12.09.2013 Views

Filosofie Oost-West Jaarbrochure 2009

Filosofie Oost-West Jaarbrochure 2009

Filosofie Oost-West Jaarbrochure 2009

SHOW MORE
SHOW LESS

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

Programma <strong>2009</strong><br />

FilosoFie oost-west<br />

Voor<br />

wereldbeschouwelijke<br />

verbreding en<br />

verdieping<br />

1


Fischer-Schreiber, e.a. (red.)<br />

LEXICON BOEDDHISME<br />

geb. 456 p., €49,50<br />

978 90 5670 171 0<br />

Fil O/W sept-Zen 148x105 fc 21-09-2008 21:36 Pagina 1<br />

Rients Ritskes en Zen bij Uitgeverij De Driehoek<br />

Zen en keuzes maken<br />

4e druk / 192 pag., 19,50<br />

ISBN 9789060305737<br />

LEXICON BOEDDHISME<br />

Aan de hand van meer dan 1500 tref woorden en ruim 150<br />

illustraties ontsluit dit Lexicon op een ongekend manier<br />

de rijkdom van de boeddhistische cultuur. Niet eerder<br />

verscheen in het Nederlands een zo omvattend naslagwerk.<br />

www.asoka.nl<br />

Zen en de kunst<br />

van het studeren<br />

3e druk / 128 pag., 15,=<br />

ISBN 9789060307007<br />

Verkrijgbaar via de boekhandel of kijk op<br />

WWW.SYNTHESE.WS<br />

Zen en geluk<br />

2e druk / 176 pag., 19,50<br />

ISBN 9789060306437


Colofon<br />

Comité van aanbeveling<br />

Prof. dr. H.P. Kunneman (Universiteit voor<br />

Humanistiek te Utrecht), prof. dr. U. Libbrecht<br />

(EM. hoogleraar van de Katholieke Universiteit<br />

van Leuven), prof. dr. S. Noorda (Voorzitter<br />

VSNU), prof. drs. P. Scheffer (publicist) en dr.<br />

H.H.F. Wijffels (ex-bewindvoerder Wereldbank)<br />

Bestuur<br />

Simon Korteweg (voorzitter), drs. Marten<br />

Knip (secretaris), prof. dr. Arjo Klamer<br />

(penningmeester), dr. Jan Bor, mr. drs.<br />

Jan-Carel Diecken, mr. André Grijpmoed,<br />

mr. drs. Janwillem Houthoff<br />

Directeur<br />

Dr. André van der Braak<br />

info@filosofie-oostwest.nl<br />

Aanmeldingen en inlichtingen<br />

Drs. Babs Jongman<br />

FOW Dodeweg 8, 3832 RD Leusden<br />

info@filosofie-oostwest.nl<br />

www.filosofie-oostwest.nl<br />

Programmaraad<br />

Dr. Jan Bor (voorzitter), dr. André van der Braak,<br />

prof. dr. Ilse Bulhof, dr. Woei-Lien Chong,<br />

drs. Babs Jongman, drs. Theo van Leeuwen,<br />

dr. Michiel Leezenberg en dr. Bruno Nagel.<br />

ereleden<br />

Hans Bosse en prof. dr. Ulrich Libbrecht<br />

Penningmeester Fow<br />

Postbank 306 87 89 te Leusden<br />

steunfonds Vriendenkring Fow<br />

Postbank 75 38 27 te Leusden<br />

FOW wordt financieel ondersteund door de<br />

Stichting Perseus<br />

1 e jaar 6-7<br />

2 e jaar 8-9<br />

3 e jaar 10-11<br />

overzicht data 12-13<br />

themajaar 14-15<br />

Docenten 16-19<br />

lezen met Fow 20<br />

Activiteiten 21<br />

Hoe werkt het? 22<br />

inschrijven 23<br />

3


zAterDAgCursus fow<br />

4<br />

<strong>Filosofie</strong> <strong>Oost</strong>-<strong>West</strong> biedt een driejarige zaterdagcursus aan. Dit basisprogramma<br />

omvat negen cursusdagen per jaar (ook afzonderlijk te volgen). Parallel aan<br />

de driejarige cursus is er jaarlijks een actueel wisselend themajaar – ook van<br />

negen zaterdagen – in <strong>2009</strong> met de titel: Schoonheid.


Zaterdagcursusaanbod filosofie oost-west<br />

Met de zaterdagcursus biedt <strong>Filosofie</strong> <strong>Oost</strong>-<strong>West</strong> u een oriëntatie op de verschillende<br />

filosofische en spirituele tradities uit <strong>Oost</strong> en <strong>West</strong>: boeddhisme, hindoeisme,<br />

daoïsme, confucianisme, christendom, jodendom, islam, Afrikaanse en<br />

Russische filosofie.<br />

Het programma van de zaterdagcursus is samengesteld volgens drie lijnen:<br />

Een spirituele lijn. FOW richt zich op een publiek dat op zoek is naar<br />

zingeving en spiritualiteit, en wijzen van omgaan met levensvragen. Niet alleen<br />

het academische denken, maar ook het ‘denken vanuit het hart’ speelt hierbij<br />

een grote rol. Juist op dit punt kunnen we veel leren van de oosterse filosofie, die<br />

gericht is op de praktijk van het leven.<br />

Een academische lijn. Doelstelling hierbij is het aanbieden van kennis met<br />

betrekking tot de geschiedenis en context van niet-westerse teksten en filosofieën.<br />

De nadruk ligt op de verheldering van het oosterse denken, en zijn relatie<br />

tot het westerse denken.<br />

Een dialogische lijn. Deze is gericht op het bevorderen van een dialoog<br />

tussen culturen. De nadruk ligt hierbij op de comparatieve en interculturele<br />

filosofie. Verschillende ‘brugfiguren tussen <strong>Oost</strong> en <strong>West</strong>’ worden op de cursusdagen<br />

belicht.<br />

5


1 e j a a r<br />

zAterDAgCursus<br />

Het eerste jaar van de zaterdagcursus biedt allereerst een inleiding in de comparatieve<br />

en interculturele filosofie. Vervolgens worden verschillende filosofische tradities<br />

behandeld (India, islam, confucianisme, antieke westerse filosofie) en wordt<br />

een tweetal cursusdagen over ‘spiritualiteit in het dagelijks leven’ aangeboden.<br />

24 januari <strong>2009</strong> <strong>Filosofie</strong> in oost en west 1<br />

Naast het model van Libberecht inleiding in de comparatieve en interculturele filosofie<br />

Drs. theo van leeuwen In deze inleiding wordt onder meer het door Ulrich Libbrecht<br />

ontwikkelde comparatieve denkmodel besproken. Dit is een driedimensioneel model waarin de<br />

principes rationaliteit, mysticiteit en naturaliteit een belangrijke rol spelen. De comparatieve filosofie<br />

van Libbrecht streeft naar een harmonie van de verschillende filosofieën (ratio, mystiek, natuur).<br />

Ze maakt gebruik van de elkaar aanvullende inzichten van de verschillende wereldbeschouwingen.<br />

Naast Libbrechts model worden ook andere opvattingen van comparatieve filosofie besproken.<br />

14 februari <strong>2009</strong> <strong>Filosofie</strong> in oost en west <br />

Vervolgcollege comparatieve en interculturele filosofie<br />

Drs. theo van leeuwen Zie 24 januari <strong>2009</strong>.<br />

14 maart <strong>2009</strong> indiase filosofie 1<br />

Upanisaden: de ontdekking van het Zelf<br />

Dr. Bruno Nagel In de teksten van de Veda (12 e - 6 e eeuw voor Chr.). ontwikkelt het Indiase<br />

denken zich vanuit een rituele en mythische denktrant naar het radicale meditatieve eenheidsperspectief<br />

van de oudere Upanisaden. Daar vinden we voor het eerst ook gedachten over karma en<br />

reïncarnatie én bevrijding daarvan. Aan de hand van enkele oorspronkelijke teksten wordt ingegaan<br />

op de eenheid van alles in het Zelf (ātman) en op ervaringsachtergronden daarvan.<br />

18 april <strong>2009</strong> islamitische filosofie <br />

De islamitische weg in geloven, denken en spiritualiteit<br />

Prof. dr. Anton wessels Wat met de mond beleden wordt dient met de leden te worden<br />

uitgevoerd. Wat het lichaam moet doen wordt door de shari’a (de weg waardoor je toegang krijgt tot<br />

de bron) gedefinieerd: het doen van het goede. De tong is het terrein van de theologen en filosofen,<br />

terwijl het gebied van het hart door de mystiek van het soefisme behartigd wordt. In de islamitische<br />

mystiek komt ‘de verbeelding aan de macht’!


16 mei <strong>2009</strong> spiritualiteit in het dagelijks leven<br />

De ontroering van het leven<br />

Prof. dr. ton lathouwers en dr. Jan oegema Dostojewski komt aan de orde. Wat is<br />

de diepste vrijheid? Is vrijheid alleen maar keuzevrijheid? Verder de thematiek van het lijden en de<br />

existentiële onmogelijkheid daarmee ooit in het reine te komen. Jan Oegema gaat in op het verhaal van<br />

de grootinquisiteur bij Dostojewski, en de Moeder Gods die in de hel afdaalt. Vervolgens diept hij deze<br />

thema’s verder uit aan de hand van enkele dichters, met name Lucebert.<br />

12 september <strong>2009</strong> Chinese filosofie 1<br />

Confucianisme – lotsbestemming en natuur van de mens in het antieke Chinese denken<br />

Dr. Karel van der leeuw Het confucianisme is vooral een pleidooi voor menselijkheid en een<br />

menselijke politiek, waarbij het de nadruk legt op het behoud van de antieke cultuur van China, maar<br />

tegelijkertijd het mensbeeld een ethische wending geeft. Met het keizerrijk wordt het confucianisme tot<br />

ruggengraat van het Chinese denken. De confucianistische leer werd reeds in de oudheid verder uitgebouwd<br />

door Mencius en Xunzi, die overigens in een aantal opzichten tegenpolen van elkaar waren.<br />

10 oktober <strong>2009</strong> spiritualiteit in het dagelijks leven<br />

Zen: transmissie, verlichting, beoefening en religie<br />

Nico tydeman Zen gaat over een ‘transmissie’ van hart tot hart, van leraar op leerling. Drie<br />

betekenissen van ‘verlichting’ worden behandeld. 1. De werkelijkheid, zoals zij is, brengt ons verlichting;<br />

2. Verlichting als ervaring en inzicht; 3. Verlicht gedrag. De Japanse zenmeester Dogen schrijft<br />

over de contemplatieve beoefening van zazen. Wat is zen anno <strong>2009</strong>? De toekomstige religieuze<br />

mens is een mysticus. Hij beoefent contemplatie en houdt zich aan het voorschrift ‘geen geweld’.<br />

14 november <strong>2009</strong> Antieke westerse filosofie 1<br />

De dageraad van de <strong>West</strong>erse filosofie<br />

Prof. dr. Koen Verrycken Koen Verrycken besteedt tijdens de eerste cursusdag aandacht<br />

aan het ontstaan van de Griekse filosofie en haar ontwikkeling tot Socrates. Hij snijdt vier thema’s<br />

aan: Het verschil tussen filosofisch en mythologisch denken. Het verband tussen filosofie en democratie.<br />

Het verschil tussen mechanistische en finalistische kosmologieën. De verhouding tussen<br />

filosofie en religie.<br />

12 december <strong>2009</strong> Antieke westerse filosofie <br />

De grote systemen<br />

Prof. dr. Koen Verrycken Koen Verrycken behandelt tijdens de tweede cursusdag de grote<br />

klassieke en post-klassieke systemen, met nadruk op de volgende thema’s. Het ontstaan van de<br />

metafysica (Heideggers interpretatie van Plato). Het gesloten wereldbeeld van Aristoteles. <strong>Filosofie</strong><br />

als levenswijsheid (epicurisme en stoa). <strong>Filosofie</strong> en verlossing (neoplatonisme)<br />

7


2 e j a a r<br />

zAterDAgCursus<br />

In het tweede jaar van de zaterdagcursus wordt eerst de westerse filosofie in de<br />

moderne tijd behandeld. De dialogische lijn komt aan bod via Nietzsche en zen.<br />

Daarnaast wordt een verdere verdieping van de Indiase en Chinese tradities<br />

gegeven.<br />

24 januari <strong>2009</strong> westerse filosofie in de moderne tijd 1<br />

Het einde van de westerse spirituele tradities en het begin van de moderniteit<br />

Prof. dr. ilse Bulhof In de middeleeuwen vormde het christelijk geloof de voedingsbodem<br />

voor het filosoferen. In de 13 e eeuw wordt theologie (denken aan de hand van openbaring) belangrijker<br />

dan filosofie (denken met de ‘natuurlijke’ rede). Met hun directe ervaring van God kwamen<br />

mystieke stromingen steeds meer aan de periferie van denken en geloven terecht. De opkomst van<br />

de moderne filosofie en wetenschap in de 16 e en 17 e eeuw is dan niet ver meer.<br />

14 februari <strong>2009</strong> westerse filosofie in de moderne tijd <br />

Macht en onmacht van de rede: Descartes, Spinoza, Nietzsche<br />

Dr. Jeroen Bartels Kant kende aan de rede een centrale plaats toe. Van meet af aan kent de<br />

Verlichting echter ook een krachtige tegenstroom. Nietzsche benadrukt juist de onmacht van de<br />

rede. Zijn geluid lijkt in de twintigste eeuw aan invloed te winnen. Bij Spinoza vinden we beide<br />

lijnen terug: enerzijds neemt de rede bij hem een belangrijke plaats in, anderzijds gaat Spinoza uit<br />

van de passies en hartstochten van de mens, niet van de rede.<br />

14 maart <strong>2009</strong> Brugfiguren tussen oost en west<br />

Nietzsche, Bataille en het Franse differentiedenken in wisselwerking met zen<br />

Dr. Henk oosterling De neo-nietzscheaanse Franse denkers Bataille, Derrida, Lyotard,<br />

Foucault en Deleuze blijken regelmatig naar zen te verwijzen. Een materialistische spiritualiteit treedt<br />

op de voorgrond, waarin het ‘tussenmenselijke’ als uitgangspunt voor een sociaal-politieke filosofie<br />

belangrijker wordt dan het autonome subject. Henk <strong>Oost</strong>erling geeft een interculturele toespitsing van<br />

differentie- en zenstandpunten, waarin de radicale betekenis van dit ‘tussen’ of ‘inter’ wordt uitgewerkt.<br />

18 april <strong>2009</strong> indiase filosofie <br />

Bevrijding, inzicht, mededogen: van Boeddha tot Nagarjuna en het Grote Voertuig<br />

Dr. Bruno Nagel Het boeddhisme heeft in het Indiase denken accenten aangebracht die negatief<br />

aandoen: een grote nadruk op de vergankelijkheid, ‘niet-zelf ’, ‘lijden’ en ‘leegte’. Zijn dit uitingen<br />

van pessimisme of eye-openers die tot bevrijding en een nieuw soort vreugde leiden? Bruno Nagel<br />

zal ingaan op de ontwikkelingen in het boeddhistische denken, speciaal op Nagarjuna en diens leer<br />

van de ‘leegte’, en op de verhouding tussen het zogenoemde ‘Kleine Voertuig’ en het ‘Grote Voertuig’.


16 mei <strong>2009</strong> indiase filosofie <br />

Het hindoeïsme: yoga en Bhagavad Gita<br />

Drs. theo van leeuwen Drie van de zes hoofdrichtingen van de hindoeïstische filosofie<br />

worden behandeld: 1.De dualistische bevrijdingsleer van de Samkhya. 2. De Vedanta, waarvan de<br />

niet-dualistische Advaita Vedanta de bekendste variant is. 3. De Yoga, gebaseerd op de Yogasutra’s<br />

van Patanjali, die eeuwenoude meditatieoefeningen en andere geestelijke en lichamelijke oefeningen<br />

bevat. Ook fragmenten uit de Bhagavad Gita worden behandeld.<br />

13 september <strong>2009</strong> spiritualiteit in het dagelijks leven<br />

Lijden, angst en eenzaamheid als ingang tot bevrijding<br />

Prof. dr. ton lathouwers en dr. Jan Bor Is het bestaan fundamenteel onrechtvaardig?<br />

Is verlichting of verlossing alleen maar inzicht? Wat is de samenhang tussen lijden, solidariteit en<br />

kenosis (ontlediging)? Tenslotte komt de vraag aan bod: ‘Kunnen wij de verdoemden liefhebben?’.<br />

Daarbij gaan we in op de consequenties van de verschillen in het verlossingsperspectief van het<br />

christendom en het boeddhisme.<br />

10 oktober <strong>2009</strong> Chinese filosofie <br />

Het boeddhisme en het neo-confucianisme in China<br />

Dr. Jan De Meyer en dr. Karel van der leeuw Jan De Meyer volgt de ontwikkeling van<br />

het Chinese boeddhisme, de obstakels die het moest overwinnen om in China te worden aanvaard,<br />

en de variëteit aan boeddhistische scholen die ontstond. Karel van der Leeuw behandelt het neoconfucianisme<br />

vanaf de 11 e eeuw, dat zelfcultivering benadrukt en terugkeert naar een wereldbeeld<br />

dat het transcendente karakter van het boeddhisme verwerpt.<br />

14 november <strong>2009</strong> Chinese filosofie <br />

Yangisme en de oudste vormen van daoïsme<br />

Drs. Patricia Konings Het yangisme staat voor een levenshouding die afziet van elk politiek<br />

engagement. De eigen natuur, authenticiteit en de zorg om het eigen lichaam staan centraal. Wat<br />

het daoïsme betreft beperken we ons tot de oudste vormen, met name de scholen van Zhuangzi<br />

en Laozi. Aan de hand van fragmenten uit het boek Zhuangzi en het boek Laozi, ook bekend als<br />

Daodejing, maken we kennis met de belangrijkste aspecten van hun denken.<br />

12 december <strong>2009</strong> spiritualiteit in het dagelijks leven<br />

Het boeddhisme, haar visie en beoefening<br />

Dr. Han de wit In de bijna vijftig jaar dat de Boeddha onderricht gaf, heeft hij ook de wijze<br />

waarop hij zijn levensvisie verwoordde steeds verder ontwikkeld en verfijnd. Die ontwikkeling staat<br />

nu bekend als ‘De Drie Wentelingen van het Wiel van de Dharma’. Er is dus niet één manier om de<br />

Boeddhadharma te onderrichten, maar er zijn er meerdere. We zullen ze onderzoeken.<br />

9


3 e j a a r<br />

zAterDAgCursus<br />

Nadat in het eerste en tweede leerjaar een grondig fundament is gelegd in<br />

oosterse en westerse tradities, ligt in het derde leerjaar de nadruk op de dialoog.<br />

Verschillende ‘brugfiguren tussen <strong>Oost</strong> en <strong>West</strong>’ komen aan de orde. Daarnaast<br />

wordt ook de spiritualiteit in het dagelijks leven niet uit het oog verloren.<br />

24 januari <strong>2009</strong> Brugfiguren tussen oost en west<br />

De joodse denker Martin Buber en de daoïst Zhuangzi<br />

Dr. Marcel Poorthuis en dr. rené ransdorp Buber is een dialoog aangegaan met<br />

het daoïsme in zijn verhandeling Ich und Du. Volgens de Leer van Dao valt waarheid niet samen<br />

met objectieve feitelijkheid, noch met wat moet, maar staat zij in permanente verbinding met een<br />

levensweg. Waarheid wordt concreet in en door het afleggen van die weg. Op dit punt ziet Buber een<br />

essentieel verschil met de nadruk die in het <strong>West</strong>en wordt gelegd op Wetenschap en Wet.<br />

14 februari <strong>2009</strong> Brugfiguren tussen oost en west<br />

Jung, theosofie en wetenschap<br />

Prof. dr. Hans gerding In de 19 e eeuw hebben Arthur Schopenhauer en de Theosophical<br />

Society de belangstelling voor de oosterse filosofie gestimuleerd. Inmiddels zijn er diverse bruggen<br />

gebouwd van <strong>West</strong> naar <strong>Oost</strong>. In modern wetenschappelijk onderzoek wordt ‘als nieuw’ ontdekt wat<br />

in het <strong>Oost</strong>en reeds bekend was. Door het werk van Jung en Wilber ontstaat een nieuw mensbeeld.<br />

Rondom deze bruggen bestaan controverses en kruisbestuivingen.<br />

14 maart <strong>2009</strong> russische <strong>Filosofie</strong><br />

Lev Sjestov: de filosofie van de tragedie<br />

Prof. dr. Martine Van goubergen Lev Sjestov (1866-1939) wordt door sommigen als<br />

existentialist, door anderen als religieuze filosoof beschouwd. Kenmerkend is de manier waarop hij<br />

zijn bronnen benadert. Dit doet hij niet als een geleerde die de overgeleverde teksten bestudeert en<br />

analyseert, maar als een mens die een ander mens tegemoet komt: soms met troostende woorden,<br />

soms met hevige verwijten, soms met tact, soms met harde ironie, maar altijd met een grote edelmoedigheid.<br />

18 april <strong>2009</strong> spiritualiteit in het dagelijks leven<br />

De grote levensvragen bij de vorming van het christendom<br />

Br. Jeroen witkam We kunnen ons afvragen hoe de boodschap van Jezus zich tot een confessionele,<br />

strak georganiseerde kerk ontwikkelde. Wat sloot de jonge kerk uit in de strijd tegen het<br />

gnosticisme? Zijn er verbindingslijnen tussen gnosis en boeddhisme? Waarom is de ervaring van de<br />

stilte zo noodzakelijk? We staan stil bij: vrijheid en voorbeschikking; naastenliefde en mededogen;<br />

lijden en verlossing; zelfkennis en godskennis.


16 mei <strong>2009</strong> islamitische filosofie <br />

Hedendaagse islamitische filosofie<br />

Dr. Michiel leezenberg en drs. Mariwan Kanie De islamitische wereld wordt geacht<br />

‘geen Verlichting te hebben doorgemaakt’, maar bij nadere beschouwing blijkt niets minder waar. We<br />

beginnen met twee klassieke teksten van de 18 e eeuw, Immanuel Kants Was ist Aufklärung? en Mohammed<br />

ibn Abdulwahhabs Kitâb al-tawhîd. Daarna bespreken we de receptie van Frans verlichtingsdenken<br />

in de vroege 19 e eeuw; islamitisch modernisme; secularisme; en de mystiek van het soefisme.<br />

12 september <strong>2009</strong> Japanse filosofie<br />

Boeddha’s en Kami: de ontwikkeling van de Japanse religie<br />

Dr. Henny van der Veere De Japanse maatschappij is een geseculariseerde samenleving<br />

waarin allerlei oude religieuze tradities en ideeën zijn blijven bestaan. De Japanse religie is een<br />

bonte verzameling van allerlei culten en geloofssystemen: vormen van sjamanisme, daoïsme, confucianisme<br />

en boeddhisme. Dit college laat zien hoe al deze gedachtestromingen zich ontwikkeld en<br />

soms vermengd hebben, en hoe de complexe hedendaagse Japanse religie tot stand is gekomen.<br />

10 oktober <strong>2009</strong> Afrikaanse filosofie<br />

Afrikaanse filosofie in de context van een wereldfilosofie<br />

Prof. dr. Heinz Kimmerle De Afrikaanse filosofie is door de eeuwen heen mondeling beoefend<br />

en overgeleverd. De inhoud ervan kan uit de taal, de mythes en vertellingen, de orale literatuur<br />

en de beeldende kunst worden opgemaakt. Er ontstaan universiteiten die de Afrikaanse filosofische<br />

tradities trachten uit te werken. Met de inrichting van een sectie Afrikaanse filosofie op de ‘Wereldcongressen<br />

voor filosofie’ is ze formeel in de context van de wereldfilosofie opgenomen.<br />

14 november <strong>2009</strong> spiritualiteit in het dagelijks leven<br />

<strong>Filosofie</strong> en levenshouding<br />

Prof. dr. otto Duintjer en drs. Peter Kampschuur Ook al weten we vaak niet wat ‘de’<br />

zin van ‘het’ leven is, in ieder geval biedt het leven gelegenheid om te leren. En bij al wat er te leren<br />

valt, kan er weinig zo belangrijk zijn als te leren leven. Peter Kampschuur zal vertellen hoe hij als<br />

psycholoog werkt door middel van lichaamsgerichte meditatieve oefeningen. Deze verdiepen de<br />

mogelijkheid om het leven toe te laten zoals het zich aandient.<br />

12 december <strong>2009</strong> Brugfiguren tussen oost en west<br />

Filosoferen vanuit zen: de Kyotoschool<br />

Prof. dr. Henk Vroom Voor boeddhistische denkers moet de mens de eigen ‘leegheid’ realiseren<br />

om alle dingen goed en open te kunnen ervaren en natuurlijk te kunnen handelen. De denkers<br />

van de Kyoto School (o.a. Nishida) mediteren niet alleen, maar hebben hun wijze van ervaren door<br />

hun geschriften toegankelijk gemaakt. We zullen nagaan hoe Nishida over God heeft gesproken.<br />

Daarnaast komen de visie op de mens en de ethiek aan de orde.<br />

11


24<br />

januari<br />

14<br />

februari<br />

14<br />

maart<br />

18<br />

april<br />

16<br />

mei<br />

12<br />

september<br />

10<br />

oktober<br />

14<br />

november<br />

12<br />

december<br />

12<br />

1 e jaar 2 e jaar<br />

<strong>Filosofie</strong> in oost en west 1<br />

Inleiding in de comparatieve en<br />

interculturele filosofie<br />

Drs. Theo van Leeuwen<br />

<strong>Filosofie</strong> in oost en west <br />

Vervolgcollege comparatieve en<br />

interculturele filosofie<br />

Drs. Theo van Leeuwen<br />

indiase filosofie 1<br />

Upanisaden: de ontdekking van het Zelf<br />

Dr. Bruno Nagel<br />

islamitische filosofie 1<br />

De islamitische weg in geloven, denken en<br />

spiritualiteit<br />

Prof. dr. Anton Wessels<br />

spiritualiteit in het dagelijks leven<br />

De ontroering van het leven<br />

Prof. dr. Ton Lathouwers & dr. Jan Oegema<br />

Chinese filosofie 1<br />

Confucianisme: lotsbestemming en natuur<br />

van de mens in het antieke Chinese denken<br />

Dr. Karel van der Leeuw<br />

spiritualiteit in het dagelijks leven<br />

Zen: transmissie, verlichting, beoefening<br />

en religie<br />

Nico Tydeman<br />

Antieke westerse filosofie 1<br />

De dageraad van de westerse filosofie<br />

Prof. dr. Koen Verrycken<br />

Antieke westerse filosofie <br />

De grote systemen<br />

Prof. dr. Koen Verrycken<br />

westerse filosofie in de moderne tijd 1<br />

Het einde van de westerse spirituele traditie<br />

en het begin van de moderniteit<br />

Prof. dr. Ilse N. Bulhof<br />

westerse filosofie in de moderne tijd <br />

Macht en onmacht van de rede:<br />

Descartes, Spinoza, Nietzsche<br />

Dr. Jeroen Bartels<br />

Brugfiguren tussen oost en west<br />

Nietzsche, Bataille en Frans<br />

differentiedenken in wisselwerking met<br />

het zenboeddhistische gedachtegoed<br />

Dr. Henk <strong>Oost</strong>erling<br />

indiase filosofie <br />

Bevrijding, inzicht, mededogen: van<br />

Boeddha tot Nagarjuna en het Grote<br />

Voertuig<br />

Dr. Bruno Nagel<br />

indiase filosofie <br />

Het hindoeïsme: yoga en Bhagavad Gita<br />

Drs. Theo van Leeuwen<br />

spiritualiteit in het dagelijks leven<br />

Lijden, angst en eenzaamheid als ingang<br />

tot bevrijding<br />

Prof. dr. Ton Lathouwers & dr. Jan Bor<br />

Chinese filosofie <br />

Het boeddhisme en het neo-confucianisme<br />

in China.<br />

Dr. Jan De Meyer & dr. Karel van der Leeuw<br />

Chinese filosofie <br />

Yangisme en de oude vormen van daoïsme<br />

Drs. Patricia Konings<br />

spiritualiteit in het dagelijks leven<br />

Het boeddhisme, haar visie en beoefening<br />

Dr. Han F. de Wit


3 e jaar themajaar<br />

Brugfiguren tussen oost en west<br />

De joodse denker Martin Buber en de<br />

daoïst Zhuangzi<br />

Dr. Marcel Poorthuis & dr. René Ransdorp<br />

Brugfiguren tussen oost en west<br />

Jung, theosofie en wetenschap<br />

Prof. dr. Hans Gerding<br />

russische filosofie<br />

Lev Sjestov: de filosofie van de tragedie<br />

Prof. dr. Martine Van Goubergen<br />

spiritualiteit in het dagelijks leven<br />

De grote levensvragen bij de vorming<br />

van het christendom<br />

Br. Jeroen Witkam<br />

islamitische filosofie <br />

Hedendaagse islamitische filosofie<br />

Dr. Michiel Leezenberg & drs. Mariwan Kanie<br />

Japanse filosofie<br />

Boeddha’s en Kami: de ontwikkeling van<br />

de Japanse religie<br />

Dr. Henny van der Veere<br />

Afrikaanse filosofie in de context<br />

van een wereldfilosofie<br />

Prof. dr. Heinz Kimmerle<br />

spiritualiteit in het dagelijks leven<br />

<strong>Filosofie</strong> en levenshouding<br />

Prof. dr. Otto Duintjer & drs. Peter Kampschuur<br />

Brugfiguren tussen oost en west<br />

<strong>Filosofie</strong> vanuit zen. De Kyotoschool<br />

Prof. dr. Henk Vroom<br />

schoonheid in het hindoeïsme<br />

Ontmoetingen met Krishna<br />

Dr. Paul van der Velde<br />

schoonheid in het boeddhisme<br />

De schoonheid in de natuur<br />

Prof. dr. Matthijs Schouten<br />

schoonheid in de wiskunde<br />

De gulden snede bij Pythagoras en<br />

in de Renaissance<br />

Dr. Bert van der Schoot<br />

schoonheid in filmbeelden<br />

Spring, summer, fall, winter… and spring<br />

Dr. Tjeu van den Berk<br />

schoonheid in het daoïsme<br />

Schoonheid bij Zhuangzi<br />

Dr. René Ransdorp<br />

schoonheid, kunst en<br />

transcendentie<br />

Prof. dr. Hans Alma<br />

Dr. Marty Bax (onder voorbehoud)<br />

schoonheid in de islam<br />

Het islamitische gevoel voor het schone<br />

Dr. Michiel Leezenberg<br />

schoonheid in Afrikaanse en<br />

primitivistische kunst<br />

Prof. dr. Heinz Kimmerle & dr. Cornée Jacobs<br />

schoonheid in oost en west<br />

Een overzicht van de comparatieve<br />

esthetica<br />

Prof. dr. Antoon Van den Braembussche<br />

13


<strong>2009</strong><br />

14<br />

Themajaar: schoonheid<br />

Schoonheid ervaren we. Of het nu is in de geheimzinnige blik van de Mona Lisa, in de ijle<br />

klanken van een Indiase raga, of in een daoïstisch geïnspireerde natuurvoorstelling. Op wat<br />

schoonheid is kan niet zo gemakkelijk de vinger worden gelegd. Heeft het met proporties,<br />

verhoudingen, maat, harmonie en orde te maken? Is het een uitdrukking van iets volmaakts<br />

en eeuwigs? Of ligt schoonheid juist in de vergankelijkheid en tijdelijkheid van de dingen<br />

besloten? Heeft het soms met het tere en kwetsbare te maken?<br />

Wellicht is het niet een kwestie van het een of het ander en bevindt de schoonheid zich ergens<br />

in het spanningsveld van beide uitersten. Waarbij in de grote culturen van <strong>Oost</strong> en <strong>West</strong> aan<br />

dat spanningsveld op verschillende manieren vorm is gegeven.<br />

Dat blijkt ook uit hoe er over schoonheid is nagedacht. Voor Plato – en hij heeft het westerse<br />

denken erover diepgaand beïnvloed – is het schone het universele bij uitstek. Het valt samen<br />

met het ware en het goede, en vormt de hoogste werkelijkheid, die van de volmaakte Ideeën.<br />

De weg erheen is die van het denken, culminerend in een intellectuele aanschouwing. Van<br />

kunst heeft Plato niet zo’n hoge pet op. Het is een nabootsing van de zichtbare werkelijkheid,<br />

die op haar beurt een nabootsing van de Ideeën is.<br />

Een belangrijk Indiaas wijsgeer die over schoonheid en het creëren ervan heeft nagedacht is<br />

Abhinavagupta. Voor hem voert kunst tot het universele, nu non-duaal opgevat, en is het een<br />

uitdrukking ervan. In het ondergaan van een toneelstuk of muziekuitvoering wordt de afstand<br />

tussen het individu en de wereld overbrugd. “Alle drie – dichter, acteur en toeschouwer –<br />

vormen in de serene contemplatie van het kunstwerk in werkelijkheid één kennend subject,<br />

tezamen ondergedompeld in dezelfde gewaarwording en dezelfde uitgezuiverde vreugde.”<br />

In een Chinese tekst over de schilderkunst ligt het accent weer anders. “Als men tot het beginsel<br />

van het universum kan doordringen, is men bevrijd van de noodzaak om instrumenten<br />

als kompassen en linialen te gebruiken… De ware methode ontstaat in de scheppingsdaad en<br />

is vrij van belemmeringen en beperkingen. Als de kunstenaar het universum begrijpt, zal het<br />

schilderen volgens de dao zich ontvouwen.” De schilder volgt de dynamiek van dao die zich<br />

uitdrukt in de natuur en wordt er zo een deel van.<br />

In dit themajaar onderzoeken we hoe de verschillende culturen met schoonheid zijn omgegaan<br />

en hoe in de ervaring van schoonheid de verschillen ook worden overbrugd.<br />

— Namens de programmaraad, Jan Bor en Bruno Nagel.


In <strong>2009</strong> vinden de volgende cursusdagen van het themajaar plaats. Nadere informatie<br />

over deze bijeenkomsten zal te vinden zijn op www.filosofie-oostwest.nl.<br />

24 januari <strong>2009</strong>: schoonheid in het hindoeïsme<br />

Ontmoetingen met Krishna<br />

Dr. Paul van der Velde<br />

14 februari <strong>2009</strong>: schoonheid in het boeddhisme<br />

De schoonheid in de natuur<br />

Prof. dr. Matthijs Schouten<br />

14 maart <strong>2009</strong>: schoonheid in de wiskunde<br />

De gulden snede bij Pythagoras en in de Renaissance<br />

Dr. Bert van der Schoot<br />

18 april <strong>2009</strong>: schoonheid in filmbeelden<br />

Spring, summer, fall, winter … and spring<br />

Dr. Tjeu van den Berk<br />

16 mei <strong>2009</strong>: schoonheid in het daoïsme<br />

Schoonheid bij Zhuangzi<br />

Dr. René Ransdorp<br />

12 september <strong>2009</strong>: schoonheid, kunst en transcendentie<br />

Prof. dr. Hans Alma en dr. Marty Bax (onder voorbehoud)<br />

10 oktober <strong>2009</strong>: schoonheid in de islam<br />

Het islamitische gevoel voor het schone<br />

Dr. Michiel Leezenberg<br />

14 november <strong>2009</strong>: schoonheid in Afrikaanse en primitivistische<br />

kunst<br />

Prof. dr. Heinz Kimmerle en dr. Cornée Jacobs<br />

12 december <strong>2009</strong>: schoonheid in oost en west<br />

Een overzicht van de comparatieve esthetica<br />

Prof. dr. Antoon Van den Braembussche<br />

15


DoCeNteN fow<br />

16<br />

Het cursusprogramma van <strong>Filosofie</strong> <strong>Oost</strong>-<strong>West</strong> wordt verzorgd door zeer ervaren<br />

en enthou siaste docenten, die zich niet alleen in hun vakgebied hebben onderscheiden,<br />

maar ook proberen om een brug te slaan tussen filosofie en spiritualiteit.<br />

Hierna volgt een overzicht van de kerndocenten van <strong>Filosofie</strong> <strong>Oost</strong>-<strong>West</strong>.


Docenten <strong>Filosofie</strong> oost-west<br />

spiritualiteit in het dagelijks leven:<br />

ton lathouwers (1932) studeerde wis- en natuurkunde, Slavische talen en letterkunde, en<br />

vergelijkende cultuur- en godsdienstwetenschappen. In 1968 werd hij hoogleraar Russische<br />

letterkunde te Leuven, met als nevenopdracht religieuze thematiek in de moderne literatuur. In<br />

1987 verkreeg hij zijn officiële autorisatie als leraar Chinese Rinzai Chan. Sindsdien begeleidt hij<br />

zengroepen in Nederland, België en Zweden.<br />

Nico tydeman (1942) is zenleraar. Nico Tydeman studeerde theologie in Nijmegen. Hij begon<br />

zijn zentraining in 1971 bij Karlfried Dürckheim. Sinds 1984 is hij leerling van Genpo Roshi (Salt<br />

Lake City, VS). Hij geeft zentrainingen aan vaste groepen in Amsterdam, Rotterdam en Utrecht.<br />

Han de wit (1944) is dharmaleraar (acharya) in de traditie van het Shambhala-boeddhisme en bekend<br />

om de toegankelijke en speelse manier waarop hij de boeddhistische visie verwoordt in onze tijd.<br />

Hij was leerling van wijlen Chögyam Trungpa Rinpoche en thans van Sakyong Mipham Rinpoche.<br />

Jeroen witkam (1931) voltooide zijn Bijbelstudies in Rome en was van 1967 tot 2001 abt van de<br />

trappistenabdij Maria Toevlucht te Zundert. Hij organiseert in het klooster meditaties in de stijl<br />

van het zenboeddhisme.<br />

otto Duintjer (1932) was van 1970 tot 1987 hoogleraar kennisleer en metafysica aan de Faculteit<br />

der Wijsbegeerte van de Universiteit van Amsterdam, vanaf 1987 tot aan zijn emeritaat in 1997 met<br />

de opdracht ‘filosofie en spiritualiteit’. Otto Duintjer verbleef regelmatig in ashrams in India.<br />

oosterse filosofie: (india, China, Japan)<br />

Bruno Nagel studeerde filosofie, theologie, godsdienstwetenschappen en Indo-Iraanse talen<br />

en culturen. Hij was tot 2000 docent vergelijkende wijsbegeerte aan de Universiteit van Amsterdam.<br />

Hij promoveerde op de Indiase wijsgeer Abhinavagupta en schreef artikelen over hindoeïstische<br />

en boeddhistische wijsbegeerte, en over Meister Eckhart en zen.<br />

theo van leeuwen (1952) studeerde letteren (Sanskriet en Pali) en filosofie. Sinds 1985 heeft<br />

hij een filosofische en dieptepsychologische praktijk. Tevens is hij als docent filosofie, ethiek en<br />

transpersoonlijke psychologie verbonden aan de Haagse Hogeschool, de Nederlandse Academie<br />

voor Psychotherapie en de Yoga Academie Nederland te Amsterdam.<br />

17


DoCeNteN fow<br />

Karel van der leeuw (1940) studeerde filosofie, met als bijvakken klassiek Chinees en<br />

Chinese filosofie. Hij is als gastdocent/gastonderzoeker voor niet-westerse filosofie verbonden<br />

aan de Universiteit van Amsterdam. Hij is medeoprichter van het Centrum voor Kinderfilosofie<br />

en de Europese Stichting voor Kinderfilosofie Sophia.<br />

Patricia Konings (1967) studeerde sinologie aan de Katholieke Universiteit van Leuven,<br />

België, en de University of Pennsylvania, VS. Haar interesse gaat vooral uit naar Chinese wetenschapsgeschiedenis<br />

en filosofie.<br />

Jan De Meyer (1961) studeerde sinologie aan de Rijksuniversiteit Gent (1979-1983) en aan<br />

de Fudan Universiteit te Shanghai (1984-1986). Hij promoveerde in 1992 op een proefschrift<br />

over de politieke filosofie van de Chinese denker en schrijver Luo Yin (833-910). Zijn interessegebied<br />

beslaat het daoïsme, het heremitisme en het filosofisch anarchisme.<br />

Henny van der Veere (1945) is universitair docent aan de opleiding Talen en Culturen<br />

van Japan, aan de faculteit Letteren van de Universiteit Leiden. Daarnaast is hij volledig gewijd<br />

priester in het Shingon-boeddhisme, en begeleidt hij regelmatig pelgrimages naar het eiland<br />

Shikoku. Zijn onderzoeksproject betreft het Japanse esoterische boeddhisme.<br />

Brugfiguren tussen oost en west:<br />

Marcel Poorthuis (1955) studeerde vanaf 1973 theologie met als hoofdvak judaica. Hij<br />

promoveerde op de joodse filosoof Emmanuel Levinas. Momenteel is hij coördinator van het<br />

onderzoeksproject ‘Relatie jodendom christendom’ aan de Katholieke Theologische Universiteit<br />

te Utrecht en docent in de masterstudie Interreligieuze dialoog.<br />

rené ransdorp studeerde filosofie en Chinees. Hij doceerde wijsbegeerte in het hoger<br />

onderwijs in Amsterdam en verzorgt cursussen Chinese filosofie aan verschillende instellingen.<br />

In 2005 promoveerde hij op De spil van Dao. Vertaling en wijsgerige analyse van Zhuang<br />

Zi’s Qiwulun aan de Katholieke Universiteit Leuven.<br />

Hans gerding (1947) is bijzonder hoogleraar ‘Metafysica in de geest van de theosofie’ aan<br />

de Faculteit der Wijsbegeerte van de Universiteit Leiden en directeur van het Parapsychologisch<br />

Instituut te Utrecht.<br />

Martine Van goubergen studeerde klassieke filologie en Slavische filologie. Zij promoveerde<br />

op een proefschrift over de Russische filosoof Lev Sjestov. Tot 1994 was zij verbonden<br />

aan de Katholieke Universiteit Leuven. Nu werkt zij aan de Hogeschool voor Wetenschap en<br />

Kunst in Brussel (associatie KUL).<br />

Henk Vroom is hoogleraar godsdienstwijsbegeerte, apologetiek en encyclopedie der godgeleerdheid<br />

aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. Hij is tevens co-editor van het tijdschrift


Studies in Interreligious Dialogue dat twee keer per jaar verschijnt, met bijdragen over het denken<br />

in andere religieuze tradities.<br />

islam en Afrika:<br />

Henk oosterling (1952) studeerde filosofie in Leiden en Rotterdam. Hij verbleef enige tijd in<br />

Japan om zich in het Japans zwaardvechten te bekwamen. Sinds 1985 is hij universitair hoofddocent<br />

filosofie aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam. Ook is hij o.a. secretaris van de Nederlands-Vlaamse<br />

Vereniging voor Interculturele <strong>Filosofie</strong><br />

Michiel leezenberg (1964) is als universitair docent filosofie verbonden aan de Universiteit<br />

van Amsterdam. Hij verbleef geruime tijd voor onderzoek in de islamitische wereld en publiceerde<br />

hierover talrijke artikelen. In 2001 verscheen van zijn hand Islamitische filosofie - een geschiedenis,<br />

dat bekroond werd met de Socrates wisselbeker.<br />

Heinz Kimmerle (1930) was hoogleraar Methodieken van de wijsbegeerte en Grondslagen<br />

van interculturele filosofie aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam. Hij werkte herhaaldelijk als<br />

gasthoogleraar aan universiteiten in Kenia, Ghana en Zuid Afrika. In 2003 ontving hij een eredoctoraat<br />

van de University of South Africa in Pretoria.<br />

Anton wessels was van 1978 tot 2002 hoogleraar aan de Theologische Faculteit van de Vrije<br />

Universiteit van Amsterdam met als vakgebied godsdienstwetenschap, in het bijzonder de islam.<br />

Hij werkte vóór die tijd jarenlang in Egypte (Cairo 1965, 1966, 1968, 1969) en Libanon (Beirut<br />

1971-1978).<br />

westerse filosofie:<br />

Koen Verrycken (1949) is gewoon hoogleraar aan het Departement Wijsbegeerte van de Universiteit<br />

Antwerpen. Hij doceert antieke filosofie en metafysica.<br />

ilse Bulhof (1932)was tot haar emeritaat in 1997 bijzonder hoogleraar wijsbegeerte aan de Rijksuniversiteit<br />

Leiden en universitair hoofddocent geschiedenis van de wijsbegeerte aan de Katholieke<br />

Theologische Universiteit Utrecht en de Rijksuniversiteit Utrecht. Zij publiceerde over onder<br />

andere Nietzsche, Dilthey, Darwin en Freud<br />

Jeroen Bartels (1941) studeerde filosofie en Franse taal- en letterkunde in Toulouse en<br />

Groningen. Hij was verbonden aan de faculteit Wijsbegeerte van de Universiteit van Groningen.<br />

Hij schreef onder meer ‘De geschiedenis van het subject’ (1995-2002). De studie gaat in op de<br />

geleidelijke veranderingen van het denken in de moderne filosofie over de plaats en de rol van<br />

de mens.<br />

19


20<br />

lezen met Fow<br />

Fow Boekuitgaven<br />

De afgelopen jaren zijn regelmatig publicaties verschenen naar aanleiding van de bijdragen aan<br />

het FOW themajaar. In 2001 verscheen ‘Het antwoordloze waarom’. In 2003 verscheen ‘Mijn plaats<br />

is geen plaats’, naar aanleiding van het themajaar 2002. In 2007 verscheen een bundel bij uitgeverij<br />

Ten Have in Kampen met de bijdragen van de sprekers van het themajaar 2006: ‘De innerlijke weg<br />

– van binnen naar buiten’.<br />

In november 2008 verschijnt bij uitgeverij Ten Have ‘Het religieuze na de religie’, een bundel met<br />

bijdragen die onder andere zijn gebaseerd op lezingen uit het themajaar 2007.<br />

Michiel Leezenberg<br />

Pim van Lommel<br />

Otto Duintjer e.a.<br />

de innerlijke weg<br />

spirituele tradities<br />

over verinnerlijking<br />

Spirituele tradities uit <strong>Oost</strong> en<br />

<strong>West</strong>, Noord en Zuid spreken<br />

over verinnerlijking. Over een<br />

weg die leidt van verwarring,<br />

oppervlakkigheid en lijden<br />

naar verdieping, bevrijding,<br />

weten of juist acceptatie<br />

van niet-weten.<br />

Deze bundel ontrafelt die<br />

innerlijke weg, vanuit een<br />

theoretische én een meer<br />

praktische invalshoek. Bestaat<br />

er eigenlijk wel iets als het<br />

innerlijk, en zo ja, bestaat<br />

dat los van ons lichaam?<br />

Is dat ‘binnen’ wel of niet<br />

persoonsgebonden, sterfelijk<br />

of niet? Hoe komen we met<br />

ons innerlijk in contact? En als<br />

ons dat lukt, worden we daar<br />

een beter mens van?<br />

Met bijdragen van onder meer<br />

Pim van Lommel (bijna-doodervaringen),<br />

Michiel Leezenberg (islamitische mystiek),<br />

Toon van Buren (Afrikaanse filosofie),<br />

Otto Duintjer (filosofie en spiritualiteit)<br />

en Han de Wit (boeddhisme).<br />

nur 730<br />

ISBN 978-9025956929<br />

9 7 8 9 0 2 5 9 5 6 9 2 9<br />

de<br />

innerlijke<br />

weg<br />

spirituele<br />

tradities<br />

over<br />

verinnerlijking<br />

theo van leeuwen<br />

& heidi muijen<br />

red.<br />

de<br />

innerlijke<br />

weg<br />

michiel leezenberg<br />

pim van lommel<br />

otto duintjer<br />

e.a.<br />

leesgroepen en leescursussen<br />

Afhankelijk van de deelnemers organiseert FOW leescursussen onder leiding van een docent,<br />

of leesgroepen verzorgd door cursisten onderling. Ook niet-cursisten zijn daarbij welkom. De<br />

bijeenkomsten van die leesgroepen kunnen op verschillende locaties in het land plaatsvinden en<br />

in diverse accommodaties – bijvoorbeeld bij iemand thuis of in een plaatselijke boekhandel of<br />

ingehuurde zaaltjes. Ze variëren in frequentie en groepsgrootte. Het is ook mogelijk een kleinschalige<br />

lees-, werk-, discussie- of schrijfgroep te vormen. De leesgroepen functioneren bij voorkeur<br />

zoveel mogelijk zelfstandig en geven zelf invulling aan de bijeenkomsten. FOW wil initiatieven<br />

ondersteunen en daarin ook bemiddelen.<br />

Voor een recent overzicht van de huidige leesgroepen en leescursussen zie www.filosofie-oostwest.nl.


Activiteiten in <strong>2009</strong><br />

Basisopleiding oosterse <strong>Filosofie</strong><br />

In samenwerking met de Internationale School voor Wijsbegeerte (ISVW) in Leusden vindt gedurende<br />

het jaar 2008-<strong>2009</strong> de Basisopleiding <strong>Oost</strong>erse <strong>Filosofie</strong> plaats: vijf weekenden over de filosofie<br />

van India, het Midden <strong>Oost</strong>en, China, Japan, en filosoferen <strong>Oost</strong>-<strong>West</strong>. Deze opleiding wordt<br />

gecoördineerd door dr. André van der Braak; als hoofddocent treedt drs. Michel Dijkstra op.<br />

Deze weekenden worden niet gegeven op de FOW-locatie in Utrecht, maar bij de ISVW, Dodeweg<br />

8, 3832 RD Leusden. Voor meer informatie over deze weekenden: info@isvw.nl.<br />

Voor actuele informatie over activiteiten in <strong>2009</strong> zie www.filosofie-oostwest.nl.<br />

steunfonds Vriendenkring Fow<br />

Er zijn vele redenen om FOW financieel te steunen!<br />

De Stichting <strong>Filosofie</strong> <strong>Oost</strong>-<strong>West</strong> is in de loop van haar bestaan uitgegroeid tot een grote vrijwilligersorganisatie<br />

met zo’n vijftig vrijwilligers. Maar het is duidelijk dat alleen de zon voor niets<br />

opgaat en dat soms beroepskrachten worden ingehuurd om projecten te realiseren. Samen met<br />

materiaal en middelen kost dit veel geld.<br />

Behalve de zaterdagcursussen organiseert FOW jaarlijks immers nog andere activiteiten, waar veel<br />

belangstelling voor bestaat. Er staan nog veel plannen op stapel, die pas kunnen worden gerealiseerd<br />

als daarvoor de financiële middelen zijn gevonden. Ter ondersteuning van de activiteiten<br />

van de Stichting kent FOW daarom het Steunfonds Vriendenkring FOW.<br />

Ook u kunt FOW een flinke steun in de rug geven door een gift aan het steunfonds over te maken<br />

op postbanknummer 75 38 27 te Leusden. FOW is geregistreerd als zogenaamd ‘goed doel’. Uw gift<br />

komt in aanmerking voor belastingaftrek.<br />

21


22<br />

Hoe werkt het?<br />

waar<br />

De zaterdagcursus wordt gegeven in het<br />

‘Vergadercentrum Vredenburg 19’ te Utrecht<br />

(boven C&A). Dit vergadercentrum is goed<br />

toegankelijk voor mensen die slecht ter been<br />

zijn en heeft een restaurant. ‘Vredenburg<br />

19’ is ongeveer tien minuten lopen van het<br />

NS-station. Het ligt tegenover de voormalige<br />

‘Vredenburg-uitgang’ van Hoog Catharijne.<br />

Stads- en streekbussen stoppen voor de deur.<br />

Parkeren kan het beste in parkeergarage La Vie<br />

(onder de Bijenkorf).<br />

Hoe en wat<br />

De zaterdagcursus vereist geen speciale vooropleiding.<br />

Het cursusjaar loopt van januari<br />

tot december. Een cursusdag duurt van 10.00<br />

tot 16.30 uur – met koffie- en theepauzes en<br />

een lunchpauze van 12.30 tot 14.00 uur. Aan<br />

het begin van de lunchpauze is er een meditatieoefening<br />

van circa 15 minuten. Tijdens de<br />

koffiepauze vanaf 11.00 uur en tussen de middag<br />

is er een boekentafel in de hal. ‘s Middags<br />

gedurende de theepauze kunnen syllabi van<br />

vorige cursusdagen worden aangeschaft. Dan<br />

zijn ook kwitanties verkrijgbaar in de hal vanaf<br />

15.00 uur.<br />

Kosten<br />

U kunt zich aanmelden als dagcursist of als<br />

jaarcursist. Jaarcursisten betalen zeven maal de<br />

dagprijs, te weten € 350,- en kunnen voor dit<br />

bedrag de negen cursusdagen in een kalenderjaar<br />

bijwonen. Dagcursisten kiezen voor losse<br />

cursusdagen en betalen per cursusdag € 50,-<br />

contant aan de zaal waar de les wordt gevolgd.<br />

In principe kan iedere cursist per cursusdag<br />

kiezen welk college zij of hij die dag wil volgen:<br />

u kunt een jaarprogramma volgen, maar misschien<br />

bent u pas in de loop van een cursusjaar<br />

ingestapt en volgt u daarom liever bepaalde<br />

modules. Ook jaarcursisten hebben vanzelfsprekend<br />

keuzevrijheid.<br />

Voor wie de cursusprijzen financieel moeilijk<br />

haalbaar zijn, is vermindering mogelijk. Neemt<br />

u daarvoor contact op met de directeur.<br />

studenten<br />

FOW vindt het belangrijk dat ook studenten<br />

aan het cursusprogramma kunnen deelnemen.<br />

Daarom zijn per zaterdag tien studentenplaatsen<br />

beschikbaar à € 15,-. Inschrijving per email<br />

vooraf (info@filosofie-oostwest.nl) is verplicht.<br />

Vol is vol!<br />

inschrijven<br />

Wij verzoeken u, als u van plan bent in <strong>2009</strong><br />

één of meer cursusdagen bij te wonen, zich in<br />

te schrijven via www.filosofie-oostwest.nl, of<br />

via een email naar info@filosofie-oostwest.nl.<br />

U kunt ook de inschrijfkaart sturen naar FOW,<br />

Dodeweg 8, 3832 RD Leusden danwel deze op<br />

een cursusdag inleveren.<br />

wijze van betalen<br />

U kunt het cursusgeld à € 350,- overmaken op<br />

postbank 306 87 89 t.n.v. de penningmeester<br />

FOW in Leusden. Zorgt u er svp voor dat het<br />

bedrag (of de eerste termijn) vóór 10 januari<br />

<strong>2009</strong> is bijgeschreven? U kunt in twee termijnen<br />

betalen. Zorgt u er svp voor dat de eerste termijn<br />

à € 175,- vóór 10 januari <strong>2009</strong> is bijgeschreven<br />

en de tweede termijn voor 20 mei <strong>2009</strong>.


Ik schrijf me in voor één van de cursusjaren in <strong>2009</strong><br />

(s.v.p. juiste hokje zwart maken)<br />

1 e jaar, 2 e jaar, 3 e jaar of themajaar ‘Schoonheid’<br />

Ik wil modules volgen of per cursusdag kiezen en ik geef de door mij gemaakte keuze vooraf,<br />

maar uiterlijk een week voor de betreffende cursusdag door aan info@filosofie-oostwest.nl.<br />

Wijze van betalen<br />

Ik word jaarcursist en gireer € 350,- voor 9 cursusdagen in <strong>2009</strong>*<br />

Ik word jaarcursist en gireer in twee termijnen van € 175,- voor 9 cursusdagen in <strong>2009</strong>*<br />

Ik word dagcursist en betaal € 50,- per keer contant in de zaal<br />

* Zorgt u er s.v.p. voor dat het bedrag (of de 1 e termijn) vóór 10 januari <strong>2009</strong> is bijgeschreven op<br />

postbanknummer 306 87 89 van <strong>Filosofie</strong> <strong>Oost</strong>-<strong>West</strong> te Leusden (en de 2 e termijn graag vóór<br />

20 mei <strong>2009</strong>).<br />

Ja, ik wil bijdragen aan het Steunfonds Vriendenkring FOW**<br />

Ik kies voor een jaarlijkse bijdrage van: € <br />

Ik kies voor een eenmalige bijdrage van: € <br />

** Wilt u s.v.p. het bedrag overmaken op postbanknummer 75 38 27 van het Steunfonds Vriendenkring<br />

FOW te Leusden?<br />

<br />

<br />

ZWERVEND MET ZHUANG ZI<br />

Wegwijs in de taoïstische filosofie<br />

<br />

MENCIUS<br />

<br />

EEN WREDE ZON ZON, Jayadeva’s Gitagovinda<br />

<br />

NACHTBLAUW<br />

NACHTBLAUW, Ontmoetingen met Krishna<br />

<br />

VOETAFDRUKKEN UIT DE VEDISCHE WERELD<br />

<br />

OVER DE VERLICHTING<br />

Inleiding tot het het boeddhisme


Afzender<br />

De heer / mevrouw *<br />

<br />

Adres *<br />

<br />

Postcode *<br />

<br />

Woonplaats *<br />

<br />

Telefoon<br />

<br />

Email *<br />

<br />

Handtekening<br />

<br />

<br />

<br />

<br />

* s.v.p. in blokletters<br />

Project1.e$S 22-09-2008 10:40 Pagina 1<br />

<strong>Filosofie</strong> <strong>Oost</strong>-<strong>West</strong><br />

Dodeweg 8<br />

3832 RD Leusden<br />

Helpt bij vragen<br />

die je bezighouden.<br />

s.v.p. frankeren<br />

<strong>Filosofie</strong> Magazine gaat dieper in op<br />

vragen die u heeft. Over de samenleving,<br />

opvoeding, uzelf, uw werk, uw<br />

gezin, het leven, de actualiteit, de<br />

politiek. <strong>Filosofie</strong> Magazine helpt u<br />

eigen antwoorden te geven, nieuwe<br />

invalshoeken te zien en wijst u op de<br />

samenhang der dingen. Sta even stil<br />

in een maatschappij die in een razend<br />

tempo verandert, zodat u<br />

daarna meer doordacht handelt en<br />

oordeelt. <strong>Filosofie</strong> Magazine maakt u<br />

bewuster van de samenleving, uw<br />

omgeving, uzelf.<br />

www.filosofiemagazine.nl

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!