02.11.2012 Views

Zin en onzin van LED

Zin en onzin van LED

Zin en onzin van LED

SHOW MORE
SHOW LESS

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

Actueel<br />

44<br />

<strong>Zin</strong> <strong>en</strong> <strong>onzin</strong><br />

<strong>van</strong> <strong>LED</strong><br />

<strong>LED</strong> is e<strong>en</strong> afkorting <strong>van</strong> ‘light emitting diode’. <strong>LED</strong>-lamp<strong>en</strong> word<strong>en</strong> wel ‘de verlichting <strong>van</strong> de toekomst’<br />

g<strong>en</strong>oemd. De toepassing<strong>en</strong> word<strong>en</strong> steeds handiger <strong>en</strong> talrijker. Inher<strong>en</strong>t hieraan neemt echter ook het aantal<br />

misverstand<strong>en</strong> toe. Wij zett<strong>en</strong> daarom de ‘zin <strong>en</strong> <strong>onzin</strong> <strong>van</strong> <strong>LED</strong>’ voor u op e<strong>en</strong> rijtje <strong>en</strong> lat<strong>en</strong> iedere uitgave<br />

e<strong>en</strong> expert aan het woord aan de hand <strong>van</strong> e<strong>en</strong> aantal stelling<strong>en</strong>. Deze keer Teus Koteris, S<strong>en</strong>ior Product<br />

Manager bij Osram <strong>en</strong> lid <strong>van</strong> de Commissie <strong>LED</strong>-verlichting <strong>van</strong> de NSVV. Auteur: Margreet Fr<strong>en</strong>s.<br />

<strong>LED</strong> is e<strong>en</strong> <strong>en</strong>ergiezuinig <strong>en</strong> duurzaam alternatief voor de<br />

gloeilamp.<br />

Teus Koteris: “Over het algeme<strong>en</strong> is e<strong>en</strong> <strong>LED</strong>-oplossing e<strong>en</strong><br />

duurzaam alternatief voor de gloeilamp. Het <strong>en</strong>ergieverbruik<br />

<strong>van</strong> <strong>LED</strong> is 60 tot 80 proc<strong>en</strong>t lager dan dat <strong>van</strong> gloeilamp<strong>en</strong>.<br />

Daarnaast is de lev<strong>en</strong>sduur <strong>van</strong> <strong>LED</strong>-lamp<strong>en</strong> e<strong>en</strong> factor 25<br />

hoger. De meest duurzame oplossing is om e<strong>en</strong> <strong>LED</strong>-systeem<br />

toe te pass<strong>en</strong>. Het verlichtingstoestel is dan optimaal afgestemd<br />

op de eig<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> <strong>van</strong> de lichtbron. In dergelijke gevall<strong>en</strong><br />

is e<strong>en</strong> <strong>en</strong>ergiebesparing <strong>van</strong> 80 proc<strong>en</strong>t t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong><br />

gloeilamp<strong>en</strong> te behal<strong>en</strong>. De lev<strong>en</strong>sduur <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>LED</strong>-systeem<br />

kan oplop<strong>en</strong> tot het 50-voudige <strong>van</strong> de lev<strong>en</strong>sduur <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />

gloeilamp.”<br />

Er zijn veel ondeugdelijke <strong>LED</strong>-lamp<strong>en</strong> in omloop.<br />

“Zoals bij alle product<strong>en</strong> zijn er kwaliteitsverschill<strong>en</strong> in<br />

fabricat<strong>en</strong> <strong>en</strong> soort<strong>en</strong>. Dat geldt ook voor <strong>LED</strong>-lamp<strong>en</strong>. Gelukkig<br />

is er met ingang <strong>van</strong> 1 september 2010 regelgeving gekom<strong>en</strong><br />

omtr<strong>en</strong>t de informatie die op de verpakking <strong>van</strong> <strong>LED</strong>- <strong>en</strong><br />

spaarlamp<strong>en</strong> moet <strong>en</strong> mag staan. Zo mag er niet zomaar meer<br />

geclaimd word<strong>en</strong> ‘deze <strong>LED</strong>-lamp kan e<strong>en</strong> gloeilamp <strong>van</strong> 60<br />

Watt ver<strong>van</strong>g<strong>en</strong>’. Op de verpakking moet duidelijk de lichtstroom<br />

in lum<strong>en</strong> vermeld staan. De lichtstroom <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>LED</strong>-lamp moet<br />

ongeveer 15 proc<strong>en</strong>t hoger zijn dan die <strong>van</strong> e<strong>en</strong> gloeilamp, om<br />

daarmee vergelek<strong>en</strong> te kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong>. Zo moet de lichtstroom<br />

<strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>LED</strong>-lamp 806 Lum<strong>en</strong> zijn, om vergelek<strong>en</strong> te word<strong>en</strong><br />

met e<strong>en</strong> gloeilamp <strong>van</strong> 60 Watt (zie grafiek). Daarnaast moet<br />

de lev<strong>en</strong>sduur duidelijk word<strong>en</strong> vermeld op de verpakking. De<br />

lichtstroom <strong>van</strong> alternatiev<strong>en</strong> voor gloeilamp<strong>en</strong> moet aan<br />

onderstaande waard<strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>, om vergelek<strong>en</strong> te kunn<strong>en</strong><br />

word<strong>en</strong> met de desbetreff<strong>en</strong>de gloeilamp.”<br />

Lichtopbr<strong>en</strong>gst<br />

Φ [lm]<br />

Gloeilamp CFL Haloge<strong>en</strong><br />

<strong>LED</strong> <strong>en</strong> andere<br />

lamp<strong>en</strong><br />

[W]<br />

90 125 119 136 15<br />

220 229 217 249 25<br />

415 432 410 470 40<br />

710 741 702 806 60<br />

935 970 920 1055 75<br />

1340 1398 1326 1521 100<br />

2160 2253 2137 2452 150<br />

3040 3172 3009 3452 200<br />

Inside Information Verlichting<br />

Geclaimd<br />

equival<strong>en</strong>t<br />

gloeilamp<br />

<strong>LED</strong>: behalve voor ‘fun’ ook steeds meer geschikt voor functionele verlichting.<br />

“Daarnaast moet de volg<strong>en</strong>de informatie op de verpakking<br />

word<strong>en</strong> vermeld:<br />

- de lichtstroom in lum<strong>en</strong> (lettergrootte twee maal die <strong>van</strong><br />

het vermog<strong>en</strong> in Watt)<br />

- de nominale lev<strong>en</strong>sduur in ur<strong>en</strong><br />

- het aantal ker<strong>en</strong> dat de lamp kan word<strong>en</strong> aan- <strong>en</strong><br />

uitgeschakeld<br />

- de lichtkleur in Kelvin<br />

- de opstarttijd tot minimaal 60 proc<strong>en</strong>t <strong>van</strong> de maximale<br />

lichtstroom. Is deze binn<strong>en</strong> 1 seconde bereikt, dan mag<br />

m<strong>en</strong> ‘instant full light’ vermeld<strong>en</strong><br />

- of de lamp wel of niet dimbaar is<br />

- de afmeting<strong>en</strong> <strong>van</strong> de lamp in millimeters<br />

Als er e<strong>en</strong> vergelijking wordt gemaakt met e<strong>en</strong> gloeilamp, dan<br />

moet word<strong>en</strong> voldaan aan bov<strong>en</strong>staande tabel. De waarde moet<br />

dan exact word<strong>en</strong> vermeld. Is de lichtstroom <strong>van</strong> de <strong>LED</strong>-lamp<br />

bijvoorbeeld 600 lum<strong>en</strong>, dan moet m<strong>en</strong> e<strong>en</strong> vergelijking mak<strong>en</strong><br />

met e<strong>en</strong> gloeilamp <strong>van</strong> 50 Watt, ook al bestaat deze niet. De<br />

term ‘Energy Saving’ mag m<strong>en</strong> uitsluit<strong>en</strong>d op de verpakking<br />

vermeld<strong>en</strong>, als de lamp voldoet aan het <strong>en</strong>ergielabel A. In geval<br />

<strong>van</strong> ‘gewone’ spaarlamp<strong>en</strong> moet m<strong>en</strong> ook de hoeveel kwik<br />

vermeld<strong>en</strong> die de lamp bevat <strong>en</strong> de website waar aanvull<strong>en</strong>de<br />

informatie te vind<strong>en</strong> is. Alle<strong>en</strong> <strong>LED</strong>- <strong>en</strong> spaarlamp<strong>en</strong> waar<strong>van</strong><br />

de verpakking voldoet aan deze eis<strong>en</strong>, mog<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> de EU op<br />

de markt gebracht word<strong>en</strong>.”<br />

In teg<strong>en</strong>stelling tot gewone gloeilamp<strong>en</strong> <strong>en</strong> haloge<strong>en</strong>lamp<strong>en</strong><br />

produceert <strong>LED</strong> vrijwel ge<strong>en</strong> stralingswarmte.<br />

“Dat klopt. <strong>LED</strong>-lamp<strong>en</strong> stral<strong>en</strong> nauwelijks of ge<strong>en</strong> infrarood


Wordt e<strong>en</strong> <strong>LED</strong> niet te zwaar belast, dan kan deze zeker 50.000 uur mee gaan.<br />

licht uit. Dit infrarode licht is de warmtestraling die <strong>van</strong> met<br />

name gloeilamp<strong>en</strong> wordt gevoeld. De warmte <strong>van</strong> <strong>LED</strong>lamp<strong>en</strong><br />

wordt afgev<strong>en</strong> aan de lamp zelf. Deze zal dan ook<br />

warm aanvoel<strong>en</strong>. De lamp is echter vele mal<strong>en</strong> koeler dan<br />

bijvoorbeeld e<strong>en</strong> gloeilamp. Over het algeme<strong>en</strong> blijft de<br />

temperatuur <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>LED</strong>-lamp onder de 60 grad<strong>en</strong> Celsius.”<br />

Het is hoog tijd voor e<strong>en</strong> keurmerk voor <strong>LED</strong>-verlichting.<br />

“Lamp<strong>en</strong> die in de EU op de markt word<strong>en</strong> gebracht, moet<strong>en</strong><br />

voldo<strong>en</strong> aan de g<strong>en</strong>oemde verpakkingseis<strong>en</strong>. Met deze<br />

informatie kan e<strong>en</strong> consum<strong>en</strong>t zich goed informer<strong>en</strong>. Voldoet<br />

e<strong>en</strong> lamp niet aan de eis<strong>en</strong>, dan mag e<strong>en</strong> dergelijke lamp niet<br />

het CE-merk voer<strong>en</strong> <strong>en</strong> daarmee niet in Nederland op de markt<br />

word<strong>en</strong> gebracht. Daarnaast moet<strong>en</strong> <strong>LED</strong>- <strong>en</strong> spaarlamp<strong>en</strong><br />

voldo<strong>en</strong> aan onderstaande eis<strong>en</strong> om het CE-merk te mog<strong>en</strong><br />

voer<strong>en</strong>. Daarmee is naar onze m<strong>en</strong>ing e<strong>en</strong> keurmerk overbodig.”<br />

Parameter Fase 1 (2009) Fase 5 (2013)<br />

Lamp overlevings<br />

factor na 6.000<br />

uur<br />

Lum<strong>en</strong> behoud<br />

Aantal<br />

schakeling<strong>en</strong><br />

voordat er uitval<br />

komt<br />

≥ 0.50 ≥ 0.70<br />

Na 2.000 uur : ≥ 85<br />

proc<strong>en</strong>t<br />

(≥ 80 proc<strong>en</strong>t<br />

voor lamp<strong>en</strong> met<br />

omhulsel)<br />

Starttijd < 2.0s<br />

≥ halve lamp<br />

lev<strong>en</strong>sduur in ur<strong>en</strong><br />

≥ 10.000 als lamp<br />

e<strong>en</strong> starttijd heeft<br />

> 0.3s<br />

Na 2.000 uur: ≥<br />

88 proc<strong>en</strong>t (≥ 83<br />

proc<strong>en</strong>t voor lamp<strong>en</strong><br />

met omhulsel) Na<br />

6.000h:≥70%<br />

≥ lamp lev<strong>en</strong>sduur in<br />

ur<strong>en</strong><br />

≥ 30.000 als lamp e<strong>en</strong><br />

starttijd heeft > 0.3s<br />

< 1.5s als P < 10W<br />

< 1.0s als P ≥ 10W<br />

Parameter Fase 1 (2009) Fase 5 (2013)<br />

Lamp opwarmtijd<br />

tot 60 proc<strong>en</strong>t Φ<br />

< 60s of < 120s<br />

voor lamp<strong>en</strong> die<br />

kwik bevatt<strong>en</strong> in<br />

< 40s of < 100s voor<br />

lamp<strong>en</strong> die kwik<br />

bevatt<strong>en</strong> in amalgaam<br />

amalgaam vorm vorm<br />

Voortijdige uitval ≤ 2.0 proc<strong>en</strong>t na ≤ 2.0 proc<strong>en</strong>t na 400<br />

perc<strong>en</strong>tage 200 uur<br />

uur<br />

UV-A+UV-B<br />

straling<br />

≤ 2.0 mW/klm ≤ 2.0 mW/klm<br />

UV-C straling ≤ 0.01 mW/klm ≤ 0.01 mW/klm<br />

Lamp power ≥ 0.50 als P < 25W ≥ 0.55 als P < 25W<br />

factor<br />

≥ 0.90 als P ≥ 25W ≥ 0.90 als P ≥ 25W<br />

Kleurweergave<br />

(Ra)<br />

≥ 80 ≥ 80<br />

De verwachte lev<strong>en</strong>sduur <strong>van</strong> de meeste <strong>LED</strong>’s ligt op circa<br />

50.000 brandur<strong>en</strong>.<br />

“De lev<strong>en</strong>sduur <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>LED</strong> is afhankelijk <strong>van</strong> vele factor<strong>en</strong>.<br />

Daarbij zijn de thermische <strong>en</strong> elektrische belasting het meest<br />

bepal<strong>en</strong>d. Wordt e<strong>en</strong> <strong>LED</strong> niet te zwaar belast, dan kan deze<br />

zeker 50.000 uur mee gaan. Wel kan er gediscussieerd word<strong>en</strong><br />

over de definitie <strong>van</strong> lev<strong>en</strong>sduur. Is e<strong>en</strong> <strong>LED</strong> aan het eind <strong>van</strong><br />

zijn lev<strong>en</strong>sduur als hij volledig gedoofd is? Serieuze fabrikant<strong>en</strong><br />

gev<strong>en</strong> over het algeme<strong>en</strong> de L70 lev<strong>en</strong>sduur op. Dat wil zegg<strong>en</strong><br />

dat de lichtstroom op dat mom<strong>en</strong>t nog 70 proc<strong>en</strong>t <strong>van</strong> de<br />

nieuwwaarde is.”<br />

Het complete dossier <strong>Zin</strong> <strong>en</strong> <strong>onzin</strong> <strong>van</strong> <strong>LED</strong>, kunt u teruglez<strong>en</strong><br />

op www.insideinformation.nl<br />

Inside Information Verlichting<br />

Actueel<br />

45

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!