02.06.2021 Views

KLK Gesprek_Jun 2021 web

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

Nuusblad van

KLK Landbou Bpk

Vol 38 • Junie 2021

KLK

Gesprek

Onteiening – hou dié punte voor oë

DIE NUWE ONTEIENINGSWETSONTWERP en

die wysigings tot artikel 25 van die Grondwet wat tans deur die

Parlement oorweeg word, saai opnuut kommer in die landbousektor.

Uiteenlopende menings in die media maak dit moeilik

om te weet wie of wat om te glo.

Agbiz is sedert 2013 deurgaans by die proses

betrokke en volg altyd ’n gebalanseerde benadering

in kommunikasie om lede te help om

die werklike risiko’s en geleethede vir hul

besighede te beoordeel. Die volgende

misverstande oor onteiening behoort

opgeklaar te word:

Onteiening gaan oor

grondhervorming

Onteiening vind hoofsaaklik plaas as infrastruktuur

gebou word en is al baie in die verlede gebruik

om seker te maak dat enkele grondeienaars nie

’n hele projek wat in die openbare belang is, belemmer

nie. ’n Goeie voorbeeld was toe die Gariepdam gebou is.

Die minister kan reeds deur bestaande wetgewing grond onteien

vir herverdeling, maar dié magte is skaars oor die laaste

20 jaar gebruik. Let wel dat onteiening slegs ’n metode vir die

staat is om eiendom te bekom, so die konsepwetgewing sê

niks oor aspekte soos wie die begunstigdes is of die omstandighede

waaronder grond vir herverdeling sal kwalifiseer nie.

Sonder die Onteieningswetsontwerp kan

die staat nie onteien nie

Die mag om te onteien bestaan reeds in die Grondwet.

Al wat die Onteieningswetsontwerp doen, is om ’n enkele

proses neer te lê wat gevolg moet word en wat beheer hoe

vergoeding bereken gaan word. Sonder die nuwe wet sal die

staat steeds kan onteien, maar die proses is dan nie duidelik

nie. Dit is in grondeienaars se belang dat die Onteieningswetsontwerp

in werking tree, aangesien die proses wigte

en teenwigte instel om te verseker dat die grondeienaar en

verbandhouer se belange in ag geneem word. Die wetsontwerp

vergelyk goed met internasionale voorbeelde.

ONTEIENING

SONDER

VERGOEDING

Berig: Agbiz

Die wetsontwerp sal die staat toelaat om enigiets

“in die openbare belang” te onteien

Die wetsontwerp gaan net oor die proses. Daar moet

ander wetgewing bestaan wat uiteensit wie mag

onteien, watse eiendom onteien mag word en

onder watter omstandighede. Daar is ook ’n

klousule wat vereis dat die staat eers moet

onderhandel om die eiendom te koop

voordat onteiening mag plaasvind. ’n

Grondeienaar kan dus nie onkant gevang

word nie. Onteiening is altyd die laaste

uitweg, aangesien die proses gewoonlik

langer neem en dit meer sal kos vir die staat

as om die eiendom te koop.

Daar is ’n lys van eiendom wat sonder

vergoeding onteien kan word

Beide die Onteieningswetsontwerp en die wysigings tot

die Grondwet hou regverdige en billike vergoeding as die

maatstaf. Dit sê bloot dat daar omstandighede mag wees

waar dit geregverdig is om R0 te betaal. Die staat kan nie

self vergoeding bepaal nie en ’n hof sal slegs in uiterste

omstandighede bevind dat R0 regverdig en billik is. Waar

eiendom nie produktief gebruik word nie, mag die staat wel

nulvergoeding aanbied en die onus op die eienaar plaas om

hof toe te gaan om vergoeding te bepaal. Dit is die enkele

grootste risiko met die wysigings.

Slotsom

Die Onteieningswetsontwerp sal waarskynlik slaag en die

Grondwet sal heel moontlik gewysig word. Die uitkoms kan ’n

wesenlike impak op investering hê, aangesien besluite gereeld

deur sentiment beïnvloed word. Die werklike kans vir geen vergoeding

is egter klein waar eiendom produktief gebruik word.

Die uitdaging is dus om seker te maak dat persepsies en sentiment

nie die werklike effek van die wetsontwerpe verbysteek en

so self tot negatiewe gevolge vir investering lei nie.

bl3

bl7

Barry groet na 38 jaar

Deel jou puik plaasplanne!

bl5


2 Aan die woord... KLK Gesprek

Uit die

Raadsaal

Stephen van Huyssteen

Besturende Direkteur: KLK

Marksake

Philip Naudé

Bestuurder: KLK Vleis

Finansiële resultate – 2021

Markoorsig: Februarie tot April 2021

DIE FINANSIËLE RESULTATE vir die jaar geein

dig 29 Februarie 2021 is op 31 Mei bekendgemaak.

Die KLK-groep het sy beste winsprestasie tot

op datum verklaar.

Die verdienste van R81,1 miljoen verteenwoordig

’n 57,2%-verhoging vergeleke met die vorige jaar.

Die wesensverdienste per aandeel het vanaf 292 sent

per aandeel tot 472 sent per aandeel toegeneem.

Hierdie uitstekende resultate word hoofsaaklik

toegeskryf aan die styging in winsbydraes van die

Handels- en Brandstofafdeling sowel as Carpe Diem

Raisins. Die fokus op koste- en margebestuur, die

verkryging van ’n addisionele 30%-belang in Carpe

Diem Raisins op 31 Julie 2020 asook die beter resultate

van die Lewendehawe-afdeling het verder tot

hierdie prestasie bygedra.

Die Vleisafdeling het swakker presteer as die vorige

jaar as gevolg van wesenlik laer slaggetalle. So ook

het SA Dorper minder goed as die vorige jaar presteer

weens swakker velkwaliteit en laer verkoopryse.

Groepsinkomste het met 12,5% gedaal tot R2 226,9 mil -

joen, hoofsaaklik as gevolg van die daling in slagge talle,

laer brandstofvolumes en -pryse, laer internasionale

rosyntjiepryse en die impak van COVID-19 op KLK

Handel, Build it en die Motorafdeling.

A-GRAAD-BEESPRYSE het vir

die driemaandeperiode redelik konstant

verhandel tussen R50,50/kg

en R52,20/kg. Dieselfde tendens

het by C-graad-bees voorgekom

met R44,30/kg as laagste vlak en

R46,20/kg as hoogste vlak.

Speenkalfpryse het egter ’n

daling getoon vanaf Februarie

(R40,96/kg lewendige massa)

tot April (R36,58/kg). Die aanbod

van lam en skaap bly laag en die

lewendige uitvoer van lam na die

Midde-Ooste plaas druk op plaaslike

abattoirs.

A-graad-karkasse het verhandel

tussen R81,00/kg en R87,00/kg, met

C-graad-skaapvleis konstant tussen

R62,00/kg en R65,00/kg vir die drie

maande. Gesprekke dui daarop

dat die aanbod vir slagbare lam en

skaap vanaf Mei tot Augustus laag

gaan wees.

Beesvleismarktendense

Beesvleis het vir April nasionaal verhandel

teen gemiddeld R51,75/kg vir

klas A en R46,07/kg vir klas C soos

gerapporteer deur die RPO/Absaprysrapporteringstelsel.

Die gemiddelde

nasionale speenkalfprys vir

April is R36,89/kg lewendige massa.

Skaapvleismarktendense

Skaapvleis het vir April nasionaal verhandel

teen R83,65/kg vir klas A2/A3

met ’n sprong in die laaste gedeelte

van April rondom die R87,00/kgvlakke.

Die gemiddelde prys van C2/

C3-skaapvleis was R64,45/kg en die

gemiddelde prys van stoorlammers

R41,82/kg lewendige massa. Die lae

aanbod en sterk stoorlamprys dui

daarop dat pryse bogemiddeld hoog

kan wees vir die winterperiode.

Bronne:

RPO/Absa-prysrapporteringstelsel

Kontantvloei uit bedryfsaktiwiteite was positief met

R168,5 miljoen, nadat netto bedryfskapitaal met

R30,8 miljoen afgeneem het en belasting van

R38,3 miljoen betaal is. Aanleg en toerusting van

R50,8 miljoen is aangekoop. Die verkryging van die

oorblywende niebeherende belang (37,5%) in Cool

Raisins en ’n addisionele 30%-belang in Carpe Diem

Raisins is gedurende die jaar afgehandel. Die netto

resultaat van bogenoemde was dat die kontantposisie

van die Groep met R23,4 miljoen verbeter het

vanaf R57,7 miljoen tot R81,1 miljoen.

Pitkos vir

die siel...

Floris Lategan

Staan die wêreld op sy kop?

Die Direksie gaan voort om die COVID-19-pandemie

te monitor, maar verwag minimale besigheids- en

bedryfsonderbrekings. Nieteenstaande die uitdagende

landbou- en handelstoestande en die negatiewe

impak van die voortslepende droogte in die Noord

Kaap wat aanleiding gee tot ’n skerp daling in slaggetalle

en dorpervelle en die onlangse versterking

van die rand/dollar-wisselkoers wat moontlik Carpe

Diem Raisins se resultate negatief kan beïnvloed,

word verwag dat die resulate gedurende die komende

jaar steeds bevredigend kan wees.

Die Direksie het besluit om geen dividend aan te

beveel nie omrede kontantreservering noodsaaklik is

vir moontlike geleenthede in die landbou en om KLK se

groei- en uitbreidingstrategie te ondersteun. Die Direksie

het wel besluit om tydens die Algemene Jaarvergadering

’n algemene magtiging te vra vir die terugkoop

van KLK-aandele. Meer inligting hieroor sal tydens die

Algemene Jaarvergadering bekendgemaak word.

Die Algemene Jaarvergadering van aandeelhouers vind

op Dinsdag 20 Julie 2021 by KLK se hoofkantoor plaas.

Efesiërs 1:22: “Aan Hom het

God alles onderwerp, Hom bo

alles verhef.”

CJ LANGENHOVEN het baie

jare gelede die volgende wysheid

kwytgeraak: “Soms voel jy die hele

wêreld is omgekeer, dan is dit al die

tyd maar net jou maag.”

Dit voel vir ons ook hier in die middel

van 2021 of die wêreld op sy

kop staan. Dít meet ons aan die

kleiner en die groter dinge van die

lewe – van huilende kinders, die

pap wiel, grootskaalse ekologiese

rampe tot natuurlik die koronavirus.

Dié sake mag alles realiteite wees,

maar daar is ’n nog groter realiteit:

Jesus Christus is die Here! “Aan Hom

het God alles onderwerp, Hom bo

alles verhef.” Hy is bo elke owerheid,

gesag en mag, ja, bo enigiets wat

genoem kan word. Nie alleen in

hierdie bedeling nie, maar ook

in die toekoms.

Alles wat op hierdie aarde skeefloop,

moet eers voor Sy troon ’n draai

gaan maak. Niks gaan ongesiens by

Hom verby nie. Daarom kan ons in

voorspoed dankbaar en in teenspoed

geduldig wees. Moenie dat die

storms van die lewe jou omblaas nie.

Die Here regeer – al is die

wêreld omgekeer.


Barry groet na 38 jaar

“PRESIES 38 JAAR en een maand – en moenie van die

een maand vergeet nie!” skerts Barry van Niekerk. Dit is die

jare wat hy in KLK se diens was voor hy vroeër vanjaar die tuig

neergelê het.

Barry het op 1 Februarie 1983 as toonbankklerk by KLK in

Upington begin werk. Hy het aan die einde van Maart as

kategoriebestuurder afgetree.

Tegnologie het oor die jare baie verander. Barry onthou hoe

alles vroeër jare met die hand geskryf is. “Ek het steeds ’n

merk op my vinger daarvan,” lag hy. “Teleks was daardie

jare die in-ding. Stelselmatig is dit deur faksimilees en e-pos

vervang. Nou het Skype oorgeneem en aanlyn gesprekke is

aan die orde van die dag.”

Is daar enige staaltjies oor sy jare by KLK?

“Nee, dit sal alles gesensor word. Ons

het baie kilometers gery en langs die pad

gebeur daar maar dinge wat nie oorvertel

kan word nie!”

Barry gaan vir eers ’n siek vriend met sy werk

help en daarna wil hy hom graag op houten

metaalwerk toespits. Hy beoog ook

om die land saam met sy vrou, Anlé,

te deurkruis.

Junie 2021

Wihan neem leisels

in Askham

Maatskappynuus

Terug waar hy vandaan kom

’N SIRKEL IS vir Dries Nel, pas aangestelde kategoriebestuurder,

voltooi.

Dié boorling van Upington het na vele omswerwinge gedurende

die grendeltyd besluit om na sy heimat terug te keer

en het in April by KLK begin werk. Dries het op ’n

besproeiingsplaas in die omgewing grootgeword.

Hy was voorheen in aankope en bestuur by ander

landboumaatskappye werksaam.

Komende uit ’n besproeiingsmilieu, is dit ook

die produkte waarvoor hy verantwoordelik sal

wees. Hy wil veral op prys, diens en gehalte e

fokus, maar ook nisprodukte vind.

In sy vrye tyd hou Dries van motorfietsry,

metaalwerk, tuinmaak en visvang.

Hy het ’n 13-jarige seun en sy vriendin,

Karin, is ’n persoonlike assistent.

3

Hy bedank sy kollegas en die klante

wat deur die jare sy pad gekruis en

sy lewe verryk het. “Ek is dankbaar

hulle het my die mens gemaak wat

ek vandag is.“

Groot planne

vir Build it, Kathu

GERHARD SMIT IS die nuut aangestelde bestuurder

by Build it in Kathu.

Dié boorling van Vryburg het sy loopbaan by Solomon Stores, ’n

geskiedkundige ysterwarewinkel in sy tuisdorp, begin en daarna

by verskeie soortgelyke ondernemings ervaring opgedoen. Voor

sy koms na Kathu was hy in die boubedryf betrokke.

Gerhard sien veral uit na die opgradering van

die tak. Die tak sal vanaf begin Junie 2021

verder spog met ’n KLK Petworld-afdeling

waar troeteldierbenodighede – van voëlsaad

tot hondeleibande en alles tussenin – te kry

sal wees.

Hy en sy vrou, Audrey, het ’n

13-jarige dogter en ’n seun-endogter-tweeling

van ses jaar. Hy

speel graag gholf en geniet ook

rugby en braai.

Jou Vennoot Betroubaar Innoverend

WIHAN SWART IS onlangs as bestuurder

by die KLK-tak in Askham aangestel. Hy is in

Upington gebore en getoë en het voorheen by

’n bande-onderneming gewerk.

Hy sien baie uit na die nuwe uitdaging en sê sy

eerste prioriteit is om die gemeenskap se vertroue

te wen en foute by die tak reg te stel.

Jag en motorfietsry is twee van Wihan se

gunstelingontspanningsaktiwiteite. Hy het ook ’n

klein boerbokboerdery op sy pa se plaas in die

Kenhardt-omgewing.

Wihan is met Melissa,’n skoonheidsterapeut,

getroud. Haar plan is om die mense van

Askham nog mooier te maak.

Chris nou by petroleum

CHRIS ERASMUS IS die afgelope ses jaar reeds ’n

bekende gesig by KLK.

Hy was voorheen kategoriebestuurder en ook vir ’n kort tydjie

bestuurder by die Askham-tak. Chris is in April as bemarker by

die Petroleum-afdeling aangestel.

Sy pos behels besoeke aan verskaffers,

produsente en handelstakke en hy geniet dit

terdeë. Die Petroleum-afdeling verskaf olie,

diesel, petrol, paraffien en gas.

Chris is ’n ywerige hengelaar en

maak ook graag potloodsketse

in sy vrye tyd.

Hy en sy vrou, Lizna, is die

trotse ouers van Mari (16)

en Christiaan (11).


4 Omgewingsake KLK Gesprek

Vooruitsigte vir die komende

winter en somer

LA NIÑA-VERSKYNSELS veroorsaak

gewoonlik beter reënvaltoestande oor

die westelike dele van die land, maar die

La Niña van 2020/2021 het in intensiteit

as ’n matige verskynsel gepiek in ongeveer

Desember 2020 (oppervlaktemperature

in die Niño-gebiede was ongeveer 1,2°C

koeler as normaal).

Dit het dus in 2020/2021 nie dieselfde uitwerking

op reënval gehad as in 2010/2011

toe dit ’n sterk episode was met oppervlaktemperature

wat vir vier maande 1,6°C

koeler as normaal was nie. Hoe sterker

die La Niña-verskynsel, hoe verder wes- en

suidweswaarts veroorsaak dit reën. Dit is

dikwels slegs tydens besonder sterk La Niñaverskynsels

waar bogemiddelde somerreënval

oor die verre suidwestelike dele voorkom

of tydens sterk El Niño-verskynsels waar

koue fronte verder noord skuif en winterreënval

langs die Weskus en aangrensende

binneland veroorsaak.

2020/2021 se La Niña het in Maart 2021

oorgegaan in ’n neutrale fase en is tans

binne die reeks van ongeveer 0,5°C vanaf

die langtermyn- gemiddelde oppervlaktemperatuur

in die Niño-gebiede. Die verwagting

is dat dit in die neutrale fase gaan

bly tot ongeveer September en dan weer

oorgaan in ’n swak tot matige La Niñafase

wat positief vir reën gaan wees.

Die ander faktor wat die invloed van El

Niño of La Niña kan versterk of verswak,

is die stand van die Indiese Oseaan se

oppervlaktemperature. Indien die westelike

Indiese Oseaan (nader aan die Afrikakuslyn)

koeler as die oostelike gedeeltes

(nader aan Australië) is, is dit gunstig vir

reënval oor Suidelike Afrika. Alhoewel

toestande in die Indiese Oseaan heelwat

vinniger kan verander as in die Niño-gebiede,

lyk dit tans asof die Indiese Oseaan

ook in ’n neutrale fase inbeweeg en dus

nie veel invloed op die reënvaltoestande

van die verwagte La Niña-verskynsel

gaan uitoefen nie.

Wat die winter betref, kan die koeler water

in die suidwestelike Indiese Oseaan (suid

en oos van Kaapstad) wat tans voorkom,

soos verlede jaar weer sorg vir ’n redelik

koue winter. Vanaf die laaste deel van Mei

kan baie koue lug agter die koue fronte

Johan van den Berg

Onafhanklike landbouweerkundige

die binneland bereik en skerp temperatuurdalings

veroorsaak.

Opsommend en waarskuwings

Reënvaltoestande lyk redelik gunstig oor

veral die Kalahari en oostelike dele van

die Noord-Kaap asook ooswaarts in die

land vanaf ongeveer November/Desember

2021 as gevolg van ’n opvolgende

La Niña-verskynsel (swak tot matige sterkte)

en die voortbou van ’n natter siklus.

Die verwagte goeie reënvaltoestande

wat veral in die tweede deel van die

somer van 2021/2022 (Januarie tot

Maart) oor gedeeltes van die Noord-

Kaap en aangrensende dele van

ander provinsies gaan heers, kan die

sprinkaanprobleem heelwat vererger.

2021 se winter gaan weer eens baie

koud wees en besonder lae temperature

kan in veral die midwinter vanaf Junie

tot middel Augustus voorkom.

Isuzu skenk R40 000 aan skole

DIE NOORD-KAAP beleef tans ’n

dubbele terugslag met moeilike ekonomiese

omstandighede weens COVID-19 én die

voortslepende droogte.

Gordonia Motors in Upington in samewerking

met die Isuzu ChildLife-stigting het tot

die redding van twee skole in Upington

gekom, waar leerders swaar deur die

finansiële stryd van die omliggende plaasgemeenskappe

geraak word. Die skenking

van R40 000 is gedoen om laerskoolleerders,

wie se ouers ’n moeilike tyd beleef,

by te staan.

“Die kinders kom van omliggende plase.

Hul ouers is dagloonwerkers en sukkel om

die nodige skryfbehoeftes aan te koop.

Daar is ook ’n behoefte aan skoolklere

en sweetpakke,” sê Hennie Marais,

handelaarshoof van Gordonia Motors.

“Tans probeer die onderwysers en

beheerliggaam om die nodigste aan die

leerders te verskaf, maar weens die droogte

is daar ’n gebrek aan inkomste, omdat

almal in ’n oorlewingstryd gewikkel is,” sê

Hennie verder.

Die Primêre Skool Op die Voorpos het

R20 000 ontvang. In ’n bedankingsbrief

sê die skoolhoof, Mariëhetta Pool, die geld

sal vir 2021-skoolfonds, skryfbehoeftes

en skooldrag vir behoeftige leerders

aangewend word. “Ons het 20 leerders

geïdentifiseer wat werklik swaarkry en wil

hulle graag help.”

So ook het Laerskool Oranje-Noord R20

000 ontvang. Hierdie geld sal sowat

30 leerders, afkomstig van die Dakotaplakkerskamp

en Freedom Square (ook

bekend as Diedericks-woonstelle) help met

skooltasse, skryfbehoeftes en skooldrag.

Sias van Rooyen, Laerskool Oranje-Noord

se skoolhoof, het alle betrokkenes tydens

die oorhandigingsgeleentheid vir die mooi

gebaar bedank.

Sias van Rooyen (hoof: Laerskool Oranje-Noord) en

personeel van Gordonia Motors (Willie Marais, Ilene de

Waal en Gregory du Plessis) saam met van die leerders.

Gordonia Motors se Gregory du Plessis, Willie Marais en Ilene

de Waal oorhandig die tjek aan Mariëhetta Pool (hoof: Primêre

Skool Op die Voorpos). By hulle is enkele leerders van die skool.


Landbou en die 4IR

DEUR DIE EEUE is verbeterde landbouproduksie

vooruitgegaan deur tegnologiese

innovasie. Die ontdekking van die wiel, die

trekker, verbeterde genetika, landbouchemikalieë

en verkoeling het gelei tot die groen

rewolusie en grootskaalse voedselsekerheid.

Tye is egter besig om te verander en die

wêreldpopulasie sal na beraming tot

byna 10 miljard mense groei teen 2050.

Afrika se bevolking gaan bykans verdubbel

in dieselfde tydperk. Dit terwyl aardverwarmingsgasse

soos CO² die hoogste

vlakke nog bereik het en veranderlike

reënvalpatrone reeds ’n impak op plaaslike

ekonomieë het. Die gevaar bestaan dat

dit tot stygende voedselpryse kan lei en ’n

bedreiging vir sosiale stabiliteit kan inhou.

Om hierdie rede is dit belangrik dat landbouproduksie

moet toeneem om ekonomiese

groei te stimuleer, wat sal lei tot werkskepping

en voedselsekerheid. Verbeterde produk

tiwiteit en optimalisering van produksie

is die enigste uitweg.

Die Vierde Industriële Rewolusie (4IR) omvat

’n reeks tegnologieë wat tot drastiese verbetering

in landbouproduksie en verwante

bedrywe kan lei. Interkonnektiwiteit via die

Internet het reeds gelei tot presisieboerdery

en gaan binnekort ’n integrale deel van

boerdery wees. Die Internet van Dinge (IoT)

genereer voortdurend nuwe data deur ’n

verskeidenheid van sensors wat opbrengste

optimaliseer en fisiese menslike hantering

minimaliseer. Deur middel van kunsmatige

intelligensie (KI) kan rekenaarprogrammatuur

verskeie faktore bereken, soos optimale

grondtemperatuur, grondvog en grondvoedingstowwe.

KI kan suboptimale toestande

herken en die nodige aanpassings maak in

besproeiing, bemesting en pes/plaagbeheer.

Dieregesondheid, reproduksiesiklusse en

selfs die lokaliteit van diere kan ook deur KI

bepaal word.

Hannes Gerber

Eiland-navorsingstasie, Upington

Hommeltuigtegnologie word ingespan vir KI.

Hommeltuig- en satellietgebaseerde sensors

verskaf reeds baie van die agtergrondinligting

wat benodig word vir KI-toepassings.

Hommeltuigtegnologie word ingespan vir

plaasbeplanning, grond- en gewasondersoeke,

presisiebespuiting, monitering van

groeikragtigheid asook oesskattings. Die

Noord-Kaapse Departement van Landbou,

Grondhervorming en Landelike Ontwikkeling

moniteer reeds plantegroei en droogtetoestande

met behulp van hierdie tipe tegnologie.

Hommeltuie word gebruik om digtheid van

plantegroei, spesiediversiteit, bosindringing en

moontlike verwoestyning oor tyd dop te hou.

Soortgelyke tegnieke word ook toegepas om

die gedrag en weipatrone van diere te identifiseer

en sodoende weiveld te optimaliseer.

Hierdie digitale tegnologieë verwyder fisiese

limiete in boerdery deur die komplekse inte

grasie van interafhanklike elemente wat

produksie en winsgewendheid bevorder.

Konnektiwiteit, die toegang tot en bestuur van

groot hoeveelhede data gaan binnekort ’n

belangrike vennoot van die produsent wees.

Nuwe Nissan MAGNITE beïndruk

Junie 2021

Aktueel

Prysrekords spat

Hier is Jaco Flemix (nuwe eienaar) by Leroy Phillips,

Bruce Phillips, Makhaya Mangali en Deon Klopper (afslaer).

5

’N REKORDPRYS VIR ’n bul is op

21 April vanjaar by die KLK Lewende Hawe

Towton Bonsmara-veiling behaal. Dié

Bonsmara-stoetbul van Philip Williams van

Towton Bonsmaras is vir R100 000 aan JA

Momberg van Kuruman verkoop.

Die gemid delde prys behaal vir die 22 bulle

by die veiling was R51 136,36. Die meerderheid

vroulike diere by die veiling was

kommersieel, met R17 031,25 die gemiddelde

prys vir koeie met kalwers, terwyl

koeie gemid deld R14 248,65 en verse

R14 184,21 behaal het. By die onlangse

5 Star-veiling wat KLK Lewende Hawe in

Upington aangebied het, is ’n rekordprys

vir ’n Dorper-ram behaal. Dié bielie van ’n

ram het aan Leroy Phillips behoort en Flemix

Property Investment van Boshoff het dit vir ’n

allemintige R400 000 gekoop.

KLK-aandele

GEEN AANDELE het vir die periode 1 Februarie

2021 tot 30 April 2021 verhandel nie.

NISSAN HET ’N splinternuwe produk bekendgestel wat gewis die koppe gaan laat draai.

Die Nissan Magnite is ’n kompakte sportnutsvoertuig, toegerus met die perfekte mengsel

van moderne tegnologie, kwaliteit en afwerking. Ver-

der het

dit genoeg ruimte daarby.

Onder die enjinkap pryk ’n kragtige 1,0-liter

turbo-aangedrewe enjin, wat 84 kW se

krag uitskop.

Met sy heerlike rygerief en billike prys, gaan

die Magnite vir seker die strate rooi verf.

Kontak gerus vir Oranje Nissan om hierdie

voertuig te toetsbestuur 054 338 8000.

Jou Vennoot Betroubaar Innoverend

SEISOENREKENING VIR

AANKOOP VAN PRODUKSIEMIDDELE

Krediet vir die aankoop van produksiemiddele soos draad, pale,

plantmateriaal, chemikalieë, bemestingstowwe of enige ander produksie

verwante insette. Kontak gerus vir Vonnie Haarhoff by KLK Credit

om meer uit te vind oor KLK Credit se seisoenrekening.

Vonnie.Haarhoff@agrics.co.za

054 337 6200 082 781 0194

credit

KLK Credit is ’n divisie

van Agri Credit Solutions


6 Aktueel

KLK Gesprek

WANNEER SLIM MENSE DOM DINGE DOEN

Cobus Booysen

Bestuurder: Menslike Hulpbronne

INTELLIGENTE MENSE HET soms

die reputasie dat hulle dom foute maak, veral

in situasies waar gesonde verstand vereis word.

“Common sense is not so common.”

– Voltaire

Na dekades van navorsing het wetenskaplikes

uitgevind hoekom rasionele denke en

intelligensie nie altyd hand aan hand gaan

nie. Shane Frederick van die Yale Universiteit

het bevind dat sommige mense die

geneigdheid het om met groot selfvertroue

die verkeerde antwoord te gee omdat hulle

meer denkfoute begaan wanneer hulle

poog om probleme op te los. Intelligente

mense het meer blindekolle in hulle logika,

omdat hulle neig om te veel selfvertroue in

hul eie redenasievermoëns te hê. Hulle is

so gewoond daaraan om altyd die regte en

vinnige antwoorde te hê, dat hulle nie eens

besef wanneer hulle die verkeerde antwoorde

gee sonder om dit te deurdink nie. Boonop is

slim mense meestal onbewus daarvan.

“I know that I am intelligent, because

I know that I know nothing.”

– Socrates

Hier is sommige van die algemene foute

wat intelligente mense maak.

1. Slim mense het te veel

selfvertroue

Jare se aanprysing en erkenning laat

slim mense ’n oordrewe geloof in hul eie

intelligensie en vermoëns ontwikkel. Sulke

mense erken baie selde dat hulle ook hulp

benodig. Wanneer hulle dit wel erken, dan

glo hulle gewoonlik niemand anders is in

staat om dit te verleen nie.

2. Hulle dryf mense te hard

Slim mense is dikwels oorpresteerders,

omdat dinge te maklik na hulle kant toe

kom. Hulle besef eenvoudig nie hoe hard

sommige mense moet werk om dieselfde

prestasies te bereik nie en dit veroorsaak

dat hulle mense te hard dryf. Sodoende

word die geleentheid gemis om ander te

help om hulle doelwitte te bereik.

3. Hulle moet altyd reg wees

Dit is moeilik vir enigiemand om met grasie te

aanvaar dat hulle verkeerd is. Dit is nog moeiliker

vir slim mense, omdat hulle gewoonlik reg

is en dit deel van hulle identiteit geraak het.

4. Hulle het meestal ’n gebrek

aan emosionele intelligensie

Intelligensie (IQ) en emosionele intelligensie

(EQ) loop nie noodwendig saam nie.

Hoë IQ-, lae EQ-individue sien die

wêreld as ’n meritokrasie. Prestasie is al

wat saak maak – en mense en emosies is

dikwels net in die pad.

5. Hulle gee op wanneer

hulle misluk

Slim mense kan maklik in die strik trap om

mislukking as die einde van die wêreld

te ervaar, omdat deurlopende sukses

verwagtinge skep wat mislukkings moeilik

aanvaarbaar maak. Mense wat hard moes

werk om suksesvol te wees, het al geleer

hoe om mislukkings te hanteer.

6. Hulle ontwikkel nie deursettingsvermoë

nie

Wanneer dinge maklik na jou kant toe kom,

kan harde werk as iets negatiefs ervaar

word – ’n teken dat jy nie het wat dit vereis

nie. Die resultaat hiervan is dat slim mense

gewoonlik aanbeweeg na iets wat hulle

eiewaarde bevestig voordat hulle die deursettingsvermoë

ontwikkel wat nodig is om

die hoogste sport te bereik.

7. Hulle multitask

Slim mense hou daarvan om verskeie dinge

gelyktydig te doen sodat geen tyd gemors

word nie. Dit maak ’n mens egter meer

onproduktief. Mense doen dit dikwels omdat

hulle glo hulle is goed daarin, terwyl hulle

inderdaad swakker vaar as mense wat verkies

om een taak op ’n slag aan te pak.

8. Hulle aanvaar terugvoering

moeilik

Slim mense is geneig om nie genoeg

waarde te heg aan die opinie van ander

nie. Dit beïnvloed hulle ontwikkeling en

prestasie negatief en kan ook lei tot

ongesonde verhoudinge.

Samevatting

Sommige van die lewe se grootste geskenke,

insluitend hoë intelligensie, kom saam

met groot uitdagings. As jy nie bereid is om

die hele prentjie eerlik te bekyk nie, benadeel

jy jouself. En dit is nie slim nie!

Veilings nou ’n droom met nuwe toestel

KLK SE Inligtingstegnologie-span het onlangs binne twee dae ’n

innoverende toestel gebou om ’n Wi-Fi-sein by veilings te verseker.

Volgens Roan Pretorius, bestuurder: Inligtingstegnologie, het KLK

se Lewendehawe-afdeling hulle om hulp genader. “Veilings word

dikwels in afgeleë gebiede aangebied waar daar nie noodwendig

’n sein is nie. Sonder ’n sein is dit moeilik om die betalings op

veilings af te handel.” Die IT-span het koppe bymekaargesit en

die toestel van nuuts af gebou. Dit kan met elektrisiteit, sonkrag

of krag van ’n opwekker werk om ’n selfoonsein in ’n Wi-Fi-sein

om te skakel. Die toestel se reikwydte is sowat 200 m en dit is

maklik vervoerbaar.

Die trotse IT-span by hul breinkind wat ’n Wi-Fi-sein in die mees afgeleë gebiede

kan verseker – Pierre Engels (tegnikus), Cobus Malherbe (data-administrateur),

Wilfred McDuling (stelseladministrateur), Chris van Tonder (tegnikus) en

Roan Pretorius (bestuurder: Inligtingstegnologie).


Junie 2021

Aktueel

7

Gereedskap vir enige taak

KLK IS DAAR vir wanneer die doen-dit-self-entoesias of die

ambagsman gereedskap benodig.

Handelstakke kan help met gereedskap volgens elkeen se

behoefte – kies uit ons groot reeks Bosch- en Skil-produkte!

Wanneer jy Bosch- of Skil-kraggereedskap wil koop, vra jouself die

volgende vrae:

1) Hoeveel verskillende take moet ek verrig?

2) Hoe lank gaan ek besig wees?

3) Hoe veilig is dit om self daarmee te werk?

4) Gaan ek dit reg gebruik sodat ek nie die eenjaarwaarborg verloor nie?

Ambagsmanne (en -vroue), besighede en produsente koop die

Bosch- industriële reeks (blou kleur). Hulle moet (1) verskillende take

verrig, (2) lang ure per dag, (3) veilig daarmee werk en (4) dit nie

verkeerd gebruik om sodoende die waarborg te verloor nie.

Vir klein takies in en om die huis, word die Bosch DIY- of Skil-reeks

(groen kleur) aanbeveel. Dit moet (1) ’n spesifieke taak verrig, (2)

wat min tyd verg, (3) gemaklik voel om self daarmee te werk (4) en

gebruik word vir die doel waarvoor dit ontwerp is.

’n Groot voordeel is dat die tweepenkragprop waarmee die

gereedskap uitkom met ’n driepenprop vervang mag word.

Dit sal NIE die waarbo rg beïnvloed nie.

Daar is ’n geskikte e Bosch- of Skil-produk om jou te help met jou

projek – groot of klein!

Deel jou puik

plaasplanne!

STAAN SAAM, help mekaar en leer bymekaar… So dikwels word

hierdie woorde geuiter wanneer daar oor die produsente van ons land

gepraat word; deur politici, landbou-organisasies en produsente self.

In hierdie nuwe rubriek in KLK Gesprek gaan ons juis dit beklemtoon.

Dit is nie nodig om keer op keer die wiel te herontdek nie. Vir elke

probleem en uitdaging op Suid-Afrikaanse plase is daar reeds ’n

oplossing – dis net dat nie almal hierdie oplossing ken nie! Daar is reeds

iemand daar buite wat weet hoe om pampoenpitte te plant sonder om

dae lank met hande-arbeid in die son te swoeg, iemand wat weet hoe

om lekbakke te herwin of voer perfek te meng.

In die KLK Gesprek van Junie 2019 het Jasper Maas van die Pofadderomgewing

sy blink plan gedeel om rooikatte van sy plaas af te hou deur

jakkalsdraad vir die doel aan te pas. Jasper het vertel dat hy sy plan wyd

en syd deel om rooikatte te kortwiek.

Met Puik Plaasplanne beoog KLK Gesprek juis dit – dat ons lesers hul

unieke planne met medelandbouers deel.

Stuur jou blink planne en foto’s na Puik Plaasplanne

per e-pos na Jorine Viviers by jorine@klk.co.za of per

WhatsApp na 054 337 6200.

In elke uitgawe van KLK Gesprek sal ons dan van

hierdie puik planne deel.

WEN!

Een gelukkige KLK Gesprek-leser het die geleentheid om

’n Bosch Sabre-saag te wen deur die volgende vraag

korrek te beantwoord: Watter kleur is die Bosch DIYreeks?

Stuur jou antwoord per SMS na 49711, per e-pos

na Jorine Viviers by jorine@klk.co.za of per WhatsApp na

054 337 6200. Sluitingsdatum: 31 Julie 2021.

Reëls

Werknemers van die KLK-groep

mag nie aan die kompetisie deelneem

nie. • Slegs een inskrywing per persoon.

• Die wenner sal telefonies in

kennis gestel word en in die volgende

KLK Gesprek bekendgemaak word.

• Die prys sal na die naaste KLKhandels

tak gestuur word en kan daar

afgehaal word. • Die prys kan nie vir

kontant omgeruil word nie.

Die gelukkige wenner van die

Duram/Dulux-geskenkbewys van

R500 is Danie Marais van Upington

(regs). Hier ontvang hy sy

prys van Josua Visser (KLK).

is ’n nuusblad wat vier keer

per jaar namens KLK deur

saamgestel en uitgegee word.

NAMENS KLK LANDBOU BPK

Jorine Viviers *

054 337 6202 • jorine@klk.co.za

* Vir navrae oor die verspreiding van

, of adreswysigings,

kontak vir Jorine Viviers.

REDAKSIE

Jadine van Heerden

018 468 2716

Johan Smit

018 468 2716

Jou Vennoot Betroubaar Innoverend

BLADUITLEG EN DRUK

Infoworks

(uitlegkunstenaar: Ezbé van Wyk)

018 468 2716

your ideas can fly


8 Omgewingsake

Laksmanne doen hul naam gestand

’N MENS KOM nogal dikwels ’n tor of sprinkaan teë wat aan ’n

doring van ’n struik of boom of aan doringdraad opgehang is. Soms

kan dit selfs ’n klein voëltjie wees. Dit is die werk van die fiskaallaksman.

Daar word gewoonlik gesê dit is kos wat gebêre word vir later, maar

soos altyd is die natuur hier ook vol verrassings.

Die ware laksmanne (shrikes) is ’n groot groep voëls wat van veral

insekte, maar ook ander kleiner gewerwelde diere, lewe. Hiervoor het

hulle sterk bekke, dikwels met ’n prominente haak om hul prooi mee

vas te vat en dood te byt. Wêreldwyd is daar 33 soorte – net

Suid-Amerika en Australië het nie laksmanne nie.

Laksmanne is normaalweg donkerder van kleur bo – dikwels swart,

grys of rooibruin, soms in delikate skakerings – en ligter onder. Hulle

het prominent gekleurde krone en oogstrepe en ook wit V-vormige

merke op hulle vlerke. Hulle jag graag van opvallende sitplekke in die

oop maar boomryke landskappe wat hulle verkies. Van hier af bespied

hulle die grond vir prooi. Hulle “donker bo en lig onder” veredos

beteken dat hulle maksimum sonhitte van bo kan absorbeer, terwyl

hulle vir hul prooi sit en wag. Terselfdertyd maak hul ligter onderkante

dit waarskynlik moeiliker vir die prooi om hulle van onder

raak te sien teen die lug.

Suid-Afrika het drie laksmanne, waarvan die fiskaallaksman die alge

meenste is en oor die hele land voorkom en broei. Dit is ’n prominente

“swart bo en wit onder” voël. Die wit V op die swart rug is baie

opvallend. Die ander twee laksmanne wat hier broei, val in ’n ander

subfamilie as die fiskaallaksman. Hulle is bosveldvoëls met identiese

verspreidings in die noordooste. In teenstelling met die fiskaallaksman

wat meestal alleen gesien word, is die langstertlaksman en die

kremetartlaksman sosiaal en altyd in groepe te vind. Hulle broei ook

in groepe met ’n enkele nes waarin net die alfa-wyfie eiers lê. Die hele

groep help egter die kleintjies versorg.

Die fiskaallaksman, soos feitlik elkeen van die ander 28 ware

laksmanne van die genus Lanius, is bekend dat hulle prooi ophang.

Dit is waarskynlik waar die naam “laksman” sy oorsprong het. By die

soorte waar die gedrag goed bestudeer is, blyk dit veral algemeen

te wees in die broeiseisoen en word deur die mannetjie uitgevoer. By

party soorte word dit meer gedoen wanneer die broeiseisoen begin,

Die rooiruglaksman is ’n

niebroeiende somerbesoeker.

Die artikel is geskryf deur Francois van der Merwe,

’n natuurliefhebber van Calvinia. Vir meer inligting,

stuur ’n e-pos na

terwyl die mannetjie sy broeigebied adverteer en hom aan wyfies

bekendstel. Die ophang van prooi wat nie onmiddellik gevreet word

nie omdat dit surplus tot behoeftes is, dien dan om ander laksmanne te

waarsku dat die bepaalde broeigebied reeds beset is. Dit toon ook aan

wyfies dat die mannetjie fiks en ’n goeie jagter is wat vir haar en die

kleintjies sal kan sorg.

By ander soorte word prooi ook later in die broeiseisoen opgehang wanneer

daar reeds kleintjies is. Dan is dit nie meer nodig om die wyfie te

beïndruk nie. Nou dien die gestoorde prooi as voedselbron vir die wyfie

op die nes sodat sy nie self lank hoef te gaan jag nie – en ook as kos

vir die kleintjies, veral wanneer die weer sleg en jag moeilik is. Miskien

help die ophang en uitdroog van veral insekte met skadelike chemiese

afskeidings ook dat die afskeidings hulle krag verloor en die laksman

dus die insek veilig kan vreet. Studies toon dat laksmanne sowat 60% tot

70% van hulle opgehangde prooi weer gebruik. Dit bevestig dat daar

ander redes is vir die ophang as net om voedsel te stoor. Alhoewel die

fiskaallaksman baie algemeen is en al deeglik bestudeer is, weet ons

nog min van sy prooi-ophanggewoontes.

Daar is twee laksmanne uit die Noordelike Halfrond wat trekvoëls is en

nie hier broei nie. Hulle hang dus waarskynlik ook nie prooi op terwyl

hulle in Suid-Afrika is nie. Dit is die gryslaksman en die baie aantreklike

rooiruglaksman. Albei het swart rowermaskers oor hulle oë en is algemeen

in die Kalahari in goeie reënjare. In die Europese lande waar hulle

broei, is daar kommer oor dalende getalle weens veral onsimpatieke

en intensiewe landboupraktyke wat tot ’n skerp afname in insekgetalle

lei. Voorheen was daar honderde rooiruglaksmanne in die Verenigde

Koninkryk en nou is daar net enkeles.

Terloops, daar is nog ’n naby familiegroep voëls in Suid-Afrika wat

as die boslaksmanne (bush shrikes) bekendstaan. Onder hulle tel

die pragtige rooiborsfiskaal en bokmakierie. Hulle regverdig ’n eie

bydrae op ’n later stadium.

As hoofsaaklik insekvreters is laksmanne goeie barometers van die stand

van ons inseklewe wat, soos in ’n vorige bydrae aangedui is, lewensbelangrike

ekologiese funksies vervul. As laksmangetalle vinnig daal,

beteken dit waarskynlik dat hulle belangrikste voedselbron onder druk

is, hetsy weens direkte menslike optrede soos oormatige giftoediening of

indirek weens mensgemaakte klimaatsverandering.

’n Tor wat deur ’n fiskaallaksman in sy spens

opgehang is.

Die gryslaksman,’n algemene somerbesoeker, het soos

baie laksmanne ’n opvallende rowermasker.

Die rooiborsfiskaal kom algemeen in die Kalahari voor, maar is nie ’n ware laksman nie.

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!