kozmetik ve temizlik ürünleri sanayii ıı.1. kozmetik ürünler nasıl ...
kozmetik ve temizlik ürünleri sanayii ıı.1. kozmetik ürünler nasıl ...
kozmetik ve temizlik ürünleri sanayii ıı.1. kozmetik ürünler nasıl ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
formülasyonu <strong>ve</strong>ya içerdiği bileşenler itibariyle, sicilinde hayvan testi olan ürünlerin, AB içinde piyasayasürülmesi engelleniyor.Direktif’te öngörülen takvim uyarınca, bitmiş ürünlerin hayvan deneylerine tâbi tutulmasına ilişkinyasak, 11 Eylül 2004’ten beri; hayvan deneylerine tâbi tutulmuş bitmiş ürünlerin pazarlanmasına ilişkinyasak ise, 11 Mart 2009’dan beri uygulanıyor. Ürünlerin bileşenleri <strong>ve</strong> bileşenlerinden oluşankombinasyonlarına yönelik “deney” <strong>ve</strong> “pazarlama” yasakları da, 11 Mart 2009’dan beri uygulamada.Ancak, pazarlama yasağının, belirli deney türleri için, daha ileriki bir tarihte başlaması öngörülüyor.Buna göre, yinelenen doz toksisitesi, üreme toksisitesi <strong>ve</strong> toksikokinetiklere ilişkin hayvan deneylerinetâbi tutulan <strong>ve</strong>ya bu deneylere tâbi tutulmuş bileşenler içeren ürünlerin pazarlanmasına yönelik yasak,11 Mart 2013 tarihinden itibaren uygulamaya girecek.Direktif uyarınca, mevcut <strong>kozmetik</strong> bileşenlerin gü<strong>ve</strong>nlik açısından ciddi kaygılara yol açtığı istisnaidurumlarda, üye devletler, hayvan deneyi yasaklarının uygulanması konusunda, AvrupaKomisyonu’ndan, derogasyon 5 talebinde bulunabiliyorlar. Bu durumda, Komisyon, Kozmetik ÜrünlerBilimsel Komitesi (SCCP) 6 ile istişare ederek, derogasyona izin <strong>ve</strong>rebiliyor. Ancak, söz konusu iznin,derogasyona ilişkin koşulları (hedef, süre, sonuçların raporlanması vb.) açıkça ortaya koymasıgerekiyor. Derogasyonlar, ilgili bileşenin yaygın bir şekilde kullanılıyor <strong>ve</strong> aynı işlevi gören farklı birbileşenle değiştirilemiyor olması halinde sağlanıyor. Ayrıca, bileşenin, insan sağlığı açısından spesifikbir soruna yol açtığının kanıtlanması, hayvan deneyi gerçekleştirme ihtiyacının gerekçelendirilmesi <strong>ve</strong>detaylı araştırmalarla desteklenmesi gerekiyor.76/768/EEC sayılı, Üye devletlerin <strong>kozmetik</strong> ürünlere yönelik yasalarınınyakınlaştırılmasına ilişkin Direktif12. KOZMETİK ÜRÜN BİLEŞENLERİNİN TOPLANDIĞI BİR ENVANTER VAR MI?Kozmetik Ürünler Direktifi, Avrupa Komisyonu’nu, <strong>kozmetik</strong>lerde kullanılan bileşenlerden oluşan birenvanter hazırlamakla görevlendiriyor. Kozmetik <strong>sanayii</strong>nin sağladığı bilgilere dayanarak oluşturulan <strong>ve</strong>düzenli olarak güncellenen envanter, “parfüm <strong>ve</strong> aromatik hammaddeler” ile “diğer maddeler” olmaküzere, iki bölümden oluşuyor. Envanterde yer alması gereken bilgilerin başında, bileşenlerin; kimyasalisimleri; Kozmetik, Tuvalet Malzemeleri <strong>ve</strong> Koku Ürünleri Derneği (CTFA) tarafından kullanılan isimleri;Avrupa Farmakopesi’ndeki (European Pharmacopoeia) isimleri; Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafındanönerilen uluslararası isimleri; EINECS (Avrupa Mevcut Ticari Kimyasal Maddeler Envanteri), IUPAC(Uluslararası Temel <strong>ve</strong> Uygulamalı Kimya Birliği), CAS (Kimyasal Maddeler Servis Kayıt Numarası), renkindeks numaraları <strong>ve</strong> Direktif’in atıfta bulunduğu ortak isimleri geliyor. Bunun yanı sıra, bileşenin işlevi<strong>ve</strong> etikette yer alması gereken sınırlayıcı açıklamalar, kullanım koşulları <strong>ve</strong> uyarıların da envanterdebelirtilmesi gerekiyor.Komisyon tarafından yayımlanan envanter 7 gösterge niteliğinde bir doküman olmakla birlikte,envanterde yer alan ortak isimler (common nomenclature), maddelerin tüm üye devletlerde aynıadlarla tanımlanabilmesi açısından önem taşıyor. Bu sayede, tüketicilerin, hangi AB ülkesinde olursaolsun, alerji benzeri rahatsızlıklar nedeniyle kaçınmaları gereken maddeleri tanımaları da kolaylaşıyor.5 Derogasyon ifadesi; herhangi bir düzenlemenin tamamı ya da bazı hükümlerinin; belirli bir ülke ya da grup, kuruluş <strong>ve</strong>ya kişileriçin, farklı bir şekilde uygulanması ya da hiç uygulanmaması anlamına geliyor.6 Kozmetik Ürünler Direktifi’nde geçen Kozmetik <strong>ve</strong> Gıda Dışı Ürünler Bilimsel Komitesi (SCCNFP), 2004 yılı itibariyle, yerini,Kozmetik Ürünler Bilimsel Komitesi’ne (SCCP) bırakmış bulunuyor.7 96/335/EC sayılı, <strong>kozmetik</strong> ürünlerde kullanılan bileşenlerin envanter <strong>ve</strong> ortak nomenklatürünü tesis eden Karar’ın tümgüncellemeleri içeren konsolide <strong>ve</strong>rsiyonu4
Ayrıca, Komisyon’un, envanterdeki bileşenlerin yanı sıra, Kozmetik Ürünler Direktifi <strong>ve</strong> bilimselkomitelerin <strong>kozmetik</strong> maddeler hakkındaki görüşlerinde yer alan tüm bileşenlere ilişkin bilgileritoplayarak hazırladığı, CosIng olarak adlandırılan, özel bir <strong>ve</strong>ri tabanı da bulunuyor. 876/768/EEC sayılı, Üye devletlerin <strong>kozmetik</strong> ürünlere yönelik yasalarınınyakınlaştırılmasına ilişkin Direktif13. KOZMETİK ÜRÜNLER NASIL ETİKETLENİYOR?AB mevzuatı uyarınca, <strong>kozmetik</strong> ürünlerin pazarlanabilmeleri için, iç <strong>ve</strong> dış ambalajlarında belirlibilgilere yer <strong>ve</strong>rilmesi gerekiyor. Silinemez, kolayca görülebilir <strong>ve</strong> okunabilir olması gereken bubilgilerin başında, AB içinde yerleşik olan <strong>kozmetik</strong> ürün üreticisi <strong>ve</strong>ya ürünün pazarlanmasındansorumlu kişinin adı <strong>ve</strong>ya ünvanı ile adresi <strong>ve</strong>ya kayıtlı iş yeri bilgisi geliyor. Bu bilgiler, işletmenintanımlanmasına olanak <strong>ve</strong>recek şekilde kısaltılabiliyor. Ayrıca, üye devletler, AB dışında imal edilenürünlerin hangi ülke menşeli olduklarının belirtilmesini de talep edebiliyorlar.Bunun yanı sıra, beş gram <strong>ve</strong>ya beş mililitre altındaki ambalajlar, ücretsiz eşantiyonlar <strong>ve</strong> tek dozlukürünler hariç, ürünün ambalajlama esnasındaki miktarının (nominal içeriğinin) da ağırlık <strong>ve</strong>ya hacimcinsinden belirtilmesi gerekiyor. Ağırlık <strong>ve</strong>ya hacim detaylarının önemli olmadığı, birden fazla parçadanoluşan hazır ambalajlarda, parça sayısının ambalaj üzerinde belirtilmesi koşuluyla, her parçaya miktaryazılması gerekmiyor.Etikette yer alması gereken diğer bir bilgi de, kullanım sırasında alınması gereken önlemler. Buönlemlerin doğrudan ambalaj üzerinde belirtilmesinin pratik açıdan mümkün olmadığı durumlarda,gerekli bilgilerin, ürüne iliştirilen broşür, etiket, bant <strong>ve</strong>ya kartlar aracılığı ile sunulması yükümlülüğübulunuyor. Bunun yanı sıra, iç <strong>ve</strong> dış ambalajda, ürünün imalat parti numarasına <strong>ve</strong>ya tanımlanmasınısağlayacak bir referansa da yer <strong>ve</strong>riliyor. Bunun, ürünün çok küçük olması nedeniyle mümkün olmadığıhallerde, aynı bilgiye yalnızca dış ambalajda yer <strong>ve</strong>rilmesi yeterli sayılıyor. Ayrıca, sunum şeklindenanlaşılmıyor ise, ürünün işlevinin de belirtilmesi gerekiyor.Direktif uyarınca; normal koşullarda iç <strong>ve</strong> dış ambalajda yer alması gereken bilgilerin, hazır ambalajlıolmayan, müşterinin isteği üzerine satış yerinde ambalajlanan <strong>ve</strong>ya anında satılmak üzere hazırambalaja koyulan <strong>kozmetik</strong> ürünlerde de belirtilmesi gerekiyor. Bu şartın nasıl yerine getirileceğineilişkin detaylı kuralların belirlenmesi ise, üye devletlere bırakılıyor.76/768/EEC sayılı, Üye devletlerin <strong>kozmetik</strong> ürünlere yönelik yasalarınınyakınlaştırılmasına ilişkin Direktif14. DIŞ AMBALAJDA HANGİ BİLGİLERİN BULUNMASI GEREKİYOR?Kozmetik Ürünler Direktifi uyarınca, belirli bilgilerin, ürünün yalnızca dış ambalajında yer alması yeterlisayılıyor. Bunların başında, ürün bileşenlerinin listesi geliyor. Bileşenlerin, ekleme işleminin yapıldığıesnadaki ağırlıklarına göre, azalan bir sıralama ile hazırlanan listenin başında, “bileşenler” ifadesininyer alması gerekiyor. Ürün içerisindeki konsantrasyonu %1’in altında olan bileşenler, konsantrasyonu%1’in üzerinde olan bileşenlerin ardından, kendi aralarında, herhangi bir sıralamaya tabi tutulmaksızınyazılabiliyor. Bileşenlerin dış ambalajda belirtilmesinin mümkün olmadığı durumlarda, bu bilgiler, ürüneiliştirilen broşür, etiket, bant <strong>ve</strong>ya kartlar üzerinde de sunulabiliyor.Bileşenlerin, sabun, banyo topları <strong>ve</strong> diğer küçük ürünlerde, ebat <strong>ve</strong>ya şekilden kaynaklanan pratikimkansızlıklar nedeniyle, ürüne ekli broşür, etiket, bant <strong>ve</strong>ya kartlarda da belirtilememesi halinde,8 http://ec.europa.eu/consumers/cosmetics/cosing/5
gerekli bilgilerin, tüketiciye, ürünün satışa sunulduğu yerde, iç ambalajın hemen yakınındabulundurulacak bir notla iletilmesi gerekiyor.Kullanılan hammaddelerdeki safsızlıklar (impurities); preparatın yapımında kullanılan, ancak bitmişüründe bulunmayan tamamlayıcı teknik malzemeler <strong>ve</strong> çözücü ya da parfüm <strong>ve</strong> aromatik bileşiklerintaşıyıcıları gibi, yalnızca, gerçekten gerekli miktarlarda kullanılan malzemeler, “bileşen” olarak kabuledilmiyor. Bileşenlerin, Komisyon’un yayımladığı ortak isimlerle <strong>ve</strong>ya envanterde 9 yer alan isimlerdenbiri ile tanımlanmaları gerekiyor. 1076/768/EEC sayılı, Üye devletlerin <strong>kozmetik</strong> ürünlere yönelik yasalarınınyakınlaştırılmasına ilişkin Direktif15. ÜRÜNDEKİ HER BİLEŞENİN AMBALAJA YAZILMASI GEREKİYOR MU?AB mevzuatı uyarınca, ticari sırlarını korumak amacıyla, belirli bileşenleri ürünün ambalajında belirtmekistemeyen üretici, üretici temsilcisi <strong>ve</strong>ya ithalatçıların, ürünü piyasaya sürmeden önce, bu yöndekitaleplerini, ülkelerindeki ilgili ulusal otoriteye iletmeleri gerekiyor. Bu taleplerin, aşağıdaki bilgilerlebirlikte sunulması gerekiyor:- Başvuru sahibinin adı <strong>ve</strong> adresi;- Gizlilik talebine konu olan bileşen hakkında açık bir tanımlama;- Bileşenin insan sağlığı üzerindeki etkisine ilişkin gü<strong>ve</strong>nlik değerlendirmesi;- Başta kullanılacağı ürün kategorileri olmak üzere, bileşen için nasıl bir kullanım öngörüldüğü;- Gizlilik talebinin nedenlerinin açıklandığı detaylı bir gerekçelendirme (bileşenin kimliği <strong>ve</strong>yapiyasaya sürülecek üründeki işlevinin literatürde tanımlanmamış <strong>ve</strong> başkaları tarafından bilinmiyorolması; bileşen <strong>ve</strong>ya kullanımı için patent başvurusunda bulunulmuş olmakla birlikte, konuya ilişkinbilginin henüz kamuya açık olmaması; bileşen bilgisinin paylaşılması halinde, kolaylıkla yenidenüretilerek başvuru sahibinin aleyhine kullanılabilecek olması vb.);- Eğer biliniyor ise, ambalajda belirtilmek istenmeyen maddeyi içerecek tüm ürünlerin adları(maddenin kullanılacağı bir ürünün adı henüz bilinmiyor ise, ilgili otoriteye, başvurudan sonra dailetilebiliyor, ancak, ürün piyasaya sürülmeden 15 gün öncesine kadar iletilmiş olması gerekiyor;ayrıca, birden fazla üründe kullanılan maddeler söz konusu olduğunda, bu ürünlerin açıkçabelirtilmesi halinde, tek bir başvuru yeterli sayılıyor);- Talebe konu olan madde için diğer bir üye devlette gizlilik başvurusu yapılıp yapılmadığına ilişkinaçıklama.Başvuruların gönderildiği ulusal otoritenin, kararını 4 ay içerisinde, başvuru sahibine yazılı olarakbildirmesi gerekiyor. Talebin kabul edilmesi halinde, yetkili otorite, başvuru sahibine, ilgili maddeninkullanılacağı ürüne tahsis edilen tescil numarasını da iletiyor. İstisnai durumlarda, başvurularınincelenme süresi 2 ay daha uzatılabiliyor. Gizlilik talebinin reddedilmesi halinde ise, başvuru sahibi,kararın gerekçeleri, temyiz prosedürleri <strong>ve</strong> bu prosedürlerin zamanlaması hakkında bilgilendiriliyor.Talebin kabul edilmesi durumunda, <strong>ve</strong>rilen gizlilik izni 5 yıl sürüyor. İzin sahipleri, istisnai nedenlerlesüreyi uzatmak istedikleri takdirde, izni <strong>ve</strong>ren otoriteye başvuruda bulunarak ek süre talebindebulunabiliyorlar. Gizlilik süresi en fazla 3 yıl uzatılabiliyor. Herhangi bir gizlilik başvurusunu kabul edenüye devletler, durumu diğer üye devletlere <strong>ve</strong> Avrupa Komisyonu’na bildirmekle yükümlü tutuluyor.Diğer üye devletlerden biri, karara ilişkin bir itirazı olması halinde, Komisyon’a başvurarak, konuhakkında AB düzeyinde bir karar alınmasını talep edebiliyor.9 Bkz. soru 12, “Kozmetik Ürün Bileşenlerinin Toplandığı Bir Envanter Var Mı?”10 96/335/EC sayılı, <strong>kozmetik</strong> ürünlerde kullanılan bileşenlerin envanter <strong>ve</strong> ortak nomenklatürünü tesis eden Karar6
76/768/EEC sayılı, Üye devletlerin <strong>kozmetik</strong> ürünlere yönelik yasalarınınyakınlaştırılmasına ilişkin Direktif; 95/17/EC sayılı, Bir <strong>ve</strong>ya birden fazla bileşenin, ürünlerinetiketlenmesinde kullanılan listeye eklenmemesi konusunda Kozmetik Ürünler Direktifi’nin nasıluygulanması gerektiğine ilişkin detaylı kuralları belirleyen Direktif16. KOZMETİK ÜRÜNLERİN SON KULLANMA TARİHİ NASIL BELİRTİLMELİ?Kozmetik ürünlerde, ürünün “asgari dayanma tarihinin” 11 , iç <strong>ve</strong> dış ambalajda, sırasıyla “ay <strong>ve</strong> yıl” yada “gün, ay <strong>ve</strong> yıl” olarak, silinemez, kolayca görülebilir <strong>ve</strong> okunabilir bir şekilde belirtilmesi gerekiyor.Bunun için kullanılacak ifadede, ürünün dayanma tarihi doğrudan belirtilebildiği gibi, tarihin, ambalajınneresinde belirtildiğine gönderme de yapılabiliyor. Gerekli görülmesi halinde, dayanma süresiningaranti altına alınması için karşılanması gereken koşullar da, ambalaj üzerinde açıklanıyor.Asgari dayanma süresi 30 ayın üzerinde olan ürünler, dayanma tarihi belirtme yükümlülüğünden muaftutuluyor. Bunun yerine, bu ürünlerin, açıldıktan sonra tüketiciye zarar <strong>ve</strong>rmeden ne kadar sürekullanılabileceğinin belirtilmesi gerekiyor. Başka bir ifadeyle, dayanma süresi 30 ayı aşan ürünlerinambalajında, ürünün “asgari raf ömrü” (minimum shelf life) değil, açma sonrası tüketiciye zarar<strong>ve</strong>rmeden kullanılabileceği süre (period of time after opening) belirtiliyor. Direktif, bu sürenin, tüm üyedevletlerde, ay <strong>ve</strong>/<strong>ve</strong>ya yıl olarak ifade edilecek bir tarihin ardından, aşağıdaki simge ile (Şekil 1)belirtilmesini gerektiriyor.ŞEKİL-1Bozulma riski taşımayan, açılmayan (mühürlü ya da sprey ambalajlı ürünler vb.) <strong>ve</strong>ya yalnızca birkerelik kullanıma mahsus ürünler ise, açma sonrası kullanma süresini belirtme yükümlülüğünden muaftutuluyor.76/768/EEC sayılı, Üye devletlerin <strong>kozmetik</strong> ürünlere yönelik yasalarınınyakınlaştırılmasına ilişkin Direktif17. TÜKETİCİNİN YANILTILMASI NASIL ENGELLENİYOR?Kozmetik Ürünler Direktifi uyarınca, ürünlerin etiketlerinde, satış için sergilenmeleri sırasında <strong>ve</strong>reklamlarında, yanıltıcı metin, isim, ticari marka, resim <strong>ve</strong>ya şekiller kullanılmaması gerekiyor.11 “Asgari dayanma tarihi”, ürünün, doğru koşullar altında muhafaza edilmesi halinde, insan sağlığına zarar <strong>ve</strong>rmeden,başlangıçtaki işlevlerini yerine getirmeye devam ettiği süreyi ifade ediyor.7
Ürünün etiketinde belirtilmesi gereken etkinlik dereceleri, “düşük”, “orta”, “yüksek” <strong>ve</strong> “çok yüksek”olmak üzere, 4 kategoriye ayrılıyor. Düşük korumalı ürünler 6 <strong>ve</strong>ya 10; orta korumalı ürünler 15, 20<strong>ve</strong>ya 25; yüksek korumalı ürünler 30 <strong>ve</strong>ya 50; çok yüksek korumalı ürünler ise 50 <strong>ve</strong>ya daha yüksekbir faktör derecesi ile etiketleniyor. Etikette kullanılması gereken değerler, bu rakamlarla sınırlıtutuluyor. Ölçüm sonuçlarında elde edilen diğer rakamların, etikete, bu faktörlerden hangisi ileyansıtılması gerektiği, Tavsiye Kararı’nda belirtiliyor. Örneğin; 6 ilâ 9,9 arası ölçüm sonuçları 6; 10 ilâ14,9 arası sonuçlar 10; 15 ilâ 19,9 arası sonuçlar 15 faktör olarak etiketleniyor.Tavsiye Kararı’nda öngörülen bu önlemler, yasal açıdan bağlayıcı değil. Ancak, bu konuda tüketicidernekleri <strong>ve</strong> <strong>kozmetik</strong> <strong>sanayii</strong> ile yakın işbirliği içerisinde çalışan Komisyon, sektörü, Karar’da yer alanönerileri hayata geçirme yönünde teşvik ediyor.76/768/EEC sayılı, Üye devletlerin <strong>kozmetik</strong> ürünlere yönelik yasalarınınyakınlaştırılmasına ilişkin Direktif; 2006/647/EC sayılı, Güneşten korunma ürünlerinin etkinliği <strong>ve</strong>bu konuda ürün üzerinde <strong>ve</strong>rilen bilgilere ilişkin Tavsiye KararıII.2. TEMİZLİK ÜRÜNLERİ NASIL DÜZENLENİYOR?30. DETERJANLAR TÜZÜĞÜNÜ TADİL EDEN DÜZENLEME NE GETİRİYOR?Avrupa Komisyonu’nun, Deterjanlar Tüzüğü’nü tadil etmek amacıyla Kasım 2010’da yayımladığı Tüzükteklifi, çamaşır deterjanlarındaki fosfat <strong>ve</strong> diğer fosforlu bileşen miktarının, ağırlık cinsinden en fazla%0,5 ile sınırlandırılmasını <strong>ve</strong> bu sınırın üzerinde fosfat <strong>ve</strong> fosforlu bileşen içeren deterjanlarınpiyasaya arzının yasaklanmasını öngörüyor. Komisyon teklifinin kapsamı, “çamaşır”deterjanlarında kullanılan fosfat <strong>ve</strong> fosforlu bileşenlerle sınırlı. Fosfat yerinekullanılabilecek, teknik <strong>ve</strong> ekonomik açıdan uygulanabilir alternatiflerin yeterli olmamasıgerekçesiyle diğer deterjan türlerini kapsamayan teklife, Avrupa Parlamentosu’nun Kasım2011’de getirdiği değişiklik ile, otomatik bulaşık makinesi deterjanları da eklendi. Bunagöre, belirlenen sınırın üzerinde fosfat içeren çamaşır deterjanları 30 Haziran 2013,otomatik bulaşık makinesi deterjanları ise, 1 Ocak 2017 itibariyle piyasayasürülemeyecek.Öte yandan, çevrenin korunmasına bağlı nedenlerle gerekçelendirilmesi şartı ile, üye devletler, fosfat<strong>ve</strong> diğer fosforlu bileşenlerin, çamaşır deterjanları dışındaki deterjanlarda da sınırlandırılmasına yönelikulusal önlemler alabilecek.COM(2010)597 sayılı, Fosfat <strong>ve</strong> diğer fosforlu bileşenlerin evsel çamaşır deterjanlarında kullanımıkonusunda 648/2004/EC sayılı Tüzüğü tadil eden Tüzük teklifi10
31. TÜRKİYE TEMİZLİK ÜRÜNLERİNE İLİŞKİN AB MEVZUATINA UYUMLU MU?AB’nin Deterjanlar Tüzüğü, Türk mevzuatına, Aralık 2010’da yayımlanan <strong>ve</strong> Haziran 2011’de yürürlüğegiren “Deterjanlar <strong>ve</strong> Deterjanlarda Kullanılan Yüzey Aktif Maddeler Hakkında Tebliğ” ile aktarılmışbulunuyor. Tebliğin, AB’nin 2004 yılında kabul ettiği ana düzenleme üzerinde bugüne kadar yapılandeğişiklikleri de içerdiği dikkat çekiyor. Bu çerçe<strong>ve</strong>de, AB’nin, nihai biyolojik parçalanabilirliğin ölçümüiçin öngörülen test yöntemlerine bir yenisini eklemek amacıyla Haziran 2006’da kabul ettiğidüzenleme ile Tüzüğün ilgili ekine Haziran 2009’da eklenen derogasyon hakkına sahip yüzey aktifmaddeler listesinin, Tebliğin eklerine yansıtıldığı dikkat çekiyor.AB mevzuatındaki son gelişmelerin de Tebliğe zamanında dahil edilebilmesi açısından, AvrupaKomisyonu’nun, çamaşır deterjanlarındaki fosfat <strong>ve</strong> diğer fosforlu bileşen miktarını sınırlandırmakamacıyla yayımladığı Tüzük teklifine ilişkin karar alma sürecinin de yakından takip edilmesi gerekiyor.II.3. AMBALAJLAMA YÜKÜMLÜLÜKLERİII.4. ÇEVRESEL YÜKÜMLÜLÜKLER36. REACH TÜZÜĞÜ SEKTÖRÜ NASIL ETKİLİYOR?Kimyasalların kayıt altına alınması, değerlendirilmesi, izne tâbi tutulması <strong>ve</strong> sınırlandırılmasını kapsayanREACH Tüzüğü, kimyasal maddelerden kaynaklanan riskleri kontrol altına alarak, çevre <strong>ve</strong> insansağlığının üst düzeyde korunmasını hedefliyor. Bu çerçe<strong>ve</strong>de sanayiye, kimyasalların gü<strong>ve</strong>nlikullanımını temin edecek <strong>ve</strong>rilerin toplanması <strong>ve</strong> üretilmesi yükümlülüğü getiriliyor. Kimyasal maddeler<strong>ve</strong> müstahzarlara yönelik hükümler içeren Tüzük, söz konusu maddelerin üretilmeleri, piyasayasürülmeleri, kendi başlarına, müstahzarların ya da eşyaların içerisinde kullanılmaları ile piyasayasürülmelerine ilişkin hükümleri düzenliyor. Düzenleme, yüksek risk unsuru taşıyan kimyasallar için deözel düzenlemeler getiriyor.REACH kapsamında, <strong>temizlik</strong> <strong>ve</strong> <strong>kozmetik</strong> ürünü üreticileri, kimyasal müstahzarlar olarak nitelendirilenürünlerini kimyasallar kullanarak formüle ettikleri için, “alt kullanıcı” (downstream user) olarakdeğerlendiriliyor. Düzenleme gereği, <strong>temizlik</strong> <strong>ve</strong> <strong>kozmetik</strong> ürünü üreticisi <strong>ve</strong> ithalatçılarının, iki koşulunyerine gelmesi halinde, Avrupa Kimyasallar Ajansı’na (ECHA) kayıt yaptırmaları gerekiyor:• Ürünlerin içinde bulunan kimyasal maddenin miktarının üretici <strong>ve</strong>ya ithalatçı başına yılda 1tondan fazla olması,• Eşyada bulunan maddenin öngörülen normal kullanma koşulları altında salınımının tasarlanmışolması.Salınımın tasarlanmış olması, ürünün normal kullanımı sırasında işlevini yerine getirebilmek içinmadde/müstahzar salınımının planlanmış <strong>ve</strong> ürünün ana işlevi dışında özel bir işlevini yerine getiriyorolması anlamına geliyor. Dolayısıyla, <strong>temizlik</strong> <strong>ve</strong> <strong>kozmetik</strong> ürünü üreticilerinin bu maddeleri,kaydettirmeleri ya da söz konusu kimyasalları ECHA’ya kaydettirmiş bir tedarikçiden satın almalarıgerekiyor.Buna karşılık, üretimde kullanılan kimyasal maddelerin salınımı tasarlanmamışsa, yani bitmiş ürününişlevinde ek bir katma değer yaratmak amacıyla salınmıyorlarsa, kayıt yükümlülükleri bulunmuyor. Bir11
aşka ifadeyle, ürünün kullanımı <strong>ve</strong>ya bakımı sırasında, ürünün kalitesini büyük ölçüde geliştiren ancakürünün işlevine özel bir değer katarak katkıda bulunmayan kimyasalların salınımı bu kapsama giriyor.Tüzük kapsamında, <strong>temizlik</strong> <strong>ve</strong> <strong>kozmetik</strong> ürünü üreticilerinin, ayrıca, yılda 1 tondan fazla kullandıklarıkimyasalların üreticilerini, bu maddeleri, <strong>temizlik</strong> <strong>ve</strong> <strong>kozmetik</strong> ürünü üretiminde nasıl kullandıklarıkonusunda, maddenin kayıt başvurusu yapılmadan önce bilgilendirmeleri gerekiyor.Bunun yanı sıra, ürünün içinde bulunan <strong>ve</strong> yüksek önem arz eden (kanserojen, mutajen, toksik vb.)kimyasal maddelerin miktarı, üretici <strong>ve</strong>ya ithalatçı başına yılda 1 tondan fazla ise <strong>ve</strong> üründekimaddenin konsantrasyonu ağırlık olarak %0,1’den yüksek ise, ECHA’ya bildirim yükümlülüğübulunuyor.1907/2006/EC sayılı, Kimyasalların kayıt altına alınması, değerlendirilmesi, izne tabitutulması <strong>ve</strong> sınırlandırılmasına ilişkin Tüzük37. TÜRKİYE REACH’E UYUM SAĞLADI MI?Türkiye, henüz REACH Tüzüğü’ne uyum sağlamış değil. Türkiye'nin AB MüktesebatınınÜstlenilmesine ilişkin 2008 yılı Ulusal Programı’nda, Tüzüğün ulusal mevzuata aktarımınısağlayacak düzenlemelerin uyum <strong>ve</strong> uygulama takviminin <strong>ve</strong> gerekli kurumsalyapılanmanın, uyum çalışmaları kapsamında yürütülen REACH projesinin sonuçlarına görebelirlenmesi öngörülüyor.Türkiye henüz AB üyesi olmadığından REACH sistemi, ülke içi üretimde <strong>ve</strong> AB dışı ülkelereihracatta kısa vadede doğrudan bir etki yaratmıyor. Bir başka ifadeyle, iç piyasaya <strong>ve</strong>üçüncü ülkelere yönelik üretim yapan işletmelerin Tüzüğün getirdiği koşullara uyumsağlaması gerekmiyor. Ancak, AB ülkelerine ihracat yapan üreticilerin <strong>ve</strong> ürünleri Tüzükkapsamında yer alan yüksek riskli maddeler barındıran işletmelerin, kayıt <strong>ve</strong>/<strong>ve</strong>yabildirimde bulunmaları gerekiyor. 20Türkiye’de piyasaya arz edilen tehlikeli maddelerin <strong>ve</strong> müstahzarların insan sağlığı <strong>ve</strong>çevre üzerinde yaratabilecekleri olumsuz etkilerin kontrolü <strong>ve</strong> gözetimi ise, 2008 yılındaçıkarılan çeşitli yönetmelikler ile sağlanıyor. Bazı Tehlikeli Maddelerin, Müstahzarların <strong>ve</strong>Eşyaların Üretimine, Piyasaya Arzına <strong>ve</strong> Kullanımına İlişkin Kısıtlamalar HakkındaYönetmelik; Kimyasalların Envanteri <strong>ve</strong> Kontrolü Hakkında Yönetmelik; Tehlikeli Maddeler<strong>ve</strong> Müstahzarlara İlişkin Gü<strong>ve</strong>nlik Bilgi Formlarının Hazırlanması <strong>ve</strong> Dağıtılması HakkındaYönetmelik; Tehlikeli Maddelerin <strong>ve</strong> Müstahzarların Sınıflandırılması, Ambalajlanması <strong>ve</strong>Etiketlenmesi Hakkında Yönetmelik bu kapsamda yer alıyor.20 Tüzüğe uyum konusunda sanayicileri bilgilendirmek amacıyla kurulan “İstanbul Maden <strong>ve</strong> Metaller İhracatçıBirlikleri (İMMİB) REACH <strong>ve</strong> CLP Yardım Masası”nın web sayfası ile Çevre <strong>ve</strong> Şehircilik Bakanlığı’nın ilgili sayfası,ayrıntılı bilgiler yer alıyor. Söz konusu sayfalara:http://www.kimyasallar.cevreorman.gov.tr/docs/sunumlar/TC%20ÇEVRE%20<strong>ve</strong>%20ORMAN%20BAKANLIĞI.htm <strong>ve</strong> http://reach.immib.org.tr/web adreslerinden ulaşılabilir.12
39. TÜRKİYE TEHLİKELİ MADDELERE İLİŞKİN AB MEVZUATINA UYUMLU MU?Tehlikeli müstahzarların sınıflandırılması, etiketlenmesi <strong>ve</strong> ambalajlanmasına ilişkin AB düzenlemesi,REACH Tüzüğü’nün getirdiği değişiklikler de dikkate alınarak, Aralık 2008’de çıkarılan <strong>ve</strong> bir yıl sonrayürürlüğe giren Tehlikeli Maddelerin <strong>ve</strong> Müstahzarların Sınıflandırılması, Ambalajlanması <strong>ve</strong>Etiketlenmesi Hakkında Yönetmelik ile Türk mevzuatına aktarılmış bulunuyor.1 Haziran 2015 itibariyle bu düzenlemelerin yerini alacak olan yeni AB Tüzüğü’nün ise, Ocak-Mayıs2011 döneminde yürütülen “Maddelerin <strong>ve</strong> Karışımların Sınıflandırılması, Ambalajlanması<strong>ve</strong> Etiketlenmesi Hakkında 1272/2008/EC Sayılı Tüzüğün Türkiye’de UyumlaştırılmasıProjesi” sonucunda hazırlanan Kimyasalların Sınıflandırılması, Etiketlenmesi <strong>ve</strong>Ambalajlanması Hakkında Yönetmelik taslağı ile Türk mevzuatına aktarılması planlanıyor.40. ÜRETİCİLERİN BİYOSİDAL ÜRÜNLERE İLİŞKİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ NELER?AB mevzuatı, <strong>kozmetik</strong> <strong>ve</strong> <strong>temizlik</strong> ürünleri sektöründeki bazı ürünleri, biyosidal bir etki yaratmakamacıyla üretildikleri için, <strong>kozmetik</strong> ya da deterjan kapsamı dışında tutuyor <strong>ve</strong> biyosidal ürünler olarakkabul ediyor. Biyosidal ürün, bir <strong>ve</strong>ya birden fazla aktif madde içeren, kimyasal <strong>ve</strong>ya biyolojik açıdanherhangi bir zararlı organizma üzerinde kontrol edici etki gösteren <strong>ve</strong>ya hareketini kısıtlayan,uzaklaştıran, zararsız kılan, yok eden aktif madde <strong>ve</strong> müstahzarları ifade ediyor. Biyosidal ürün olarakkabul edilen <strong>kozmetik</strong> ürünler arasında antibakteriyal ya da antimikrobiyal sabunlar, dezenfektan ağızsolüsyonları vb; <strong>temizlik</strong> ürünleri arasında ise, yüzey temizlemede kullanılan dezenfektan deterjanlar,kireç sökücü içeren <strong>ve</strong> biyosidal etkisi bulunan tuvalet temizleyicileri yer alıyor.Biyosidal Ürünler Direktifi, kapsadığı 23 biyosidal ürün grubunda (dezenfektanlar <strong>ve</strong> genel biyosidalürünler, kişisel hijyen biyosidal ürünleri vb.) kullanılabilecek aktif maddelere ilişkin bir liste oluşturuyor.Aktif maddelerin izinli maddeler listesine girebilmesi için, aynı amaç için kullanılabilecek daha az zararlımaddelerin mevcut olmaması gerekiyor. Aktif maddelere izin en fazla 10 yıl süreyle <strong>ve</strong>riliyor <strong>ve</strong> buizinler yenilenebiliyor.Düzenleme gereği, biyosidal ürün üreticilerinin ürünlerini piyasaya sürebilmeleri için yetkilikurumlardan izin almaları gerekiyor. Bu izni alabilmeleri için de üründeki aktif maddelerin izin listesindeyer alması gerekiyor. Öte yandan, insan, hayvan <strong>ve</strong> çevre üzerinde sadece “düşük risk taşıyanbiyosidal ürünler”in izin yerine kayıt ettirilmeleri gerekiyor. Düzenleme, bir üye ülkede izin alan ya dakaydettirilen biyosidal ürünün diğer üye ülkelerde de izin alabilmesine imkan sağlıyor. Buna göre, diğerülkede yapılan başvuruyu izleyen 120 gün içinde (kayıt için 60 gün) ürüne gerekli izin sağlanıyor.Biyosidal ürünün izin alabilmesi için, yeterince etkin olması; çevre, insan <strong>ve</strong> hayvan sağlığı <strong>ve</strong> hedeforganizmalar üzerinde kabul edilemez bir etkisi olmaması; kimyasal <strong>ve</strong> fiziksel özelliklerinin uygunkullanım <strong>ve</strong> saklama koşulları için kabul edilebilir olması gibi şartlar aranıyor. Zehirli, kanserojen,mutajenik vb. olarak sınıflandırılan biyosidal ürünlerin halka satılmak üzere piyasaya sürülmelerine izin<strong>ve</strong>rilmiyor. İçeriğindeki aktif maddenin izin listesinden çıkarılması, izni almak için gereken koşullarınsağlanmaz hale gelmesi gibi durumlarda, biyosidal ürüne <strong>ve</strong>rilen izin iptal ediliyor. Biyosidal ürünüreticisi, ürün ya da içeriğindeki aktif maddeye ilişkin, <strong>ve</strong>rilen izni etkileyebilecek her türlü bilgiyi yetkilikuruma en kısa sürede bildirmekle yükümlü tutuluyor.Üreticinin, yetkili kuruma yapacağı izin başvurusunda, düzenleme eklerinde belirtilen, biyosidal ürüngrubuna göre spesifik bilgiler ile kullanılan aktif maddelere ilişkin spesifik bilgileri içeren birer dosya13
sunması gerekiyor. Başvuruda belirtilmesi istenen bilgiler arasında, biyosidal ürünün kompozisyonu,önerilen kullanım alanları <strong>ve</strong> yöntemleri, alınacak koruyucu önlemler vb. yer alıyor. Düşük risklibiyosidal ürünler için sunulan dosyalarda daha az bilgi <strong>ve</strong>rilebiliyor. Biyosidal ürün üreticisi, daha öncebaşvuruda bulunan bir üreticinin sunduğu bilgileri, ürünün benzer <strong>ve</strong> içindeki aktif maddelerin aynıolduğunu kanıtlaması şartıyla, kullanabiliyor.Biyosidal ürünlerin 1999/45/EC sayılı tehlikeli müstahzarlara ilişkin Direktif’e 21 uygun olaraksınıflandırılması, etiketlenmesi <strong>ve</strong> ambalajlanması gerekiyor. Bunun yanı sıra, ürün etiketlerinin yanıltıcıolmaması, ürün hakkında abartılı bir izlenim uyandırmaması, ‘düşük riskli biyosidal ürün’, ‘toksikdeğildir’, ‘zararsızdır’ gibi ifadeler barındırmaması gerekiyor. Etikette, ayrıca, ürünün izin numarası,müstahzarın türü (sıvı, granül, toz vb.), ürünün izin <strong>ve</strong>rilen kullanım çeşitleri, olası istenmeyendoğrudan ya da dolaylı yan etkileri gibi bilgilerin bulunması gerekiyor.Düzenleme, biyosidal ürünlere ilişkin reklamlara da bazı şartlar getiriyor. Buna göre, ürünreklamlarında, “Biyosidleri (dezenfektanlar gibi spesifik ürün grubu belirtilebilir) gü<strong>ve</strong>nli kullanın.Kullanmadan önce ürün etiketini <strong>ve</strong> kullanım talimatlarını okuyun.” cümlesinin net biçimde <strong>ve</strong>rilmesiisteniyor.Öte yandan, düzenleme, biyosidal ürün üreticilerini, biyosidal ürünlerde kullanılan aktif maddelere <strong>ve</strong>tehlikeli olarak sınıflandırılan biyosidal ürünlere ilişkin gü<strong>ve</strong>nlik bilgi formları hazırlamakla yükümlütutuyor. Amaç, biyosidal ürün kullanıcılarının bu formdaki bilgiler ışığında, çevre <strong>ve</strong> insan sağlığınıkorumaya yönelik gerekli önlemleri almalarını sağlamak.98/8/EC sayılı, Biyosidal ürünlerin piyasaya sürülmesine ilişkin Direktif47. TÜRKİYE ATIKLAR KONUSUNDAKİ AB DÜZENLEMELERİ İLE NE KADAR UYUMLU?Türkiye, AB’nin Atık Çerçe<strong>ve</strong> Direktifi’ne tam uyum sağlamamakla birlikte, 2008 yılında yayınlanan AtıkYönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik ile, bu alanda uyumda önemli ölçüde ilerleme kaydetmişdurumda. Türkiye’nin Katılım Süreci için AB Stratejisi Eylem Planı’nda, 2010-2011 döneminde, ABmevzuatına uygun olarak tehlikeli atıkların yönetiminde yeni Direktif’te belirtilen atık listesininuygulanmasının sağlanması <strong>ve</strong> genel esaslara uyumun temin edilmesi amacıyla, Atık Yönetimi GenelEsaslarına İlişkin Yönetmelik <strong>ve</strong> Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği’nde değişiklik yapılmasıöngörülüyor. Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ise AB mevzuatına uygun olarak değiştirilmişbulunuyor.Öte yandan, AB mevzuatındaki “Atık Yönetim Planı Hazırlanması-Metodolojik Kılavuzu” çerçe<strong>ve</strong>sinde,Ulusal Atık Yönetimi Planı da (2009-2013) kabul edilmiş durumda. Söz konusu plan sayesinde,Türkiye’nin daha organize, entegre <strong>ve</strong> kurumsal yapısı oturmuş bir atık yönetim sistemine sahip olmasıhedefleniyor. Ulusal Plan’ın yanı sıra, bölgesel/yerel atık yönetim planlarının da hazırlanmasıöngörülüyor.Ambalaj atıklarının yönetimini düzenleyen AB mevzuatına uyum amacıyla, 2007 yılındayürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, Ağustos 2011’de çıkarılan aynıadlı yeni yönetmelik ile değiştirilmiş bulunuyor. 2011 yılı İlerleme Raporu’nda, baştaambalaj ürünlerinin piyasaya sürülebilmesi için yerine getirilmesi gereken temel şartlar,ağır metal konsantrasyonları için belirlenen azami sınır, ambalajların üretim aşamasında21 Bkz. soru 38 “Tehlikeli Müstahzarlara Yönelik Yükümlülükler Neler?”14
işaretlenmesi <strong>ve</strong> ambalaj atıklarının yönetimine ilişkin genel ilkeler olmak üzere, birçokaçıdan AB kuralları ile uyumlu olan yönetmeliğin, AB’nin atık mevzuatı ile uyum düzeyininartırılmasına katkıda bulunduğu ifade ediliyor.50. EKO-ETİKET NEDİR, NASIL UYGULANIR?“Eko-etiket” düzenlemesi, çevre dostu ürünlerin teşvik edilmesini sağlayan <strong>ve</strong> gönüllülük esasınadayanan bir tür “ödüllendirme” sistemi getiriyor. Eko-etiket almaya hak kazanan ürünler, özel bir logo(Şekil-8) sayesinde, aynı ürün grubundaki çevresel etkileri daha yüksek olan diğer ürünlerden ayırtediliyor. AB’de eko-etiket uygulaması kapsamındaki ürün çeşitleri arasında sabun, şampuan, saç kremi,çamaşır deterjanı, bulaşık deterjanı, çok amaçlı temizleyiciler <strong>ve</strong> duş, tuvalet, banyo, mutfak gibi sıhhimekan (sanitary facility) temizleyicileri yer alıyor.ŞEKİL-8Eko-etiketEtiket, ürün geliştirmeden hammadde seçimine, imalattan dağıtıma, tüketimden bertarafa kadar yaşamdöngüsü boyunca ekolojik şartları yerine getiren ürünlere <strong>ve</strong>riliyor. Buna göre, ürünün iklim değişikliği,enerji <strong>ve</strong> kaynak tüketimi üzerindeki etkileri; atık, emisyon, tehlikeli maddelerin açığa çıkmasına nedenolup olmaması; üretimde kullanılan tehlikeli maddelerin daha gü<strong>ve</strong>nli maddeler ile değiştirilmesi;ürünün kullanım ömrü <strong>ve</strong> yeniden kullanılabilir olma özelliği gibi konulardaki performansı dikkatealınıyor.Komisyon, her bir ürün grubu için spesifik kriterler belirliyor. 22 Genellikle üç yıl boyunca geçerli olan bukriterler, sabun, şampuan, saç kremi için 31 Mart 2013’e, çamaşır deterjanları için 28 Nisan2015’e, bulaşık makinesi deterjanları <strong>ve</strong> elde yıkama bulaşık deterjanları için 24 Haziran2015’e, çok amaçlı temizleyiciler <strong>ve</strong> sıhhi mekanlarda kullanılan temizleyiciler için 28 Haziran2015’e kadar geçerli. Söz konusu kriterler, bu süreler dolduktan sonra revize edilecek.Sistem kapsamına giren <strong>temizlik</strong> <strong>ve</strong> kişisel bakım ürünlerine iliştirilen eko-etiket logosu, o ürünün belirlitehlikeli maddeleri içermediğini, su ortamları üzerindeki olumsuz etkilerinin daha az olduğunu, su22Komisyon’un söz konusu <strong>temizlik</strong> ürünlerinin eko-etiket alabilmeleri için belirlenen ekolojik kriterlere ilişkin Kararları:http://ec.europa.eu/environment/ecolabel/ecolabelled_products/product_categories_en.htm15
yosunu oluşumu üzerindeki etkisinin sınırlı olduğunu, daha az ambalaj atığına neden olduğunu, yüksekbiyolojik çözünürlük standartlarına uyduğunu, çevre açısından doğru kullanıma yönelik bilgi içerdiğini,en az etiket barındırmayan diğer ürünler kadar etkin performans sergilediğini vb. temin ediyor.Bunun dışında, zararlı, çevre açısından tehlike arz eden, kanserojen, üreme için zararlı <strong>ve</strong>ya mutasyonasebebiyet <strong>ve</strong>rebilecek maddeler <strong>ve</strong>ya karışımlara ya da insana <strong>ve</strong>/<strong>ve</strong>ya çevreye ciddi şekilde zarar<strong>ve</strong>rebilecek işlemlerle üretilen <strong>ve</strong>ya normal uygulamaları sırasında tüketiciye zarar <strong>ve</strong>rebilecek ürünlereeko-etiket <strong>ve</strong>rilmeyebiliyor.Eko-etiket, üye devletler tarafından belirlenen yetkili kurumlarca <strong>ve</strong>riliyor. Yetkili kurum, ürünün gereklikriterleri karşıladığına karar <strong>ve</strong>rirse, başvuruyu yapan işletme ile etiketin kullanım koşullarını belirleyenbir sözleşme imzalıyor. Sözleşmenin imzalanmasının ardından eko-etiketi ürüne iliştirmeye hak kazananişletme, başvuruyla birlikte <strong>ve</strong> yıllık olmak üzere, etiket kullanımı karşılığında ücret ödüyor.Başvuru ücreti 200 ila 1.200 Euro arasında değişirken, yıllık ücret 1.500 Euro’ya kadar çıkabiliyor.Ancak KOBİ’ler <strong>ve</strong> gelişmekte olan ülkelerdeki işletmeciler için başvuru ücreti 600 Euro’yu, mikroişletmeler için ise, 350 Euro’yu aşmıyor. Yetkili kurum, etiket <strong>ve</strong>rildikten sonra, ürünlerin eko-etiketşartlarını karşılayıp karşılamadığını düzenli olarak denetliyor.66/2010/EC sayılı, Avrupa Eko-etiket sistemine ilişkin Tüzük, 2007/506/EC sayılı, Sabun,şampuan <strong>ve</strong> saç kremlerinin eko-etiket alabilmeleri için belirlenen ekolojik kriterlereilişkin Karar, 2011/740/EU sayılı, 2007/506/EC sayılı Karar’ın süresinin uzatılmasınailişkin Karar, 2011/264/EU sayılı, Çamaşır deterjanlarının eko-etiket alabilmeleri içinbelirlenen ekolojik kriterlere ilişkin Karar, 2011/382/EU sayılı, Elde yıkama bulaşıkdeterjanlarının eko-etiket alabilmeleri için belirlenen ekolojik kriterlere ilişkin Karar,2011/263/EU sayılı, Bulaşık makinesi deterjanlarının eko-etiket alabilmeleri içinbelirlenen ekolojik kriterlere ilişkin Karar, 2011/383/EU sayılı, Çok amaçlı temizleyiciler<strong>ve</strong> sıhhi mekanlarda kullanılan temizleyicilerin eko-etiket alabilmeleri için belirlenenekolojik kriterlere ilişkin Karar,II.5 FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI52. AB FİKRİ MÜLKİYET HAKLARINI NASIL KORUYOR?AB’nin fikri mülkiyet hukuku alanındaki düzenlemeleri, ticari marka, endüstriyel tasarım <strong>ve</strong> belirlibuluşların korunmasına ilişkin üye devlet yasalarını AB düzeyinde uyumlaştıran ortak kurallar getiriyor.Bu kurallar daha çok marka, tasarım ya da buluş sahibine tanınması gereken haklar, bu haklarınsınırları <strong>ve</strong> sağlanan yasal korumanın süresi gibi konuları düzenliyor. Ayrıca, fikri mülkiyet haklarınınuygulanış yöntemleri de, AB düzeyinde uyumlaştırılmış bulunuyor.Bunun yanı sıra, ticari marka <strong>ve</strong> tasarımların, tek bir başvuru ile, tüm üye devletlerde, aynı şartlaraltında korunmasını sağlayan “Topluluk markası” <strong>ve</strong> “Topluluk tasarımı” sistemlerini tesis eden yasaldüzenlemeler de bulunuyor. Patentler için de benzer bir sistem getirilmesi için 2000 yılında sunulantaslak Tüzük 23 ise, henüz kabul edilmiş değil. Bununla birlikte, Avrupa Komisyonu’nun, Aralık 2010’da,12 üye devletin 24 çağrısı üzerine sunduğu konuya ilişkin Karar Teklifi’nin, süreç içinde 13 üye devletin 2523 COM(2000)412 sayılı, Topluluk Patenti’ne İlişkin Tüzük Teklifi24 Almanya, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Hollanda, İngiltere, İs<strong>ve</strong>ç, Litvanya, Lüksemburg, Polonya, Slo<strong>ve</strong>nya.16
daha desteğini alarak, Konsey tarafından Mart 2011’de kabul edilmesi ile birlikte, AB PatentSistemi’nin, AB Antlaşması <strong>ve</strong> AB’nin İşleyişine İlişkin Antlaşma’da öngörülen “güçlendirilmiş işbirliği”mekanizması uyarınca, sistemi destekleyen 25 AB ülkesi arasında tesis edilmesinin önü açılmışbulunuyor. Söz konusu Karar’ın hayata geçirilebilmesi için, Avrupa Komisyonu’nun 13 Nisan2011’de sunduğu iki tüzük teklifinin 26 kabul edilmesi gerekiyor. Söz konusu tekliflerdenbiri, tek patent koruma sisteminin nasıl yaratılacağı, diğeri ise, çeviriler konusundaizlenecek yolu ortaya koyuyor.207/2009/EC sayılı, Topluluk Markası Tüzüğü; 89/104/EEC sayılı, Ticari Markalar Hakkındaki ÜyeDevlet Yasalarının Yakınlaştırılmasına İlişkin Direktif; 6/2002/EC sayılı, Topluluk Tasarımları Tüzüğü;98/71/EC sayılı, Tasarımlara Yönelik Yasal Koruma Direktifi; 2004/48/EC sayılı, Fikri Mülkiyet HaklarınınUygulanmasına İlişkin Direktif; COM(2000)412 sayılı, Topluluk Patenti’ne İlişkin Tüzük Teklifi;2011/167/EU sayılı, Tek bir patent koruma sistemi oluşturulması konusunda“güçlendirilmiş işbirliğine” gidilmesine izin <strong>ve</strong>ren Karar53. SEKTÖR FİKRİ MÜLKİYET İHLALLERİNDEN NASIL ETKİLENİYOR?Fikri mülkiyet hukukuna ilişkin AB düzenlemeleri, doğrudan <strong>kozmetik</strong> <strong>ve</strong> <strong>temizlik</strong> ürünleri <strong>sanayii</strong>neyönelik olmamakla birlikte, sektördeki fikri mülkiyet haklarının etkin bir şekilde korunması açısındanbüyük önem taşıyor. Özellikle, piyasalardaki rekabet gücünü, büyük ölçüde, ürünlerinin sürekli olarakgeliştirilmesi <strong>ve</strong> yenilenmesine borçlu olan <strong>kozmetik</strong> <strong>sanayii</strong>, fikri mülkiyet korumasına en çok ihtiyaçduyan sektörler arasında yer alıyor.İstatistikler, AB ülkelerinde, son 20-30 yıl içerisinde kaydedilen <strong>kozmetik</strong> patentlerinin sayısında ciddibir artış yaşandığına işaret ediyor. Kaydedilen <strong>kozmetik</strong> patent sayısı <strong>ve</strong> bu sayıda yaşanan artışa ilişkin<strong>ve</strong>riler incelendiğinde, AB üyeleri arasında, Almanya, Fransa <strong>ve</strong> Avusturya gibi, <strong>kozmetik</strong> piyasalarınayön <strong>ve</strong>ren ülkelerinin ön plana çıktığı görülüyor. Sektörün hızla geliştiği 12 yeni AB ülkesinde ise,kaydedilen <strong>kozmetik</strong> patentlerinin ¾’ünden fazlasının, Polonya menşeli olduğu dikkat çekiyor. Ancak,<strong>kozmetik</strong> <strong>sanayii</strong>nin ar-ge <strong>ve</strong> yenilikçilik yatırımlarının giderek arttığına işaret eden bu gelişmeyeparalel olarak, sektördeki fikri mülkiyet ihlallerinin de ciddi boyutlara ulaştığı görülüyor.Araştırmalar, AB <strong>kozmetik</strong> <strong>sanayii</strong>nin, sahte parfüm <strong>ve</strong> diğer <strong>kozmetik</strong> ürünler nedeniyle, yıllık gelirindeyaklaşık 3 milyar Euro, yıllık kârında ise yaklaşık 555 milyon Euro kayıp yaşadığını gösteriyor. 27 AvrupaKomisyonu’nun yayımladığı, “AB Gümrüklerinde Fikri Mülkiyet Hakları Uygulaması Raporu”nda da,2009 yılı içerisinde, AB gümrük idarelerinin müdahalesini gerektiren taklit <strong>ve</strong> sahtecilik vakalarının%5’inin, parfüm, <strong>kozmetik</strong> <strong>ve</strong> diğer vücut bakımı ürünleri ile ilgili olduğu belirtiliyor. Kozmetik <strong>sanayii</strong>,bu oranla, AB gümrüklerinde el koyulan ürünlerin sektörel dağılımında, hazır giyim, ayakkabı, saat,çanta/cüzdan, tıbbi ürünler, cep telefonu <strong>ve</strong> aksesuarları gibi ürün gruplarının ardından, ilk sıralardayer alıyor. Adet olarak incelendiğinde ise, sektörün ihlal vakalarındaki payının, 5 milyona yakın<strong>kozmetik</strong> ürününe karşılık geldiği görülüyor.Temizlik ürünleri sektöründe ise, taklit <strong>ve</strong> sahteciliğe daha az oranlarda rastlansa da, ticari markaisimleri, geliştirilen yeni ürün, formül <strong>ve</strong> tasarımlara ilişkin fikri mülkiyet haklarının korunması, özellikle25 Belçika, Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, İrlanda, Yunanistan, G.Kıbrıs, Letonya, Macaristan, Malta, Avusturya, Portekiz,Romanya, Slovakya26 COM(2011)215 <strong>ve</strong> COM(2011)216 sayılı; Tek Patent Koruması’nın yaratılması <strong>ve</strong> ilgili çeviri düzenlemelerikonularında “Güçlendirilmiş İşbirliği” uygulanmasına ilişkin Tüzük teklifleri27 Global Insight, “Avrupa Kozmetik Sanayii Etüdü”, Kasım 200717
ar-ge <strong>ve</strong> yenilikçiliğe ciddi yatırımlar yapan firmalar açısından büyük önem taşıyor. Örneğin, baştafosfat içermeyen <strong>temizlik</strong> ürünleri olmak üzere, deterjan firmalarının geliştirdiği çevre dostu ürünlerin,gerek ticari marka, gerek patent başvurularında, önemli bir yere sahip olduğu dikkat çekiyor.54. TÜRKİYE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASINDA AB İLE UYUMLU MU?Ticari markaların korunmasını, “Markaların Korunması Hakkında Kanun HükmündeKararname” ile düzenleyen Türk mevzuatı, ilgili AB mevzuatı ile büyük ölçüde uyumlu.Ancak, Komisyon’un 2011 yılı Türkiye İlerleme Raporu, 1995’te yayımlanan KanunHükmünde Kararname’nin marka ihlallerine ilişkin cezai hükümlerinin ancak 2009 yılındakabul edilmiş olmasının yasal bir boşluk oluşturduğuna <strong>ve</strong> fikri mülkiyet haklarınınkorunmasını önemli ölçüde zayıflattığına dikkat çekiyor. Raporda, Türkiye’nin, el konulantaklit malları, suç konusu teşkil etmedikleri gerekçesiyle, sağlık <strong>ve</strong> tüketici gü<strong>ve</strong>nliğinidikkate almaksızın, davalılara <strong>ve</strong> çoğu zaman piyasaya iade etme uygulamasına da devamettiği belirtiliyor. Bunun dışında, AB’nin Topluluk Markası Tüzüğü’nün marka sahiplerine sağladığıkoruma, yalnızca üye devletleri kapsamakla birlikte, Türkiye’nin de taraf olduğu Paris Sözleşmesigereği, Türk vatandaşları da, markalarına tek bir başvuru ile tüm AB ülkelerinde koruma sağlamak için,Topluluk Markası tescil ettirebiliyorlar.Türkiye’de, buluşların korunması, “Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun HükmündeKararname” <strong>ve</strong> ilgili uygulama yönetmeliği ile düzenleniyor. Kararname; patent <strong>ve</strong>rilebilecek buluşlardaolması gereken özellikleri, Kasım 2001’den beri Türkiye’nin de dahil olduğu Avrupa PatentSözleşmesi’ne (EPC) uygun bir şekilde tanımlıyor. “Avrupa Patent Sözleşmesi’nin Türkiye’de UygulamaŞeklini Gösteren Yönetmelik” uyarınca, Türkiye’deki buluş sahipleri de, buluşlarını sözleşmeye tarafolan Avrupa ülkelerinde yasal gü<strong>ve</strong>nce altına almak amacıyla, doğrudan <strong>ve</strong>ya temsilcileri aracılığı ileAvrupa Patent Ofisi’ne (EPO) başvurabiliyor.Başvuru dilekçesinde, buluşun ilgili alanda uzman bir kişinin anlayabileceği açıklıkta tarif edilmesi,patent koruması talebinin netleştirilmesi, talebin dayandığı teknik resimlere yer <strong>ve</strong>rilmesi <strong>ve</strong> korumatalep edilen ülke <strong>ve</strong>ya ülkelerin belirtilmesi gerekiyor. Halihazırda, başvuru sahibinden, korumatalebinde bulunduğu her devlet için, ayrı bir ücret ödemesi talep ediliyor. AB’nin, marka <strong>ve</strong>tasarımlarda olduğu gibi, patent konusunda da ortak bir sistem tesis edebilmesi halinde, Türkiye’nin deyeni sistemin avantajlarından nasıl faydalanabileceği netlik kazanacak.Türkiye’de tasarımların korunması ise, “Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında KanunHükmünde Kararname” ile düzenleniyor. Kararname, sağlanan korumanın kapsamı, süresi <strong>ve</strong> tasarımsahibine tanınan haklar gibi temel konularda, ilgili AB düzenlemesi ile uyumlu. Ancak, başta hukukibaşvuru yolları <strong>ve</strong> yaptırımlar olmak üzere, ilgili mevzuatın her anlamda AB ile uyumlaştırılmasıamacıyla, konunun yeni bir yasa ile düzenlenmesi planlanıyor. Bu amaçla hazırlanan <strong>ve</strong> Şubat 2009’daTBMM Başkanlığı’na sunulan kanun tasarısının kabul edilmesi halinde, uygulamada karşılaşılansorunların da giderilmesi bekleniyor. 2010 yılı İlerleme Raporu, bunun için öngörülen sürenin10 Haziran 2010 tarihinde dolduğuna <strong>ve</strong> tasarının TBMM tarafından i<strong>ve</strong>dilikle kabuledilmesi gerektiğine dikkat çekerken; 2011 yılı İlerleme Raporu’nda, söz konusu taslağınhâlâ yasal düzenleme sürecinde beklemekte olduğuna vurgu yapılıyor. AB’nin “ToplulukTasarım Sistemi” ise, Türkiye tarafından da kullanılabiliyor. Sistem sayesinde, üreticiler,tek bir başvuru ile tasarımlarına, AB düzeyinde yasal koruma sağlayabiliyor.18
2011 yılı İlerleme Raporu’nda, fikri <strong>ve</strong> sınai mülkiyet haklarını, caydırıcı cezai yaptırımlariçerecek şekilde düzenleyen mevcut kanun taslaklarının hâlâ kabul edilmediği <strong>ve</strong>uygulama usulleri konusunda, AB Uygulama Direktifi ile uyumlu bir kanun çıkarılmasıgerektiği belirtiliyor. Bunun yanı sıra, korsanlık <strong>ve</strong> sahtecilikle mücadeleye yönelik hukuki,cezai <strong>ve</strong> idari prosedürlerin güçlendirilmesi gerektiği <strong>ve</strong> gümrük uygulamalarının bukonuda yetersiz kaldığı vurgulanıyor. Fikri mülkiyet hakları alanında yürütülmesi gerekenbilinçlendirme kampanyaları ile ilgili kurumlar arasındaki eşgüdüm <strong>ve</strong> işbirliğinin öneminedikkat çeken raporda, Fikri Mülkiyet Hakları Çalışma Grubu’nun oluşturulmuş olmasının,bu alandaki uyum sürecine önemli katkı sağlayacağı ifade ediliyor.Komisyon’un 2009 yılını kapsayan “Fikri Mülkiyet Hakları Uygulama Raporu”nda da, AB ülkelerinde elkoyulan sahte parfüm, <strong>kozmetik</strong> <strong>ve</strong> diğer vücut bakımı ürünlerinin, Çin (%46,81), Birleşik ArapEmirlikleri (%21,35) <strong>ve</strong> İtalya’dan (%13,38) sonraki dördüncü kaynağının, %8,17’lik bir payla Türkiyeolduğu belirtiliyor. Sıralamada, “menşe ülkesi” (country of origin) değil, “kaynak ülke” (country ofpro<strong>ve</strong>nance) kriteri dikkate alındığından, <strong>ve</strong>riler, el koyulan ürünün hangi ülkede üretildiğine değil,hangi ülkeden gönderilmiş olduğuna işaret ediyor.19
KAYNAKÇAAB MEVZUATI• 76/768/EEC sayılı, Kozmetik ürünlere ilişkin üye devlet yasalarının yakınlaştırılmasına ilişkin Direktif• 2006/65/EC sayılı, II <strong>ve</strong> III numaralı eklerini teknik gelişmelere uyarlamak amacıyla 76/768/EECsayılı Kozmetik Ürünler Direktifi’ni tadil eden Direktif• 2007/54/EC sayılı, II <strong>ve</strong> III numaralı eklerini teknik gelişmelere uyarlamak amacıyla 76/768/EECsayılı Kozmetik Ürünler Direktifi’ni tadil eden Direktif• 95/17/EC sayılı, Bir <strong>ve</strong>ya birden fazla bileşenin, ürünlerin etiketlenmesinde kullanılan listeyeeklenmemesi konusunda Kozmetik Ürünler Direktifi’nin nasıl uygulanması gerektiğine ilişkin detaylıkuralları belirleyen Direktif• 2006/647/EC sayılı, Güneşten korunma ürünlerinin etkinliği <strong>ve</strong> bu konuda ürün üzerinde <strong>ve</strong>rilenbilgilere ilişkin Tavsiye Kararı• 1223/2009/EC sayılı, Kozmetik Ürünler Tüzüğü• 80/1335/EEC sayılı, Kozmetik ürünlerin bileşimlerinin kontrolü için gerekli analiz yöntemlerineilişkin Direktif• 82/434/EEC sayılı, Kozmetik ürünlerin bileşimlerinin kontrolü için gerekli analiz yöntemlerine ilişkinDirektif• 83/514/EEC sayılı, Kozmetik ürünlerin bileşimlerinin kontrolü için gerekli analiz yöntemlerine ilişkinDirektif• 85/490/EEC sayılı, Kozmetik ürünlerin bileşimlerinin kontrolü için gerekli analiz yöntemlerine ilişkinDirektif• 93/73/EEC sayılı, Kozmetik ürünlerin bileşimlerinin kontrolü için gerekli analiz yöntemlerine ilişkinDirektif• 95/32/EC sayılı, Kozmetik ürünlerin bileşimlerinin kontrolü için gerekli analiz yöntemlerine ilişkinDirektif• 96/45/EC sayılı, sayılı, Kozmetik ürünlerin bileşimlerinin kontrolü için gerekli analiz yöntemlerineilişkin Direktif• 96/335/EC sayılı, Kozmetik ürünlerde kullanılan bileşenlerin envanter <strong>ve</strong> ortak nomenklatürünütesis eden Karar• 648/2004/EC sayılı, Deterjanlar Tüzüğü• 2004/10/EC sayılı, İyi laboratuvar uygulamaları <strong>ve</strong> bu uygulamaların kimyasal maddeler üzerindeyapılan deneylerdeki kullanımının doğrulanması ile ilgili ilkeler hakkındaki yasa, düzenleme <strong>ve</strong> idarihükümlerin uyumlaştırılmasına ilişkin Direktif• 2007/45/EC sayılı, Hazır ambalajlı ürünlerin nominal miktarlarına ilişkin kuralları belirleyen Direktif• 76/211/EEC sayılı, Bazı hazır ambalajlı ürünlerin ağırlık <strong>ve</strong>ya hacim esasına göre miktar tespitineilişkin üye devlet düzenlemelerinin uyumlaştırılması hakkında Direktif• 75/324/EEC sayılı, Sprey kapları ile ilgili üye devlet mevzuatlarının uyumlaştırılmasına ilişkinDirektif• 1907/2006/EC sayılı, Kimyasalların kayıt altına alınması, değerlendirilmesi, izne tabi tutulması <strong>ve</strong>sınırlandırılmasına ilişkin Tüzük• 1999/45/EC sayılı, Tehlikeli müstahzarların sınıflandırılması, etiketlenmesi <strong>ve</strong> ambalajlanmasınailişkin Direktif• 1272/2008/EC sayılı, Maddelerin <strong>ve</strong> karışımların sınıflandırılması, etiketlenmesi <strong>ve</strong>ambalajlanmasına ilişkin Tüzük• 98/8/EC sayılı, Biyosidal ürünlerin piyasaya sürülmesine ilişkin Direktif• 96/82/EC sayılı, Tehlikeli maddeleri içeren büyük kaza risklerinin kontrolüne ilişkin Direktif• 2008/98/EC sayılı, Atıklara ilişkin Direktif• 94/62/EC sayılı, Ambalaj <strong>ve</strong> Ambalaj Atıkları Direktifi• 1005/2009/EC sayılı, Ozon tabakasını incelten maddelere ilişkin Tüzük• 66/2010/EC sayılı, Avrupa eko-etiket sistemine ilişkin Tüzük• 2007/506/EC sayılı, Sabun, şampuan <strong>ve</strong> saç kremlerinin eko-etiket alabilmeleri için belirlenen20
ekolojik kriterlere ilişkin Karar• 2011/740/EU sayılı, 2007/506/EC sayılı Karar’ın süresinin uzatılmasına ilişkin Karar• 2011/264/EU sayılı, Çamaşır deterjanlarının eko-etiket alabilmeleri için belirlenenekolojik kriterlere ilişkin Karar• 2011/382/EU sayılı, Elde yıkama bulaşık deterjanlarının eko-etiket alabilmeleri içinbelirlenen ekolojik kriterlere ilişkin Karar• 2011/263/EU sayılı, Bulaşık makinesi deterjanlarının eko-etiket alabilmeleri içinbelirlenen ekolojik kriterlere ilişkin Karar• 2011/383/EU sayılı, Çok amaçlı temizleyiciler <strong>ve</strong> sıhhi mekanlarda kullanılantemizleyicilerin eko-etiket alabilmeleri için belirlenen ekolojik kriterlere ilişkin Karar• 2006/114/EC sayılı, Yanıltıcı <strong>ve</strong> karşılaştırmalı reklamlara ilişkin Direktif• COM(2010)597 sayılı, Fosfat <strong>ve</strong> diğer fosforlu bileşenlerin evsel çamaşır deterjanlarında kullanımıkonusunda 648/2004/EC sayılı Tüzüğü tadil eden Tüzük teklifi• COM(2009)267 sayılı, Biyosidal ürünlerin kullanılması <strong>ve</strong> piyasaya sürülmesine ilişkin Tüzük Teklifi• COM(2000)412 sayılı, Topluluk Patenti’ne İlişkin Tüzük Teklifi• COM(2011)215 sayılı, Tek Patent Koruması’nın yaratılması konusunda “Güçlendirilmişİşbirliği” uygulanmasına ilişkin Tüzük teklifi• COM(2011)216 sayılı, Tek Patent Koruması’nın yaratılması <strong>ve</strong> ilgili çeviridüzenlemeleri konusunda “Güçlendirilmiş İşbirliği” uygulanmasına ilişkin Tüzük teklifi• 2011/167/EU sayılı, Tek bir patent koruma sistemi oluşturulması alanındagüçlendirilmiş işbirliğine izin <strong>ve</strong>ren KararTÜRK MEVZUATI• 5324 sayılı Kozmetik Kanunu, 30 Mart 2005 tarih <strong>ve</strong> 25771 sayılı Resmî Gazete• Kozmetik Yönetmeliği, 23 Mayıs 2005 tarih <strong>ve</strong> 25823 sayılı Resmî Gazete• İEG-2005/1, İEG-2005/2, İEG-2005/3, İEG-2005/4, İEG-2005/5, İEG-2005/6 <strong>ve</strong> İEG-2005/7 sayılı,Kozmetik Ürün Bileşimlerinin Kontrolü İçin Gerekli Analiz Yöntemlerine ilişkin Sağlık BakanlığıTebliğleri• Deterjanlar <strong>ve</strong> Deterjanlarda Kullanılan Yüzey Aktif Maddeler Hakkında Tebliğ, 23 Aralık 2010 tarih<strong>ve</strong> 27794 sayılı Resmî Gazete• Hazır Ambalajlı Mamullerin Ağırlık <strong>ve</strong> Hacim Esasına Göre Net Miktar Tespitine dair Yönetmelik, 10Nisan 2002 tarih <strong>ve</strong> 24722 sayılı Resmî Gazete• Hazır Ambalajlı Mamullerin Nominal Dolum Miktarı ile İlgili Kuralların Belirlenmesine DairYönetmelik, 4 Ağustos 2010 tarih <strong>ve</strong> 27662 sayılı Resmî Gazete• Aerosol Kaplar Yönetmenliği, 30 Kasım 2000 tarih <strong>ve</strong> 24246 sayılı Resmî Gazete• Bazı Tehlikeli Maddelerin, Müstahzarların <strong>ve</strong> Eşyaların Üretimine, Piyasaya Arzına <strong>ve</strong> Kullanımınaİlişkin Kısıtlamalar Hakkında Yönetmelik, 26 Aralık 2008 tarih <strong>ve</strong> 27092 sayılı Resmî Gazete• Kimyasalların Envanteri <strong>ve</strong> Kontrolü Hakkında Yönetmelik, 26 Aralık 2008 tarih <strong>ve</strong>27092 sayılı (Mükerrer) Resmî Gazete• Tehlikeli Maddeler <strong>ve</strong> Müstahzarlara İlişkin Gü<strong>ve</strong>nlik Bilgi Formlarının Hazırlanması <strong>ve</strong>Dağıtılması Hakkında Yönetmelik, 26 Aralık 2008 tarih <strong>ve</strong> 27092 sayılı (Mükerrer)Resmî Gazete• Tehlikeli Maddelerin <strong>ve</strong> Müstahzarların Sınıflandırılması, Ambalajlanması <strong>ve</strong> Etiketlenmesi HakkındaYönetmelik, 26 Aralık 2008 tarih <strong>ve</strong> 27092 sayılı Resmî Gazete• Biyosidal Ürünler Yönetmeliği, 31 Aralık 2009 tarih <strong>ve</strong> 27449 sayılı Resmî Gazete• Büyük Endüstriyel Kazaların Kontrolü Hakkında Yönetmelik, 18 Ağustos 2010 tarih <strong>ve</strong> 27676 sayılıResmî Gazete• Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik, 5 Temmuz 2008 tarih <strong>ve</strong> 26927 sayılı ResmîGazete• Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği, 30 Temmuz 2008 tarih <strong>ve</strong> 26952 sayılı Resmî Gazete• Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği, 14 Mart 2005 tarih <strong>ve</strong> 25755 sayılı Resmî Gazete21
• Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, 24 Ağustos 2011 tarih <strong>ve</strong> 28035 sayılı ResmiGazete• Ozon Tabakasını İncelten Maddelerin Azaltılmasına İlişkin Yönetmelik, 12 Kasım 2008 tarih <strong>ve</strong>27052 sayılı Resmî Gazete• 556 sayılı, Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, 27 Haziran 1995 tarih <strong>ve</strong>22326 sayılı Resmî Gazete• 5833 sayılı, Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’de DeğişiklikYapılmasına Dair Kanun, 28 Ocak 2009 tarih <strong>ve</strong> 27124 sayılı Resmî Gazete• 551 sayılı, Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, 27 Haziran 1995tarih <strong>ve</strong> 22326 sayılı Resmî Gazete• 554 sayılı, Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, 27 Haziran1995 tarih <strong>ve</strong> 22326 sayılı Resmî GazeteDİĞER BELGELER• Avrupa Birliği Genel Sekreterliği, Türkiye’nin Katılım Süreci İçin AB Stratejisi, 2010-2011 EylemPlanı, Mart 2010• Avrupa Birliği Müktesebatının Üstlenilmesine İlişkin Türkiye Ulusal Programı, Aralık 2008• Avrupa Komisyonu, Türkiye İlerleme Raporu, Kasım 2010• Avrupa Komisyonu, Türkiye İlerleme Raporu, Kasım 2009• Avrupa Komisyonu, “76/768/EEC Sayılı Kozmetikler Direktifi Uygulamasının Kapsamına ilişkin ElKitabı”, Ekim 2010• Avrupa Komisyonu, İşletmeler <strong>ve</strong> Sanayi Genel Müdürlüğü, “648/2004/EC sayılı DeterjanlarTüzüğü’nün Doğru Bir Şekilde Uygulanmasına ilişkin Sorular <strong>ve</strong> Üzerinde Anlaşılan Yanıtlar”, Şubat2011• Avrupa Komisyonu, İşletmeler Genel Müdürlüğü İlaç <strong>ve</strong> Kozmetikler Birimi, “AB’de KozmetikÜrünleri Düzenleyen Kurallar - Cilt 1: Kozmetik Ürünler Mevzuatı, Cilt 2: Analiz Yöntemleri, Cilt 3:Kılavuz İlkeler”, 1999• Avrupa Komisyonu, Sağlık <strong>ve</strong> Tüketicinin Korunması Genel Müdürlüğü, Komzetik Ürünler BilimselKomitesi (SCCP), “Kozmetik Bileşenlere Yönelik Test <strong>ve</strong> Gü<strong>ve</strong>nlik Değerlendirmelerine İlişkinKılavuz İlkeler, 6. Revizyon”, Aralık 2006• Avrupa Komisyonu, Avrupa Parlamentosu’nun deterjanlarda fosfat kullanımınıyasaklamasına ilişkin basın açıklaması, 14 Aralık 2011• Avrupa Komisyonu, Biyosidal ürünler ile <strong>kozmetik</strong> ürünlerinin kapsamlarına ilişkin rehber, Mayıs2004• Avrupa Komisyonu, Biyosidal Ürünler Direktifi’nin uygulanışına ilişkin kılavuz, Temmuz 2008• Avrupa Komisyonu, REACH’in alt kullanıcılar üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi, Kasım 2003• Avrupa Komisyonu, Avrupa Eko-etiket Sistemi Broşürü• Avrupa Komisyonu, Elde yıkama bulaşık deterjanları için Eko-etiket başlıklı üreticilere yönelikbroşür• Avrupa Komisyonu, Bulaşık makinesi deterjanları için Eko-etiket başlıklı üreticilere yönelik broşür• Avrupa Komisyonu, Çok amaçlı temizleyiciler <strong>ve</strong> sıhhi mekanlarda kullanılan temizleyiciler için Ekoetiketbaşlıklı üreticilere yönelik broşür• Avrupa Komisyonu, Çamaşır deterjanları için Eko-etiket başlıklı üreticilere yönelik broşür• Avrupa Komisyonu, Sabun <strong>ve</strong> şampuanlar için Eko-etiket başlıklı üreticilere yönelik broşür• Avrupa Komisyonu, 1005/2009/EC sayılı Tüzük kapsamına girebilecek mallar, Ocak 2010• Avrupa Komisyonu, Biyosidal Ürünler Direktifi’nin Uygulanışına ilişkin Kararlar Rehberi, Temmuz2005• Avrupa Komisyonu, Yeni Biyosidal Ürünler Tüzüğü’ne ilişkin soru-cevap, Haziran 2009• Avrupa Komisyonu, Fikri Mülkiyet Hakları Uygulama Raporu, 2009• Avrupa Kimyasallar Ajansı, 1272/2008/EC sayılı Tüzük hakkında bilgilendirici rehber, 200922
• CIRS, Kozmetik Direktifi, REACH <strong>ve</strong> Maddelerin <strong>ve</strong> Karışımların Sınıflandırılması, Etiketlenmesi <strong>ve</strong>Ambalajlanmasına ilişkin Direktif’in Kozmetik Ürünler Üzerindeki Etkileri• COLIPA (Avrupa Kozmetikler Derneği ), Faaliyet Raporu, 2009• Çevre <strong>ve</strong> Şehircilik Bakanlığı, Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü, Kimyasallar YönetimiDairesi Başkanlığı, “Kimyasalların Sınıflandırılması, Etiketlenmesi <strong>ve</strong> AmbalajlanmasıHakkında Taslak Yönetmelik” başlıklı sunum, Kasım 2011• Evren Türkmenoğlu, Çevre <strong>ve</strong> Orman Bakanlığı, Ozon Tabakasını İncelten Maddelerin Azaltılmasınaİlişkin Yönetmelik, 9. Ozon Paneli, Ocak 2009• Global Insight, “Avrupa Kozmetik Sanayii Etüdü”, Kasım 2007• İKMİB, Avrupa Birliği’nin Yeni Sınıflandırma Etiketleme <strong>ve</strong> Ambalajlama Tüzüğü başlıklı sunum• Kalıcı <strong>ve</strong> Kalıcı Olmayan Saç Boyama Formülasyonlarındaki Bileşenlerin Kullanımına İlişkin BilgiNotu, Mart 2005• Maria Smeder, Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi, Se<strong>ve</strong>so II Direktifi Ek I kapsamınagiren maddeler• Mustafa Yavuz, Temizlik Maddeleri Raporu, İhracatı Geliştirme Merkezi, 2010• Pınar Özgün, İstanbul Kimyevi Maddeler <strong>ve</strong> Mamülleri İhracatçı Birlikleri, “Sınıflandırma, Etiketleme<strong>ve</strong> Ambalajlama Tüzüğü <strong>ve</strong> Yükümlülükleri” başlıklı sunum• Songül Bektaşoğlu, Kozmetik <strong>ve</strong> Kişisel Bakım Ürünleri Raporu, İhracatı Geliştirme Merkezi, 2010• TOBB-Türkiye Kozmetik <strong>ve</strong> Temizlik Ürünleri Sanayii Meclisi, Türkiye Kozmetik <strong>ve</strong> Temizlik SanayiiÜrünleri Sektör Raporu, 2008• Türkiye’nin AB Müktesebatına Uyum Programı (2007-2013), Nisan 2007• V. Rogiers & M. Pauwels, “Avrupa’da Kozmetik Ürünlerinin Gü<strong>ve</strong>nlik Değerlendirmesi”, 200823