Feltarbeid som metode - KS

ks.no

Feltarbeid som metode - KS

Kvalitative metodar i feltarbeid

Samplan – Bergen,

24. november 2011

- Erik Fossåskaret


Det særlege ved

kvalitative studier

• Kva studerer vi?

Enheter? Meir roller og

relasjonar enn personar

• Kategoriar som

analytisk verktøy

• Korleis få tilgang til felt

og data?

• Kva status / rolle skal

feltarbeidaren ha?

Hovudtema


Kjernen i kvalitativ forsking

To typar spørsmål om sosiale fenomen

Fenomenets Kvantitative

utbredelse? metodar

Faktainteresse

Forklare

Samanlikne

Sosiale X fenomen

Fenomenets vesen / Kvalitative

beskaffenhet? metodar

Meiningsdimensjonen

Intensjon

Forstå

Samhandling


Overskridande erkjenning

Forsking skal skaffe

fram ei gjenkjenning i

slik forstand at vi

kjenner att meir enn

det vi allereie kjende

Hans Georg Gadamer 1900-2002

Utforske det ukjende

Utfordre det velkjende

Visjon UiS


Thus, the task is not so much

to see what no one yet has seen,

but to think what nobody yet has thought

about that which everybody see

Arthur Schopenhauer (1788 – 1860)


Verdiar

’Livet’ er tema for feltarbeidet

Mål

Livet er sosial

Begren Mulig-

singar heter

organisering av


Verdiar

Uttalte og verkande

Uttalte og ikkje verkande

U-uttalte og verkande


Kvantitative

Studiar

Mange

Einingar



Svak

Spørjeskjema

Strukturert intervju

Halvstrukturert intervju

Eksperiment

Ustrukturert intervju

Feltsamtalar

Observasjon

Feltarbeidarens involvering

Deltakande observasjon

Mange Variablar

Sterk

Kvalitative

studiar


Einingar i kvalitative studiar

Den minste eininga

vi studerer med kvalitative metodar, er

noko meir enn eit individ

og samtidig

noko mindre enn eit individ

?!


meir enn eit individ

Individ individ

Individ individ

Talet på einingar vi studerer:

(N står for talet på individ)

N (N – 1)

2


Individets statusar:

Planleggar

Medlem ’Camilla-gruppen’

Kvinne

Venninne

Håndballtrenar

Nabo

Dotter

Mor

Kjæreste

Etc, etc.

b) mindre enn eit individ

Summen av individets statusar = individets statusrepertoar


) Mindre enn eit individ er relasjonen mellom to statusar

Status

Planleggar

Komplementær

status

Kollega

Politikar

Tiltakshavar

’Camillagruppen’ Meiningsfelle

Kvinne Mann

Bestevenninne Bestevenninne

Handballtrenar Handballspelar

Nabo Nabo

Dotter Mor

Mor Barn

Kjæreste Kjæreste

Etc. etc. Diverse


mindre enn eit individ OG meir enn eit individ

Status Arena Komplementær

status

Planleggar Arbeidsplass

Kollega

Politikar

Tiltakshavar

’Camillagruppen’ 8. mars Meiningsfelle

Kvinne ’Hall Toll’ Mann

Bestevenninne Kino / kjøkkenbordet Bestevenninne

Handballtrenar Mastrahallen Handballspelar

Nabo ’Avaldsnesgatå’ Nabo

Dotter Barndomsheimen Forelder

Mor Heimen/ . Barn

Kjæreste Heime / .. Kjæreste

Etc. etc. Diverse


Sentrale omgrep med referanse til status og rolle

Status Summen av rettar og plikter i ein posisjon

Rolle Måten vi utfører statusen på.

Status er det vi er

Rolle er det vi ser

Komplementære Statusar i samhandling

statusar Eks: Sjukepleiar – sjukepleiar, eller

Sjukepleiar – pasient

er komplementære til kvarandre

Symmetriske statusar Komplementære statusar som er like til

kvarandre i rettar og plikter.

Eks: Sjukepleiar – sjukepleiar

Asymmetriske Komplementære statusar der den eines rettar

statusar er den andres plikter.

Eks Sjukepleiar – pasient

Statusrepertoar Summen av alle statusane ein person har

Statusinventar Summen av statusar på ein arena


Kven snakkar med kven?

Sjukeheim på pubrunde

Bebuar Sjukeheim Sjukepleiar

Mann Victoria Terrasse Kvinne


Viktig å identifisere faktiske statusar

i feltet som vi studerer

”Ei kveldsframsyning er ferdig ved eit

av teatera i Noreg. På scenen tek

skodespelarane applaus. Bak

kulissene er eit knippe personar i full

aktivitet. Dei ryddar og riggar i lynande

tempo, dei er trena i å sjaue i

skuggane utan å lage lyd. Alle vil bli

fort ferdige denne kvelden. Dei skal på

fest. Stjerna i stykket har bydd alle

heim til seg. Til festen har ho også

invitert ei gruppe utanlandske vener

som har sett framsyninga same

kvelden.

Då alle gjestane er samla rundt bordet,

vil vertinna presentere dei som er

tilstades. "Dette er Knut som spelte så

fint på gitar. Dette er Randi som

hengde seg i treet." Ho peikar på den

eine etter den andre med eit par

forklarande ord. Så kjem turen til

påkledaren. "Dette er .. nei." Ho går

raskt vidare til neste.”


Ganske forkjellige statusar kan ligge tett i tett

Britisk regissør Påkledar

Litteraturinteressert Litteraturvitar

Mann Ung kvinne


Observasjon + Kategori/Omgrep = Data


Oppmjuking av det formelle kan

passivisere forvaltninga

Miljøvernleiar Forurensande gardbrukar

Lagkamerat

Midtstoppar ”Gutter over 40”


Møtets

statusinventar

Ordførar

Leiar teknisk utval Grunneigar

Teknisk sjef

Sambygding Sambygding

Elevforelder Lærar-ektefelle

Kollega Kollega


Måtar å forklare handlingar på

Eigenskapsforklaringar / Moralsk forklaring


Måtar å forklare handlingar på

Systemforklaring


Måtar å forklare handlingar på

Relasjonell forklaring

Ola

Kari


Motorar i

samhandling:

Makt /

avhengighet

Samhandlingstypar

Inkorporasjon

Familie

Skule

Sjukehus

Omvendt pruting –

Bytte i møte med

inkorporasjon

”Sann kjærleik

”Usann kjærleik”

(Eric Fromm 1966)

Bytte


George’s vedlikehald av sjølvrespekt

Byte av varer, tenester -

og respekt / sjølvrespekt

Arbeidslaus Naboar

George Vener

Eksempel frå Cato Wadels studie

”Now, who’s fault is that?”


Sprøsmål, teoriar, kategoriar, kunnskap,

og dermed forklaringar, er ei motesak

Teoriar om kvifor norrøne

samfunn på Grønland vart

avfolka:

• 1850-talet: Nedkjempa av

inuitane

• 1920-åra: Innavl

• 1970- åra: Klimaendringar og

naturmiljø

• 1990- åra: Marknadsendringar

i Europa for kvalross og torsk

• 2000: Framveksande

ideologisk uvilje mot å ete fisk


Der vi ikkje får adgang

Om å få adgang til feltet

• Private arenaer

– Får vere med i arbeid, skule, fritid,

men ikkje heime

• Ressurssterke set

feltarbeidaren utafor

– Journalistar og direktørar, presse

og kjendisar lever på kvarandre

– Uteliggarar, fangar og utkantar tek

imot forskarar, medan folk i byen

forskansar seg

• Alder og kjønn ekskluderer

– Strengare restriksjonar i andre

kulturar

– Vaksne kan ikkje ta statusen barn


Gunstig å presentere seg som lærling

”Vi tror, at en bedre måde at nærme sig en helt ny virkelighet på

havde været at begynde med at sætte os selv i elevrollen. At

etablere en kontakt med nogle husmænd og – koner, hvor det var

helt klart, at indholdet af vores samvær skulle være, at vi skulle lære

om landbrug, og at vi ikke på forhånd vidste ret meget herom.”

Birte Ravn


Bruk av nøkkelinfromant

• ”Vi manglede fundamentalt nogen at snakke med, som var

landbrugere, men som vi ikke skulle være forskere eller eksperter

overfor. Nogen vi trygt kunne spørge om alle detaljer ved bedriften

uden at være bange for at ødelegge en interviewsituasjon.”

Birte Ravn


Om å ta og å bli gitt lokale statusar i feltet

Feltarbeidaraen forhandlar seg til statusar

• Sidsel Saugestad i

Sandy Row

• Tor Halfdan Aase i

Gorsi

• Katrine Fangen blant

nynazistar


Same status kan opne mot somme

og stenge mot andre


• Innsikt er alders-,

kjønns- og

klassebestemt

• Lokale statusar er

posisjonerte –

gjennom

generasjonar

• Det gir meir innsikt å

sjå eigen kultur

nedanfrå enn

ovanfrå


Feltarbeidaren er sin eigen informant

’Sosiolog’ på seg sjølv

Det gjeld å byggje forskarstatus inn i lokale deltakarstatusar

• Medviten eige statusrepertoar. Kva status tek feltarbeidaren, og kva status

gir feltet henne?

• Verte sin eigen informant ved å studere seg sjølv i dei lokale statusane ein

endar opp i.

Nabo-rolle, arbeidskollega, lærar, pleiar osv.

• Medviten at både faglege og lokale kategoriar/omgrep dirigerer kva ein ser


Bake feltarbeidaren inn i lokale statusar

”People don’t know how to be studied. They don’t know

what kind of creature a participant observer is.”

Forskar

Informant


Studere det kjende og det ukjende

• I framande kulturar vil

feltarbeidaren gjerne ha

ein lokal status

– Tildeling av status

– Erverve status

– Avvikle status

• I kjende kulturar vil

feltarbeidaren gjerne ha

ein status som ‘forskar’ –

for å kunne få arbeidsrom

ut over det lokal status gir


Konvertere erfaringar til fag

Erfaringar frå lokal status:

Arbeidarar

• seier

’Dei’ om funksjonærar og

leiing.

’Vi’ er ’oss arbeidarane’

• bestemmer arbeidstempo

• vil ikkje gå gjennom Villabyen

• vil ikkje skaffe hyttetomt til

arbeidsformannen

Fagleg forståing:

Teknisk – økonomisk system:

Umetteleg – Ubønnhørleg – Vilkårleg

Forskansing i arbeiderkollektiv

Arbeidarar søker

Avgrensing – Tryggleik – Medverknad

Sverre Lysgaard:

’Arbeiderkollektivet’

More magazines by this user
Similar magazines