Jaarboek CMV 2012 - Hogeschool van Arnhem en Nijmegen

JAARBOEK CMV
Projecten Onderzoek en Innovatie 2011-2012
Hogeschool van Arnhem en Nijmegen
Culturele en Maatschappelijke Vorming
Projekten Forschung und Innovation 2011-2012
HAN Fachhochschule
Kulturelle Sozialpädagogik
JAHRBUCH KSP

Inhoud / Inhalt
Voorwoord 4
Vorwort 5
Het Utrechtse kerkenkruis meets Da Vinci Code 6
Art of Events Productions, Utrecht.
Narratieven in Beeld 7
Lectoraat Lokale Dienstverlening vanuit Klantperspectief,
HAN, Nijmegen
New Arts: Battle 4 money 8
(Powered by) New Arts Oost-Nederland, Arnhem
JAT. Laat zien wie je bent, laat horen wat jij wil! 9
Regionale Instelling Beschermd Wonen Arnhem & Veluwe
Vallei, Arnhem
MensenZoo, want de wereld is een dierentuin! 10
Zorgbelang Gelderland, Arnhem
Uit de kist 11
COC Nijmegen – Team Voorlichting, Nijmegen
Een zoektocht naar alternatieve ondersteuning 12
Locatie Spatie, Arnhem
Het welzijnswerk is onderweg naar morgen 13
Welzijnsorganisatie Vorkmeer, Panningen
De 100 talenten 14
Openbare Bibliotheek Gelderland Zuid, Nijmegen
U!den. Het vinden en binden van jonge Udense
kunstenaars 15
Stichting C, Uden
CMV Festival 5 en 6 juni 2012
‘Een deel van het geheel’ 16
Presentaties Projecten Onderzoek en Innovatie
Angebotsgestaltung in der Offenen
Ganztagsbetreuung im Kreis Kleve 18
Arbeiterwohlfahrt Kreisverband Kleve e.V.
Schnappschuss - Ein Fotoprojekt
für Schülerinnen und Schüler 18
Jugendbildungsstätte Don Bosco, Hagen Rummenohl
Kultur baut Brücken 19
Stadt Neuwied
Inklusion im Arbeitsfeld der Lebenshilfe Unterer
Niederrhein Rees 19
Lebenshilfe Unterer Niederrhein Rees
DARE 2 MATCH 4 ALL 20
DARE2GO, Den Bosch
Jongerenwerk nieuwe stijl in Westervoort 21
Stichting Accommodatiebeheer Westervoort
Het participatiepalet: kleurrijk participeren
binnen het asielzoekerscentrum 22
Nationale stichting ter bevordering van Vrolijkheid,
Baexem
De strijd om water 23
Nederlands Watermuseum, Arnhem
1, 2, 3, 4, rock n’ roll highschool 24
Popcentrum Jacobiberg, Arnhem
Een arrangement voor het Natuurmuseum Nijmegen 25
Natuurmuseum, Nijmegen
Meer cursisten voor Circustheater Stoffel 26
Stichting Circustheater Stoffel, Nijmegen
Voel je thuis in het museum! 27
Gelders Erfgoed, Zutphen
Het virtuele plein:
een innovatief ontwerp voor vrijetijds besteding
van langdurig zorgafhankelijke cliënten 28
GGZ Oost Brabant, Rosmalen
Nick’s world 29
Pestweb.nl, Utrecht
Muziektheaterproject ‘Overgavemensen!’ 30
Faculteit Gezondheid, Gedrag & Maatschappij,
HAN, Nijmegen
Colofon / Impressum 31
3

4
Voorwoord
Uitzonderlijke prestaties en mijlpalen
Sinds mijn voorwoord bij het vorige Jaarboek CMV is er veel gebeurd in onze
opleiding. Waar in voorgaande jaren de presentaties in het CMV Festival en de
eindgesprekken bij de beroepstaak Onderzoek en Innovatie de laatste studieactiviteiten
van de studenten waren, is dat dit studiejaar anders. Voor het eerst is
er bovendien nog een afsluitende, integrale eindtoets, waarin de student bewijst
een startende beroepsbeoefenaar te zijn, voordat het hbo-diploma Bachelor
Social Work wordt uitgereikt. Dit vraagt een extra prestatie van de student en
deze kwaliteitsverbetering is een mijlpaal voor de opleiding.
Het is tevens een mijlpaal dat dit jaar voor het eerst studenten van onze Duitse
deeltijdopleiding afstuderen en de meesten van hen hebben in dit jaarboek een
zeer welverdiende plaats gekregen.
De opleiding CMV is een plaats waar we met bevlogenheid en betrokkenheid opleiden
en waar bevlogen en betrokken studenten studeren. We leiden hen op om in
de maatschappij een verbindende rol te vervullen. We weten als geen ander dat
creativiteit kenmerkend is voor de CMV’er van de HAN. Het Jaarboek CMV laat dit
zien en schetst, met een korte beschrijving van de projecten van Onderzoek en
Innovatie en foto’s van de studenten, een beeld van de diversiteit aan projecten
in het CMV-werkveld waarmee zij hun opleiding afronden. Deze projecten dienen
als bewijslast voor de integrale eindtoets. Onze studenten tonen ermee aan dat
ze klaar zijn om als professional aan het werk te gaan. Het jaarboek laat zien met
welke partners uit het werkveld de studenten samenwerken. Deze 12e editie van
het Jaarboek CMV is weer een manier om ons als opleiding CMV te profileren en
zowel voor de afstudeerders en de opleiding, als voor het werkveld een visitekaartje
is, waar we trots op mogen zijn.
De studenten in dit jaarboek is de eerste lichting die op deze wijze afstudeert.
Dat geeft de geleverde prestatie nog meer waarde; er waren immers geen ervaringsdeskundigen
in de opleiding of onder de afstudeerders.
We zijn hartstikke trots op de studenten die deze uitzonderlijke prestaties hebben
neergezet. Zij hebben samen met de opleiding geschiedenis geschreven……
We willen hen van harte feliciteren met het behalen van hun diploma!
Nijmegen, juni 2012
Hogeschool van Arnhem en Nijmegen
namens de opleiding Culturele en Maatschappelijke Vorming
Marieke van Baars, onderwijsmanager

Vorwort
Außergewöhnliche Leistungen und Meilensteine
Seit meinem Vorwort für das Jahrbuch CMV/KSP des letzten Jahres ist viel passiert
in unserem Studiengang. In den letzten Jahren waren die Präsentationen und die
Abschlußgespräche der Unterrichtseinheit Forschung und Innovation die letzten
Studienaktivitäten der Studenten. Das ist dieses Jahr anders.
Zum ersten Mal gibt es ausser dem oben genannten, eine Integrale
Abschlußprüfung, wobei die StudentInnen beweisen, ein beginnender Professional
zu sein, bevor sie ihr Hochschuldiplom Bachelor of Social Work empfangen.
Dies ist eine extra Leistung der Studenten und ein Meilenstein für die
Qualitätsverbesserung unseres Studienganges. Ein weiterer Meilenstein, sind die
ersten Studenten der Deutschen Teilzeitroute, die dieses Jahr ihr Studium abschließen.
Die meisten von ihnen haben in diesem Jahrbuch ihren wohlverdienten
Platz bekommen.
Im Studiengang KSP bilden wir leidenschaftliche und engagierte Studenten mit
Leidenschaft und Engagement. Wir bilden sie aus um in der Gesellschaft eine verbindende
Rolle ein zu nehmen und wir wissen wie kein anderer, dass Kreativität
für die kulturellen Sozialpädagogen ein Kennmerk ist. Dies ist in dem Jahrbuch
zu sehen sowie auch, mit einer kurzen Beschreibung der Projekte Forschung und
Innovation und Foto’s der Studenten, ein Bild der Diversität der Projekte des KSP-
Arbeitsfeldes, mit welchen sie ihr Studium abschließen. Diese Projekte dienen
als Beweisführung für die integrale Abschlußprüfung. Unsere Studenten zeigen
damit, dass sie fertig sind um als Professional zu arbeiten. Das Jahrbuch zeigt
aussedem die Partner mit denen die Studenten im Arbeitsfeld zusammenarbeiten.
Wir können uns als Studiengang KSP mit dieser 12e Edition des Jahrbuches von
KSP profilieren. Sowohl für die Diplomierten, als auch für den Studiengang und
das Arbeitsfeld ist das Jahrbuch eine Visitenkarte, auf die wir stolz sind.
Die Studenten in diesem Jahrbuch sind die Ersten die auf diese Weise ihr Studium
abschließen. Das gibt den gelieferten Leistungen einen noch größeren Wert.
Immerhin hatten die Studenten keine Vorbilder, an denen sie sich orientieren
konnten. Wir sind sehr stolz auf die Studenten die diese aussergewöhnlichen
Leistungen gebracht haben. Sie haben, zusammen mit dem Studiengang
Geschichte geschrieben…..
Wir möchten Ihnen sehr herzlich zu ihrem Diplom gratulieren!
Nijmegen, Juni 2012
HAN Fachhochschule
im Namen des Studienganges Kulturelle Sozialpädagogik
Marieke van Baars, Studiengangmanager
5

De projectgroep
Anna Gessmann
Sabrina van Heck
Anneke Roelofs
De opdrachtgever
Art of Events
Productions, Utrecht
De begeleider
Arend Slot
6
Het Utrechtse kerkenkruis meets Da Vinci Code
De opdracht
Art of Events Productions ontwerpt, organiseert
en realiseert originele, interactieve, inspirerende
en maatschappelijk relevante activiteiten en
evenementen. De opdracht voor de projectgroep is
ervoor zorgen dat het bestaande aanbod uitgebreid
wordt met een belevingstocht.
Het resultaat
Doe mee en ontrafel het mysterie
Er is op zoek gegaan naar de beste ingrediënten
voor een belevingstocht. Daar is een lijst met
kwaliteitscriteria uitgekomen. Met deze lijst is
een belevingstocht gemaakt aan de hand van het
Utrechtse kerkenkruis met een knipoog naar Da
Vinci Code. Het kerkenkruis is een aantal kerken in
de vorm van een kruis. Deze tocht is uit te voeren
door zowel kleine groepen als grote groepen.

De burger moet weer centraal staan, dat is het idee
De opdracht
Als student CMV voer ik met twee studentes
Verpleegkunde een vraagpatronenonderzoek
uit onder burgers in de gemeente Lingewaal
om bij te dragen aan het ontwikkelen van een
Buurtontmoetingspunt. Daarbij onderzoek ik als
CMV’er voor het lectoraat de mogelijkheid om
narratieve interviews in beeld te analyseren.
Beeld zegt immers meer dan tekst.
Het resultaat
Narratieven in Beeld
De vraagpatronen (onderzoeksresultaten) hebben
we met alle betrokkenen besproken in een interactieve
bijeenkomst, waarin ook perspectieven
voor de voortgang van het Buurt ontmoetingspunt
zijn geformuleerd. Tevens hebben we een onderzoeksrapportage
aangeboden aan de kwartiermaker
van het Buurt ontmoetingspunt in
Lingewaal, CMO Spectrum.
Daarnaast bied ik het lectoraat een handreiking
om, binnen de gebruikte narratieve onderzoeksmethode,
de interviews via beeldmateriaal te
analyseren. Dat resulteert in het efficiënter en
effectiever uitvoeren van onderzoek waarbij het
verhaal van de respondent centraal staat.
De student
Joep van der Aa
De opdrachtgever
Lectoraat Lokale
Dienstverlening
vanuit Klantperspectief,
HAN, Nijmegen
De begeleider
Elize van Heuveln
7

De projectgroep
Georgina Jansen
Hela Al Asady
Matheus Sales de
Moura
De opdrachtgever
(Powered by) New
Arts Oost-Nederland,
Arnhem
De begeleiders
Hille Pieper en
Rachel Moolenaar
8
New Arts: Battle 4 money
De opdracht
Onderzoek de mogelijkheden waarop New Arts
Oost-Nederland zich beter kan positioneren om
te vechten tegen de bezuinigingen op kunst en
cultuur, zodat alle zes New Arts-locaties in de toekomst
meer geld kunnen genereren en besparen.
Het resultaat
You’ve gotta fight for your right and money
Het resultaat verdwijnt niet in de kast, maar
hangt aan de deur!
De deurposter vormt een kaart met contactgegevens,
kwaliteiten en ‘best practices’ van alle New
Arts-locaties. De poster bevordert het delen van
kennis, communicatie en inspiratie. Hierdoor zal
New Arts zien dat de grootste kracht tegen de
bezuinigingen al intern beschikbaar is!
Tevens is er een beleidsplan geschreven. Hierin
staan aanbevelingen voor de positieverbetering en
worden kunstzinnige vormen ingezet om deze over
te brengen.

JAT: haal eruit wat erin zit!
De opdracht
JAT. Laat zien wie je bent, laat horen wat jij wil!
Wat zijn de wensen en behoeften op het gebied
van vrije tijdsbesteding van jongere en jongvolwassene
cliënten van de Regionale Instelling
Beschermd Wonen Arnhem & Veluwe Vallei? In
verband met deze sterk groeiende doelgroep wil
de organisatie met een nieuw ontwerp de vrijetijdsbesteding
een betere invulling geven. De
projectgroep doet hier praktijkgericht onderzoek
naar.
Het resultaat
Om in te spelen op de diverse wensen en behoeften
is het Jongeren Activiteiten Team (JAT)
ontwikkeld. Het ontwerp is een plan waarin zes
stappen, inclusief tips en creatieve werkvormen,
worden beschreven om tot het JAT te komen. In
het JAT worden cliënten ondersteund bij het zélf
organiseren van activiteiten en wordt er gewerkt
vanuit de kracht van de cliënt. Dit plan is een
handreiking aan de RIBW AVV om blijvend zicht
te houden op de wensen en behoeften van de
jongere en jongvolwassene cliënten.
De projectgroep
Kitty Becker
Lotte Bomhoff
Monique Lelieveld
Jonathan Loos
De opdrachtgever
Regionale Instelling
Beschermd Wonen
Arnhem & Veluwe
Vallei, Arnhem
De begeleider
Jopie Hendricks
9

De projectgroep
Ellen Jansen
Albert van der Most
Sadja Spans
Jetje van der Wal
De opdrachtgever
Zorgbelang
Gelderland, Arnhem
De begeleider
Huub Gulikers
10
MensenZoo, want de wereld is een dierentuin!
De opdracht
De MensenZoo is letterlijk een dierentuin van
mensen, waarin verschillende ’soorten’ worden
tentoongesteld en bezoekers nieuwsgierige vragen
mogen stellen. Een geweldig project, maar toch
is het voor bezoekers vaak lastig om in gesprek
te gaan. De opdracht was: Hoe kan de MensenZoo
krachtiger neergezet worden, met minder
middelen?
Het resultaat
Zegt het ene hokje tegen het andere:
‘Hé! Ben jij ook zo’n hokje?’
We leveren een methodiek, waarin de MensenZoo
systematischer wordt neergezet. Er is een stappenplan
ontwikkeld, ‘MensenZoo in Bloei’, waardoor
de MensenZoo zich kan blijven vernieuwen.
Hierbij zit een voorbereidingsbijeenkomst voor
de deelnemers, waarin zij goed worden geïnstrueerd.
Er is ook een plan voor promotie en nazorg.
De hokjes van de MensenZoo zijn aangevuld met
activiteiten, die de drempel voor bezoekers om in
gesprek te gaan verlagen.

Seksuele geaardheid, verschil kan er zijn
De opdracht
Uit de kist
Team Voorlichting van COC Nijmegen wil over meer
verschillende werkvormen en middelen beschikken
om voorlichting op maat te kunnen geven aan
leerlingen van verschillende domeinen van het
ROC.
Het ontwerp dient ook aan te sluiten bij Team
Voorlichting, dat bestaat uit vrijwilligers die deze
voorlichting gaan geven.
Het resultaat
Er is voorlichtingsmateriaal ontwikkeld dat
aansluit bij de interesses en behoeften van de
doelgroep. Zo is er gebruik gemaakt van verschillende
korte en praktische werkvormen, zoals het
‘Wat Ben Ik?!’ - spel en casussen toegespitst op de
verschillende domeinen van het ROC.
Team Voorlichting van COC Nijmegen biedt
hiermee een passend aanbod, waarin seksuele
diversiteit bespreekbaar wordt gemaakt en (eventuele)
vooroordelen worden weggenomen.
Daarnaast is er voor de voorlichters een handleiding
ontwikkeld met uitgeschreven werkvormen en
praktische handvatten.
De projectgroep
Arda Beckers
Elcke Klein Gunnewiek
Marlot Hanselman
Mieke Janssen
De opdrachtgever
COC Nijmegen -
Team Voorlichting,
Nijmegen
De begeleider
Renate Sluijs
11

De projectgroep
Oliver Kretschmann
Janine Lenting
Hasret Sakinmaz
De opdrachtgever
Locatie Spatie,
Arnhem
De begeleider
René Bogers
12
Een zoektocht naar alternatieve ondersteuning
De opdracht
Maak een ontwerp waardoor cultuurhuis Locatie
Spatie wordt geholpen om ondersteunende middelen
te genereren. Hierbij wordt er in ieder geval
onderzoek gedaan naar de waarde van cultuur en
maatschappelijk verantwoord ondernemen. Naar
aanleiding van het onderzoek worden er aanbevelingen
geformuleerd die leiden tot een innovatief
ontwerp.
Het resultaat
Subsidie, dat is toch iets dat je krijgt
als je niet goed genoeg bent?
Uiteindelijk heeft dit geresulteerd in een ontwerp
en handleiding voor een netwerkbijeenkomst,
waarbij ondernemers en kunstenaars samen komen
om na te denken over mogelijke alternatieve
ondersteuning voor Locatie Spatie. Daarnaast is er
een brochure ontwikkeld waarin wordt uitgelegd
welke voordelen ondernemers kunnen ervaren op
het moment dat zij een cultuurhuis, zoals Locatie
Spatie, ondersteunen. De thema’s de waarde van
cultuur en maatschappelijk verantwoord ondernemen
komen hier nadrukkelijk in terug.

Kernen en wijken zijn dynamisch
en dat vraagt om een wendbare organisatie
De opdracht
Het welzijnswerk is onderweg naar morgen
Vorkmeer wil met één aanspreekpunt in de kern
of wijk als de ogen, oren, handen en het hart van
die kern, het kerngericht werken vormgeven. De
organisatie wil dat haar medewerkers meer in de
samenleving van de burger staan en burgers motiveert
de regie te behouden over hun eigen leven
en leefomgeving.
Het resultaat
Het praktijkonderzoek heeft uitgewezen dat
medewerkers behoefte hebben aan een methodiek
die ondersteuning biedt om het kerngericht
werken effectief, efficiënt en professioneel uit te
voeren. Volgens de ontwikkelde methodiek worden
vier fasen doorlopen die op elkaar afgestemd zijn.
En worden burgers betrokken en ingezet om de
leefbaarheid in de wijk of kern te verbeteren. Met
erkenning voor het vakmanschap van de burger,
die daarmee een bijdrage leveren aan een effectieve
kernontwikkeling.
De student
Margriet Eickes
De opdrachtgever
Welzijnsorganisatie
Vorkmeer, Panningen
De begeleider
Paul Vogels
13

De projectgroep
Alit Darsana
Nanouk Vrenken
De opdrachtgever
Openbare Bibliotheek
Gelderland Zuid,
Nijmegen
De begeleider
Liselotte de Bruijn
14
De 100 talenten
De opdracht
De Openbare Bibliotheek Gelderland Zuid heeft
ons gevraagd het activiteitenprogramma voor
de Kinderboekenweek 2012 te ontwerpen voor
haar vijf grootste vestigingen. Daarbij is het van
belang te achterhalen welke trends er onder basisschoolkinderen
leven en hun ideeën centraal te
stellen. Tevens dient in het nieuwe activiteitenprogramma
leesbevordering terug te komen.
Het resultaat
Beleef, ontdek en ontwikkel je talenten
Het resultaat is een kapstok met een kant en
klaar interactief activiteitenprogramma rondom
het thema ‘Hallo Wereld’, met activiteiten voor
iedere leeftijdscategorie. Elementen uit de
droombibliotheek van kinderen zijn verwerkt in
het programma, evenals trends en ideeën van de
doelgroep over de wereld. Beleven, ontdekken en
ontwikkelen staan centraal. Verschillende talenten
van kinderen worden tijdens de Kinderboekenweek
geprikkeld, zodat het programma ieder kind
aanspreekt.

‘Ik kom na mijn studie graag terug naar Uden
om aan anderen te laten zien wat je kunt bereiken’
De opdracht
U!den. Het vinden en binden van jonge Udense kunstenaars
Opdrachtgever Stichting C is een marktplaats in
Uden en omgeving die de vraag en het culturele
aanbod koppelt. Om het aanbod blijvend te
vernieuwen wil Stichting C zicht hebben op de
uitstroom van examenstudenten die een kunstvakopleiding
gaan volgen, zodat zij inzetbaar zijn
voor Stichting C.
Het resultaat
Door middel van een monitorsysteem kan
Stichting C jaarlijks in de gaten houden welke
leerlingen van het Udens college een opleiding in
de kunst- en cultuursector gaan doen. Hierdoor
kan Stichting C hen inzetten voor kunsteducatieve
doeleinden en kan er samengewerkt worden aan
een aansluitend en vernieuwend kunst- en cultuurklimaat
voor jongeren in Uden.
De projectgroep
Maria de Gooijer
Marèns de Jong
Elena Blank
Esther van Dalen
De opdrachtgever
Stichting C, Uden
De begeleider
Paul Vogels
15

16
CMV Festival, 5 en 6 juni 2012

Een deel van het geheel
17

Angebotsgestaltung in der Offenen Ganztagsbetreuung im Kreis Kleve
Die Aufgabe
Entwicklung und Implementierung integrativer
Angebote innerhalb der Offenen
Ganztagsgrundschulen im Kreis Kleve.Erstellung
eines Angebotsplans der zu einer besseren
Integration verschiedener Zielgruppen innerhalb
des Offenen Ganztags beiträgt.
Das Ergebnis
Unser Entwurf enthält einen Implementierungsplan,
der von uns festgelegte Qualitätsanforderungen
aufweist und so ermöglicht,
ein messbares Ergebnis zu erzielen. Außerdem
enthält unser Implementierungsplan einen
Die Projektgruppe
Svenja Grohnert
Thimo Flieger
Björn Kalms
Der Auftraggeber
Jugendbildungsstätte
Don Bosco,
Hagen Rummenohl
Die Begleiterin
Liselotte de Brujin
18
Zeit- und Ablaufplan der beschreibt wann und
zu welchem Zeitpunkt die Menschen informiert
werden und welche Fähigkeiten die Mitarbeiter/
innen mitbringen müssen, um die von uns
erstellten Angebote durchzuführen.
Unsere innovativen Angebote haben wir
auf drei wesentliche Bereiche beschränkt.
Lesekompetenz, Konzentrationsschwierigkeiten
und Jugendhilfe ‘Gewaltprävention’. Wir als
Projektgruppe haben während der Anfertigung
dieser Arbeit viele Erfahrungen in Bezug auf ein
professionelles Arbeiten innerhalb einer Gruppe
gesammelt und sind uns sicher, dass unser
Leitfaden eine Bereicherung, nicht nur für die
Kinder, und eine berufliche Entlastung für alle
Anwender/innen, bietet.
Schnappschuss – Ein Fotoprojekt für Schülerinnen und Schüler
Die Aufgabe
Mittels umfangreicher Forschung zum Thema
‚Wie kann die Jugendbildungsstätte zukunftfähig
werden?‘, haben wir uns mit drei
Teilbereichen auseinandergesetzt:
- Interessen der Schüler;
- Interessen der Lehrkräfte;
- Interessen der Eltern.
Anhand der Forschungsergebnisse haben wir
einen innovativen Entwurf mit Implementierung
angefertigt, der in der Einrichtung zum Einsatz
kommen kann.
Das Ergebnis
Die Projektgruppe
Tina Kaufmann
Julian Cistecky
Konrad Schädel
Der Auftraggeber
Arbeiterwohlfahrt
Kreisverband Kleve e.V.
Der Begleiter
Huub Gulikers
Das Ergebnis ist ein neues pädagogisches
Angebot für die Jugendbildungsstätte.
Innovativ dabei ist, dass die Schülerinnen und
Schüler die Möglichkeit haben, den inhaltlichen
Teil des Programms mitzubestimmen. Die
Methode ist vorgegeben und beschäftigt sich
mit dem Element Fotografie. So hätte eine
Klasse zum Beispiel die Möglichkeit innerhalb
von drei Tagen eine eigene Fotostory auf die
Beine zu stellen.
Wer das Programm bestimmt, kann nicht darüber meckern!

Die Projektgruppe
Sabine Parker
Natalie Grollius
Der Auftraggeber
Stadt Neuwied
Der Begleiter
Huub Gulikers
Kultur baut Brücken
Die Aufgabe
Die Intention unserer Studie basierte auf
dem Erkenntnisinteresse, die Profession der
Kulturpädagogik innerhalb eines gewählten
Kontextes zu hinterfragen und eine Grundlage
für eine umfangreiche Beteiligung der
Bewohner eines benachteiligten Stadtteils zu
schaffen. Ausgangspunkt dieser Arbeit stellte
eine ‘Aktivierende Befragung’ im Sinne des
Empowerments dar.
Es gibt ihn also, diesen Zusammenhang
zwischen schöpferischen Individuen und
gesellschaftlicher Entfaltung
Das Ergebnis
Inklusion im Arbeitsfeld der Lebenshilfe Unterer Niederrhein Rees
Die Aufgabe
Es sollte der aktuelle Kenntnisstand bezüglich
Inklusion des Personals der Lebenshilfe, der
Kunden der Lebenshilfe und der Angehörigen
der Kunden ermittelt werden. Wenn es
notwendig ist, soll in diesem Rahmen
Aufklärungsarbeit geleistet werden.
Das Ergebnis
Inklusion - Alle gehören dazu
In erster Linie wurde Aufklärungsbedarf beim
Personal, den Eltern und den Kunden im
Hinblick auf Inklusion festgestellt. Die Kunden
sind mit ihrer derzeitigen Situation zufrieden,
kennen jedoch vielfach die Möglichkeiten nicht,
wenn es darum geht, ihre Freizeit in einem
Verein der Gemeinde, Stadt oder einer Kirche zu
gestalten.
Einem vorliegendem Interesse an Beteiligung
stehen gegenwärtige Problematiken eines
Stadtteils, welcher Ungleichheit und Armut aufzeigt,
gegenüber. Ein anschlussfähiges Konzept
an das bestehende Leitbild der Organisation ist
hierbei auch Vorraussetzung einer gelingenden
Implementierung, welche Maßnahmen im investiven
und nicht- investiven Bereich vorsieht
und eine ästhetische Produktion umfasst.
Es geht um gestaltende Prozesse, in
Betrachtung der Besonderheit des Einzelnen.
Hierbei werden Vernetzungen zwischen
Institutionen, Trägern und Projektbeteiligten
innerhalb einer gemeinsamen Verantwortung
für die Weiterentwicklung künstlerischer
Bildung betont.
Die Projektgruppe
Vanessa Dohmen
Tina Dormoolen
Nadine Mertin
Der Auftraggeber
Lebenshilfe Unterer
Niederrhein Rees
Die Begleiterin
Hille Pieper
19

De projectgroep
Dennis Braam
Marjolein Spanjers
Sarah Herr
Maria Schulte-
Hengesbach
De opdrachtgever
DARE2GO, Den Bosch
De begeleider
Vanessa Boode
20
DARE 2 MATCH 4 ALL
De opdracht
De onderzoeksvraag is: Wat zijn criteria en aanbevelingen
voor werkvormen en wijze van begeleiding
van jongeren die naar het Zuiden vertrekken
om vrijwilligerswerk te doen? Deze worden ingezet
tijdens het begeleidingstraject van DARE2GO van
mbo-jongeren.
Voor het beantwoorden van de onderzoeksvraag is
er praktijkgericht onderzoek gedaan en op basis
van de resultaten is het product ontwikkeld.
Het resultaat
Dare 2 Prepare
Het innovatieve ontwerp bestaat uit een reiskoffer
met daarin een handleiding en bijbehorende
materialen. Deze handleiding is in de vorm van
een reisgids, die bestaat uit een theoretisch kader
over de doelgroep (mbo-jongeren), actiepunten
voor de begeleiders, een activiteitenbundel en
een materialenlijst.

Een basis voor talentontwikkeling
De opdracht
Jongerenwerk nieuwe stijl in Westervoort
Het jongerenwerk in de gemeente Westervoort
wordt sinds 2011 vanuit jongerencentrum Creon
uitgevoerd door Stichting Accommodatiebeheer
Westervoort. De gemeente Westervoort wil een
andere aanpak dan er de afgelopen jaren was: niet
‘aanbodgericht’ maar ‘vraaggericht’ en vooral voor
en door jongeren.
Er is onderzocht aan welke criteria het jongerenwerk
moet voldoen om te kunnen werken volgens
‘Jongerenwerk nieuwe stijl’. Dit dient beschreven
te worden binnen de nieuwe visie en missie van
het jongerenwerk in Westervoort.
Het resultaat
Het resultaat is een startnotie waarin in samenspraak
met het jongerenwerkteam en jongeren zes
criteria zijn uitgewerkt. Het uiteindelijke product
moet een ‘visie- en missiedocument’ worden
waaruit iedereen kan opmaken waar het jongerenwerk
voor gaat en staat. Er worden aanbevelingen
gedaan hoe de criteria verder uitgewerkt kunnen
worden en welke netwerkpartners hierin een rol
kunnen spelen. Er is een planning voor de uitvoering
van de criteria gemaakt. De uitwerking en
inhoud van dit ‘visie- en missiedocument’, evenals
de wijze waarop dit gecommuniceerd kan worden,
zijn beschreven.
De student
Denny Elfring
De opdrachtgever
Stichting
Accommodatiebeheer
Westervoort
De begeleider
Petra Verhagen
21

De projectgroep
Esther van de Ligt
Maarten Mulders
Mona Stahl
Annemarie Staaks
De opdrachtgever
Nationale stichting
ter bevordering van
Vrolijkheid, Baexem
De begeleider
Karijn Breuning
22
Het participatiepalet: kleurrijk participeren binnen het asielzoekerscentrum
De opdracht
De rechten van kinderen en jongeren in asielzoekerscentra
worden geschaad. Stichting de
Vrolijkheid zet zich in om de rechten van deze
doelgroep te verbeteren. Door het oprichten
van jongerenraden in asielzoekerscentra wil
zij kinderen en jongeren laten participeren.
Op deze manier ondersteunt de Stichting haar
doelgroep om meer invloed te krijgen op hun
eigen leefsituatie. De opdracht is het ontwikkelen
van een methodiek om een jongerenraad
op het asielzoekerscentrum in Baexem op te
zetten. Deze is ook integraal inzetbaar op
andere asielzoekerscentra in Nederland.
Het resultaat
Kinderen en jongeren in asielzoekerscentra
verdienen een stem!
Het participatiepalet is een stapsgewijze
handleiding voor Stichting de Vrolijkheid die
richting geeft aan de opzet van een jongerenraad.
Deze handleiding is een methodische
beschrijving van het opzetten van een jongerenraad
voor de (toekomstige) begeleiders van
de jongerenraad. Op deze manier kunnen de
begeleiders samen met de jongeren stapsgewijs
naar een jongerenraad toewerken.

Een waterdicht onderzoek en een spetterend programma
De opdracht
De strijd om water
Het Nederlands Watermuseum vindt het belangrijk
dat iedereen zich bewust wordt van het watergebruik.
Iedereen, ook de vmbo-leerlingen. Voor
hen heeft het museum een lespakket gemaakt met
een aantal vragen. Gek eigenlijk, het hele museum
is interactief, alleen het lespakket voor deze
doelgroep niet. Het museum vraagt daarom aan de
CMV’ers om onderzoek te doen naar een passend
educatief programma voor de onderbouw van het
vmbo.
Het resultaat
De resultaten van het onderzoek zijn een goede
basis voor een nieuw educatief programma.
Een vlot en competitief programma waarbij de
leerlingen verantwoordelijk zijn voor hun eigen
toegewezen provincie met daarbij een realistisch
waterprobleem. Door liters water te verdienen bij
verschillende opdrachten kunnen de teams aan
de slag met een oplossing voor hun probleem. De
factoren leuk en leerzaam zijn bij het educatief
programma ‘De strijd om water’ in balans.
De projectgroep
Lise ter Braak
Irene Luken
Manon Schippers
Kim Theeuwen
De opdrachtgever
Nederlands
Watermuseum,
Arnhem
De begeleider
Miriam Jager
23

De projectgroep
Jaap van Drunen
Nikki van Düren
Geralt Perfors
Aram Scholten
De opdrachtgever
Popcentrum
Jacobiberg, Arnhem
De begeleider
René Bogers
24
1, 2, 3, 4, rock n’ roll highschool
De opdracht
De Jacobiberg is een Popcentrum in Arnhem
Noord. Doordat de huidige locatie zijn maximale
capaciteit bereikt heeft, kijkt de Jacobiberg
verder. Hieruit komt de vraag om onderzoek te
doen naar de behoefte aan muziekeducatie en
popoefenruimten in Arnhem Zuid. Tevens is er
gekeken naar de juiste vorm om uit te breiden.
Het resultaat
Uit het onderzoek blijkt dat er behoefte is aan
muziekeducatie in Arnhem Zuid. Door samen te
gaan werken met jongerencentrum de Madser,
wordt er gewerkt aan een bruisende popscene
in Arnhem Zuid. De Madser faciliteert en de
Jacobiberg zet haar expertise in. 1, 2, 3, 4 rock
n’ roll highschool is een stappenplan waarmee de
Jacobiberg de lessen kan ontwikkelen, promoten,
uitvoeren en evalueren.
De Jacobiberg gaat voor een bruisende popscene
in Arnhem Zuid

Natuurlijk jongvolwassenen in het Natuurmuseum
Een arrangement voor het Natuurmuseum Nijmegen
De opdracht
Het Natuurmuseum Nijmegen wil jongvolwassenen
als nieuwe doelgroep aantrekken.
Voor de projectgroep de opdracht om
deze doelgroep te onderzoeken en na te
gaan welke activiteiten en arrangementen
bij deze doelgroep aansluiten. Het
Natuurmuseum stelt als eis dat het te
ontwikkelen arrangement commerciëler en
low budget is, en dat het op een lijn met
de doelstellingen van het Natuurmuseum
staat.
Het resultaat
Het resultaat is een instructieplan voor het tot
stand brengen van een arrangement dat gebruik
maakt van augmented reality. Het is de bedoeling
dat een CMV’er bij het Natuurmuseum dit plan uit
gaat voeren en de doelgroep jongvolwassenen bij
de ontwikkeling van het uiteindelijke arrangement
betrekt. Zo gaan bijvoorbeeld studenten van de
opleiding Media & Design onder begeleiding van
de CMV’er de software ontwikkelen. Dit instructieplan
is een handleiding voor het gehele proces
van ontwikkeling met een beschrijving van de te
nemen stappen en diverse benodigdheden.
De projectgroep
Jan-Willem Höppener
Pascal Obma
De opdrachtgever
Natuurmuseum,
Nijmegen
25

De projectgroep
Adriënne Versteegen
Esther van Swelm
Paulien van Driel
De opdrachtgever
Stichting
Circustheater Stoffel,
Nijmegen
De begeleider
Ad den Dekker
26
Meer cursisten voor Circustheater Stoffel
De opdracht
Circustheater Stoffel is een organisatie die door
middel van circustheater de bijzondere doelgroep
(kinderen die door een sociaal-emotionele en/of
psychische problematiek niet mee kunnen doen
aan het reguliere vrijetijdsaanbod) begeleidt naar
succeservaringen. Dit doet zij door wekelijkse
cursussen aan te bieden in Arnhem.
Om het aantal deelnemers voor het cursuscentrum
te vergroten, dienen de CMV-studenten te onderzoeken
wat de kansen en bedreigingen zijn in
Arnhem.
Het resultaat
Voor de bijzondere doelgroep zijn succeservaringen
de basis voor de toekomst!
Door middel van een onderzoek is een beleidsplan
opgezet dat door de organisatie ingezet kan
worden om meer deelnemers te werven. In het
plan komt aan bod hoe je de doelgroep bereikt,
financiële drempels verlaagt, locaties werft en pr
in zet.
Door dit beleidsplan in te zetten is het voor
Circustheater Stoffel mogelijk om meer bijzondere
deelnemers beschutte vrijetijdsbesteding aan te
bieden.

‘Ik hoor en ik vergeet. Ik zie en ik onthoud.
Ik doe en ik begrijp’ (Confucius)
De opdracht
Voel je thuis in het museum!
Een museum is een plek waar je kunt beleven:
leren, nieuwe ervaringen opdoen, kennis vergaren.
Maar wat heeft een museum nodig om de totale
beleving en sfeer van de ruimte te verbeteren? En
hoe kan Gelders Erfgoed de musea hierin adviseren
en ondersteunen?
Het resultaat
Met de ‘Box of Experience’ geven wij Gelders
Erfgoed handvatten om de kleine en middelgrote
musea in Gelderland beter te kunnen adviseren
en ondersteunen bij het verbeteren van de totale
beleving. Wat doet vormgeving met een ruimte?
Welke informatiemiddelen kun je inzetten? Hoe
gebruik je de kwaliteiten van vrijwilligers? Aan de
hand van stellingen, vragen en opdrachten uit het
spel wordt door Gelders Erfgoed in cocreatie met
het museum een op maat gemaakt plan gecreërd.
De projectgroep
Sharon Vellinga
Maud Jansen
Michelle van Dijk
Remco Peters
De opdrachtgever
Gelders Erfgoed,
Zutphen
De begeleider
Corin Smaal
27

De student
Bertina van Oirschot
De opdrachtgever
GGZ Oost Brabant,
Rosmalen
De begeleider
Mieke Janssen
28
Het virtuele plein: een innovatief ontwerp
voor vrijetijdsbesteding van langdurig zorgafhankelijke cliënten
De opdracht
Binnen GGZ Oost Brabant zal de komende tijd
veel veranderen. Aan de ene kant heeft dit te
maken met de al genomen en nog te verwachten
maatregelen op het gebied van de zorgfinanciering,
aan de andere kant met de invoering van
de Herstelvisie. In de voorgaande jaren werd het
vrijetijdsaanbod voor cliënten bepaald door de
professional en was er sprake van een aanbodgestuurde
situatie. Het is de bedoeling dat de cliënt
zijn eigen keuzes gaat maken en een actieve rol
krijgt. Welke weg kan daartoe leiden?
Het resultaat
De meeste cliënten vinden het moeilijk om te
participeren in de maatschappij. De cliënt heeft
behoefte aan een vrijetijdsaanbod in een omgeving
waar hij zich veilig voelt. Het virtuele plein
lijkt een bruikbare oplossing om cliënten in
contact te brengen met anderen en met faciliteiten
die hij kan gebruiken om invulling te geven
aan zijn vrije tijd. Om te onderzoeken of het
virtuele plein werkelijk een zinvolle bijdrage kan
leveren is een pilotproject voorgesteld. Na afloop
hiervan wordt besloten alle cliënten toegang te
geven tot deze eigentijdse vorm van ‘verbinden’.
De CMV’er krijgt dan een rol als intermediair.
Op zoek naar nieuwe wegen voor vrijetijdsbesteding

Speak up!
De opdracht
Nick’s world
Pestweb.nl is een organisatie die advies en ondersteuning
biedt aan kinderen, jongeren, ouders en
leerkrachten die probemen ervaren omtrent pesten
op school.
De organisatie wil weten in welke vorm pesten
meer bepreekbaar gemaakt kan worden in groep
zeven en acht van het basisonderwijs.
Het resultaat
Nick’s world is een lespakket van zes lessen met
creatieve activiteiten over thema’s waardoor de
sfeer in de klas verbetert en er gemakkelijker
gepraat kan worden over moeilijke onderwerpen,
zoals pesten. Elke les wordt gestart met een
filmpje van Nick, die door een persoonlijk verhaal
het thema introduceert en de leerlingen aan het
denken zet.
De projectgroep
Maaike Delver
Yvette Koedam
Sanne Duijf
Joost van Hoof
De opdrachtgever
Pestweb.nl, Utrecht
De begeleiders
Hille Pieper en
Rachel Moolenaar
29

De student
Jolien Straten
De opdrachtgever
Faculteit Gezondheid,
Gedrag & Maatschappij,
HAN, Nijmegen
De begeleider
Pieter van Leeuwen
30
Muziektheaterproject ‘Overgavemensen!’
De opdracht
Wat komt er kijken bij de vormgeving en realisatie
van een muziektheaterproductie binnen een hogeschool?
En… hoe kun je beleidsmakers, docenten
en studenten die vanuit verschillende posities te
maken hebben met het thema ‘Studeren met een
functiebeperking’ op de HAN, door middel van
een muziektheatervoorstelling, inzicht geven in
elkaars perspectief en belevingswereld?
Het resultaat
Leren kijken door de ogen van een ander,
voor wie jouw situatie niet vanzelfsprekend is
Bovenstaande vragen zijn uitgangspunt voor
een boeiend project geweest. Zij hebben geleid
tot de samenstelling van een productieteam
bestaande uit de initiatiefnemer (de student
CMV), een productieleider, zakelijk-artistiek leider
en regisseur. Er is samen met studenten, met en
zonder functiebeperking, op basis van persoonlijke
ervaringen een voorstelling ontwikkeld. Het
ontwikkelingsproces, het voorstellingsconcept en
10 uitvoeringen, vormen samen het endresultaat.
Een uitwisseling van beelden, emoties en meningen
rondom het thema, tussen medewerkers, cast
en publiek.

Studenten die niet in dit jaarboek staan en in het
studiejaar 2011-2012 tevens een Project Onderzoek en
Innovatie hebben uitgevoerd:
Studenten die nicht in diesem Jahrbuch stehen und
im Studienjahr 2011-2012 ein Projekt Forschung und
Innovation durchgeführt haben:
• Kunthanee Boekwaree
Respert-Büro, Dortmund
• Gina Darnoud
New Arts, Kunstbedrijf Arnhem
• Nathalie Laaf
2GetThere, Arnhem
• Daniel Roß
Jugendbildungsstätte der Salesianer Don Boscos, Jünkerath
• Anita Rutgers
Tandem Welzijnsorganisatie Nijmegen
• Sandra Sennef
Stichting Het Kruispunt, Nijmegen
• Lars Zwerink
Specifiek Jongerenwerk Rijssen (Pand 11)
Colofon / Impressum
Teksten / Texte:
Studenten CMV / KSP
Foto’s / Fotos:
Studenten CMV
Anne-Mieke Zaat
Eindredactie / Redaktion:
Hay van der Sterren
Natasja Verkroost
Uitgave / Ausgabe:
Hogeschool van Arnhem en Nijmegen
Opleiding Culturele en Maatschappelijke Vorming
Postbus 6960
6503 GL Nijmegen
onderzoekeninnovatie.cmv@han.nl
Vormgeving en drukwerk / Gestaltung und Druk:
ROC Nijmegen, Grafische Werkplaats
Juni 2012
31