Eglantins futbol taldea mendeurrena ospatzen ari da ... - Boga - Hitza

boga.hitza.info

Eglantins futbol taldea mendeurrena ospatzen ari da ... - Boga - Hitza

6 HISTORIA

Legasseren arrastoa

Oarso Bidasoan

Marc Legasse idazle eta politikagizon anarkoabertzale

lapurtarrak bere sustraiak Hendaian eta Lezon zituen. Aitona

Hendaiako alkate izan zen, eta haurtzaroko momentu asko

Lezoko Jamot-Enea etxean bizi izan zituen.

Erik Gartzia Lezo

Lezo. 1990ko apirilaren 27a.

Haur dantzariak arkuak

eta makilak eskuan dituztela.

Tartetik, bi gizon: Patri

Urkizu idazle lezoarra,

anfitrioi lanetan, eta berarekin

koadrodun alkandora

soinean duen gizona. Marc Legasse (Paris,

1918-Baiona,1997) da, anarkismoa eta

abertzaletasuna batu zituenetako bat. Lezoko

herriak omendu zueneko bideoa sareratu

du Berria Telebistak (ikus www.berria.info/berriatb/1454/).

Lezoko herriak Legasse omentzea ez da

(bakarrik) bere lan politikoaren eta literarioaren

aitortza. Izan ere, nahiz eta Frantziako

hiriburuan jaio, Euskal Herrian zituen

sustraiak Legassek, Lezon zein Hendaia

eta Basusarrin (Lapurdi).

Marc Legasse Euskal Herri osoan da ezaguna

bere ideia independentistak eta libertarioak

aldarrikatzeagatik. Hainbat iturrietatik

edan zuen abertzaletasuna. Esaterako,

1937an Luis Arana Goiri ezagutu

zuen Donibane Lohizunen, eta Xanti eta

Marc Legasse anaiekin elkarrizketa luzeak

izan zituen. Xanti anaia naziek hil zuten

Bigarren Mundu Gerran. Kontzientzia

abertzalea indartuta, han hemenka aritu

zen Euskal Herriaren nortasuna eta askatasuna

aldarrikatzen, eta 1940an Paris

atzean utzi eta Ziburun finkatu zen. Hamarkada

horretan Lapurdi, Behe Nafarroa

eta Zuberoarako autonomia estatutu

proposamena idatzi zuen, arrakastarik gabe.

1946an espetxeratu zuten estreinakoz

(beste bi ere etorri ziren), separatismoagatik.

Garai hartan bertan erbestean zegoen

Eusko Jaurlaritzari kexa azaldu zion, Ipar

Euskal Herriko abertzaletasunarekin

zuen «mespretxuagatik». Bost aldiz aurkeztu

zen hauteskundeetara, guztiak alderdi

edo mugimendu abertzaleekin. Joan

den mendeko bigarren erdialdean beste erbesteratu

olatu berriarekin harremana

izan zuen Legassek, eta Krutwig, Txillardegi,

Emilio Lopez Adan edo Francisco Letamendia

bezalakoekin harremanetan

sartu zen. Ezkerreko abertzaletasunera lerratu

zen, anarkismoa baztertu gabe.

Franco hil eta bi urtera Bermeora (Bizkaia)

joan zen bizitzera, eta orduan argitaratu

zuen Gastibeltzaren karabinak elebe-

rria (frantsesez). Hamarkada bat beranduago,

Jakue Pascualekin batera, Anarkherria

liburua kaleratu zuen. Horiek dira,

agian, bere liburu ezagunenetakoak. Lezon

jaso zuen omenaldia Zortziko de Iraeta

para arpa y txalaparta izenburu «sutileko»

liburuaren aurkezpenean izan zen. Joseba

Aurkenerena orduko Kultura zinegotziak

aitortu zuenez, Legassena, «konturatu

gabe omenalditxo bilakatu zen».

Haurtzaroko oroitzapenak

Hori bere biografia ezagunena da, era laburtuan.

Baina bada, baita ere, Oarsoaldea

eta Bidasoarekin duen harremana.

Xanti eta Marc Legasse anaiak Luis Arana Goirirekin. Bere eragina jaso zuten anaiek. [BOGA]

BOGA

Ostirala, 2012ko uztailaren 13a

Lezoaldizkarietako hainbat zenbakitan jasota,

herriarekin zuen harremana kontatzen

dute bertan. Unibertsitate izena daraman

herriarekin harremana bere birraitonaren

anai batengatik datorkio. Rafael

Zabala Santo Kristo basilikako kapelaua

zen, eta Kale Nagusiko Jamot-Enea etxean

bizi zen (egun 16. zenbakia dena). Hura hiltzean,

bere iloba Gaudioso Zelaia Zabalari

utzi zion etxea, Legasseren amona Estanisladaren

anaia zena.

Eta hortik datorkio Hendaiarekin lotura

Marc-i. Izan ere, Estanislada Hendaiako

alkate (1912-1919) eta mediku izan zen Ferdinand

Camino Goienetxe doktorearekin

ezkondu zen. Camino doktoreak herriko

Itsas Ospitalea eraiki zuen, eta Espainiako

Carlos III.a domina jaso zuen, beste hainbat

merezimenduren artean. Hendaiako

Lezoko kale garbitzaile

baten parabola erabili

zuen Euskal Herriaren

askatasuna irudikatzeko

alkate izan zenean, bere izena jarri zion

Frantziako Estatu Kontseiluak: Arrêt Camino

da, oraindik indarrean dago eta prefetak

berekin izan zuen «botere gehiegikeriarekin»

du zerikusia.

Camino doktoreak, bere herriko medikua

izatez gain, Lezon kontsulta irekitzeko

baimena eskatu zion koinatu Gaudiosori.

Astearte zein ostiraletan irekitzen zuen

Legassek berak aipatu zuen bezala, bere

haurtzaroa gogorarazten zuenean. «Noizbehinka,

aitonak Xanti anaia eta biok eramaten

gintuen Lezora, eta eguna plazan

edo etxeko patioan jolasten pasatzen genuen,

gaixoak artatzen zituen bitartean.

Oraindik ez zen Lezo inguratzen duen

errepidea existitzen, eta Jaizkibelen zelaiak

Jamot-Enearaino iristen ziren. Banbu

kainaberek basotxo bat egiten zuten

bertan».

Aita Donostiak osaba Gaudiosori Baztandik

ekarritako txalaparta oparitu ziola

More magazines by this user
Similar magazines