Gaandeweg november 2009 - Protestantse Gemeente Zwolle

pknzwolle.nl

Gaandeweg november 2009 - Protestantse Gemeente Zwolle

Gaandeweg

November 2009

In vuur en vlam

Afscheid nemen

Kerk en School

Magazine voor alle leden van de

Protestantse Gemeente Zwolle,

de Evangelisch-Lutherse Gemeente

en De Hoofdhof Berkum


Voor alle informatie over uitvaart.

Yarden biedt u een persoonlijke uitvaart

en een passend advies.

Bij ons in Zwolle kunt u vertrouwen op

de deskundigheid van Yarden uitvaartverzorgers.

Zwolse Begrafenis Vereniging

(v/h Oostindiën)

Al meer dan 100 jaar is de Zwolse begrafenis vereniging

gevestigd in de binnenstad van Zwolle. Nadat

de Zwolse begrafenis vereniging zich heeft aangesloten

bij Yarden kwam er al snel behoefte aan een

informatiecentrum. Het Yarden informatiecentrum is

aan de Willemsvaart 2 te Zwolle. U kunt hier terecht

met al uw vragen met betrekking tot uitvaart.

Uitvaartwensen

Yarden biedt een Eigen-Wensenformulier: een vragenlijst, waarin u - zo eenvoudig of zo uitgebreid als u wilt - stap voor stap uw

wensen kunt aangeven. Het Eigen-Wensenformulier kunt u aanvragen of afhalen bij ons informatiecentrum.

Yarden informatiecentrum

Willemsvaart 2 (parallelweg van de nieuwe Veerallee)

8019 AB Zwolle

Op werkdagen geopend van 9.00 – 16.00 uur.

038 421 4000

Voor informatie kunt bellen met 0800 1292.

Voor het melden van een overlijden kunt

u dag en nacht bellen met 0800 8192

Schildersbedrijf sinds 1921

telfordstraat 18

8013 RM Zwolle

tel. 038 - 465 02 22

fax 038 - 465 37 70

GASTVRIJ ONTHAAL

Vergaderingen, conferenties of cursussen op een

adembenemend mooie locatie. Vlakbij Zwolle in een oase van groen.

Catering op maat. Bel en reserveer!

WWW.HEZENBERG.NL

doet je goed! 038 - 444 52 51


In deze Gaandeweg

Op de voorpagina:

de zon gaat onder, het afscheid van een dag.

In dit nummer, dat verschijnt tegen het einde

van het kerkelijk jaar, gaat het onder meer

over andere momenten van afscheid nemen.

Aandacht voor onder andere de komende

Kerstlichtjestocht in Berkum

pagina 4, 5, 8, 9, 17 en 19

Diaconaal nieuws

pagina 6

Algemene Kerkenraad neemt

ingrijpende besluiten

pagina 7

Op 15 november zijn in verschillenden wijkgemeenten

weer diensten van Kerk en School

pagina 10

Columnist Theo Brand kijkt in de toekomst

pagina 11

Vragen over de bezuinigingsmaatregelen

pagina 12 en 13

Vrijwilligerswerk in De Boeier

pagina 14

Het lied van Ton Lans

pagina 15

Toekomstige predikanten over hun stageplek

pagina 16

Informatie van het Kerkelijk Bureau

De Najaarszendingscollecte

Colofon Gaandeweg

pagina 18

Kerkdiensten voor de komende twee maanden

pagina 20, 21 en 22

Zombietheologie

Je kunt het je nu bijna niet meer voorstellen, maar het was warm. Vijfentwintig graden. Ik fietste

op zondagmorgen naar de kerk om te preken. Zwart pak. Tussen de wielrenners door, de joggers

en de ouders met kinderen die naar opa en oma of de Wythemerplas gingen.

Ik had mijn colbertje in een plastic tasje gedaan. In het overhemd ging het nog. Maar die zwarte

broek, zwarte schoenen en stropdas? Op zondagmorgen bij vijfentwintig graden? Het zag er echt

anders uit dan die gladde wielrennerpakken met van die helmpjes.

In de kerk aangekomen vond niemand het gek. Mij gek. De kerkenraadsleden waren in vrijetijdskleding,

maar ik zou als voorganger toch erg opgevallen zijn als ik in korte broek en bloesje

gekomen was.

Hoe anders was dat op straat, bedacht ik. Er is een tijd geweest dat mensen de hoed afnamen

voor een dominee. Toen kwam de tijd dat ze het nog snapten als ze op zondagmorgen iemand in

zwart pak zagen. “Dat is een dominee die gaat preken.” Nu heb ik het gevoel dat ze denken:

“Wat is er met die man? Wie fietst er nu op zondagmorgen bij vijfentwintig graden in zwart pak?

Een ober? Een artiest? Daar is het nog een beetje vroeg voor. Het is pas half tien. Dus er zal wel

iets met hem wezen: een zombie.”

Nu had ik net een cursus zombietheologie gevolgd. Zombietheologie is theologie die ze in kerken

snappen maar daarbuiten niet. Zombietheologie geeft antwoord op vragen die er niet zijn en

gebruikt begrippen die nergens aan raken. Buiten snappen ze er niets van. Hoe voorkom je dat

je zombietheoloog wordt?

Ik heb toevallig een beetje ervaring met buiten. In het buitengebied van de kerk praat ik de hele

dag met mensen over geloof en God. Dat willen ze ook best, maar alleen met iemand die zelf

ook met beide benen in het buitengebied staat, de taal spreekt en een beetje normaal doet.

Ik ben dus gevoelig voor hoe ze van buiten naar de kerk en naar dominees kijken. Vandaar.

Ik had wel een mooie preek. Dat vonden de mensen in de kerk ook. Buiten kwam de zon me

tegemoet. Ik stopte mijn zwarte jasje weer in het plastic tasje.

Maar niet alleen vanwege de warmte.

Ik vertelde het aan een collega. “Dat je over zulke dingen nadenkt, hé”, zei ik. “Als je daar

niet meer over nadenkt”, zei hij, “is het erger.”

Bert Koetsier,

studentenpredikant

3


4

AANDACHT VOOR

Kerst 2009 wierp in Berkum al in januari van dit jaar zijn

licht vooruit. Toen werd aan de werkgroep Evangelisatie

van de drie kerken in Berkum het idee voorgelegd een

kerstlichtjestocht te houden om de inwoners van Berkum

het evangelie van de geboorte van Jezus op een heel bijzondere

manier te laten beleven. Vooral de laatste maanden

wordt in en buiten de kerken hard gewerkt aan de

organisatie van ‘Berkum in vuur en vlam’, dat plaatsvindt

op zaterdag 19 december tussen 16.30 en 19.00 uur. Een

enorm karwei, maar volgens de leden van de werkgroep

Evangelisatie ook ‘een prachtige kans’ om velen bij het

Kerstevangelie te betrekken.

Kerken zetten Berkum

in vuur en vlam

Het idee voor de tocht kwam van Anja

Pierik van de Vrije Evangelisatie Zwolle

(VEZ), die in Berkum woont. Zij en haar

man Klaas werkten al twee jaar enthousiast

mee aan het Kerstevent op de

Veluwe, een ‘wandelend theater’ over

het leven van Jezus dat veel publiek

trekt. “Toen we na de tweede keer thuiskwamen”,

vertelt Anja, “zei ik tegen

mijn man, dat het weer heel prachtig en

indrukwekkend was geweest om mee te

spelen, maar dat we de tijd en energie

ook in ons eigen dorp konden steken

om daar het evangelie rondom de

geboorte van Jezus Christus op een laagdrempelige

manier te verkondigen.

Want dat is het doel van Berkum in vuur

en vlam. Hopelijk ervaren de bezoekers

voor Wie wij in vuur en vlam staan.”

Waxinelichtjes

De werkgroep Evangelisatie, een gezamenlijk

initiatief van de Emmaüskerk,

De Hoofdhof en de Ichthuskerk, omarmde

het idee van Anja. De drie kerken

verbinden hun naam aan de tocht, maar

krijgen ook medewerking van andere

organisaties in Berkum: de wijkvereniging,

de kinderboerderij en de scouting.

Deelnemers volgen een route over

de dijk, die begint bij ‘de inschrijving

door de Romeinse soldaten’ en eindigt

bij ‘de stal in Bethlehem’, de kinderboerderij.

Door middel van theaterstukjes worden

de onderdelen van het verhaal uitgebeeld,

afgewisseld met muziek, zang,

kerstgedichten en verhalen. De hele

route wordt gemarkeerd met honderden

waxinelichtjes in glazen potjes. Er is

warme chocolademelk en na afloop krijgen

de jongste kinderen een kleurplaat.

Bovendien ontvangen alle wandelaars

een uitnodiging om een kerstdienst bij

te wonen in de drie kerken van Berkum.

De organisatoren vinden het belangrijk

dat ook de bewoners van Berkumstede,

Frion en Philadelphia kunnen meedoen

aan de tocht, al dan niet in rolstoel.

Sinds de Startzondag is de werkgroep

Evangelisatie in de drie kerken bezig,

de gemeenteleden enthousiast te maken

voor de uitvoering van de Kerstlichtjestocht.

Zo moeten er vrijwilligers worden

geworven die de rollen spelen, bij voorkeur

twee voor elke rol zodat ze elkaar

kunnen afwisselen. Maar er zijn ook

mensen nodig die de kleding verzorgen,

op de avond van de tocht de route uitzetten,

tijdens de wandeling het verkeer

regelen, de kleurplaten en de uitnodigingen

uitdelen en ga zo maar door. Ook

sponsors, die het evenement financieel

willen steunen, zijn van harte welkom.

Het minste wat gemeenteleden kunnen

doen, is glazen (groente)potten inleveren

in de kerken. Om de hele route

sfeervol te verlichten zijn zo’n vijftienhonderd

tot tweeduizend potten nodig!

Inmiddels is de aanmelding op gang

gekomen en gaat de werkgroep

Evangelisatie er vanuit dat Berkum op

19 december echt in vuur en vlam wordt

gezet. Actuele informatie, bijvoorbeeld

over de kaartverkoop, komt in De Berkumer

en de kerkbladen.

Welkomstdoos

De Kerstlichtjestocht is een nieuwe

activiteit van de werkgroep, die eind

november 2007 voor het eerst bij elkaar

kwam. Ingrid Blotenburg vertegenwoordigt

in de groep de Emmaüskerk, Arie

van der Zwan en Lily Burggraaff

De Hoofdhof, Ake Sikkema de Ichthuskerk

en Anja Pierik de VEZ. “We zijn

begonnen met het samenstellen van een

welkomstdoos voor nieuwe inwoners

van Berkum. Naast een boekje met het

Evangelie van Johannes, een magazine

van Prediker, een aantal kinderkaarten

met tekst en twee kaarsjes, bevat de

doos informatie over elk van de drie

kerken”, memoreert Ingrid Blotenburg.

“Het plan om daarmee te beginnen is

ontstaan in de Ichthuskerk en door de

andere kerken overgenomen. We betrekken

gemeenteleden bij de verspreiding.”

Tot nu toe zijn er 26 dozen uitgereikt

aan nieuwe bewoners. Vaak ontstond er

op een ontspannen manier een begin

van een gesprek over het geloof.

Verder organiseert de werkgroep met

wisselend succes workshops; vooral het

maken van een paas-voorjaarskrans was

populair. Op dit moment vraagt de organisatie

van de Kerstlichtjestocht alle

aandacht, maar toch staat er ook nog

een workshop bloemschikken op het

programma: een herfststuk ‘op weg

naar de winter’. Deze wordt gehouden

op woensdag 28 oktober van 9.30 tot

11.30 uur (vanaf 9.15 uur koffie) in de

Emmaüskerk. De kosten zijn € 10.- per

persoon, inclusief materialen en koffie

met wat lekkers.

Voor informatie en/of opgave: Gerda

Dekker tel. (0529) 427 472 of Ingrid

Blotenburg tel. (038) 454 47 19


“Kerkdienst is kloppend hart gemeentewerk”

Ds. Andries den Besten deed op zondag 23 augustus intrede

in de Jeruzalemkerk. Gaandeweg stelde hem een

aantal vragen.

Wat waren je belangrijkste

overwegingen om het

beroep aan te nemen?

“De advertentie in Kerkinformatie

sprak mij aan,

maar ook het to the point

beleidsplan, dat ik las op

internet. Geen wollig verhaal,

maar een duidelijk

plan. Ik houd daarvan.

Voor ik mijn sollicitatiebrief

schreef ben ik

gewoon op een zondag

naar Zwolle gereden om de sfeer te proeven tijdens een dienst.

Er werd mij heel gastvrij bij de ingang een liturgie aangeboden.

Heel belangrijk voor nieuwkomers. Ook de dienst,

waarin Iemke voorging, sprak mij aan. Ik dacht: hier wil

ik best graag werken. Op mijn brief werd ik uitgenodigd

voor een nadere kennismaking, die in goede sfeer verliep.

Op 1 maart mocht ik hier een dienst leiden; voor mij een

fijne ervaring. Hier wilde ik vaker voorgaan. Ik heb de

Jeruzalemkerkgemeente leren kennen als een hechte

geloofsgemeenschap waarvan ik graag deel wil uitmaken.”

Kun je (en wil je) een vergelijking maken tussen de

Jeruzalemkerk en de gemeente in Nijkerk?

“Wijkgemeente De Fontein is een grote gemeente in een

kleine stad en de Jeruzalemkerkgemeente een kleine gemeente

in een grotere stad. De Fontein is een gastvrije, orthodoxe

gemeente met veel jeugd en jonge gezinnen, een grote

kerkenraad, veel kringwerk, catechese en jeugdwerk, veel

Stabat Mater in De Open Kring

Daar stond ze,

de diepbedroefde moeder...

Het Stabat Mater is een Middeleeuwse

passietekst, die tot vandaag toe steeds

weer op muziek wordt gezet.

Op de Engelstalige website

www.stabatmater.info worden onder

andere ruim vierhonderd(!) componisten

genoemd die ooit een Stabat Mater

Samen groeien

Onder het motto ‘Samen groeien’ komen

vrouwen uit verschillende kerkgenootschappen

eens in de veertien dagen bij

elkaar om de Bijbel te bestuderen,

gecomponeerd hebben. Ook Nederlandse

vertalingen zijn daar te vinden.

Op maandag 2 november kan men in

De Open Kring (Stadshagen) een avond

naar muziek luisteren. Het gaat deze

avond vooral om de eerste drie regels

van de tekst. Dat is de tekst waarin de

moeder bezongen wordt die terzijde van

het kruis stond in machteloze tranen

terwijl de zoon daar maar hing. Zij wordt

beschouwd als een toonbeeld van zorg.

Daar zullen we het over hebben met

elkaar. Dat moet onze oren spitsen,

zodat we des te beter kunnen luisteren.

Er is heel veel keus: Arvo Pärt, Franz

samen te zingen en zo te groeien in hun

persoonlijk geloof. Deze bijeenkomsten

zijn meestal op een ochtend of avond bij

een van de vrouwen thuis. Wanneer de

groep groter wordt dan twaalf deelnemers,

wordt in overleg gesplitst.

kerkgangers. De Jeruzalemkerk is in mijn beleving wat

minder orthodox, maar wel een vrolijke en gastvrije gemeente

met zeer betrokken mensen. In wijkgemeente De Fontein

is het avondmaal niet open voor kinderen en zijn de ambten

tot op heden niet open voor vrouwen en vindt geen zegening

plaats van twee mensen van hetzelfde geslacht.

De Jeruzalemkerkgemeente heeft deze drie zaken wel en

dat vind ik positief.”

Wat zie je als de belangrijkste taak van een wijkpredikant?

“Die zie ik in eredienst en pastoraat. De kerkdienst is het

kloppend hart van het gemeentewerk. In het pastoraat is er

aandacht voor de enkeling. Jezus had oog en hart voor de

menigte en voor de enkeling. Dat mag je als wijkpredikant

in navolging van Hem ook hebben. Vorming en toerusting

spreken me ook aan. Daarin vind ik belangrijk dat ieder

gemeentelid zijn of haar plekje heeft. Elk gemeentelid heeft

gaven ontvangen, waarmee hij/zij God en de gemeente

kan dienen.

Ik denk dat je als predikant een soort coach bent, die erop let

dat ieder op de goede plek staat in het veld waar de topsport

van geloven beoefend wordt. Dat moet je samen doen en daarin

heb je als predikanten ook een stimulerende taak.”

Hoe heb je de intrededienst beleefd?

“Als een feest! Voor mij betekent de intrededienst een doorstart

in mijn werk als predikant na een tijdje aan de kant te

hebben gestaan. Ik mag aan de slag in een leuke gemeente in

één van de oudste wijken van de stad Zwolle. De wijze waarop

mijn naaste collega ds. Iemke Epema de dienst van bevestiging

leidde, zorgde voor een belangrijk deel van de feestvreugde.

De toespraken en de contacten met gemeenteleden

via een handdruk na de dienst voelden voor mij als een warm

welkom. Ook de aanwezigheid van familieleden, vrienden en

Zwolse collega’s heb ik zeer op prijs gesteld.”

Liszt, Gioacchino Rossini, Pietro

Antonio Fiocco, Giuseppe Verdi,

Allessandro Scarlatti, Francis Poulenc,

Giovanni Battista Pergolesi, Théodore

Dubois, Joseph Haydn, Antonio Vivaldi,

enzovoort. Wybe Dijk (theoloog, wonend

te Harderwijk) praat het geheel theologisch

aan elkaar. De bijeenkomst

begint om 20.00 uur.

Voor wie nog meer wil horen: op woensdag

18 november voeren het toonkunstkoor

Caecilia en het Orkest van het

Oosten in de Dominicanenkerk het

Stabat Mater van Rossini en het

Te Deum van Dvorák uit.

Wie interesse heeft en/of behoefte aan

meer informatie kan bellen met Jeanet

Jansen, tel. (038) 466 07 34 of mailen:

jansen.jeanet@gmail.com.

5


6

DIACONAAL

Sociaal arm

In ons land komen mensen uiterst zelden om van de honger, maar

worden velen bedreigd in hun sociale bestaan. Met weinig geld

kom je nog wel aan eten en drinken, maar activiteiten die geld

kosten vallen af. Zo ontstaat sociale armoede: mensen kunnen

niet meedoen omdat zij niet voldoen aan de verwachtingen die

de samenleving heeft over geld verdienen en uitgeven.

De aandacht en de zorg hiervoor hoort tot het hart van kerk en

geloof. Volgens Jezus Christus hebben wij de armen altijd bij ons.

Kunst en diaconaat

Kunstdiaconaat is geen nep. Het is diaconaat dat mensen met

elkaar in verbinding brengt rond kunst en cultuur. Niet alleen om

sociale armoede te verminderen, maar ook om nieuwe wegen te

zoeken voor het naar voren brengen van barmhartigheid en

gerechtigheid in onze stad, in het licht van het evangelie.

Diaken Hans van der Steeg achter de microfoon

tijdens een presentatie.

Zwolle armoedevrij

In Zwolle moeten 4500 huishoudens vaak jarenlang leven van een

inkomen rond het sociaal minimum. In totaal groeien er 2215

kinderen op in een huishouden met een laag inkomen. Velen

van hen verkeren in een situatie van armoede. Ze ontberen de

middelen en mogelijkheden om mee te doen in de samenleving.

Dat is niet alleen hun persoonlijke probleem. Armoede gaat

Diaconaat onder dak

In oktober vindt diaconaal predikant Lútzen Miedema gaandeweg

onderdak in de Oosterkerk. Hier houdt hij spreekuur

(op afspraak via Wim van Ree, (038) 421 75 96 of via 06

231 219 05). Hier kan ook post voor hem naartoe. Er wordt

tevens een bescheiden diaconale documentatie opgebouwd.

Daarnaast gaat de Oosterkerk ruimte bieden aan nieuwe

migrantenkerken in Zwolle, waarmee de diaconie contact

opbouwt. Deze kerken kampen vaak met ruimtegebrek voor

catechesegroepen, diaconaal werk en vergaderingen.

Met haar dubbele gastvrijheid geeft de Oosterkerkgemeente

een belangrijke impuls aan het diaconaat in de stad.

Op 25 november wordt in deze kerk een diaconale toerustingsavond

gehouden.

Niet om hen met onze zorg te verstikken, wel om ruimte te

bieden voor hun verhaal, bereid om je daardoor te laten raken.

Contact over en weer vermindert sociale armoede. Bij mensen

met weinig geld en ook bij mensen met te weinig tijd voor

sociaal contact. Bij sociale armoede is de diaconaal bewuste

kerk van levensbelang.

Lútzen Miedema, diaconaal predikant

De centrale figuur bij de ontmoeting tussen diaconaat en kunst is

Hans van der Steeg. Hij is secretaris van de diaconie, was directeur

van een basisschool in Zwolle en actief in de kleinkunst.

Vanuit zijn contacten met kunstenaars zoekt hij de komende

jaren naar mogelijkheden om de kern van het diaconaat - barmhartigheid

en gerechtigheid - zichtbaar te maken in stad en kerk.

Het grote voorbeeld vormen de panelen over de werken van

barmhartigheid van de Meester van Alkmaar. Oorspronkelijk

hingen de panelen in de Grote Kerk in Alkmaar. Die was elke

dag open voor gebed en ontmoeting. Er werden wellicht ook

zaken gedaan. De panelen stelden iedere bezoeker de vraag van

de Heer: wat heb jij voor Mij gedaan? De panelen stelden het

diaconaat present in stad en kerk. Dat wil de diaconie navolgen.

Als eerste project is in september in het kader van het Roots-

Reli-Ragefestival een ‘Michaëlsnacht’ gehouden, met als thema:

‘Wat beweegt de mens?’ Ruud Knier droeg hierover gedichten

voor, omspeeld door muziek van Toon Hagen en vele anderen.

En het antwoord op deze vraag? Dat werd gevonden in Psalm 42.

iedereen in de stad aan, aldus het ‘armoedepact’ dat in september

is gesloten tussen overheid, maatschappelijke organisaties, diaconieën

etc. in Zwolle. Met dit pact geven zij aan dat zij de handen

ineenslaan bij het streven dat iedereen ten volle meetelt

en meedoet.

Daarvoor zijn concrete stappen afgesproken. Eén van die stappen

is dat armoede wordt aangepakt in directe samenspraak en

samenwerking met betrokkenen en hun vertegenwoordigers,

zoals de door mensen met uitkeringservaring gevormde

Adoptiegroep waarbij de diaconie is betrokken.

Een andere stap is dat er niet alleen aandacht is voor wat fout

gaat. Er wordt vooral aangesloten bij de veerkracht van mensen,

bij hun capaciteiten en mogelijkheden.

Verder gaan de instanties samenwerken vanuit uitvoerende

werkers: beroepskrachten en vrijwilligers, die de leefwereld

van minima kennen en door hen vertrouwd worden.

Mensen met problematische schulden kunnen voortaan gemakkelijker

terecht bij hulpverleners. Agressieve reclame om geld

te lenen wordt tegengegaan. Het onderwijs besteedt extra aandacht

aan kinderen in huishoudens met een laag inkomen.

Het is een lange weg. Maar de bereidheid om de handen

ineen te slaan geeft hoop.


Om binnen drie jaar een begroting te hebben waarin uitgaven en inkomsten

met elkaar in evenwicht zijn, heeft de Algemene Kerkenraad van de Protestantse

Gemeente Zwolle de afgelopen twee maanden intensief gesproken over

maatregelen om de kosten drastisch te verlagen. Voorgesteld is om drie kerkgebouwen,

inclusief grond, te verkopen of in erfpacht te geven: de Jeruzalemkerk,

de Emmaüskerk en een van de twee kerken in de Aa-landen. Voorstel is

ook, te zoeken naar een andere ruimte voor de activiteiten van de Grote Kerkgemeente

die nu in het Refter plaats vinden. Als die er is, kan ook het Refter

worden verkocht. Daarnaast wordt gestreefd naar een frequenter verhuur van

de Grote Kerk voor niet-kerkelijke activiteiten.Voordat deze besluiten in uitvoering

kunnen worden genomen, wordt eerst met de betrokken wijkkerkenraden

overlegd. Doel daarvan is te kijken hoe een en ander kan worden uitgevoerd.

In 2012 moet het huishoudboekje op orde zijn. Als de voorstellen

worden overgenomen zal de Emmaüskerkgemeente in Berkum op zoek gaan

naar vervangende ruimte voor haar kerkdiensten. De wijkgemeenten van

Tegelijk met de gemeenteleden van de PGZ

de Jeruzalemkerk, de Hoeksteen en de Oosterkerkgemeente zullen dan kregen ook de media te horen welke voor-

onderzoeken welke samenwerking zij kunnen ontwikkelen. Gezamenlijk gestelde maatregelen de AK op 28 septem-

kunnen zij een nieuwe gemeente vormen in het midden van de stad en ber zou bespreken. Onder andere De Sten-

bouwen aan een kerk die perspectief heeft en waar met velen gekerkt, tor besteedde er uitvoerig en op evenwich-

geleefd, en geloofd kan worden.

tige wijze aandacht aan.

Kernactiviteiten wijkgemeenten

moeten doorgaan

Op termijn zullen wijkgrenzen worden

gewijzigd, ter afsluiting van het proces

waarin verschillende wijkgemeenten

steeds intensiever met elkaar zijn gaan

samenwerken. De bedoeling is wijkgrenzen

zo te plaatsen dat er aan de

betrokken wijk voldoende formatie kan

worden toegerekend voor bijvoorbeeld

de pastorale zorg en voorgaan in diensten.

Een wijkgemeente moet haar

kernactiviteiten goed kunnen uitvoeren.

Toekomstige vacatures op het Kerkelijk

Bureau worden alleen vervuld als dat

voor de dienstverlening noodzakelijk

is en tevens wordt de verspreiding van

Gaandeweg goedkoper, door daarvoor

vrijwilligers in te zetten.

Uitgangspunten

In de weken die voorafgingen aan de

besluitvormende vergadering, bracht de

AK de leden van de PGZ-gemeenten op

de hoogte van de voorgenomen bezuinigingen.

Op zondag 6 september kregen

de kerkgangers in alle wijkgemeenten

een brief uitgereikt. Daarin legden

de voorzitters van de AK en het College

van Kerkrentmeesters nog eens uit waarom

de kostenverlaging noodzakelijk is.

De uitgangspunten die aan de besluiten

ten grondslag liggen, hadden zij ook

in het juninummer van Gaandeweg

(pagina 19) uitvoerig toegelicht.

Belangrijk is dat ‘brood’ voor ‘stenen’

gaat, dat wil zeggen dat er bewust is

gekozen voor het terugbrengen van het

aantal gebouwen en niet van de formatie

aan predikanten.

Naast het terugdringen van de kosten

zet de PGZ ook een actie op om de bijdragen

van de leden te verhogen, onder

de naam ‘Verbreden en verdiepen’.

In het kader van de actie Kerkbalans

worden groepen gemeenteleden gericht

benaderd. De verwachting is dat hierdoor

meer mensen gaan bijdragen én dat de

bijdragen groter worden.

Hard aangekomen

De voorgenomen besluiten waren geen

complete verrassing, maar kwamen in

de wijkgemeenten voor wie ze het

ingrijpendst zijn, wel hard aan.

Zij werden een week eerder door hun

wijkkerkenraad geïnformeerd en konden

toen direct reageren. Aan de noodzaak

bezuinigingen door te voeren twijfelt

niemand; met een jaarlijks tekort van

€ 200.000,- zou de PGZ binnen zeven

jaar door al haar reserves heen zijn.

Over de vraag of er geen alternatieven

zijn voor de verkoop van kerken en het

overhevelen van gemeenteleden werd

wel gediscussieerd.

Hoeveel pijn het afscheid van een eigen

kerkruimte en de overgang van een wijkgemeente

naar een andere wijk kost,

weet een aantal gemeenteleden al uit

ervaring. In 1998 ging de hervormde

Wijkgemeente 5 van Kerkzaal Sophia

BRROOD VOOR STENEN Algemene Kerkenraad staat voor ingrijpende maatregelen

naar de Oosterkerk en een paar jaar geleden

werd de Scheppingskerk in Holtenbroek

gesloten. De gemeente die daar

haar domicilie had, waaierde uit over

Zwolle.

Reacties en vragen

Ook de AK realiseert zich terdege dat de

veranderingen veel teweeg zullen brengen

en stelt gemeenteleden die reacties

willen geven of vragen hebben, daartoe

in de gelegenheid. “We stellen het zeer

op prijs wanneer u dat doet (op schrift

of per mail) in de richting van de voorzitters

van de Algemene Kerkenraad en

het College van Kerkrentmeesters van de

Protestantse Gemeente Zwolle, respectievelijk

G.G. Callenbach en G.J. Timmerman.

Dat kan via het Kerkelijk

Bureau, Molenweg 241 te Zwolle, dan

wel via e-mail bij kerkrentmeesters@

pknzwolle.nl. U kunt natuurlijk ook

reageren via uw eigen wijkkerkenraad.”

Aldus de brief aan de kerkgangers.

In de rubriek Desgevraagd, op de

pagina’s 12 en 13 van deze Gaandeweg,

beantwoordt Gégé Callenbach, voorzitter

van de AK, een aantal vragen.

Ook in het volgende nummer van

Gaandeweg, dat medio december verschijnt,

willen we aandacht besteden

aan de reacties en emoties die de nu

genomen besluiten hebben losgemaakt.

En wat zij mogelijk betekenen voor de

toekomst van de PGZ.

7


8

AANDACHT VOOR Op

Commissie Grote Kerk

zondag 25 oktober klinkt in de Cantateviering in de Grote of St. Michaëlskerk:

“Schmücke dich, o liebe Seele”, in oktober 1724 door Bach gecomponeerd.

In deze cantate horen we op een haast vrolijke manier Gods uitnodiging om deel

te nemen aan het Avondmaal. Immers, “dein Heiland klopft”. In de instrumentale

begeleiding van de zang klinkt de vreugde door: het is een feest om aan deze

maaltijd deel te nemen.

Michaëlsvieringen op 8 november en 13 december

Veel mensen denken bij ‘crisis’, ‘kritiek’ en ‘kritisch’ aan iets negatiefs. Kritiek is

gezeur en wij hebben een hekel aan gezeur. Maar deze woorden komen van het

Griekse ‘krino’, wat ’onderscheid maken’ betekent. En dat is van levensbelang!

Crisismomenten zijn de groeimomenten in je levensverhaal, voor individuele

mensen en voor de wereld. Het jaarthema is dus niet negatief, maar bedoeld om

te ontdekken hoe God bij ons en de wereld betrokken is.

Ook Bijbelverhalen gaan bijna altijd over crisissituaties, die verhalen lezen we in

de Michaëlsvieringen, waarbij telkens een ander soort crisis aan de beurt komt.

In de viering van 8 november spreken we over relatiecrisis, met Genesis 4 als

Bijbelgedeelte. Op 13 december gaat het over identiteitscrisis aan de hand van

Genesis 32. De vieringen beginnen om 16.30 uur.

Denk eens aan de Grote Kerk

De Grote- of St. Michaëlskerk aan de Grote Markt is ieder jaar van mei tot en met

oktober open voor bezichtiging. Bezoekers kunnen dan kaarten, kaarsen en dergelijke

kopen en ze snuffelen graag in de bakken met tweedehands boeken, grammofoonplaten

en cd’s. Activiteiten die de Grote Kerk welkome ‘neveninkomsten’

opleveren.

Coördinator Lub Dam laat weten dat de voorraad aan tweedehands artikelen voor

het seizoen 2010 aanvulling behoeft. De verkoop is gestegen in de afgelopen maanden

en er is voor een ruimere opstelling van de boekentafels gekozen. Zie de foto.

Wie overtollige boeken, cd’s, dvd’s en grammofoonplaten heeft, wordt dan ook

van harte uitgenodigd ‘te denken aan de Grote Kerk’.

De spullen kunnen worden aangemeld bij de coördinator, tel. (038) 453 59 13,

of afgegeven bij de kerk. De openingstijden zijn: dinsdag tot en met vrijdag

11.00-16.30 uur, zaterdag 13.30-16.30 uur.

Bonhoeffer ter sprake

Op woensdag 28 oktober stelt Siebren van der Zee ‘Bonhoeffer ter sprake’

in De Hoeksteen. De bijeenkomst begint om 19.45 uur.

Van der Zee over zijn keuze: “Ik heb geaarzeld om een avond stil te staan bij

deze ‘oorlogstheoloog’, zoals iemand hem noemde, want zijn naam klinkt niet

meteen zo bekend. Maar Bonhoeffer (in april 1945 door Hitler nog terechtgesteld)

bleef maar in me rondzingen. Ik ben geen kenner, maar wat mij betreft

snijdt hij thema’s aan (over beelden van God, over aards geloven), die mij in

elk geval nog steeds inspireren. En dus waag ik het toch maar. Behalve zijn

leven en werk komen typerende uitspraken aan de orde.”

Bibliodrama en film

in De Hoeksteen

‘Verbindende verhalen’ is het jaarthema van

De Hoeksteen. Onze geloofstraditie wordt

gedragen door verhalen. Verhalen die zijn

overgedragen van geslacht op geslacht en die

onderdeel kunnen zijn van ons eigen levensverhaal.

Op heel verschillende manieren

gaan wij met die Bijbelse verhalen om.

Op 8 december komen Bijbelse verhalen in

De Hoeksteen op een bijzondere manier tot

leven. Ds. Wim Hortensius, predikant in de

Oosterkerk, is getraind in bibliodrama.

Dat is een methode waarin je je inleeft in

een Bijbelverhaal en vervolgens een personage

speelt. Dan maak je je vanuit een

nieuw perspectief het verhaal eigen.

De avond begint 19.30 uur.

Opgave kan via de lijsten die in De Hoeksteen

liggen, of door te mailen naar:

margojonker@kpnplanet.nl.

Filmavond

Ook de jaarlijkse filmavond in De Hoeksteen

sluit aan bij het jaarthema. Op woensdag

25 november vanaf 19.30 uur wordt de

film ‘L’heure d’été’ bekeken. Een sfeervol

familiedrama waarin de kinderen de erfenis

van hun overleden moeder verdelen. Hoe

gehecht zijn we aan objecten waar herinneringen

aan kleven? En gaat het om het

object of de herinnering? Verbindende herinneringen?

Verbindende verhalen?

Goed spel van onder anderen Juliette

Binoche, die afgelopen jaar ook in

De Hoeksteen te zien was in ‘Chocolat’.

Lodewijk Kruithof leidt een korte nabespreking

van de film.

Gesprekken

over geloven

Over geloven, modern geloven en twijfel

heeft Jan Offringa een boek geschreven:

‘Geloven na een gezonde geloofscrisis’.

In dit boek wordt een moderne manier van

geloven verkend die twijfel integreert. Hoe

komen in deze benadering God en Jezus ter

sprake? Hoe wordt daarin gekeken naar de

Bijbel, Paulus en Pasen?

Dit boek en deze thema’s zijn onderwerp van

gesprek op twee avonden in De Hoeksteen:

17 november en 1 december, van 20.00

tot 21.30 uur.

Voor informatie en opgave:

Lieke van Houte, tel (038) 426 50 21,

e-mail: lieke@van-houte.nl


Stinskerk zendt

gezin De Goeijen uit

In de ochtenddienst van 23 augustus in

de Stinskerk werd ds. Gert de Goeijen

bevestigd als predikant met een bijzondere

opdracht van de Protestantse Kerk

in Nederland. De Stinskerkgemeente

zond het gezin De Goeijen uit als zendingswerkers

naar Rantepao op Sulawesi

in Indonesië, waar zij werken

namens de Gereformeerde

Zendingsbond (GZB).

Begin september is het gezin De Goeijen

vertrokken naar het eiland Java.

Ze verbleven eerst in Jakarta en reisden

enkele weken later door naar Yogjakarta.

Hier volgen ze enkele maanden taalstudie

en zal ook hun vierde kindje geboren

worden. In januari hopen ze te vertrekken

naar Rantepao, waar ze ruim

zes jaar zullen wonen.

Via diverse wegen houden ds. De Goeijen

en zijn gezin contact met Nederland.

Er is een Thuisfrontcommissie opgericht

die ondersteuning biedt aan het gezin en

betrokkenheid in de gemeente stimuleert.

Ongeveer vier keer per jaar verschijnt

de rondzendbrief ‘Warta berita

yang baik’ (oftewel ‘het Goeije(n)

nieuws’). Informatie hierover is te

vinden op de eigen website van familie

De Goeijen (www.wartatoraja.nl).

Via deze website is ook het weblog

Het gezin De Goeijen krijgt in

de uitzendingsdienst zegenend

de handen opgelegd door ds. E.

van ’t Slot (predikant Stinskerk),

ds. W. Poldervaart (regiocoördinator

Azië bij de GZB), ds. D.H.

Iswanto (voorzitter van de synode

van de Gereja Kristen Jawa

Tengah-Utara (Indonesië)) en

ds. H.F. Klok (voorzitter GZB).

te lezen dat zij bijhouden. Zo is over hun

eerste dagen in Jakarta te lezen dat ook

de kinderen zeer geïnteresseerd zijn in

hun nieuwe omgeving. “Ze kletsen dan

honderduit. Vaak kopen we onderweg

iets te drinken en dan proberen de kinderen

ook te groeten. Timon vindt dat

geweldig: hij groet iedereen al naar het

gelang van de dag met ‘Selamat pagi’

(goedemorgen) of ‘Selamat siang’ (goedemiddag)

of ‘Selamat malam’ (goedenavond).

Veel mensen willen hem aanraken,

vooral omdat hij zo lekker blond is.

Joas zwaait vanuit zijn kinderwagen,

rechtopzittend, naar iedereen. Het lijkt

zo wel een pausmobiel. Naomi stelt

allerlei vragen en je kunt merken dat zij

een denkertje is en veel bezig is met het

verwerken van alle veranderingen.”

Ouderenmiddag met Ton ten Hove

De 72-plussers uit vier wijkgemeenten,

de Oosterkerk, de Jeruzalemkerk,

De Hoeksteen en De Open Kring, zijn

door hun wijkdiaconieën uitgenodigd

voor de ouderenmiddag op zaterdag

14 november. De bekende Zwolse

weerman Ton ten Hove zal diverse

aspecten van het weer toelichten, verder

is er een optreden van het Swoll-trio

met vrolijke muziek.

Geloofsopvoeding

in Oosterkerk

In de Oosterkerk zijn twee bijeenkomsten over

kinderen en ‘voorgaan’ in het geloof. Op dinsdag

3 november (20.00 uur) gaat het over rituelen

onder leiding van ds. Harm Bousema

(dshbousema@oosterkerk.nl).

De tweede bijeenkomst (in het voorjaar) gaat

over kinderbijbels onder leiding van ds. Wim

Hortensius (dswhortensius@oosterkerk.nl).

Ouders die hun kind (hebben) laten dopen en

andere geïnteresseerden zijn welkom.

Hemels Gelag

Onder de titel ‘het Hemels Gelag’ vinden in de

Oosterkerk maandelijks speciale vieringen

plaats voor 16- tot 25-jarigen. De sfeer is ongedwongen

en er is ruimte voor gesprek, verdieping,

samen wat drinken en eten, ontmoeting

en een moment van verstilling, kaarslicht

en gebed. De komende Hemels Gelag-vieringen

zijn op zondag 1 november en zondag

13 december en beginnen om 11.00 uur. Meer

weten? Bert van de Venis, tel. (038) 454 71 73.

Geloven in duurzaamheid

De schepping staat onder druk door ons toedoen.

Wat kunnen we doen? En kunnen de

Bijbel en de theologie een hoopvol perspectief

bieden? Hierover gaan de bijeenkomsten

‘Geloven in duurzaamheid’.

Op donderdag 29 oktober spreekt theoloog

drs. Hans Schravesande, voorzitter van Kerk

& Milieu, in de Jeruzalemkerk over hoe de

milieucrisis de theologie uitdaagt. Op donderdag

19 november is er een excursie naar de

Meanderhof, een milieuvriendelijk woonwijkje

in Stadshagen.

Op donderdag 17 december spreekt theoloog

dr. Greetje Witte-Rang in de Oosterkerk over

het verband tussen de milieucrisis en de verdeling

van de welvaart wereldwijd en de rol

van kerken en de theologie. Begin 2010 volgen

nog twee bijeenkomsten. Aanvang telkens

om 20.00 uur. De avonden kunnen afzonderlijk

worden bezocht. Info en opgave bij

Theo Brand, tel. 06 30 72 72 39 of

theobrand@kpnplanet.nl

Excursie naar Aduard

Ooit stond in Aduard één van de grootste

Cisterciënzerkloosters in Noordwest Europa.

Nu staat de ziekenzaal er nog, in gebruik als

kerk. Ook is er een museum, de St. Bernardushof.

Tot in de november loopt de expositie

Arbeit&Minne. Op zondag 15 november

maken we ’s middags vanuit de Oosterkerk een

tocht naar dit Groninger dorp. Info en opgave

bij ds. Harm Bousema, h.bousema@planet.nl;

tel. (038) 454 29 99.

9


10

REPORTAGE

Foto’s van een dienst voor Kerk en School in de Adventskerk, een paar jaar geleden.

Rechtsonder een werkstuk dat leerlingen van De Aquarel maakten voor een dienst in De Hoeksteen.

Een waardevolle traditie

Wanneer precies en in welke kerk ze zijn begonnen is niet meer te achterhalen. Wel zeker is, dat de

diensten die door kerken en scholen samen worden georganiseerd, in Zwolle al jaren een waardevolle

traditie vormen. Ook verscheidene wijkgemeenten van de PGZ werken samen met basisscholen in

hun omgeving, naast andere reformatorische en rooms-katholieke kerken. Een paar keer per jaar

resulteert die samenwerking in een kerkdienst, die op school wordt voorbereid in overleg met de

dienstdoende predikant.

Zowel het aantal scholen als het aantal kerken dat aan samenwerkingsprojecten meedoet, is in de loop

der jaren toegenomen. De diensten vinden tegenwoordig bovendien veelal op dezelfde datum plaats;

komende zondag 15 november komen weer heel veel kinderen, ouders en leerkrachten naar de kerk.

Dan zijn er in ieder geval diensten van Kerk en School in de Adventskerk, de Emmaüskerk, de

Jeruzalemkerk, De Open Kring en de Sionskerk.

In Zwolle zijn de protestants-christelijk basisscholen verenigd in de stichting Vivente. “Vorig jaar

deden in totaal elf Vivente-scholen aan de diensten voor Kerk en School mee”, vertelt Tabby

Hovenier. Zij is voor de derde keer contactpersoon namens alle scholen van Vivente, daarnaast

hebben scholen en kerken hun eigen contactpersonen.

De keus voor het thema van de dienst is deze keer op een nieuwe

manier tot stand gekomen. Tabby: “Tot nu toe namen we steeds

de godsdienstmethode van de scholen ‘Kind op maandag’ als uitgangspunt:

het Bijbelgedeelte dat in de week voor de dienst centraal

stond, diende als thema. Maar in de evaluatie van vorig jaar

constateerden we dat de verhalen uit Kind op Maandag volgens

het rooster in november vaak uit het Oude Testament komen en

ook nog regelmatig terugkomen. Toen is besloten het Bijbelboek

Psalmen centraal te stellen. Binnen het predikantenoverleg was

gesproken over een project van de Christelijke Gereformeerde

Kerk, waarin een aantal maanden verschillende psalmen zijn

behandeld. Dit gebeurde ook naar aanleiding van de cd van

kinderkoor De Bromvlieg over de Psalmen. Velen hadden de

wens daar meer mee te doen. Een kleine werkgroep maakt hier

een opzet voor, die we samen bespreken, ook met vertegenwoordigers

van de kerken.

De grote lijnen van de dienst, zoals het thema, liederen die worden

gezongen en wat er in het projectboekje komt, zijn van

tevoren bepaald, maar de kerken zijn vrij om keuzes te maken

en invulling te geven aan de dienst. Bij de invulling en uitvoering

van de dienst kunnen ook ouders worden betrokken.

In de week voorafgaand aan de kerkdienst werken de leerlingen

al met het thema. Tijdens de godsdienstlessen komen de

verhalen aan de orde, dit jaar zijn dat dus de Psalmen. De kinderen

werken uit het projectboekje en leren de bij het thema gekozen

liederen. Ze maken ook een ‘kerkenwerkje’, een kleurplaat

of een knutsel, of ze schrijven iets. Het resultaat wordt opgehangen

in de kerk waar de kinderen de dienst meemaken. En na de

dienst wordt er vaak nog over nagepraat op school.”

Ouders

De ouders ontvangen een brief, waarin wordt uitgelegd waar de

kinderen mee bezig zijn en waarin ze worden uitgenodigd samen

met hun kinderen naar een van de kerken te gaan. “De betrokkenheid

van ouders varieert per school, mede door de wijk waarin de

school staat”, zegt Tabby. “Het percentage kerkgaande kinderen

en ouders is echt heel verschillend. Toch kiezen al deze mensen

voor een christelijke school. Als protestants-christelijke school

hebben we zeker een taak in de geloofsopvoeding, maar die zou

eigenlijk aanvullend moeten zijn op de geloofsopvoeding thuis,


vind ik. Amerikaans onderzoek heeft aangetoond dat het nog

altijd de moeder is, die de meeste invloed heeft gehad op de

keuze van een volwassene als het om het geloof gaat. Op school

vindt natuurlijk kennisoverdracht plaats, de verhalen en liederen,

de vieringen rondom bijvoorbeeld Kerst en Pasen. Maar ik denk

dat het voorleven en laten zien wat geloven inhoudt en voor mij

betekent in mijn dagelijks leven, minstens zo belangrijk is.

We mogen Gods liefde in de praktijk brengen. Als je als school

ergens voor staat mag je dat uitdragen.”

Binnen de Vivente-scholen wordt op dit moment intensief van

gedachten gewisseld over de eigen identiteit. Leerkrachten, teams

en scholen bezinnen zich op wat die identiteit voor hen betekent

en hoe zij daar invulling aan willen geven.

De christelijke levensovertuiging is uitgangspunt, maar in de

godsdienstmethode worden ook andere godsdiensten behandeld.

“Afhankelijk van de schoolpopulatie kun je aansluiten bij de

ervaring van de kinderen zelf ”, verklaart Tabby. “Als kinderen

trakteren vanwege het Suikerfeest bijvoorbeeld, kun je ze heel

goed laten vertellen wat daar de betekenis van is en waarom

ze dat doen.”

Aa-landen

Een van de Vivente-scholen is De Aquarel in de Aa-landen. Ook

daar komen andere godsdiensten ter sprake. “De school gaat uit

van een aantal belangrijke kernwaarden, zoals respect en vertrouwen.

Maar ook de kerndoelen verplichten ons aandacht te besteden

aan andere levensovertuigingen, net als aan verschillen in

geloofsopvatting onder de mensen uit protestantse kerken.

Maar we nemen daarbij altijd de Bijbel als leidraad”, laten de

leerkrachten van De Aquarel in een gezamenlijke reactie weten.

Zij bereiden twee keer per jaar een dienst van Kerk, School en

Gezin voor, die sinds twee jaar afwisselend in De Hoeksteen en

de Sionskerk wordt gehouden. Op 15 november is de dienst in de

Sionskerk. Ds. H. Evers gaat er in voor en ook hier vormen de

Psalmen het thema. “De predikant heeft een leidende rol, maar zij

stemt af met de leerkrachten. De predikanten van de Sionskerk en

De Hoeksteen hebben hun eigen insteek met betrekking tot een

thema, maar de leerlingen hebben altijd een rol in de dienst.”

Aldus leerkracht Aukje van der Wal, die dit jaar contactpersoon

is namens de school.

De voorbereiding in de groepen op school bestaat uit het oefenen

van de liederen die in de dienst worden gezongen, eventueel het

instuderen van een gebed en het maken van tekeningen en andere

werkstukken die aansluiten bij het thema en die in de dienst worden

gebruikt.

Alle ouders worden geïnformeerd en uitgenodigd voor de dienst,

maar het is een beperkte groep die daadwerkelijk de dienst bijwoont.

Ook de leerkrachten van De Aquarel vinden dat de school

een taak heeft in de geloofsopvoeding. “Dat sluit aan bij onze

kernideologie. Wij ervaren dat ouders zich daartoe aangetrokken

voelen en mede daarom kiezen voor onze school.”

Column

Oktober 2040. Bestuursvoorzitter De Man van de Protestantse

Gemeente Zwolle geeft een persconferentie. Het nieuws: veertig

procent van de Zwollenaren is aangesloten bij zijn kerk. “We zijn

weer leider op de religieuze markt. Wie had dat kunnen denken!

Dertig jaar geleden zaten we nog in een forse dip. We moesten

drie kerkgebouwen sluiten. En daar bleef het toen niet bij.

Maar met onze nieuwe formule, een combinatie van geloof en

entertainment, tellen we inmiddels weer mee.”

Het is druk op de persconferentie. De Man, strak in het pak en

met een zonnebril op zijn voorhoofd, is populair en heeft een

netwerk in het Zwolse bedrijfsleven. “De kerk was vergeten dat

je moet aansluiten bij de onderbuik van mensen. De kerk moet

vertellen wat de mensen graag willen horen”, zo verkondigt

de gevierde bestuurder.

De brede weg is de weg van gemakzucht. De smalle weg leidt tot

groei dankzij het commerciële avontuur. Ondernemen en risico’s

durven nemen: dat is de weg die de kerk moet inslaan. Je moet

woekeren met je talenten. En niet de penning die je hebt gekregen

in de grond begraven. Sla de Bijbel er maar op na.

In elke Zwolse wijk staat een megakerk met bij de ingang een

restaurant, ballenbak en wat flipperkasten. Op diverse tijdstippen

kun je kiezen uit vier kerkzalen: evangelisch, confessioneel,

goedruchtig of vrijzinnig. En bij de uitgang heeft de collectezak

plaatsgemaakt voor kassa’s. De mensen willen immers kunnen

pinnen voor de gehaalde boodschappen.

En de activiteiten van de diaconie zoals de opvang van dak- en

thuislozen? Dat is allemaal weggesaneerd. “Onbegrijpelijk dat we

niet eerder inzagen dat dit geen geld en groei oplevert. Bovendien

zijn Humanitas en de vrijzinnige moslims ook al diaconaal bezig.

Ze richten zich nu zelfs op ongedocumenteerde vluchtelingen en

duurzaamheid. Het moet niet gekker worden. Je snapt niet dat

ze er brood in zien”, aldus De Man.

“Er brood in zien”, herhaalt een journaliste tijdens de persconferentie.

“Wat heeft dat te maken met het brood dat regelmatig in

de kerk gebroken wordt?” De Man valt stil en kijkt peinzend voor

zich uit. “U bent echt zo’n vrouw die het erom doet. Gun ons toch

ons feestje. We zijn na jaren weer de grootste kerk van Zwolle.

En daar gaat het toch om vandaag?”

Theo Brand

Waar zie je

brood in?

De schrijver van deze column behoort tot een team van columnisten,

door de redactie van Gaandeweg gevraagd de (eenzame) taak van

Menno van Oel over te nemen. In het volgende nummer weer een ander

gezicht en een andere kijk op de zaak.

11


12

DESGEVRAAGD

Het is de bedoeling eind 2012 een sluitende begroting te kunnen

aanbieden. Is er een tijdpad uitgezet voor de uitvoering van de

voorgestelde maatregelen?

GC: “Duidelijk is nu dat we gebouwen kunnen gaan afstoten.

Maar voor we daarmee de markt opgaan zijn gesprekken met de

wijkkerkenraden nodig. Hoe kunnen zij de besluiten helpen invullen?

Dat kan op verschillende manieren. Zo betekent dat voor de

wijkgemeenten van de Hoeksteen en de Emmaüskerk niet zozeer

zoeken naar onderdak, maar nog eerder naar wijken waarmee ze

willen en kunnen samenwerken. Die samenwerking kan praktisch

zijn: wijkgemeenten hebben samen één kerkgebouw dat voor

beide als wijkkerk geldt, maar ook inhoudelijk, bijvoorbeeld op

het gebied van jeugdwerk, vorming en toerusting. Uiteindelijk

kan samenwerking overgaan in samengaan; wijken hebben dan

hetzelfde pastorale team van kerkelijk werkers en predikanten.

Dan kan het verstandig zijn de wijkgrenzen tussen beide op te

heffen en samen één nieuwe wijkgemeente te vormen. Dit proces

kan jaren vergen. Maar vanaf het moment dat ze dezelfde kerk

als wijkkerk hebben, is het voor de AK noodzakelijke resultaat

al behaald. Het tijdpad zal per gebouw verschillen. De Molenhof

heeft al eerder interesse getoond in de Jeruzalemkerk en de grond

daarvan. De wijkgemeente is al bijna twee jaar in gesprek met

de Molenhof over praktische en inhoudelijke samenwerking op

de gebieden wonen, zorg en welzijn.

Voordat de verkoop van het Refter aan de orde kan zijn, moet

goed worden overlegd met de wijkkerkenraad van de Grote Kerk.

Daarmee hebben de kerkvoogden van de toenmalige Hervormde

Gemeente in 1998 een convenant gesloten. Dat was nadat de

wijkgemeente eerst de Broerenkerk had moeten verlaten en

vervolgens de Bethlehemsekerk. Zij heeft recht op passende

ruimten voor haar doordeweekse en zondagse activiteiten.

Omdat het Refter monumentale betekenis heeft, is al vastgelegd

dat het eerste overleg over verkoop plaats moet vinden met de

De voorgestelde maatregelen

tot bezuiniging die de Algemene

Kerkenraad de afgelopen

tijd heeft besproken, roepen

veel vragen op. Dat bleek al

in de weken, waarin de AK

aan de gemeenteleden en de

media informatie verstrekte

over de voorgenomen plannen.

Gaandeweg stelde een aantal

vragen aan Gégé Callenbach,

voorzitter van de AK.

Begrip voor bezuinigingen,

maar ook vragen

burgerlijke gemeente. Op verkennend niveau gaan beide gesprekken

binnenkort én gelijktijdig beginnen. Het voortouw ligt in

deze bij de kerkrentmeesters, in nauw overleg met de AK.”

Wat verwacht de Algemene Kerkenraad in dit proces van de

wijkgemeenten en hun kerkenraden? Kunnen zij ondersteuning

verwachten van de AK?

GC: “Er moet binnen de wijkgemeenten sprake zijn van een

principiële bereidheid met elkaar wegen te zoeken voor groeiende

samenwerking. De wijkkerkenraden zijn verantwoordelijkheid

voor de inhoud van het werk en dus ook voor de verschillende

vormen van samenwerking. Het is opmerkelijk dat de Kerkorde

het begrip ‘opheffen van een wijkgemeente’ niet kent. Wel kunnen

de wijkgrenzen zo worden verlegd dat twee wijken worden

samengevoegd. Geen van beide is dan opgeheven of is in de

ander opgegaan.

Ideaal is als wijken die met elkaar inhoudelijk gaan samenwerken

naar nieuwe vormen zoeken. Belangrijk is dat de wijkkerkenraden

hierover goed met hun gemeenteleden communiceren.

Wijkkerkenraden kunnen zelf gemeenteadviseurs van de regionale

Steunpunten aantrekken. Als ze behoefte hebben aan

gesprekken met moderamenleden van de AK, zullen die daar

vanzelfsprekend op ingaan. AK-leden hebben echter niets te zeggen

over wat wijkkerkenraden beslissen. Zij kunnen hooguit adviseren,

goed luisteren en tonen mee te willen denken. Ook over

aangelegenheden die erg moeilijk liggen.”

Krijgen de wijkgemeenten die hun kerkelijk onderdak kwijtraken

gelegenheid passend afscheid te nemen?

GC: “Vlak na de fusie van de Gereformeerde Kerk en de Hervormde

Gemeente Zwolle hebben we daarmee ervaring opgedaan.

De wijk van de Scheppingskerk werd in twee delen samengevoegd

met die van de Hoeksteen en die van de Sionskerk.


In een kerkdienst is toen afscheid genomen van alles wat in de

jaren daarvoor een wezenlijke rol had in de vieringen. Een al

lang gaand verwerkingsproces werd afgesloten met een liturgisch

ritueel. Dat kan helpen.

Uit ervaring weten we ook dat de formele regeling van wijkgrenzen

lang niet altijd door de gemeenteleden wordt overgenomen.

Toen de Scheppingskerkwijk werd herverdeeld hebben veel

gemeenteleden elders hun onderdak gezocht. Sommigen bij

De Hoeksteen of de Jeruzalemkerk; velen bij de Evangelisch-

Lutherse Gemeente. Het is goed mogelijk dat mensen hun eigen

geestelijk onderdak vinden, mede dankzij een goede begeleiding

door de betrokken wijkkerkenraden en door daarvoor de tijd

te nemen. Zoals bij iedere verandering blijft het risico dat mensen

uit de boot vallen of zich uit de boot gezet voelen. Hoe intensiever

de zorg in deze overgangsfase des te kleiner de kans dat

dit gebeurt.”

Is de PGZ verplicht tot het sluitend maken van de begroting?

GC: “Er is een Regionaal College voor de Behandeling van

Beheerszaken. Bij vervulling van vacatures van bijvoorbeeld

predikanten moet dit college toestemming geven. Bij de vacature

in de Jeruzalemkerk kreeg de PGZ al een waarschuwing; even

leek het dat we geen toestemming zouden krijgen. In de situatie

van nu zullen we zonder vergaande besluiten geen toestemming

krijgen vacatures van buitenaf op te vullen. Een inspanningsverplichting

is niet meer voldoende. We moeten het resultaat

halen. Volgens de Kerkorde mogen we wel zelfstandig beslissen

over de manier waarop we bezuinigen: de wijkkerkenraden gaan

erover hoe zij het kerkenwerk vorm geven en de AK gaat over

gebouwen en wijkgrenzen.”

Volgens de brief die op 6 september jl. in de kerken werd uitgereikt,

zijn er nu besluiten genomen die het moderamen van de AK

en het dagelijks bestuur van het College van Kerkrentmeesters

(CvK) ‘een jaar geleden niet voor mogelijk hield’. Wanneer werd

duidelijk dat de bezuinigingen zo ingrijpend zouden zijn?

GC: “In het rapport van een kleine werkgroep die in opdracht

van de AK in oktober 2008 aan het werk ging en in januari 2009

het eerste rapport liet uitgaan, werd voor het eerst gerept van

€ 200.000. Daarmee moest het verschil tussen inkomsten en

uitgaven worden verkleind. Dat resultaat is niet binnen één jaar

te behalen. Omdat we niet in een jarenlang durend proces van

telkens weer bezuinigen wilde terechtkomen is ingestoken op een

bredere aanpak. Daarmee verwachten we, op zeer goede gronden,

de komende tien tot vijftien jaar zekerheid te hebben van een -

op zijn minst - sluitende begroting.”

Er zullen ongetwijfeld alternatieven zijn overwogen voor het

sluiten van gebouwen en combineren van wijkgemeentes.

Welke bijvoorbeeld en waarom is daar niet voor gekozen?

GC: “Tussen begin januari en juni 2008 hebben we alle wijkkerkenraden

en de AK gevraagd suggesties te doen om het tekort

met € 200.000 terug te brengen. Sommigen waren voorstander

van het beëindigen van de niet-wijkgebonden en centrale activiteiten,

zoals de vieringen van de Commissie Grote Kerk en

Gaandeweg. Daarvoor is niet gekozen. De Michaëlsvieringen en

Cantatediensten behoren bij de op een na hoogste prioriteit van

kerkactiviteiten en Gaandeweg is het enige medium waarmee

alle wijkgemeenten alle gemeenteleden van de Protestantse

Gemeente Zwolle kunnen bereiken. Bovendien levert het

stoppen van deze activiteiten geen twee ton op.

Kun je iets zeggen over de reacties die de AK en het CvK

(via mail, post of mondeling) tot nu toe hebben ontvangen?

GC: “We hebben tot nu toe (29 september) van 28 personen

29 brieven gekregen, waarop we ook hebben gereageerd.

De meeste briefschrijvers hebben er begrip voor dat er iets moet

gebeuren. Velen gaan in op wat is voorgesteld over hun eigen

wijk. Velen komen ook met alternatieven. Het zou goed kunnen

dat die bij de uitwerking een rol gaan spelen.

Sommigen hebben het ook over de communicatie. Naar gemeenteleden

hebben we in het juninummer van Gaandeweg over de

ernst van de situatie geschreven. Maar al jaren daarvoor is bij

acties Kerkbalans en bij collectes ter bestrijding van het exploitatietekort

duidelijk gemaakt dat we een structureel tekort hadden.

Voor zowel het CvK als de AK was in 2006 duidelijk dat

we zo niet konden doorgaan. In het beleidsplan van juni 2008

legde de AK vast volgens welke lijnen we het tekort wilden aanpakken

en in de eerste helft van 2009 is de aard van maatregelen

besproken. Alle ambtsdragers zijn volledig en meer dan eens op

de hoogte gehouden van de ontwikkelingen. Door die intensieve

communicatie, die zeker geen eenrichtingsverkeer was, hebben

we gepoogd de vertegenwoordigers van alle wijken erbij te

betrekken. Gezien de reacties tijdens de ambtsdragersvergadering

in juni 2009, is dat voor een behoorlijk deel gelukt.

Niet duidelijk is in welke mate we via hen ook de gemeenteleden

hebben bereikt.”

Omtrent het afstoten van een van de twee kerkgebouwen in de

Aa-landen is nog geen definitieve keus gemaakt. Hoe komt die

keus tot stand?

GC: “Dat hangt af van de keuzes die de wijkgemeentes van

Sionskerk en Hoeksteen maken. Mijns inziens moet het gebouw

dat eigendom blijft van onze gemeente optimaal geschikt zijn

voor de kernactiviteiten van de Sionskerkgemeente. In de extra

vergadering van de AK op 14 september bleek dat de kerkenraad

van de Hoeksteen zijn toekomst wilde ontwikkelen samen met de

Oosterkerk en de Jeruzalemkerk. Uit gesprekken was gebleken

dat een meer dan praktische samenwerking tussen Sionskerk en

Hoeksteen weinig perspectief leek te hebben. De Hoeksteen kiest

voor de Oosterkerk, omdat die, misschien ook gevoelsmatig,

dichterbij lijkt dan Stadshagen.”

Bezuinigen op stenen voorkomt het terugbrengen van de predikantenformatie.

Maar wat gebeurt er met de kosters die nu in

de af te stoten kerkgebouwen werken?

GC: “In de notitie die de AK heeft besproken staat dat voorstellen

op het gebied van verkopen van gebouwen en samenvoeging van

wijkgemeenten consequenties hebben voor de positie van medewerkers

die in dienst zijn van de PGZ, zoals kosters/beheerders

en organisten. De AK heeft inmiddels zijn beleid op dit onderdeel

bepaald en het CvK verwerft zo spoedig mogelijk inzicht

in de personele consequenties. Deze worden bezien binnen het

kader van de van toepassing zijnde cao’s en andere vastgelegde

regelingen.

Bij het Kerkelijk Bureau gaat het erom de kwaliteit van dienstverlening

te behouden en te zorgen voor de daarbij behorende

formatie. Daarbij heeft het CvK volgens de Arbeidsvoorwaarden

van de PKN de inspanningsverplichting tot herplaatsing.

Betrokkenen worden zo spoedig mogelijk geïnformeerd, maar

dat kan geen eenmalige gebeurtenis kunnen zijn. In de loop

van de tijd wordt de informatie gedetailleerder.”

13


14

MIJN INSPIRATIE

Samen fietsen, spelletjes doen, een dagje uit. Voor

menigeen de normaalste zaak van de wereld. Maar

dat geldt niet voor de bewoners van gezinsvervangend

tehuis De Boeier. Zonder de inzet van vrijwilligers

zouden dergelijke activiteiten al snel op

de achtergrond raken of helemaal niet meer plaatsvinden.

Want in de huidige zorg hebben medewerkers

daar simpelweg geen tijd voor. Al vier jaar

besteden Nelleke en Rien de Vries, samen met een

groep andere gemeenteleden van De Hoeksteen,

daarom een deel van hun vrije tijd aan het verlenen

van allerlei hand- en spandiensten in De Boeier.

“Het begon met fietstochten in de zomer”, vertelt Nelleke. “In de

maanden juli en augustus gaan we regelmatig een uurtje fietsen

met bewoners van De Boeier. Enkele bewoners fietsen zelfstandig,

sommige met een begeleider op een tandem. Onderweg

drinken we ergens gezellig koffie.” Voor bewoners die niet op

vakantie gaan worden daguitjes georganiseerd. Zo gaan Rien en

Nelleke met twee bewoners op pad naar de dierentuin, Apenheul

of het Dolfinarium. “En het belangrijkste is dan dat er een knuffel

gekocht wordt”, vertelt Rien. “Die mogen we dan op een

later moment komen bewonderen als ze een plekje in De Boeier

hebben gekregen.”

Strijkpool

Naast de ‘uitjes’ helpen Rien en Nelleke ook bij de meer dagelijkse

taken in het tehuis. Nelleke maakt deel uit van een strijkpool.

Een keer per vier weken gaat ze een uurtje strijken.

Rien begeleidt twee bewoners op zaterdagochtend naar hun

zwemles. “Ik haal de bewoners op en breng ze thuis. Inmiddels

ben ik al bekend als ‘de puzzelman’, omdat ik altijd mijn krantje

meeneem naar het zwembad.” “En voor de wintermaanden staan

er weer activiteiten op het programma zoals een spelletjesavond,

kerststukjes maken of naar een kerstzangdienst gaan”, aldus

Nelleke. En natuurlijk zijn er vrijwilligers die de bewoners

begeleiden naar de kerkdienst van De Hoeksteen. Want ook

daar zijn het graag geziene gasten.

Vrijwillligers Nelleke en Rien de Vries

met twee bewoners van De Boeier.

Van links naar rechts:

Nelleke, Steffie, Bianca en Rien.

Vrijwilligerswerk als vanzelfsprekendheid

Opvoeding

De keuze voor vrijwilligerswerk komt bij Nelleke en Rien niet

voort uit geloofsovertuiging. Het heeft eerder te maken met

opvoeding. “Ook als ik niet christelijk zou zijn, zou ik vrijwilligerswerk

hebben gedaan”, licht Nelleke toe. Voor beide is het

vanzelfsprekend iets nuttigs te doen voor anderen in de samenleving.

Ook het feit dat Rien de ziekte van Parkinson heeft, houdt

hem niet tegen om vrijwilligerswerk te doen. “Voor mij speelt de

waarom-vraag niet”, licht Rien toe. “Je doet het gewoon. Ik heb

er tijd voor en ik vind het leuk om te doen. Bovendien is het juist

goed voor mensen met Parkinson om actief te blijven en niet

achter de geraniums te gaan zitten. Want juist dan slaat vaak de

isolatie toe.” Dat betekent voor Rien dat er wel beperkingen zijn.

Zo zal hij niet meer op een tandem stappen met een bewoner.

Maar er is veel wat nog wel kan. “En ik geef graag zelf aan

waar mijn grenzen liggen.”

“Belangrijk is dat je ze niet te veel betuttelt”

Beide genieten van de reacties die ze krijgen van de bewoners.

“Het leuke van mensen met een beperking is, dat ze zo knuffelig

zijn”, vertelt Nelleke. “En ze zijn heel spontaan”, vult Rien aan.

Zo was er eens een bewoner die hem op de man af vroeg of

hij Parkinson had en of hij er veel last van had. “Toen heb ik

gezegd dat de mensen om mij heen er waarschijnlijk meer last

van hebben dan ik. Wat dat betreft kunnen de bewoners van

De Boeier soms beter met mijn ziekte omgaan, dan mensen

zonder beperking.”

Respect

Een speciale training om te leren hoe je moet omgaan met mensen

met een beperking hebben beide niet gehad. “Belangrijk is

dat je ze niet te veel betuttelt”, vertelt Rien. “Mensen met een

beperking kunnen meer dan menigeen denkt. Ze verdienen het

om met respect behandeld te worden. Belangrijk is wel om soms

keuzes te maken en duidelijk te zijn. Maar ze willen wel serieus

genomen worden.”

Vooralsnog en zolang het mogelijk is zullen Nelleke en Rien zich

blijven inzetten voor De Boeier. “Het geeft mij voldoening en het

is nuttig”, aldus Nelleke. “Ik vind het gewoon fijn om te doen”,

vertelt Rien, “en ik weet zeker dat ik iets doe voor een ander

waarmee ik die persoon ook echt blij maak.”

Gezinsvervangend tehuis De Boeier kan meer vrijwilligers gebruiken voor allerlei hand- en spandiensten. Wie het ook iets lijkt om

bijvoorbeeld af en toe met een of enkele bewoners op stap te gaan, het bewonersbusje te rijden of huishoudelijke karweitjes te doen,

kan bellen met De Boeier: tel. (038) 453 69 73. Vraag naar Tsjitse Santema, coördinator vrijwilligers. De Boeier is gevestigd aan de

Rijnlaan 177 (Aa-landen) te Zwolle.


MIJN LIED

Uitzingen boven

het verdriet

Opgegroeid als zoon van de organist van

de Emmaüskerk, was het voor Ton Lans

(48) ‘bijna vanzelfsprekend’ dat hij ook

orgelles nam. Al tijdens zijn opleiding aan

het conservatorium begeleidde hij

gemeentezang; sindsdien bespeelde hij de

orgels en piano´s in De Brug, de

Emmaüskerk, de Adventskerk. Hij is een

van de vaste organisten in De Hoeksteen

en gaat ook spelen in de Open Kring. In

de Adventskerk neemt Ton het cantorschap

waar. Behalve organist is hij vanaf

1992 ook uitvaartverzorger; sinds 2006

‘helpt hij mensen bij het afscheid nemen’

vanuit zijn eigen bedrijf Arabesque uitvaartverzorging.

In tijden van rouw en bij

het afscheid van een overleden geliefde

zijn muziek en liederen heel belangrijk,

ervaart Ton. Omdat ze weergeven wat niet

in woorden te vangen is.

“Muziek is een van de onderdelen die in een afscheidsdienst of plechtigheid een rol kunnen spelen, daarnaast

zijn sprekers, rituelen en stiltes heel belangrijk. Maar muziek heeft het in zich om gevoelens, sfeer en

(levens)overtuiging weer te geven, die soms niet in woorden te vangen zijn. Muziek kan tijdens een meditatief

moment helpen je gedachten te laten gaan en dierbare herinneringen een plek te geven. Luisteren naar muziek

kan dus heel fijn zijn, maar ook samenzang kan helpen om even boven het verdriet uit te zingen en daardoor

getroost te worden.

Mensen kiezen vaak muziek die belangrijk is geweest tijdens het leven van degene die is gestorven. Dat kan soms

teruggaan naar bijvoorbeeld liederen die op Zondagsschool zijn gezongen, maar ook naar liederen uit bundels

die in vroeger tijden werden gebruikt. Uit de bundel van Johannes de Heer komen onder andere ‘Scheepke onder

Jezus’ hoede’ en ‘Daar ruist langs de wolken’ en uit de Bundel 1938 ‘Vaste rots van mijn behoud’. Uit het

Liedboek voor de Kerken wordt nogal eens gekozen voor ‘De Heer is mijn Herder’ en ‘Wat de toekomst brengen

moge’. Er zijn natuurlijk meer prachtige liederen te bedenken, zoals Gezang 487 uit het Liedboek: ‘Gij geeft

het uw beminden in de slaap’.

In mijn dagelijkse werk als uitvaartverzorger help ik mensen onder meer bij de voorbereiding die nodig is om

de afscheidsdienst vorm te geven. De afscheidsdienst wordt meestal samengesteld in overleg met de predikant.

Op het gebied van de invulling ben ik dan erg op de achtergrond, maar soms kan ik het niet laten om ook dan

een suggestie aan de hand te doen.

Wanneer mensen kiezen voor een uitvaart waarbij geen predikant of spreker betrokken is, wordt mijn hulp

nadrukkelijker gevraagd. Dat kan zijn op het gebied van liederen of muziek, maar het komt ook wel voor dat

ik zelf tijdens een plechtigheid orgel of piano speel. Regelmatig begeleid ik dan familieleden, kinderen of kleinkinderen

die zingend of spelend op een instrument een bijdrage leveren aan de dienst. Dat stimuleer ik.

Het actief zijn in een afscheidsdienst of -bijeenkomst kan zó belangrijk zijn en helpen in de periode van rouw.

Zelf heb ik natuurlijk mijn voorkeuren, maar die zal ik zeker

niet opdringen. Het afscheid moet de sfeer ademen van de

familie die het betreft en zeker niet van de uitvaartverzorger die

het afscheid begeleidt. Alleen als het over mijn eigen uitvaart

gaat mag ik mijn zin doordrukken. Het is erg moeilijk om te

kiezen voor één lied, er is zo veel moois... Ik hou erg van de

melodieën en zettingen van Adriaan Cornelis Schuurman.

Mooie lijnen, erg op de tekst geschreven en treffend van sfeer.

Uit het Liedboek voor de Kerken vind ik Gezang 102 en

Gezang 340 echt prachtig. Verder raken de teksten van

Huub Oosterhuis me. Ik ken een mooie opname van het gedicht

‘Wek mijn zachtheid weer’. Die zou ik zeker op mijn uitvaart

willen laten klinken. De rustige beweging in de muziek is

zo treffend voor de ‘zachtheid’ van het gedicht.”

15


16

In gesprek met Paula de Jong en Berthold Bloemendal

In de Jeruzalemkerk heb ik een afspraak met Paula de Jong (24) en Berthold Bloemendal (27), twee jonge mensen

die bezig zijn met de laatste fase van hun predikantenopleiding aan de Theologische Universiteit Kampen. Paula

woont in de vrouwencommuniteit van het Dominicanenklooster en Berthold is afkomstig uit Duitsland. Paula en

Berthold lopen sinds februari een dag in de week stage bij respectievelijk de Jeruzalemkerk en Sionskerk.

Ze zochten zelf hun kerk uit.

Berthold: “Onze stage bestaat uit vier fases. Een:

Waarnemen, de geschiedenis leren kennen van de stagekerk.

Vervolgens Pastoraat, dat betekent vooral aanwezig zijn bij

commissievergaderingen, leren gesprekken te voeren en de

gemeente leren kennen. Drie is Catechese en Preken, en als

laatste, een project opzetten gericht op beleid.”

Hoe kijken jullie als ‘buitenstaanders’ tegen de Zwolse

wijkgemeenten aan waarin jullie meelopen?

Paula: “Ik ervaar het als een welkome gemeente, voel me geen

buitenstaander. Het is een vrij kleine gemeente die in een groot

gebouw huist. Mensen zijn echt betrokken op elkaar, er zijn

verschillende kringen naar leeftijd. Er gebeurt veel, ook zonder

predikant. Er wordt echt geprobeerd iets van te maken. De reactie

op de bezuinigingen was er natuurlijk een van teleurstelling, maar

ook van ‘we gaan ervoor’; dat vind ik sterk.

Ik kom zelf uit een dorp, vind het in de stad sneller over geloof

en kerk-zijn gaan. Dat heeft misschien met identiteit te maken,

dat mensen hier meer moeten nadenken over wat hen verbindt.

Uiteindelijk wil ik naar het Westen naar een grote stad met

wijkpastoraat.”

Berthold: “Ik heb bewust gekozen voor deze kerk, confessioneel

met evangelische invloeden; zelf ben ik in een confessionele,

synodaal gereformeerde kerk opgegroeid. Later wil ik graag

evangelische elementen in mijn kerk introduceren.

In de stad is alles groter; een grotere kerk en er is een grotere

diversiteit aan agendapunten. Ook de taakverdeling tussen dominee

en gemeenteleden is anders, de gemeente moet zich meer

samen inspannen; dat vind ik beter, want de gemeente is iets van

meerdere mensen. De betrokkenheid in een dorp vind ik groter.

In de toekomst zou ik in een dorpskerk willen werken, waar ik

iedereen ken.”

Jullie willen predikant worden, wat trekt jullie aan in die taak?

Paula: “Het is één van de weinige beroepen waarin je dichtbij

mensen kunt komen, waarin je samen met anderen kunt nadenken

over de zin van het leven; dat is zó’n interessante vraag.

VAN BUITENAFPaula en

Predikanten

in opleiding:

idealistisch,

maar ook realistisch

“Predikant-zijn heeft heel veel met het bestaan van

mensen te maken; dat trekt ons erg aan.”

Je gaat met mensen op weg, een oude weg, op weg naar iets

mooiers, beters.”

Berthold: “Het is existentiëler, aanwezig zijn bij mensen, dat ze

beter tot hun recht komen. Het is enorm boeiend met de zin van

het leven bezig te zijn. Ik wil graag mensen laten zien dat je over

geloof kunt praten, dat je alledaagse problemen bij God neer kan

leggen. Geloof is niet alleen iets zwaars; het is ook iets dat je

bevrijdt, iets vreugdevols. Ik wil graag laten zien dat er iets

anders is in het leven voor jeugd.”

Wat zou je in de kerk willen veranderen?

Berthold: “Ik zou proberen de kerk te verrijken en te moderniseren

door inhoud en identiteit in nieuwe vormen te gieten. Maar

dat is lastig, want wat verander je en wat laat je zo? Daarvoor is

bezinning nodig. Ik denk dat de kerk meer projectmatig bezig

moet gaan, omdat mensen zich niet meer lang willen binden.

Het beeld van een dominee is nu ook anders dan vroeger; hij

of zij moet meer een manager zijn die delegeert.”

Paula: “Oude structuren als inhoud en namen van ambtsdragers

zullen moeten veranderen. Sommigen zien de taak van een

dominee als zwaar, maar je moet wel beseffen dat je een gemeente

achter je hebt. Ik denk dat je met weinig tevreden moet zijn,

het kleine moet kunnen waarderen. Verder heb je veel inspiratie

en humor nodig.”

Berthold: “Ik denk dat je ook vertrouwen moet hebben dat het

werk van een predikant ook in het onzichtbare zijn werk doet.”

Wat spreekt jullie in je studie het meest aan en waaraan zou meer

aandacht besteed kunnen worden?

Paula: “We hebben veel praktijk, dat is goed. Meer aandacht voor

rouw en trouw is nodig en beter leren echt samenwerken, dat zou

in allerlei vakken meer terug mogen komen.”

Berthold: “De opleiding in Kampen is goed. Docenten reageren

echt op actuele zaken; leggen een link tussen opleiding en wat er

speelt in de maatschappij. Mensen uit de praktijk geven ons ook

les. Het is dichtbij de mens en de omstandigheden van de mens.

De opleiding geeft ook ruimte om dingen te onderzoeken.”


AANDACHT VOOR

Rondje dominees

‘Rondje dominees’ heet de kring die Jeruzalemkerk en

Oosterkerk samen organiseren en die begin oktober is gestart.

Wat houdt de predikanten en kerkelijk werker in onze

gemeentes bezig als het gaat om geloven? Wat inspireert en

interesseert hen? In de loop van het seizoen krijgt iedere

pastor de beurt. Dit najaar op dinsdag 3 november in de

Oosterkerk en dinsdag 8 december (let op, andere locatie!)

in het Dominicanenklooster, aanvang 20.00 uur.

Op 3 november gaat ds. Iemke Epema in op de vraag hoe

door de secularisatie het geloof is veranderd. Dit gebeurt aan

de hand van het boek ‘Een seculiere tijd’ van Charles Taylor,

een Canadese filosoof. Zij heeft zich daar tijdens haar

studieverlof afgelopen zomer in verdiept en is ervan

overtuigd dat zijn werk ons veel stof tot nadenken biedt.

Kennismaking

met kloosterleven

Voor de mensen die eind december meegaan naar de Achelse

Kluis en voor anderen die nieuwsgierig zijn naar het kloosterleven,

zijn er op 2,9 en 16 december drie avonden over het

boekje ‘Een levensregel voor beginners. Benedictijnse spiritualiteit

voor het dagelijkse leven’ van Wil Derkse. De avonden,

die telkens plaatsvinden in de Jeruzalemkerk, aanvang

20.00 uur, worden geleid door ds. Iemke Epema .

Integratie PERKI in PKN

Het proces van integratie van PERKI Nederland in de Protestantse

Kerk in Nederland verloopt niet zo heel vlot. Het proces

wordt enigszins vertraagd door obstakels die opdoken,

over de nieuwe naam bijvoorbeeld. Zou PERKI Zwolle straks

bijvoorbeeld Protestantse Gemeente PERKI Zwolle heten?

Of zijn we in Zwolle in staat om ook PERKI onder te brengen

in de structuur van de PGZ?

De vorige preses van de de synode, ds. De Fijter, zei onlangs

dat een vertraagd integratieproces geen groot probleem is.

Hij memoreerde dat de PKN veertig jaar over dat proces heeft

gedaan en dat de naamgeving daarvan ook grote problemen

gaf. “Gewoon doorgaan”, adviseerde hij, “je ziet wel wanneer

je er bent.” Toch zou het mooi zijn als we volgend voorjaar

enkele grote stappen hebben gezet. Want in maart 2010

bestaat PERKI Zwolle tien jaar. En dat willen we weten,

om meedere redenen.

Flores

De actie voor de bouw van een dorpsapotheek met een kleine

polikliniek op Flores, komt goed op gang. Samen met de

Oosterkerkgemeente heeft PERKI Zwolle een groot gedeelte

van het benodigde geld inmiddels binnengekregen. Deze

maand verwachten we de bouwtekeningen uit Indonesië.

Daarmee kunnen we hier subsidie aanvragen voor het nog

ontbrekende geld. Er volgt nog een lang administratief proces

in Indonesië, maar dan zit er wel schot in. Vlak voor de zomer

Op 8 december vertelt Paula de Jong, stagiaire in de Jeruzalemkerk,

iets vertellen over ‘ruimte’. Zij zegt daarover: “Dan

doe ik de deuren van het Dominicanenklooster open om te

vertellen over wat mij het meeste bezighoudt in theologie en

kerk: de vraag naar ‘ruimte’. Dat begrip houdt voor mij zowel

tijd en plaats in als ook liefde en hartelijkheid. Wat is Gods

ruimte en hoe ziet die eruit? Hoe beïnvloeden de ruimte van

een gebouw en de symbolen daarin je manier van geloven?”

We verzamelen niet in de Oosterkerk deze keer, maar ontmoeten

elkaar op de parkeerplaats van het Dominicanenklooster,

aan de Assendorperdijk. Het gebouw is toegankelijk

voor rolstoel en rollator.

Jongegezinnendag

Op zaterdagmiddag 14 november wordt in de Jeruzalemkerk een

speciale middag georganiseerd voor kinderen en ouders van kinderen

die samen ‘jonge gezinnen’ vormen binnen onze buurt en

kerkgemeente. De middag die om 15.00 uur begint en rond

19.00 uur wordt afgesloten, zal in het teken staan van gezellig

samenzijn rondom thema’s die spelen in jonge gezinnen rond

geloven, bidden en kerk. Door elkaar te ontmoeten en op een

actieve manier ervaringen te delen, kunnen we van elkaar leren

en elkaar nieuwe inzichten en energie geven.

Ook mensen van buiten de wijk zijn van harte welkom. Graag

opgave vooraf bij Jeroen van Vilsteren, tel. (038) 422 99 27.

van 2010 verwachten we met een bouwploeg af te reizen om

de dorpelingen te helpen met de bouw. Wie interesse heeft om

mee te doen, kan zich melden.

Diensten

Op 1 november heeft PERKI een Avondmaalsdienst.

Ds. Ida Pattinama leidt die dienst.

De Kerstdienst is op 6 december. Dan komt ds. Marla

Winckler-Huliselan. Zoals gebruikelijk zal dat wel

uitgroeien tot een groot familiefeest rond Kerst.

Platform Religies en Levensbeschouwingen

Op dinsdag 27 oktober kan men in Wijkcentrum Holtenbroek

kennismaken met een aantal religies en levensbeschouwingen.

Dan houdt het Zwols Platform Religies en Levensbeschouwingen

Zwolle een ontmoetingsavond rond het thema ‘Nieuw

leven’. Om 20.00 uur beginnen korte presentaties van Brahma

Kumaris, Christendom, Humanistisch Verbond, Bahá'i, Jodendom,

Wicca en Islam. Deze worden afgewisseld met muziek.

Vanaf 19.30 uur is de zaal open. De toegang is gratis.

Na afloop is er een informeel samenzijn en mogelijkheid tot

onderling contact. De Gemeente Zwolle verleent een financiële

bijdrage voor de organisatie.

Voor nadere informatie:

H.A. Blom, Keulenstraat 7, 8017 KR Zwolle,

tel. (038) 465 56 38, e-mail:henk.blom@doopsgezind.nl

17


18

KERKELIJK BUREAU

COLOFON

Protestantse Gemeente Zwolle

Centraal adres voor

Algemene Kerkenraad

Kerkrentmeesters en Diakenen

Kerkelijk Bureau: Molenweg 241, 8012 WG Zwolle

Geopend: maandag t/m vrijdag 8.00 – 12.00 uur

Tel.: (038) 421 75 96 - Fax: (038) 423 04 79

E-mail: administratie@pknzwolle.nl

Website: www.pknzwolle.nl

Website diaconie: www.diaconiezwolle.nl

Bankrekeningen:

College van Kerkrentmeesters:

800 430 en 69.96.41.705

College van Diakenen:

874 034 en 69.95.43.320

Gaandeweg: 69.97.69.167

Beheer en Exploitatie Grote Kerk:

587 931 en 69.97.43.745

Schnitgerorgel : 59.80.52.100

Collectepenningen

Er zijn penningen verkrijgbaar van:

€ 0,20, € 0,50, € 1,-, € 2,-, € 5,- en € 10,-.

Verkoopadres: Kerkelijk Bureau, Molenweg 241, op werkdagen van

8.00 - 12.00 uur. Hier kan contant, per pin of door middel van een

eenmalige machtiging worden betaald.

Overige verkoopadressen:

Emmauskerk: 1e maandag van de maand 19.00 - 20.00 uur

Adventskerk: 1e maandag van de maand 19.00 - 20.00 uur

Stinskerk: 1e maandag van de maand 16.30 - 17.30 uur

Sionskerk: 1e donderdag van de maand 18.00 - 19.00 uur

Open Kring: 1e maandag van de maand van 18.30 - 19.45 uur

In Zwolle-Noord:

E. van Buiten, Welle 58, K. Smit, Meppelerdiep 92

In Zwolle-Zuid:

A. Renting-van Veen, Steggingmarke 13

W.A. Stomp-de Koning, Rendierveld 41

Stadshagen/Westenholte/Spoolde:

mw. L. Blauw, Knopenmakerstraat 27 (tel. 460 90 16)

Op deze adressen kan contant of door middel van een

eenmalige machtiging betaald worden.

Gaandeweg

is het magazine voor alle leden van de Protestantse Gemeente

Zwolle, de Evangelisch-Lutherse Gemeente Zwolle en

De Hoofdhof Berkum

November 2009

Verschijnt zes keer per jaar

Oplage: 11.500

Redactie:

Ds. Iemke Epema (hoofdredacteur), Gery Bruins (eindredacteur),

Saskia Dankers en Rob van Harten

Redactionele bijdragen aan dit nummer:

Sigrid Aalfs, Astrid Nauta en scribenten van wijkgemeenten

en kerkelijke organisaties

Veranderingen in ledenadministratie

Het Kerkelijk Bureau wil graag op de hoogte worden gesteld van

geboorte, doop, huwelijk, echtscheiding, verhuizing, naamswijziging,

overlijden etc.

Oud papier

De inzameling van oud papier vindt telkens plaats op de laatste

vrijdag/zaterdag van de maand.Er staat een container in de buurt

van de Bagijnesingel (naast de Turfmarkt) en op het parkeerterrein

bij De Hoeksteen (daar graag alleen op zaterdag tussen 9 en 12 uur

papier brengen).

Aanvragen kerkelijke huwelijksbevestiging

Bruidsparen, die hun huwelijk kerkelijk willen laten bevestigen,

wordt verzocht deze aanvraag twee maanden van tevoren in te

dienen bij het Kerkelijk Bureau. Hiervoor dient u persoonlijk langs

te komen (bij voorkeur tijdens de openingstijden tussen 8.00 en

12.00 uur). Een aantal zaken moet namelijk even doorgesproken

worden. Ook zijn aan het gebruik van de kerk kosten verbonden.

Prijzen zijn op te vragen bij het Kerkelijk Bureau.

ZWO aan zet

Najaarszendingscollecte

De ZWO-commissie van de Protestantse Gemeente Zwolle

(PGZ) vraagt aandacht voor de Najaarszendingscollecte, de

jaarlijkse gezamenlijke inzameling voor Kerk in Actie en de

Gereformeerde Zendingsbond (GZB). In oktober worden de

acceptgirokaarten verspreid. In een begeleidende brief licht

de ZWO-commissie de doelen van de Najaarszendingscollecte

toe. De PGZ houdt buiten de kerkdiensten om

slechts één zendingscollecte per jaar. De ZWO hoopt dat

alle leden ruimhartig aan deze collecte kunnen en willen

bijdragen.

Nieuwe website Hedera

Hedera, centrum voor rouwbegeleiding heeft een nieuwe

website: www.rouwbegeleidinghedera.nl.

Hierop staan diverse activiteiten vermeld voor mensen die

moeten leven met een verlies. Verder is er voor belangstellenden

een folder beschikbaar, waarin onder meer een

overzicht over komende lotgenotengroepen.

Voor informatie of opgave:

Nieske Willems, tel. (038) 465 44 84 of de website.

Fotografie: Sigrid Aalfs, Henk van den Berg, Gery Bruins,

André Kruiswijk, Maarten Matser, Astrid Nauta, Paul de Vries,

Carl Withaar en anderen

Vormgeving en grafische productie:

Drukkerij Upmeyer Zwolle

De volgende Gaandeweg verschijnt in de week van 14 december

en loopt tot zondag 14 februari 2010. Kopij en foto’s dienen

uiterlijk woensdag 11 november te zijn aangeleverd via

Gaandeweg@pknzwolle.nl of schriftelijk bij het Kerkelijk Bureau.

Advertentiebeheer

Kerkelijk Bureau tel. (038) 421 75 96

Aandacht voor…

In de rubriek ‘Aandacht voor’ is ruimte voor berichten uit de

wijken en van kerkelijke organen en organisaties, die van belang

zijn voor zoveel mogelijke lezers.


AANDACHT VOOR

Activiteiten

Adventskerk

De Adventskerkgemeente heeft voor het

seizoen 2009-2010 een breed aanbod aan

open avonden, cursussen, gespreksgroepen,

leerhuizen en workshops. Niet alleen

gemeenteleden van de Adventskerk,

maar ook anderen in Zwolle kunnen

aan diverse activiteiten meedoen.

Kijk op www.adventskerk.nl en klik

op Vorming & Toerusting.

Leerhuis: atheïsme een uitdaging

Atheïsten hebben iets aantrekkelijks door

hun wijze van redeneren. Hun argumenten

tegen God klinken soms aannemelijk

en diep van binnen zijn we het dikwijls

ergens met hen eens. Vooral onder

natuurwetenschappers zie je nogal eens

fervente godloochenaars. Richard

Dawkins is zo iemand, die zijn pijlen

graag op gelovigen richt. In Nederland

klinken de geluiden van Herman Philipse

iets genuanceerder, maar niet minder

prikkelend. Als er dan ook nog een

dominee in Zeeland opstaat, die vindt dat

er alleen atheïstisch in God geloofd kan

worden, komt het erg dichtbij. Het is de

vraag of wij daar weerbaar tegen kunnen

worden. In een open leerhuisavond gaat

ds. Leen Bosgra hierop in. Aan de hand

van beeldmateriaal en teksten stelt hij dat

atheïsme een uitdaging kan betekenen

opnieuw onze plaats te bepalen.

Op dinsdag 27 oktober om 20.00 uur

in de Adventskerk/Wijkcentrum SIO.

Kosten: € 2,00 voor koffie of thee.

Bijbel op muziek gezet

Lang voor er sprake was van een kerk,

werd gezongen en gemusiceerd op teksten

uit de Bijbel. De psalmen zijn het

bekendst. Ze worden tot op de dag van

vandaag herkend en herhaald. Ook andere

Bijbelse teksten zijn op vaak al

eeuwenoude muziek gezet. En ook nu

nog worden melodieën geschreven bij

Bijbelse teksten die in de liturgie tot

klinken komen.

Pastoor Peter van der Weide en dominee

Nelleke Eygenraam hebben een serie van

vier oecumenische ontmoetingen georganiseerd,

waar mensen uit verschillende

kerken welkom zijn om zich te laven aan

die ene bron: de Bijbel, op muziek gezet.

De eerste avond is al geweest, maar meedoen

aan de andere avonden is mogelijk.

De eerstvolgende is op donderdag

12 november in de Adventskerk/Wijkcentrum

SIO. Daarna op 28 januari en

4 maart 2010. Kosten: € 2 per keer.

Graag van te voren aanmelden via

raad.vent@adventskerk.nl of telefonisch

bij Nelleke Eygenraam:

(038) 452 52 23.

Taizé

in Zwolle

De muziekgroep die meewerkt aan de

Taizévieringen in de Adventskerk zoekt

nog leden, maar ook de opbouwploeg

en de voorbereidingsgroep kunnen hulp

gebruiken! Ook wie het leuk vindt om

bijvoorbeeld koffie en thee te schenken

na de dienst, liturgieën uit te delen of te

helpen bij het voorlezen van de teksten

in de dienst, is van harte welkom!

Mail naar taizezwollezuid@hotmail.com

of spreek ons aan na de viering op

15 november (zie pagina 20).

Ontmoeting in Polen

Van 29 december 2009 tot 2 januari

2010 ontmoeten Europese jongeren

elkaar in het Poolse Poznan. Plaatselijke

kerken ontvangen de jongeren, die tussen

17 en 30 jaar zijn, voor een paar dagen

van bezinning en elkaar leren kennen.

Je kunt ook eerder naar Poznan gaan

om te helpen bij de voorbereidingen.

Raadpleeg daarvoor de site van Taizé:

www.taize.fr

Informatie vanuit Nederland is te vinden

op www.taizeinnederland.nl. Je kunt je

ook opgeven via deze site.

Teken de

klimaatbelofte

De ZWO-commissie van de Adventskerk

vraagt aandacht voor het volgende.

In december komen wereldleiders in

Kopenhagen bij elkaar voor een nieuw

klimaatverdrag. Klimaatverandering is

een ramp. Vooral voor mensen in ontwikkelingslanden.

Extreem en onvoorspelbaar

weer vernietigt hun oogsten en

dorpen. De gevolgen: honger, armoede,

ziekte en sterfte.

De Countdown to CO2hagen campagne

van ICCO en Kerk in Actie roept mensen

op een klimaatbelofte te tekenen op

www.klimaatbelofte.nl. Hiermee beloven

ze klimaatverandering tegen te gaan door

te verminderen, te veranderen en te vergoeden.

Tegelijkertijd vragen ze hiermee

aan de Nederlandse regering en wereldleiders

om zich in te zetten voor een

effectief en rechtvaardig klimaatverdrag

in Kopenhagen. De Nederlandse campagne

is onderdeel van een grote internationale

campagne in Europa en daarbuiten:

www.countdowntocopenhagen.org

Klokkenstoel

gerestaureerd

Na een grondige restauratie is de uit

1968 daterende klokkenstoel van de

Stinskerk weer in gebruik genomen.

De voet van de klokkenstoel was grotendeels

door de boktor aangetast. Blijkbaar

vonden die het hout dermate lekker dat

ze grote gedeelten van de balken en de

staanders hadden opgegeten. Deze gedeelten

zijn deels vervangen door bielingahout

(waarvan wordt beweerd dat

de boktor dit niet lust) en deels uitgestukt

en aangevuld met bielingahout.

Er is enige maanden vakkundig handwerk

verricht met als resultaat dat de

klokkenstoel in Westenholte weer regelmatig

van zich kan laten horen.

Sing-in 8 november

Op zondag 8 november om 19.00 uur

wordt in De Hoofdhof weer een gezamenlijke

sing-in gehouden van de

Emmaüskerk, De Hoofdhof en de

Ichthuskerk, voorbereid door de werkgroep

Drieklank.

De werkgroep zet zich in voor het tweemaal

per jaar organiseren van een singin.

Er wordt gezongen uit de bundels van

de drie kerken en er is ruimte voor

schriftlezing, gebed, declamatie, koorzang

en een muzikaal intermezzo.

Thema is ‘Looft de Heer’. De lofzang

gaande houden is een opdracht van God

aan het volk Israël. Vanaf het ontstaan

van de christelijke kerk hebben ook

christenen het als een belangrijke taak

gezien om God te loven in lied en gebed.

Presentatie: ds. A.A. Kramer. Musici

uit de drie kerken verlenen hun

medewerking.

Red Ribbon in Zwolle

Red Ribbon is een initiatief vanuit een

aantal christelijke ontwikkelingsorganisaties,

die zich willen laten horen rond

de Wereldaidsdag in de strijd tegen aids.

Zie ook de website www.red-ribbon.nl.

Dit jaar vindt Red Ribbon plaats in

Zwolle in de Regards / Buitensocieteit

op zaterdag 28 november.

19


Zondag

25 oktober

Zondag

1 november

Woensdag

4 november

Dankdag

Zondag

8 november

Zondag

15 november

Zondag

22 november

Laatste zondag kerkelijk

jaar

Zondag

29 november

Eerste Advent

Zondag

6 december

Tweede Advent

Zondag

13 december

Derde Advent

20

KERKDIENSTEN

Adventskerk

Talmaplein 2

Zwolle – Zuid

Mw. ds. N.A. Eygenraam

Mw. W. Treep

D.J. Steenbergen

Tel. scriba: (038)4658028

www.adventskerk.nl

9.00 uur L. Bosgra

10.15 uur L. Bosgra

(Schrift en Tafel)

19.00 uur mw. ds. I.P. Epema

9.00 uur mw. drs. E.B. van Houte

10.15 uur mw. drs. E.B. van Houte

19.00 uur dhr. K. Frederiks

9.00 uur mw. ds. N.A. Eygenraam

10.15 uur mw. ds. N.A. Eygenraam

(Dienst wind in de zeilen)

19.00 uur mw. M.E. Jonker

9.00 uur dhr. D.J. Steenbergen

(Kerk, school en gezin)

10.15 uur dhr. D.J. Steenbergen

(Kerk, school en gezin)

19.00 uur Taizéviering.

9.00 uur mw. ds. L. Bosgra/

ds. N.A. Eygenraam/mw. W.J.

Treep (gedachtenis overledenen)

10.15 uur mw. (zie 9.00 uur)

19.00 uur ds. H. Bousema

9.00 uur mw. ds. N.A. Eygenraam

10.15 uur mw. ds. N.A. Eygenraam

(Schrift en Tafel)

19.00 uur Avondgebed rond

beeldende kunst (Ste Foye)

9.00 uur mw. ds. N.A. Eygenraam

10.15 uur mw. ds. N.A. Eygenraam

19.00 uur Avondgebed rond

beeldende kunst (Ste Foye)

9.00 uur ds. L. Bosgra

10.15 uur ds. L. Bosgra

(doopdienst)

19.00 uur Avondgebed rond

beeldende kunst (Ste Foye)

Emmauskerk

Campherbeeklaan 53

Zwolle – Berkum

Ds. D. Jorissen

Tel. scriba: (038)4532463

www.emmauskerk-berkum.nl

10.00 uur

ds. A. Jonkman, Veenendaal

19.00 uur

ds. H.Bakhuis, Hoogeveen

10.00 uur

ds. D. Jorissen

19.00 uur

ds. D. Jorissen

19.30 uur

mw. ds. L.A. Burggraaff

10.00 uur

mw. ds. Rohaan-v.d.Kamp, Herveld

19.00 uur

zie Hoofdhof

10.00 uur ds. D. Jorissen

(Kerk, school en gezin)

19.00 uur ds. J.C. Borst, Welsum

(Jongerendienst)

10.00 uur ds. D. Jorissen

19.00 uur ds. A. Oosterwijk,

Ouwsterhaule

10.00 uur

ds. G.A. Cnossen

19.00 uur

ds. J.H. van Osch, Vaassen

10.00 uur ds. D. Jorissen

(Heilig Avondmaal)

19.00 uur

ds. H. de Jong, Windesheim

10.00 uur

ds. D. Jorissen

19.00 uur

mw. ds. H. Evers

Grote Kerk

Grote Markt 18

Zwolle – Centrum

Ds. J. Mulderij

Tel. scriba: (038)4223241

www.grotekerkgemeente.nl

10.00 uur

ds. L.J. Geluk, Rotterdam

16.30 uur

Cantateviering

10.00 uur

ds. J. Mulderij

19.00 uur

kand. G.J. Codée, Amsterdam

10.00 uur

ds. J. Mulderij

16.30 uur

Michaëlsviering

10.00 uur

ds. J. Mulderij

19.00 uur

ds. J. Mulderij

10.00 uur

ds. J. Mulderij

16.30 uur Michaëlsviering

(Requiem)

10.00 uur ds. J. Mulderij

(voorbereiding Heilig Avondmaal)

16.30 uur Michaëlsvesper

19.00 uur

ds. W.M. Dekker, Mastenbroek

10.00 uur ds. J. Mulderij

(Heilig Avondmaal)

16.30 uur Michaëlsvesper

19.00 uur ds. J.Mulderij (viering en

dankzegging Heilig Avondmaal)

10.00 uur

ds. K.van Meijeren, Barneveld

16.30 uur

Vesper of Michaëlsviering

De Hoeksteen

Scheldelaan 141

Zwolle – Aa-landen

Mw. ds. M.E. Jonker

Tel. scriba: (038)4546229

www.dehoeksteenzwolle.nl

9.30 uur

mw. ds. N.A. Eygenraam

10.00 uur

mw. ds. M.E. Jonker

10.00 uur

mw. ds. M.E. Jonker

(Heilig Avondmaal)

10.00 uur

mw. ds. N. Beimers

10.00 uur

mw. ds. M.E. Jonker

(herdenking overledenen)

10.00 uur

mw. ds. M.E. Jonker

10.00 uur

mw. drs. E.B. van Houte

10.00 uur

ds. W. Hortensius

Taizéviering in Adventskerk

Taizé is een broedergemeenschap in Frankrijk. In de bijzondere vieringen die daar gehouden worden staan stilte, rust, beleven

en zingen centraal. In de stijl van Taizé wordt in de Adventskerk vijf keer per jaar een Taizéviering gehouden. De eerstvolgende

viering is op zondag 15 november om 19.00 uur in zaal 2 van de Adventskerk. De volgende Taizévieringen zijn op 3 januari,

21 maart en 2 mei. Voor vragen: taizezwollezuid@hotmail.com

Opendeurdienst: Bijzonder

Op zondag 22 november wordt om 19.00 uur een Opendeurdienst gehouden in de Adventskerk. Het thema van deze dienst,

waarin ds. H. Bousema voorgaat, is ‘Bijzonder’. Een vocaal ensemble van zangeressen laat ‘songs’ uit haar repertoire horen.


Jeruzalemkerk

Windesheimstraat 1

Zwolle – Assendorp

Ds. A. den Besten

Mw. ds. I.P. Epema

Tel. scriba: (038)4218523

www.jeruzalemkerkzwolle.nl

9.30 uur mw. ds. I.P. Epema

19.00 uur ds. M. Noorderijk,

Tiendeveen/Nieuw Balinge

(Grote Kerkgemeente)

9.30 uur

ds. L.P. Miedema

(Oogstdienst)

15.00 uur kand. P. Baas, Kampen

19.30 uur ds. J. Mulderij

(Grote Kerkgemeente)

9.30 uur ds. A. den Besten

19.00 uur ds. J. Brouwer, Epe

(Grote Kerkgemeente)

9.30 uur ds. A. den Besten

(Kerk, school en gezin)

9.30 uur mw. ds. I.P. Epema

(gedachtenis overledenen)

19.00 uur

ds. W. Dekker, Oosterwolde

(Grote Kerkgemeente)

9.30 uur

mw. P. de Jong

9.30 uur

ds. A. den Besten

9.30 uur mw. ds. I.P. Epema

19.00 uur

ds. H.de Jong, Windesheim

(Grote Kerkgemeente)

Oosterkerk

Bagijnesingel 17

Zwolle – Centrum

Ds. H. Bousema

Ds. W. Hortensius

Mw. G.C. van Stappen

Tel. scriba: (038)4543814

www.oosterkerk.nl

9.30 uur

ds. H. Bousema

19.00 uur

mw. G.C. van Stappen-Ormel

9.30 uur ds. W. Hortensius

14.00 uur PERKI-dienst,

ds. I. Pattinama

19.00 uur ds. W. Hortensius

9.30 uur

ds. W. Hortensius

19.00 uur

mw. ds. N. Beimers

9.30 uur ds. H. Bousema

(Kerk, school en gezin)

19.00 uur

mw. drs. L.E. Vos

9.30 uur mw. G.C. van Stappen-

Ormel, ds. H. Bousema en

ds.W.Hortensius

19.00 uur de heer F. Slothouber

9.30 uur

ds. H. Bousema (doopdienst)

19.00 uur

ds. H. Bousema

9.30 uur ds. W. Hortensius

14.00 uur PERKI-dienst,

ds. S.M. Winckler-Huliselan

19.00 uur ds. W. Hortensius

9.30 uur ds. H. Bousema

(Heilig Avondmaal)

19.00 uur ds. H. Bousema

(Heilig Avondmaal)

Open Kring

Hofstedeweg 1

Zwolle - Stadshagen

Mw. ds. N. Beimers

Ds. A. Pietersma

Tel. scriba: (038)4200171

www.openkring.nl

9.30 uur

ds. A. Pietersma

9.30 uur

mw. ds. I.P. Epema

9.30 uur

mw. ds. N. Beimers

(Doopdienst)

9.30 uur

ds. A. Pietersma

(Kerk, school en gezin)

9.30 uur mw.

ds. N. Beimers

(herdenking overledenen;

Schrift en Tafel)

9.30 uur

ds. A. Pietersma

9.30 uur

mw. ds. N. Beimers

9.30 uur

ds. A. Pietersma

(doopdienst)

Sionskerk

Glanerbeek 10

Zwolle - Aa-landen

Mw. ds. H. Evers

Tel. scriba: (038)4546104

www.sionskerkzwolle.nl

10.00 uur

ds. G.A. Cnossen

10.00 uur mw. ds. H. Evers

(Oogstdienst)

19.00 uur mw. ds. H. Evers

(Bijbel en kunstdienst)

19.30 uur

mw. ds. H. Evers

10.00 uur Gastpredikant

19.00 uur Opendeurdienst,

dhr. G. van Vulpen

10.00 uur

mw. ds. H. Evers

(Kerk, school en gezin)

10.00 uur

mw. ds. H. Evers

10.00 uur

ds. H. Frijling

10.00 uur

mw. ds. H. Evers

10.00 uur ds. L.P. Miedema

19.00 uur Opendeurdienst,

dhr. H. Stoorvogel

Stinskerk

Westenholterweg 19

Zwolle - Westenholte

Ds. E. van ’t Slot

Tel. scriba: (038)4211319

www.stinskerk.nl

10.00 uur

kand. drs. J. Tiggelaar, Hasselt

19.00 uur

ContaKtdienst

10.00 uur

Zendingsdienst

19.00 uur

ds. B. Lampen, Beerzerveld

19.30 uur

ds. E. van ’t Slot

10.00 uur

ds. E. van ’t Slot

19.00 uur

mw. ds. H. Evers

10.00 uur

dhr. F. Verkade, Hoogeveen

19.00 uur ContaKtdienst

10.00 uur

ds. E. van ’t Slot

19.00 uur

ds. M. Zoetweij, Heerde

10.00 uur

ds. G. Oberink, Urk

19.00 uur

ds. E. van ’t Slot

10.00 uur

ds. E. van ’t Slot

19.00 uur

ds. E. van ’t Slot

10.00 uur ds. H. de Jong,

Windesheim

19.00 uur

ds. P.E.G. Wiekeraad,

Uelsen (Dld.)

Bijbel en Kunst in Sionskerk

In de Bijbel en Kunstdiensten laten we in de Sionskerk het jaarthema ‘Heilig God – Toegewijd volk’, op een bijzondere manier oplichten.

Via de beamer worden schilderijen geprojecteerd, die het thema op een nieuwe manier doen spreken. De diensten zijn op de eerste zondag van

de maand, ze beginnen om 19.00 uur en ds. H. Evers gaat erin voor. Op zondag 1 november staat het schilderij Feestmaal van Belsazar centraal.

God spreekt met ontzag door plotselinge letters op de muur.

Gedachtenisviering op 22 november

Op de laatste zondag van het kerkelijk jaar organiseert de Commissie Grote Kerk in een extra viering de uitvoering van een Requiem. Ook dit

jaar is dat het Requiem van Duruflé. Ingepast in de liturgie van de viering passen muziek en teksten bij het specifieke karakter van deze zondag.

21


Zondag

25 oktober

Zondag

1 november

Woensdag

4 november

Dankdag

Zondag

8 november

Zondag

15 november

KERKDIENSTEN

Zondag

22 november

Laatste zondag kerkelijk

jaar

Zondag

29 november

Eerste Advent

Zondag

6 december

Tweede Advent

Zondag

13 december

Derde Advent

22

De Hoofdhof

Kerkweg 26

Zwolle – Berkum

Mw. ds. L.A. Burggraaff

Tel. scriba: (038)4547233

www.hoofdhof.nl

9.30 uur

mw. ds. G.H. Neppelenbroek-

Kwakkel

19.00 uur

dr. J. Ridderbos, Assen

9.30 uur

ds. L.A. Burggraaff

19.00 uur

ds. L.A. Burggraaff

19.30 uur

mw. ds. L.A. Burggraaff

9.30 uur

mw. ds. L.A. Burggraaff

19.00 uur ‘Sing-in’ gez. met

Emm.k. en Ichtusk.

dienst

9.30 uur

ds. W. Hortensius

19.00 uur

ds. A. Pietersma

9.30 uur

mw. ds. L.A. Burggraaff

19.00 uur

mw. ds. L.A. Burggraaff

9.30 uur

mw. ds. L.A. Burggraaff

19.00 uur

mw. ds. L.A. Burggraaff

9.30 uur mw. ds. L.A. Burggraaff

(Heilig Avondmaal)

19.00 uur mw. ds. L.A. Burggraaff

(Heilig Avondmaal)

9.30 uur

mw. L.A. Burggraaff

19.00 uur

dienst

Lutherse Kerk

Koestraat 4

Zwolle

Mw. ds. T.K. van Dam

Tel. scriba: (038)4226826

www.luthersekerkzwolle.nl

10.00 uur

mw. ds. T.K. van Dam

10.00 uur

mw. ds. T.K. van Dam

(Oogstdienst)

10.00 uur

ds. M. Wildeman

10.00 uur

ds. K. Touwen

10.00 uur

mw. ds. T.K. van Dam

10.00 uur

mw. ds. T.K. van Dam

10.00 uur

ds. H. Günther

10.00 uur

mw. ds. T.K. van Dam

(Heilig Avondmaal)

Diensten De Brug (Vrijzinnig Hervormd)

Herenweg 46c Zwolle, tel. scriba: (038) 4527339

Zondag 1 november 10.00 uur

mw. ds. E.W.H. Laman Trip-Kleinstaring, Warnsveld

Zondag 15 november 10.00 uur mw. ds. I.P. Epema (gedachtenis overledenen)

Zondag 6 december 10.00 uur ds. L.P. Miedema

Collectedoelen

In de PGZ-gemeenten is de derde collecte bestemd voor de volgende doelen.

Op zondag 25 oktober: stille hulp; op zondag 1 november: Zending/GZB;

op woensdag 4 november (Dankdag): Werelddiaconaal doel; op zondag

8 november: wijkkas; op zondag 15 november: Zwolse migrantenkerken;

op zondag 22 november: Onderhoudsfonds; op zondag 29 november:

Jeugddiaconaat; op zondag 6 december: Onderhoudsfonds en op zondag

13 december: Diaconale noodhulp.

Eglise Wallonne 10.30 uur mme. A.E. Gescher; Rehoboth 10.00 uur ds. G.A.

de Roos, Ommen; Rivierenhof 10.00 uur ds. J. Vonk (Schrift en Tafel);

Sophia 10.00 uur mw. A.J. Hasker; Weezenlanden 10.00 uur mw. T.G.P.M.

Sloot; Zandhove 10.00 uur dhr. M. Luttenberg en dhr. K. Freriks;

Zonnehuis 11.30 uur ds. G.L. Kruizinga (Heilig Avondmaal)

Rehoboth 10.00 uur ds. A. Jonkman, Veenendaal; Rivierenhof 10.00 uur

ds. M. Schuurman; Sophia 10.00 uur mw. T.G.P.M. Sloot; Weezenlanden

10.00 uur dhr. F.J.G. Broekhoff; Zandhove 10.00 uur dhr. M.D. de Vries;

Zonnehuis 11.30 uur ds. J. Vonk

Eglise Wallonne 10.30 uur past. H. Spoelstra; Rehoboth 10.00 uur

drs. E. Akkerman, Klazinaveen; Rivierenhof 10.00 uur ds. J. Vonk;

Sophia 10.00 uur; Weezenlanden 10.00 uur dhr. E.L.J. de Haar;

Zandhove 10.00 uur ??? Zonnehuis 11.30 uur ds. G.L. Kruizinga

Rehoboth 10.00 uur dhr. D. Klompjan, Zwolle; Sophia 10.00 uur dhr. E.L.J. de

Haar; Weezenlanden 10.00 uur mw. T.G.P.M. Sloot; Zandhove 10.00 uur

ds. H. Frijling; Zonnehuis 11.30 uur pastor J.Groot

Eglise Wallonne 10.30 uur past. M. Badry; Rehoboth 10.00 uur ds. K. de

Graaf, Kallenkote; Rivierenhof 10.00 uur ds. J. Vonk; Sophia 10.00 uur

mw. T.G.P.M. Sloot; Weezenlanden 10.00 uur mw. M.E. Dijk; Zandhove

10.00 uur mw. G. de Vries-Slofstra; Zonnehuis 11.30 uur ds. G.L. Kruizinga

Rehoboth 10.00 uur ds. J.M.D. v.d. Berg, Wezep; Sophia 10.00 uur

Weezenlanden 10.00 uur dhr. F.J.G. Broekhoff; Zandhove 10.00 uur

dhr. M.Luttenberg en mw. ds. C.L. Kraan;

Zonnehuis 11.30 uur ds. G.L. Kruizinga

Eglise Wallonne 10.30 uur past. H. Spoelstra; Berkumstede 15.00 uur

mw. ds. L.A. Burggraaff (Heilig Avondmaal); Rehoboth 10.00 uur ds. P. van

Veen, Vriezenveen; Rivierenhof 10.00 uur ds. J. Vonk (Schrift en Tafel);

Sophia 10.00 uur dhr. E.L.J de Haar; Weezenlanden 10.00 uur mw. M.E. Dijk;

Zandhove 10.00 uur mw. J. Spier; Zonnehuis 11.30 uur ds. H. Bousema

Rehoboth 10.00 uur ds. H. Frijling, Zwolle; Sophia 10.00 uur mw. T.G.P.M.

Sloot; Weezenlanden 10.00 uur mw. ds. M.E. Jonker; Zandhove 10.00 uur

mw. ds. N.A. Eygenraam (Heilig Avondmaal);

Zonnehuis 11.30 uur ds. G.L. Kruizinga (Heilig Avondmaal)

Oecumenische gespreksgroepen

Juist in een tijd waarin we ons zorgen maken over de toekomst van onze Zwolse gemeentes, is het inspirerend over kerkmuren

heen te kijken. Een oecumenische vrouwengespreksgroep is ‘Als vrouwen aan het woord komen’. De deelnemers komen uit

verschillende Zwolse kerken. In oktober is de groep gestart met het lezen van teksten van kerkvader Augustinus.

Op woensdag 11 november van 9.30 – 11.30 uur is de volgende bijeenkomst in het gemeentecentrum van de Lutherse Kerk,

ingang Potgietersingel. Leiding: Ineke Schoorel en Chica van Dam. Informatie: Jantine van der Heijde, tel. (038) 453 72 14.

Aansluiten kan ook nog bij de oecumenische kring ‘Het Verhaal gaat’. Een groep mensen vanuit de Parochie, de Oosterkerk

en de Lutherse Gemeente leest de Bijbel aan de hand van de boeken van Nico ter Linden. De volgende bijeenkomst is op

dinsdag 10 november van 13.30 uur tot 15.00 uur, eveneens in de Lutherse kerk. De leiding hebben in wisselende combinatie

twee van de volgende voorgangers: pastor Evelien Reeuwijk, ds. Wim Hortensius, ds. Harm Bousema, ds. Chica van Dam.

Informatie: Corrie Jense, tel. (038) 453 20 18.


Beernink gedenktekens...

betrokken • persoonlijk • vertrouwd

www.magmanet.nl

Steenhouwerij

Beernink

3e industrieweg 3

8051 CL

Hattem

T 038 4442992

Steenhouwerij

Beernink

Galvaniweg 4a

8013 RG

Zwolle

T 038-4602111

Voor informatie:

Plons Aa-Landen

(0 tot en met 12 jaar)

Plons Holtenbroek

(0 tot en met 12 jaar)

Plons de Wilgenburg

(4 tot en met 12 jaar)

Plons Kon. Emma

(4 tot en met 12 jaar)

Plons Aa-Landen, Botlek 52, 8032 CG Zwolle

038-4542857 of 06-33322466

plons@shis.nl

het einde van

onmogelijke

uitvaartwensen.

Bij Monuta

maakt u van

elk afscheid

een mooie

herinnering.

Kijk op monuta.nl

of bel Monuta Zwolle

(038) 421 19 33.


Nadja

Ottens

Anton-Jan

van Doornik

Liesbeth

Knol

OPEN O P E END

N DAG D A G

zaterdag

221

1nnovember

ovember

10.00 10.

00

- 14.00 14.

0 00

uur

Als je gelooft in je werk!

Ingobert

Veen

Monique

Grit

Jantien

van Eerten

Jeanine

Schuite

Werving & Selectie - Personeelsontwikkeling - Procesverbetering

Métier B.V. | Schrevenweg 22 | 8024 HA Zwolle | T 038 452 88 33 | F 038 454 21 50 | E info@metier.nl

www.gh.nl ww

w.

g h h.

nl

- GGrasdorpstraat

rasd

orpstra

at

22,

, Z ZZwolle

woll

e

















Vastgelopen

... in relatie, gezin of baan? Werk aan uw herstel in

een sfeer van rust en bezinning!

WWW.HEZENBERG.NL 038 - 444 52 51

www.salet.nl

Jolanda

is één van

onze uitblinkers

More magazines by this user
Similar magazines