieper; piepers; piepertje; piepertjes<br />

piepschuim (znw): piepschuim; (piepschuimen); (piepschuimpje);<br />

(piepschuimpjes)<br />

piepstem (znw): piepstem; piepstemmen; piepstemmetje; piepstemmetjes<br />

pieptoon (znw): pieptoon; pieptonen; pieptoontje; pieptoontjes<br />

piepzak (WDL: "in de(n) piepzak zitten") (znw):<br />

piepzak; (piepzakken); (piepzakje); (piepzakjes)<br />

pier (znw): pier; pieren; piertje; piertjes<br />

piercing (znw): piercing; piercings; piercingen; piercinkje; piercinkjes<br />

pierenbad (znw): pierenbad; pierenbaden; pierenbadje; pierenbadjes<br />

pierewaaien (ww): gepierewaaid; gepierewaaide; pierewaai; pierewaaide;<br />

pierewaaiden; pierewaaien; pierewaaiend;<br />

pierewaaiende; pierewaait<br />

Pierrot (znw): Pierrot<br />

pierrot (znw): pierrot; pierrots; pierrotje; pierrotjes<br />

piëteit (znw): piëteit; (piëteiten); (piëteitje); (piëteitjes)<br />

pieterselie (znw): pieterselie; (pieterselies); (pieterselietje); (pieterselietjes)<br />

pietje-precies (znw): pietje-precies; (pietjes-precies)<br />

pigment (znw): pigment; pigmenten; (pigmentje); (pigmentjes)<br />

pij (znw): pij; pijen; (pijtje); (pijtjes)<br />

pijl (znw): pijl; pijlen; pijltje; pijltjes<br />

pijler (znw): pijler; pijlers; (pijlertje); (pijlertjes)<br />

pijlpunt (znw): pijlpunt; pijlpunten; pijlpuntje; pijlpuntjes<br />

pijn (znw): pijn; pijnen; pijntje; pijntjes<br />

pijnboom (znw): pijnboom; pijnbomen; pijnboompje; pijnboompjes<br />

pijnpunt (znw): pijnpunt; pijnpunten; pijnpuntje; pijnpuntjes<br />

pijp (znw): pijp; pijpen; pijpje; pijpjes<br />

pijpenstelen (WDL: "pijpensteel") (znw):<br />

(pijpensteel); pijpenstelen; (pijpensteeltje); (pijpensteeltjes)<br />

piket (znw): piket; ((piketten; (piketje); (piketjes)<br />

piket (znw): piket; (piketten; piketje; piketjes<br />

pikeur (znw): pikeur; pikeuren; pikeurtje; pikeurtjes<br />

pikkel (znw): pikkel; pikkels; pikkeltje; pikkeltjes<br />

pikken (ww): gepikt; gepikte; pik; pikken; pikkend; pikkende;<br />

pikt; pikte; pikten<br />

pil (znw): pil; pillen; pilletje; pilletjes<br />

pilaar (znw): pilaar; (pilaars); (pilaren); pilaartje; pilaartjes<br />

piloot (znw): piloot; piloten; (pilootje); (pilootjes)<br />

pils (znw): pils; (pilzen); pilsje; pilsjes<br />

piment (znw): piment; pimenten; pimentje; pimentjes<br />

pin (znw): pin; pinnen; pinnetje; pinnetjes<br />

pincet (znw): pincet; pincetten; pincetje; pincetjes<br />

pincher (znw): pincher; pinchers; pinchertje; pinchertjes<br />

pincode (znw): pincode; pincodes; ((pincoden)); (pincodetje);<br />

(pincodetjes)<br />

pinda (znw): pinda; pinda's; pindaatje; pindaatjes<br />

pindakaas (znw): pindakaas; (pindakazen); (pindakaasje); (pindakaasjes)<br />

pineut (znw): pineut; (pineuten); (pineutje); (pineutjes)<br />

pingelen (ww): gepingeld; gepingelde; pingel; pingelde; pingelden;<br />

pingelen; pingelend; pingelende; pingelt<br />

pingpong (znw): pingpong; (pingpongs); ((pingpongen)); ((pingponkje));<br />

(pingpongetje); ((pingponkjes)); (pingpongetjes)


pinguïn (znw): pinguïn; pinguïns; pinguïntje; pinguïntjes<br />

pink (znw): pink; pinken; pinkje; pinkjes<br />

pinken (ww): gepinkt; gepinkte; pink; pinken; pinkend; pinkende;<br />

pinkt; pinkte; pinkten<br />

pinnen (ww): gepind; gepinde; pin; pinde; pinden; pinnen;<br />

pinnend; pinnende; pint<br />

pint (znw): pint; pinten; pintje; pintjes<br />

pion (znw): pion; pions; pionnetje; pionnetjes<br />

pionier (znw): pionier; pioniers; ((pionieren)); pioniertje; pioniertjes<br />

pipet (znw): pipet; pipetten; pipetje; pipetjes<br />

piraat (znw): piraat; piraten; piraatje; piraatjes<br />

piramide (znw): piramide; piramiden; piramides; piramidetje;<br />

piramidetjes<br />

piranha (znw): piranha; piranha's; piranhaatje; piranhaatjes<br />

piratenschip (znw): piratenschip; piratenschepen; piratenscheepje;<br />

piratenscheepjes<br />

piraterij (znw): piraterij; (piraterijen); (piraterijtje); (piraterijtjes)<br />

pirouette (znw): pirouette; pirouettes; pirouetten; (pirouettetje);<br />

pirouetje; (pirouettetjes); pirouetjes<br />

pisang (znw): pisang; pisangs; (pisankje); pisangetje; (pisankjes);<br />

pisangetjes<br />

piscicultuur (znw): piscicultuur; (pisciculturen); (piscicultuurtje);<br />

(piscicultuurtjes)<br />

pissebed (znw): pissebed; pissebedden; pissebedje; pissebedjes<br />

pistache (znw): pistache; pistaches; ((pistachen)); (?pistacheje);<br />

(pistachetje); (?pistachejes); (pistachetjes)<br />

pistache-ijs (znw): pistache-ijs; (pistache-ijzen); pistache-ijsje; pistache-ijsjes<br />

piste (znw): piste; pisten; pistes; pistetje; pistetjes<br />

pistolet (znw): pistolet; pistolets; (pistoletten); pistoletje; pistoletjes<br />

piston (znw): piston; pistons; pistonnen; pistonnetje; pistonnetjes<br />

pistool (znw): pistool; pistolen; pistooltje; pistooltjes<br />

pit (znw): pit; pitten; pitje; pitjes<br />

pitabroodje (znw): (pitabrood); (pitabroden); pitabroodje; pitabroodjes<br />

pitbullterriër (znw): pitbullterriër; pitbullterriërs; pitbullterriërtje;<br />

pitbullterriërtjes<br />

pitchen (ww): gepitcht; gepitchte; pitch; pitchen; pitchend;<br />

pitchende; pitcht; pitchte; pitchten<br />

pitcher (znw): pitcher; pitchers; pitchertje; pitchertjes<br />

pitsstop (znw): pitsstop; pitsstops; (pitsstoppen); (pitsstopje);<br />

(pitsstopjes)<br />

pitstop (znw): pitstop; pitstops; (pitstoppen); (pitstopje); (pitstopjes)<br />

pitten (ww): gepit; gepitte; pit; pitte; pitten; pittend; pittende<br />

pixel (znw): pixel; pixels; pixeltje; pixeltjes<br />

pizza (znw): pizza; pizza's; pizzaatje; pizzaatjes<br />

pizzabakker (znw): pizzabakker; pizzabakkers; (pizzabakkertje);<br />

(pizzabakkertjes)<br />

pizzeria (znw): pizzeria; pizzeria's; pizzeriaatje; pizzeriaatjes<br />

plaag (znw): plaag; plagen; (plaagje); (plaagjes)<br />

plaaggeest (znw): plaaggeest; plaaggeesten; plaaggeestje; plaaggeestjes<br />

plaat (znw): plaat; platen; plaatje; plaatjes<br />

plaatjesboek (znw): plaatjesboek; plaatjesboeken; plaatjesboekje;<br />

plaatjesboekjes<br />

plaats (znw): plaats; plaatsen; plaatsje; plaatsjes<br />

plaatsen (ww): geplaatst; geplaatste; plaats; plaatsen; plaatsend;<br />

plaatsende; plaatst; plaatste; plaatsten<br />

plaatsnaam (znw): plaatsnaam; plaatsnamen; (plaatsnaampje);<br />

(plaatsnaampjes)<br />

placebo (znw): placebo; placebo's; placebootje; placebootjes<br />

placemat (znw): placemat; placemats; placematje; placematjes<br />

placenta (znw): placenta; placenta's; placentaatje; placentaatjes<br />

plafond (znw): plafond; plafonds; plafonnetje; plafondje; plafonnetjes;<br />

plafondjes<br />

plafonnière (znw): plafonnière; plafonnières; (plafonnièretje); (plafonnièretjes)<br />

plag (znw): plag; plaggen; plaggetje; plagje; plaggetjes; plagjes<br />

plagen (ww): geplaagd; geplaagde; plaag; plaagde; plaagden;<br />

plaagt; plagen; plagend; plagende<br />

plaggenhut (znw): plaggenhut; plaggenhutten; plaggenhutje; plaggenhutjes<br />

plagiaat (znw): plagiaat; (plagiaten); (plagiaatje); (plagiaatjes)<br />

plaid (znw): plaid; plaids; plaidje; plaidjes<br />

plak (znw): plak; plakken; plakje; plakjes<br />

plakband (znw): plakband; (plakbanden); plakbandje; plakbandjes<br />

plakboek (znw): plakboek; plakboeken; plakboekje; plakboekjes<br />

pag. 112<br />

plaket (znw): plaket; plaketten; plaketje; plaketjes<br />

plakkaatverf (znw): plakkaatverf; (plakkaatverven); (plakkaatverfje);<br />

(plakkaatverfjes)<br />

plakken (ww): geplakt; geplakte; plak; plakken; plakkend; plakkende;<br />

plakt; plakte; plakten<br />

plakker (znw): plakker; plakkers; plakkertje; plakkertjes<br />

plaksel (znw): plaksel; (plaksels); (plakseltje); (plakseltjes)<br />

plamuren (ww): geplamuurd; geplamuurde; plamuren; plamurend;<br />

plamurende; plamuur; plamuurde; plamuurden;<br />

plamuurt<br />

plan (znw): plan; plannen; plannetje; plannetjes<br />

plan de campagne (znw): plan de campagne; plan de campagnes; plans de<br />

campagne; (plan de campagnetje); (plan de campagnetjes)<br />

planchet (znw): planchet; planchetten; planchetje; planchetjes<br />

planeet (znw): planeet; planeten; planeetje; planeetjes<br />

planetarium (znw): planetarium; planetaria; planetariums; planetariumpje;<br />

planetariumpjes<br />

plank (znw): plank; planken; plankje; plankjes<br />

plankenkoorts (znw): plankenkoorts; (plankenkoortsen); (plankenkoortsje);<br />

(plankenkoortsjes)<br />

plankier (znw): plankier; plankiers; plankieren; plankiertje; plankiertjes<br />

plankton (znw): plankton; (planktons); ((planktonnen)); (planktonnetje);<br />

(planktonnetjes)<br />

plannen (ww): gepland; geplande; plan; plande; planden; plannen;<br />

plannend; plannende; plant<br />

planning (znw): planning; planningen; planninkje; ((planningetje));<br />

planninkjes; ((planningetjes))<br />

plant (znw): plant; planten; plantje; plantjes<br />

plantage (znw): plantage; plantages; plantagetje; plantagetjes<br />

planten (ww): geplant; geplante; plant; planten; plantend;<br />

plantende; plantte; plantten<br />

plantenbak (znw): plantenbak; plantenbakken; plantenbakje; plantenbakjes<br />

planteneter (znw): planteneter; planteneters; plantenetertje; plantenetertjes<br />

plantenspuit (znw): plantenspuit; plantenspuiten; plantenspuitje;<br />

plantenspuitjes<br />

plantsoen (znw): plantsoen; plantsoenen; plantsoentje; plantsoentjes<br />

plaque (znw): plaque; plaques; plaqueje; plaquejes<br />

plaquette (znw): plaquette; plaquettes; (plaquettetje); (plaquetje);<br />

(plaquettetjes); (plaquetjes)<br />

plas (znw): plas; plassen; plasje; plasjes<br />

plasma (znw): plasma; (plasma's); (plasmaatje); (plasmaatjes)<br />

plassen (ww): geplast; geplaste; plas; plassen; plassend; plassende;<br />

plast; plaste; plasten<br />

plastic (znw): plastic; plastics; plasticje; plasticjes<br />

plastiek (znw): plastiek; plastieken; plastiekje; plastiekjes<br />

plastificeren (ww): plastificeer; plastificeerde; plastificeerden; plastificeert;<br />

plastificeren; plastificerend; plastificerende;<br />

geplastificeerd; geplastificeerde<br />

plateau (znw): plateau; plateaus; plateautje; plateautjes<br />

plateservice (znw): plateservice; (plateservices); (plateserviceje);<br />

(plateservicejes)<br />

platform (znw): platform; platforms; platformen; platformpje;<br />

platformpjes<br />

platina (znw): platina; (platina's); (platinaatje); (platinaatjes)<br />

plattegrond (znw): plattegrond; plattegronden; plattegrondje; plattegrondjes<br />

platteland (znw): platteland; (plattelanden); (plattelandje); (plattelandjes)<br />

plattrappen (ww): platgetrapt; platgetrapte; plattrap; plattrappen;<br />

plattrappend; plattrappende; plattrapt; plattrapte;<br />

plattrapten; trap plat; trappen plat; trapt plat;<br />

trapte plat; trapten plat<br />

platvis (znw): platvis; platvissen; platvisje; platvisjes<br />

platworm (znw): platworm; platwormen; platwormpje; platwormpjes<br />

plaveien (ww): geplaveid; geplaveide; plavei; plaveide; plaveiden;<br />

plaveien; plaveiend; plaveiende; plaveit<br />

plavuis (znw): plavuis; plavuizen; plavuisje; plavuisjes<br />

playbacken (ww): geplaybackt; geplaybackte; playback; playbacken;<br />

playbackend; playbackende; playbackt; playbackte;<br />

playbackten<br />

playbackshow (znw): playbackshow; playbackshows; playbackshowtje;<br />

playbackshowtjes<br />

playstation (znw): playstation; playstations; (playstationtje);<br />

(playstationtjes)<br />

plebejer (znw): plebejer; plebejers; plebejertje; plebejertjes


plebs (znw): plebs; (plebsen); (plebsje); (plebsjes)<br />

plecht (znw): plecht; plechten; plechtje; plechtjes<br />

plectrum (znw): plectrum; plectra; plectrums; plectrumpje; plectrumpjes<br />

pleeggezin (znw): pleeggezin; pleeggezinnen; pleeggezinnetje;<br />

pleeggezinnetjes<br />

pleegkind (znw): pleegkind; pleegkinderen; pleegkindje; pleegkindertjes;<br />

pleegkindjes<br />

pleegouder (znw): pleegouder; pleegouders; (pleegoudertje); (pleegoudertjes)<br />

plegen (ww): gepleegd; gepleegde; pleeg; pleegde; pleegden;<br />

pleegt; plegen; plegend; plegende<br />

pleidooi (znw): pleidooi; pleidooien; (pleidooitje); (pleidooitjes)<br />

plein (znw): plein; pleinen; pleintje; pleintjes<br />

pleister (znw): pleister; pleisters; pleistertje; pleistertjes<br />

pleisterplaats (znw): pleisterplaats; pleisterplaatsen; pleisterplaatsje;<br />

pleisterplaatsjes<br />

pleiten (ww): gepleit; gepleite; pleit; pleiten; pleitend; pleitende;<br />

pleitte; pleitten<br />

plek (znw): plek; plekken; plekje; plekjes<br />

plens (znw): plens; plenzen; plensje; plensjes<br />

plensbui (znw): plensbui; plensbuien; (plensbuitje); (plensbuitjes)<br />

plenzen (ww): geplensd; geplensde; plens; plensde; plensden;<br />

plenst; plenzen; plenzend; plenzende<br />

pletter (WDL: "te pletter") (znw):<br />

pletter; (pletters); (plettertje); (plettertjes)<br />

pleuritis (znw): pleuritis; pleuritissen; (pleuritisje); (pleuritisjes)<br />

plexiglas (znw): plexiglas; (plexiglazen); (plexiglaasje); (plexiglaasjes)<br />

plezier (znw): plezier; (plezieren); pleziertje; pleziertjes<br />

plicht (znw): plicht; plichten; (plichtje); (plichtjes)<br />

plint (znw): plint; plinten; plintje; plintjes<br />

plissérok (znw): plissérok; plissérokken; plissérokje; plissérokjes<br />

ploeg (znw): ploeg; ploegen; ploegje; ploegjes<br />

ploegen (ww): geploegd; geploegde; ploeg; ploegde; ploegden;<br />

ploegen; ploegend; ploegende; ploegt<br />

ploeteren (ww): geploeterd; geploeterde; ploeter; ploeterde;<br />

ploeterden; ploeteren; ploeterend; ploeterende;<br />

ploetert<br />

plof (znw): plof; ploffen; plofje; plofjes<br />

ploffen (ww): geploft; geplofte; plof; ploffen; ploffend; ploffende;<br />

ploft; plofte; ploften<br />

plons (znw): plons; plonzen; plonsje; plonsjes<br />

plonzen (ww): geplonsd; geplonsde; plons; plonsde; plonsden;<br />

plonst; plonzen; plonzend; plonzende<br />

plooi (znw): plooi; plooien; plooitje; plooitjes<br />

plooirok (znw): plooirok; plooirokken; plooirokje; plooirokjes<br />

pluche (znw): pluche; (pluches); (pluchen); ((plucheje)); ((pluchejes))<br />

plug (znw): plug; pluggen; pluggetje; plugje; pluggetjes;<br />

plugjes<br />

pluim (znw): pluim; pluimen; pluimpje; pluimpjes<br />

pluimage (znw): pluimage; pluimages; (pluimagetje); (pluimagetjes)<br />

pluimvee (znw): pluimvee; ((pluimvees)); (pluimveeën); (pluimveetje);<br />

(pluimveetjes)<br />

pluis (znw): pluis; pluizen; pluisje; pluisjes<br />

pluizen (ww): geplozen; gepluisd; gepluisde; ploos; plozen; pluis;<br />

pluisde; pluisden; pluist; pluizen; pluizend; pluizende<br />

pluk (znw): pluk; plukken; plukje; plukjes<br />

plukken (ww): geplukt; geplukte; pluk; plukken; plukkend;<br />

plukkende; plukt; plukte; plukten<br />

plumeau (znw): plumeau; plumeaus; plumeautje; plumeautjes<br />

plunderen (ww): geplunderd; geplunderde; plunder; plunderde;<br />

plunderden; plunderen; plunderend; plunderende;<br />

plundert<br />

plunjezak (znw): plunjezak; plunjezakken; plunjezakje; plunjezakjes<br />

plus (znw): plus; plussen; plusje; plusjes<br />

plusminusteken (znw): plusminusteken; plusminustekens; plusminustekentje;<br />

plusminustekentjes<br />

pluspunt (znw): pluspunt; pluspunten; pluspuntje; pluspuntjes<br />

plusteken (znw): plusteken; plustekens; plustekentje; plustekentjes<br />

plutonium (znw): plutonium; ((plutonia)); (plutoniums); (plutoniumpje);<br />

(plutoniumpjes)<br />

pneumonie (znw): pneumonie; pneumonieën; pneumonietje; pneumonietjes<br />

po (znw): po; po's; pootje; pootjes<br />

pochen (ww): gepocht; gepochte; poch; pochen; pochend;<br />

pochende; pocht; pochte; pochten<br />

pag. 113<br />

pocheren (ww): gepocheerd; gepocheerde; pocheer; pocheerde;<br />

pocheerden; pocheert; pocheren; pocherend; pocherende<br />

pochet (znw): pochet; pochetten; pochetje; pochetjes<br />

pocket (znw): pocket; pockets; pocketje; pocketjes<br />

pocketboek (znw): pocketboek; pocketboeken; pocketboekje; pocketboekjes<br />

podium (znw): podium; podia; podiums; podiumpje; podiumpjes<br />

poedel (znw): poedel; poedels; poedeltje; poedeltjes<br />

poedelen (ww): gepoedeld; gepoedelde; poedel; poedelde; poedelden;<br />

poedelen; poedelend; poedelende; poedelt<br />

poeder (znw): poeder; poeders; poedertje; poedertjes<br />

poedersuiker (znw): poedersuiker; (poedersuikers); (poedersuikertje);<br />

(poedersuikertjes)<br />

poëet (znw): poëet; poëten; (poëetje); (poëetjes)<br />

poef (znw): poef; poefs; poefen; poefje; poefjes<br />

poeha (znw): poeha<br />

poel (znw): poel; poelen; poeltje; poeltjes<br />

poelet (znw): poelet; ((poeletten)); (poeletje); (poeletjes)<br />

poelier (znw): poelier; poeliers; poelieren; poeliertje; poeliertjes<br />

poema (znw): poema; poema's; poemaatje; poemaatjes<br />

poen (znw): poen; (poenen); (poentje); (poentjes)<br />

poep (znw): poep; (poepen); poepje; poepjes<br />

poepen (ww): gepoept; gepoepte; poep; poepen; poepend;<br />

poepende; poept; poepte; poepten<br />

poes (znw): poes; poezen; poesje; poesjes<br />

poesjenel (znw): poesjenel; poesjenellen; poesjenelletje; poesjenelletjes<br />

poesta (znw): poesta; poesta's; (poestaatje); (poestaatjes)<br />

poets (znw): poets; poetsen; poetsje; poetsjes<br />

poetsdoek (znw): poetsdoek; poetsdoeken; poetsdoekje; poetsdoekjes<br />

poetsen (ww): gepoetst; gepoetste; poets; poetsen; poetsend;<br />

poetsende; poetst; poetste; poetsten<br />

poëzie (znw): poëzie; poëzieën; poëzietje; poëzietjes<br />

poëziealbum (znw): poëziealbum; poëziealbums; poëziealbumpje;<br />

poëziealbumpjes<br />

pof (znw): pof; (poffen); (pofje); (pofjes)<br />

pofbroek (znw): pofbroek; pofbroeken; pofbroekje; pofbroekjes<br />

poffen (ww): gepoft; gepofte; pof; poffen; poffend; poffende;<br />

poft; pofte; poften<br />

poffertje (znw): (poffer); (poffers); poffertje; poffertjes<br />

poging (znw): poging; pogingen; poginkje; ((pogingetje)); poginkjes;<br />

((pogingetjes))<br />

pointe (znw): pointe; pointes; pointetje; pointetjes<br />

poker (znw): poker; (pokers); (pokertje); (pokertjes)<br />

pokerface (znw): pokerface; pokerfaces; (pokerfaceje); (pokerfacejes)<br />

pokken (znw): (pok); pokken; (pokje); (pokjes)<br />

pol (znw): pol; pollen; polletje; polletjes<br />

polarisatie (znw): polarisatie; polarisaties; (polarisatietje); (polarisatietjes)<br />

polariteit (znw): polariteit; (polariteiten); (polariteitje); (polariteitjes)<br />

polder (znw): polder; polders; poldertje; poldertjes<br />

polijsten (ww): gepolijst; gepolijste; polijst; polijsten; polijstend;<br />