Медиумите и маргинализираните заедници - okno.mk
Медиумите и маргинализираните заедници - okno.mk
Медиумите и маргинализираните заедници - okno.mk
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
4 51. Методолог<strong>и</strong>ја1.1. Цел<strong>и</strong> на <strong>и</strong>стражувањетоДел од секојдневн<strong>и</strong>те д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>наторск<strong>и</strong> практ<strong>и</strong>к<strong>и</strong> кон пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>тегруп<strong>и</strong> се репродуц<strong>и</strong>раат <strong>и</strong> во мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те, б<strong>и</strong>ло преку текст <strong>и</strong> говор кој дерог<strong>и</strong>ра, навредува<strong>и</strong>л<strong>и</strong> омаловажува, б<strong>и</strong>ло преку друг<strong>и</strong> стратег<strong>и</strong><strong>и</strong> за марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рање <strong>и</strong>л<strong>и</strong> <strong>и</strong>склучување одмед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong>те д<strong>и</strong>скурс<strong>и</strong>. Од друга страна, мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те про<strong>и</strong>зведуваат <strong>и</strong> д<strong>и</strong>скурс<strong>и</strong> ко<strong>и</strong> настојуваатда г<strong>и</strong> <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>куваат проблем<strong>и</strong>те во врска со д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>јата <strong>и</strong> соц<strong>и</strong>јалното <strong>и</strong>склучувањена пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те заедн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>. Имено, неко<strong>и</strong> мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong> д<strong>и</strong>скурс<strong>и</strong> г<strong>и</strong>репродуц<strong>и</strong>раат постоечк<strong>и</strong>те д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>наторск<strong>и</strong> практ<strong>и</strong>к<strong>и</strong>, а неко<strong>и</strong>, пак, можеме да г<strong>и</strong> трет<strong>и</strong>рамекако дел од соц<strong>и</strong>јалн<strong>и</strong>те практ<strong>и</strong>к<strong>и</strong> ко<strong>и</strong> се об<strong>и</strong>дуваат да ја ел<strong>и</strong>м<strong>и</strong>н<strong>и</strong>раат д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>јата конмарг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong> – како дел од борбата за еднакв<strong>и</strong> човеков<strong>и</strong> права.„<strong>Мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те</strong> <strong>и</strong> марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те заедн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>“ е <strong>и</strong>стражување на мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong>те д<strong>и</strong>скурс<strong>и</strong>, кое<strong>и</strong>ма за цел да ја <strong>и</strong>страж<strong>и</strong> н<strong>и</strong>вната улога во однос на (борбата прот<strong>и</strong>в) д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>јата конпр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong>: кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> на дрога <strong>и</strong> зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> од дрога, сексуалн<strong>и</strong>работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>, ЛГБТ, л<strong>и</strong>ца што ж<strong>и</strong>веат со ХИВ. Како „мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong> д<strong>и</strong>скурс<strong>и</strong>“ не г<strong>и</strong> разб<strong>и</strong>раме само„нач<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те на ко<strong>и</strong> реалноста е репрезент<strong>и</strong>рана во електронск<strong>и</strong>те <strong>и</strong> печатен<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>“, туку <strong>и</strong>нач<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те на ко<strong>и</strong> реалноста е обл<strong>и</strong>кувана од страна на мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те. Една од основн<strong>и</strong>те претпоставк<strong>и</strong>на ова <strong>и</strong>стражување е дека мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong>те д<strong>и</strong>скурс<strong>и</strong> <strong>и</strong>маат моќ не само да г<strong>и</strong> претставуваат, туку<strong>и</strong> „да г<strong>и</strong> обл<strong>и</strong>куваат соц<strong>и</strong>јалн<strong>и</strong>те практ<strong>и</strong>к<strong>и</strong> согласно определен<strong>и</strong> <strong>и</strong>нтерес<strong>и</strong> во даден контекст“,односно, дека сам<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong> д<strong>и</strong>скурс<strong>и</strong> лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>раат <strong>и</strong>л<strong>и</strong> делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>раат одреден<strong>и</strong>соц<strong>и</strong>јалн<strong>и</strong> практ<strong>и</strong>к<strong>и</strong>. На пр<strong>и</strong>мер, неко<strong>и</strong> мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong> д<strong>и</strong>скурс<strong>и</strong> настојуваат да г<strong>и</strong> лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>раатнехетеросексуалн<strong>и</strong>те акт<strong>и</strong>вност<strong>и</strong>, а друг<strong>и</strong> настојуваат да г<strong>и</strong> делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>раат; неко<strong>и</strong> мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> гопретставуваат поз<strong>и</strong>т<strong>и</strong>вно, а неко<strong>и</strong> негат<strong>и</strong>вно лекувањето од зав<strong>и</strong>сност од дрога <strong>и</strong>л<strong>и</strong> лекувањетоод ХИВ, менувањето на пол, давањето на сексуалн<strong>и</strong> услуг<strong>и</strong> за надомест, преоблекувањето вооблека што трад<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>онално му се пр<strong>и</strong>п<strong>и</strong>шува на друг пол <strong>и</strong>тн.„<strong>Мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те</strong> <strong>и</strong> марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те заедн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>“ е <strong>и</strong>стражување што се об<strong>и</strong>дува да прон<strong>и</strong>кне вонач<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те на ко<strong>и</strong> мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong>те д<strong>и</strong>скурс<strong>и</strong> ја констру<strong>и</strong>раат „македонската реалност“ во погледна споменат<strong>и</strong>те соц<strong>и</strong>јалн<strong>и</strong> практ<strong>и</strong>к<strong>и</strong>. Пр<strong>и</strong>тоа, <strong>и</strong>стражувањето ја зема предв<strong>и</strong>д <strong>и</strong> улогатана мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те <strong>и</strong> мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> (првенствено нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те) во: конст<strong>и</strong>ту<strong>и</strong>рањето <strong>и</strong>оддржувањето на нееднаквоста; пр<strong>и</strong>в<strong>и</strong>лег<strong>и</strong>рањето <strong>и</strong> марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рањето на одреден<strong>и</strong> груп<strong>и</strong>граѓан<strong>и</strong>; <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>кувањето на потреб<strong>и</strong>те <strong>и</strong> проблем<strong>и</strong>те на пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>тезаедн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>; борбата прот<strong>и</strong>в д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>јата <strong>и</strong>тн.1.2. Истражувачк<strong>и</strong> прашањаИстражувач<strong>и</strong>те настојуваа да г<strong>и</strong> опфатат следн<strong>и</strong>ве тр<strong>и</strong> груп<strong>и</strong> <strong>и</strong>стражувачк<strong>и</strong> прашања:1. Како пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong> се <strong>и</strong>менуваат <strong>и</strong> посочуваат? Дал<strong>и</strong>се поч<strong>и</strong>тува досто<strong>и</strong>нството <strong>и</strong> правото на пр<strong>и</strong>ватност на пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>тегруп<strong>и</strong> пр<strong>и</strong> <strong>и</strong>звестувањето за н<strong>и</strong>в?2. На кој нач<strong>и</strong>н мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong>те д<strong>и</strong>скурс<strong>и</strong> г<strong>и</strong> претставуваат марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong>како што се сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>, ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата <strong>и</strong> кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на дрог<strong>и</strong> во македонск<strong>и</strong>отмед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong> контекст? Ко<strong>и</strong> белез<strong>и</strong>, карактер<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>к<strong>и</strong>, квал<strong>и</strong>тет<strong>и</strong> <strong>и</strong> одл<strong>и</strong>к<strong>и</strong> <strong>и</strong>м се пр<strong>и</strong>п<strong>и</strong>шуваат?На кој нач<strong>и</strong>н мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong>те д<strong>и</strong>скурс<strong>и</strong> ја (де)лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>раат сексуалната работа, употребата надрога, хомосексуалноста <strong>и</strong>тн.? Дал<strong>и</strong> мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong>те д<strong>и</strong>скурс<strong>и</strong> г<strong>и</strong> зацврстуваат <strong>и</strong>л<strong>и</strong> пре<strong>и</strong>сп<strong>и</strong>туватпостојн<strong>и</strong>те стереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong> <strong>и</strong> предрасуд<strong>и</strong> за пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong>?3. Како мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те, нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те <strong>и</strong> уредн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те г<strong>и</strong> трет<strong>и</strong>раат проблем<strong>и</strong>те над<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>јата, ст<strong>и</strong>гмата <strong>и</strong> соц<strong>и</strong>јалното <strong>и</strong>склучување, говорот на омраза <strong>и</strong> нас<strong>и</strong>лствотоврз пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong>? Од која перспект<strong>и</strong>ва, <strong>и</strong> со помош на ко<strong>и</strong>аргумент<strong>и</strong> се (де)лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>раат <strong>и</strong>склучувањето, д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>јата, нас<strong>и</strong>лството, говорот наомраза <strong>и</strong> нетолеранц<strong>и</strong>ја, како <strong>и</strong> борбата за сексуалн<strong>и</strong> <strong>и</strong> здравствен<strong>и</strong> права на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>тезаедн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>?
6 71.3. Метод<strong>и</strong> на <strong>и</strong>стражувањето1. Мон<strong>и</strong>тор<strong>и</strong>нг на селект<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>, според однапред зададен<strong>и</strong> клучн<strong>и</strong>зборов<strong>и</strong>;2. Квант<strong>и</strong>тат<strong>и</strong>вна анал<strong>и</strong>за на мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong>те содрж<strong>и</strong>н<strong>и</strong> доб<strong>и</strong>ен<strong>и</strong> како резултат намон<strong>и</strong>тор<strong>и</strong>нгот <strong>и</strong> компарат<strong>и</strong>вна анал<strong>и</strong>за со резултат<strong>и</strong>те од претходното <strong>и</strong>стражување;3. Фокус груп<strong>и</strong> со нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>, врз основа на однапред подготвен прашалн<strong>и</strong>к (в. Додаток1), во кој ќе б<strong>и</strong>дат разработен<strong>и</strong> <strong>и</strong>стражувачк<strong>и</strong>те прашања;4. Квал<strong>и</strong>тат<strong>и</strong>вна (д<strong>и</strong>скурз<strong>и</strong>вна) анал<strong>и</strong>за на селект<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> нап<strong>и</strong>с<strong>и</strong> <strong>и</strong>л<strong>и</strong> пр<strong>и</strong>лоз<strong>и</strong>релевантн<strong>и</strong> за д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>јата врз пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong>;5. Студ<strong>и</strong><strong>и</strong> на случај, со пр<strong>и</strong>мена на метод<strong>и</strong>те на кр<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чка анал<strong>и</strong>за на д<strong>и</strong>скурс<strong>и</strong>, наактуелна тема;• Л<strong>и</strong>ца ко<strong>и</strong> ж<strong>и</strong>веат со ХИВ/СИДА <strong>и</strong>л<strong>и</strong> настан<strong>и</strong> поврзан<strong>и</strong> со ов<strong>и</strong>е л<strong>и</strong>ца <strong>и</strong> оваапроблемат<strong>и</strong>ка;• Д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong>, како <strong>и</strong> с<strong>и</strong>те вар<strong>и</strong>јант<strong>и</strong> на посочен<strong>и</strong>тед<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ск<strong>и</strong> терм<strong>и</strong>н<strong>и</strong>: „педер<strong>и</strong>“, „курв<strong>и</strong>“, „прост<strong>и</strong>тутк<strong>и</strong>“, „наркоман<strong>и</strong>“ <strong>и</strong> сл.Во посочен<strong>и</strong>от пер<strong>и</strong>од селект<strong>и</strong>равме вкупно 154 нап<strong>и</strong>с<strong>и</strong> <strong>и</strong> пр<strong>и</strong>лоз<strong>и</strong>. Од н<strong>и</strong>в 70 се однесуваат натем<strong>и</strong> поврзан<strong>и</strong> со ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата <strong>и</strong>л<strong>и</strong> хомосексуалноста, 46 се однесуваат општо на зав<strong>и</strong>сностаод дрог<strong>и</strong> <strong>и</strong> л<strong>и</strong>цата ко<strong>и</strong> кор<strong>и</strong>стат дрог<strong>и</strong> <strong>и</strong>л<strong>и</strong> се зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong> од дрог<strong>и</strong>, 18 се однесуваат на сексуалнатаработа <strong>и</strong>л<strong>и</strong> сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>, 15 на л<strong>и</strong>цата ко<strong>и</strong> ж<strong>и</strong>веат со ХИВ <strong>и</strong>л<strong>и</strong> тем<strong>и</strong> поврзан<strong>и</strong> со оваапроблемат<strong>и</strong>ка, а 5 опфаќаат повеќе посочен<strong>и</strong> груп<strong>и</strong> <strong>и</strong> тем<strong>и</strong>.1.4. Квант<strong>и</strong>тат<strong>и</strong>вна анал<strong>и</strong>заВо пер<strong>и</strong>одот од 1.4.2011 до 1.6.2011 беа набљудуван<strong>и</strong> повеќето електронск<strong>и</strong> мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> во Републ<strong>и</strong>каМакедон<strong>и</strong>ја. 1 Мон<strong>и</strong>тор<strong>и</strong>нгот на вест<strong>и</strong>те <strong>и</strong> пр<strong>и</strong>лоз<strong>и</strong>те се одв<strong>и</strong>ваше во однос на следн<strong>и</strong>ве клучн<strong>и</strong>тем<strong>и</strong>/терм<strong>и</strong>н<strong>и</strong>:• Сексуална работа / прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>ја - настан<strong>и</strong> каде што се споменуваат сексуалн<strong>и</strong>работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>, права на сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>, нас<strong>и</strong>лство врз сексуалн<strong>и</strong> работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>, д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја<strong>и</strong> сл.;• Зав<strong>и</strong>сност од дрога, Центар за зав<strong>и</strong>сност<strong>и</strong> - К<strong>и</strong>села Вода, Центар за зав<strong>и</strong>сност<strong>и</strong>во рамк<strong>и</strong> на Кл<strong>и</strong>н<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>от центар <strong>и</strong>л<strong>и</strong> конкретн<strong>и</strong> настан<strong>и</strong> каде што се споменуваат кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> надрога <strong>и</strong> зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> од дрога;• Хомосексуалност, б<strong>и</strong>сексуалност, трансродовост, менување на пол, <strong>и</strong>л<strong>и</strong> конкретн<strong>и</strong>настан<strong>и</strong> каде што се споменуваат хомосексуалц<strong>и</strong>, лезб<strong>и</strong>јк<strong>и</strong>, транссексуалц<strong>и</strong>, <strong>и</strong>нтерсексуалц<strong>и</strong>,кв<strong>и</strong>р-л<strong>и</strong>ца <strong>и</strong>тн;
8 9Како што може да се забележ<strong>и</strong>, најчест<strong>и</strong> тем<strong>и</strong> поврзан<strong>и</strong> со марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong> ко<strong>и</strong> беафокус на нашето <strong>и</strong>стражување беа тем<strong>и</strong>те поврзан<strong>и</strong> со хомосексуалц<strong>и</strong>те, б<strong>и</strong>сексуалц<strong>и</strong>те, лезб<strong>и</strong>јк<strong>и</strong><strong>и</strong> трансродов<strong>и</strong>те л<strong>и</strong>ца. Кога електронск<strong>и</strong>те <strong>и</strong>л<strong>и</strong> печатен<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> трет<strong>и</strong>раат тема поврзанасо ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата, тоа најмногу се прав<strong>и</strong> во рубр<strong>и</strong>ката „Свет“ <strong>и</strong>л<strong>и</strong> „Балкан“ (<strong>и</strong> вар<strong>и</strong>јац<strong>и</strong><strong>и</strong>те како„Светот е вест“, „Луда планета“ <strong>и</strong> сл<strong>и</strong>чно). Понатаму, следува рубр<strong>и</strong>ката „Зан<strong>и</strong>мл<strong>и</strong>вост<strong>и</strong>“ (<strong>и</strong>вар<strong>и</strong>јац<strong>и</strong><strong>и</strong>те како „Интересно“, „Стајл“ (Style), „Ж<strong>и</strong>вот“ <strong>и</strong> сл.), потоа рубр<strong>и</strong>к<strong>и</strong>те „Македон<strong>и</strong>ја“<strong>и</strong>л<strong>и</strong> „Актуелно“, „Култура“, „Колумн<strong>и</strong>“, „Хрон<strong>и</strong>ка“ <strong>и</strong> друг<strong>и</strong> рубр<strong>и</strong>к<strong>и</strong>.Трансродов<strong>и</strong>те л<strong>и</strong>ца во мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те се темат<strong>и</strong>з<strong>и</strong>раат најсензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>. Детект<strong>и</strong>равмепет нап<strong>и</strong>с<strong>и</strong> што се однесуваат на трансродов<strong>и</strong> л<strong>и</strong>ца <strong>и</strong>л<strong>и</strong> на промена на полот. Од н<strong>и</strong>в, два сеоднесуваат на трансродовата пејачка Дана, која учествуваше на Евров<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ја, два на македонск<strong>и</strong>отшоумен Бок<strong>и</strong> 13, <strong>и</strong> една колумна во која промената на полот претставува тема преку која сепроблемат<strong>и</strong>з<strong>и</strong>раат друг<strong>и</strong> нешта.Зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те од дрог<strong>и</strong> <strong>и</strong> кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на дрог<strong>и</strong> се следн<strong>и</strong> по однос на застапеноста во мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те.Кога електронск<strong>и</strong>те <strong>и</strong>л<strong>и</strong> печатен<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> трет<strong>и</strong>раат тема поврзана со зав<strong>и</strong>сноста од дрог<strong>и</strong> <strong>и</strong>л<strong>и</strong>кор<strong>и</strong>стењето на дрог<strong>и</strong> најчесто г<strong>и</strong> сместуваат сво<strong>и</strong>те нап<strong>и</strong>с<strong>и</strong> <strong>и</strong>л<strong>и</strong> пр<strong>и</strong>лоз<strong>и</strong> во рубр<strong>и</strong>ката „Хрон<strong>и</strong>ка“(<strong>и</strong>л<strong>и</strong> вар<strong>и</strong>јац<strong>и</strong>јата „Црна хрон<strong>и</strong>ка“). Понатаму, следуваат рубр<strong>и</strong>к<strong>и</strong>те „Скопје“, „Македон<strong>и</strong>ја“ <strong>и</strong>л<strong>и</strong>„Актуелно“, „Свет“ <strong>и</strong> друг<strong>и</strong> рубр<strong>и</strong>к<strong>и</strong>.Најголем дел од ов<strong>и</strong>е пр<strong>и</strong>лоз<strong>и</strong> зборуваат за хомосексуалц<strong>и</strong>, хомофоб<strong>и</strong>ја <strong>и</strong>л<strong>и</strong> геј-парад<strong>и</strong>.Б<strong>и</strong>сексуалц<strong>и</strong>те <strong>и</strong> <strong>и</strong>нтерсексуалц<strong>и</strong>те се споменуваат само во еден нап<strong>и</strong>с, односно на едно местона кое поворката на гордоста во Хрватска е <strong>и</strong>менувана како поворка на гордоста на лезб<strong>и</strong>јк<strong>и</strong>те,хомосексуалц<strong>и</strong>те, б<strong>и</strong>сексуалц<strong>и</strong>те <strong>и</strong> <strong>и</strong>нтерсексуалн<strong>и</strong>те л<strong>и</strong>ца. Лезб<strong>и</strong>јк<strong>и</strong>те, освен во претходноспоменат<strong>и</strong>от нап<strong>и</strong>с, се споменуваат во уште само тр<strong>и</strong> нап<strong>и</strong>с<strong>и</strong> од ко<strong>и</strong> два се однесуваат на прваталезб<strong>и</strong>јска венчавка оддржана во Неапол, а еден на пренесена <strong>и</strong>зјава од хол<strong>и</strong>вудската глум<strong>и</strong>ца Л<strong>и</strong>вТајлер, која глас<strong>и</strong>: „Г<strong>и</strong> обожавам лезб<strong>и</strong>јк<strong>и</strong>те!“.
10 11Л<strong>и</strong>цата што ж<strong>и</strong>веат со ХИВ <strong>и</strong>л<strong>и</strong> тем<strong>и</strong>те поврзан<strong>и</strong> со ХИВ <strong>и</strong> СИДА се најмалку застапен<strong>и</strong> вомед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те, во споредба со тем<strong>и</strong>те поврзан<strong>и</strong> со друг<strong>и</strong>те марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> груп<strong>и</strong> што беа фокус нанашето <strong>и</strong>стражување. Кога електронск<strong>и</strong>те <strong>и</strong>л<strong>и</strong> печатен<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> трет<strong>и</strong>раат тема поврзана соХИВ, најчесто, сво<strong>и</strong>те нап<strong>и</strong>с<strong>и</strong> <strong>и</strong>л<strong>и</strong> пр<strong>и</strong>лоз<strong>и</strong> г<strong>и</strong> сместуваат во рубр<strong>и</strong>ката „Македон<strong>и</strong>ја“. Понатаму,следуваат рубр<strong>и</strong>к<strong>и</strong>те „Зан<strong>и</strong>мл<strong>и</strong>вост<strong>и</strong>“ (<strong>и</strong> вар<strong>и</strong>јац<strong>и</strong><strong>и</strong>те како „Гламур“, „Кале<strong>и</strong>доскоп“), „Здравје“,„Исповед“ <strong>и</strong> друг<strong>и</strong> рубр<strong>и</strong>к<strong>и</strong>.Сексуалната работа е помалку застапена како тема во мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те. Најчесто се среќава вопечатен<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>, а многу поретко во електронск<strong>и</strong>те. Кога електронск<strong>и</strong>те <strong>и</strong>л<strong>и</strong> печатен<strong>и</strong>темед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> трет<strong>и</strong>раат тема поврзана со сексуалната работа, најчесто, сво<strong>и</strong>те нап<strong>и</strong>с<strong>и</strong> <strong>и</strong>л<strong>и</strong> пр<strong>и</strong>лоз<strong>и</strong>г<strong>и</strong> сместуваат во рубр<strong>и</strong>ката „Хрон<strong>и</strong>ка“ (<strong>и</strong>л<strong>и</strong> вар<strong>и</strong>јац<strong>и</strong>јата „Црна хрон<strong>и</strong>ка“). Понатаму, следуваатрубр<strong>и</strong>к<strong>и</strong>те „Зан<strong>и</strong>мл<strong>и</strong>вост<strong>и</strong>“ (<strong>и</strong>л<strong>и</strong> вар<strong>и</strong>јац<strong>и</strong><strong>и</strong> како „Луда планета“, „Забава“ <strong>и</strong> сл.), „Македон<strong>и</strong>ја“,„Актуелно“ <strong>и</strong> друг<strong>и</strong> рубр<strong>и</strong>к<strong>и</strong>.
12 132. Л<strong>и</strong>нгв<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чко <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>кување на пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>тегруп<strong>и</strong>Л<strong>и</strong>нгв<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чкото <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>кување најчесто подразб<strong>и</strong>ра вреднување <strong>и</strong> оценување, па саматаупотреба на одреден<strong>и</strong> наз<strong>и</strong>в<strong>и</strong> укажува на л<strong>и</strong>нгв<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чко вклучување <strong>и</strong>л<strong>и</strong> л<strong>и</strong>нгв<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чко <strong>и</strong>склучувањена <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>куван<strong>и</strong>те л<strong>и</strong>ца. Наједноставна <strong>и</strong> најчеста форма на л<strong>и</strong>нгв<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чка <strong>и</strong> ретор<strong>и</strong>чкад<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја е кога л<strong>и</strong>нгв<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> се <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>куваат л<strong>и</strong>ца <strong>и</strong> груп<strong>и</strong> преку омаловажувачко,навредл<strong>и</strong>во <strong>и</strong>л<strong>и</strong> потценувачко <strong>и</strong>менување. Л<strong>и</strong>нгв<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чкото <strong>и</strong>склучување многу често се кор<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>за да се пр<strong>и</strong>кр<strong>и</strong>јат л<strong>и</strong>цата што се одговорн<strong>и</strong> за одреден<strong>и</strong> д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ск<strong>и</strong> акт<strong>и</strong>вност<strong>и</strong> <strong>и</strong> <strong>и</strong>маочев<strong>и</strong>дн<strong>и</strong> д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ск<strong>и</strong> послед<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>. 2Во текот на набљудувањето на мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те, <strong>и</strong>стражувач<strong>и</strong>те беа сосредоточен<strong>и</strong> на прашањата:Како се <strong>и</strong>менуван<strong>и</strong> пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong>? Како л<strong>и</strong>нгв<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> на н<strong>и</strong>в серефер<strong>и</strong>ра? Какв<strong>и</strong> референц<strong>и</strong>јалн<strong>и</strong> стратег<strong>и</strong><strong>и</strong> се кор<strong>и</strong>стат од страна на нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те <strong>и</strong> уредн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те?Дал<strong>и</strong> се поч<strong>и</strong>тува досто<strong>и</strong>нството <strong>и</strong> правото на пр<strong>и</strong>ватност на пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>тегруп<strong>и</strong> пр<strong>и</strong> <strong>и</strong>звестувањето за н<strong>и</strong>в?Пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong> се <strong>и</strong>менуваат <strong>и</strong> оп<strong>и</strong>шуваат на разл<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> нач<strong>и</strong>н<strong>и</strong> <strong>и</strong>мајќ<strong>и</strong>го предв<strong>и</strong>д контекстот на нап<strong>и</strong>сот <strong>и</strong>л<strong>и</strong> пр<strong>и</strong>логот. Во однос на л<strong>и</strong>нгв<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чкото <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>кување напр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong> опфатен<strong>и</strong> со нашето <strong>и</strong>стражување, забележ<strong>и</strong>телно енамалувањето на бројот на наслов<strong>и</strong> во ко<strong>и</strong> експл<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>тно се среќава омаловажувачко, навредл<strong>и</strong>во<strong>и</strong>л<strong>и</strong> потценувачко <strong>и</strong>менување, во споредба со претходн<strong>и</strong>те год<strong>и</strong>н<strong>и</strong>. Но, <strong>и</strong>ако дел од нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>тесметаат дека посто<strong>и</strong> пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ка на коректно <strong>и</strong>менување <strong>и</strong> оп<strong>и</strong>шување 3 , овој опт<strong>и</strong>м<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> став неможе да се потврд<strong>и</strong> со голем дел од резултат<strong>и</strong>те од нашата анал<strong>и</strong>за.2.1. Л<strong>и</strong>нгв<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чко <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>кување на кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на дрога <strong>и</strong> зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те од дрогаСпоред нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те, кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на дрог<strong>и</strong> <strong>и</strong> зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те од дрог<strong>и</strong> во мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те, главно,се <strong>и</strong>менуваат како „наркозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>“ <strong>и</strong> тој терм<strong>и</strong>н се смета за пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> коректен наместотерм<strong>и</strong>нот „наркоман<strong>и</strong>“ кој е <strong>и</strong>склучен од употреба во повеќето редакц<strong>и</strong><strong>и</strong>. Нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те се свесн<strong>и</strong>дека неко<strong>и</strong> мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> сè уште го употребуваат терм<strong>и</strong>нот „наркоман<strong>и</strong>“, а пејорат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те терм<strong>и</strong>н<strong>и</strong>како „дрогераш“, „џанак“ <strong>и</strong> сл<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> на н<strong>и</strong>в, сметаат дека е можно да се сретнат <strong>и</strong>склуч<strong>и</strong>во воколумн<strong>и</strong>.Резултат<strong>и</strong>те од нашето <strong>и</strong>стражување покажуваат дека повеќе нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong> <strong>и</strong> мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> сè уштег<strong>и</strong> кор<strong>и</strong>стат д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ск<strong>и</strong>те терм<strong>и</strong>н<strong>и</strong> „наркоман<strong>и</strong>“ <strong>и</strong> „наркоман<strong>и</strong>ја“, како <strong>и</strong> терм<strong>и</strong>нот„наркозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>“, наместо терм<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те „кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> на дрога“ <strong>и</strong> „зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> од дрога“. Големдел од нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те сè уште не се во состојба да направат разл<strong>и</strong>ка меѓу „зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> од дрога“ <strong>и</strong>„кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> на дрога“ (уште помалку меѓу „кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> на лесн<strong>и</strong> дрог<strong>и</strong>“ <strong>и</strong> „кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> на тешк<strong>и</strong>дрог<strong>и</strong>“), а тоа се д<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>нкц<strong>и</strong><strong>и</strong> што најчесто не се прават н<strong>и</strong>ту во стат<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>те <strong>и</strong>звешта<strong>и</strong> наМВР.Пр<strong>и</strong>мер 1: „Наркоман<strong>и</strong>те п<strong>и</strong>јат метадон во автобус“На ден 27 јун<strong>и</strong> 2011 год<strong>и</strong>на, во дневн<strong>и</strong>от весн<strong>и</strong>к „Вест“, објавен е нап<strong>и</strong>с со наслов „Наркоман<strong>и</strong>теп<strong>и</strong>јат метадон во автобус“, во кој дом<strong>и</strong>н<strong>и</strong>ра употребата на д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ск<strong>и</strong>от терм<strong>и</strong>н„наркоман<strong>и</strong>“, дур<strong>и</strong> <strong>и</strong> во контекстот „дневн<strong>и</strong> центр<strong>и</strong> за наркоман<strong>и</strong>те“. Иако анон<strong>и</strong>мн<strong>и</strong>от <strong>и</strong>звород М<strong>и</strong>н<strong>и</strong>стерството за здравство укажува дека „<strong>и</strong>де¬ја на М<strong>и</strong>н<strong>и</strong>стерството за здравство е восекоја општ<strong>и</strong>на да <strong>и</strong>ма центар за зав<strong>и</strong>сност<strong>и</strong>“, а <strong>и</strong>зворот од невлад<strong>и</strong>н<strong>и</strong>от сектор зборува за„дневн<strong>и</strong> центр<strong>и</strong> за третман <strong>и</strong> превенц<strong>и</strong>ја од злоупотреба на дро¬г<strong>и</strong>“, нов<strong>и</strong>нарот го употребувад<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ск<strong>и</strong>от <strong>и</strong>зраз „центр<strong>и</strong> за наркоман<strong>и</strong>“. Во текстот е наведена <strong>и</strong>зјава од мед<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>нскол<strong>и</strong>це, кое недвосм<strong>и</strong>слено посочува дека станува збор за пац<strong>и</strong>ент, меѓутоа нов<strong>и</strong>нарот н<strong>и</strong>каде вотекстот не го кор<strong>и</strong>ст<strong>и</strong> мед<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>нск<strong>и</strong>от терм<strong>и</strong>н „пац<strong>и</strong>ент“ за л<strong>и</strong>цата ко<strong>и</strong> немаат каде да пр<strong>и</strong>маатметадонска терап<strong>и</strong>ја, туку г<strong>и</strong> претпоч<strong>и</strong>та терм<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те „наркоман<strong>и</strong>“ <strong>и</strong> „наркозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>“ 4 .
14 15Со ваквото л<strong>и</strong>нгв<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чко <strong>и</strong>склучување, практ<strong>и</strong>чно, се пр<strong>и</strong>кр<strong>и</strong>ваат л<strong>и</strong>цата ко<strong>и</strong> се одговорн<strong>и</strong> зад<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја (со неотворањето на центр<strong>и</strong> за метадонска терап<strong>и</strong>ја во секоја општ<strong>и</strong>на), т<strong>и</strong>едур<strong>и</strong> воопшто <strong>и</strong> не се посочен<strong>и</strong> во текстот, а негат<strong>и</strong>вно се претставуваат д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>н<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>тел<strong>и</strong>ца, не се поч<strong>и</strong>тува н<strong>и</strong>вното досто<strong>и</strong>нство, н<strong>и</strong>ту н<strong>и</strong>вното право на пр<strong>и</strong>ватност (како пац<strong>и</strong>ент<strong>и</strong>).Зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те од дрога се дополн<strong>и</strong>телно <strong>и</strong>склучен<strong>и</strong> <strong>и</strong> со самото тоа што не <strong>и</strong>м е дадена можностда се слушне н<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>от глас во мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те, додека се <strong>и</strong>звестува за работ<strong>и</strong> ко<strong>и</strong> л<strong>и</strong>чно г<strong>и</strong> засегааткако пац<strong>и</strong>ент<strong>и</strong>.Пр<strong>и</strong>мер 2: „Се повеќе деца наркоман<strong>и</strong>...“На ден 26 јун<strong>и</strong> 2011 год<strong>и</strong>на, на телев<strong>и</strong>з<strong>и</strong>јата „Алфа“, во рамк<strong>и</strong> на Дневн<strong>и</strong>кот, пр<strong>и</strong>кажан е пр<strong>и</strong>логсо наслов „Сè повеќе деца наркоман<strong>и</strong> <strong>и</strong> сè поголема достапност на дрогата“. На 4 апр<strong>и</strong>л 2011год<strong>и</strong>на, во дневн<strong>и</strong>от весн<strong>и</strong>к „Вест“ (во рубр<strong>и</strong>ката „Црна хрон<strong>и</strong>ка“) е објавен нап<strong>и</strong>с со наслов „Сèповеќе деца наркоман<strong>и</strong>“ <strong>и</strong> наднаслов „За една год<strong>и</strong>на нов<strong>и</strong> 58 наркозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> во Куманово“.Во прв<strong>и</strong>от пр<strong>и</strong>лог нов<strong>и</strong>нарката г<strong>и</strong> употребува д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>наторск<strong>и</strong>те терм<strong>и</strong>н<strong>и</strong> „наркоман<strong>и</strong>“ <strong>и</strong>„наркоман<strong>и</strong>ја“ 5 , <strong>и</strong> покрај тоа што н<strong>и</strong>ту еден од <strong>и</strong>звор<strong>и</strong>те не г<strong>и</strong> споменува т<strong>и</strong>е терм<strong>и</strong>н<strong>и</strong> (н<strong>и</strong>ту<strong>и</strong>нтервју<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>от „зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>к од херо<strong>и</strong>н“, н<strong>и</strong>ту пс<strong>и</strong>хологот, н<strong>и</strong>ту соговорн<strong>и</strong>кот од „тетовск<strong>и</strong>отЦентар за намалување на штет<strong>и</strong> од употреба на дрог<strong>и</strong> “). Исто така, нов<strong>и</strong>нарката не прав<strong>и</strong> разл<strong>и</strong>камеѓу терм<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те „зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> од дрога“ <strong>и</strong> „кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> на дрога“.Во насловот на нап<strong>и</strong>сот „Сè повеќе деца наркоман<strong>и</strong>“ уредн<strong>и</strong>кот се одлуч<strong>и</strong>л за сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>от<strong>и</strong> ст<strong>и</strong>гмат<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рачк<strong>и</strong> терм<strong>и</strong>н „наркоман<strong>и</strong>“, <strong>и</strong>ако нов<strong>и</strong>нарката во текстот го претпоч<strong>и</strong>та помалкуд<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ск<strong>и</strong>от терм<strong>и</strong>н „наркозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>“, преземајќ<strong>и</strong> го од <strong>и</strong>зјавата на ед<strong>и</strong>нствен<strong>и</strong>от <strong>и</strong>звор. 6Нап<strong>и</strong>сот завршува со шокантната <strong>и</strong>нформац<strong>и</strong>ја дека „За последн<strong>и</strong>те 10 год<strong>и</strong>н<strong>и</strong> во Кумановоод предоз<strong>и</strong>раност поч<strong>и</strong>нале околу стот<strong>и</strong>на рег<strong>и</strong>стр<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> наркозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>.“ Употребата натерм<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те „наркоман<strong>и</strong>“ <strong>и</strong> „наркозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>“ е пр<strong>и</strong>мер за л<strong>и</strong>нгв<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чко <strong>и</strong>склучување, со коепракт<strong>и</strong>чно се пр<strong>и</strong>кр<strong>и</strong>ва одговорноста на мед<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>нск<strong>и</strong>те <strong>и</strong> државн<strong>и</strong>те <strong>и</strong>нст<strong>и</strong>туц<strong>и</strong><strong>и</strong> за смртта настот<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> од дрога.Пр<strong>и</strong>мер 3: „Девет <strong>и</strong>лјад<strong>и</strong> рег<strong>и</strong>стр<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> наркоман<strong>и</strong>...“Во дневн<strong>и</strong>от весн<strong>и</strong>к „Вечер“, во рубр<strong>и</strong>ката „Црна хрон<strong>и</strong>ка“, е објавен текст со наслов „Девет<strong>и</strong>лјад<strong>и</strong> рег<strong>и</strong>стр<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> наркоман<strong>и</strong> се дрог<strong>и</strong>раат со херо<strong>и</strong>н“ <strong>и</strong> наднаслов „Македон<strong>и</strong>ја ја продолжуваборбата со дрогата“ (30 март 2011). Текстот се засновува главно на пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ск<strong>и</strong> <strong>и</strong>звор<strong>и</strong>, <strong>и</strong> вонајголем<strong>и</strong>от дел се зборува за про<strong>и</strong>зводството на дрога (недозволено <strong>и</strong> дозволено), за тргов<strong>и</strong>јатасо дрога, за борбата прот<strong>и</strong>в тргов<strong>и</strong>јата со дрога, за кр<strong>и</strong>в<strong>и</strong>чн<strong>и</strong>те пр<strong>и</strong>јав<strong>и</strong> <strong>и</strong> запленет<strong>и</strong>те кол<strong>и</strong>чествана дрога <strong>и</strong>тн. Ед<strong>и</strong>нствено во мал дел од текстот со наслов „Во земјава <strong>и</strong>ма 9000 наркозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>“,се наведува како <strong>и</strong>звор М<strong>и</strong>н<strong>и</strong>стерството за здравство според кое „во земјава б<strong>и</strong>ле рег<strong>и</strong>стр<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>9000 кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> на дрога“. Информац<strong>и</strong>јата за „9000 кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> на дрога“ (во ко<strong>и</strong> спаѓаат <strong>и</strong>кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на мар<strong>и</strong>хуана, како „најчесто кор<strong>и</strong>стена дрога“) необ<strong>и</strong>чно се преобразува во „9000наркозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>“, а во главн<strong>и</strong>от наслов ф<strong>и</strong>гур<strong>и</strong>ра како „Девет <strong>и</strong>лјад<strong>и</strong> рег<strong>и</strong>стр<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> наркоман<strong>и</strong>“што „се дрог<strong>и</strong>раат со херо<strong>и</strong>н“.Сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>от наслов, употребата на д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ск<strong>и</strong>те терм<strong>и</strong>н<strong>и</strong> „наркоман<strong>и</strong>“ <strong>и</strong>„наркозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>“, намерното <strong>и</strong>гнор<strong>и</strong>рање <strong>и</strong> побркување на <strong>и</strong>зразот „кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> на дрога“ (од<strong>и</strong>нформац<strong>и</strong>јата на М<strong>и</strong>н<strong>и</strong>стерството за здравство) со „наркозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>“, како <strong>и</strong> сместувањетона „рег<strong>и</strong>стр<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те наркоман<strong>и</strong>“ во контекст на пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ск<strong>и</strong>те стат<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>к<strong>и</strong> за про<strong>и</strong>зводството надрога, тргов<strong>и</strong>јата со дрога <strong>и</strong> борбата прот<strong>и</strong>в тргов<strong>и</strong>јата со дрога, се пр<strong>и</strong>мер за л<strong>и</strong>нгв<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чко<strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>кување <strong>и</strong> врамување, кое г<strong>и</strong> зајакнува негат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те стереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong> <strong>и</strong> предрасуд<strong>и</strong> што јапотт<strong>и</strong>кнуваат д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>јата кон кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на дрога.Пр<strong>и</strong>мер 4: „НВО предупредуваат за пораст на бројот на наркозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>“На ден 4.4.2011, во дневн<strong>и</strong>от весн<strong>и</strong>к „Нова Македон<strong>и</strong>ја“, е објавен нап<strong>и</strong>с со наслов „НВОпредупредуваат за пораст на бројот на наркозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>“. Ударната порака на нап<strong>и</strong>сот се темел<strong>и</strong>на <strong>и</strong>звор<strong>и</strong> од „невлад<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те орган<strong>и</strong>зац<strong>и</strong><strong>и</strong> за борба прот<strong>и</strong>в наркоман<strong>и</strong>јата“ 7 , <strong>и</strong>зраз, којшто наводное позајмен од <strong>и</strong>зјавата на претставн<strong>и</strong>чката на една таква орган<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја. 8
16 17Во нов<strong>и</strong>нарск<strong>и</strong>от нап<strong>и</strong>с се <strong>и</strong>нформ<strong>и</strong>раат граѓан<strong>и</strong>те за состојбата со зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> од дрог<strong>и</strong> на н<strong>и</strong>вона град Скопје <strong>и</strong> за состојбата со нелегалната тргов<strong>и</strong>ја со дрог<strong>и</strong> на н<strong>и</strong>во на град Скопје без пр<strong>и</strong>тоада се направ<strong>и</strong> јасна <strong>и</strong> сушт<strong>и</strong>нска д<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>нкц<strong>и</strong>ја меѓу ов<strong>и</strong>е две сосема разл<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> проблемат<strong>и</strong>к<strong>и</strong>. Натој нач<strong>и</strong>н мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong>от нап<strong>и</strong>с прав<strong>и</strong> ст<strong>и</strong>гмат<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рачка <strong>и</strong> неоснована корелац<strong>и</strong>ја меѓу зав<strong>и</strong>сностаод дрог<strong>и</strong> <strong>и</strong> кр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>налот 9 , баз<strong>и</strong>рана на предрасуд<strong>и</strong>. Истовремено, во овој нов<strong>и</strong>нарск<strong>и</strong> нап<strong>и</strong>с не сеправ<strong>и</strong> д<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>нкц<strong>и</strong>ја меѓу „д<strong>и</strong>лер<strong>и</strong> на дрог<strong>и</strong>“ <strong>и</strong> „зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> од дрог<strong>и</strong> “ 10 .Употребата на ст<strong>и</strong>гмат<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рачк<strong>и</strong>от терм<strong>и</strong>н „наркозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>“ <strong>и</strong> <strong>и</strong>менувањето на здружен<strong>и</strong>ето заунапредување на превенц<strong>и</strong>јата, третманот <strong>и</strong> соц<strong>и</strong>јалното вклучување на л<strong>и</strong>цата што кор<strong>и</strong>статдрог<strong>и</strong> како „невлад<strong>и</strong>н<strong>и</strong> орган<strong>и</strong>зац<strong>и</strong><strong>и</strong> ко<strong>и</strong> се борат прот<strong>и</strong>в наркоман<strong>и</strong>јата“ укажува на намернооддржување на д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>јата <strong>и</strong> соц<strong>и</strong>јалното <strong>и</strong>склучување на л<strong>и</strong>цата што се зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong> оддрог<strong>и</strong> <strong>и</strong> л<strong>и</strong>цата што употребуваат дрог<strong>и</strong>. По<strong>и</strong>стоветувањето на кр<strong>и</strong>в<strong>и</strong>чното дело „неовластенопро<strong>и</strong>зводство <strong>и</strong> пуштање во промет на дрога“ со „зав<strong>и</strong>сноста од дрог<strong>и</strong>“ претставува об<strong>и</strong>д заст<strong>и</strong>гмат<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рање <strong>и</strong> <strong>и</strong>склучување на пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на оваа <strong>и</strong> онака марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рана група прекунеоснована кр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја на болеста на зав<strong>и</strong>сност. Кр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>јата на болеста на зав<strong>и</strong>сноство мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те го оддржува создавањето на страв од л<strong>и</strong>цата ко<strong>и</strong> се зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong> од дрог<strong>и</strong> кај општатајавност <strong>и</strong> г<strong>и</strong> оддржува стереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong>те <strong>и</strong> предрасуд<strong>и</strong>те поврзан<strong>и</strong> со ов<strong>и</strong>е л<strong>и</strong>ца како нас<strong>и</strong>лн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> <strong>и</strong>кр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>налц<strong>и</strong>.Кр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>јата на болеста на зав<strong>и</strong>сност во мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те го оддржува создавањетона страв од л<strong>и</strong>цата ко<strong>и</strong> се зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong> од дрог<strong>и</strong> кај општата јавност <strong>и</strong> г<strong>и</strong> оддржува стереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong>те <strong>и</strong>предрасуд<strong>и</strong>те поврзан<strong>и</strong> со ов<strong>и</strong>е л<strong>и</strong>ца како нас<strong>и</strong>лн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> <strong>и</strong> кр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>налц<strong>и</strong>.2.2. Л<strong>и</strong>нгв<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чко <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>кување на ЛГБТ л<strong>и</strong>цатаСпоред нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те, најчесто во мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те се кор<strong>и</strong>ст<strong>и</strong> наз<strong>и</strong>вот „хомосексуалц<strong>и</strong>“, <strong>и</strong>ако во понововреме неко<strong>и</strong> нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong> сметаат дека е модерен <strong>и</strong>зразот „гејов<strong>и</strong>“. Поретко се кор<strong>и</strong>ст<strong>и</strong> терм<strong>и</strong>нот„педер“, но се кор<strong>и</strong>ст<strong>и</strong> терм<strong>и</strong>нот „педерск<strong>и</strong>“ за да се оп<strong>и</strong>шат негат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> аспект<strong>и</strong> на разл<strong>и</strong>чн<strong>и</strong>нешта. Еден од нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те <strong>и</strong>стакна дека кога се п<strong>и</strong>шува во негат<strong>и</strong>вен контекст за ов<strong>и</strong>е груп<strong>и</strong>понекогаш свесно се кор<strong>и</strong>ст<strong>и</strong> навредл<strong>и</strong>в<strong>и</strong>от терм<strong>и</strong>н „топл<strong>и</strong> браќа / топл<strong>и</strong> сестр<strong>и</strong>“. Нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>тесметаат дека многу ретко се п<strong>и</strong>шува, односно воопшто не се п<strong>и</strong>шува, за транссексуалц<strong>и</strong> <strong>и</strong>трансродов<strong>и</strong> л<strong>и</strong>ца.Резултат<strong>и</strong>те од нашето <strong>и</strong>стражување укажуваат на повеќе пр<strong>и</strong>мер<strong>и</strong> во ко<strong>и</strong> сè уште омаловажувачк<strong>и</strong>се употребува <strong>и</strong>зразот „педер“, како <strong>и</strong> на друг<strong>и</strong> референц<strong>и</strong>јалн<strong>и</strong> стратег<strong>и</strong><strong>и</strong> со ко<strong>и</strong> се повредувадосто<strong>и</strong>нството на ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата.Пр<strong>и</strong>мер 1: „ Најден прв<strong>и</strong>от педер“Порталот „Таратур“, на 7.4.2011, сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> <strong>и</strong>звестува дека е „најден прв<strong>и</strong>от педер“,пов<strong>и</strong>кувајќ<strong>и</strong> се на археолошк<strong>и</strong> откр<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ја од Чешка, каде б<strong>и</strong>ле пронајден<strong>и</strong> „посмртн<strong>и</strong> останк<strong>и</strong>од прв<strong>и</strong>от човек од пештерско доба за кој се верува дека б<strong>и</strong>л хомосексуалец“ 11 . Во нап<strong>и</strong>сот,археолоз<strong>и</strong>те се ц<strong>и</strong>т<strong>и</strong>раат <strong>и</strong> како експерт<strong>и</strong> за одредување на сексуална ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја на скелет<strong>и</strong>од времето на бакарното доба: „Многу е поверојатно дека човекот <strong>и</strong>мал поразл<strong>и</strong>чна сексуалнаор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја, дека б<strong>и</strong>л <strong>и</strong>л<strong>и</strong> хомосексуалец <strong>и</strong>л<strong>и</strong> трансвест<strong>и</strong>т“ 12 (<strong>и</strong>зјава на раковод<strong>и</strong>телката на<strong>и</strong>скопувањето Кам<strong>и</strong>ла Рем<strong>и</strong>сова Вес<strong>и</strong>нова). Во нап<strong>и</strong>сот, „скелетот“ се ст<strong>и</strong>гмат<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ра како „педер“затоа што л<strong>и</strong>цето б<strong>и</strong>ло наводно погребано „на нач<strong>и</strong>н на кој во тоа време само жен<strong>и</strong>те се <strong>и</strong>спраќалена друг<strong>и</strong>от свет“ <strong>и</strong> затоа што б<strong>и</strong>ло оч<strong>и</strong>гледно дека „ов<strong>и</strong>е остатоц<strong>и</strong> му пр<strong>и</strong>паѓаат на маж, кој однегов<strong>и</strong>те сож<strong>и</strong>тел<strong>и</strong> б<strong>и</strong>л сметан за жена“. Ваквото л<strong>и</strong>нгв<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чко <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>кување е показателдека нов<strong>и</strong>нарот не прав<strong>и</strong> разл<strong>и</strong>ка меѓу „пол“ <strong>и</strong> „род“, како <strong>и</strong> меѓу „сексуална ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја“ <strong>и</strong>„родов <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>тет“ (н<strong>и</strong>ту меѓу терм<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те „трансвест<strong>и</strong>т“ <strong>и</strong> „транссексуалец“), што како послед<strong>и</strong>цадоведува до д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>наторско <strong>и</strong>менување, кое г<strong>и</strong> зајакнува постоечк<strong>и</strong>те негат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> предрасуд<strong>и</strong>кон хомосексуалц<strong>и</strong>те <strong>и</strong> трансродов<strong>и</strong>те луѓе.Пр<strong>и</strong>мер 2: „Јеболог<strong>и</strong>ја“Во колумната „Јеболог<strong>и</strong>ја“, објавена на 30.5.2011 во „Вечер“ 13 , авторот Драган П. Латасекспл<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>тно го употребува д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ск<strong>и</strong>от терм<strong>и</strong>н „педер<strong>и</strong>“ во омаловажувачк<strong>и</strong> контекст:
18 19„Дур<strong>и</strong> н<strong>и</strong> педер<strong>и</strong>те, овојпат, нема да гласаат за него.“ Хомофоб<strong>и</strong>чн<strong>и</strong>от д<strong>и</strong>скурс на Латас е„крун<strong>и</strong>сан“ со хетеросекс<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чкото објаснување на главн<strong>и</strong>от терм<strong>и</strong>н од насловот на колумната:„Јеболог<strong>и</strong>ја уч<strong>и</strong> дека е боље да легнеш еднаш со Снежана него седум пат<strong>и</strong> со џуџ<strong>и</strong>њата.“ Совакв<strong>и</strong>те референц<strong>и</strong>јалн<strong>и</strong> стратег<strong>и</strong><strong>и</strong> од страна на уредн<strong>и</strong>кот на „Вечер“, отворено се газ<strong>и</strong> подосто<strong>и</strong>нството на хомосексуалц<strong>и</strong>те.Пр<strong>и</strong>мер 3: „Гејов<strong>и</strong>“ <strong>и</strong> „пендрец<strong>и</strong>“На порталот „Плус<strong>и</strong>нфо“ беа објавен<strong>и</strong> два сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> наслов<strong>и</strong>: „400 пендрец<strong>и</strong> за 200гејов<strong>и</strong>!“ (подоцна пре<strong>и</strong>менуван во „400 пол<strong>и</strong>цајц<strong>и</strong> ќе ја обезбедуваат геј-парадата во Спл<strong>и</strong>т“), <strong>и</strong>„Хаос во Спл<strong>и</strong>т: Гејов<strong>и</strong>те г<strong>и</strong> <strong>и</strong>звад<strong>и</strong>ја пендрец<strong>и</strong>те!“ (подоцна пре<strong>и</strong>менуван во „Хаос во Спл<strong>и</strong>т:Хомосексуалц<strong>и</strong>те нападнат<strong>и</strong> од орган<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ранa група“ - 11.6.2011). Сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>те наслов<strong>и</strong><strong>и</strong> фотограф<strong>и</strong><strong>и</strong>, како <strong>и</strong> „хумор<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чното“ асоц<strong>и</strong>рање на „гејов<strong>и</strong>“ со „пендрец<strong>и</strong>“, го дефокус<strong>и</strong>равн<strong>и</strong>ман<strong>и</strong>ето од опасноста од нас<strong>и</strong>лство (во прв<strong>и</strong>от наслов) <strong>и</strong> реалното нас<strong>и</strong>лство (во втор<strong>и</strong>отдефокус<strong>и</strong>рачк<strong>и</strong> наслов, кој дез<strong>и</strong>нформ<strong>и</strong>ра дека „гејов<strong>и</strong>те“ употребувале нас<strong>и</strong>лство („пендрец<strong>и</strong>“).Употребата на терм<strong>и</strong>нот „парада“ (во контекст на „геј-парадата“ <strong>и</strong>л<strong>и</strong> „парадата на гордоста“) гозатскр<strong>и</strong>ва фактот дека учесн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на маршот на гордоста сакаат слободно, без д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја,да го остварат своето право на м<strong>и</strong>рен протест како <strong>и</strong> друг<strong>и</strong>те луѓе.Пр<strong>и</strong>мер 4: „Лепа Брена мења пол“Авторот на колумната објавена во „Вечер“ (7.4.2011) во еден пасус прав<strong>и</strong> комплетна збрка меѓу„полова <strong>и</strong>л<strong>и</strong> сексуална ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја“, „менување на пол“ <strong>и</strong> „травест<strong>и</strong>т<strong>и</strong>“:„Ајде ќе ја поддржам каузата државата да г<strong>и</strong> парт<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>п<strong>и</strong>ра операц<strong>и</strong><strong>и</strong>те за промена на полот. От<strong>и</strong>по таа лог<strong>и</strong>ка м<strong>и</strong>слам дека треба да дојдеме до солуц<strong>и</strong>ја Македон<strong>и</strong>ја, која недвосм<strong>и</strong>слено <strong>и</strong>маженско <strong>и</strong>ме, да додадеме <strong>и</strong> машко - Македон, па секој по својата полова <strong>и</strong>л<strong>и</strong> сексуална ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>јада ја нарекува земјава Македон <strong>и</strong>л<strong>и</strong> Македон<strong>и</strong>ја. Со ова в<strong>и</strong>е в<strong>и</strong>з<strong>и</strong>онерск<strong>и</strong> ќе го реш<strong>и</strong>те проблемотсо Грц<strong>и</strong>ја <strong>и</strong> ЕУ <strong>и</strong> НАТО <strong>и</strong> конечно на препон<strong>и</strong>те на нов<strong>и</strong>те травест<strong>и</strong>т<strong>и</strong> земјата да тргне напред <strong>и</strong>да влезе во аналот на Европа...анал<strong>и</strong>те де...“Д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ск<strong>и</strong>от однос кон пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на сексуалн<strong>и</strong>те малц<strong>и</strong>нства, авторот на колумнатаго затскр<strong>и</strong>ва со подб<strong>и</strong>вање, омаловажување <strong>и</strong> неразл<strong>и</strong>кување на „полов <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>тет“ од „родов<strong>и</strong>дент<strong>и</strong>тет“ <strong>и</strong> „сексуална ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја“, <strong>и</strong> на „трансексуалц<strong>и</strong>“ од „трансвест<strong>и</strong>т<strong>и</strong>“. Во друг<strong>и</strong> сво<strong>и</strong>колумн<strong>и</strong>, во сл<strong>и</strong>чен омаловажувачк<strong>и</strong> „хумор<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чен“ ст<strong>и</strong>л г<strong>и</strong> кор<strong>и</strong>ст<strong>и</strong> потценувачк<strong>и</strong>те <strong>и</strong>зраз<strong>и</strong>„топл<strong>и</strong> браќа“ <strong>и</strong> „хомос<strong>и</strong>“ 14 .Пр<strong>и</strong>мер 5: Дана – тра(нс)вест<strong>и</strong>т?Во неколку нов<strong>и</strong>нарск<strong>и</strong> пр<strong>и</strong>лоз<strong>и</strong> за „Евров<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ја“ учесн<strong>и</strong>чката Дана Интернац<strong>и</strong>онал бешеет<strong>и</strong>кет<strong>и</strong>рана како тра(нс)вест<strong>и</strong>т: „Нов<strong>и</strong>нарот со намера да го збун<strong>и</strong>, му го постав<strong>и</strong> ова прашањена Влатко, м<strong>и</strong>слејќ<strong>и</strong> дека тој нема да ја <strong>и</strong>збере Дана, затоа што е травест<strong>и</strong>т“ 15 . Иако во содрж<strong>и</strong>натана еден друг нап<strong>и</strong>с беше л<strong>и</strong>нгв<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>кувана како „Пр<strong>и</strong>влечната транссексуалка“,во насловот на текстот „транссексуалката“ беше пре<strong>и</strong>менувана во „транссексуалец“(„Транссексуалецот повторно на „Евросонг“, „Утр<strong>и</strong>нск<strong>и</strong> весн<strong>и</strong>к“, 11 март 2011)“. Н<strong>и</strong>ту во еденнап<strong>и</strong>с не беше спомнато дека сегашното <strong>и</strong>ме на Дана е Шерон, а повеќето нап<strong>и</strong>с<strong>и</strong> л<strong>и</strong>нгв<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>ја <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>куваа со нејз<strong>и</strong>ното <strong>и</strong>ме пред промената на полот. Така, насловот „Јарон Коен веќе20 год<strong>и</strong>н<strong>и</strong> е женско“ (Вест, 9 мај 2011), не само што погрешно л<strong>и</strong>нгв<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> ја <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>куваШерон (Дана), туку <strong>и</strong> г<strong>и</strong> доведува во заблуда ч<strong>и</strong>тател<strong>и</strong>те со нејз<strong>и</strong>ното <strong>и</strong>менување како ЈаронКоен, дез<strong>и</strong>нформ<strong>и</strong>рајќ<strong>и</strong> дека „тој пред 20 год<strong>и</strong>н<strong>и</strong> го смен<strong>и</strong>л полот, станал женско <strong>и</strong> оттогаш гокор<strong>и</strong>ст<strong>и</strong> само уметн<strong>и</strong>чкото <strong>и</strong>ме Дана Интернешенел“.Неправењето разл<strong>и</strong>ка меѓу „транссексуалец“ <strong>и</strong> „трансвест<strong>и</strong>т“ <strong>и</strong> сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чкото<strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>кување на л<strong>и</strong>цата ко<strong>и</strong> го смен<strong>и</strong>ле полот <strong>и</strong>склуч<strong>и</strong>во со <strong>и</strong>мето пред промената г<strong>и</strong> зајакнувастереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong>те <strong>и</strong> предрасуд<strong>и</strong>те кон трансексуалц<strong>и</strong>те <strong>и</strong> го повредува н<strong>и</strong>вното досто<strong>и</strong>нство.
22 23<strong>и</strong>знајмен стан“. Употребата на терм<strong>и</strong>нот „работеле“ во наводн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> го дефокус<strong>и</strong>ра вн<strong>и</strong>ман<strong>и</strong>ето одпроблемот на нас<strong>и</strong>лството врз сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>, ко<strong>и</strong> во натамошн<strong>и</strong>от дел на текстот не сетрет<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> како жртв<strong>и</strong> на нас<strong>и</strong>лство, туку како „снаодл<strong>и</strong>в<strong>и</strong> девојк<strong>и</strong>“ <strong>и</strong> соучесн<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> во кр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нал.Во рамката „снаодл<strong>и</strong>в<strong>и</strong> девојк<strong>и</strong>“, се пренесуваат <strong>и</strong>зјав<strong>и</strong> на очев<strong>и</strong>дц<strong>и</strong> ко<strong>и</strong> го слушале разговоротмеѓу „пол<strong>и</strong>цајц<strong>и</strong>те <strong>и</strong> девојк<strong>и</strong>те“, во ко<strong>и</strong> се омаловажуваат <strong>и</strong>зјав<strong>и</strong>те на жртв<strong>и</strong>те, со што се пр<strong>и</strong>кр<strong>и</strong>вад<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ск<strong>и</strong>от однос кон жен<strong>и</strong>те-жртв<strong>и</strong> на нас<strong>и</strong>лство од страна на пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата.Пр<strong>и</strong>мер 2: „Прост<strong>и</strong>тутка нападната <strong>и</strong> ограбена...“Пр<strong>и</strong>мер 3: „Собран<strong>и</strong>ето е с<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>л<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чна распуштен<strong>и</strong>ца...“Во колумната „Собран<strong>и</strong>ето е с<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>л<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чна распуштен<strong>и</strong>ца со демократска шм<strong>и</strong>нка“, секр<strong>и</strong>т<strong>и</strong>кува работата на македонското собран<strong>и</strong>е на следн<strong>и</strong>ов нач<strong>и</strong>н: „...нац<strong>и</strong>оналн<strong>и</strong>от с<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>л<strong>и</strong>с штого посеа таа оросп<strong>и</strong>ја...“, „...распуштен<strong>и</strong>цата беше <strong>и</strong>нструмент на <strong>и</strong>нст<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>оналн<strong>и</strong>от погромврз основ<strong>и</strong>те на македонското постоење...“ (Глобус, 19.4.2011, стр. 82). Иако со употребата на<strong>и</strong>зраз<strong>и</strong>те „с<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>л<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чка распуштен<strong>и</strong>ца“ <strong>и</strong> „оросп<strong>и</strong>ја“ авторот Бранко Тр<strong>и</strong>чковск<strong>и</strong> л<strong>и</strong>нгв<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>го <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>кува Собран<strong>и</strong>ето, со такв<strong>и</strong>те ет<strong>и</strong>кет<strong>и</strong> го повредува досто<strong>и</strong>нството на сексуалн<strong>и</strong>теработн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> <strong>и</strong> пр<strong>и</strong>донесува за потт<strong>и</strong>кнување на ст<strong>и</strong>гма <strong>и</strong> д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја кон н<strong>и</strong>в.Во „Утр<strong>и</strong>нск<strong>и</strong> весн<strong>и</strong>к“, на 3.5.2011 во рубр<strong>и</strong>ката „Хрон<strong>и</strong>ка“ е објавена куса <strong>и</strong>нформац<strong>и</strong>ја„Прост<strong>и</strong>тутка нападната <strong>и</strong> ограбена во Скопје“: „Прост<strong>и</strong>тутка б<strong>и</strong>ла нападната <strong>и</strong> ограбена одкл<strong>и</strong>ент<strong>и</strong> во Скопје, ко<strong>и</strong> не само што не <strong>и</strong>’ плат<strong>и</strong>ле за услугата, туку <strong>и</strong> ја уд<strong>и</strong>рале со тупан<strong>и</strong>ц<strong>и</strong><strong>и</strong> клоц<strong>и</strong>, б<strong>и</strong>дејќ<strong>и</strong> <strong>и</strong>м побарала пар<strong>и</strong>...“ Кратк<strong>и</strong>от оп<strong>и</strong>с на случајот се баз<strong>и</strong>ра на <strong>и</strong>нформац<strong>и</strong><strong>и</strong>од пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата, „од каде што најавуваат мерк<strong>и</strong> за пронаоѓање на напаѓачот“. Пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ката на„Утр<strong>и</strong>нск<strong>и</strong> весн<strong>и</strong>к“ овозможува коментар<strong>и</strong> од ч<strong>и</strong>тател<strong>и</strong>те, во ко<strong>и</strong> повеќето се секс<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong><strong>и</strong>л<strong>и</strong> омаловажувачк<strong>и</strong> кон „прост<strong>и</strong>тутк<strong>и</strong>те“ <strong>и</strong> „прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>јата“, <strong>и</strong> го дефокус<strong>и</strong>раат вн<strong>и</strong>ман<strong>и</strong>етоод проблемот на нас<strong>и</strong>лството врз сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> 22 . Реткост се коментар<strong>и</strong>те штого доведуваат до прашање л<strong>и</strong>нгв<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чкото <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>кување „прост<strong>и</strong>тутка“, свртувајќ<strong>и</strong> говн<strong>и</strong>ман<strong>и</strong>ето кон проблемот на нас<strong>и</strong>лството <strong>и</strong> нас<strong>и</strong>лн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те, ко<strong>и</strong> најчесто остануваат неказнет<strong>и</strong> 23 .Реткост се <strong>и</strong> наслов<strong>и</strong>те во рубр<strong>и</strong>ката „Хрон<strong>и</strong>ка“ во ко<strong>и</strong> се кор<strong>и</strong>ст<strong>и</strong> л<strong>и</strong>нгв<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чката <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>кац<strong>и</strong>ја„сексуална работн<strong>и</strong>чка“ („Претепана <strong>и</strong> ограбена сексуална работн<strong>и</strong>чка“, „Дневн<strong>и</strong>к“, 3.5.2011). Вонасловот, пак, „Ограбена прост<strong>и</strong>тука“ („Време“, 3.5.2011), фокусот е врз ч<strong>и</strong>нот на ограбување, сошто се м<strong>и</strong>н<strong>и</strong>м<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ра ч<strong>и</strong>нот на нас<strong>и</strong>лство (претепувањето откако сексуалната работн<strong>и</strong>чка одб<strong>и</strong>лауслуга): „се об<strong>и</strong>дел да ја обљуб<strong>и</strong>, но откако таа одб<strong>и</strong>ла, нас<strong>и</strong>ла <strong>и</strong> зел 25 евра <strong>и</strong> почнал да ја уд<strong>и</strong>расо тупан<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> <strong>и</strong> клоц<strong>и</strong> по телото <strong>и</strong> по главата, а потоа ја <strong>и</strong>збркал од воз<strong>и</strong>лото“.Пр<strong>и</strong>мер 4: „Оросп<strong>и</strong><strong>и</strong> со гордост“На 6.4.2011, во „Вечер“, во рубр<strong>и</strong>ката „Фотоф<strong>и</strong>н<strong>и</strong>ш“ (Photophinish), беа објавен<strong>и</strong> неколкуфотограф<strong>и</strong><strong>и</strong> од Ројтерс со наслов „Оросп<strong>и</strong><strong>и</strong> со гордост“. Фотограф<strong>и</strong><strong>и</strong>те го покр<strong>и</strong>ваа настанот„Слатвок Торонто“ (Slutwalk Toronto), <strong>и</strong> на н<strong>и</strong>в се пр<strong>и</strong>кажан<strong>и</strong> учесн<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> на женскотофем<strong>и</strong>н<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чко дв<strong>и</strong>жење, кое застана во одбрана на правата на с<strong>и</strong>те жен<strong>и</strong>, а особено правата нажртв<strong>и</strong>те на нас<strong>и</strong>лство, м<strong>и</strong>зог<strong>и</strong>н<strong>и</strong>ја <strong>и</strong> хомофоб<strong>и</strong>ја. Л<strong>и</strong>нгв<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чкото <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>кување на жен<strong>и</strong>те штопротест<strong>и</strong>раат како „Оросп<strong>и</strong><strong>и</strong> со гордост“, без да се објаснат пр<strong>и</strong>ч<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те зошто т<strong>и</strong>е жен<strong>и</strong> го усво<strong>и</strong>ле<strong>и</strong>зразот „оросп<strong>и</strong><strong>и</strong>“, ја затскр<strong>и</strong>ва пр<strong>и</strong>ч<strong>и</strong>ната за н<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>от протест, а тоа е токму претставувањето нажен<strong>и</strong>те-жртв<strong>и</strong> на нас<strong>и</strong>лство како „оросп<strong>и</strong><strong>и</strong>“, пред<strong>и</strong>зв<strong>и</strong>кан<strong>и</strong> од маж<strong>и</strong>те нас<strong>и</strong>лн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>.На 20.6.2011, во „Нова Македон<strong>и</strong>ја“ е објавен нап<strong>и</strong>сот „„Евт<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те“ протест<strong>и</strong>раа од Монтреал доЛондон“, со фотограф<strong>и</strong>ја на жен<strong>и</strong> што протест<strong>и</strong>раат држејќ<strong>и</strong> транспарент<strong>и</strong> „Не знач<strong>и</strong> не“, подкоја п<strong>и</strong>шува „Жртвата н<strong>и</strong>когаш не може да б<strong>и</strong>де в<strong>и</strong>новн<strong>и</strong>к, порачаа протестантк<strong>и</strong>те“. Нап<strong>и</strong>сотпочнува со речен<strong>и</strong>цата „Илјадн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> жен<strong>и</strong> облечен<strong>и</strong> евт<strong>и</strong>но, како оросп<strong>и</strong><strong>и</strong>, протест<strong>и</strong>раа завчераво повеќе градов<strong>и</strong> н<strong>и</strong>з светот, пред<strong>и</strong>зв<strong>и</strong>кан<strong>и</strong> од <strong>и</strong>зјавата на еден канадск<strong>и</strong> пол<strong>и</strong>цаец, според кого„млад<strong>и</strong>те жен<strong>и</strong> не б<strong>и</strong> б<strong>и</strong>ле жртв<strong>и</strong> на сексуалн<strong>и</strong> напад<strong>и</strong> кога не б<strong>и</strong> се облекувале како оросп<strong>и</strong><strong>и</strong>“ 24 .
24 25Погрешно парафраз<strong>и</strong>раната <strong>и</strong>зјава, <strong>и</strong> оценката „несмасната <strong>и</strong>зјава на пол<strong>и</strong>цаецот“, г<strong>и</strong>ослабува пренесен<strong>и</strong>те <strong>и</strong>зјав<strong>и</strong> на учесн<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>те на протестот дека „жртвата н<strong>и</strong>когаш не можеда б<strong>и</strong>де в<strong>и</strong>новн<strong>и</strong>к“. Наспрот<strong>и</strong> зајакнувањето на л<strong>и</strong>нгв<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>те <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>кац<strong>и</strong><strong>и</strong> „Евт<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те“<strong>и</strong> „Прост<strong>и</strong>тутк<strong>и</strong>те“ <strong>и</strong> сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чкото претставување на жен<strong>и</strong>те што протест<strong>и</strong>раат, вообата текста воопшто не се адрес<strong>и</strong>ра едно од н<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те клучн<strong>и</strong> барања – оставка на бр<strong>и</strong>танск<strong>и</strong>отсекретар за правда Кенет Кларк, порад<strong>и</strong> неговата дуб<strong>и</strong>озна д<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>нкц<strong>и</strong>ја меѓу „реално с<strong>и</strong>лување“(real rape) <strong>и</strong> „с<strong>и</strong>лување на состанок“ (date rape).Пр<strong>и</strong>мер 5: „Уапсен<strong>и</strong> танчарк<strong>и</strong>“, пр<strong>и</strong>веден<strong>и</strong> „прост<strong>и</strong>тутк<strong>и</strong>“Насловот на нап<strong>и</strong>сот „Уапсен<strong>и</strong> танчарк<strong>и</strong>“ (Вечер - 3.7.2011) сугер<strong>и</strong>ра дека пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата уапс<strong>и</strong>ла„две бугарск<strong>и</strong> државјанк<strong>и</strong> <strong>и</strong> една Македонка“ затоа што б<strong>и</strong>ле танчарк<strong>и</strong>, <strong>и</strong>ако во содрж<strong>и</strong>ната нанап<strong>и</strong>сот се објаснува дека „б<strong>и</strong>ле уапсен<strong>и</strong> од пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата порад<strong>и</strong> <strong>и</strong>легална работа“.Насловот „Пр<strong>и</strong>веден<strong>и</strong> коцкар<strong>и</strong> <strong>и</strong> прост<strong>и</strong>тутк<strong>и</strong>“ (со наднаслов „Алфа т<strong>и</strong>мот на МВР за шест месец<strong>и</strong>лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>рал шест <strong>и</strong>лјад<strong>и</strong> граѓан<strong>и</strong>“) 25 се осврнува на стат<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>ката на МВР, која „покажува декапо основ на нарушен јавен ред <strong>и</strong> м<strong>и</strong>р се пр<strong>и</strong>веден<strong>и</strong> од страна на Алф<strong>и</strong>те 178 л<strong>и</strong>ца“. Не е јаснозошто во насловот се <strong>и</strong>стакнат<strong>и</strong> само „коцкар<strong>и</strong> <strong>и</strong> прост<strong>и</strong>тутк<strong>и</strong>“, <strong>и</strong>мајќ<strong>и</strong> предв<strong>и</strong>д дека од вкупнопр<strong>и</strong>веден<strong>и</strong>те 178 л<strong>и</strong>ца само „по седум л<strong>и</strong>ца се пр<strong>и</strong>веден<strong>и</strong> за комар, хазардн<strong>и</strong> <strong>и</strong>гр<strong>и</strong>, прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>ја<strong>и</strong> за употреба на п<strong>и</strong>штол <strong>и</strong> п<strong>и</strong>ротехн<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> средства“.Вакв<strong>и</strong>от нач<strong>и</strong>н на л<strong>и</strong>нгв<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чко <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>кување <strong>и</strong> претставување, кое воопшто не го поставувапрашањето зошто се л<strong>и</strong>шуваат од слобода л<strong>и</strong>ца за нарушен јавен ред <strong>и</strong> м<strong>и</strong>р, г<strong>и</strong> зајакнуванегат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те стереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong> за сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> како кр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>налц<strong>и</strong>.2.4 Л<strong>и</strong>нгв<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чко <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>кување на л<strong>и</strong>цата што ж<strong>и</strong>веат со ХИВМед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong>те конструкц<strong>и</strong><strong>и</strong> на концепт<strong>и</strong>те <strong>и</strong> претстав<strong>и</strong>те за ХИВ <strong>и</strong> СИДА зав<strong>и</strong>сат во голема мераод нач<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те на <strong>и</strong>менувањето <strong>и</strong> терм<strong>и</strong>нолошкото разл<strong>и</strong>кување. Кај дел од нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те не посто<strong>и</strong>в<strong>и</strong>соко н<strong>и</strong>во на чувств<strong>и</strong>телност за значајноста на процес<strong>и</strong>те на <strong>и</strong>менување <strong>и</strong> терм<strong>и</strong>нолошкоразл<strong>и</strong>кување за луѓето што ж<strong>и</strong>веат со ХИВ. Нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те многу ретко го објаснуваат значењетона кратенк<strong>и</strong>те ХИВ 26 <strong>и</strong> СИДА, 27 а неретко зборот „с<strong>и</strong>да“ се употребува со мал<strong>и</strong> букв<strong>и</strong>, како дане е кратенка. За луѓето што ж<strong>и</strong>веат со ХИВ најчесто се употребуваат следн<strong>и</strong>ве <strong>и</strong>зраз<strong>и</strong>: „луѓетосо ХИВ/СИДА“, „л<strong>и</strong>цата со ХИВ/СИДА“, „л<strong>и</strong>цата заразен<strong>и</strong> со ХИВ“ 28 , „заболен<strong>и</strong> од ХИВ <strong>и</strong> одс<strong>и</strong>да“, „болн<strong>и</strong>те од ХИВ <strong>и</strong> од с<strong>и</strong>да“, 29 „пац<strong>и</strong>ент<strong>и</strong> заразен<strong>и</strong> со ХИВ/СИДА“, „нос<strong>и</strong>тел<strong>и</strong> на ХИВв<strong>и</strong>русот“ <strong>и</strong>тн.Б<strong>и</strong>омед<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>нската терм<strong>и</strong>нолог<strong>и</strong>ја честопат<strong>и</strong> создава конфуз<strong>и</strong>ја кај нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те, која се репродуц<strong>и</strong>рапреку моќта на мед<strong>и</strong>умот.Пр<strong>и</strong>мер 1: Во текстот „Одб<strong>и</strong>ле да го лечат от<strong>и</strong> б<strong>и</strong>л ХИВ-поз<strong>и</strong>т<strong>и</strong>вен“ (Вест, 6.4.2011), се<strong>и</strong>звестува дека нашата Коал<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ја посоч<strong>и</strong>ла на „случајот на 32-год<strong>и</strong>шен тешко болен зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>к оддрога, кого не го пр<strong>и</strong>мале во н<strong>и</strong>ту една болн<strong>и</strong>ца от<strong>и</strong> б<strong>и</strong>л ХИВ-поз<strong>и</strong>т<strong>и</strong>вен“. Но, во <strong>и</strong>звештајот наКоал<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата воопшто немаше н<strong>и</strong>каква <strong>и</strong>нформац<strong>и</strong>ја за ХИВ-статус. Беше посочено дека станувазбор за случај на неукажување на лекарска помош, кое б<strong>и</strong>ло условено со барање на мед<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>нскапотврда за ХИВ-статус.Најголема забуна пред<strong>и</strong>зв<strong>и</strong>куваат мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong>те д<strong>и</strong>скурс<strong>и</strong> во ко<strong>и</strong> воопшто не се прав<strong>и</strong> разл<strong>и</strong>камеѓу ХИВ <strong>и</strong> СИДА, <strong>и</strong>л<strong>и</strong> меѓу л<strong>и</strong>це со ХИВ-поз<strong>и</strong>т<strong>и</strong>вен статус <strong>и</strong> л<strong>и</strong>це што ж<strong>и</strong>вее со СИДА. Вонеко<strong>и</strong> текстов<strong>и</strong> ч<strong>и</strong>тателот може да стекне впечаток дека посто<strong>и</strong> некаква болест која се нарекува„ХИВ С<strong>и</strong>да“ <strong>и</strong> дека таа болест е заразна како малар<strong>и</strong>јата <strong>и</strong> туберколозата.Пр<strong>и</strong>мер 2: Во нап<strong>и</strong>сот„ОН предупредуваат на опасноста од незаразн<strong>и</strong> болест<strong>и</strong>“ (Здравје, ??)сто<strong>и</strong>: „Иако вн<strong>и</strong>ман<strong>и</strong>ето на светската јавност е вперено кон заразн<strong>и</strong>те болест<strong>и</strong> како ХИВ С<strong>и</strong>да,малар<strong>и</strong>ја <strong>и</strong> туберколоза, нов<strong>и</strong>те податоц<strong>и</strong> покажуваат дека незаразн<strong>и</strong>те болест<strong>и</strong> во 2008 год<strong>и</strong>наоднеле 36 м<strong>и</strong>л<strong>и</strong>он<strong>и</strong> човечк<strong>и</strong> ж<strong>и</strong>вот<strong>и</strong>“ .Реткост се нап<strong>и</strong>с<strong>и</strong>те во ко<strong>и</strong> <strong>и</strong>м се остава простор на стручн<strong>и</strong> л<strong>и</strong>ца да ја објаснат разл<strong>и</strong>ката меѓуХИВ <strong>и</strong> СИДА.
26 27Пр<strong>и</strong>мер 3: Во нап<strong>и</strong>сот „Да се ослобод<strong>и</strong>ме од предрасуд<strong>и</strong>те: „Н<strong>и</strong>е не сме чума““ (24 часа здравје,23.5.2011, стр. 9), <strong>и</strong>ма посебна рамка „Од ХИВ до СИДА за 7 до 10 год<strong>и</strong>н<strong>и</strong>“, со <strong>и</strong>зјава на д-рМ<strong>и</strong>лена Стеванов<strong>и</strong>ќ: „Според светск<strong>и</strong>те стат<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>к<strong>и</strong>, потребн<strong>и</strong> се 7 до 10 год<strong>и</strong>н<strong>и</strong> од <strong>и</strong>нфекц<strong>и</strong>јатасо ХИВ-в<strong>и</strong>рус да се пом<strong>и</strong>не во стад<strong>и</strong>умот наречен СИДА.“3. Вклучување/<strong>и</strong>склучување, поз<strong>и</strong>т<strong>и</strong>вно <strong>и</strong> негат<strong>и</strong>вно стереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рање, (де)лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>рањеНов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те <strong>и</strong> уредн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те кор<strong>и</strong>стат разнов<strong>и</strong>дн<strong>и</strong> стратег<strong>и</strong><strong>и</strong> на мед<strong>и</strong>умско претставување напр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong>. Во текот на набљудувањето на мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong>тесодрж<strong>и</strong>н<strong>и</strong>, <strong>и</strong>стражувач<strong>и</strong>те беа фокус<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> на следн<strong>и</strong>ве груп<strong>и</strong> прашања, соодветн<strong>и</strong> за тр<strong>и</strong> т<strong>и</strong>па намед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong> стратег<strong>и</strong><strong>и</strong>:1. Вклучувачк<strong>и</strong>/<strong>и</strong>склучувачк<strong>и</strong> стратег<strong>и</strong><strong>и</strong>: Дал<strong>и</strong> на пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те намарг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong> <strong>и</strong>м се дава адекватен простор во мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те <strong>и</strong> дал<strong>и</strong> за н<strong>и</strong>в се <strong>и</strong>звестувана несензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> нач<strong>и</strong>н? Дал<strong>и</strong> пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong> се вклучуваат<strong>и</strong>л<strong>и</strong> <strong>и</strong>склучуваат кога се п<strong>и</strong>шува за н<strong>и</strong>в, <strong>и</strong>л<strong>и</strong> за тем<strong>и</strong>те што л<strong>и</strong>чно г<strong>и</strong> засегаат? Какв<strong>и</strong> стратег<strong>и</strong><strong>и</strong> намед<strong>и</strong>умско <strong>и</strong>склучување <strong>и</strong>л<strong>и</strong> марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рање можеме да <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>куваме?2. Пред<strong>и</strong>кат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> стратег<strong>и</strong><strong>и</strong>: Какв<strong>и</strong> особ<strong>и</strong>н<strong>и</strong>, квал<strong>и</strong>тет<strong>и</strong> <strong>и</strong> одл<strong>и</strong>к<strong>и</strong> <strong>и</strong>м се пр<strong>и</strong>п<strong>и</strong>шуваатна пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong> (кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на дрога, сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>,ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата, л<strong>и</strong>цата што ж<strong>и</strong>веат со ХИВ)? Дал<strong>и</strong> пр<strong>и</strong> претставувањето преовладуваат поз<strong>и</strong>т<strong>и</strong>вн<strong>и</strong><strong>и</strong>л<strong>и</strong> негат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> особ<strong>и</strong>н<strong>и</strong>, карактер<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>к<strong>и</strong>, квал<strong>и</strong>тет<strong>и</strong> <strong>и</strong> одл<strong>и</strong>к<strong>и</strong>? Од која перспект<strong>и</strong>ва се <strong>и</strong>зразувааттакв<strong>и</strong>те пр<strong>и</strong>п<strong>и</strong>шувања <strong>и</strong> дал<strong>и</strong> се зајакнат<strong>и</strong> <strong>и</strong>л<strong>и</strong> ослабен<strong>и</strong>?3. Аргументат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> стратег<strong>и</strong><strong>и</strong>: Дал<strong>и</strong> пр<strong>и</strong> <strong>и</strong>звестувањето за пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те намарг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong> преовладуваат аргумент<strong>и</strong> со ко<strong>и</strong> се лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>ра борбата прот<strong>и</strong>вд<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>јата, <strong>и</strong>л<strong>и</strong>, пак, аргумент<strong>и</strong> со ко<strong>и</strong> се оправдува <strong>и</strong>л<strong>и</strong> лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>ра <strong>и</strong>склучувањето,д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>јата <strong>и</strong> пот<strong>и</strong>снувањето на кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на дрога, сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>, ЛГБТл<strong>и</strong>цата,л<strong>и</strong>цата што ж<strong>и</strong>веат со ХИВ? Од која перспект<strong>и</strong>ва се <strong>и</strong>зразуваат такв<strong>и</strong>те аргумент<strong>и</strong> <strong>и</strong> дал<strong>и</strong>се зајакнат<strong>и</strong> <strong>и</strong>л<strong>и</strong> ослабен<strong>и</strong>?3.1. Вклучувачк<strong>и</strong>/<strong>и</strong>склучувачк<strong>и</strong> стратег<strong>и</strong><strong>и</strong>Иако мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те во 2011 год<strong>и</strong>на објав<strong>и</strong>ја знач<strong>и</strong>телен број содрж<strong>и</strong>н<strong>и</strong> што непосредно г<strong>и</strong> засегаатчовеков<strong>и</strong>те права <strong>и</strong> потреб<strong>и</strong>те на пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong>, гласот на ЛГБТл<strong>и</strong>цата,кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на дрога, сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> <strong>и</strong> л<strong>и</strong>цата што ж<strong>и</strong>веат со ХИВ не бешеадекватно застапен во мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те. Нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те <strong>и</strong>стакнаа дека кога п<strong>и</strong>шуваат за пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>тена марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong> најчесто <strong>и</strong>зјав<strong>и</strong> земаат од портпарол<strong>и</strong>те на МВР, од соц<strong>и</strong>олоз<strong>и</strong>, одпс<strong>и</strong>холоз<strong>и</strong>, од експерт<strong>и</strong> за човеков<strong>и</strong> права <strong>и</strong> од акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong> <strong>и</strong>л<strong>и</strong> од претставн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> на невлад<strong>и</strong>н<strong>и</strong>отсектор, додека од пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong> многу тешко доб<strong>и</strong>ваат <strong>и</strong>зјав<strong>и</strong>.Нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те сметаат дека тем<strong>и</strong>те поврзан<strong>и</strong> со марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те заедн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> се застапен<strong>и</strong> вомед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те ед<strong>и</strong>нствено доколку <strong>и</strong>ма некој повод (презентац<strong>и</strong>ја на резултат<strong>и</strong> од некое <strong>и</strong>стражување<strong>и</strong>л<strong>и</strong> прес-конференц<strong>и</strong>ја на неко<strong>и</strong> невлад<strong>и</strong>н<strong>и</strong> орган<strong>и</strong>зац<strong>и</strong><strong>и</strong>), доколку треба да се п<strong>и</strong>шува вонегат<strong>и</strong>вен контекст, ако се случ<strong>и</strong> некаков <strong>и</strong>нц<strong>и</strong>дент <strong>и</strong>л<strong>и</strong> ако пр<strong>и</strong>казната е сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чка 30 .3.1.1. Сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чко претставување <strong>и</strong> заплашувањеИако, во пр<strong>и</strong>нц<strong>и</strong>п, нач<strong>и</strong>нот на <strong>и</strong>звестување за пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на ранл<strong>и</strong>в<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong> треба да б<strong>и</strong>деослободен од сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>зам, според нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те, сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>от пр<strong>и</strong>стап е чест <strong>и</strong>нем<strong>и</strong>новен. За неко<strong>и</strong> нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong> сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>змот нужно не мора да б<strong>и</strong>де пр<strong>и</strong>ч<strong>и</strong>на за негат<strong>и</strong>внопретставување на ов<strong>и</strong>е заедн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> 31 . Во одделн<strong>и</strong> случа<strong>и</strong>, сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>от пр<strong>и</strong>стап езабележ<strong>и</strong>телен <strong>и</strong> кога се п<strong>и</strong>шува за болест<strong>и</strong> <strong>и</strong> за судск<strong>и</strong> постапк<strong>и</strong>, наспрот<strong>и</strong> чл. 8 од „Кодексотна нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те на Македон<strong>и</strong>ја“, кој наложува дека „Нач<strong>и</strong>нот на <strong>и</strong>нформ<strong>и</strong>рање, во случа<strong>и</strong> на (...)болест<strong>и</strong>, на судск<strong>и</strong> постапк<strong>и</strong>, мора да б<strong>и</strong>де ослободен од сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>зм<strong>и</strong>.“
28 29Сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>зам кон ЛГБТПр<strong>и</strong>мер 1: Пред<strong>и</strong>зборен сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>замНа оф<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јалн<strong>и</strong>от почеток на <strong>и</strong>зборната кампања, на 15.5.2011, весн<strong>и</strong>кот „Вечер“, на насловнатастран<strong>и</strong>ца, сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> ja објав<strong>и</strong> ударната вест: „Шеќер<strong>и</strong>нска нема да отвора фабр<strong>и</strong>к<strong>и</strong>, амаќе г<strong>и</strong> шт<strong>и</strong>т<strong>и</strong> хомосексуалц<strong>и</strong>те!“ 32 Сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong> напад<strong>и</strong> кон пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чар<strong>и</strong>тешто застануваат во одбрана на правата на хомосексуалц<strong>и</strong>те г<strong>и</strong> моб<strong>и</strong>л<strong>и</strong>з<strong>и</strong>раат негат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>тепредрасуд<strong>и</strong> кон хомосексуалноста <strong>и</strong> потт<strong>и</strong>кнуваат д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја <strong>и</strong> соц<strong>и</strong>јално <strong>и</strong>склучување.Пр<strong>и</strong>мер 2: Предевров<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ск<strong>и</strong> сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>замНа насловната стран<strong>и</strong>ца на „Вест“ (9.5.2011), под фотограф<strong>и</strong>јата на пејачката „Дана Интернешенал“,како ударен наслов, сто<strong>и</strong> <strong>и</strong>зјавата на македонск<strong>и</strong>от претставн<strong>и</strong>к на Евров<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ја, Влатко Ил<strong>и</strong>евск<strong>и</strong>:„Не б<strong>и</strong> <strong>и</strong>’ прост<strong>и</strong>л н<strong>и</strong> на Дана“ 33 . Сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чкото претставување на сексуалноста на Дана,проследено со сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чкото фокус<strong>и</strong>рање на роденото <strong>и</strong>ме (пред промената на полот), <strong>и</strong><strong>и</strong>гнор<strong>и</strong>рањето на нејз<strong>и</strong>ното л<strong>и</strong>чно <strong>и</strong>ме (Шерон Коен), г<strong>и</strong> зајакнува негат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те стереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong> контранссексуалц<strong>и</strong>те <strong>и</strong> потт<strong>и</strong>кнува непоч<strong>и</strong>тување на н<strong>и</strong>вната сексуална пр<strong>и</strong>ватност <strong>и</strong> на правото напромена на л<strong>и</strong>чното <strong>и</strong>ме, како човеково право.Пр<strong>и</strong>мер 3: „Бок<strong>и</strong> 13 го менува полот“По сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>от наслов „Лепа Брена мења пол“ (колумна во „Вечер“ - 7.4.2011), на9.5.2011, повеќе мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> ја пренесоа веста „Бок<strong>и</strong> 13 го менува полот“,објавена на „Нетпрес“, пренесена од српск<strong>и</strong>от „Бл<strong>и</strong>ц“. Ист<strong>и</strong>от ден, порталот „Кур<strong>и</strong>р“ ја објав<strong>и</strong>веста: „Бок<strong>и</strong> 13 го менува полот, но не во женск<strong>и</strong>“. Сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чкото по<strong>и</strong>стоветување натранссексуалц<strong>и</strong>те со трансвест<strong>и</strong>т<strong>и</strong>те, потт<strong>и</strong>кнува трансфоб<strong>и</strong>ја кон трансродов<strong>и</strong>те луѓе, какошто може да се забележ<strong>и</strong> <strong>и</strong> од објавен<strong>и</strong>те нетолерантн<strong>и</strong> коментар<strong>и</strong> на електронското <strong>и</strong>здан<strong>и</strong>е на„Вечер“.Сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>зам кон сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>Сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>те наслов<strong>и</strong> „Откр<strong>и</strong>ено дувло на прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>ја во Карпош“ („Утр<strong>и</strong>нск<strong>и</strong>весн<strong>и</strong>к“, 22.6.2011) <strong>и</strong> „Откр<strong>и</strong>ен бордел среде Скопје“ („Нова Македон<strong>и</strong>ја“, 22.6.2011), јапретпоч<strong>и</strong>таат пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ската верз<strong>и</strong>ја на настанот, <strong>и</strong>гнор<strong>и</strong>рајќ<strong>и</strong> го нас<strong>и</strong>лството врз сексуалн<strong>и</strong>теработн<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> што побарале зашт<strong>и</strong>та од пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата по упадот на маск<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> нас<strong>и</strong>лн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> во н<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>отстан. Од друга страна, сл<strong>и</strong>чен сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> пр<strong>и</strong>стап <strong>и</strong>маме во стат<strong>и</strong>јата „Откр<strong>и</strong>ен борделсреде Охр<strong>и</strong>д, пр<strong>и</strong>творена мадам од Бугар<strong>и</strong>ја“ („Вест“, 8.3.2011) <strong>и</strong> во пр<strong>и</strong>логот „Бугарка воделабордел среде Охр<strong>и</strong>д“ („С<strong>и</strong>тел“, 7.3.2011). Во ов<strong>и</strong>е мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong> содрж<strong>и</strong>н<strong>и</strong>, сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>отпр<strong>и</strong>стап г<strong>и</strong> пренебрегнува б<strong>и</strong>тн<strong>и</strong>те разл<strong>и</strong>к<strong>и</strong> (меѓу оддавање на прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>ја, посредување вовршење прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>ја, пр<strong>и</strong>нудна прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>ја <strong>и</strong> тргов<strong>и</strong>ја со луѓе) <strong>и</strong> потт<strong>и</strong>кнува ст<strong>и</strong>гмат<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рањена сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>.Сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>зам кон зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те од дрогаУпотребата на д<strong>и</strong>скурс<strong>и</strong> на страв <strong>и</strong> шок во темат<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рањето на проблемот со дрог<strong>и</strong> вл<strong>и</strong>јаеврз констру<strong>и</strong>рањето <strong>и</strong> обл<strong>и</strong>кувањето на јавната перцепц<strong>и</strong>ја на зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те. Мед<strong>и</strong>умскотопродуц<strong>и</strong>рање на д<strong>и</strong>скурс<strong>и</strong> за зло, опасност <strong>и</strong> смртност како <strong>и</strong> <strong>и</strong>гнор<strong>и</strong>рањето на успешн<strong>и</strong> л<strong>и</strong>чн<strong>и</strong>пр<strong>и</strong>казн<strong>и</strong> <strong>и</strong> <strong>и</strong>скуства со лекување <strong>и</strong> третман на поранешн<strong>и</strong> зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> ја зајакнува стереот<strong>и</strong>пнатасл<strong>и</strong>ка за зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те <strong>и</strong> за кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те како „<strong>и</strong>згубен<strong>и</strong> душ<strong>и</strong>“ <strong>и</strong> го одржува познат<strong>и</strong>от м<strong>и</strong>тза невозможноста за лекување на зав<strong>и</strong>сноста. Пр<strong>и</strong>мер<strong>и</strong> за ваков в<strong>и</strong>д сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>зам <strong>и</strong>мамево нап<strong>и</strong>сот „Сè повеќе деца-наркоман<strong>и</strong>“ 34 како <strong>и</strong> во нап<strong>и</strong>сот со сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> наслов„Најмлад<strong>и</strong>от наркозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>к <strong>и</strong>ма само 11 год<strong>и</strong>н<strong>и</strong>“ 35 .Сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>зам во однос на ХИВ/СИДАНач<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те на ко<strong>и</strong> мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong> се констру<strong>и</strong>ра СИДА-та како болест, честопат<strong>и</strong> се проследен<strong>и</strong> сосензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> претставувања <strong>и</strong> заплашувања 36 . Иако сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чкото претставување<strong>и</strong> заплашување не беше забележ<strong>и</strong>телно како во претходн<strong>и</strong>те год<strong>и</strong>н<strong>и</strong>, можат да се наведат
32 33Македон<strong>и</strong>ја“ 52 , „Лајм“ 53 , „Коха“ 54 .Мед<strong>и</strong>умското покр<strong>и</strong>вање на двата случа<strong>и</strong>, во најголем дел, е само кусо пренесување на веста,без покажување <strong>и</strong>нтерес за проблемат<strong>и</strong>чн<strong>и</strong>те околност<strong>и</strong> под ко<strong>и</strong> е настаната смртта, како <strong>и</strong> заодговорноста на надлежн<strong>и</strong>те <strong>и</strong>нст<strong>и</strong>туц<strong>и</strong><strong>и</strong> <strong>и</strong> субјект<strong>и</strong>. Најголем дел од мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong>те нап<strong>и</strong>с<strong>и</strong> <strong>и</strong>нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong> воопшто не го поставуваат прашањето како е можно да се предоз<strong>и</strong>ра некој во затвор сотерап<strong>и</strong>ја што б<strong>и</strong> требало да се дава во строго контрол<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> услов<strong>и</strong> <strong>и</strong> кол<strong>и</strong>ч<strong>и</strong>н<strong>и</strong>, <strong>и</strong> како е можнода посто<strong>и</strong> <strong>и</strong>легален пазар на дрога во казнено-поправн<strong>и</strong>от дом 55 .За жал, нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те ретко г<strong>и</strong> проблемат<strong>и</strong>з<strong>и</strong>раат оф<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јалн<strong>и</strong>те <strong>и</strong>зјав<strong>и</strong> <strong>и</strong> <strong>и</strong>звешта<strong>и</strong> во ко<strong>и</strong>честопат<strong>и</strong> се марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>раат околност<strong>и</strong>те во ко<strong>и</strong> настап<strong>и</strong>ла смртта, а се <strong>и</strong>стакнуваат податоц<strong>и</strong>од кр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>налното <strong>и</strong> мед<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>нското дос<strong>и</strong>е на осуден<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те-пац<strong>и</strong>ент<strong>и</strong>. Уште поретко нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>тесе осмелуваат да г<strong>и</strong> постават клучн<strong>и</strong>те прашања <strong>и</strong> да побараат одговорност во случа<strong>и</strong>те насомн<strong>и</strong>телна смрт на затворен<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>-пац<strong>и</strong>ент<strong>и</strong> на метадонска терап<strong>и</strong>ја 56 .Пр<strong>и</strong>мер 4: Игнор<strong>и</strong>рање на сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> за тем<strong>и</strong> ко<strong>и</strong> најмногу г<strong>и</strong> засегаатСексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> се <strong>и</strong>гнор<strong>и</strong>раат од страна на мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те дур<strong>и</strong> <strong>и</strong> во нап<strong>и</strong>с<strong>и</strong>те за тем<strong>и</strong> штонајмногу г<strong>и</strong> засегаат н<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те права, како што е темата „легал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја на прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>јата“. Изјав<strong>и</strong>на сексуалн<strong>и</strong> работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>, <strong>и</strong>л<strong>и</strong> на н<strong>и</strong>вното рег<strong>и</strong>стр<strong>и</strong>рано здружен<strong>и</strong>е „Стар“, отсуствуваат <strong>и</strong> воударн<strong>и</strong>от нап<strong>и</strong>с „Со прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>ја за еден месец се купува гарсоњера“ („Глобус“, 17.5.2011), <strong>и</strong>покрај забелешката дека „За легал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја на оваа дејност кај нас најмногу се зборува во кругов<strong>и</strong>тена прост<strong>и</strong>тутк<strong>и</strong>.“ И во ударн<strong>и</strong>от нап<strong>и</strong>с „Трет об<strong>и</strong>д за легал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја на прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>јата“ („Вест“,25.8.2011), во кој се темат<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ра предлог-законот поднесен од еден пратен<strong>и</strong>к, отуствува <strong>и</strong>зјава одсексуален работн<strong>и</strong>к <strong>и</strong> од здружен<strong>и</strong>е на граѓан<strong>и</strong>.Пр<strong>и</strong>мер 5: Игнор<strong>и</strong>рање на проблем<strong>и</strong>те на л<strong>и</strong>цата ко<strong>и</strong> ж<strong>и</strong>веат со ХИВЛ<strong>и</strong>цата што ж<strong>и</strong>веат со ХИВ во Републ<strong>и</strong>ка Македон<strong>и</strong>ја, со големо задоволство го поздрав<strong>и</strong>јап<strong>и</strong>сменото обраќање на претседателот на Републ<strong>и</strong>ка Македон<strong>и</strong>ја, г. Ѓорге Иванов, до македонскатајавност во колумната „Македон<strong>и</strong>ја е подготвена да пр<strong>и</strong>донесе кон глобалн<strong>и</strong>те напор<strong>и</strong> засправување со с<strong>и</strong>дата“ 57 . Во колумната, претседателот г<strong>и</strong> поддржува „с<strong>и</strong>те напор<strong>и</strong> за зајакнувањена нац<strong>и</strong>оналн<strong>и</strong>от одговор кон ХИВ <strong>и</strong> с<strong>и</strong>дата“, обврзувајќ<strong>и</strong> се дека во секоја пр<strong>и</strong>годна можност ќег<strong>и</strong> даде сво<strong>и</strong>те „<strong>и</strong>скрен<strong>и</strong> заложб<strong>и</strong> <strong>и</strong> пр<strong>и</strong>донес во борбата прот<strong>и</strong>в ст<strong>и</strong>гмата <strong>и</strong> д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>јата конл<strong>и</strong>цата што ж<strong>и</strong>веат со ХИВ <strong>и</strong>л<strong>и</strong> со с<strong>и</strong>да“. Пр<strong>и</strong>тоа, г<strong>и</strong> пов<strong>и</strong>ка с<strong>и</strong>те граѓан<strong>и</strong> „да <strong>и</strong>маат разб<strong>и</strong>рање <strong>и</strong>да подадат рака кон он<strong>и</strong>е што се нос<strong>и</strong>тел<strong>и</strong> на ХИВ <strong>и</strong>л<strong>и</strong> боледуваат од с<strong>и</strong>да <strong>и</strong> да <strong>и</strong>м помогнат воводењето нормален <strong>и</strong> продукт<strong>и</strong>вен ж<strong>и</strong>вот.“За жал, нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те не го подадоа своето перо кон пред<strong>и</strong>зв<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те, разочарувањата <strong>и</strong> бројн<strong>и</strong>тепроблем<strong>и</strong> 58 на ко<strong>и</strong> укажаа л<strong>и</strong>цата што ж<strong>и</strong>веат со ХИВ во отвореното п<strong>и</strong>смо, <strong>и</strong>ако тоа претставуваодл<strong>и</strong>чна појдовна основа за <strong>и</strong>стражувачко <strong>и</strong> ангаж<strong>и</strong>рано нов<strong>и</strong>нарство.3.1.3. Мед<strong>и</strong>умско вклучувањеИако мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те сè почесто се (себе)перц<strong>и</strong>п<strong>и</strong>раат <strong>и</strong> како агент<strong>и</strong> за соц<strong>и</strong>јално вклучување, кај нас,се в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>нска реткост мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong>те содрж<strong>и</strong>н<strong>и</strong> што се об<strong>и</strong>дуваат да г<strong>и</strong> претстават проблем<strong>и</strong>те напр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong> на несензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> нач<strong>и</strong>н.Пр<strong>и</strong>мер 1: Исповед: „Во туѓа кожа“Иако темата „промена на пол“ стана ом<strong>и</strong>лена мета на мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong>те сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>, нап<strong>и</strong>сот„Во туѓа кожа“ (Форум, 12.8.2011) се об<strong>и</strong>дува да г<strong>и</strong> претстав<strong>и</strong> проблем<strong>и</strong>те на македонск<strong>и</strong>тетранссексуалц<strong>и</strong> од н<strong>и</strong>вна гледна точка, пр<strong>и</strong>тоа поч<strong>и</strong>тувајќ<strong>и</strong> го ет<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>от кодекс (кој налага нач<strong>и</strong>нотна <strong>и</strong>нформ<strong>и</strong>рање за мед<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>нск<strong>и</strong> случа<strong>и</strong> да б<strong>и</strong>де ослободен од сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>зм<strong>и</strong>). Преку л<strong>и</strong>чн<strong>и</strong>тепр<strong>и</strong>казн<strong>и</strong> се <strong>и</strong>стакнат<strong>и</strong> проблем<strong>и</strong>те на нас<strong>и</strong>лството <strong>и</strong> д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>јата со ко<strong>и</strong> секојдневно сесоочуваат македонск<strong>и</strong>те граѓан<strong>и</strong> што ќе се одлучат на промена на пол, а фотограф<strong>и</strong><strong>и</strong>те
34 35<strong>и</strong>лустр<strong>и</strong>раат две клучн<strong>и</strong> поент<strong>и</strong>: „Во Македон<strong>и</strong>ја не се врш<strong>и</strong> х<strong>и</strong>руршка промена на пол“ <strong>и</strong>„Општеството ја отфрла промената на полот“.Пр<strong>и</strong>мер 2: „Исповед: ж<strong>и</strong>веење со СИДА“Во две продолжен<strong>и</strong>ја 59 , нов<strong>и</strong>нарката на <strong>и</strong>здан<strong>и</strong>ето „24 часа здравје“ успешно ја пр<strong>и</strong>в<strong>и</strong>лег<strong>и</strong>рагледната точка на л<strong>и</strong>цата што ж<strong>и</strong>веат со ХИВ, претставувајќ<strong>и</strong> г<strong>и</strong> н<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те проблем<strong>и</strong>, кор<strong>и</strong>стејќ<strong>и</strong>комб<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја од <strong>и</strong>сповед, <strong>и</strong>зјав<strong>и</strong> на експерт<strong>и</strong>, <strong>и</strong> <strong>и</strong>скуства од акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong> на „Заедно пос<strong>и</strong>лн<strong>и</strong>“(првата работна група за поддршка <strong>и</strong> самопомош на л<strong>и</strong>цата со ХИВ, во рамк<strong>и</strong> на невлад<strong>и</strong>натаорган<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја ХЕРА).3.2. Пред<strong>и</strong>кат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> стратег<strong>и</strong><strong>и</strong>3. 2.1 Кр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја на кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на дрог<strong>и</strong> <strong>и</strong> сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>Според нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те, <strong>и</strong>нтересот за апсења на уредн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те <strong>и</strong> на публ<strong>и</strong>ката е главната пр<strong>и</strong>ч<strong>и</strong>на штоза сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> <strong>и</strong> кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на дрог<strong>и</strong> главно се зборува во негат<strong>и</strong>вен контекст,пр<strong>и</strong> некоја акц<strong>и</strong>ја на пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата. На тој нач<strong>и</strong>н, во мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те се <strong>и</strong>стакнуваат, но <strong>и</strong> одржуваат,негат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те стереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong>, б<strong>и</strong>дејќ<strong>и</strong> кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на дрог<strong>и</strong> <strong>и</strong> сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> се претставен<strong>и</strong>како кр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>налц<strong>и</strong> <strong>и</strong>л<strong>и</strong> л<strong>и</strong>ца што го кршат законот. 60Сексуалната работа, во мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те, не се трет<strong>и</strong>ра како работа (односно како самостоен <strong>и</strong>зборна работа), туку најчесто како форма на кр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нал. Иако оддавањето на прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>ја (како <strong>и</strong><strong>и</strong>здавањето на простор<strong>и</strong><strong>и</strong> за вршење на прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>ја) не е кр<strong>и</strong>в<strong>и</strong>чно дело, туку прекршок прот<strong>и</strong>вјавн<strong>и</strong>от ред <strong>и</strong> м<strong>и</strong>р 61 , нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те, најчесто, само г<strong>и</strong> пренесуваат пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ск<strong>и</strong>те <strong>и</strong>звестувања воко<strong>и</strong> сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> се претставуваат како кр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>налц<strong>и</strong>. Иако „уж<strong>и</strong>вањето наркот<strong>и</strong>чн<strong>и</strong>дрог<strong>и</strong> <strong>и</strong> пс<strong>и</strong>хотропн<strong>и</strong> супстанц<strong>и</strong><strong>и</strong>“ е <strong>и</strong>сто така само прекршок прот<strong>и</strong>в јавн<strong>и</strong>от ред <strong>и</strong> м<strong>и</strong>р, пр<strong>и</strong>пренесувањето на пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ск<strong>и</strong>те <strong>и</strong>звешта<strong>и</strong> нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те многу често г<strong>и</strong> портрет<strong>и</strong>раат кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>тена дрога, па дур<strong>и</strong> <strong>и</strong> пац<strong>и</strong>ент<strong>и</strong>те-зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> од дрога како кр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>налц<strong>и</strong>.Загр<strong>и</strong>жувачк<strong>и</strong> е фактот што нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те ретко се об<strong>и</strong>дуваат да г<strong>и</strong> пре<strong>и</strong>сп<strong>и</strong>таат пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ск<strong>и</strong>те<strong>и</strong>звешта<strong>и</strong>, во ко<strong>и</strong> кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на дрога <strong>и</strong> сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> се претставуваат какокр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>налц<strong>и</strong>, дур<strong>и</strong> <strong>и</strong> кога т<strong>и</strong>е бараат зашт<strong>и</strong>та токму од страна на пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата во случа<strong>и</strong> на повредана н<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те права.Пр<strong>и</strong>мер 1: Кр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја на зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>теВо дневн<strong>и</strong>от весн<strong>и</strong>к „Време“, на 20.4.2011, во рубр<strong>и</strong>ката „Хрон<strong>и</strong>ка“ е објавен нап<strong>и</strong>с со наслов„Најмлад<strong>и</strong>от наркозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>к <strong>и</strong>ма само 11 год<strong>и</strong>н<strong>и</strong>“. Во нап<strong>и</strong>сот се темат<strong>и</strong>з<strong>и</strong>раат трендов<strong>и</strong>тена зголемување на бројот на „наркозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>“ <strong>и</strong> на намалување на старосната гран<strong>и</strong>ца кај„наркозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те“, а воопшто не се темат<strong>и</strong>з<strong>и</strong>раат можност<strong>и</strong>те за лекување на зав<strong>и</strong>сноста.Најзагр<strong>и</strong>жувачк<strong>и</strong> е последн<strong>и</strong>от пасус: „Наркозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те, според стручњац<strong>и</strong>те, кога ќе се најдатво стад<strong>и</strong>ум на кр<strong>и</strong>за се најчест<strong>и</strong> <strong>и</strong>зврш<strong>и</strong>тел<strong>и</strong> на кр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>налн<strong>и</strong> дела, сè со цел што е можно побрзо<strong>и</strong> полесно да ст<strong>и</strong>гнат до пар<strong>и</strong>. Според пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата лан<strong>и</strong> б<strong>и</strong>ле <strong>и</strong>звршен<strong>и</strong> 590 кр<strong>и</strong>в<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> дела одзав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>“.Кр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>јата на зав<strong>и</strong>сноста преку вакв<strong>и</strong>те д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ск<strong>и</strong> д<strong>и</strong>скурс<strong>и</strong> <strong>и</strong>ма сер<strong>и</strong>озн<strong>и</strong>послед<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> врз здравствен<strong>и</strong>те <strong>и</strong> соц<strong>и</strong>јалн<strong>и</strong>те пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>к<strong>и</strong>, но, пред сè, врз јавната перцепц<strong>и</strong>ја напроблемот со дрог<strong>и</strong>те, како загр<strong>и</strong>жувачк<strong>и</strong> проблем со кој треба да се справува пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата, ане здравствен<strong>и</strong>от <strong>и</strong> соц<strong>и</strong>јалн<strong>и</strong>от с<strong>и</strong>стем. Овој мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong> нап<strong>и</strong>с воспоставува корелац<strong>и</strong>ја меѓузав<strong>и</strong>сноста од дрог<strong>и</strong> <strong>и</strong> кр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>налот што е ст<strong>и</strong>гмат<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рачка, неоснована <strong>и</strong> баз<strong>и</strong>рана на предрасуд<strong>и</strong>.Зав<strong>и</strong>сноста од дрог<strong>и</strong> не е кр<strong>и</strong>в<strong>и</strong>чно дело туку болест на зав<strong>и</strong>сност сместена во клас<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>кац<strong>и</strong>јатана болест<strong>и</strong> според Светската здравствена орган<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја, па оттаму, со зав<strong>и</strong>сноста од дрога требада се справуваат здравствен<strong>и</strong>те <strong>и</strong> соц<strong>и</strong>јалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>, а не пол<strong>и</strong>цајц<strong>и</strong>те. 62 ?По<strong>и</strong>стоветувањето на зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те со кр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>налц<strong>и</strong> претставува д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ска стратег<strong>и</strong>ја<strong>и</strong> говор, преку ко<strong>и</strong> се ст<strong>и</strong>гмат<strong>и</strong>з<strong>и</strong>раат <strong>и</strong> <strong>и</strong>склучуваат пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на оваа марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ранагрупа. Зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те од дрога се л<strong>и</strong>ца на ко<strong>и</strong> <strong>и</strong>м е потребна здравствена зашт<strong>и</strong>та, <strong>и</strong> во н<strong>и</strong>кој случајне б<strong>и</strong> требало негат<strong>и</strong>вно да се стереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong>з<strong>и</strong>раат како кр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>налц<strong>и</strong>.
36 37Пр<strong>и</strong>мер 2: Кр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја на сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>Нап<strong>и</strong>сот „Пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата уапс<strong>и</strong> раскрвавен<strong>и</strong> прост<strong>и</strong>тутк<strong>и</strong>“ („Вест“, 22.6.2011) г<strong>и</strong> портрет<strong>и</strong>расексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> како кр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>налц<strong>и</strong> што треба да се апсат, <strong>и</strong> покрај тоа што, најпрво,станува збор за жртв<strong>и</strong> на нас<strong>и</strong>лство што побарале зашт<strong>и</strong>та од пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата, а освен тоа, не станувазбор за апсење порад<strong>и</strong> „оддавање на прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>ја“ (што е прекршок, а не кр<strong>и</strong>в<strong>и</strong>чно дело), тукупорад<strong>и</strong> сомнен<strong>и</strong>е за „посредување пр<strong>и</strong> вршење прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>ја“. Неко<strong>и</strong> мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> комплетно го<strong>и</strong>гнор<strong>и</strong>раа нас<strong>и</strong>лството врз сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> <strong>и</strong> н<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>от пов<strong>и</strong>к до пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата, пренесувајќ<strong>и</strong>ја ед<strong>и</strong>нствено пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ската верз<strong>и</strong>ја според која „Ек<strong>и</strong>п<strong>и</strong> на скопската пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ја по претходнопреземен<strong>и</strong> операт<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> мерк<strong>и</strong> <strong>и</strong> документ<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> сознан<strong>и</strong>ја уапс<strong>и</strong>ја тр<strong>и</strong>есет <strong>и</strong> седумгод<strong>и</strong>шнагост<strong>и</strong>варка порад<strong>и</strong> сторено дело посредување пр<strong>и</strong> вршење прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>ја“ („Откр<strong>и</strong>ен бордел средеСкопје“, „Нова Македон<strong>и</strong>ја“, 22.6.2011). Мед<strong>и</strong>умското портрет<strong>и</strong>рање на жртв<strong>и</strong>те на нас<strong>и</strong>лствокако кр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>налц<strong>и</strong>, <strong>и</strong> мед<strong>и</strong>умско-пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ското <strong>и</strong>гнор<strong>и</strong>рање на проблемот на нас<strong>и</strong>лството врзсексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> се рефлект<strong>и</strong>ра <strong>и</strong> во еден коментар од ч<strong>и</strong>тател на нап<strong>и</strong>сот „Претепан<strong>и</strong>прост<strong>и</strong>тутк<strong>и</strong> барале помош од државата: Гост<strong>и</strong>варка држела бордел во Скопје“: „Не е важно штоб<strong>и</strong>ле претепан<strong>и</strong> - важното е што б<strong>и</strong>ле прост<strong>и</strong>тутк<strong>и</strong>“.3.2.2. Патолог<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја/Депатолог<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја на хомосексуалностаМ<strong>и</strong>натата год<strong>и</strong>на постоеше агрес<strong>и</strong>вен тренд на патолог<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја на хомосексуалноста, потт<strong>и</strong>кнатод мед<strong>и</strong>умското <strong>и</strong>стакнување на собран<strong>и</strong>ск<strong>и</strong>те <strong>и</strong>зјав<strong>и</strong> на мед<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>нск<strong>и</strong>те „експерт<strong>и</strong>“ од ВМРО-ДПМНЕ („хомосексуалноста е болест“ – д-р Г<strong>и</strong>нев) <strong>и</strong> од тужбата на „експертк<strong>и</strong>те“ по „Педагог<strong>и</strong>ја“прот<strong>и</strong>в Ирена Цветков<strong>и</strong>ќ (порад<strong>и</strong> јавн<strong>и</strong>те кр<strong>и</strong>т<strong>и</strong>к<strong>и</strong> на н<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>от учебн<strong>и</strong>к во кој хомосексуалц<strong>и</strong>те<strong>и</strong> лезб<strong>и</strong>јк<strong>и</strong>те се претставен<strong>и</strong> како учесн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> на „<strong>и</strong>зопачен, непр<strong>и</strong>роден <strong>и</strong> ненормален сексуаленж<strong>и</strong>вот... л<strong>и</strong>чност<strong>и</strong> со пс<strong>и</strong>х<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> потешкот<strong>и</strong><strong>и</strong> <strong>и</strong> пречк<strong>и</strong>“). 63 Во 2011 год<strong>и</strong>на можеме да кажеме деказапочнува тренд на депатолог<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја на хомосексуалноста, потт<strong>и</strong>кнат од мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong>те реакц<strong>и</strong><strong>и</strong>по судската пресуда со која падна тужбата од авторк<strong>и</strong>те на „Педагог<strong>и</strong>ја“ 64 , а особено по одлукатана Ком<strong>и</strong>с<strong>и</strong>јата за зашт<strong>и</strong>та од д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја со која беше препорачано менување на спорн<strong>и</strong>теделов<strong>и</strong> од учебн<strong>и</strong>кот 65 . Иако повеќето мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> став<strong>и</strong>ја фокус токму на решен<strong>и</strong>ето за рев<strong>и</strong>з<strong>и</strong>јана учебн<strong>и</strong>кот 66 , неко<strong>и</strong> се об<strong>и</strong>дуваа да ја <strong>и</strong>звртат <strong>и</strong>нформац<strong>и</strong>јата: „КЗД бара <strong>и</strong>тна рев<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ја научебн<strong>и</strong>кот за трета год<strong>и</strong>на: Од цела „Педагог<strong>и</strong>ја“ г<strong>и</strong> фрустр<strong>и</strong>ра само сексот“ („Вечер“).За промената на д<strong>и</strong>скурсот - од агрес<strong>и</strong>вен хомофоб<strong>и</strong>чен д<strong>и</strong>скурс, во кој се валкаат жртв<strong>и</strong>те 67 , конд<strong>и</strong>скурс што почнува да го анал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ра поведен<strong>и</strong>ето на агрес<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те хомофоб<strong>и</strong> - не пр<strong>и</strong>донесоасамо судската пресуда <strong>и</strong> решен<strong>и</strong>ето на Ком<strong>и</strong>с<strong>и</strong>јата за зашт<strong>и</strong>та од д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја, туку <strong>и</strong>одреден<strong>и</strong> нап<strong>и</strong>с<strong>и</strong> на спец<strong>и</strong>јал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> мед<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>нск<strong>и</strong> л<strong>и</strong>ца. На пр<strong>и</strong>мер, авторката на нап<strong>и</strong>сот „Коганекого <strong>и</strong>рац<strong>и</strong>онално го мраз<strong>и</strong>те“ 68 <strong>и</strong>м дава совет на хомофоб<strong>и</strong>чн<strong>и</strong>те (л<strong>и</strong>цата што <strong>и</strong>рац<strong>и</strong>оналномразат хомосексуалц<strong>и</strong>) да побараат стручна пс<strong>и</strong>холошка помош за да не дозволат <strong>и</strong>рац<strong>и</strong>оналнатаомраза како „нездрава емоц<strong>и</strong>ја“ да „прем<strong>и</strong>не во агрес<strong>и</strong>ја <strong>и</strong> да се ман<strong>и</strong>фест<strong>и</strong>ра кон л<strong>и</strong>чност<strong>и</strong> штосо н<strong>и</strong>што не ја пред<strong>и</strong>зв<strong>и</strong>кале“. И авторката на анал<strong>и</strong>зата „Власта уверена дека хомосексуалностае болест“ („Фокус“, апр<strong>и</strong>л 2011), ја нормал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ра хомосексуалноста, пр<strong>и</strong>тоа об<strong>и</strong>дувајќ<strong>и</strong> се да јапатолог<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ра хомофоб<strong>и</strong>јата 69 .3.2.3. Стереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рање <strong>и</strong> (де)м<strong>и</strong>толог<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рање на ХИВ/СИДАМед<strong>и</strong>умското претставување на СИДА-та како „колера на современото време“ нал<strong>и</strong>кува напрв<strong>и</strong>чн<strong>и</strong>те <strong>и</strong>звестувања од пред неколку децен<strong>и</strong><strong>и</strong> ко<strong>и</strong> г<strong>и</strong> потт<strong>и</strong>кнуваа ч<strong>и</strong>тател<strong>и</strong>те погрешно даверуваат дека СИДА-та е е многу заразна болест <strong>и</strong> дека се пренесува како гр<strong>и</strong>пот 70 . Асоц<strong>и</strong>рањетона СИДА-та со смртна зараза („колера“, „чума“), е поврзано со предрасуд<strong>и</strong>те во јавноста ко<strong>и</strong> сеадрес<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> во насловот: „Да се ослобод<strong>и</strong>ме од предрасуд<strong>и</strong>те: „Н<strong>и</strong>е не сме чума“ 71 .Сепак, за негат<strong>и</strong>вно стереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рање <strong>и</strong> м<strong>и</strong>толог<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рање не пр<strong>и</strong>донесуваат само не<strong>и</strong>нформ<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>тенов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>, туку <strong>и</strong> неко<strong>и</strong> стручн<strong>и</strong> л<strong>и</strong>ца на ко<strong>и</strong> <strong>и</strong>м се дава простор во здравствен<strong>и</strong>те рубр<strong>и</strong>к<strong>и</strong>во весн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те. На пр<strong>и</strong>мер, во рубр<strong>и</strong>ката „Дерматолог<strong>и</strong>ја“ се дава несоодветна <strong>и</strong> нецелосна<strong>и</strong>нформац<strong>и</strong>ја што се подразб<strong>и</strong>ра под превент<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> мерк<strong>и</strong> за зашт<strong>и</strong>та од „Болест<strong>и</strong> што се пренесуваатсо сексуален контакт“, меѓу ко<strong>и</strong> спаѓаат <strong>и</strong> „в<strong>и</strong>русн<strong>и</strong>те <strong>и</strong>нфекц<strong>и</strong><strong>и</strong> како он<strong>и</strong>е пред<strong>и</strong>зв<strong>и</strong>кан<strong>и</strong> одхуман <strong>и</strong>мунодеф<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>тарен в<strong>и</strong>рус (ХИВ)“: „Превент<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> мерк<strong>и</strong> на зашт<strong>и</strong>та се најдобар нач<strong>и</strong>н дасе справ<strong>и</strong>те од СТД – <strong>и</strong>нфекц<strong>и</strong><strong>и</strong>те т.е. да се <strong>и</strong>збегнува сексуален однос со <strong>и</strong>нф<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>рано л<strong>и</strong>це.“ 72Токму порад<strong>и</strong> вакв<strong>и</strong>те нестручн<strong>и</strong> совет<strong>и</strong> за превенц<strong>и</strong>ја од СТД, за поздравување се мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong>тенап<strong>и</strong>с<strong>и</strong> ко<strong>и</strong> препорачуваат кор<strong>и</strong>стење на кондом<strong>и</strong> како средство за превенц<strong>и</strong>ја.
38 39Така, на пр<strong>и</strong>мер, во нап<strong>и</strong>сот „Со кондом за здравје“ 73 една популарна пејачка <strong>и</strong>стакнува дека:„Главн<strong>и</strong>от муабет како амбасадор веќе чет<strong>и</strong>р<strong>и</strong> год<strong>и</strong>н<strong>и</strong> м<strong>и</strong> е кор<strong>и</strong>стењето кондом<strong>и</strong>“ <strong>и</strong> дека „Глупавое да пропаг<strong>и</strong>раш сексуално репродукт<strong>и</strong>вно здравје, а да не вн<strong>и</strong>маваш на себес<strong>и</strong>, нел<strong>и</strong>?“Во овој контекст, особено б<strong>и</strong>тн<strong>и</strong> се дем<strong>и</strong>толог<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рачк<strong>и</strong>те нап<strong>и</strong>с<strong>и</strong> ко<strong>и</strong> посочуваат дека одговорностаза кор<strong>и</strong>стење на мерк<strong>и</strong> за превенц<strong>и</strong>ја леж<strong>и</strong> на секој/а што практ<strong>и</strong>кува секс, незав<strong>и</strong>сно од ХИВстатусот74 .3. 2.4. Морал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рањеСпоред нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те, трад<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>оналн<strong>и</strong>те моралн<strong>и</strong> вредност<strong>и</strong> ко<strong>и</strong> про<strong>и</strong>злегуваат од рел<strong>и</strong>г<strong>и</strong>јата, но<strong>и</strong> трад<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>оналн<strong>и</strong>те практ<strong>и</strong>к<strong>и</strong> (како бракот <strong>и</strong> репродукц<strong>и</strong>јата), потт<strong>и</strong>кнуваат марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја,д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја <strong>и</strong> соц<strong>и</strong>јално <strong>и</strong>склучување на пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на неко<strong>и</strong> марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> груп<strong>и</strong>.Според н<strong>и</strong>в, <strong>и</strong> десната конзерват<strong>и</strong>вна <strong>и</strong>деолог<strong>и</strong>ја вл<strong>и</strong>јае врз форм<strong>и</strong>рањето, зајакнувањето <strong>и</strong>оддржувањето на негат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те стереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong> <strong>и</strong> предрасуд<strong>и</strong>.Пр<strong>и</strong>мер 1: Д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>наторско морал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рање за Бож<strong>и</strong>к <strong>и</strong> Вел<strong>и</strong>гденНапл<strong>и</strong>вот на хр<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>јанск<strong>и</strong> морал<strong>и</strong>заторск<strong>и</strong> д<strong>и</strong>скурс <strong>и</strong>маше с<strong>и</strong>лен одек во мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те по Бож<strong>и</strong>ќн<strong>и</strong>те„еволуц<strong>и</strong>он<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>“ порак<strong>и</strong> на арх<strong>и</strong>еп<strong>и</strong>скопот на МПЦ 75 <strong>и</strong> „веста“ дека „МПЦ-ОА <strong>и</strong>ма лек захомосексуалц<strong>и</strong>те“ (Нова Македон<strong>и</strong>ја, 3.2.2011). 76 Но, мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те г<strong>и</strong> <strong>и</strong>гнор<strong>и</strong>раа експл<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>тн<strong>и</strong>тед<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ск<strong>и</strong> порак<strong>и</strong> од вел<strong>и</strong>гденското послан<strong>и</strong>е на М<strong>и</strong>тропол<strong>и</strong>тот Петар, објавено на еденод сајтов<strong>и</strong>те на МПЦ 77 .Пр<strong>и</strong>мер 2: Лекување од зав<strong>и</strong>сност во женск<strong>и</strong> манаст<strong>и</strong>рВо нап<strong>и</strong>сот „Свет<strong>и</strong> Георг<strong>и</strong>ј Победоносец лекува наркозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>“ 78 дом<strong>и</strong>н<strong>и</strong>ра хр<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>јанск<strong>и</strong>отморал<strong>и</strong>заторск<strong>и</strong> д<strong>и</strong>скурс, а манаст<strong>и</strong>рот се промов<strong>и</strong>ра како успешно лекувал<strong>и</strong>ште на зав<strong>и</strong>сност оддрога која е претставена како „потоп“ 79 . Манаст<strong>и</strong>рот е претставен како „кл<strong>и</strong>н<strong>и</strong>ка“ која нуд<strong>и</strong>„спас од зав<strong>и</strong>сност<strong>и</strong>те од дрога“ <strong>и</strong> „воскреснување“ за <strong>и</strong>злекуван<strong>и</strong>те девојч<strong>и</strong>ња 80 . Земањетона дрога е претставено како „грев“, а сестрата ја објаснува успешната терап<strong>и</strong>ја преку„покајан<strong>и</strong>е“ 81 .Во нап<strong>и</strong>сот не се пре<strong>и</strong>сп<strong>и</strong>туваат практ<strong>и</strong>к<strong>и</strong>те на „лекување“ во манаст<strong>и</strong>рот, <strong>и</strong> воопшто не сепоставува прашањето дал<strong>и</strong> манаст<strong>и</strong>рот е овластена <strong>и</strong>нстутуц<strong>и</strong>ја за лекување на зав<strong>и</strong>сност<strong>и</strong> <strong>и</strong>л<strong>и</strong>пак место каде што се практ<strong>и</strong>кува кр<strong>и</strong>в<strong>и</strong>чното дело надр<strong>и</strong>лекарство 82 .Пр<strong>и</strong>мер 3: „Борбата прот<strong>и</strong>в пороц<strong>и</strong>те“Во мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те е се попр<strong>и</strong>сутен конзерват<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>от морал<strong>и</strong>заторск<strong>и</strong> д<strong>и</strong>скурс во кој се предупредуваза опасноста од „пороц<strong>и</strong>те“. На пр<strong>и</strong>мер, во нап<strong>и</strong>сот „Како е да с<strong>и</strong> млад во 2011-та“ (НоваМакедон<strong>и</strong>ја, 12.8.2011), посегањето по дрога, алкохол, <strong>и</strong> прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>ја е оп<strong>и</strong>шано како„дев<strong>и</strong>јантн<strong>и</strong> појав<strong>и</strong>“ <strong>и</strong> „препуштање на пороц<strong>и</strong>“. Во нап<strong>и</strong>сот „Охр<strong>и</strong>д полека станува Амстердам“(Нова Македон<strong>и</strong>ја, 29. 4. 2011) „доп<strong>и</strong>рот со дрога во Охр<strong>и</strong>д“ е оп<strong>и</strong>шан како порок кој „г<strong>и</strong> демне <strong>и</strong>учен<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те од основн<strong>и</strong>те уч<strong>и</strong>л<strong>и</strong>шта“. И во нап<strong>и</strong>сот „Шпр<strong>и</strong>цот го замен<strong>и</strong>ја со мот<strong>и</strong>ка“ (Утр<strong>и</strong>нск<strong>и</strong>весн<strong>и</strong>к, 11.4.2011) зав<strong>и</strong>сноста од дрог<strong>и</strong> е оп<strong>и</strong>шана како влез во канџ<strong>и</strong>те на злото, скршнувањеод в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>нск<strong>и</strong>от пат – како порок која мора да се остав<strong>и</strong> зад себе. Морал<strong>и</strong>заторск<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong>д<strong>и</strong>скурс<strong>и</strong> прот<strong>и</strong>в „пороц<strong>и</strong>те“ се сродн<strong>и</strong> со пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>от д<strong>и</strong>скурс за ел<strong>и</strong>м<strong>и</strong>н<strong>и</strong>рање на пороц<strong>и</strong>те навладејачката конзерват<strong>и</strong>вна парт<strong>и</strong>ја 83 .Вакв<strong>и</strong>те морал<strong>и</strong>заторск<strong>и</strong> д<strong>и</strong>скурс<strong>и</strong> г<strong>и</strong> зајакнуваат негат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те стереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong> кон пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те намарг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те заедн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> <strong>и</strong> го потт<strong>и</strong>кнуваат ст<strong>и</strong>гмат<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рањето <strong>и</strong> соц<strong>и</strong>јалното <strong>и</strong>склучување.3.3. Аргументат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> <strong>и</strong> (де)лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>рачк<strong>и</strong> стратег<strong>и</strong><strong>и</strong>Врската помеѓу стереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рањето <strong>и</strong> аргумент<strong>и</strong>рањето не секогаш може јасно да се разлач<strong>и</strong>.Од една страна, стереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong>те <strong>и</strong> предрасуд<strong>и</strong>те можеме да г<strong>и</strong> согледуваме <strong>и</strong> како случа<strong>и</strong> на лажнагенерал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја, а од друга страна, честопат<strong>и</strong> можеме да г<strong>и</strong> <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>куваме предрасуд<strong>и</strong>те како
40 41прем<strong>и</strong>с<strong>и</strong> ко<strong>и</strong> се кор<strong>и</strong>стат во процесот на заклучување. Следствено, многу од случа<strong>и</strong>те ко<strong>и</strong> г<strong>и</strong>анал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>равме во второто поглавје можат да се разгледуваат <strong>и</strong> како пр<strong>и</strong>мер<strong>и</strong> за аргументат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong><strong>и</strong>л<strong>и</strong> (де)лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>рачк<strong>и</strong> стратег<strong>и</strong><strong>и</strong>.3.3.1. Сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чко аргумент<strong>и</strong>рање за „легал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја на прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>јата“Во ударн<strong>и</strong>от текст „Со прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>ја за еден месец се купува гарсоњера“ (неделн<strong>и</strong>к „Глобус“,17.05.2011) се наброен<strong>и</strong> повеќе аргумент<strong>и</strong> во пр<strong>и</strong>лог на легал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја на прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>јата, како <strong>и</strong>пр<strong>и</strong>доб<strong>и</strong>вк<strong>и</strong> од легал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рањето. Клучн<strong>и</strong>от аргумент е економск<strong>и</strong> („топосот на ф<strong>и</strong>нанс<strong>и</strong><strong>и</strong>“), 84 одгледна точка на државн<strong>и</strong>те <strong>и</strong>нтерес<strong>и</strong>, ко<strong>и</strong> се загрозен<strong>и</strong> со самото тоа што државата е пр<strong>и</strong>нуденада се задолжува, наместо да г<strong>и</strong> стекне т<strong>и</strong>е пар<strong>и</strong> во форма на данок на прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>јата. Споредавторот, прот<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на легал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>јата на прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>јата ман<strong>и</strong>фест<strong>и</strong>раат „лажен морал,б<strong>и</strong>дејќ<strong>и</strong> легал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја на прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>ја не знач<strong>и</strong> <strong>и</strong> нејз<strong>и</strong>но одобрување <strong>и</strong>л<strong>и</strong> ст<strong>и</strong>мул<strong>и</strong>рање“, тукутоа е „ед<strong>и</strong>нствен<strong>и</strong>от нач<strong>и</strong>н оваа општествена појава да се став<strong>и</strong> под контрола <strong>и</strong> државата да себор<strong>и</strong> со кр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>налот во оваа субкултура“.Авторот се пов<strong>и</strong>кува на повеќе укажувања на експерт<strong>и</strong> (без да г<strong>и</strong> наведе) „дека легал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рањетона прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>јата ќе <strong>и</strong>ма голем бенеф<strong>и</strong>т“: „ќе се воспостав<strong>и</strong> здравствена контрола на л<strong>и</strong>цата ко<strong>и</strong>се зан<strong>и</strong>маваат со прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>ја, ќе се намал<strong>и</strong> бројот на <strong>и</strong>легалц<strong>и</strong>те... ќе се зашт<strong>и</strong>т<strong>и</strong> населен<strong>и</strong>етоод сексуално преносл<strong>и</strong>в<strong>и</strong> болест<strong>и</strong> пред се од с<strong>и</strong>дата, ќе се зашт<strong>и</strong>тат децата од сексуалнаексплоатац<strong>и</strong>ја, буџетск<strong>и</strong>те трошоц<strong>и</strong> за борба прот<strong>и</strong>в прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>јата ќе се намалат б<strong>и</strong>дејќ<strong>и</strong>дејноста ќе б<strong>и</strong>де законск<strong>и</strong> регул<strong>и</strong>рана.“И во ударн<strong>и</strong>от нап<strong>и</strong>с „Пратен<strong>и</strong>кот Самка Ибра<strong>и</strong>мовск<strong>и</strong> со предлог-закон: Трет об<strong>и</strong>д за легал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>јана прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>јата“ (Вест, 25.8.2011) <strong>и</strong>зложен<strong>и</strong> се аргумент<strong>и</strong>те на предлагачот, кој поаѓа одфактот дека е „подобро да се контрол<strong>и</strong>ра <strong>и</strong> набљудува отколку да се молч<strong>и</strong> за прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>јата којас<strong>и</strong>те ја гледаме, а се прав<strong>и</strong>ме дека ја нема“: „Според Ибра<strong>и</strong>мовск<strong>и</strong>, кор<strong>и</strong>ста од легал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рањетона прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>јата б<strong>и</strong> б<strong>и</strong>ла повеќекратна, зашто државата ќе ја контрол<strong>и</strong>ра, ќе соб<strong>и</strong>ра данок, авработен<strong>и</strong>те ќе мораат да одат на редовн<strong>и</strong> здравствен<strong>и</strong> преглед<strong>и</strong>.“Авторот на текстот г<strong>и</strong> образложува <strong>и</strong> контрааргумент<strong>и</strong>те на претставн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> од владејачкатапарт<strong>и</strong>ја, пренесувајќ<strong>и</strong> зошто „нема шанс<strong>и</strong> таква работа да пом<strong>и</strong>не во Собран<strong>и</strong>ето“: „според н<strong>и</strong>в,легал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рањето на прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>јата ќе доведе до зголемување на тргов<strong>и</strong>јата со бело робје <strong>и</strong> друг<strong>и</strong>кр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>налн<strong>и</strong> дејан<strong>и</strong>ја“.Обата текста се објавен<strong>и</strong> на насловна стран<strong>и</strong>ца, со сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> наслов<strong>и</strong>, без об<strong>и</strong>д дасе навлезе подлабоко во темата, без да се образлож<strong>и</strong> за каков в<strong>и</strong>д легал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја станува збор, <strong>и</strong>какв<strong>и</strong> послед<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> б<strong>и</strong> <strong>и</strong>мала таквата легал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја 85 .3. 3.2. Сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> генерал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong><strong>и</strong> од <strong>и</strong>нд<strong>и</strong>в<strong>и</strong>дуалн<strong>и</strong> случа<strong>и</strong>Сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>от нап<strong>и</strong>с „Наркоман<strong>и</strong>те п<strong>и</strong>јат метадон во автобус“ (Вест, 27.6.2011)<strong>и</strong>звлекува заклучок кој се однесува на „наркоман<strong>и</strong>те“, <strong>и</strong>ако станува збор за само еден случај когапац<strong>и</strong>ент б<strong>и</strong>л в<strong>и</strong>ден <strong>и</strong> фотограф<strong>и</strong>ран како зема терап<strong>и</strong>ја во градск<strong>и</strong> автобус во Скопје.Наспрот<strong>и</strong> сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>от заклучок од насловот, пренесената аналог<strong>и</strong>ја на претставн<strong>и</strong>котод невлад<strong>и</strong>н<strong>и</strong>от сектор не е зајакната, <strong>и</strong>ако претставува кр<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> глас кон тенденц<strong>и</strong>јата земањетотерап<strong>и</strong>ја на јавно место да се ст<strong>и</strong>гмат<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ра: „Тоа што зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>кот п<strong>и</strong>ел метадон во автобус не естрашно. Исто како д<strong>и</strong>јабет<strong>и</strong>чар кога пр<strong>и</strong>ма <strong>и</strong>нсул<strong>и</strong>н на јавно место.“3.3.3. Во потрага по одговорност за неотворен<strong>и</strong>те дневн<strong>и</strong> центр<strong>и</strong> за лекување назав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>Нап<strong>и</strong>сот „Локалн<strong>и</strong>те власт<strong>и</strong> не сакаат да одредат локац<strong>и</strong><strong>и</strong> за дневн<strong>и</strong> центр<strong>и</strong>: Од зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>тебегаат како од чума“ (Време, 05.05.2011) е еден од ретк<strong>и</strong>те <strong>и</strong>стражувачк<strong>и</strong> нап<strong>и</strong>с<strong>и</strong> кој ја след<strong>и</strong>шемата на аргументац<strong>и</strong>ја „топос на одговорност“ 86 . Надоврзувајќ<strong>и</strong> се на случајот „д<strong>и</strong>слокац<strong>и</strong>ја“,нап<strong>и</strong>сот претставува сер<strong>и</strong>озен об<strong>и</strong>д ненаметл<strong>и</strong>во да со отвор<strong>и</strong> горл<strong>и</strong>вото прашање за лекувањетона зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те <strong>и</strong>мајќ<strong>и</strong> ја предв<strong>и</strong>д поголемата сл<strong>и</strong>ка, а не само општ<strong>и</strong>ната К<strong>и</strong>села Вода. Вопочетокот се <strong>и</strong>нформ<strong>и</strong>ра за пов<strong>и</strong>кот на М<strong>и</strong>н<strong>и</strong>стерството за здравство до с<strong>и</strong>те општ<strong>и</strong>н<strong>и</strong> да најдат
42 43објект на својата тер<strong>и</strong>тор<strong>и</strong>ја „во кој ќе се отвор<strong>и</strong> дневен центар за лекување наркозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>“,пов<strong>и</strong>к на кој не одговор<strong>и</strong>ла н<strong>и</strong>ту една од скопск<strong>и</strong>те општ<strong>и</strong>н<strong>и</strong>. Понатаму нов<strong>и</strong>нарката контакт<strong>и</strong>рарелевантн<strong>и</strong> л<strong>и</strong>ца од 7 општ<strong>и</strong>н<strong>и</strong> во рамк<strong>и</strong> на град Скопје <strong>и</strong> г<strong>и</strong> пренесува н<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те <strong>и</strong>зјав<strong>и</strong> од ко<strong>и</strong> јасносе ч<strong>и</strong>та тенденц<strong>и</strong>јата за бегање од одговорност <strong>и</strong> не<strong>и</strong>здржано аргумент<strong>и</strong>рање за неспроведувањетона одлуката. Најчест<strong>и</strong> аргумент<strong>и</strong> се дека општ<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те немаат соодветен<strong>и</strong> простор<strong>и</strong><strong>и</strong>, но н<strong>и</strong>ту еднаод општ<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те не аргумент<strong>и</strong>ра како е можно да не се најде соодветна простор<strong>и</strong>ја за отворање нацентар за лекување. Неко<strong>и</strong> од градоначалн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те се об<strong>и</strong>дуваат одговорноста да ја префрлат нацентрално н<strong>и</strong>во <strong>и</strong>л<strong>и</strong> на Град Скопје. Неко<strong>и</strong> пак предлагаат друг<strong>и</strong> нач<strong>и</strong>н<strong>и</strong> на спроведување натретманот. Пренесен<strong>и</strong>те <strong>и</strong>зјав<strong>и</strong> недвосм<strong>и</strong>слено ја отсл<strong>и</strong>куваат негр<strong>и</strong>жата на локалн<strong>и</strong>те власт<strong>и</strong> задел од н<strong>и</strong>вното населен<strong>и</strong>е на кое му е потребна мед<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>нска гр<strong>и</strong>жа 87 .3. 3.4. Мед<strong>и</strong>умско акцент<strong>и</strong>рање на д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>јата врз хомосексуалц<strong>и</strong>теКлучната констатац<strong>и</strong>ја во насловот на нап<strong>и</strong>сот „Прот<strong>и</strong>в хомосексуалц<strong>и</strong>те 90% од граѓан<strong>и</strong>те“(Вест, 23/24.05.2011) е <strong>и</strong>зведена од податокот од анкетата на МЦМС дека „Хомосексуалноста воМакедон<strong>и</strong>ја не ја оправдуваат 90% од граѓан<strong>и</strong>те“.Заклучокот „Прот<strong>и</strong>в хомосексуалц<strong>и</strong>те 90% од граѓан<strong>и</strong>те“ нема основа во резултат<strong>и</strong>те од анкетата 88,па сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>от наслов-заклучок може да се толкува како форма на argumentum adpopulum. Пр<strong>и</strong>тоа, воопшто не е јасно зошто токму процентот за хомосексуалц<strong>и</strong>те е акцент<strong>и</strong>ранво насловот, кога од содрж<strong>и</strong>ната е јасно дека анкетата покажува поголем процент неоправдувањена друг<strong>и</strong> појав<strong>и</strong>: „Според анкетата најголема неоправданост <strong>и</strong>маат самоуб<strong>и</strong>ството (98,5%),земањето лесн<strong>и</strong> дрог<strong>и</strong> (96,7%) <strong>и</strong> прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>јата (94,8%).“Вадењето од контекст <strong>и</strong> акцент<strong>и</strong>рањето на стат<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> податоц<strong>и</strong> од анкет<strong>и</strong> <strong>и</strong> <strong>и</strong>стражувања,без н<strong>и</strong>каков кр<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> осврт на н<strong>и</strong>в, честопат<strong>и</strong> пр<strong>и</strong>донесува за зајакнување на негат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>тестереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong> <strong>и</strong> д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>наторск<strong>и</strong> ставов<strong>и</strong> на хетеропатр<strong>и</strong>јархалното мноз<strong>и</strong>нство кон сексуалн<strong>и</strong>те<strong>и</strong> друг<strong>и</strong> малц<strong>и</strong>нства.3.3.5. Мед<strong>и</strong>умско м<strong>и</strong>н<strong>и</strong>м<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рање на нас<strong>и</strong>лството <strong>и</strong> делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>рање на жртв<strong>и</strong>те на нас<strong>и</strong>лствона „геј парадата“ во Спл<strong>и</strong>тНап<strong>и</strong>сот „Прва, а можеб<strong>и</strong> <strong>и</strong> последна геј парада во Спл<strong>и</strong>т: Нас<strong>и</strong>лство со фаш<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> поздрав<strong>и</strong>!“(Вечер, 12.6.2011) започнува со пренесување на следнава пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ска стат<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>ка: „Во првата гејпарадата, а можеб<strong>и</strong> <strong>и</strong> последната што се одржува во Спл<strong>и</strong>т, повреден<strong>и</strong> се десет<strong>и</strong>на л<strong>и</strong>ца од ко<strong>и</strong>двајца пол<strong>и</strong>цајц<strong>и</strong> <strong>и</strong> двајца нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>, а пр<strong>и</strong>веден<strong>и</strong> се 137 л<strong>и</strong>ца од ко<strong>и</strong> 25 се малолетн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>, соопшт<strong>и</strong>локалната пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ја, којашто успеа да спреч<strong>и</strong> в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>нско нас<strong>и</strong>лство <strong>и</strong> крвопрол<strong>и</strong>вање.“Со ваквото мед<strong>и</strong>умско претставување, како жртв<strong>и</strong> на нас<strong>и</strong>лство се потенц<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> „двајцапол<strong>и</strong>цајц<strong>и</strong> <strong>и</strong> двајца нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>“, а се <strong>и</strong>гнор<strong>и</strong>ра фактот дека главн<strong>и</strong> жртв<strong>и</strong> на нас<strong>и</strong>лството беал<strong>и</strong>цата со по<strong>и</strong>наква сексуална ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја <strong>и</strong> он<strong>и</strong>е ко<strong>и</strong> го поддржаа н<strong>и</strong>вното право на м<strong>и</strong>рен соб<strong>и</strong>р<strong>и</strong> протест. Нов<strong>и</strong>нарот ја лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>ра „локалната пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ја, којашто успеа да спреч<strong>и</strong> в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>нсконас<strong>и</strong>лство <strong>и</strong> крвопрол<strong>и</strong>вање“, сугер<strong>и</strong>рајќ<strong>и</strong> дека тоа што се случ<strong>и</strong>ло не б<strong>и</strong>ло „в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>нско нас<strong>и</strong>лство<strong>и</strong> крвопролевање“. Со вакв<strong>и</strong>те стратег<strong>и</strong><strong>и</strong>, се м<strong>и</strong>н<strong>и</strong>м<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ра д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>јата <strong>и</strong> нас<strong>и</strong>лството врзл<strong>и</strong>цата ко<strong>и</strong> го практ<strong>и</strong>кувале своето човеково право на м<strong>и</strong>рен соб<strong>и</strong>р, а т<strong>и</strong>е сам<strong>и</strong>те не се претставен<strong>и</strong>како жртв<strong>и</strong>, туку како потт<strong>и</strong>кнувач<strong>и</strong> на нас<strong>и</strong>лството.3. 3.6. Лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>рање на борбата прот<strong>и</strong>в нас<strong>и</strong>лството врз хомосексуалц<strong>и</strong>теНап<strong>и</strong>сот „Да престане нас<strong>и</strong>лството врз хомосексуалц<strong>и</strong>те“ (Вест, 18.5.2011) започнува соконстатац<strong>и</strong>јата дека „Македон<strong>и</strong>ја е на самото дно од л<strong>и</strong>стата на европск<strong>и</strong> земј<strong>и</strong> во однос напоч<strong>и</strong>тувањето на еднаквоста на хомосексуалц<strong>и</strong>те“. Текстот се осврнува на „ул<strong>и</strong>чната <strong>и</strong>зложбана светск<strong>и</strong>от ден за борба прот<strong>и</strong>в хомофоб<strong>и</strong>јата“, објавувајќ<strong>и</strong> фотограф<strong>и</strong>ја со легенда: „Софотограф<strong>и</strong><strong>и</strong> во рацете на ко<strong>и</strong> беше пр<strong>и</strong>кажано нас<strong>и</strong>лството што се врш<strong>и</strong> врз оваа популац<strong>и</strong>ја, беапов<strong>и</strong>кан<strong>и</strong> граѓан<strong>и</strong>те да г<strong>и</strong> пр<strong>и</strong>фатат ов<strong>и</strong>е луѓе како еднакв<strong>и</strong>“.Освен порталот „Окно“, кој целосно ја покр<strong>и</strong> <strong>и</strong>зложбата („Интернац<strong>и</strong>онален ден за борба прот<strong>и</strong>вхомофоб<strong>и</strong>јата <strong>и</strong> трансфоб<strong>и</strong>јата“, 17.05.2011), неколку друг<strong>и</strong> мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> фокусот го став<strong>и</strong>ја на<strong>и</strong>рон<strong>и</strong>чното доделување на благодарн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>. 89
44 453. 3.7. Делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>рање на метадонската терап<strong>и</strong>јаВо нап<strong>и</strong>сот„Лутата жолта ја заменуваат со лесн<strong>и</strong> дрог<strong>и</strong>“ („Нова Македон<strong>и</strong>ја“, 28. 04. 2011) сепренесува следнава <strong>и</strong>нформац<strong>и</strong>ја од пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата: „Херо<strong>и</strong>нот помалку се трош<strong>и</strong> на црн<strong>и</strong>от пазар воТ<strong>и</strong>квеш<strong>и</strong>јата. Според <strong>и</strong>нформац<strong>и</strong><strong>и</strong> од пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата, намалената побарувачка е порад<strong>и</strong> отворањето наметадонск<strong>и</strong>от центар, каде што наркозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те секојдневно доб<strong>и</strong>ваат бесплатна „терап<strong>и</strong>ја“.Ставањето во наводн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> на зборот терап<strong>и</strong>ја го делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>ра лекувањето на зав<strong>и</strong>сноста сометадон, ја промов<strong>и</strong>ра метадонската терап<strong>и</strong>ја како замена на една дрога со друга <strong>и</strong> на тој нач<strong>и</strong>нг<strong>и</strong> делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>ра зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те од дрога како пац<strong>и</strong>ент<strong>и</strong>. Вакв<strong>и</strong>те аргументат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> стратег<strong>и</strong><strong>и</strong> г<strong>и</strong>зајакнуваат негат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те стереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong> кон зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те од дрога како „кр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>налц<strong>и</strong>“, ја потт<strong>и</strong>кнуваатд<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>јата кон пац<strong>и</strong>ент<strong>и</strong>те на метадонска терап<strong>и</strong>ја, <strong>и</strong> г<strong>и</strong> подр<strong>и</strong>ваат мед<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>нск<strong>и</strong>те напор<strong>и</strong>за н<strong>и</strong>вно успешно лекување.3. 3.8. Об<strong>и</strong>д за мед<strong>и</strong>умско лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>рање на хомофоб<strong>и</strong>јаВо нап<strong>и</strong>сот „Седмо <strong>и</strong>здан<strong>и</strong>е на „мото-фест<strong>и</strong>вал“ во Скопје: Кале ќе грм<strong>и</strong> со мотор<strong>и</strong> <strong>и</strong> со муз<strong>и</strong>ка“(Време, 10.06.2011), во поднасловот „Не д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>н<strong>и</strong>раме, тоа се порак<strong>и</strong> <strong>и</strong> шег<strong>и</strong>“, нов<strong>и</strong>наркатаму дава простор на орган<strong>и</strong>заторот на фест<strong>и</strong>валот да г<strong>и</strong> „објасн<strong>и</strong>“ знац<strong>и</strong>те на плакатот на кој „сезабранува геј-секс, говеда, куч<strong>и</strong>ња“. Според нов<strong>и</strong>нарката, орган<strong>и</strong>заторот објасн<strong>и</strong>л дека „знаков<strong>и</strong>теко<strong>и</strong> се поставен<strong>и</strong> на овој плакат немаат цел да д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>н<strong>и</strong>раат, туку треба да пренесат поракано <strong>и</strong> шега“: „Знакот кој одреден<strong>и</strong> луѓе го протолкуваа како хомофоб<strong>и</strong>чен треба да покаже дека наовој настан луѓето мора да се однесуваат дол<strong>и</strong>чно. Н<strong>и</strong>е немаме намера да се мешаме во неч<strong>и</strong>ја<strong>и</strong>нт<strong>и</strong>ма“.Врамувањето „Не д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>н<strong>и</strong>раме, тоа се порак<strong>и</strong> <strong>и</strong> шег<strong>и</strong>“ ја пр<strong>и</strong>в<strong>и</strong>лег<strong>и</strong>ра <strong>и</strong> лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>ра гледнататочка на орган<strong>и</strong>заторот на фест<strong>и</strong>валот, кому не му е првпат да објавува д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>наторск<strong>и</strong> <strong>и</strong>хомофоб<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> содрж<strong>и</strong>н<strong>и</strong> на плакатот 90 . Практ<strong>и</strong>чно, д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>јата се лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>ра со тоа шточ<strong>и</strong>нот на д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја се претвора во „шега“, а пр<strong>и</strong>тоа се <strong>и</strong>гнор<strong>и</strong>раа оф<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јалната реакц<strong>и</strong>јана Градот Скопје, кој „по објавувањето на промот<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те плакат<strong>и</strong> за мотофест<strong>и</strong>валот веднашреаг<strong>и</strong>раше до орган<strong>и</strong>заторот на ман<strong>и</strong>фестац<strong>и</strong>јата со барање да се отстранат наведен<strong>и</strong>те пр<strong>и</strong>мер<strong>и</strong>на д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја“.3. 3.9. Мед<strong>и</strong>умско фокус<strong>и</strong>рање врз д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>јата <strong>и</strong> нас<strong>и</strong>лството врз трансексуалц<strong>и</strong>теПо насловната ж<strong>и</strong>вотна пр<strong>и</strong>казна „Тетовец е прв<strong>и</strong>от Македонец кој ќе го смен<strong>и</strong> полот: Ако нестанам жена, ќе се самоуб<strong>и</strong>јам“ (Вест, 22.08.2011), беше објавено продолжен<strong>и</strong>е „Нас<strong>и</strong>лство врзпрв<strong>и</strong>от македонск<strong>и</strong> транссексуалец кој јавно проговор<strong>и</strong> дека од маж сака да стане жена: Иванапретепана во парк во Тетово“ („Вест“, 31.08.2011). Во прв<strong>и</strong>от нап<strong>и</strong>с нов<strong>и</strong>нарката се фокус<strong>и</strong>рана проблемот на д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>јата, а во втор<strong>и</strong>от на проблемот на нас<strong>и</strong>лството кое се случувапо објавувањето на ударната стор<strong>и</strong>ја: „Транссексуалецот од Тетово, кој под псевдон<strong>и</strong>мот Иваназа “Вест” ја раскажа својата ж<strong>и</strong>вотна пр<strong>и</strong>казна, брутално е претепан во парк во Тетово.“ ИакоСВР Тетово потврдува дека „л<strong>и</strong>цето што го нарекуваме со псевдон<strong>и</strong>мот Ивана... б<strong>и</strong>ло претепано“<strong>и</strong> дека „напаѓачот го пр<strong>и</strong>знал <strong>и</strong>нц<strong>и</strong>дентот“, сепак, во нап<strong>и</strong>сот се лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>ра <strong>и</strong> пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>скотообјаснување дека „осомн<strong>и</strong>чен<strong>и</strong>от за нас<strong>и</strong>лството“ <strong>и</strong>мал „мот<strong>и</strong>в за тепачката“.Коал<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата г<strong>и</strong> поздравува нов<strong>и</strong>нарск<strong>и</strong>те настојувања за обезбедување на пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ска зашт<strong>и</strong>та напр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong> во случа<strong>и</strong> на нас<strong>и</strong>лство.3. 3.10. Делегет<strong>и</strong>м<strong>и</strong>рање на хомофоб<strong>и</strong>јатаВо пр<strong>и</strong>логот „Власта уверена дека хомосексуалноста е болест“ (Фокус, aпр<strong>и</strong>л) авторката сеоб<strong>и</strong>дува да аргумент<strong>и</strong>ра во пр<strong>и</strong>лог на тезата дека не е хомосексуалноста опасна за л<strong>и</strong>чноста,туку дека општеството е опасно за здравјето на ЛГБТ граѓан<strong>и</strong>те. Аргументат<strong>и</strong>вната стратег<strong>и</strong>ја наавторката е со помош на научн<strong>и</strong> аргумент<strong>и</strong> да ја патолог<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ра агрес<strong>и</strong>вната пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чка волја којанастојува да ја патолог<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ра хомосексуалноста, <strong>и</strong>сто така со помош на научн<strong>и</strong> аргумент<strong>и</strong> 91 .
46 473. 3.11. „Благодарн<strong>и</strong>ца“ од Јанко Илковск<strong>и</strong>Поводот за п<strong>и</strong>шувањето на колумната „Спас<strong>и</strong>ба“ е <strong>и</strong>рон<strong>и</strong>чната благодарн<strong>и</strong>ца што Коал<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јатаму ја додел<strong>и</strong> на авторот Јанко Илковск<strong>и</strong> за најдобра колумна во која ја бран<strong>и</strong> „каузата државатада г<strong>и</strong> парт<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>п<strong>и</strong>ра операц<strong>и</strong><strong>и</strong>те за промена на полот“, за колумната „Лепа Брена мења пол“.Како <strong>и</strong>рон<strong>и</strong>чна реакц<strong>и</strong>ја, колумната се об<strong>и</strong>дува да го омаловаж<strong>и</strong> процесот на пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја насексуалната ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја со помош на неколку шем<strong>и</strong> на аргументац<strong>и</strong>ја:1. Фактот што на акц<strong>и</strong>јата на 17-т<strong>и</strong> мај на плоштад Македон<strong>и</strong>ја дошле помалку геј луѓе одколку што тој л<strong>и</strong>чно г<strong>и</strong> познава, авторот на колумната го кор<strong>и</strong>ст<strong>и</strong> како доказ за недостатокот напроблем<strong>и</strong> на ЛГБТ луѓето во Македон<strong>и</strong>ја 92 .2. Сексуалната ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја не е јавно, туку пр<strong>и</strong>ватно прашање: „Го прашувам мојотпр<strong>и</strong>јател геј кој со дечкото сед<strong>и</strong> на <strong>и</strong>ста маса со мене, зошто не <strong>и</strong>де да протест<strong>и</strong>ра. М<strong>и</strong> вел<strong>и</strong> Т<strong>и</strong>,бре, нормален с<strong>и</strong>? Срамота е <strong>и</strong> некултурно јавно некому кажувам што правам во спална, тоа емоја работа.”3. Хомосексуалц<strong>и</strong>те (пр<strong>и</strong>јател<strong>и</strong>те на авторот) немаат потреба од акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong> <strong>и</strong> в<strong>и</strong>дл<strong>и</strong>востзатоа што: а) законот важ<strong>и</strong> за с<strong>и</strong>те („Права на суд, кој згреш<strong>и</strong>, нека му пресудат, па нел<strong>и</strong> законоте еднаков за с<strong>и</strong>те?”); б) не сакале да б<strong>и</strong>дат пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> <strong>и</strong>скор<strong>и</strong>стен<strong>и</strong> <strong>и</strong> <strong>и</strong>зман<strong>и</strong>пул<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> („...не смебудал<strong>и</strong> да б<strong>и</strong>деме во неч<strong>и</strong>ја агенда, па не сме толку глупав<strong>и</strong>.”).За по<strong>и</strong>сцрпна д<strong>и</strong>скурз<strong>и</strong>вна анал<strong>и</strong>за на аргументат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те стратег<strong>и</strong><strong>и</strong> на Илковск<strong>и</strong> (об<strong>и</strong>дот да годелег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>ра ЛГБТ-акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>змот, <strong>и</strong> пр<strong>и</strong>тоа да ја лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>ра сопствената хомофоб<strong>и</strong>чност) воанал<strong>и</strong>зата „Де/лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>мац<strong>и</strong>ја на акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>змот <strong>и</strong> д<strong>и</strong>лемата за <strong>и</strong>нтеграц<strong>и</strong>ја <strong>и</strong>л<strong>и</strong> ас<strong>и</strong>м<strong>и</strong>лац<strong>и</strong>ја”.
48 49ЗАБЕЛЕШКИ1Од т е л е в <strong>и</strong> з <strong>и</strong> <strong>и</strong>: А1, С<strong>и</strong> т е л, Ка н а л 5, Ал ф а , Те л м а , Ал с а т, МТВ 1 <strong>и</strong> МТВ 2 , к а к о <strong>и</strong> в е б с а ј т о в <strong>и</strong> т е к о <strong>и</strong><strong>и</strong> м а а о б ј а в е н о в е с т п о в р з а н а с о н а ш <strong>и</strong> т е т е м <strong>и</strong> н а <strong>и</strong> н т е р е с. Од п е ч а т е н <strong>и</strong> т е м е д <strong>и</strong> у м <strong>и</strong> б е а н а б љ у д у в а н <strong>и</strong>д н е в н <strong>и</strong> т е в е с н <strong>и</strong> ц <strong>и</strong> Дн е в н <strong>и</strong> к, Ут р <strong>и</strong> н с к <strong>и</strong> в е с н <strong>и</strong> к, Ве с т, Но в а Ма к е о д н <strong>и</strong> ј а, Ве ч е р, Шп <strong>и</strong> ц <strong>и</strong> Вр е м е <strong>и</strong>н е д е л н <strong>и</strong> ц <strong>и</strong> т е Фо р у м, Фо к у с, <strong>и</strong> Гл о б у с.2Погледн<strong>и</strong> во одделот за референц<strong>и</strong>јалн<strong>и</strong> <strong>и</strong> пред<strong>и</strong>кат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> стратег<strong>и</strong><strong>и</strong> кај Reisigl & Wodak, 2001, Discourseand discrimination: Rhetorics of racism and Anti-Semitism, Routledge, p. 45.3Дел од нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те ко<strong>и</strong> учествуваа на првата фокус група го <strong>и</strong>стакнаа л<strong>и</strong>цемер<strong>и</strong>ето кај уредн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те,но <strong>и</strong> нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те во однос на „пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чката коректност“. Имено, според н<strong>и</strong>в, неко<strong>и</strong> нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong> <strong>и</strong>уредн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> профес<strong>и</strong>онално се пр<strong>и</strong>држуваат до стандард<strong>и</strong>те кога се п<strong>и</strong>шува за ов<strong>и</strong>е тем<strong>и</strong>, но н<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>отпр<strong>и</strong>ватен став е сосема по<strong>и</strong>наков, најчесто нетолерантен <strong>и</strong> д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ск<strong>и</strong>. Токму порад<strong>и</strong>тоа многу ретко во мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те се <strong>и</strong>стражува <strong>и</strong>л<strong>и</strong> посушт<strong>и</strong>нск<strong>и</strong> се разгледуваат тем<strong>и</strong> поврзан<strong>и</strong> сомарг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong>.4„Скоп¬је нема дневн<strong>и</strong> центр<strong>и</strong> за третман на наркозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те“.5„Наркоман<strong>и</strong>јата во тетовско е во пораст, а опаѓа <strong>и</strong> старосната гран<strong>и</strong>ца.“6„Најголем пораст на наркозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> <strong>и</strong>ма кај 18-год<strong>и</strong>шн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>, што е нав<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>на загр<strong>и</strong>жувачко. Еднодете нема н<strong>и</strong> 15 год<strong>и</strong>н<strong>и</strong>, а 9 л<strong>и</strong>ца се малолетн<strong>и</strong> на возраст од 15 до 17 год<strong>и</strong>н<strong>и</strong>. Од вкупно 912 л<strong>и</strong>ца,564 се Македонц<strong>и</strong>, 222 Албанц<strong>и</strong> <strong>и</strong> 130 од останат<strong>и</strong>те нац<strong>и</strong>оналност<strong>и</strong>. Најмногу се кор<strong>и</strong>ст<strong>и</strong> херо<strong>и</strong>н”,вел<strong>и</strong> В<strong>и</strong>олета Богдановска, началн<strong>и</strong>чка на Одделен<strong>и</strong>ето за превенц<strong>и</strong>ја пр<strong>и</strong> СВР Куманово.“7„Кол<strong>и</strong>чеството на запленет<strong>и</strong>те наркот<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> во Скопје е с<strong>и</strong>гнал дека пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата малку успевада откр<strong>и</strong>е <strong>и</strong> да спреч<strong>и</strong> препродавање дрога, велат од невлад<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те орган<strong>и</strong>зац<strong>и</strong><strong>и</strong> за борба прот<strong>и</strong>внаркоман<strong>и</strong>јата“8„Недост<strong>и</strong>гаат орган<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран с<strong>и</strong>стемск<strong>и</strong> пр<strong>и</strong>од на проблемот <strong>и</strong> коорд<strong>и</strong>н<strong>и</strong>раност <strong>и</strong> комун<strong>и</strong>кац<strong>и</strong>јапомеѓу <strong>и</strong>нст<strong>и</strong>туц<strong>и</strong><strong>и</strong>те <strong>и</strong> невлад<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те орган<strong>и</strong>зац<strong>и</strong><strong>и</strong> за борба прот<strong>и</strong>в наркоман<strong>и</strong>јата.“ (Кет<strong>и</strong> Тодорова,„Доверба“).9Зав<strong>и</strong>сноста од дрог<strong>и</strong> не е кр<strong>и</strong>в<strong>и</strong>чно дело туку болест на зав<strong>и</strong>сност сместена во клас<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>кац<strong>и</strong>јата наболест<strong>и</strong> според Светската здравствена орган<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја.10Зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те од дрога се л<strong>и</strong>ца на ко<strong>и</strong> <strong>и</strong>м е потребна здравствена зашт<strong>и</strong>та <strong>и</strong> не смее да сепо<strong>и</strong>стоветуваат со л<strong>и</strong>ца ко<strong>и</strong> вршат кр<strong>и</strong>в<strong>и</strong>чно дело- неовластено про<strong>и</strong>зводство <strong>и</strong> пуштање во прометна дрога.11„Најден прв<strong>и</strong>от педер“, http://www.taratur.com/node/2234212Но, во друг нап<strong>и</strong>с, наместо терм<strong>и</strong>нот „трансвест<strong>и</strong>т“ се споменува терм<strong>и</strong>нот „трансексуалец“(„Во енеол<strong>и</strong>тск<strong>и</strong> гроб пронајден<strong>и</strong> остатоц<strong>и</strong> на хомосексуалец <strong>и</strong>л<strong>и</strong> трансексуалец“, http://www.mia.com.<strong>mk</strong>/default.aspx?vId=82673000&lId=1&pmId=.)13Колумната е објавена во екот на пред<strong>и</strong>зборната кампања, со намера да се оцрн<strong>и</strong> л<strong>и</strong>дерот наопоз<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата <strong>и</strong> негов<strong>и</strong>те хетеро-секс<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> <strong>и</strong>спад<strong>и</strong> за време на кампањата.14„Па еднаш, замалку ќе бев жртва на топл<strong>и</strong> браќа.“... „Ме свест<strong>и</strong> еден дом<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>лен белграѓан<strong>и</strong>н,фаца пар-екселанс кој беше нај<strong>и</strong>нформ<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>от мадефакер кој го знам. М<strong>и</strong> објасн<strong>и</strong> дека дечк<strong>и</strong>те наГадаф<strong>и</strong> се хомос<strong>и</strong>, скоро с<strong>и</strong>те до еден.“ (Јанко ИЛКОВСКИ, „Л<strong>и</strong>б<strong>и</strong>ска пр<strong>и</strong>казна од војска“, http://www.vecer.com.<strong>mk</strong>/default.asp?ItemID=190E51568DC286418CC8C262BE029C6D).15„Не б<strong>и</strong> <strong>и</strong> прост<strong>и</strong>л н<strong>и</strong> на Дана“, Вест, 9 мај 2011. Ет<strong>и</strong>кетата травест<strong>и</strong>т се среќава <strong>и</strong> во пр<strong>и</strong>логот„Дана Интернешенл - дал<strong>и</strong> повторно ќе <strong>и</strong> успее?“, А1, 10.03.2011: „Како <strong>и</strong> да е, н<strong>и</strong>кој веќе нема даб<strong>и</strong>де шок<strong>и</strong>ран од моментот - травест<strong>и</strong>т на Евросонг.“16Кур<strong>и</strong>р, 16 Јул<strong>и</strong> 2011, http://www.kurir.<strong>mk</strong>/magazin/scena/36517-Video-Eva-Longorija-e-lezbejka17Вечер, 8 јун<strong>и</strong> 2011.18Нова Македон<strong>и</strong>ја, 8 јун<strong>и</strong> 2011.19Еден нов<strong>и</strong>нар укажа дека терм<strong>и</strong>нот „курв<strong>и</strong>“ г<strong>и</strong> означува само сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> одотворената сцена, односно од ул<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те, а кога се м<strong>и</strong>сл<strong>и</strong> на сексуалн<strong>и</strong> работн<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> од затворен<strong>и</strong>тесцен<strong>и</strong> ч<strong>и</strong><strong>и</strong> услуг<strong>и</strong> се знач<strong>и</strong>телно поскап<strong>и</strong> тогаш се употребуваат терм<strong>и</strong>н<strong>и</strong> како „ВИП прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>ја“,„прост<strong>и</strong>тутк<strong>и</strong>“ <strong>и</strong> сл<strong>и</strong>чно.20Во почетокот на нап<strong>и</strong>сот дознаваме дека „Две маск<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> л<strong>и</strong>ца завчера попладнето упаднале востан во скопск<strong>и</strong> Карпош <strong>и</strong> претепале неколку млад<strong>и</strong> девојк<strong>и</strong>, ко<strong>и</strong>, раскрвавен<strong>и</strong>, почнале пан<strong>и</strong>чно дабегаат од станот <strong>и</strong> да бараат помош од пол<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата која веднаш пр<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>гнала во зградата <strong>и</strong> утврд<strong>и</strong>ладека нападнат<strong>и</strong>те, всушност, се сексуалн<strong>и</strong> работн<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> што <strong>и</strong>м г<strong>и</strong> давале сексуалн<strong>и</strong>те услуг<strong>и</strong> накл<strong>и</strong>ент<strong>и</strong> ко<strong>и</strong> <strong>и</strong>м г<strong>и</strong> наоѓала мадам Ел<strong>и</strong>забета Е. (37) од Гост<strong>и</strong>вар.“21„Дневн<strong>и</strong>к“, 22.06.2011, стр. 10 (Хрон<strong>и</strong>ка)22На пр<strong>и</strong>мер: „Nejsi ovaja mlada zena je mlogo poevtina od mojata supruga koja mija zema cela plata aponekogas pomunuvam i CEL MESEC BEZ SEKS.“; „Ako ne i platis na prostitutka, dali e toa grabez ilisiluvanje?“; „Човек како што се плаш<strong>и</strong> од власта,така треба да се плаш<strong>и</strong> <strong>и</strong> од прост<strong>и</strong>тутка,незна<strong>и</strong>шшто може да т<strong>и</strong> напра<strong>и</strong>.“ (коментар<strong>и</strong>те се пренесен<strong>и</strong> без редакц<strong>и</strong>ја).
50 5123На пр<strong>и</strong>мер: „Посто<strong>и</strong> л<strong>и</strong> казна за ов<strong>и</strong>е нас<strong>и</strong>лн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>?! Девојката го <strong>и</strong>збрала да го работ<strong>и</strong> тоа штого работ<strong>и</strong> <strong>и</strong> без недол<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> коментар<strong>и</strong> ве молам. Правото на <strong>и</strong>збор на профес<strong>и</strong>ја не в<strong>и</strong> дозволуванекому да суд<strong>и</strong>те. Гледајте с<strong>и</strong> по дома, можеб<strong>и</strong> сопруг<strong>и</strong>те в<strong>и</strong> г<strong>и</strong> задоволуваат комш<strong>и</strong><strong>и</strong>те <strong>и</strong> тоа безпар<strong>и</strong>! Sex Work is Work!“24Всушност се работ<strong>и</strong> за следнава <strong>и</strong>зјава: „...women should avoid dressing like sluts in order not to bevictimised.” (http://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-13320785) Во нап<strong>и</strong>сот „„Прост<strong>и</strong>тутк<strong>и</strong>“ напротест“ (Шп<strong>и</strong>ц, 21.06.2011), <strong>и</strong>зјавата се парафраз<strong>и</strong>ра вака: „оцен<strong>и</strong>л дека жен<strong>и</strong>те во помала мераб<strong>и</strong> б<strong>и</strong>ле жртв<strong>и</strong> на сексуално нас<strong>и</strong>лство – доколку „не се облекуваат како прост<strong>и</strong>тутк<strong>и</strong>“.25Вечер, 4 јул<strong>и</strong>, 2011, стр. 12 – Црна хрон<strong>и</strong>ка.26Исклучок претставуваат лекар<strong>и</strong>те: „в<strong>и</strong>русн<strong>и</strong>те <strong>и</strong>нфекц<strong>и</strong><strong>и</strong> како он<strong>и</strong>е пред<strong>и</strong>зв<strong>и</strong>кан<strong>и</strong> од хуман<strong>и</strong>мунодеф<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>тарен в<strong>и</strong>рус (ХИВ)...“ („Болест<strong>и</strong> што се пренесуваат со сексуален контакт“, НоваМакедон<strong>и</strong>ја, 07.06.2011, стр. 30 (Дерматолог<strong>и</strong>ја, д-р Гордана Дубров<strong>и</strong>ќ Стојанов<strong>и</strong>ќ, спец<strong>и</strong>јал<strong>и</strong>стдерматовенеролог)).27Значењето на акрон<strong>и</strong>мот СИДА е објаснето само во еден контекст: „Порад<strong>и</strong> непостоењетосоодветен третман <strong>и</strong> терап<strong>и</strong>ја за ХИВ се до 2005 год<strong>и</strong>на, голем дел од ов<strong>и</strong>е луѓе поч<strong>и</strong>нале од болест<strong>и</strong>карактер<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> за с<strong>и</strong>ндромот на стекнат <strong>и</strong>мунолошк<strong>и</strong> недостаток (СИДА).“ („Желбата за ж<strong>и</strong>воте пос<strong>и</strong>лна од стравот од смрт“, 24 часа здравје, 16.05.2011, стр. 8.)28„Со ХИВ расте опасноста од срцев<strong>и</strong> болест<strong>и</strong>“, А1, 27.04.201129„Болн<strong>и</strong>те од ХИВ <strong>и</strong> од с<strong>и</strong>да се д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>н<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>“, Нова Македон<strong>и</strong>ја, 17.05.2011, стр. 730Нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те наглас<strong>и</strong>ја дека за ов<strong>и</strong>е тем<strong>и</strong> секогаш <strong>и</strong>ма расположен<strong>и</strong>е да се п<strong>и</strong>шува доколку сеобезбед<strong>и</strong> да зборува пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>к на целната група ч<strong>и</strong><strong>и</strong> човеков<strong>и</strong> права се прекршен<strong>и</strong>. Меѓутоа, т<strong>и</strong>ене се толку мот<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> да објавуваат поз<strong>и</strong>т<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> <strong>и</strong>л<strong>и</strong> успешн<strong>и</strong> ж<strong>и</strong>вотн<strong>и</strong> пр<strong>и</strong>казн<strong>и</strong> на ов<strong>и</strong>е л<strong>и</strong>ца.„Само лошата вест се продава“- <strong>и</strong>зјав<strong>и</strong> еден од нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те. На тој нач<strong>и</strong>н нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те свесно г<strong>и</strong>оддржуваат негат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те стереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong> за пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong>.31Според н<strong>и</strong>в, сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>от пр<strong>и</strong>стап најмногу се кор<strong>и</strong>ст<strong>и</strong> во наслов<strong>и</strong>те ко<strong>и</strong> <strong>и</strong>маат за целда ја продадат пр<strong>и</strong>казната, додека во текстот сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>от пр<strong>и</strong>стап може да се <strong>и</strong>збегне:„насловот мора да б<strong>и</strong>де сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> за да ја продаде пр<strong>и</strong>казната кај публ<strong>и</strong>ката“ (фокусгруп<strong>и</strong> со нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>).32Сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>от наслов воопшто не соодветствува на содрж<strong>и</strong>ната на текстот, во којглавно се анал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>раат најразл<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> одговор<strong>и</strong> на прашањата поставен<strong>и</strong> до канд<strong>и</strong>датката запрем<strong>и</strong>ерка на СДСМ на нејз<strong>и</strong>ната Facebook стран<strong>и</strong>ца. Ед<strong>и</strong>нственово една речен<strong>и</strong>ца се споменува дека „Шеќер<strong>и</strong>нска ветува незав<strong>и</strong>сно судство, опфаќање<strong>и</strong> на хомосексуалц<strong>и</strong>те во законот за ант<strong>и</strong>д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја, но не ветува отворање нафабр<strong>и</strong>к<strong>и</strong> туку ед<strong>и</strong>нствено да <strong>и</strong>м помогне на он<strong>и</strong>е ко<strong>и</strong> тоа го прават.“33Сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чкото претставување на Дана како да е сеуште маж („...всушност, се в<strong>и</strong>каЈарон Коен“) продолжува <strong>и</strong> во текстот „Израелската претставн<strong>и</strong>чка на Евросонг спобудале поМакедонц<strong>и</strong>те: Дана го сака Влатко ама <strong>и</strong>м праќа бакнеж<strong>и</strong> на танчер<strong>и</strong>те“ („Вест“, 11.05.2011).34Вест, 04.04.2011 год<strong>и</strong>на, рубр<strong>и</strong>ка Црна хрон<strong>и</strong>ка. Нап<strong>и</strong>сот ја покр<strong>и</strong>ва кумановската тр<strong>и</strong>б<strong>и</strong>на“Млад<strong>и</strong>те прот<strong>и</strong>в дрогата” <strong>и</strong> завршува со речен<strong>и</strong>цата „за последн<strong>и</strong>те 10 год<strong>и</strong>н<strong>и</strong> во Куманово одпредоз<strong>и</strong>раност поч<strong>и</strong>нале околу стот<strong>и</strong>на рег<strong>и</strong>стр<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> наркозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>“.35Време, на 20. 04. 2011, во рубр<strong>и</strong>ката Хрон<strong>и</strong>ка. Во овој нап<strong>и</strong>с дом<strong>и</strong>н<strong>и</strong>ра д<strong>и</strong>скурсот на страв <strong>и</strong>шок кој дополн<strong>и</strong>телно емот<strong>и</strong>вно е зајакнат со поврзувањето на овој проблем токму со младатапопулац<strong>и</strong>ја. Во нап<strong>и</strong>сот воопшто не се темат<strong>и</strong>з<strong>и</strong>раат можност<strong>и</strong>те за лекување на зав<strong>и</strong>сноста.36Според Mei Li Lean, „претставувањето на СИДА внесе многу страв кај ч<strong>и</strong>тател<strong>и</strong>те зарад<strong>и</strong> двеглавн<strong>и</strong> пр<strong>и</strong>ч<strong>и</strong>н<strong>и</strong>: за да се едуц<strong>и</strong>ра јавноста кор<strong>и</strong>стејќ<strong>и</strong> такт<strong>и</strong>к<strong>и</strong> на страв, <strong>и</strong> за да се охрабрат луѓетода г<strong>и</strong> променат н<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те сексуалн<strong>и</strong> ж<strong>и</strong>вотн<strong>и</strong> ст<strong>и</strong>лов<strong>и</strong>“ ( Mei Li Lean, „AIDS and its Associates: A DiscourseRepresentation of the Disease, Critical Approaches to Discourse Analysis Across Disciplines“, 1 (1):19-35, p. 23).37„Со ХИВ расте опасноста од срцев<strong>и</strong> болест<strong>и</strong>“, А1, 27.04.201138Погоре во текстот е дадена <strong>и</strong>нформац<strong>и</strong>ја дека станува збор за <strong>и</strong>стражување спроведено врз 8.500возрасн<strong>и</strong> л<strong>и</strong>ца, а воопшто не е дадена <strong>и</strong>нформац<strong>и</strong>ја колку процент<strong>и</strong> <strong>и</strong>знесува 186 од 8.500 (околу2.2%).39Дека пац<strong>и</strong>ентот Т<strong>и</strong>мот<strong>и</strong> Реј Браун „се <strong>и</strong>злекувал“ по успешно трансплант<strong>и</strong>рана коскенасрцев<strong>и</strong>на (која „се зема од л<strong>и</strong>це кое е <strong>и</strong>муно на овој в<strong>и</strong>рус [ХИВ] <strong>и</strong> се трансплант<strong>и</strong>ра на заболен<strong>и</strong>отод с<strong>и</strong>да“).40Со ретк<strong>и</strong> <strong>и</strong>склучоц<strong>и</strong> (како агенц<strong>и</strong>јата Макфакс <strong>и</strong> „Глас на Амер<strong>и</strong>ка“) мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те ја <strong>и</strong>гнор<strong>и</strong>раапораката на Хелс<strong>и</strong>ншк<strong>и</strong>от ком<strong>и</strong>тет дека „Неспо<strong>и</strong>в<strong>и</strong> се наш<strong>и</strong>те стремеж<strong>и</strong> за полноправно членствово Европската Ун<strong>и</strong>ја <strong>и</strong> коеф<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ент од -2 во Индексот <strong>и</strong> Мапата на ИЛГА Европа, коеф<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ент којнe става во <strong>и</strong>ста категор<strong>и</strong>ја со држав<strong>и</strong>те од бл<strong>и</strong>ск<strong>и</strong>от <strong>и</strong> далечн<strong>и</strong>от <strong>и</strong>сток“.
52 5341„Претставен <strong>и</strong>звештајот за д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>јата на ЛГБТ-популац<strong>и</strong>јата: Стразбур прот<strong>и</strong>в половотож<strong>и</strong>госување“, Дневн<strong>и</strong>к, 23.06.2011.42Центарот за зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> ќе се сел<strong>и</strong> во Бардовц<strong>и</strong>, Вест, 19.04.2011, рубр<strong>и</strong>ка Скопје, Зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те одК<strong>и</strong>села Вода ќе се селат во Бардовц<strong>и</strong>, Шп<strong>и</strong>ц, 19.04.2011, рубр<strong>и</strong>ка Скопје, Ќе се д<strong>и</strong>слоц<strong>и</strong>ра болн<strong>и</strong>цатаза зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>, Утр<strong>и</strong>нск<strong>и</strong> весн<strong>и</strong>к, 19.04.2011, рубр<strong>и</strong>ка Скопје, Избор<strong>и</strong>те г<strong>и</strong> размрдаа <strong>и</strong> општ<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те,Време, 19.04.2011, рубр<strong>и</strong>ка Скопје, Болн<strong>и</strong>цата за зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> ќе се д<strong>и</strong>слоц<strong>и</strong>ра од К<strong>и</strong>села Вода, НоваМакедон<strong>и</strong>ја, 19.04.2011, рубр<strong>и</strong>ка Скопје, Од зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те бегаат како од чума, Време, 05.05.2011,рубр<strong>и</strong>ка Скопје, К<strong>и</strong>села Вода се откажа од центарот за зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> во „11 Октомвр<strong>и</strong>“, Дневн<strong>и</strong>к,05.05.2011, рубр<strong>и</strong>ка Метропола...43„Граѓан<strong>и</strong>те од К<strong>и</strong>села Вода со пет<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ја прот<strong>и</strong>в дневен центар: Зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те подалеку одград<strong>и</strong>нка“, Време, 04.05.201144Од зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те бегаат како од чума, Време, 05.05.2011, рубр<strong>и</strong>ка Скопје.45Поч<strong>и</strong>на уште еден затворен<strong>и</strong>к во Идр<strong>и</strong>зово, Шп<strong>и</strong>ц, 22-25 апр<strong>и</strong>л 2011, рубр<strong>и</strong>ка Хрон<strong>и</strong>ка46Поч<strong>и</strong>на осуден<strong>и</strong>к во Идр<strong>и</strong>зово, Утр<strong>и</strong>нск<strong>и</strong> Весн<strong>и</strong>к, 21-22 апр<strong>и</strong>л 2011, рубр<strong>и</strong>ка Хрон<strong>и</strong>ка47Кој му даде дрога на с<strong>и</strong>н м<strong>и</strong> во затвор, кој го уб<strong>и</strong>?, Шп<strong>и</strong>ц, 17 мај 2011, рубр<strong>и</strong>ка Хрон<strong>и</strong>ка48Умрел затворен<strong>и</strong>к, Време, 8 јун<strong>и</strong> 2011, рубр<strong>и</strong>ка Хрон<strong>и</strong>ка49Поч<strong>и</strong>на затворен<strong>и</strong>к, Вечер, 8 јун<strong>и</strong> 2011, рубр<strong>и</strong>ка Црна хрон<strong>и</strong>ка50Поч<strong>и</strong>на затворен<strong>и</strong>к во „Идр<strong>и</strong>зово“, Утр<strong>и</strong>нск<strong>и</strong> Весн<strong>и</strong>к, 8 јун<strong>и</strong> 2011, рубр<strong>и</strong>ка Хрон<strong>и</strong>ка51Затворен<strong>и</strong>к поч<strong>и</strong>на во Идр<strong>и</strong>зово, Дневн<strong>и</strong>к, 8 јун<strong>и</strong> 2011, рубр<strong>и</strong>ка Хрон<strong>и</strong>ка52Поч<strong>и</strong>на затворен<strong>и</strong>к во Идр<strong>и</strong>зово, Нова Македон<strong>и</strong>ја, 8 јун<strong>и</strong> 2011, рубр<strong>и</strong>ка Хрон<strong>и</strong>ка53Поч<strong>и</strong>на 29 год<strong>и</strong>шен затворен<strong>и</strong>к, Лајм, 8 јун<strong>и</strong> 2011, рубр<strong>и</strong>ка Македон<strong>и</strong>ја54Еден затворен<strong>и</strong>к поч<strong>и</strong>на во затвор, Коха, 8 јун<strong>и</strong> 2011, рубр<strong>и</strong>ка Актуелно <strong>и</strong> Поч<strong>и</strong>на од прекумернадоза, Коха, 9 јун<strong>и</strong> 2011, рубр<strong>и</strong>ка Актуелно55Во двата случа<strong>и</strong> објаснувањата за смртта се <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>чн<strong>и</strong>, односно оф<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јалн<strong>и</strong>те <strong>и</strong>звештаа говоратдека во одредено време <strong>и</strong> на двајцата затворен<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> <strong>и</strong>м се слош<strong>и</strong>ло <strong>и</strong> б<strong>и</strong>ле префрлен<strong>и</strong> во Ургентн<strong>и</strong>отцентар во Скопје каде што е констат<strong>и</strong>рана смрт. Ед<strong>и</strong>нствено весн<strong>и</strong>кот „Шп<strong>и</strong>ц“ објав<strong>и</strong> <strong>и</strong>нтервју сотаткото на еден од поч<strong>и</strong>нат<strong>и</strong>те затворен<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> кој побара одговор на прашањето: „Кој му даде дрога нас<strong>и</strong>н м<strong>и</strong> во затвор, кој го уб<strong>и</strong>?“ (Шп<strong>и</strong>ц, 17 мај 2011, рубр<strong>и</strong>ка Хрон<strong>и</strong>ка).56Ед<strong>и</strong>нствено во нап<strong>и</strong>сот објавен во Шп<strong>и</strong>ц („Поч<strong>и</strong>на уште ден затворен<strong>и</strong>к во Идр<strong>и</strong>зово“) освеноф<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јалната <strong>и</strong>зјава на Управата за <strong>и</strong>звршување санкц<strong>и</strong><strong>и</strong> се ц<strong>и</strong>т<strong>и</strong>раат <strong>и</strong> неко<strong>и</strong> затворен<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> споредко<strong>и</strong> осуден<strong>и</strong>кот поч<strong>и</strong>нал порад<strong>и</strong> ненавремено пружање на мед<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>нска помош, а во нап<strong>и</strong>сот во„Коха“ („Еден затворен<strong>и</strong>к поч<strong>и</strong>на во затвор“) нов<strong>и</strong>нарот се пов<strong>и</strong>кува на „неоф<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јалн<strong>и</strong> <strong>и</strong>звор<strong>и</strong> одзатворот“ според ко<strong>и</strong> посто<strong>и</strong> сомневање дека осуден<strong>и</strong>кот „се предоз<strong>и</strong>рал со таблет<strong>и</strong>те ко<strong>и</strong> му б<strong>и</strong>ледаден<strong>и</strong> како терап<strong>и</strong>ја <strong>и</strong> дека поч<strong>и</strong>нал“.57„Првпат вн<strong>и</strong>ман<strong>и</strong>е за прашањето на ХИВ на најв<strong>и</strong>соко н<strong>и</strong>во“, („Нова Македон<strong>и</strong>ја“, 7.7.2011), поповод колумната „Македон<strong>и</strong>ја е подготвена да пр<strong>и</strong>донесе кон глобалн<strong>и</strong>те напор<strong>и</strong> за справување сос<strong>и</strong>дата“ („Нова Македон<strong>и</strong>ја“, 27.06.2011).58„...огран<strong>и</strong>чен број на достапн<strong>и</strong> терап<strong>и</strong>ск<strong>и</strong> можност<strong>и</strong>, често отсуство на тестов<strong>и</strong> за следење на<strong>и</strong>нфекц<strong>и</strong>јата... знач<strong>и</strong>телен број случа<strong>и</strong> на д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја, па <strong>и</strong> на неукажување мед<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>нска негаод страна на пр<strong>и</strong>ватн<strong>и</strong> <strong>и</strong> државн<strong>и</strong> здравствен<strong>и</strong> установ<strong>и</strong> <strong>и</strong> случа<strong>и</strong> на д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја од страна надруг<strong>и</strong> државн<strong>и</strong> <strong>и</strong>нст<strong>и</strong>туц<strong>и</strong><strong>и</strong>...“59„Исповед: ж<strong>и</strong>веење со СИДА – Желбата за ж<strong>и</strong>вот е пос<strong>и</strong>лна од стравот од смрт“ (24 часа здравје,16.05.2011, стр. 8-9). „Да се ослобод<strong>и</strong>ме од предрасуд<strong>и</strong>те: „Н<strong>и</strong>е не сме чума“ (24 часа здравје,23.05.2011, стр. 9).60Еден нов<strong>и</strong>нар <strong>и</strong>стакна дека токму <strong>и</strong>звешта<strong>и</strong>те на МВР понекогаш г<strong>и</strong> <strong>и</strong>стакнуваат негат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>тестереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong> врзан<strong>и</strong> за оваа категор<strong>и</strong>ја на луѓе, односно дека често во <strong>и</strong>зјав<strong>и</strong>те на портапарол<strong>и</strong>тена МВР се <strong>и</strong>стакнува дека ов<strong>и</strong>е л<strong>и</strong>ца се опасн<strong>и</strong>, дека се нас<strong>и</strong>лн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>, но <strong>и</strong> дека т<strong>и</strong>е потекнуваат одд<strong>и</strong>сфункц<strong>и</strong>оналн<strong>и</strong> семејства.61Во табелата „В<strong>и</strong>дов<strong>и</strong> прекршоц<strong>и</strong> прот<strong>и</strong>в јавн<strong>и</strong>от ред <strong>и</strong> м<strong>и</strong>р за ко<strong>и</strong> се поднесен<strong>и</strong> барања заповедување прекршочна постапка во пер<strong>и</strong>одот 2001-2010 год<strong>и</strong>на“, во графата за „Оддавање,наведување <strong>и</strong>л<strong>и</strong> посредување пр<strong>и</strong> прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>ја чл.19“ за 2010 <strong>и</strong>ма само еден случај.62За жал, поголем дел од нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те воопшто не с<strong>и</strong> го постав<strong>и</strong>ле прашањето врз основа на ко<strong>и</strong>надлежност<strong>и</strong> вработен<strong>и</strong>те од МВР даваат мед<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>нск<strong>и</strong> <strong>и</strong>нформац<strong>и</strong><strong>и</strong> за рег<strong>и</strong>стр<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>,<strong>и</strong> зошто такв<strong>и</strong>те <strong>и</strong>нформац<strong>и</strong><strong>и</strong> не г<strong>и</strong> дава М<strong>и</strong>н<strong>и</strong>стерството за здравство (резултат<strong>и</strong> од фокус груп<strong>и</strong>).63За редакц<strong>и</strong>ско патолог<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рање на хомосексуалноста во Македон<strong>и</strong>ја, како повод послуж<strong>и</strong>ја<strong>и</strong> резултат<strong>и</strong>те од едно <strong>и</strong>стражување во Хрватска: „Истражување меѓу средношколц<strong>и</strong>те:Хомосексуалноста е болест, мноз<strong>и</strong>нството прот<strong>и</strong>в влез во ЕУ“ (Вечер, 22 ноемвр<strong>и</strong> 2010).
54 5564На пр<strong>и</strong>мер: „Професорк<strong>и</strong>те го <strong>и</strong>згуб<strong>и</strong>ја спорот со колумн<strong>и</strong>стката Ирена Цветков<strong>и</strong>ќ: Нема клеветаво хомофоб<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> ц<strong>и</strong>тат<strong>и</strong> од учебн<strong>и</strong>к“ (Вест, 10.03.2011).65„Ком<strong>и</strong>с<strong>и</strong>јата за зашт<strong>и</strong>та од д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја бара <strong>и</strong>тно да се <strong>и</strong>змен<strong>и</strong> учебн<strong>и</strong>кот по Педагог<strong>и</strong>ја затрета год<strong>и</strong>на. Во него п<strong>и</strong>шува дека хомосексуалноста е болест, а осветн тоа се ет<strong>и</strong>кет<strong>и</strong>раат луѓетосо оваа сексуална ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја.“ (Телма, Во учебн<strong>и</strong>к по педагог<strong>и</strong>ја хомосексуалноста – болест,18.07.2011)66На пр<strong>и</strong>мер „К.З.Д: Итна рев<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ја на учебн<strong>и</strong>кот „Педагог<strong>и</strong>ја (за трета год<strong>и</strong>на)“ (Макфакс, А1)),„Да се смен<strong>и</strong> учебн<strong>и</strong>кот по педагог<strong>и</strong>ја за 3-та год<strong>и</strong>на порад<strong>и</strong> д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја на хомосексуалц<strong>и</strong>те“(Канал 5), Учебн<strong>и</strong>кот Педагог<strong>и</strong>ја да се смен<strong>и</strong> от<strong>и</strong> хомосексуалц<strong>и</strong>те г<strong>и</strong> прав<strong>и</strong> <strong>и</strong>зопачен<strong>и</strong> (ПЛУСИНФО).67За жал, електронск<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> овозможуваат објавување на агрес<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> хомофоб<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> коментар<strong>и</strong>во ко<strong>и</strong> се патолог<strong>и</strong>з<strong>и</strong>раат хомосексуалц<strong>и</strong>те.68Станува збор за стручно л<strong>и</strong>це кое објавува стат<strong>и</strong><strong>и</strong> во подл<strong>и</strong>сток „Ж<strong>и</strong>вот“, рубр<strong>и</strong>ка „Здравје“ (Вест,03.06.2011) http://www.vest.com.<strong>mk</strong>/default.asp?ItemID=6C53A4A8037A924D834A348CC2CEBAFC.Во стат<strong>и</strong>јата „Побарајте стручна помош“ (24 часа здравје, 18.04.2011) <strong>и</strong>стата авторка експл<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>тноодговара дека „хомосексуалноста не е болест <strong>и</strong>, според тоа, не се лекува“. На л<strong>и</strong>цето кое <strong>и</strong>зјавувадека чувствува страв дека е хомосексуалец <strong>и</strong> кое прашува „Ако по некој случај се воспостав<strong>и</strong> декасум хомосексуалец, дал<strong>и</strong> тоа се лекува?“, му дава совет да побара помош од пс<strong>и</strong>холог.69Повеќе за овој нап<strong>и</strong>с в<strong>и</strong>дете во студ<strong>и</strong>јата на Стан<strong>и</strong>м<strong>и</strong>р Панајотов „De/legitimization of Activismand the Dilemma of Integration or Assimilation“.70„Ран<strong>и</strong>те <strong>и</strong>звешта<strong>и</strong> за СИДА г<strong>и</strong> натераа многум<strong>и</strong>на ч<strong>и</strong>тател<strong>и</strong> да поверуваат дека станува збор замногу заразна болест <strong>и</strong> дека се пренесува како гр<strong>и</strong>пот“ (Mei Li Lean, „AIDS and its Associates: ADiscourse Representation of the Disease, Critical Approaches to Discourse Analysis Across Disciplines“, 1(1): 19-35, p. 27).7124 часа здравје, 23.05.2011, стр. 972„Болест<strong>и</strong> што се пренесуваат со сексуален контакт“, Нова Македон<strong>и</strong>ја, 07.06.2011, стр. 30(Дерматолог<strong>и</strong>ја, д-р Гордана Дубров<strong>и</strong>ќ Стојанов<strong>и</strong>ќ, спец<strong>и</strong>јал<strong>и</strong>ст дерматовенеролог)73„Со кондом за здравје“ (Рок пејачката Дан<strong>и</strong> Д<strong>и</strong>м<strong>и</strong>тровска со л<strong>и</strong>чен пр<strong>и</strong>мер во кампањата прот<strong>и</strong>вСИДА), Вест, 5 јул<strong>и</strong> 2011, стр. 21 (рубр<strong>и</strong>ка „Секс<strong>и</strong> ќоше“)74На пр<strong>и</strong>мер, <strong>и</strong>зјавата во нап<strong>и</strong>сот „Да се ослобод<strong>и</strong>ме од предрасуд<strong>и</strong>те: „Н<strong>и</strong>е не сме чума““.24 часаздравје, 23.05.201: „- Во еден однос помеѓу ХИВ-поз<strong>и</strong>т<strong>и</strong>вно <strong>и</strong> ХИВ-негат<strong>и</strong>вно л<strong>и</strong>це, одговорностаза кор<strong>и</strong>стење на кондом ја делат <strong>и</strong> двете стран<strong>и</strong>.“ Во <strong>и</strong>ст<strong>и</strong>от нап<strong>и</strong>с, нов<strong>и</strong>нарката дава можност дасе чуе гласот на л<strong>и</strong>цата што ж<strong>и</strong>веат со ХИВ, <strong>и</strong> јавно да се споделат н<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те гр<strong>и</strong>ж<strong>и</strong> во случај нанезашт<strong>и</strong>тен однос: „Можеб<strong>и</strong> ќе звуч<strong>и</strong> чудно, но токму ХИВ-поз<strong>и</strong>т<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те се наоѓаат во посер<strong>и</strong>озенр<strong>и</strong>з<strong>и</strong>к порад<strong>и</strong> можноста од ко<strong>и</strong>нфекц<strong>и</strong>ја со друг<strong>и</strong> пр<strong>и</strong>ч<strong>и</strong>н<strong>и</strong>тел<strong>и</strong> на заразн<strong>и</strong> болест<strong>и</strong>, како <strong>и</strong> одре<strong>и</strong>нфекц<strong>и</strong>ја со друг потт<strong>и</strong>п на ХИВ, што може сер<strong>и</strong>озно да го наруш<strong>и</strong> здравјето <strong>и</strong> да го отежн<strong>и</strong>лекувањето, вел<strong>и</strong> Александар, кој е коорд<strong>и</strong>натор на групата за поддршка <strong>и</strong> самопомош на л<strong>и</strong>цатасо ХИВ „Заедно пос<strong>и</strong>лн<strong>и</strong>“, во рамк<strong>и</strong> на невлад<strong>и</strong>ната орган<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја ХЕРА.“75„Непр<strong>и</strong>родно е да <strong>и</strong>ма брак меѓу луѓе од <strong>и</strong>ст пол <strong>и</strong> општеството, државата треба да г<strong>и</strong> згр<strong>и</strong>ж<strong>и</strong>хомосексуалц<strong>и</strong>те, вел<strong>и</strong> дедо Стефан.“ – „Општеството да г<strong>и</strong> згр<strong>и</strong>ж<strong>и</strong> хомосексуалц<strong>и</strong>те - предлагаАрх<strong>и</strong>еп<strong>и</strong>скопот“, http://www.kanal5.com.<strong>mk</strong>/default.aspx?mId=37&eventId=6962876Во насловот на текстот е <strong>и</strong>стакнато патолог<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рањето на хомосексуалноста од МПЦ-ПОА, сообразложен<strong>и</strong>е дека „Со посветеност кон Бога <strong>и</strong> со мол<strong>и</strong>тв<strong>и</strong> може да се надм<strong>и</strong>не хомосексуал<strong>и</strong>змот,што претставува болест на страст<strong>и</strong>те“ <strong>и</strong> дека „Постојат многу пр<strong>и</strong>мер<strong>и</strong> на луѓе што со помош навербата во Бога веќе не се свртен<strong>и</strong> кон <strong>и</strong>ст<strong>и</strong>от пол. “ Од друга страна, <strong>и</strong>зјавата на „Кочо Андоновск<strong>и</strong>од Хелс<strong>и</strong>ншк<strong>и</strong>от ком<strong>и</strong>тет е ставена како поднаслов: „Доколку МПЦ-ОА се нуд<strong>и</strong> да <strong>и</strong>злеч<strong>и</strong> некогоод нешто, тогаш се претставува како надр<strong>и</strong>лекар, а тоа според наш<strong>и</strong>от правен с<strong>и</strong>стем претставувакр<strong>и</strong>в<strong>и</strong>чно дело“.77Во послан<strong>и</strong>ето, М<strong>и</strong>тропол<strong>и</strong>тот Петар предупредува дека „Ж<strong>и</strong>вееме во опасн<strong>и</strong> <strong>и</strong> тешк<strong>и</strong> врем<strong>и</strong>њана глобал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја, кога се газат <strong>и</strong> основн<strong>и</strong>те човечк<strong>и</strong> права...“, а пр<strong>и</strong>тоа „со закон се дозволува дасе спречува ж<strong>и</strong>вотот – бременоста; да се уб<strong>и</strong>ваат децата во утроб<strong>и</strong>те на мајк<strong>и</strong>те; да се склучуваатнепр<strong>и</strong>родн<strong>и</strong> – хомосексуалн<strong>и</strong> браков<strong>и</strong>; хомосексуалц<strong>и</strong>те да посвојуваат деца; на зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те да <strong>и</strong>мсе дозволува во мал<strong>и</strong> кол<strong>и</strong>ч<strong>и</strong>н<strong>и</strong> употреба на дрога; зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те да не одговараат за престап<strong>и</strong>те; дасе толер<strong>и</strong>ра педоф<strong>и</strong>лството <strong>и</strong> семејното нас<strong>и</strong>лство...“ Вел<strong>и</strong>гденско послан<strong>и</strong>е – М<strong>и</strong>тропол<strong>и</strong>т Петар,http://www.mpceanz.org.au/veligdenska-poslanica-2011/78Свет<strong>и</strong> Георг<strong>и</strong>ј Победоносец лекува наркозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>, Нова Македон<strong>и</strong>ја, 24 јун<strong>и</strong> 2011, рубр<strong>и</strong>каХрон<strong>и</strong>ка
56 5779„Ова древно свет<strong>и</strong>л<strong>и</strong>ште што како втор кораб г<strong>и</strong> отвара сво<strong>и</strong>те врат<strong>и</strong> за да г<strong>и</strong> спас<strong>и</strong> млад<strong>и</strong>те од„потопот“...“80„Кога слушнав од еден свој пр<strong>и</strong>јател за манаст<strong>и</strong>ров пом<strong>и</strong>сл<strong>и</strong>в дека е кл<strong>и</strong>н<strong>и</strong>ка <strong>и</strong> <strong>и</strong>скрено бевскепт<strong>и</strong>чна. Тука м<strong>и</strong> г<strong>и</strong> отвор<strong>и</strong>ја оч<strong>и</strong>те. Тука воскреснав...“81„Тука се запознаваат со тоа што е грев <strong>и</strong> се запознаваат со големата божја м<strong>и</strong>лост. Им помагамеда се спознаат себес<strong>и</strong> <strong>и</strong> да ја спознаат темната страна на л<strong>и</strong>чноста <strong>и</strong> да почувствуваат покајан<strong>и</strong>е, дазажалат што тоа го направ<strong>и</strong>ле. Г<strong>и</strong> подготвуваме да го сфатат тоа преку откр<strong>и</strong>вање на сушт<strong>и</strong>ната нагревот <strong>и</strong> пр<strong>и</strong>бл<strong>и</strong>жување до бога.“82Според Член 209 од кр<strong>и</strong>в<strong>и</strong>чн<strong>и</strong>от закон<strong>и</strong>к, „Тој што без проп<strong>и</strong>шана стручна подготовка сезан<strong>и</strong>мава со лекување <strong>и</strong>л<strong>и</strong> со давање мед<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>нска помош, ќе се казн<strong>и</strong> со затвор до една год<strong>и</strong>на <strong>и</strong> сопар<strong>и</strong>чна казна.“83Пратен<strong>и</strong>кот Ѓорчев во Кочан<strong>и</strong> - Спортската сала во „Н<strong>и</strong>кола Карев“ ќе б<strong>и</strong>де готова до септемвр<strong>и</strong>,http://radiokocani.com/: „Додека едн<strong>и</strong> се залгаат за легал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја на дрогата н<strong>и</strong>е нуд<strong>и</strong>ме алтернат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>решен<strong>и</strong>ја за ел<strong>и</strong>м<strong>и</strong>рање на овој порок. Со <strong>и</strong>зградба на спортск<strong>и</strong> објект<strong>и</strong> да г<strong>и</strong> насоч<strong>и</strong>ме најмлад<strong>и</strong>текон в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>нск<strong>и</strong>те вредност<strong>и</strong>.“84„Топосот на ф<strong>и</strong>нанс<strong>и</strong><strong>и</strong> може да се оп<strong>и</strong>ше со следново прав<strong>и</strong>ло на заклучување: ако спец<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>чнас<strong>и</strong>туац<strong>и</strong>ја <strong>и</strong>л<strong>и</strong> акц<strong>и</strong>ја ч<strong>и</strong>н<strong>и</strong> премногу пар<strong>и</strong> <strong>и</strong>л<strong>и</strong> пр<strong>и</strong>ч<strong>и</strong>нува загуба на данок, тогаш треба да преземамеакц<strong>и</strong><strong>и</strong> што г<strong>и</strong> намалуваат трошоц<strong>и</strong>те <strong>и</strong>л<strong>и</strong> помагаат да се <strong>и</strong>збегне загубата“ (Reisigl & Wodak, 2001,Discourse and discrimination: Rhetorics of racism and Anti-Semitism, Routledge, p. 78)85Пред се, за човеков<strong>и</strong>те права на сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>, ч<strong>и</strong><strong>и</strong> аргумент<strong>и</strong> се <strong>и</strong>гнор<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>, <strong>и</strong>акостанува збор за прашање кое непосредно г<strong>и</strong> засега.86Оваа шема може да се сум<strong>и</strong>ра преку следнава формула: „б<strong>и</strong>дејќ<strong>и</strong> државата <strong>и</strong>л<strong>и</strong> група л<strong>и</strong>ца еодговорна за јавувањето на <strong>и</strong>звесн<strong>и</strong> проблем<strong>и</strong>, таа <strong>и</strong>л<strong>и</strong> т<strong>и</strong>е треба да дејствуваат за да пронајдатрешен<strong>и</strong>ја за ов<strong>и</strong>е проблем<strong>и</strong>“.87Нов<strong>и</strong>нарката на крај на с<strong>и</strong>те градоначалн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> <strong>и</strong>м поставува едно многу важно прашање: „Колкуод н<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те ж<strong>и</strong>тел<strong>и</strong> се рег<strong>и</strong>стр<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> наркозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>?“ Н<strong>и</strong>ту еден од градоначалн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те не успевада одговор<strong>и</strong>, што уште повеќе ја потенц<strong>и</strong>ра негр<strong>и</strong>жата, но <strong>и</strong> <strong>и</strong>гнорантск<strong>и</strong>от однос на локалн<strong>и</strong>тевласт<strong>и</strong> кон л<strong>и</strong>цата што се лекуваат од зав<strong>и</strong>сност. Нап<strong>и</strong>сот завршува нетенденц<strong>и</strong>озно, поент<strong>и</strong>рајќ<strong>и</strong>дека во метрополата постојат рег<strong>и</strong>стр<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> 5035 зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> од дрог<strong>и</strong> <strong>и</strong> само две установ<strong>и</strong> кадештозав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те доб<strong>и</strong>ваат терап<strong>и</strong>ја.88Затоа што во овој контекст не станува збор за прашање кое се однесува на хомосексуалц<strong>и</strong>те, тукуна хомосексуалноста, а граѓан<strong>и</strong>те не се прашуван<strong>и</strong> дал<strong>и</strong> се за <strong>и</strong>л<strong>и</strong> прот<strong>и</strong>в, туку дал<strong>и</strong> оправдуваат<strong>и</strong>л<strong>и</strong> не оправдуваат.89„Доделен<strong>и</strong> македонск<strong>и</strong>те „геј френдл<strong>и</strong>“ благодарн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>“ (А1 - 17.05.2011); „„Благодарн<strong>и</strong>ца“ заколумната на Јанко Илкоск<strong>и</strong> – „Лепа Брена мења пол““ (+<strong>и</strong>нфо - 17.05.2011), „Ламбе доб<strong>и</strong> „гејфрендл<strong>и</strong>“ благодарн<strong>и</strong>ца (Press24 - 17.05.2011)“.90М<strong>и</strong>натата год<strong>и</strong>на, на постерот <strong>и</strong>маше д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>наторска порака „Забрането за педерас<strong>и</strong>“, којабеше повлечена со јавно к<strong>и</strong>нење на плакатот пред нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те, по реакц<strong>и</strong>јата на Коал<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата.91Повеќе, в<strong>и</strong>дете во стат<strong>и</strong>јата „ Де/лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>мац<strong>и</strong>ја на акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>змот <strong>и</strong> д<strong>и</strong>лемата за <strong>и</strong>нтеграц<strong>и</strong>ја <strong>и</strong>л<strong>и</strong>ас<strong>и</strong>м<strong>и</strong>лац<strong>и</strong>ја”.92„...како тоа лажн<strong>и</strong>те <strong>и</strong> декларат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те душебр<strong>и</strong>жн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> за правата на геј популац<strong>и</strong>јата не можатда соберат повеќе геј популац<strong>и</strong>ја дур<strong>и</strong> <strong>и</strong> на м<strong>и</strong>т<strong>и</strong>нг, а камо л<strong>и</strong> на вакв<strong>и</strong> настан<strong>и</strong>, одошто јас л<strong>и</strong>чнопознавам <strong>и</strong> <strong>и</strong>мам пр<strong>и</strong>јател<strong>и</strong> од геј сред<strong>и</strong>ната? Каде се он<strong>и</strong>е с<strong>и</strong>лн<strong>и</strong> муз<strong>и</strong>чар<strong>и</strong>, манекен<strong>и</strong>, ст<strong>и</strong>л<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>,уметн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> ко<strong>и</strong> л<strong>и</strong>чно г<strong>и</strong> познавам, ко<strong>и</strong> се геј, а не в<strong>и</strong> даваат поддршка?“
58 59Де/лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>мац<strong>и</strong>ја на акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>змот <strong>и</strong> д<strong>и</strong>лемата за <strong>и</strong>нтеграц<strong>и</strong>ја <strong>и</strong>л<strong>и</strong> ас<strong>и</strong>м<strong>и</strong>лац<strong>и</strong>јаПретставување на ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата во македонск<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> (апр<strong>и</strong>л-јун<strong>и</strong> 2011):Општ<strong>и</strong> услов<strong>и</strong> <strong>и</strong> студ<strong>и</strong><strong>и</strong> на случајСтан<strong>и</strong>м<strong>и</strong>р ПанајотовОпшт<strong>и</strong> тенденц<strong>и</strong><strong>и</strong> во пер<strong>и</strong>одот на набљудување на мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>теВо овој текст г<strong>и</strong> разгледувам <strong>и</strong> трад<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>оналн<strong>и</strong>те (печатен<strong>и</strong>) <strong>и</strong> нов<strong>и</strong>те (електронск<strong>и</strong>) мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> водаден<strong>и</strong>от пер<strong>и</strong>од, како <strong>и</strong> нач<strong>и</strong>нот на кој двата т<strong>и</strong>па на мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> претенд<strong>и</strong>раат да г<strong>и</strong> пр<strong>и</strong>кажуваат <strong>и</strong>комент<strong>и</strong>раат тем<strong>и</strong>те поврзан<strong>и</strong> со сексуалн<strong>и</strong>те разл<strong>и</strong>к<strong>и</strong> <strong>и</strong> со ненормат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те сексуалност<strong>и</strong>. Прекуметодот на д<strong>и</strong>скурз<strong>и</strong>вна анал<strong>и</strong>за (Fairclough), со цел да се анал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ра н<strong>и</strong>вото на прогрес <strong>и</strong>л<strong>и</strong>опаѓање пр<strong>и</strong> <strong>и</strong>звестувањето за хомосексуалноста <strong>и</strong> „нехетеросексуалноста“, се об<strong>и</strong>дувам да јаразоткр<strong>и</strong>јам колект<strong>и</strong>вната шема <strong>и</strong> преокупац<strong>и</strong>ја во нач<strong>и</strong>нот на кој мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те ја рефлект<strong>и</strong>раатсексуалната разл<strong>и</strong>ка. Спец<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>чн<strong>и</strong>от тек на анал<strong>и</strong>зата на која работев г<strong>и</strong> вклучува нач<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те нако<strong>и</strong> сексуалната ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја е де/лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рана <strong>и</strong> нач<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те како тоа се поврзува со в<strong>и</strong>дл<strong>и</strong>востана ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата во македонското општество. Вклучен<strong>и</strong> се <strong>и</strong> анал<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> студ<strong>и</strong><strong>и</strong> на случај однеколку нап<strong>и</strong>с<strong>и</strong> што кор<strong>и</strong>стат стратег<strong>и</strong><strong>и</strong> за пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чка делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>мац<strong>и</strong>ја <strong>и</strong> еден блог кој, од другастрана, откр<strong>и</strong>ва спрот<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> глед<strong>и</strong>шта со цел пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> да се лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>ра самата <strong>и</strong>дејаза рамноправно сексуално граѓанство. 93Додека во повеќето земј<strong>и</strong> од рег<strong>и</strong>онот, <strong>и</strong> пош<strong>и</strong>роко во Европа, каузата на ЛГБТ-акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>змот севоспоставува, <strong>и</strong>л<strong>и</strong> со дејствување „во рамк<strong>и</strong>те на д<strong>и</strong>скурсот <strong>и</strong> борба за права“, <strong>и</strong>л<strong>и</strong> со „нег<strong>и</strong>рањена претпоставк<strong>и</strong>те на д<strong>и</strong>скурсот во целост“ (Downing and Gillett 2011: 2), а понекогаш со обете,се ч<strong>и</strong>н<strong>и</strong> дека, македонск<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>, пер<strong>и</strong>одов, не поддржуваат н<strong>и</strong>ту една од двете наведен<strong>и</strong>стратег<strong>и</strong><strong>и</strong>. Главно, т<strong>и</strong>е се однесуваат на по<strong>и</strong>наков, <strong>и</strong> донекаде неочекуван, нач<strong>и</strong>н: отстапуваатместо на ш<strong>и</strong>рок спектар на хомофоб<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> стојал<strong>и</strong>шта, <strong>и</strong>ако со пон<strong>и</strong>зок <strong>и</strong>нтенз<strong>и</strong>тет, пр<strong>и</strong>кр<strong>и</strong>вајќ<strong>и</strong> гоова под знакот на „мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong> плурал<strong>и</strong>зам“, којшто, пак, <strong>и</strong>ма ефект на целосно релат<strong>и</strong>в<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рањена споменат<strong>и</strong>от општествен проблем - хомофоб<strong>и</strong>јата <strong>и</strong> ефект<strong>и</strong>вната пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ка на <strong>и</strong>склучувањена сексуалното граѓанство од тековната пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чка агенда во Р. Македон<strong>и</strong>ја. Згора на тоа, делод нап<strong>и</strong>с<strong>и</strong>те што г<strong>и</strong> анал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рав откр<strong>и</strong>ваат дека удобн<strong>и</strong>от став на релат<strong>и</strong>в<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рање <strong>и</strong> затскр<strong>и</strong>вањена тем<strong>и</strong>те поврзан<strong>и</strong> со ЛГБТ е, помалку <strong>и</strong>л<strong>и</strong> повеќе, сушт<strong>и</strong>нск<strong>и</strong> претставен во рамк<strong>и</strong>те намед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong>от простор.Со пр<strong>и</strong>суството на експертск<strong>и</strong> став во македонск<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> <strong>и</strong> нач<strong>и</strong>нот на кој т<strong>и</strong>е г<strong>и</strong>претставуваат ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата <strong>и</strong> <strong>и</strong>звестуваат за н<strong>и</strong>в, постојат <strong>и</strong>здржл<strong>и</strong>в<strong>и</strong> доказ<strong>и</strong> дека квал<strong>и</strong>тетотна содрж<strong>и</strong>ната вар<strong>и</strong>ра во голема мера. Досега, <strong>и</strong>звршен<strong>и</strong>те анал<strong>и</strong>з<strong>и</strong> (в<strong>и</strong>д<strong>и</strong> Коал<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ја, 2011 год.) 94покажуваат дека мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те (особено таканаречен<strong>и</strong>те „трад<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>оналн<strong>и</strong> мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>“) потклекнуваатпред генералн<strong>и</strong>те глед<strong>и</strong>шта <strong>и</strong> стереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong> 95 за ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата <strong>и</strong> се склон<strong>и</strong> да г<strong>и</strong> репродуц<strong>и</strong>раат безкр<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> осврт на в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>ната, без проценка, без пр<strong>и</strong>говор <strong>и</strong> без н<strong>и</strong>вна деконструкц<strong>и</strong>ја (без огледна тоа дал<strong>и</strong> посто<strong>и</strong> де факто редовно преклопување на н<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>от сопствен јаз<strong>и</strong>к со реалноста закоја тврдат дека ја претставуваат). Досегашната општа тенденц<strong>и</strong>ја дава простор за <strong>и</strong>скажувањена сопствен<strong>и</strong>те л<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> м<strong>и</strong>слења, како јавно согледување (<strong>и</strong>л<strong>и</strong> поук<strong>и</strong>); поддржува негат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>,„х<strong>и</strong>персексуалн<strong>и</strong>“ претстав<strong>и</strong> за ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата на субјект<strong>и</strong>вно н<strong>и</strong>во <strong>и</strong> без н<strong>и</strong>каква кр<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ка г<strong>и</strong>соед<strong>и</strong>нува ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата (поточно поборн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те за н<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те права) со пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чката опоз<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јаво земјата. Во сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> наслов<strong>и</strong> што <strong>и</strong>маат многу малку заедн<strong>и</strong>чко со сексуалн<strong>и</strong>теразл<strong>и</strong>к<strong>и</strong>, овој мот<strong>и</strong>в повторно се појавува во разл<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> пр<strong>и</strong>год<strong>и</strong> (дал<strong>и</strong> во областа на забавата <strong>и</strong>л<strong>и</strong>пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ката) 96 <strong>и</strong> затоа е постојан во текот на моето набљудување на мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те во споменат<strong>и</strong>отпер<strong>и</strong>од.Наспрот<strong>и</strong> ова, за време на набљудување на мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те во споменат<strong>и</strong>от пер<strong>и</strong>од (апр<strong>и</strong>л-јун<strong>и</strong>, 2011г.), посто<strong>и</strong> уште еден генерал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран аспект што треба да се спомене: македонск<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>покажуваат постојан <strong>и</strong>нтерес за <strong>и</strong>звестувањето за тем<strong>и</strong> поврзан<strong>и</strong> со ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата, <strong>и</strong> на домашен<strong>и</strong> на меѓународен план (секако на селект<strong>и</strong>вен нач<strong>и</strong>н). Се ч<strong>и</strong>н<strong>и</strong> дека мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те се свесн<strong>и</strong> декатемата за сексуалната разл<strong>и</strong>ка / хомосексуалноста е меѓу најкр<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чн<strong>и</strong>те тем<strong>и</strong>, <strong>и</strong> токму неа ја<strong>и</strong>скор<strong>и</strong>стуваат, со цел, да б<strong>и</strong>дат пр<strong>и</strong>фатен<strong>и</strong> како профес<strong>и</strong>оналц<strong>и</strong> што се во тек со случувањата.Она што г<strong>и</strong> одредува како профес<strong>и</strong>оналц<strong>и</strong>, секако не е фактот дека конт<strong>и</strong>ну<strong>и</strong>рано <strong>и</strong>звестуваат
60 61за ов<strong>и</strong>е прашања. Можеме да кажеме дека постојат многу малку пр<strong>и</strong>мер<strong>и</strong> што ја потврдуваатпостојаната уредн<strong>и</strong>чка пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ка на оваа тема. Се ч<strong>и</strong>н<strong>и</strong> дека не посто<strong>и</strong> разл<strong>и</strong>ка во споредбасо набљудувањето во 2010 год<strong>и</strong>на во однос на прашањето како мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те г<strong>и</strong> претставуваатЛГБТ-л<strong>и</strong>цата. На пр<strong>и</strong>мер, мед<strong>и</strong>ум кој трад<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>онално нуд<strong>и</strong> прогрес<strong>и</strong>вен став на поддржување <strong>и</strong>вклучување на ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата (во с<strong>и</strong>те сфер<strong>и</strong> на општеството) е „Форум“, додека на спрот<strong>и</strong>внатастрана се наоѓа „Вечер“. Врз основа на анал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те пр<strong>и</strong>лоз<strong>и</strong> во споменат<strong>и</strong>от пер<strong>и</strong>од, непосто<strong>и</strong> <strong>и</strong>здржл<strong>и</strong>в доказ дека, во споредба со м<strong>и</strong>натото, се променет<strong>и</strong> уредн<strong>и</strong>чката пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ка <strong>и</strong>тенденц<strong>и</strong><strong>и</strong>те пр<strong>и</strong> <strong>и</strong>звестувањето за ЛГБТ-тем<strong>и</strong>те.Не треба безрезервно да г<strong>и</strong> оптовар<strong>и</strong>ме мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те со пре<strong>и</strong>сп<strong>и</strong>тување на н<strong>и</strong>вната субјект<strong>и</strong>вноство однос на „значајн<strong>и</strong>те“ тем<strong>и</strong> поврзан<strong>и</strong> со ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата. Но, треба да се забележ<strong>и</strong> дека онашто недостасува во одреден д<strong>и</strong>скурс (за д<strong>и</strong>скурс <strong>и</strong> анал<strong>и</strong>за на д<strong>и</strong>скурсот, в<strong>и</strong>д<strong>и</strong>: Kuhar 2003:17) е способноста сам<strong>и</strong>от да б<strong>и</strong>де деф<strong>и</strong>н<strong>и</strong>ран, што е случај во македонск<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>. Посто<strong>и</strong><strong>и</strong>деолошк<strong>и</strong> клучен момент во она што недостасува, б<strong>и</strong>дејќ<strong>и</strong> „д<strong>и</strong>скурз<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те практ<strong>и</strong>к<strong>и</strong> понекогаш<strong>и</strong>маат клучн<strong>и</strong> <strong>и</strong>деолошк<strong>и</strong> ефект<strong>и</strong>“ (Fairclough and Wodak 1997: 258), а она што недостасува етокму вакв<strong>и</strong>от ефект. Во наш<strong>и</strong>от случај <strong>и</strong>звестувањето за одреден<strong>и</strong> настан<strong>и</strong> <strong>и</strong> не<strong>и</strong>звестувањето задруг<strong>и</strong> може да „создаде <strong>и</strong> репродуц<strong>и</strong>ра нееднакв<strong>и</strong> релац<strong>и</strong><strong>и</strong> на моќ, на пр<strong>и</strong>мер, меѓу соц<strong>и</strong>јалн<strong>и</strong>теклас<strong>и</strong>, меѓу жен<strong>и</strong>те <strong>и</strong> маж<strong>и</strong>те“ (ibid.), вклучувајќ<strong>и</strong> г<strong>и</strong> <strong>и</strong> сексуалн<strong>и</strong>те малц<strong>и</strong>нства. Со оглед натоа што мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong>от д<strong>и</strong>скурс е секогаш селект<strong>и</strong>вен, она што недостасува му дава слобода даб<strong>и</strong>де кр<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> расположен <strong>и</strong> здраворазумск<strong>и</strong>, <strong>и</strong>л<strong>и</strong> во краен случај „неутрален“, <strong>и</strong>сто како когапретставувањето е во ефект, па „д<strong>и</strong>скурсот може да б<strong>и</strong>де, на пр<strong>и</strong>мер, рас<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> <strong>и</strong>л<strong>и</strong> секс<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong><strong>и</strong> да пом<strong>и</strong>не како претпоставка (често лажна) за кој б<strong>и</strong>ло аспект од соц<strong>и</strong>јалн<strong>и</strong>от ж<strong>и</strong>вот како ч<strong>и</strong>стздрав разум.“Пр<strong>и</strong> н<strong>и</strong>вната селект<strong>и</strong>вност (што не треба предвремено да се кр<strong>и</strong>т<strong>и</strong>кува), поголем<strong>и</strong>от дел одмед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те претпоч<strong>и</strong>таат едноставно да ја пренесат <strong>и</strong> повторно да ја <strong>и</strong>здадат <strong>и</strong>нформац<strong>и</strong>јатапреземена од меѓународната размена на <strong>и</strong>нформац<strong>и</strong><strong>и</strong>, само со нејз<strong>и</strong>но преведување (затоа,поважно е да се разм<strong>и</strong>сл<strong>и</strong> на каков нач<strong>и</strong>н мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те г<strong>и</strong> селект<strong>и</strong>рале настан<strong>и</strong>те во текот намон<strong>и</strong>тор<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>от пер<strong>и</strong>од, отколку да се праша дал<strong>и</strong> нав<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>на сам<strong>и</strong>те г<strong>и</strong> селект<strong>и</strong>рале). Зарелевантн<strong>и</strong>те настан<strong>и</strong> што дом<strong>и</strong>н<strong>и</strong>раат во споменат<strong>и</strong>от пер<strong>и</strong>од, на домашен <strong>и</strong> на меѓународенплан, 97 <strong>и</strong>звестуваат поголем<strong>и</strong>от дел од мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те. Од аспект на квант<strong>и</strong>тетот, повеќето од(дневн<strong>и</strong>те) мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> нудат <strong>и</strong>нформац<strong>и</strong><strong>и</strong> за ов<strong>и</strong>е настан<strong>и</strong>; а, сепак, од аспект на квал<strong>и</strong>тетот, т<strong>и</strong>ег<strong>и</strong> покр<strong>и</strong>ваат <strong>и</strong>ст<strong>и</strong>те <strong>и</strong>нформац<strong>и</strong><strong>и</strong>, ко<strong>и</strong>, се ч<strong>и</strong>н<strong>и</strong>, г<strong>и</strong> коп<strong>и</strong>раат едн<strong>и</strong> од друг<strong>и</strong>, со многу мал<strong>и</strong> <strong>и</strong>л<strong>и</strong>со незабележл<strong>и</strong>в<strong>и</strong> разл<strong>и</strong>к<strong>и</strong>. Коментар<strong>и</strong>те на нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те, на државн<strong>и</strong>те л<strong>и</strong>дер<strong>и</strong>, на креатор<strong>и</strong>тена м<strong>и</strong>слењето, <strong>и</strong> на ед<strong>и</strong>тор<strong>и</strong>јал<strong>и</strong>те за ов<strong>и</strong>е настан<strong>и</strong> се ретк<strong>и</strong> <strong>и</strong> реч<strong>и</strong>с<strong>и</strong> г<strong>и</strong> нема, а кога г<strong>и</strong> <strong>и</strong>ма, несе поз<strong>и</strong>т<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> (напрот<strong>и</strong>в, коментар<strong>и</strong>те во набљудуван<strong>и</strong>от пер<strong>и</strong>од г<strong>и</strong> оставаат претставн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> соант<strong>и</strong>геј ставов<strong>и</strong>, на пр. во „Вечер“). Всушност, може да се каже дека, кога се работ<strong>и</strong> за настан<strong>и</strong>со деф<strong>и</strong>н<strong>и</strong>рана соц<strong>и</strong>јална засегнатост, јавната свест што ја <strong>и</strong>знесуваат мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те е резултат нарепродуц<strong>и</strong>раната <strong>и</strong>нформац<strong>и</strong>ја од меѓународната размена на <strong>и</strong>нформац<strong>и</strong><strong>и</strong>. 98 Надвор од досегот назасегнат<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> во пер<strong>и</strong>одот на набљудување останаа значајн<strong>и</strong> настан<strong>и</strong> <strong>и</strong> јавн<strong>и</strong> <strong>и</strong>зјав<strong>и</strong> (какошто е пресудата на Судот за случајот на Цветков<strong>и</strong>ќ, во нејз<strong>и</strong>на кор<strong>и</strong>ст <strong>и</strong> значењето на оваа одлука,<strong>и</strong>л<strong>и</strong> кр<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ката, од страна на европск<strong>и</strong>те парламентарц<strong>и</strong>, на македонското ант<strong>и</strong>д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>скозаконодавство, од кое беше <strong>и</strong>склучена сексуалната ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја како основа за д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја),што знач<strong>и</strong> дека, <strong>и</strong>л<strong>и</strong> мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те <strong>и</strong> н<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те уредн<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>к<strong>и</strong> не се подготвен<strong>и</strong> да препознаат„настан“, <strong>и</strong>л<strong>и</strong> <strong>и</strong>маат недост<strong>и</strong>г на нов<strong>и</strong>нарск<strong>и</strong> потенц<strong>и</strong>јал за анал<strong>и</strong>за на одреден<strong>и</strong> случувања.Посто<strong>и</strong> <strong>и</strong> трета можност што не треба да се <strong>и</strong>склуч<strong>и</strong>: <strong>и</strong>мено, дека потенц<strong>и</strong>јалот на мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>теможе да се деф<strong>и</strong>н<strong>и</strong>ра со пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чко содејство на власта <strong>и</strong> н<strong>и</strong>вната неоконзерват<strong>и</strong>вна пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ка,дур<strong>и</strong> <strong>и</strong> да постојат доволно кр<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> нов<strong>и</strong>нарск<strong>и</strong> <strong>и</strong>звор<strong>и</strong> <strong>и</strong> уредн<strong>и</strong>чка волја во македонск<strong>и</strong>темед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>. 99 Всушност, доколку г<strong>и</strong> разгледаме како анал<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> <strong>и</strong>нд<strong>и</strong>катор коментар<strong>и</strong>те вомед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те, забележуваме дека ефектот е поголем кога даден мед<strong>и</strong>ум <strong>и</strong>л<strong>и</strong> нов<strong>и</strong>нар комент<strong>и</strong>рана одредена тема <strong>и</strong>л<strong>и</strong> за тековен настан што <strong>и</strong>ма сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чка <strong>и</strong>л<strong>и</strong> гернерал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рачкавредност. 100 Така, се ч<strong>и</strong>н<strong>и</strong> дека мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те се однесуваат како да <strong>и</strong>маат капац<strong>и</strong>тет <strong>и</strong> волја дапонудат коментар<strong>и</strong> (анал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>), главно, кога темата за хомосексуалност го зголемува т<strong>и</strong>ражот,<strong>и</strong>л<strong>и</strong>, пак, само нудат <strong>и</strong>нформац<strong>и</strong><strong>и</strong> со цел да останат забележан<strong>и</strong> како релевантн<strong>и</strong> (за пазарнатасостојба како фактор за развојот на соц<strong>и</strong>јалната одговорност на мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те, в. Bervar 2002: 21).
62 63Разл<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> : разл<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> преокупац<strong>и</strong><strong>и</strong>?Анал<strong>и</strong>зата е поделена на два дела: де/лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја од страна на нов<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> <strong>и</strong>делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја од страна на стар<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>, но, <strong>и</strong> покрај тоа, направен е об<strong>и</strong>д да се след<strong>и</strong>нач<strong>и</strong>нот на кој сл<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> тем<strong>и</strong> се комент<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> на разл<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> нач<strong>и</strong>н<strong>и</strong>. Иако може да се каже дека <strong>и</strong>стар<strong>и</strong>те <strong>и</strong> нов<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> <strong>и</strong>маат сл<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> глед<strong>и</strong>шта (врз основа на зацртаната содрж<strong>и</strong>на, во којасе вклучен<strong>и</strong> <strong>и</strong> нап<strong>и</strong>с<strong>и</strong>те <strong>и</strong> коментар<strong>и</strong>те), основната разл<strong>и</strong>ка, која е пр<strong>и</strong>ч<strong>и</strong>на за разл<strong>и</strong>чн<strong>и</strong>от т<strong>и</strong>пна содрж<strong>и</strong>на (<strong>и</strong> анал<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> про<strong>и</strong>звод), е тоа што, додека кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>те коментар<strong>и</strong> во стар<strong>и</strong>темед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> не го карактер<strong>и</strong>з<strong>и</strong>раат ставот на мед<strong>и</strong>умот (освен нач<strong>и</strong>нот на кој се контрол<strong>и</strong>раат, аковоопшто се контрол<strong>и</strong>раат), јадрото на нов<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> се баз<strong>и</strong>ра врз коментар<strong>и</strong>те <strong>и</strong> ставов<strong>и</strong>тена кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те. Втората важна разл<strong>и</strong>ка е тоа што, додека во стар<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> содрж<strong>и</strong>ната(барем уредн<strong>и</strong>чката) се врзува за автор<strong>и</strong>тет, во нов<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> е сè уште д<strong>и</strong>скут<strong>и</strong>б<strong>и</strong>лно дал<strong>и</strong>содрж<strong>и</strong>ната е автор<strong>и</strong>тат<strong>и</strong>вна, б<strong>и</strong>дејќ<strong>и</strong>, често, д<strong>и</strong>скурсот <strong>и</strong> слободата на м<strong>и</strong>слењето се тесноповрзан<strong>и</strong> со незав<strong>и</strong>сноста од автор<strong>и</strong>тет (односно, онлајн кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те, ако н<strong>и</strong>што друго,<strong>и</strong>маат не<strong>и</strong>зјаснет, флекс<strong>и</strong>б<strong>и</strong>лен став кон „автор<strong>и</strong>тет<strong>и</strong>те“). Гледано од овој аспект, во рамк<strong>и</strong>тена пер<strong>и</strong>одот на набљудување, двата в<strong>и</strong>да на мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> дадоа многу разл<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> перспект<strong>и</strong>в<strong>и</strong>.Додека трад<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>оналн<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> можат да се карактер<strong>и</strong>з<strong>и</strong>раат со неутралн<strong>и</strong> до непр<strong>и</strong>јателск<strong>и</strong>ставов<strong>и</strong> 101 (освен коментар<strong>и</strong>те, од ко<strong>и</strong> повеќето грубо г<strong>и</strong> осудуваат мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те <strong>и</strong> општеството<strong>и</strong> г<strong>и</strong> оценуваат како конзерват<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>), нов<strong>и</strong>те опфаќаат цел спектар ставов<strong>и</strong> - од аф<strong>и</strong>рмат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> донег<strong>и</strong>рачк<strong>и</strong>. Порад<strong>и</strong> ов<strong>и</strong>е пр<strong>и</strong>ч<strong>и</strong>н<strong>и</strong> најдобро е двата в<strong>и</strong>да мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> да се разгледуваат во релац<strong>и</strong>ја,затоа што создаваат два разл<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> в<strong>и</strong>да т<strong>и</strong>полог<strong>и</strong>ја на ставов<strong>и</strong> на <strong>и</strong>зразување.1. Пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ката <strong>и</strong> делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>рање на акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>змот <strong>и</strong> еднаквостаНе може да се каже дека во споменат<strong>и</strong>от пер<strong>и</strong>од на набљудување дом<strong>и</strong>н<strong>и</strong>рале одреден<strong>и</strong> настан<strong>и</strong><strong>и</strong>л<strong>и</strong> тем<strong>и</strong> поврзан<strong>и</strong> со ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата. Поголем<strong>и</strong>от дел од матер<strong>и</strong>јал<strong>и</strong>те се однесуваат на настан<strong>и</strong>како што се прославата на Меѓународн<strong>и</strong>от ден прот<strong>и</strong>в хомофоб<strong>и</strong>јата <strong>и</strong> трансфоб<strong>и</strong>јата во Скопје,Евро-прајд во Р<strong>и</strong>м, парадата во Спл<strong>и</strong>т <strong>и</strong> др. Во таа см<strong>и</strong>сла, дел од нов<strong>и</strong>нарското однесување вомед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те треба да се толкува во согласност со парламентарн<strong>и</strong>те <strong>и</strong>збор<strong>и</strong> веднаш по пер<strong>и</strong>одотна набљудување. Сексуалната ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја е л<strong>и</strong>н<strong>и</strong>ја на раздор во македонското општество<strong>и</strong> пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ка, но ова не беше во целост забележл<strong>и</strong>во во мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те, во споменат<strong>и</strong>от пер<strong>и</strong>од. 102Залагањето за еднакв<strong>и</strong> права за ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата, вооб<strong>и</strong>чаено, се поврзува со опоз<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>оната пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чкапарт<strong>и</strong>ја СДСМ, 103 <strong>и</strong>ако заклучоков не се засновува на одржл<strong>и</strong>ва пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ка, туку на повременоспоменување на оваа тема пр<strong>и</strong> парламентарн<strong>и</strong> д<strong>и</strong>скус<strong>и</strong><strong>и</strong> <strong>и</strong> <strong>и</strong>нд<strong>и</strong>в<strong>и</strong>дуалн<strong>и</strong> <strong>и</strong>зјаснувања. Б<strong>и</strong>дејќ<strong>и</strong>опоз<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата е лев<strong>и</strong>чарск<strong>и</strong> ор<strong>и</strong>ент<strong>и</strong>рана, очекувано е да се залага за пош<strong>и</strong>рока општественаеднаквост, пр<strong>и</strong>нц<strong>и</strong>п<strong>и</strong>елно, вклучувајќ<strong>и</strong> г<strong>и</strong> <strong>и</strong> ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата. Сепак, порад<strong>и</strong> недост<strong>и</strong>гот на <strong>и</strong>здржл<strong>и</strong>встав, се ч<strong>и</strong>н<strong>и</strong> сомн<strong>и</strong>телно тоа што опоз<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата толку лесно се поврзува со агендата на ЛГБТл<strong>и</strong>цатаод страна на с<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> што нудат простор за ретор<strong>и</strong>ка насочена прот<strong>и</strong>в еднаквоста.Со самото тоа што поддршката на ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата од страна на СДСМ не е постојана, таа премногулесно се <strong>и</strong>зрамнува со уделот на дв<strong>и</strong>жењето што сè уште се наоѓа во зарод<strong>и</strong>ш, со оглед на тоадека воопшто не посто<strong>и</strong> пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чка соработка меѓу споментат<strong>и</strong>те. Според мене, станува збор за<strong>и</strong>мпл<strong>и</strong>кац<strong>и</strong>ја дека споредувањето на пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чката опоз<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ја <strong>и</strong> дв<strong>и</strong>жењето/акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>змот е формана делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја <strong>и</strong> на опоз<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата <strong>и</strong> на акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>змот, тргнувајќ<strong>и</strong> од неодамнешното влад<strong>и</strong>ноплас<strong>и</strong>рање на семејн<strong>и</strong>те вредност<strong>и</strong>, неоконзерват<strong>и</strong>змот <strong>и</strong> нац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>змот. 104Најдобр<strong>и</strong>от пр<strong>и</strong>мер за таква асоц<strong>и</strong>јат<strong>и</strong>вна опседнатост се текстов<strong>и</strong>те на нов<strong>и</strong>нарот <strong>и</strong> креаторна јавното м<strong>и</strong>слење, Јанко Илковск<strong>и</strong>, во негов<strong>и</strong>те колумн<strong>и</strong> во „Вечер“.Т<strong>и</strong>е нудат прон<strong>и</strong>кл<strong>и</strong>вооткровен<strong>и</strong>е за тоа како македонското нов<strong>и</strong>нарство <strong>и</strong> креатор<strong>и</strong>те на јавното м<strong>и</strong>слење се восогласност со Европа, која „се труд<strong>и</strong> да ја л<strong>и</strong>м<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ра најзлокобната од сво<strong>и</strong>те послед<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>, додека гоодобрува м<strong>и</strong>слењето што г<strong>и</strong> создава ов<strong>и</strong>е послед<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>“ (Downing & Gillet 2011: 2), а тоа е, всушност,конфл<strong>и</strong>ктот меѓу промен<strong>и</strong>те во ментал<strong>и</strong>тетот <strong>и</strong> неопходната транспоз<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ја на законодавствотона ЕУ. Во овој нап<strong>и</strong>с (но, <strong>и</strong> во друг<strong>и</strong>), авторот се труд<strong>и</strong> да ја покаже пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чката зав<strong>и</strong>сност меѓуакт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>те <strong>и</strong> опоз<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата. Поводот за појавувањето на нап<strong>и</strong>сот 105 (<strong>и</strong>здавањето на год<strong>и</strong>шн<strong>и</strong>от<strong>и</strong>звештај на Коал<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата ’Сексуалн<strong>и</strong> <strong>и</strong> здравствен<strong>и</strong> права на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те заедн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>’ за2010 год<strong>и</strong>на <strong>и</strong> одржаната прес-конференц<strong>и</strong>ја) нема н<strong>и</strong>што заедн<strong>и</strong>чко со <strong>и</strong>деолог<strong>и</strong><strong>и</strong>те на која б<strong>и</strong>лопарт<strong>и</strong>ја во моментов. Во нап<strong>и</strong>сот станува оч<strong>и</strong>гледно како човек може да се пр<strong>и</strong>клон<strong>и</strong> кон <strong>и</strong>дејатаза уценување на пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>те прот<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>: б<strong>и</strong>дејќ<strong>и</strong> ова е точно, пр<strong>и</strong>сутн<strong>и</strong>от д<strong>и</strong>скурс <strong>и</strong>ма многумалку заедн<strong>и</strong>чко со самата Коал<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ја, но сепак, м<strong>и</strong>слењето на авторот е поврзано со
64 65делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>рањето на нејз<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те акт<strong>и</strong>вност<strong>и</strong> како не<strong>и</strong>скрен<strong>и</strong> <strong>и</strong> поврзан<strong>и</strong> со пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чка агенда. 106Ова е пост<strong>и</strong>гнато со предлагањето на стереот<strong>и</strong>пот за хомосексуалноста како родова трансгрес<strong>и</strong>ја,<strong>и</strong>ако на посупт<strong>и</strong>лен нач<strong>и</strong>н, преку метон<strong>и</strong>м<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> вер<strong>и</strong>га на асоц<strong>и</strong>рање. Публ<strong>и</strong>кац<strong>и</strong>јата е обременетасо алуз<strong>и</strong><strong>и</strong> што ц<strong>и</strong>ркул<strong>и</strong>раат околу презентац<strong>и</strong>јата на <strong>и</strong>звештајот, со об<strong>и</strong>д да се <strong>и</strong>звлече важностод детал<strong>и</strong>те <strong>и</strong> т<strong>и</strong>е да се претстават како значајн<strong>и</strong> факт<strong>и</strong>. С<strong>и</strong>мптомат<strong>и</strong>чна во овој матер<strong>и</strong>јал епаравоената ретор<strong>и</strong>ка на „бранење на општеството од бран<strong>и</strong>тел<strong>и</strong>те“. (Авторот нема намера даб<strong>и</strong>де бран<strong>и</strong>тел на н<strong>и</strong>кој друг освен на ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата; всушност, авторот се об<strong>и</strong>дува да докажедека денешн<strong>и</strong>те бран<strong>и</strong>тел<strong>и</strong>/акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong> немаат н<strong>и</strong>какво вл<strong>и</strong>јан<strong>и</strong>е н<strong>и</strong>ту лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>мност). Илковск<strong>и</strong>прав<strong>и</strong> паралела меѓу парт<strong>и</strong>ската <strong>и</strong>деолог<strong>и</strong>ја на СДСМ <strong>и</strong> хомосексуалноста како трансгрес<strong>и</strong>ја<strong>и</strong> маскарада. Ова е проследено со недост<strong>и</strong>г од сушт<strong>и</strong>на <strong>и</strong> од храброст во наведувањето декахетеросексуалноста е бајрактарот на човеков<strong>и</strong>от разум. Она што е уште позначајно е деканап<strong>и</strong>сот <strong>и</strong>ма за цел да ја претстав<strong>и</strong> ед<strong>и</strong>нствената орган<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рана група за зашт<strong>и</strong>та на правата насексуалн<strong>и</strong>те малц<strong>и</strong>нства како <strong>и</strong>нфер<strong>и</strong>орна <strong>и</strong> недоволно способна да се справ<strong>и</strong> со тем<strong>и</strong>те што јазасегаат - показн<strong>и</strong>от јаз<strong>и</strong>к како што се атр<strong>и</strong>бут<strong>и</strong>те „блуден“ <strong>и</strong> „злобен” треба да г<strong>и</strong> деград<strong>и</strong>раатЛГБТ-л<strong>и</strong>цата <strong>и</strong> да г<strong>и</strong> претстават како ман<strong>и</strong>пулат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> <strong>и</strong> управуван<strong>и</strong>. Зарад<strong>и</strong> оваа „карактер<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>ка“,Коал<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата се смета за пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> зав<strong>и</strong>сна од денешната опоз<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ја: се м<strong>и</strong>сл<strong>и</strong> дека залагањето заодбрана на <strong>и</strong>нтерес<strong>и</strong>те на сексуалн<strong>и</strong>те малц<strong>и</strong>нства е само маска за да се <strong>и</strong>звлече проф<strong>и</strong>т од н<strong>и</strong>в.Конечн<strong>и</strong>от заклучок б<strong>и</strong> б<strong>и</strong>л дека соц<strong>и</strong>јалн<strong>и</strong>те проблем<strong>и</strong> рефлект<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> <strong>и</strong> анал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> од странана Коал<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата се <strong>и</strong>зм<strong>и</strong>слен<strong>и</strong> споредн<strong>и</strong> продукт<strong>и</strong> на комерц<strong>и</strong>јалната поткласа на самовработен<strong>и</strong>акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>. Исто така, крајн<strong>и</strong>от аргумент б<strong>и</strong> б<strong>и</strong>л дека акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>те се еден в<strong>и</strong>д надворешно(параз<strong>и</strong>тско) тело во општеството, ч<strong>и</strong>ја цел не е да <strong>и</strong>м служат на он<strong>и</strong>е што се д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>н<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>,туку ед<strong>и</strong>нствено на <strong>и</strong>нтерес<strong>и</strong>те на номенклатурата (технократската ел<strong>и</strong>та на пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ката, којасе појавува како модел за корупц<strong>и</strong>јата на граѓанск<strong>и</strong>те акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>). Заклучокот е дека саматаогран<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја служ<strong>и</strong> како данок за пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чката моб<strong>и</strong>л<strong>и</strong>з<strong>и</strong>раност на сексуалн<strong>и</strong>те малц<strong>и</strong>нства.На крајот, авторот го предлага заклучокот дека напор<strong>и</strong>те за претставување на прашањата наЛГБТ-заедн<strong>и</strong>цата во јавноста се толку голем<strong>и</strong>, што можеб<strong>и</strong> се работ<strong>и</strong> за ф<strong>и</strong>нанс<strong>и</strong>ск<strong>и</strong> <strong>и</strong>нтерес,кој ја дв<strong>и</strong>ж<strong>и</strong> напред таквата орган<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја. 107 Така се внесува второ „туѓо“ тело: ф<strong>и</strong>гурата наосновач<strong>и</strong>те, која се смета за втората дв<strong>и</strong>жечка с<strong>и</strong>ла (покрај пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чката опоз<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ја) на агендатана акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>те.Аргументот прот<strong>и</strong>в орган<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рано сексуалено д<strong>и</strong>с<strong>и</strong>дентство преку ф<strong>и</strong>нанс<strong>и</strong>ска помош од странана екстранац<strong>и</strong>оналн<strong>и</strong> тела е моќен <strong>и</strong> деф<strong>и</strong>н<strong>и</strong>т<strong>и</strong>вно не е нов. Тој претставува уште една реакц<strong>и</strong>ја<strong>и</strong> посебна локална форма за објаснување на неч<strong>и</strong>ја хомофоб<strong>и</strong>ја. Зарад<strong>и</strong> слабата соц<strong>и</strong>јалнаподдршка во која се рефлект<strong>и</strong>ра стравот да не се б<strong>и</strong>де означен како хомосексуалец <strong>и</strong>л<strong>и</strong> како некојшто го поддржува ова глед<strong>и</strong>ште (а во случајот на Македон<strong>и</strong>ја <strong>и</strong> пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> обоен), многу лесно еда се наметне дека соц<strong>и</strong>јалната <strong>и</strong>нд<strong>и</strong>ферентност <strong>и</strong>/<strong>и</strong>л<strong>и</strong> нев<strong>и</strong>дл<strong>и</strong>вост е пр<strong>и</strong>родна состојба. 108 Овасе надоградува на фактот дека државата н<strong>и</strong>когаш не г<strong>и</strong> решавала соц<strong>и</strong>јалн<strong>и</strong>те тенз<strong>и</strong><strong>и</strong> поврзан<strong>и</strong>со сексуалната ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја <strong>и</strong> нејз<strong>и</strong>ната „контроверзност“. И такв<strong>и</strong>от аргумент не е нов воМакедон<strong>и</strong>ја, <strong>и</strong> постојано се употребува за да се <strong>и</strong>зделат прашањата за хомосексуалноста каконедржавн<strong>и</strong>/прот<strong>и</strong>вдржавн<strong>и</strong> <strong>и</strong> како нелег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>мн<strong>и</strong> за соц<strong>и</strong>јалната агенда <strong>и</strong> пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ка на големо,преп<strong>и</strong>шувајќ<strong>и</strong> му г<strong>и</strong> на пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>от непр<strong>и</strong>јател <strong>и</strong> л<strong>и</strong>шувајќ<strong>и</strong> г<strong>и</strong> јавн<strong>и</strong>те акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong> од теж<strong>и</strong>натана н<strong>и</strong>вната сопствена соц<strong>и</strong>јална вмешаност, а на тој нач<strong>и</strong>н прош<strong>и</strong>рувајќ<strong>и</strong> го амб<strong>и</strong>сот меѓупр<strong>и</strong>фаќањето <strong>и</strong> агрес<strong>и</strong>вноста во општеството.Во друга колумна 109 <strong>и</strong>ст<strong>и</strong>от автор г<strong>и</strong> напаѓа акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>те. Испровоц<strong>и</strong>ран од здоб<strong>и</strong>вањето со„благодарн<strong>и</strong>ца“ пр<strong>и</strong> год<strong>и</strong>шното доделување на „геј-наград<strong>и</strong>“ од страна на Коал<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата, Илковск<strong>и</strong>зајадл<strong>и</strong>во <strong>и</strong>знесува сл<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> аргумент<strong>и</strong> со цел да го делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ра соц<strong>и</strong>јалн<strong>и</strong>от акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>зам вопоголема мера. Не може да се рече дека авторот, всушност, зборува за постојна рамноправност <strong>и</strong>л<strong>и</strong>хомосексуалност, па дур<strong>и</strong> <strong>и</strong> за постојн<strong>и</strong> акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>. Сè е подложено на <strong>и</strong>дејата дека акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>тезав<strong>и</strong>сат од <strong>и</strong>стата опсес<strong>и</strong>ја спомената погоре: пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чката опоз<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ја, која во умот на авторот ееднаква на сè, почнувајќ<strong>и</strong> од предавн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те до комун<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>те, до застапн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на ант<strong>и</strong>семејн<strong>и</strong>тевредност<strong>и</strong>. Пр<strong>и</strong>п<strong>и</strong>шувањето на особ<strong>и</strong>н<strong>и</strong> како што се неразб<strong>и</strong>рл<strong>и</strong>воста <strong>и</strong> моралната/ф<strong>и</strong>нанс<strong>и</strong>скатакорупц<strong>и</strong>ја на опоз<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата <strong>и</strong> на акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>змот, му одат во пр<strong>и</strong>лог на авторот кога тврд<strong>и</strong> дека ова сенач<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те на ко<strong>и</strong> ќе го пр<strong>и</strong>с<strong>и</strong>л<strong>и</strong>те сушт<strong>и</strong>нск<strong>и</strong> конзерват<strong>и</strong>вното општество да пр<strong>и</strong>фат<strong>и</strong> сексуалнаразл<strong>и</strong>ка. Во согласност со ова, постојат тр<strong>и</strong> одредувачк<strong>и</strong> аргумент<strong>и</strong> што му одат во пр<strong>и</strong>лог на ставотпрот<strong>и</strong>в постоењето на пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>зам насочен кон прашања поврзан<strong>и</strong> со сексуалноста.Според прв<strong>и</strong>от аргумент, недост<strong>и</strong>гот од соц<strong>и</strong>јална поддршка (на пр., недост<strong>и</strong>г од граѓанскопр<strong>и</strong>суство, односно в<strong>и</strong>дл<strong>и</strong>ва поддршка на јавн<strong>и</strong> случувања, како што е Меѓународн<strong>и</strong>от ден
66 67прот<strong>и</strong>в хомофоб<strong>и</strong>јата <strong>и</strong> трансфоб<strong>и</strong>јата) не е резултат на страв (на пр., од тоа да се б<strong>и</strong>де сметанза хомосексуалец) <strong>и</strong>л<strong>и</strong> резултат на внатрешна хомофоб<strong>и</strong>ја. Според разм<strong>и</strong>слувањето на авторот,недост<strong>и</strong>гот на поддршка го рефлект<strong>и</strong>ра фактот дека ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата во Македон<strong>и</strong>ја немаат значаенпроблем со нетолерантноста <strong>и</strong> д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>јата. Згора на тоа, како втор аргумент, се јавувадоказот за недост<strong>и</strong>г на ЛГБТ-тем<strong>и</strong> во македонското општество, а тоа е наводн<strong>и</strong>от факт дека„геј-пр<strong>и</strong>јател<strong>и</strong>те на авторот“ сметаат дека в<strong>и</strong>дл<strong>и</strong>воста на хомосексуалноста е непр<strong>и</strong>фатл<strong>и</strong>ва. Тоашто Илковск<strong>и</strong>, <strong>и</strong> сам<strong>и</strong>от, пр<strong>и</strong>знава дека <strong>и</strong>ма геј-пр<strong>и</strong>јател<strong>и</strong>, без разл<strong>и</strong>ка дал<strong>и</strong> е точно <strong>и</strong>л<strong>и</strong> не, ес<strong>и</strong>мптомат<strong>и</strong>чен аргумент: авторот тврд<strong>и</strong> дека дур<strong>и</strong> <strong>и</strong> хомосексуалн<strong>и</strong>те маж<strong>и</strong>, како <strong>и</strong> останат<strong>и</strong>теграѓан<strong>и</strong> г<strong>и</strong> оспоруваат акт<strong>и</strong>вност<strong>и</strong>те <strong>и</strong> актв<strong>и</strong>з<strong>и</strong>мот за в<strong>и</strong>дл<strong>и</strong>вост на сексуалн<strong>и</strong>те малц<strong>и</strong>нства воопштеството <strong>и</strong> дека дур<strong>и</strong> <strong>и</strong> тој <strong>и</strong>ма геј-пр<strong>и</strong>јател<strong>и</strong>. Ова, самото по себе, не го докажува недостатокотод вакв<strong>и</strong> тем<strong>и</strong>, туку го воведува, на ч<strong>и</strong>сто попул<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> нач<strong>и</strong>н, по<strong>и</strong>мот на внатрешна хомофоб<strong>и</strong>ја(дур<strong>и</strong> <strong>и</strong> на него да се гледа само како на застапн<strong>и</strong>к на говорот на омраза - стратег<strong>и</strong>ја што уштеповеќе г<strong>и</strong> делег<strong>и</strong>м<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ра прот<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те), само затоа што тој <strong>и</strong>мал геј-пр<strong>и</strong>јател<strong>и</strong>, ко<strong>и</strong> сам<strong>и</strong>тесе репрес<strong>и</strong>раат/ас<strong>и</strong>м<strong>и</strong>л<strong>и</strong>раат. Следствено, лог<strong>и</strong>чна е сексуал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>јата преку пр<strong>и</strong>ват<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>јана сексуалната разл<strong>и</strong>ка: „Срамота е, <strong>и</strong> некултурно е јавно некому да кажувам што правам воспалната соба, тоа е моја работа“. На тој нач<strong>и</strong>н, не само што се поздравува ас<strong>и</strong>м<strong>и</strong>лац<strong>и</strong>јата, туку<strong>и</strong> хомосексуалноста се редуц<strong>и</strong>ра на сексуал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја. Така, од сам<strong>и</strong>ов д<strong>и</strong>скурс, не про<strong>и</strong>злегуваатдруг<strong>и</strong> послед<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> за ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата, а особено не за акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>те. Оч<strong>и</strong>гледно, н<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>от ед<strong>и</strong>нственпроблем е тоа што т<strong>и</strong>е сакаат да го споделат со општеството она што го прават во кревет. Трет<strong>и</strong>отаргумент поврзан со ова, воведува загр<strong>и</strong>женост дека можеб<strong>и</strong> <strong>и</strong> постојат некакв<strong>и</strong> проблем<strong>и</strong> кајЛГБТ-л<strong>и</strong>цата, но посто<strong>и</strong> слеп <strong>и</strong> праведен судск<strong>и</strong> с<strong>и</strong>стем на којшто не му е потребно посебношт<strong>и</strong>мање кон ов<strong>и</strong>е проблем<strong>и</strong> – постојат, <strong>и</strong> секогаш ќе постојат, судов<strong>и</strong> <strong>и</strong> закон<strong>и</strong> од ко<strong>и</strong> ЛГБТл<strong>и</strong>цатаќе можат да побараат правна зашт<strong>и</strong>та. Така, акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>змот се прот<strong>и</strong>в<strong>и</strong> на таквата постојнаправда, <strong>и</strong>, наводно, н<strong>и</strong>е, геј-луѓето, „не сме толку глупав<strong>и</strong> да б<strong>и</strong>деме дел од неч<strong>и</strong>ја агенда.“Целата аргументац<strong>и</strong>ја во двата наведен<strong>и</strong> пр<strong>и</strong>мер<strong>и</strong> не е само насочена кон делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја наакт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>те, туку <strong>и</strong>, на<strong>и</strong>зглед, го шт<strong>и</strong>т<strong>и</strong> неодамнешното пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чко статус кво, 110 кое е маск<strong>и</strong>ранокако ун<strong>и</strong>верзално <strong>и</strong> непр<strong>и</strong>страсно, порад<strong>и</strong> слепост. Она што загр<strong>и</strong>жува е дека делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>јатана акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>змот не е толку важна како што е важно нудењето на „здрав разум“за да се докаже дека ж<strong>и</strong>вееме во праведно <strong>и</strong> нормално, толерантно општество. 111 Со оглед на тоашто акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>те се пр<strong>и</strong>кажан<strong>и</strong> како параз<strong>и</strong>тска структура, се ч<strong>и</strong>н<strong>и</strong> дека т<strong>и</strong>е се појавуваат какоелемент меѓу структурн<strong>и</strong>те недостатоц<strong>и</strong> во законодавството <strong>и</strong> недост<strong>и</strong>гот на освестеност меѓуграѓан<strong>и</strong>те. Двата недостатоц<strong>и</strong> се нег<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>. Ова нег<strong>и</strong>рање, ч<strong>и</strong>јшто зарод<strong>и</strong>ш се наоѓа во јавнотом<strong>и</strong>слење во Македон<strong>и</strong>ја, <strong>и</strong>ма потенц<strong>и</strong>јално разорувачк<strong>и</strong> ефект<strong>и</strong>. 112 Се ч<strong>и</strong>н<strong>и</strong> дека „помалото зло“пр<strong>и</strong> делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>рањето на акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>те е т<strong>и</strong>е да се доведат во врска со пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чката корупц<strong>и</strong>јаповрзана со опоз<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата; дур<strong>и</strong> <strong>и</strong> да се б<strong>и</strong>де „алатка“ на оваа опоз<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ја, не се ч<strong>и</strong>н<strong>и</strong> толку опаснокако аргументот дека авторот го нег<strong>и</strong>ра постоењето на нас<strong>и</strong>лство баз<strong>и</strong>рано на сексуалност. 113Тој тоа го прав<strong>и</strong> со посредство на аргументот за корупц<strong>и</strong>јата, т.е. дека секое нас<strong>и</strong>лство е самопродукт на фантаз<strong>и</strong>јата на акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>те, која треба да про<strong>и</strong>зведе зам<strong>и</strong>слена конфл<strong>и</strong>ктна состојбаза да се зашт<strong>и</strong>тат соц<strong>и</strong>јалн<strong>и</strong>те ент<strong>и</strong>тет<strong>и</strong>, ко<strong>и</strong> не постојат. Сè со цел да се претстават акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>текако затворен <strong>и</strong> зол круг на проф<strong>и</strong>тер<strong>и</strong>.Во реалноста, целата стратег<strong>и</strong>ја на делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја може да се сведе на парт<strong>и</strong>ско-пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чкоопределување на прашањата поврзан<strong>и</strong> со ЛГБТ-граѓан<strong>и</strong>те во Македон<strong>и</strong>ја, пр<strong>и</strong>п<strong>и</strong>шано однадвор.Но, пов<strong>и</strong>соката цел е да се делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ра пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чката опоз<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ја (<strong>и</strong> затоа „хомофоб<strong>и</strong>јата“што ја проповеда авторот <strong>и</strong>згледа благонаклонета од аспект на ас<strong>и</strong>м<strong>и</strong>лац<strong>и</strong>он<strong>и</strong>змот). Сепак, накрајот, не можеме да ја <strong>и</strong>здво<strong>и</strong>ме пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чката од сексуалната ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја: јасно е дека „<strong>и</strong>мањетогеј-пр<strong>и</strong>јател<strong>и</strong>“ не знач<strong>и</strong> <strong>и</strong> дека <strong>и</strong>м м<strong>и</strong>сл<strong>и</strong>ш добро, главно, затоа што, за авторот, заедн<strong>и</strong>чкотопр<strong>и</strong>кажување на хомосексуалноста <strong>и</strong> опоз<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата се комплементарн<strong>и</strong> <strong>и</strong> д<strong>и</strong>скред<strong>и</strong>т<strong>и</strong>рачк<strong>и</strong>(останува да се в<strong>и</strong>д<strong>и</strong> дал<strong>и</strong> авторот б<strong>и</strong> б<strong>и</strong>л подготвен да г<strong>и</strong> д<strong>и</strong>скред<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ра сво<strong>и</strong>те „геј-пр<strong>и</strong>јател<strong>и</strong>“врз основа на тој аргумент, доколку т<strong>и</strong>е не ја делат неговата пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ка).Досега кор<strong>и</strong>стев драмат<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> зборов<strong>и</strong> (како што се „опсес<strong>и</strong>ја“ <strong>и</strong> “зајадл<strong>и</strong>во“), од пр<strong>и</strong>ч<strong>и</strong>нашто <strong>и</strong> вл<strong>и</strong>јан<strong>и</strong>ето на еден таков аргумент е драмат<strong>и</strong>чно: ова знач<strong>и</strong> дека со <strong>и</strong>зедначувањето напол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>от акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>зам <strong>и</strong> пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чката опоз<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ја, на пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чката <strong>и</strong> сексуалната ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја,како целосно адапт<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> едн<strong>и</strong> на друг<strong>и</strong>, граѓанск<strong>и</strong>от акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>зам се претставува <strong>и</strong> дел<strong>и</strong>г<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>ракако неавтент<strong>и</strong>чен <strong>и</strong> се <strong>и</strong>спревртува неговата соц<strong>и</strong>јално-пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чка пракса во обратна см<strong>и</strong>сла.(„Т<strong>и</strong>е (ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата) не обрнуваат вн<strong>и</strong>ман<strong>и</strong>е на вас затоа што се мудр<strong>и</strong> <strong>и</strong> затоа што сакате да г<strong>и</strong>
68 69<strong>и</strong>скор<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>те за пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> <strong>и</strong> л<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> матер<strong>и</strong>јалн<strong>и</strong> цел<strong>и</strong>“). Разм<strong>и</strong>слувајќ<strong>и</strong> преку Маркузе, може дасе каже дека со такв<strong>и</strong> аргумент<strong>и</strong>, ослобод<strong>и</strong>телн<strong>и</strong>от потенц<strong>и</strong>јал на малц<strong>и</strong>нствата се трансформ<strong>и</strong>раво репрес<strong>и</strong>вна контрола на рамноправн<strong>и</strong>те фундаменталн<strong>и</strong> слобод<strong>и</strong> - дур<strong>и</strong> <strong>и</strong> пред неко<strong>и</strong> од н<strong>и</strong>вда се претстават како такв<strong>и</strong>. Зајадл<strong>и</strong>вото, перверзното овде леж<strong>и</strong> во фактот дека т<strong>и</strong>ш<strong>и</strong>ната,нев<strong>и</strong>дл<strong>и</strong>воста на ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата <strong>и</strong> тем<strong>и</strong>те поврзан<strong>и</strong> со н<strong>и</strong>в не се само резултат на хомофоб<strong>и</strong>ја, тукут<strong>и</strong>е повторно се воведуваат со цел <strong>и</strong> понатаму да ја одржат, пр<strong>и</strong>тоа <strong>и</strong>сфрлајќ<strong>и</strong> г<strong>и</strong> акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>тенадвор од соц<strong>и</strong>јалната арена. Токму на овој нач<strong>и</strong>н таквата аргументац<strong>и</strong>ја го прав<strong>и</strong> во јавностахомофобот поголем „геј-пр<strong>и</strong>јател“ отколку ЛГБТ-акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>те. Конечно, ЛГБТ-акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>змот езастарен <strong>и</strong> бесм<strong>и</strong>слен, доколку општеството дозволува такво толкување. Но, она што е забележл<strong>и</strong>вое дека вкупната анал<strong>и</strong>за што ја <strong>и</strong>злож<strong>и</strong>в овде не ја објаснува „нормал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>раната хомофоб<strong>и</strong>ја“како што е онаа на Илковск<strong>и</strong> <strong>и</strong> негов<strong>и</strong>те желб<strong>и</strong>. Всушност, стратег<strong>и</strong>јата на делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>рање не еедноставно нег<strong>и</strong>рање на акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>змот како трет елемент што се <strong>и</strong>спречува меѓу владејачката с<strong>и</strong>ла <strong>и</strong>народот, во совршен<strong>и</strong>от свет на пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чко претставување. Таа служ<strong>и</strong> не само да г<strong>и</strong> делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>раакт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>те <strong>и</strong> пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чката опоз<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ја, туку <strong>и</strong> да г<strong>и</strong> депол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ра.Пр<strong>и</strong>мерот со Илковск<strong>и</strong> покажува колку е лесно тоа да се направ<strong>и</strong> преку ресексуал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја, нослучајот што се об<strong>и</strong>дов да го пр<strong>и</strong>кажам е многу покомплексен. Комплексен е <strong>и</strong> порад<strong>и</strong> тоашто моќта на таквата ресексуал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја посочува дека посто<strong>и</strong> <strong>и</strong>л<strong>и</strong> постоел прот<strong>и</strong>впроцес надесексуал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>јата, што е еден од најважн<strong>и</strong>те аспект<strong>и</strong> во работата на ЛГБТ-акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>те. 114Да заклуч<strong>и</strong>ме, прво, случајот е парад<strong>и</strong>гмат<strong>и</strong>чен, според тоа што посочува дека е невозможнода посто<strong>и</strong> пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ка (оф<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јален претставн<strong>и</strong>к) надвор од пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ката; второ, а поврзано сопрвото, не постојат незав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong> претставн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> на јавната <strong>и</strong> еманц<strong>и</strong>пац<strong>и</strong>ската пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ка, затоа што,она што го одредува ваквото разм<strong>и</strong>слување, е фактот дека сè се консум<strong>и</strong>ра <strong>и</strong> деф<strong>и</strong>н<strong>и</strong>ра прекурепрезентат<strong>и</strong>вната пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чка рамка. Токму порад<strong>и</strong> ов<strong>и</strong>е две пр<strong>и</strong>ч<strong>и</strong>н<strong>и</strong>, неопходн<strong>и</strong>от ефект наделег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја на акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>змот се <strong>и</strong>зедначува со депол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја, далеку пред да се воспостав<strong>и</strong>успешна пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја / пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ка на сексуалноста. Прот<strong>и</strong>вс<strong>и</strong>лата на делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>јата, прекунездрав<strong>и</strong> аргумент<strong>и</strong> на корумп<strong>и</strong>раност <strong>и</strong> козав<strong>и</strong>сност (ко<strong>и</strong> во случајот на Македон<strong>и</strong>ја не сеподразб<strong>и</strong>раат сам<strong>и</strong> по себе, само порад<strong>и</strong> постоењето на опоз<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ја) ед<strong>и</strong>нствено докажува декана полето на пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рањето на родот <strong>и</strong> сексуалноста може да се стор<strong>и</strong> многу повеќе . 115Во позад<strong>и</strong>ната на ова се наоѓа скр<strong>и</strong>ен слој на народната <strong>и</strong>деја за рамноправност. Како <strong>и</strong> останат<strong>и</strong>теземј<strong>и</strong> во рег<strong>и</strong>онов, така <strong>и</strong> Македон<strong>и</strong>ја редовно се реклам<strong>и</strong>ра како толерантна. Оваа <strong>и</strong>деја затолеранц<strong>и</strong>ја е <strong>и</strong>стор<strong>и</strong>ск<strong>и</strong> одредена во делот што се однесува на етн<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>те малц<strong>и</strong>нства, а не <strong>и</strong>на сексуалн<strong>и</strong>те, <strong>и</strong>ако, сепак, се употребува во пош<strong>и</strong>рок д<strong>и</strong>скурс на толерантност (се кор<strong>и</strong>ст<strong>и</strong><strong>и</strong> во општата ретор<strong>и</strong>ка на сега повторно <strong>и</strong>збраната неоконзерват<strong>и</strong>вна влада, <strong>и</strong> некр<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> одстрана на НВО. На тој нач<strong>и</strong>н, рамноправноста се делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ра <strong>и</strong> преку затворена состојба насушт<strong>и</strong>нск<strong>и</strong> сед<strong>и</strong>мент<strong>и</strong>рана форма на толеранц<strong>и</strong>ја).Делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>јата на рамноправноста преку толеранц<strong>и</strong>јата во мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те се реал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ра прекусклоноста хомосексуалноста да се венча со европе<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>јата. Ф<strong>и</strong>гурата на сексуалн<strong>и</strong>от дев<strong>и</strong>јантпропаг<strong>и</strong>ра супрапол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чка незакон<strong>и</strong>тост на ЕУ преку споредба со нац<strong>и</strong>оналн<strong>и</strong>от отпадн<strong>и</strong>к, које потт<strong>и</strong>кнат <strong>и</strong> ф<strong>и</strong>нанс<strong>и</strong>ран од неко<strong>и</strong> зам<strong>и</strong>слен<strong>и</strong> <strong>и</strong>редент<strong>и</strong>ст<strong>и</strong> на меѓународното геј-шарен<strong>и</strong>лово ЕУ. В<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>нск<strong>и</strong>от предмет на <strong>и</strong>смејување, од неоконзерват<strong>и</strong>вна перспект<strong>и</strong>ва, е секако ЕУ,нејз<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те фондов<strong>и</strong>, геј-парламентарц<strong>и</strong>те <strong>и</strong> лезб<strong>и</strong>јк<strong>и</strong>те-парламентарк<strong>и</strong>, <strong>и</strong> елегантн<strong>и</strong>те стручњац<strong>и</strong>од невлад<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те орган<strong>и</strong>зац<strong>и</strong><strong>и</strong> како модел на увезената западна шема на блуд. 116 Искажано војавноста, ова сценар<strong>и</strong>о на заговор служ<strong>и</strong> како с<strong>и</strong>мбол<strong>и</strong>чно ублажување за општата публ<strong>и</strong>ка <strong>и</strong>за општеството, ч<strong>и</strong>ја депол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рана состојба уште подолго се одржува порад<strong>и</strong> знаењето деканекаква, барем морална, корупц<strong>и</strong>ја е возможна во царството на мечт<strong>и</strong>те на ЕУ-пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ката. Соовозможувањето на таков олесн<strong>и</strong>телен канал за пренасочен<strong>и</strong>от соц<strong>и</strong>јален гнев, мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те (овде„Вечер“) <strong>и</strong>згледаат херојск<strong>и</strong> порад<strong>и</strong> наводн<strong>и</strong>от отпор прот<strong>и</strong>в западн<strong>и</strong>от неморал само затоа штоланс<strong>и</strong>раат „малц<strong>и</strong>нска д<strong>и</strong>ктатура“, ч<strong>и</strong>ј резултат може да се сум<strong>и</strong>ра со следн<strong>и</strong>ов коментар(од 2009 г.):„С<strong>и</strong>те се гр<strong>и</strong>жат за хомосексуалц<strong>и</strong>те <strong>и</strong> н<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те права, а н<strong>и</strong>кој не се гр<strong>и</strong>ж<strong>и</strong> за мо<strong>и</strong>те <strong>и</strong> ваш<strong>и</strong>теправа (н<strong>и</strong>е <strong>и</strong> т<strong>и</strong>е – он<strong>и</strong>е што се со правол<strong>и</strong>н<strong>и</strong>ска сексуална ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја). Јас, како <strong>и</strong> м<strong>и</strong>л<strong>и</strong>он<strong>и</strong> какомене, се чувствувам обесправен со тоа што пр<strong>и</strong>с<strong>и</strong>лно ж<strong>и</strong>веам со вакв<strong>и</strong> <strong>и</strong>д<strong>и</strong>ос<strong>и</strong>нкрез<strong>и</strong>.“ 117
70 71Додека едн<strong>и</strong> жалат по <strong>и</strong>згубената хетеросексуална безбедност, в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>нск<strong>и</strong>те ЛГБТ-граѓан<strong>и</strong> <strong>и</strong>натаму остануваат во рамк<strong>и</strong>те на ун<strong>и</strong>штената претстава на дел<strong>и</strong>г<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>заторот. Небаре цел<strong>и</strong>отреакц<strong>и</strong>онерен д<strong>и</strong>скурс е вдахновен со контрареакц<strong>и</strong>ја на нападот на нормал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рање што е (a)нелег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>мно <strong>и</strong>сп<strong>и</strong>тан од окото на Западот <strong>и</strong> (б) свесно казнет порад<strong>и</strong> тоа што е (м<strong>и</strong>сл<strong>и</strong> дека е)– толерантен, но е обв<strong>и</strong>нет за нетрпел<strong>и</strong>вост <strong>и</strong> за двојн<strong>и</strong> стандард<strong>и</strong> создаден<strong>и</strong> од хомосексуалн<strong>и</strong>акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong> <strong>и</strong> од ЕУ. Оттука е <strong>и</strong> н<strong>и</strong>ското н<strong>и</strong>во на за<strong>и</strong>нтерес<strong>и</strong>раност за граѓанск<strong>и</strong>от акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>зам <strong>и</strong>недост<strong>и</strong>гот на доверба во трет<strong>и</strong>от сектор. 118 Толеранц<strong>и</strong>јата, на големо сметана за нормална, несамо како етн<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> квал<strong>и</strong>тет на граѓан<strong>и</strong>нот <strong>и</strong> како квал<strong>и</strong>тет на македоншт<strong>и</strong>ната, како да е заглавенамеѓу сво<strong>и</strong>те корен<strong>и</strong>, ко<strong>и</strong> потекнуваат од Османл<strong>и</strong>ското царство, <strong>и</strong> глетката на хетероген<strong>и</strong>от ЕУмоделна толеранц<strong>и</strong>ја, ч<strong>и</strong>ја <strong>и</strong>деја за толерантност од<strong>и</strong> спрот<strong>и</strong>вно на „пр<strong>и</strong>родната толерантност“на Македонц<strong>и</strong>те (Јасно е дека посто<strong>и</strong> проблемат<strong>и</strong>чно прош<strong>и</strong>рување на по<strong>и</strong>мот „толеранц<strong>и</strong>ја“, ада не го споменуваме по<strong>и</strong>мот „рамноправност“). Некаков трет нач<strong>и</strong>н, како што се <strong>и</strong>нтеграц<strong>и</strong>ја,промен<strong>и</strong> на ментал<strong>и</strong>тетот <strong>и</strong> правн<strong>и</strong> промен<strong>и</strong>, се нег<strong>и</strong>ра. Оваа непр<strong>и</strong>јатна етн<strong>и</strong>чка толеранц<strong>и</strong>ја мусе спрот<strong>и</strong>ставува на своето граѓанско ремодел<strong>и</strong>рање <strong>и</strong> на аргумент<strong>и</strong>те околу акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>змот што седокажува со ф<strong>и</strong>нанс<strong>и</strong>ската корупц<strong>и</strong>ја <strong>и</strong> корпорат<strong>и</strong>в<strong>и</strong>змот.-Де/лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>мац<strong>и</strong>ја со „поз<strong>и</strong>т<strong>и</strong>вен“ знак?-Во нејз<strong>и</strong>н<strong>и</strong>от натп<strong>и</strong>с „Власта убедува дека хомосексуалноста е болест“, 119 Андр<strong>и</strong>јана Георг<strong>и</strong>ев<strong>и</strong>ма пр<strong>и</strong>соберено цел склоп на аргумент<strong>и</strong> соодветно спрот<strong>и</strong>ставен<strong>и</strong> на делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>јата нахомосексуалноста. 120 Уште на сам<strong>и</strong>от почеток, авторот нагласува дека успешната стратег<strong>и</strong>ја воборбата за еднакв<strong>и</strong> права подразб<strong>и</strong>ра делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>рање на хомофоб<strong>и</strong>јата, како преобразена формана (страв од) хомосексуалност <strong>и</strong>, оттаму, (<strong>и</strong>нст<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран) страв.Во секој случај, посто<strong>и</strong> проблем пр<strong>и</strong> објаснувањето на хомофоб<strong>и</strong>јата <strong>и</strong> патолог<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рањето нахомосексуалноста со пс<strong>и</strong>хоанал<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> терм<strong>и</strong>н<strong>и</strong>: понекогаш ова може да <strong>и</strong>згледа како реакц<strong>и</strong>онеренодговор 121 што нуд<strong>и</strong> д<strong>и</strong>скурс многу сл<strong>и</strong>чен на патолог<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рањето на сексуалн<strong>и</strong>те разл<strong>и</strong>к<strong>и</strong>. Овасамо ја отсл<strong>и</strong>кува <strong>и</strong>стата стратег<strong>и</strong>ја за делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>рање на прот<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>кот преку воспоставувањена мед<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>нск<strong>и</strong> норм<strong>и</strong> <strong>и</strong> в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>н<strong>и</strong> (односно, монопол на знаењето). Секако, клучната разл<strong>и</strong>кашто треба да се оправда е дека „в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>ната е д<strong>и</strong>ректно поврзана со постојн<strong>и</strong>те стандард<strong>и</strong> штоја <strong>и</strong>склучуваат хомосексуалноста како ментална болест - пр<strong>и</strong>фаќајќ<strong>и</strong> соц<strong>и</strong>јал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> научн<strong>и</strong>факт<strong>и</strong>. 122 Свесна за ова, Георг<strong>и</strong>ев не ја сведува нејз<strong>и</strong>ната аргументац<strong>и</strong>ја на делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>рачкастратег<strong>и</strong>ја само во поглед на оваа точка. Затоа, треба да забележ<strong>и</strong>ме дека сам<strong>и</strong>от нап<strong>и</strong>с, во големамера, го одразува авторск<strong>и</strong>от д<strong>и</strong>скурс со тоа што г<strong>и</strong> разгран<strong>и</strong>чува мед<strong>и</strong>умот-домаќ<strong>и</strong>н („Фокус“)<strong>и</strong> останат<strong>и</strong>те македонск<strong>и</strong> мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>. Оваа саморефлект<strong>и</strong>вност е значајна, б<strong>и</strong>дејќ<strong>и</strong> појаснува дека,во македонската јавност, веќе посто<strong>и</strong> контрад<strong>и</strong>скурс прот<strong>и</strong>в хегемонската моќ на хомофоб<strong>и</strong>чнатаделег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја. Она што станува јасно во согласност со вакв<strong>и</strong>от еманц<strong>и</strong>паторск<strong>и</strong> д<strong>и</strong>скурсе дека ед<strong>и</strong>нствената пр<strong>и</strong>ч<strong>и</strong>на што ја попречува македонската пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чка волја да навлезе ворац<strong>и</strong>онална дебата за сексуалната ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја е повтореното претставување на погрешн<strong>и</strong>л<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> м<strong>и</strong>слења како нормал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>. 123 Авторот откр<strong>и</strong>ва дека во рамк<strong>и</strong>те на д<strong>и</strong>скурсот наант<strong>и</strong>д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја, сексуалната ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја, а посебно машката хомосексуалност, сед<strong>и</strong>скут<strong>и</strong>ра на нач<strong>и</strong>н кој ја рефлект<strong>и</strong>ра народната пс<strong>и</strong>холог<strong>и</strong>ја, без разл<strong>и</strong>ка дал<strong>и</strong> <strong>и</strong>зедначувањетона пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чката репрезентац<strong>и</strong>ја <strong>и</strong> народното м<strong>и</strong>слење д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>н<strong>и</strong>ра (можеб<strong>и</strong> токму зарад<strong>и</strong> оваахомолог<strong>и</strong>ја). 124Во овој матер<strong>и</strong>јал посто<strong>и</strong>, <strong>и</strong>ако на многу по<strong>и</strong>наков нач<strong>и</strong>н, <strong>и</strong> <strong>и</strong>зедначување меѓу пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чкотоповторено претставување <strong>и</strong> рамноправноста/борбата за акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>зам. Авторот стравува дека сод<strong>и</strong>скут<strong>и</strong>рањето за <strong>и</strong>знесен<strong>и</strong>те л<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> карактер<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>к<strong>и</strong> <strong>и</strong> позад<strong>и</strong>н<strong>и</strong> на членов<strong>и</strong>те на Ком<strong>и</strong>с<strong>и</strong>јата заант<strong>и</strong>д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја, ова тело ќе стане пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> ман<strong>и</strong>пул<strong>и</strong>рана алатка што, од своја страна,може да потт<strong>и</strong>кне д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја. Сепак, дур<strong>и</strong> <strong>и</strong> „ант<strong>и</strong>стереот<strong>и</strong>пното“ претставување, како штое ова, укажува на прв<strong>и</strong>чн<strong>и</strong>те стереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong> на „нач<strong>и</strong>н што го пр<strong>и</strong>влекува нашето вн<strong>и</strong>ман<strong>и</strong>е конотсуството на „очекуван<strong>и</strong>те“ атр<strong>и</strong>бут<strong>и</strong>“ (Gross 2002: 14), односно, преку негат<strong>и</strong>вно претчувствоод страна на ч<strong>и</strong>тателот.Иако од разл<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> пр<strong>и</strong>ч<strong>и</strong>н<strong>и</strong>, сомнежот во спојот меѓу пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ката <strong>и</strong> акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>змот (во втор<strong>и</strong>от случај,акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>змот <strong>и</strong>мпл<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>тно е пр<strong>и</strong>сутен штом пр<strong>и</strong>јавувањето на случа<strong>и</strong> поврзан<strong>и</strong> со неопфатенатаоснова за д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја (сексуалната ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја) б<strong>и</strong> б<strong>и</strong>ле разгледуван<strong>и</strong> од телото) покажувасл<strong>и</strong>чен страв со разл<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> послед<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>. Јасно е дека двајцата автор<strong>и</strong> кор<strong>и</strong>стат стратег<strong>и</strong>ја на
72 73делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја. Интересно е тоа што додека прв<strong>и</strong>от автор го осудува акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>змот, а втор<strong>и</strong>отвладејачката пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чка структура, обајцата посегаат по ретор<strong>и</strong>ка на хомологна ман<strong>и</strong>пулац<strong>и</strong>ја:во прв<strong>и</strong>от случај, баз<strong>и</strong>рана врз одредувањето на сл<strong>и</strong>чноста меѓу акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>те, пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>тепрот<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> <strong>и</strong> корупц<strong>и</strong>јата; во втор<strong>и</strong>от случај, баз<strong>и</strong>рана врз одредувањето на сл<strong>и</strong>чноста меѓудржавната зашт<strong>и</strong>та (Ком<strong>и</strong>с<strong>и</strong>јата), парламентарц<strong>и</strong>те <strong>и</strong> пс<strong>и</strong>хоанал<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чката патолог<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја.Основната разл<strong>и</strong>ка е тоа што Георг<strong>и</strong>ев го претпоставува (прет)постоењето на соц<strong>и</strong>јалн<strong>и</strong> проблем<strong>и</strong>на ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата <strong>и</strong> се труд<strong>и</strong> да г<strong>и</strong> докаже последователн<strong>и</strong>те препрек<strong>и</strong> како услов<strong>и</strong> за <strong>и</strong>нтеграц<strong>и</strong>ја(барем во поглед на нестереот<strong>и</strong>пна, немед<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>нска перцепц<strong>и</strong>ја), додека Илковск<strong>и</strong> целосно гонег<strong>и</strong>ра постоењето на такв<strong>и</strong>те проблем<strong>и</strong>, со пош<strong>и</strong>рока пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чка цел, да постав<strong>и</strong> старомоднапол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја на сексуалн<strong>и</strong>те разл<strong>и</strong>к<strong>и</strong>, <strong>и</strong> тоа, со тенденц<strong>и</strong>ја кон (хетеросексуална) ас<strong>и</strong>м<strong>и</strong>лац<strong>и</strong>ја.Но, втората <strong>и</strong> поважна разл<strong>и</strong>ка е тоа што, додека во прв<strong>и</strong>от случај, севкупната аргументац<strong>и</strong>јае поставена прот<strong>и</strong>в акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>змот (а негац<strong>и</strong>јата на соц<strong>и</strong>јалното значење на ЛГБТ-тем<strong>и</strong>те е ч<strong>и</strong>стнуспро<strong>и</strong>звод на спец<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>чната аргументац<strong>и</strong>ја), во втор<strong>и</strong>от случај, отпорот прот<strong>и</strong>в ставов<strong>и</strong>те навладејачката парт<strong>и</strong>ја е да се лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>ра <strong>и</strong>дејата за хомофоб<strong>и</strong>јата со делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>рање на членов<strong>и</strong>тена таа класа, сè со цел - еднакв<strong>и</strong> права на ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата.2. Об<strong>и</strong>д за аф<strong>и</strong>рмат<strong>и</strong>вен д<strong>и</strong>скурс во <strong>и</strong>нфо-круготВо овој дел ја анал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рам содрж<strong>и</strong>ната на еден блог со геј-темат<strong>и</strong>ка, кој е пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> акт<strong>и</strong>вен <strong>и</strong>жесток, што ретко се случува во македонската јавност. Потоа, од една страна, да г<strong>и</strong> толкувамнач<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те на ко<strong>и</strong> автор<strong>и</strong>те досега се об<strong>и</strong>деле да г<strong>и</strong> лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>раат сопствен<strong>и</strong>те ставов<strong>и</strong> <strong>и</strong>, од другастрана, да г<strong>и</strong> делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>раат ставов<strong>и</strong>те на друг<strong>и</strong>.Во овој дел е потребно објаснување на блогерството <strong>и</strong> друг<strong>и</strong>те нов<strong>и</strong> мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> како алтернат<strong>и</strong>в<strong>и</strong>на трад<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>оналн<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>. Како што веќе споменав, клучната разл<strong>и</strong>ка што го предодредуванашето разб<strong>и</strong>рање на содрж<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те на нов<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> е тоа што н<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>от д<strong>и</strong>курс се потп<strong>и</strong>ра насубјект<strong>и</strong>вно знаење. Ова, самото по себе, не е пречка за лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>мноста на знаењето, напрот<strong>и</strong>в,значајно е тоа што посто<strong>и</strong> препознавање на субјект<strong>и</strong>вноста. Иако повеќето кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> на блогов<strong>и</strong>те<strong>и</strong> форум<strong>и</strong>те го знаат ова, сепак, т<strong>и</strong>е можат <strong>и</strong> да промов<strong>и</strong>раат ун<strong>и</strong>верзалност <strong>и</strong> темелнавал<strong>и</strong>дност на сопствен<strong>и</strong>те аргумент<strong>и</strong>.Иако блогер<strong>и</strong>те <strong>и</strong> он<strong>и</strong>е што комент<strong>и</strong>раат пр<strong>и</strong>донесуваат за значајна плурал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја на мед<strong>и</strong>умскатад<strong>и</strong>стр<strong>и</strong>буц<strong>и</strong>ја на знаењето (со акт<strong>и</strong>вност<strong>и</strong> како што се х<strong>и</strong>перврска, превод<strong>и</strong> <strong>и</strong>тн.), за мулт<strong>и</strong>мед<strong>и</strong>умсканов<strong>и</strong>нарска култура <strong>и</strong> за спрот<strong>и</strong>ставување на стереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong>те во нов<strong>и</strong>те <strong>и</strong> стар<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> 125 (со тоашто прв<strong>и</strong>те ја <strong>и</strong>маат моментната моќ буквално да агрег<strong>и</strong>раат х<strong>и</strong>пертекстуален сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>зам),мора да ја земеме предв<strong>и</strong>д демографската <strong>и</strong>золац<strong>и</strong>ја на ч<strong>и</strong>тателската публ<strong>и</strong>ка, која не н<strong>и</strong>дозволува да заклуч<strong>и</strong>ме дека, на пр., плурал<strong>и</strong>змот <strong>и</strong>л<strong>и</strong> в<strong>и</strong>з<strong>и</strong>б<strong>и</strong>лноста се акт<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> <strong>и</strong>л<strong>и</strong> ефект<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>.Додека блогер<strong>и</strong>те <strong>и</strong>маат тенденц<strong>и</strong>ја да г<strong>и</strong> надгледуваат <strong>и</strong>л<strong>и</strong> комент<strong>и</strong>раат стар<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> (какомед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> што почесто продуц<strong>и</strong>раат стереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong>) <strong>и</strong> недост<strong>и</strong>гот на свесност за соц<strong>и</strong>јална правдакај н<strong>и</strong>в, не посто<strong>и</strong> повратен процес кај ч<strong>и</strong>тателската публ<strong>и</strong>ка: ч<strong>и</strong>тател<strong>и</strong>те на стар<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>не се потп<strong>и</strong>раат на <strong>и</strong>нформац<strong>и</strong><strong>и</strong>те во блогов<strong>и</strong>те во толкава мера (а кога тоа го прават, го праватзарад<strong>и</strong> споредба <strong>и</strong> ретроспект<strong>и</strong>ва). Ова <strong>и</strong>стовремено <strong>и</strong> ја зголемува в<strong>и</strong>з<strong>и</strong>б<strong>и</strong>лноста до степен напре<strong>и</strong>сп<strong>и</strong>тување, но квал<strong>и</strong>тетот на нејз<strong>и</strong>ното воспоставување останува. Доколку нов<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>ја споменат плурал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>јата, тоа е ефект<strong>и</strong>вно само за <strong>и</strong>зол<strong>и</strong>рана ч<strong>и</strong>тателска публ<strong>и</strong>ка што веќег<strong>и</strong> поддржува <strong>и</strong>знесен<strong>и</strong>те ставов<strong>и</strong>; оттаму, може да се заклуч<strong>и</strong> дека ова не е ефект<strong>и</strong>вно н<strong>и</strong>ту зазголемувањето на в<strong>и</strong>з<strong>и</strong>б<strong>и</strong>лноста н<strong>и</strong>ту за спрот<strong>и</strong>ставувањето на стереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong>те во демографск<strong>и</strong>поглед. Сам<strong>и</strong>от блогерск<strong>и</strong> проф<strong>и</strong>л е <strong>и</strong>зол<strong>и</strong>ран: пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>к на в<strong>и</strong>соката средна класа, ж<strong>и</strong>тел насредно-голема урбана сред<strong>и</strong>на, в<strong>и</strong>сокообразован (в. г<strong>и</strong>, на пр., аргумент<strong>и</strong>те на Нејкова 2009; <strong>и</strong>стотака Lovink 2007). Блогер<strong>и</strong>те, вооб<strong>и</strong>чаено, ја ц<strong>и</strong>т<strong>и</strong>раат <strong>и</strong> ја кр<strong>и</strong>т<strong>и</strong>куваат ант<strong>и</strong>геј ретор<strong>и</strong>ката соупотреба на д<strong>и</strong>скурсот на ант<strong>и</strong>моќ, кој е често обележје на трад<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>оналн<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>, но одграѓанско <strong>и</strong>, често, апол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чко глед<strong>и</strong>ште, во прво л<strong>и</strong>це. Дур<strong>и</strong> <strong>и</strong> кога блогер<strong>и</strong>те се надгледуван<strong>и</strong><strong>и</strong> ц<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> од страна на стар<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>, <strong>и</strong> тоа во пр<strong>и</strong>мер<strong>и</strong> кога т<strong>и</strong>е се автор<strong>и</strong>тат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>, ова епретежно во контекст на презент<strong>и</strong>рање на она што „луѓето“ м<strong>и</strong>слат <strong>и</strong> тоа, секако, во друг<strong>и</strong>теформ<strong>и</strong> на нов<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>). Н<strong>и</strong>вото на стручност што е дел од лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>мноста на блогерствотолесно се ур<strong>и</strong>ва, а уште полесно доколку д<strong>и</strong>скурсот е „нап<strong>и</strong>шан во прво л<strong>и</strong>це, од страна награѓан<strong>и</strong>н“. Ова <strong>и</strong>ма поз<strong>и</strong>т<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> послед<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> врз пр<strong>и</strong>л<strong>и</strong>чно непр<strong>и</strong>страсн<strong>и</strong>те ч<strong>и</strong>тател<strong>и</strong>, но проблемоте тоа што не посто<strong>и</strong> н<strong>и</strong>каков автор<strong>и</strong>тет, н<strong>и</strong>ту соц<strong>и</strong>јална теж<strong>и</strong>на со оглед на тоа што, главно, не езабележана обратна ч<strong>и</strong>тателска публ<strong>и</strong>ка, сè дур<strong>и</strong> вектор<strong>и</strong>те се со релат<strong>и</strong>вен
74 75ст<strong>и</strong>л, <strong>и</strong> се одл<strong>и</strong>куваат со слоев<strong>и</strong>тост <strong>и</strong> демографска стаб<strong>и</strong>лност. Можеб<strong>и</strong> ед<strong>и</strong>нствен<strong>и</strong>от поз<strong>и</strong>т<strong>и</strong>венефект е тоа што блогер<strong>и</strong>те кре<strong>и</strong>рале само марг<strong>и</strong>нална, „содрж<strong>и</strong>нск<strong>и</strong> д<strong>и</strong>скурз<strong>и</strong>вна алтернат<strong>и</strong>ва“(в. Д<strong>и</strong>чев 2009). Накратко, в<strong>и</strong>дл<strong>и</strong>воста на ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата во нов<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> е непродукт<strong>и</strong>венфеномен за Македон<strong>и</strong>ја. Тем<strong>и</strong>те поврзан<strong>и</strong> со ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата се фрлен<strong>и</strong> меѓу блогерската заедн<strong>и</strong>ца<strong>и</strong> форумск<strong>и</strong>те кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>, <strong>и</strong>сполнет<strong>и</strong> со провокат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> аргументат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> кул<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong><strong>и</strong> <strong>и</strong> дебат<strong>и</strong>,па, ед<strong>и</strong>нствено во овој поглед, може да се сметаат за плоден канал за промен<strong>и</strong> на ментал<strong>и</strong>тетот.Клучната помош што ја нудат нов<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> е с<strong>и</strong>мбол<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>от в<strong>и</strong>д на в<strong>и</strong>дл<strong>и</strong>вост. Блогот што горазгледувам <strong>и</strong>ма акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> нач<strong>и</strong>н на м<strong>и</strong>слење <strong>и</strong> може себес<strong>и</strong>, како мед<strong>и</strong>ум, да се пре<strong>и</strong>сп<strong>и</strong>та<strong>и</strong> да ја пре<strong>и</strong>сп<strong>и</strong>та сопствената условеност, нешто што треба да се пре<strong>и</strong>сп<strong>и</strong>та секогаш когасе одв<strong>и</strong>ва комун<strong>и</strong>кац<strong>и</strong>ја, затоа што „наш<strong>и</strong>те појав<strong>и</strong> се, без <strong>и</strong>склучок, секогаш во контекст наодредена контроверза што се засновува на нашето право да го вод<strong>и</strong>ме ж<strong>и</strong>вотот на нач<strong>и</strong>н штохетеросексуалц<strong>и</strong>те го земаат здраво за готово“ (Gross 2002: 252). Со постепената мед<strong>и</strong>умскапробојност, пред<strong>и</strong>зв<strong>и</strong>кана од нов<strong>и</strong>те <strong>и</strong>, делумно, од трад<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>оналн<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>, преку проп<strong>и</strong>с<strong>и</strong> <strong>и</strong>профес<strong>и</strong>оналн<strong>и</strong> стандард<strong>и</strong>, ко<strong>и</strong> се не<strong>и</strong>збежн<strong>и</strong> за ЕУ <strong>и</strong>нтеграц<strong>и</strong>јата, <strong>и</strong> со поставувањето на законск<strong>и</strong>услов<strong>и</strong> за зашт<strong>и</strong>та на малц<strong>и</strong>нствата, <strong>и</strong>нтересот за ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата <strong>и</strong> в<strong>и</strong>дл<strong>и</strong>воста на лоб<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>те <strong>и</strong>акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>те не се зголем<strong>и</strong>, <strong>и</strong>ако резултатот од пер<strong>и</strong>одот на набљудување е понеутрален. Затоамора да направ<strong>и</strong>ме разл<strong>и</strong>ка меѓу мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong> т<strong>и</strong>пов<strong>и</strong> <strong>и</strong> вектор<strong>и</strong> на <strong>и</strong>нформац<strong>и</strong><strong>и</strong>. Таков флекс<strong>и</strong>б<strong>и</strong>ленвектор на плурал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја е блогерството.Во текот на пер<strong>и</strong>одот на набљудување постоеја само два акт<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> блога ор<strong>и</strong>ент<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> конЛГБТ-тем<strong>и</strong>. Едн<strong>и</strong>от („М<strong>и</strong>стер<strong>и</strong>“ (Mystery), http://mystery.blog.<strong>mk</strong>) е нов <strong>и</strong> л<strong>и</strong>чен дневн<strong>и</strong>к,кој експл<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>тно, од соц<strong>и</strong>јален аспект, не навлегува во тем<strong>и</strong> поврзан<strong>и</strong> со ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата, тукуразгледува <strong>и</strong>нтрасоц<strong>и</strong>јалн<strong>и</strong> проблем<strong>и</strong> <strong>и</strong> фрустрац<strong>и</strong><strong>и</strong>. Затоа тој <strong>и</strong>ма неколку елемент<strong>и</strong> што не нудатматер<strong>и</strong>јал за анал<strong>и</strong>за. Втор<strong>и</strong>от акт<strong>и</strong>вен блог („Геј & д с<strong>и</strong>т<strong>и</strong>“ (Gay & The City), http://outboy.blog.<strong>mk</strong>) е д<strong>и</strong>зајн<strong>и</strong>ран како мед<strong>и</strong>ум на заедн<strong>и</strong>цата за оставање коментар<strong>и</strong> <strong>и</strong> служ<strong>и</strong> како место за вест<strong>и</strong><strong>и</strong> платформа за ставов<strong>и</strong>те на авторот <strong>и</strong> како место за тековн<strong>и</strong>те дебат<strong>и</strong> во однос на сексуалнатаор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја во Македон<strong>и</strong>ја, во рег<strong>и</strong>онот <strong>и</strong> пош<strong>и</strong>роко.Во рамк<strong>и</strong>те на блогот се споменуваат с<strong>и</strong>те настан<strong>и</strong> поврзан<strong>и</strong> со ЛГТБ-л<strong>и</strong>цата во текот на<strong>и</strong>зм<strong>и</strong>нат<strong>и</strong>от пер<strong>и</strong>од, заедно со бројн<strong>и</strong> друг<strong>и</strong> тем<strong>и</strong> ко<strong>и</strong> не се пр<strong>и</strong>сутн<strong>и</strong> во конвенц<strong>и</strong>оналн<strong>и</strong>темед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>. Во контекст на пред<strong>и</strong>зборн<strong>и</strong>от пер<strong>и</strong>од, блогот разгледува контроверзн<strong>и</strong> тем<strong>и</strong>, како штое врската меѓу владејачката парт<strong>и</strong>ја ВРМО-ДПМНЕ <strong>и</strong> нејзн<strong>и</strong>ното хомосексуално <strong>и</strong>зборно тело/функц<strong>и</strong>онер<strong>и</strong>. Ова е значајна промена на вн<strong>и</strong>ман<strong>и</strong>ето, затоа што ја воведува хомосексуалноста воврска со, од неодамна, повторно <strong>и</strong>збраната хомофоб<strong>и</strong>чна влада. Во една од објав<strong>и</strong>те 126 авторотсоздава проф<strong>и</strong>л на репрес<strong>и</strong>ран хомосексуален парт<strong>и</strong>ск<strong>и</strong> член. Всушност, овој проф<strong>и</strong>л многу несе разл<strong>и</strong>кува од редовн<strong>и</strong>от проф<strong>и</strong>л на затворен<strong>и</strong>те ЛГБТ-л<strong>и</strong>ца во општеството. Клучната разл<strong>и</strong>каво сето ова, а можеб<strong>и</strong> <strong>и</strong> лекц<strong>и</strong>јата што се уч<strong>и</strong>, е дека, зарад<strong>и</strong> кар<strong>и</strong>ерата <strong>и</strong> членството во парт<strong>и</strong>ја,човек е решен да ја задуш<strong>и</strong> <strong>и</strong> скр<strong>и</strong>е сопствената сексуалност зад хетеросексуалн<strong>и</strong>от ж<strong>и</strong>вот <strong>и</strong>„да остане во плакарот“, главно, од пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> пр<strong>и</strong>ч<strong>и</strong>н<strong>и</strong>, пр<strong>и</strong> што следната пр<strong>и</strong>ч<strong>и</strong>на б<strong>и</strong> б<strong>и</strong>ласоц<strong>и</strong>јален пр<strong>и</strong>т<strong>и</strong>сок. Прот<strong>и</strong>вречноста меѓу сексуалноста <strong>и</strong> парт<strong>и</strong>ската <strong>и</strong>деолог<strong>и</strong>ја е клучна овде.Даден е следн<strong>и</strong>от пр<strong>и</strong>мер:„И така, членов<strong>и</strong>те, гласач<strong>и</strong>те <strong>и</strong> с<strong>и</strong>мпат<strong>и</strong>зер<strong>и</strong>те на ВМРО-ДПМНЕ со хомосексуална ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја,<strong>и</strong>м веруваат на сво<strong>и</strong>те пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> <strong>и</strong>дол<strong>и</strong> <strong>и</strong> успешно ја кр<strong>и</strong>јат својата болест. Не сфаќаат какопрем<strong>и</strong>ерот с<strong>и</strong> дозвол<strong>и</strong>л да падне толку н<strong>и</strong>ско, па се сретнал со м<strong>и</strong>н<strong>и</strong>стерот за надворешн<strong>и</strong> работ<strong>и</strong>на Герман<strong>и</strong>ја, Гв<strong>и</strong>до Вестервеле, патем јавно деклар<strong>и</strong>ран хомосексуалец од Демохр<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>јанскатапарт<strong>и</strong>ја на Меркел, сестр<strong>и</strong>нската парт<strong>и</strong>ја на ДПМНЕ.“Блогот е особено <strong>и</strong>нтересен за набљудување, б<strong>и</strong>дејќ<strong>и</strong> нуд<strong>и</strong> кр<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ка насочена кон разл<strong>и</strong>чн<strong>и</strong><strong>и</strong> сфер<strong>и</strong>од соц<strong>и</strong>јалн<strong>и</strong>от ж<strong>и</strong>вот. На пр<strong>и</strong>мер, <strong>и</strong>стакнат<strong>и</strong> се повеќе прот<strong>и</strong>вречност<strong>и</strong> <strong>и</strong> недоразб<strong>и</strong>рања што несе поврзан<strong>и</strong> само со владејачката парт<strong>и</strong>ја. А, што се однесува до владејачката парт<strong>и</strong>ја, во блоготе забележан уште еден проблем поврзан со хомосексуалноста, а тоа се двојн<strong>и</strong>те стандард<strong>и</strong> возаконодавството. Како што забележува авторот, <strong>и</strong>склучувањето на сексуалната ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја какооснова за д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја, од страна на Џелал Бајрам<strong>и</strong>, беше објаснето како разумно, порад<strong>и</strong>недоследност со македонското законодавство, наспрот<strong>и</strong> пр<strong>и</strong>суството на сексуалната ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>јаво законот за работн<strong>и</strong> однос<strong>и</strong>. 127 Понатаму, авторот г<strong>и</strong> кр<strong>и</strong>т<strong>и</strong>кува <strong>и</strong> владејачката парт<strong>и</strong>ја <strong>и</strong>опоз<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата <strong>и</strong> на тој нач<strong>и</strong>н поент<strong>и</strong>ра, пркосејќ<strong>и</strong> му на тврдењето дека (ЛГБТ-)
76 77акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>змот <strong>и</strong> опоз<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата се сосема <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>чн<strong>и</strong>. Во д<strong>и</strong>скурсот на блогот посто<strong>и</strong> <strong>и</strong>мпл<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ранакомплементарност, а не опоз<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ја меѓу двете парт<strong>и</strong><strong>и</strong>. 128Во согласност со желбата да се пронајде пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чка аналог<strong>и</strong>ја во сексуалната пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ка наавторот, блогот, во пред<strong>и</strong>зборн<strong>и</strong>от пер<strong>и</strong>од, на ЛГБТ-публ<strong>и</strong>ката <strong>и</strong> на останат<strong>и</strong>те, се об<strong>и</strong>дувада <strong>и</strong>м ја претстав<strong>и</strong> <strong>и</strong> програмата на Л<strong>и</strong>берално-демократската парт<strong>и</strong>ја. Во одреден пер<strong>и</strong>од,блогерот ја презент<strong>и</strong>ра програмата на ЛДП <strong>и</strong> ветената надеж за промена (која е посродна сонадежта за некакво, отколку за соодветно претставување) <strong>и</strong> апел<strong>и</strong>ра до ЛГБТ-граѓанството <strong>и</strong>друг<strong>и</strong>те поддржувач<strong>и</strong>, <strong>и</strong>, воопшто, до л<strong>и</strong>берал<strong>и</strong>те во пош<strong>и</strong>рока см<strong>и</strong>сла на зборот. Иако авторотне се <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>кува со парт<strong>и</strong>јата (<strong>и</strong> не се споменува членство во неа), условот за пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чкопретставување на основа на сексуална еднаквост е доста нагласен. Апелот да се гласа за ЛДП секарактер<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ра со аргументот за „себ<strong>и</strong>чноста“ <strong>и</strong> со с<strong>и</strong>лн<strong>и</strong>те ант<strong>и</strong>влад<strong>и</strong>н<strong>и</strong> чувства. 129 Сепак, дур<strong>и</strong><strong>и</strong> овде се појавуваат сушт<strong>и</strong>нск<strong>и</strong> нерац<strong>и</strong>оналн<strong>и</strong> аргумент<strong>и</strong> што, се ч<strong>и</strong>н<strong>и</strong>, му се спрот<strong>и</strong>ставуваатна <strong>и</strong>зјаснет<strong>и</strong>от пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> ментал<strong>и</strong>тет. Објавен<strong>и</strong>от текст што го ц<strong>и</strong>т<strong>и</strong>рав завршува со пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чкотеолошк<strong>и</strong><strong>и</strong>зв<strong>и</strong>к „Нека Бог н<strong>и</strong> ја чува државата <strong>и</strong> слободн<strong>и</strong>от македонск<strong>и</strong> граѓан<strong>и</strong>н во неа“. Заразл<strong>и</strong>ка од ова, на неколку наврат<strong>и</strong>, кај блогерот може да се сретне недоследност. На пр., во другобјавен текст од пер<strong>и</strong>одот на набљудување, тој ц<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ра м<strong>и</strong>слење од друг <strong>и</strong>нтернет-кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>к на темаза <strong>и</strong>стополов брак, каде што, се ч<strong>и</strong>н<strong>и</strong> дека, се согласува со понудената атеолошка анал<strong>и</strong>за. 130Спектарот на пр<strong>и</strong>кажаната пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чка надеж <strong>и</strong> <strong>и</strong>нвест<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ја завршува со текст посветен начувството на <strong>и</strong>золац<strong>и</strong>ја <strong>и</strong> пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чката осаменост создадена по <strong>и</strong>збор<strong>и</strong>те <strong>и</strong> претворена во жестокакр<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ка кон ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата, која авторот точно ја вербал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ра, <strong>и</strong>зјавувајќ<strong>и</strong> дека т<strong>и</strong>е немаатпол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чка зрелост да застанат за сопствен<strong>и</strong>те права. Ова е уште една кр<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ка од по<strong>и</strong>наков агол,целосно спрот<strong>и</strong>вна на онаа на Илковск<strong>и</strong> <strong>и</strong> негов<strong>и</strong>те <strong>и</strong>стом<strong>и</strong>слен<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>. Гледано од оваа перспект<strong>и</strong>ва,посто<strong>и</strong> сексуално граѓанство 131 <strong>и</strong> д<strong>и</strong>с<strong>и</strong>дентство, но ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата го немаат побарано она што<strong>и</strong>м пр<strong>и</strong>паѓа, односно еднакв<strong>и</strong> права, туку се залагаат за сопствена делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја. Во овојслучај, гледаме зошто тезата на автор<strong>и</strong>те како што се Илковск<strong>и</strong> може да стекне лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>тет,делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>рајќ<strong>и</strong> г<strong>и</strong> ненормат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те сексуалн<strong>и</strong> ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong><strong>и</strong>. Блогерот објаснува дека токмутаквата граѓанска пас<strong>и</strong>вност го овозможува делег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>рањето <strong>и</strong> с<strong>и</strong>стематското обраќање какона граѓан<strong>и</strong> од втор ред:„Затоа, драг<strong>и</strong> мо<strong>и</strong>, подгответе се да се сооч<strong>и</strong>те со послед<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те: уште чет<strong>и</strong>р<strong>и</strong> год<strong>и</strong>н<strong>и</strong> да б<strong>и</strong>дете„болн<strong>и</strong>те“ во државата, да послуж<strong>и</strong>те како кондом за еднократна употреба кога некој десн<strong>и</strong>чарск<strong>и</strong>пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чар ќе сака со вас да с<strong>и</strong> г<strong>и</strong> леч<strong>и</strong> комплекс<strong>и</strong>те.“ 132Д<strong>и</strong>лемата за де/лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>мац<strong>и</strong>ја: компарат<strong>и</strong>вен заклучокОч<strong>и</strong>гледно е дека <strong>и</strong>стакнатата споредба меѓу разл<strong>и</strong>чн<strong>и</strong>те т<strong>и</strong>пов<strong>и</strong> на д<strong>и</strong>скурс, оној на Илковск<strong>и</strong>,на Ѓеорг<strong>и</strong>ев <strong>и</strong> на блогерот, водат кон разгран<strong>и</strong>чување на разл<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> стратег<strong>и</strong><strong>и</strong> на <strong>и</strong>нформ<strong>и</strong>рањеза де/лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>мац<strong>и</strong>јата на сексуалната ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја. Она што е заедн<strong>и</strong>чко за н<strong>и</strong>в е постењето напол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> сплет на околност<strong>и</strong> <strong>и</strong> н<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те сопствен<strong>и</strong> ставов<strong>и</strong> во него. Она што г<strong>и</strong> разгран<strong>и</strong>чувае н<strong>и</strong>вната опоз<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ја во рамк<strong>и</strong>те на тој сплет на околност<strong>и</strong>. Така, додека Илковск<strong>и</strong> <strong>и</strong> „Вечер“,на разл<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> нач<strong>и</strong>н<strong>и</strong>, му се спрот<strong>и</strong>ставуваат на д<strong>и</strong>скурсот на еманц<strong>и</strong>пац<strong>и</strong>ја, втор<strong>и</strong>от анал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ранд<strong>и</strong>скурс не само што <strong>и</strong>’ се спрот<strong>и</strong>ставува на структуралната хомолог<strong>и</strong>ја предложена од Илковск<strong>и</strong>,која <strong>и</strong> онака е многу популарна во Македон<strong>и</strong>ја, туку <strong>и</strong> на лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>рањето на хомофоб<strong>и</strong>јата, со која,пак, креатор<strong>и</strong>те на јавното м<strong>и</strong>слење, како што е Илковск<strong>и</strong>, нег<strong>и</strong>раат дека <strong>и</strong>маат нешто заедн<strong>и</strong>чко.Се ч<strong>и</strong>н<strong>и</strong> дека дур<strong>и</strong> <strong>и</strong> на врвот на дел<strong>и</strong>г<strong>и</strong>т<strong>и</strong>м<strong>и</strong>рачк<strong>и</strong>от соц<strong>и</strong>јален акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>зам, хомофоб<strong>и</strong>јата епотенц<strong>и</strong>јално сфатена како нец<strong>и</strong>в<strong>и</strong>л<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран <strong>и</strong> непр<strong>и</strong>стоен нач<strong>и</strong>н на разм<strong>и</strong>слување (односно,<strong>и</strong>ако, наводно, предмет на напад не се ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата, туку поборн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те за н<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те права, што ееднакво на корумп<strong>и</strong>ран пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> метеж). Но, јаболкото на раздорот, каде што ов<strong>и</strong>е д<strong>и</strong>скурс<strong>и</strong> неможат да се согласат во <strong>и</strong>спробувањето на н<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те стратег<strong>и</strong><strong>и</strong>, е прашањето на ас<strong>и</strong>м<strong>и</strong>лац<strong>и</strong>ја штого <strong>и</strong>стакнав како д<strong>и</strong>лема во поглед на разгледуваната де/лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>мац<strong>и</strong>ја:Според Илковск<strong>и</strong>, дур<strong>и</strong> н<strong>и</strong> ас<strong>и</strong>м<strong>и</strong>лац<strong>и</strong>он<strong>и</strong>змот не е потребен б<strong>и</strong>дејќ<strong>и</strong> соц<strong>и</strong>јалната нееднаквостна ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата е <strong>и</strong>зм<strong>и</strong>слена акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>чка стратег<strong>и</strong>ја за проф<strong>и</strong>т<strong>и</strong>рање. Во однос на останат<strong>и</strong>тед<strong>и</strong>скурс<strong>и</strong> на авторот, секое непр<strong>и</strong>знавање на хомофоб<strong>и</strong>јата може да доведе до ас<strong>и</strong>м<strong>и</strong>лац<strong>и</strong>он<strong>и</strong>замшто вод<strong>и</strong> кон соц<strong>и</strong>јално <strong>и</strong>склучување. Односно, <strong>и</strong>нтеграц<strong>и</strong>јата е возможна ед<strong>и</strong>нствено доколку<strong>и</strong>’ претход<strong>и</strong> пр<strong>и</strong>знавањето на хомофоб<strong>и</strong>јата <strong>и</strong> на <strong>и</strong>склучувањето.
78 79Инаку, промен<strong>и</strong>те ќе б<strong>и</strong>дат ментално невозможн<strong>и</strong>. Ед<strong>и</strong>нствено преку пр<strong>и</strong>знавање еднаквоста ќеб<strong>и</strong>де возможна.Истовремено, мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong>от удел во в<strong>и</strong>дл<strong>и</strong>воста на ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата останува донекаде неутрален(можеб<strong>и</strong> нереш<strong>и</strong>телен). Акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>те <strong>и</strong> н<strong>и</strong>вната работа не се совпаѓаат со промен<strong>и</strong>те кон ко<strong>и</strong> од<strong>и</strong>претставувањето во мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те. 133 Од друга страна, <strong>и</strong>нтеграц<strong>и</strong>ското сфаќање на аф<strong>и</strong>рмат<strong>и</strong>внасексуална пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ка во Македон<strong>и</strong>ја е, <strong>и</strong>згледа, пред<strong>и</strong>зв<strong>и</strong>кано од она што се забележува овде,а тоа е свесно <strong>и</strong> пр<strong>и</strong>кр<strong>и</strong>ено демон<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рање на ЕУ(-<strong>и</strong>нтеграц<strong>и</strong>јата) <strong>и</strong> ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата (пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>катана „ботом-ап“ <strong>и</strong> на акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>змот во <strong>и</strong>нтерес на <strong>и</strong>нтеграц<strong>и</strong>ја), во контекст на <strong>и</strong>скусувањето насебес<strong>и</strong> како толерантен. Меѓутоа, ова треба да се толкува ед<strong>и</strong>нствено како реакц<strong>и</strong>ја на тоа, одстрана на македонското општество, да се б<strong>и</strong>де карактер<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран како варвар<strong>и</strong>н <strong>и</strong> како неевропеец.Акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>те се сведен<strong>и</strong> на локалн<strong>и</strong> омаловажувач<strong>и</strong> <strong>и</strong> нарушувач<strong>и</strong> на некаква трад<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>онална,постојна македонска отвореност кон друг<strong>и</strong>от, небаре се трудат да докажат пр<strong>и</strong>знавање наобесправувањето со барање на сексуална рамноправност. Ова демон<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рање ја отвора потребатаза повторно ож<strong>и</strong>вување на веќе хаот<strong>и</strong>чн<strong>и</strong>от соц<strong>и</strong>јален поредок на онеспособеното соц<strong>и</strong>јалнотело, преку протерување на точно таа лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>мност (ЕУ-<strong>и</strong>нтеграц<strong>и</strong>јата), која ја пренесувапол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чката нормал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја на македонска популац<strong>и</strong>ја, патолог<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рана (како хомофоб<strong>и</strong>чна) <strong>и</strong>гледана како друга. Цената што треба да се плат<strong>и</strong> за проевропска пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чка лег<strong>и</strong>т<strong>и</strong>мност, којамакедонск<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> сè уште <strong>и</strong>маат за цел да ја поддржат, не е да се сруш<strong>и</strong> нормал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рањето,туку толеранц<strong>и</strong>јата - тоа е в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>нск<strong>и</strong>от оспорен терен на „<strong>и</strong>нтеграц<strong>и</strong>ја“. Ова може да се докажетокму со разоткр<strong>и</strong>вање на мед<strong>и</strong>умската непропустл<strong>и</strong>вост на соц<strong>и</strong>јално значајн<strong>и</strong> тем<strong>и</strong> <strong>и</strong> тем<strong>и</strong>поврзан<strong>и</strong> со ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата, особено во см<strong>и</strong>сла на н<strong>и</strong>вната анал<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чка <strong>и</strong>м/потентност.Она што останува да се в<strong>и</strong>д<strong>и</strong> е дал<strong>и</strong> оној што треба да се појав<strong>и</strong> <strong>и</strong> да ја адрес<strong>и</strong>ра оваа д<strong>и</strong>лема,а тоа е државата, може да вл<strong>и</strong>јае врз процесот на разгледување на <strong>и</strong>нтеграц<strong>и</strong>јата. Но, додекаова да се случ<strong>и</strong>, работата на македонск<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>, во правец на давање простор на (кр<strong>и</strong>пто)хомофоб<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> глед<strong>и</strong>шта, дотолку повеќе ќе г<strong>и</strong> деф<strong>и</strong>н<strong>и</strong>ра соц<strong>и</strong>јалн<strong>и</strong>те ставов<strong>и</strong> за сексуалн<strong>и</strong>теразл<strong>и</strong>к<strong>и</strong> <strong>и</strong> в<strong>и</strong>дот на <strong>и</strong>мпл<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>раната ас<strong>и</strong>м<strong>и</strong>лац<strong>и</strong>ја, ч<strong>и</strong>ја крајна цел е да се сруш<strong>и</strong> цел<strong>и</strong>от проект заеманц<strong>и</strong>пац<strong>и</strong>ја <strong>и</strong> за кревање на свеста на (ЛГБТ-) популац<strong>и</strong>јата во Македон<strong>и</strong>ја.ЗАБЕЛЕШКИ93Главно, анал<strong>и</strong>зата обезбедува доказ<strong>и</strong> дека доменот на мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те (мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong>от простор) неможе да се регул<strong>и</strong>ра со процедур<strong>и</strong>те на мед<strong>и</strong>умската ет<strong>и</strong>ка, со саморегул<strong>и</strong>рање <strong>и</strong>тн., туку со<strong>и</strong>нтерсубјект<strong>и</strong>вна врска <strong>и</strong> со (парт<strong>и</strong>ско-)пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чка одредба, претставена во в<strong>и</strong>д на д<strong>и</strong>скурс<strong>и</strong> нав<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>ната на автор<strong>и</strong>тетот.94Задолж<strong>и</strong>телно треба да се спомене апсурдната анал<strong>и</strong>за на невлад<strong>и</strong>ната орган<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја „Хор<strong>и</strong>зонт“од 2010 год<strong>и</strong>на, од едноставна пр<strong>и</strong>ч<strong>и</strong>на што се здоб<strong>и</strong> со знач<strong>и</strong>телна мед<strong>и</strong>умска покр<strong>и</strong>еност <strong>и</strong>докажа дека македонск<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> <strong>и</strong>маат пр<strong>и</strong>л<strong>и</strong>чно ш<strong>и</strong>рок ф<strong>и</strong>лтер за <strong>и</strong>нформац<strong>и</strong><strong>и</strong>. Како демантна оваа „анал<strong>и</strong>за“, која тврд<strong>и</strong> дека направ<strong>и</strong>ла демографск<strong>и</strong> пр<strong>и</strong>каз на ЛГБТ-популац<strong>и</strong>јата воРепубл<strong>и</strong>ка Македон<strong>и</strong>ја, в. http://outboy.blog.<strong>mk</strong>/2011/04/19/anketi-i-cirkuzanti. Овој демант, кој,<strong>и</strong>сто така, <strong>и</strong>ма ант<strong>и</strong>влад<strong>и</strong>н пр<strong>и</strong>звук (правејќ<strong>и</strong> споредба со употребата на „стат<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>ката“ одстрана на државата), ја <strong>и</strong>смејува научно-баз<strong>и</strong>раната ман<strong>и</strong>пулац<strong>и</strong>ја што ја продава „Хор<strong>и</strong>зонт“.95Треба да вод<strong>и</strong>ме сметка за тоа дека стереот<strong>и</strong>пот (во согласност со Л<strong>и</strong>пман (Lippman) секогашопфаќа не само претходна карактер<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја, туку <strong>и</strong> евалуац<strong>и</strong>ја на даден субјект, т.е., со друг<strong>и</strong>зборов<strong>и</strong>, секогаш е веќе кр<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> настроен кон она на што се однесува, а оттаму <strong>и</strong> „пр<strong>и</strong>страсен“;в. Kuhar 2003: 48.96В., на пр<strong>и</strong>мер, Вечер, 20.5. http://www.vecer.com.<strong>mk</strong>/default.asp?ItemID=61AF015A7A20BC48B1E62C276984076C.97Вооб<strong>и</strong>чаено, парад<strong>и</strong>те на гордоста во светот <strong>и</strong> во рег<strong>и</strong>онот; случајот прот<strong>и</strong>в акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>стката <strong>и</strong>колумн<strong>и</strong>стка Ирена Цветков<strong>и</strong>ќ; мон<strong>и</strong>тор<strong>и</strong>нг-публ<strong>и</strong>кац<strong>и</strong>јата на Коал<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јата за 2010 год<strong>и</strong>на;настанот по повод Меѓународн<strong>и</strong>от ден прот<strong>и</strong>в хомофоб<strong>и</strong>ја <strong>и</strong> трансфоб<strong>и</strong>ја, 17 мај; кр<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ката наЕвропската заедн<strong>и</strong>ца <strong>и</strong> Мајкл Кешман (Michael Cashman) <strong>и</strong> Улр<strong>и</strong>ке Луначек (Ulrike Lunacek)прот<strong>и</strong>в <strong>и</strong>згласан<strong>и</strong>от Закон за ант<strong>и</strong>-д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја од страна на македонската влада (в. http://www.vlada.<strong>mk</strong>/?q=node/4919). Според моето познавање, ед<strong>и</strong>нствен<strong>и</strong>от мед<strong>и</strong>ум што ја објав<strong>и</strong>оваа оф<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>јална кр<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ка беше блогот Gay&TheCity, каде што се ц<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ра Луначек: „Пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>катана сеење страв преку д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја, којашто ја вод<strong>и</strong> Македон<strong>и</strong>ја е погрешна <strong>и</strong> од<strong>и</strong> вонепосакувана насока“ (в. http://outboy.blog.<strong>mk</strong>/2011/04/16/evropa-ja-povika-vladata-na-vmro-dpmneda-go-promeni-zakonot-za-antidiskriminacija).98Треба да се напомене дека постојат опш<strong>и</strong>рн<strong>и</strong> коментар<strong>и</strong> за дел од настан<strong>и</strong>те, но т<strong>и</strong>е не спаѓаатво пер<strong>и</strong>одот на набљудување, туку, на пр., некаде кон крајот на 2010 год<strong>и</strong>на <strong>и</strong> почетокот на 2011год<strong>и</strong>на; на пр<strong>и</strong>мер в. Алекс Ламбевск<strong>и</strong>, во „Окно“, http://<strong>okno</strong>.<strong>mk</strong>/node/8487, 29.11.2010; <strong>и</strong>
80 81Катер<strong>и</strong>на Колозова во „Дневн<strong>и</strong>к“, http://www.dnevnik.com.<strong>mk</strong>/default.asp?ItemID=A7E8A48BC657B843938193B2F196970F, 5.11.2010.99Овој потенц<strong>и</strong>јал е уште повеќе поткопан во <strong>и</strong>зм<strong>и</strong>нат<strong>и</strong>от пер<strong>и</strong>од: од големо значење е тоа штотр<strong>и</strong> дневн<strong>и</strong> весн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> беа <strong>и</strong>сфрлен<strong>и</strong> од сферата на вест<strong>и</strong>те, со што македонск<strong>и</strong>от публ<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>тет бешесведен на помалку <strong>и</strong>звор<strong>и</strong> на релевантн<strong>и</strong> <strong>и</strong>нформац<strong>и</strong><strong>и</strong>, вклуч<strong>и</strong>телно <strong>и</strong> <strong>и</strong>звестувањето за ЛГБТл<strong>и</strong>цата.100В., на пр., поз<strong>и</strong>т<strong>и</strong>вен коментар од М<strong>и</strong>лка Олол<strong>и</strong>ска, „Кога <strong>и</strong>рац<strong>и</strong>онално мраз<strong>и</strong>те некого“,„Вест“, 3.6.2011.101Забележаната дом<strong>и</strong>нантност на неутралн<strong>и</strong> матер<strong>и</strong>јал<strong>и</strong>, од ко<strong>и</strong> повеќето се кратк<strong>и</strong>, може дасе доведе во врска со пред<strong>и</strong>зборн<strong>и</strong>от пер<strong>и</strong>од, <strong>и</strong>ако ова е само претпоставка. Како што забележаГојко Бервар, „надредената улога на слободн<strong>и</strong>от печат <strong>и</strong>сто така обезбедува поголема <strong>и</strong>л<strong>и</strong>помала рамнотежа во <strong>и</strong>збор<strong>и</strong>те” (Bervar 2002: 16), сексуалната ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја нав<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>на не беше<strong>и</strong>спуштена, но н<strong>и</strong>ту беше возд<strong>и</strong>гната до н<strong>и</strong>во на пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чка тема за време на пред<strong>и</strong>зборн<strong>и</strong>отпер<strong>и</strong>од, што ја доведува во прашање слободата на аф<strong>и</strong>рмат<strong>и</strong>вното м<strong>и</strong>слење во однос напрашањата поврзан<strong>и</strong> со ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата во рамк<strong>и</strong>те на мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те. За жал, овде само можемеда шпекул<strong>и</strong>раме за тоа дал<strong>и</strong> се работ<strong>и</strong> за мал анал<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> потенц<strong>и</strong>јал, за одреден пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>пр<strong>и</strong>т<strong>и</strong>сок, <strong>и</strong>л<strong>и</strong>, пак, само за недостаток на <strong>и</strong>нтерес? Тоа резулт<strong>и</strong>ра со дом<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја на неутралнопретставување на тем<strong>и</strong>те за сексуална ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја во споменат<strong>и</strong>от пер<strong>и</strong>од на набљудување намед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те.102Но, се појав<strong>и</strong> веднаш по пер<strong>и</strong>одот на набљудување <strong>и</strong> по <strong>и</strong>збор<strong>и</strong>те, во нап<strong>и</strong>с што може да сепротолкува како несвесна хомофоб<strong>и</strong>ја од страна на опоз<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>оната парт<strong>и</strong>ја, в. Петар Арсковск<strong>и</strong>,„Аце, бејб<strong>и</strong>“, во „Утр<strong>и</strong>нск<strong>и</strong> весн<strong>и</strong>к“, http://www.utrinski.com.<strong>mk</strong>/?ItemID=1EE62FDE341CA54C88DFDBB26F8665AE, 8.7.2011.103Оваа асоц<strong>и</strong>јац<strong>и</strong>ја не е од скоро време <strong>и</strong> е доста популарна. На пр<strong>и</strong>мер, земете ја во предв<strong>и</strong>д<strong>и</strong>зјавата: „Пр<strong>и</strong>јател<strong>и</strong> од СДСМ, во ЕУ ве пр<strong>и</strong>фаќаат како педер<strong>и</strong>, но не <strong>и</strong> како Македонц<strong>и</strong>“, којасе однесува на претпоставената готовност од страна на СДСМ да го компром<strong>и</strong>т<strong>и</strong>раат уставното<strong>и</strong>ме на Македон<strong>и</strong>ја за членство во ЕУ, која налага донесување на законодавн<strong>и</strong> промен<strong>и</strong> зарамноправ<strong>и</strong> права на ЛГБТ л<strong>и</strong>цата (в<strong>и</strong>д<strong>и</strong>: http://kzz.blog.<strong>mk</strong>/2011/01/18/prijateli-od-UDFM-vo-euve-prifakaat-kako-pederi-no-ne-i-kako-makedonci).104Како што забележуваат Даун<strong>и</strong>нг (Downing) <strong>и</strong> Г<strong>и</strong>је (Gillett), “многу често нац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>те<strong>и</strong>маат тенденц<strong>и</strong>ја да б<strong>и</strong>дат конзерват<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> <strong>и</strong> во сојуз со хомофоб<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> <strong>и</strong>нст<strong>и</strong>туц<strong>и</strong><strong>и</strong> како што ецрквата. Од оч<strong>и</strong>гледн<strong>и</strong> пр<strong>и</strong>ч<strong>и</strong>н<strong>и</strong>, нац<strong>и</strong>јата <strong>и</strong>ма <strong>и</strong>нвест<strong>и</strong>рано во семејството, а семејството, каколокус пар екселанс на репродукт<strong>и</strong>вната хетеропатр<strong>и</strong>арх<strong>и</strong>ја, е непр<strong>и</strong>јателск<strong>и</strong> настроено конхомосексуалц<strong>и</strong>те“ (Downing & Gillet 2011: 7), се додека семејството се деф<strong>и</strong>н<strong>и</strong>ра како заедн<strong>и</strong>цасоставена од претставн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> од спрот<strong>и</strong>вен пол. Последново е пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чка кауза <strong>и</strong> пропагандана денешната влада <strong>и</strong>, разб<strong>и</strong>рл<strong>и</strong>во, не поставува н<strong>и</strong>какв<strong>и</strong> услов<strong>и</strong> за повторно деф<strong>и</strong>н<strong>и</strong>рањена заедн<strong>и</strong>цата, <strong>и</strong>ако ретор<strong>и</strong>ката во пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>те говор<strong>и</strong> на прем<strong>и</strong>ерот Груевск<strong>и</strong> e секогаш<strong>и</strong>нклуз<strong>и</strong>вна. Зарад<strong>и</strong> недост<strong>и</strong>г на ман<strong>и</strong>фест<strong>и</strong>рана пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чка волја досега, ретор<strong>и</strong>ката од т<strong>и</strong>пот „зас<strong>и</strong>те граѓан<strong>и</strong>“, оч<strong>и</strong>гледно, ја <strong>и</strong>склучува сексуалната разл<strong>и</strong>ка од својот капац<strong>и</strong>тет.105В<strong>и</strong>д<strong>и</strong> Вечер, 08.04.2011, http://www.vecer.com.<strong>mk</strong>/default.asp?ItemID=979BBD8B1AF75143BD211E18550FE2FE.106Сл<strong>и</strong>чен нач<strong>и</strong>н на уценување може да се забележ<strong>и</strong> во покомплексн<strong>и</strong>, но лесно <strong>и</strong>спол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>случа<strong>и</strong>. Неодамна, во рамк<strong>и</strong>те на пер<strong>и</strong>одот на набљудување, од македонската верз<strong>и</strong>ја на„В<strong>и</strong>к<strong>и</strong>л<strong>и</strong>кс“ протекоа вест<strong>и</strong> со ауд<strong>и</strong>оматер<strong>и</strong>јал за поранешното м<strong>и</strong>слење на креатор на јавном<strong>и</strong>слење, бл<strong>и</strong>зок до прем<strong>и</strong>ерот, <strong>и</strong> тоа како тој за него тврд<strong>и</strong> „за мене тој е педер“ (в. http://www.makleaks.com/2011/06/gruevski-za-latas-e-p). Во друг случај (во 2010 год<strong>и</strong>на), Љубчо Георг<strong>и</strong>евск<strong>и</strong>,поранешен л<strong>и</strong>дер <strong>и</strong> член на ВМРО-ДПМНЕ, како реакц<strong>и</strong>ја на постојан<strong>и</strong>те уценувачк<strong>и</strong> кампањ<strong>и</strong>прот<strong>и</strong>в него пред <strong>и</strong>збор<strong>и</strong>те рече: „Уште да речат дека сум педер“(в. „Журнал“, http://www.zurnal.<strong>mk</strong>/content.asp?id=17610161922,17.6.2010). Конотац<strong>и</strong>јата во двата случа<strong>и</strong>, <strong>и</strong>ако разл<strong>и</strong>чн<strong>и</strong>,повлекува негат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> карактер<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>к<strong>и</strong>: хомосексуалноста се претставува како најлоша особ<strong>и</strong>нана еден пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чар <strong>и</strong> како најголема навреда. Таквото недоволно познавање може да доведедо заклучокот дека негат<strong>и</strong>вното означување е контекстуално <strong>и</strong> зав<strong>и</strong>с<strong>и</strong> од пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>от сплетна околност<strong>и</strong>, дур<strong>и</strong> <strong>и</strong> само да нè потсет<strong>и</strong> дека пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чката оре<strong>и</strong>нтац<strong>и</strong>ја е секогаш пос<strong>и</strong>лна одсексуалната ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја, <strong>и</strong>л<strong>и</strong> барем така се ч<strong>и</strong>н<strong>и</strong> во контекст на Македон<strong>и</strong>ја.107Вакв<strong>и</strong>те тврдења се чест<strong>и</strong> во разл<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> коментар<strong>и</strong> што грубо го поврзуваат акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>змот со„ЕУ“, а оттаму <strong>и</strong> со ЕУ-фондов<strong>и</strong>те <strong>и</strong> неразб<strong>и</strong>рл<strong>и</strong>в<strong>и</strong>те процедур<strong>и</strong>, на пр: „понекогаш сè е вопроект<strong>и</strong>те, па за да се оправдаат пар<strong>и</strong>те треба да се работ<strong>и</strong> нешто: протест<strong>и</strong>, парада, сем<strong>и</strong>нар,работ<strong>и</strong>лн<strong>и</strong>ца, што <strong>и</strong> да е“, в. http://outboy.blog.<strong>mk</strong>/2011/05/07/vmro-dpmne-i-homoseksualcite.108Во текот на пер<strong>и</strong>одот на набљудување посто<strong>и</strong> само еден нап<strong>и</strong>с кој се потп<strong>и</strong>ра напретпоставката дека еманц<strong>и</strong>пац<strong>и</strong>јата на ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата зав<strong>и</strong>с<strong>и</strong> од порастот на в<strong>и</strong>з<strong>и</strong>б<strong>и</strong>лноста, <strong>и</strong>не е поврзана со Македон<strong>и</strong>ја, но со Црна Гора <strong>и</strong> пропаднатата год<strong>и</strong>нешна геј-парада. АвторотНела Лазарев<strong>и</strong>ќ <strong>и</strong>зјав<strong>и</strong> дека в<strong>и</strong>з<strong>и</strong>б<strong>и</strong>лноста е значајна за да се докаже постоењето на соц<strong>и</strong>јаленпр<strong>и</strong>т<strong>и</strong>сок <strong>и</strong> „мал<strong>и</strong>от број на рег<strong>и</strong>стр<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> хомофоб<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> <strong>и</strong>нц<strong>и</strong>дент<strong>и</strong> во Црна Гора не треба да б<strong>и</strong>депротолкуван како знак на толеранц<strong>и</strong>ја“ ,нач<strong>и</strong>н на разм<strong>и</strong>слување што ретко б<strong>и</strong> се нашол меѓу
82 83мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те в<strong>и</strong>д<strong>и</strong>: „Вест“,http://www.vest.com.<strong>mk</strong>/?ItemID=7E464E45F59AAF4BA908410D00852289&arc=1. Сепак, овојтекст е продукт на нов<strong>и</strong>нарска програма која ст<strong>и</strong>мул<strong>и</strong>ра свесност, потпомогната однадвор, <strong>и</strong>не е продукт на македонското нов<strong>и</strong>нарство. Повторно, <strong>и</strong> овој, еден од ретк<strong>и</strong>те аф<strong>и</strong>рмат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>нап<strong>и</strong>с<strong>и</strong> што ја <strong>и</strong>маат вредноста на коментар, претставува репродукт<strong>и</strong>вно знаење, а не продукт нарефлекс<strong>и</strong>вноста на македонск<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>.109В<strong>и</strong>д<strong>и</strong> Вечер, 20.5.2011, http://www.vecer.com.<strong>mk</strong>/default.asp?ItemID=8C07AA184069C94486E2D38A1DDBB0B5.110Односно, владата <strong>и</strong> <strong>и</strong>нст<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>оналната структура промов<strong>и</strong>рана од ова статус кво, а сетоова треба да б<strong>и</strong>де толкувано во согласност со д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нат<strong>и</strong>вното ант<strong>и</strong>д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>скозаконодавство; в. коментар од „Дојче Веле“ на: http://www.dw-world.de/dw/article/0,,5217541,00.html – почеток на 2010 г.111Како што <strong>и</strong>стакнав погоре, она што недост<strong>и</strong>га во д<strong>и</strong>ксурсот ја деф<strong>и</strong>н<strong>и</strong>ра моќта напредложен<strong>и</strong>от „здрав разум“. Во овој случај, ако <strong>и</strong>мпл<strong>и</strong>кац<strong>и</strong>јата е дека македонското општествое, само по себе, пр<strong>и</strong>родно/на разумен нач<strong>и</strong>н толерантно, она што недост<strong>и</strong>га е практ<strong>и</strong>кувањетона толерантноста. Но, ако го след<strong>и</strong>ме ова м<strong>и</strong>слење потт<strong>и</strong>кнато од хомофоб<strong>и</strong>ја, парадоксот едека самата пракса на толерантност е доказ за нетолерантност. Односно, акт<strong>и</strong>вната (промоц<strong>и</strong>јана) толеранц<strong>и</strong>ја е непр<strong>и</strong>фатл<strong>и</strong>ва, затоа што проект<strong>и</strong>ра <strong>и</strong>нфер<strong>и</strong>орност меѓу луѓето, како <strong>и</strong>нег<strong>и</strong>рање. Б<strong>и</strong>тката на овој парадокс се случува на тлото на хетеросексуалноста маск<strong>и</strong>рана какоас<strong>и</strong>м<strong>и</strong>л<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ја: под овој реж<strong>и</strong>м, сексуалн<strong>и</strong>те разл<strong>и</strong>к<strong>и</strong> можат да послужат како столб за пр<strong>и</strong>с<strong>и</strong>лнахетеросексуалност.112Во нап<strong>и</strong>сот за Црна Гора, Лазарев<strong>и</strong>ќ <strong>и</strong>зјавува: „Б<strong>и</strong>дејќ<strong>и</strong> алтернат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong>те сексуалн<strong>и</strong> ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong><strong>и</strong>на луѓето остануваат строго чувана тајна, хомосексуалноста често се кор<strong>и</strong>ст<strong>и</strong> како уцена“. Овде,пр<strong>и</strong>кажувајќ<strong>и</strong> го ова на погенерално н<strong>и</strong>во, може да се рече дека уцената што ја кор<strong>и</strong>ст<strong>и</strong> Илковск<strong>и</strong>за да докаже дека зарад<strong>и</strong> генерал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>раната нев<strong>и</strong>дл<strong>и</strong>вост, треба да се откажеме од толеранц<strong>и</strong>ја<strong>и</strong> рамноправност пред <strong>и</strong> воопшто т<strong>и</strong>е да се разгледаат. Ова е така зарад<strong>и</strong> парадоксот што го<strong>и</strong>стакнав во претходната фуснота. В<strong>и</strong>д<strong>и</strong> „Вест“, http://www.vest.com.<strong>mk</strong>/?ItemID=7E464E45F59AAF4BA908410D00852289&arc=1.113„Вел<strong>и</strong>те б<strong>и</strong>ле ф<strong>и</strong>з<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> напаѓан<strong>и</strong>? Тоа е толку смешно, а <strong>и</strong> сам<strong>и</strong>те (ЛГБТ-л<strong>и</strong>ца) знаат дека в<strong>и</strong>ен<strong>и</strong>што не прав<strong>и</strong>те освен ман<strong>и</strong>пулац<strong>и</strong>ја <strong>и</strong> л<strong>и</strong>гавење по НВО-секторот за да грабате средства.“114Ресексуал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>јата едноставно знач<strong>и</strong> дека хомосексуалноста се гледа како негат<strong>и</strong>в нахетеросексуалноста; на пр., в. Kuhar 2003: 72.115Значајно е тоа што крајн<strong>и</strong>от ефект на ваквата ретор<strong>и</strong>ка е успешното <strong>и</strong>збегнување акт<strong>и</strong>вно даг<strong>и</strong> жртвува <strong>и</strong> ст<strong>и</strong>гмат<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ра ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата, <strong>и</strong> остава впечаток дека акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>ст<strong>и</strong>те се т<strong>и</strong>е што требада го почувствуваат ударот на саможртвувањето. Ст<strong>и</strong>гмата на <strong>и</strong>склученост (за ст<strong>и</strong>гмат<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја,в. Jugovic, Pikic& Bokan 2008: 348-350) <strong>и</strong> вакв<strong>и</strong>от нач<strong>и</strong>н на разм<strong>и</strong>слување се пред<strong>и</strong>зв<strong>и</strong>кан<strong>и</strong> одкорумп<strong>и</strong>раната мот<strong>и</strong>вац<strong>и</strong>ја на геј-ел<strong>и</strong>тата, водена од невлад<strong>и</strong>н<strong>и</strong>те орган<strong>и</strong>зац<strong>и</strong><strong>и</strong> што претпоч<strong>и</strong>таатпол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ка на разл<strong>и</strong>к<strong>и</strong>, наместо пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ка на сл<strong>и</strong>чност/ас<strong>и</strong>м<strong>и</strong>лац<strong>и</strong>ја. Секако, претпоч<strong>и</strong>тањето навторото знач<strong>и</strong> дека општествен<strong>и</strong>те по<strong>и</strong>м<strong>и</strong> за нормалност нема да се променат, со што пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>катана ас<strong>и</strong>м<strong>и</strong>лац<strong>и</strong>ја според хетеросексуалната соц<strong>и</strong>јалност нема да продолж<strong>и</strong> со <strong>и</strong>склучување.116в. ја претходната објава на Илковск<strong>и</strong>: http://jadiburek.blog.<strong>mk</strong>/2009/08/20/shishanje-kurvi.117В. http://www.macedonians.tv/showthread.php?t=3628.118Значајн<strong>и</strong> бројк<strong>и</strong> во врска со ова беа претставен<strong>и</strong> во студ<strong>и</strong>јата од 2009 год<strong>и</strong>на <strong>и</strong>звршена одагенц<strong>и</strong>јата МЦМС: „Според граѓан<strong>и</strong>те, граѓанск<strong>и</strong>те орган<strong>и</strong>зац<strong>и</strong><strong>и</strong> се злоупотребуван<strong>и</strong> од странана пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>те парт<strong>и</strong><strong>и</strong> <strong>и</strong>л<strong>и</strong> зад н<strong>и</strong>в стојат пол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> парт<strong>и</strong><strong>и</strong>. Сепак, т<strong>и</strong>е, во малку случа<strong>и</strong>,можат тоа да го <strong>и</strong>лустр<strong>и</strong>раат со пр<strong>и</strong>мер, в. „Вечер“, http://www.vecer.com.<strong>mk</strong>/?ItemID=0AD2D22A261DC8488D2FC264264FBF0F, 12.10.2007.119В<strong>и</strong>д<strong>и</strong>: „Фокус“, Апр<strong>и</strong>л, 2011.120Во овој случај како болест: на пр., <strong>и</strong>зјав<strong>и</strong> сл<strong>и</strong>чн<strong>и</strong> на онаа на д-р Јован Г<strong>и</strong>нев:„Хомосексуалноста е болест пред<strong>и</strong>зв<strong>и</strong>кана од пс<strong>и</strong>хоф<strong>и</strong>з<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> аберац<strong>и</strong><strong>и</strong> од детството, а <strong>и</strong>зворот наболеста леж<strong>и</strong> во хромозом<strong>и</strong>те.“ Детална л<strong>и</strong>ста со ц<strong>и</strong>тат<strong>и</strong> од пер<strong>и</strong>одот кога Г<strong>и</strong>нев го <strong>и</strong>знесе своетом<strong>и</strong>слење можат да се најдат на: http://outboy.blog.<strong>mk</strong>/2011/05/22/vmro-vska-homofobija-vo-sobranieto.121Во врска со ова, в. го грозн<strong>и</strong>чавото бладање на раперот Ст<strong>и</strong>ховен Кал<strong>и</strong>бар прот<strong>и</strong>впс<strong>и</strong>хоанал<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>те аргумент<strong>и</strong> (http://stihovenkalibar.blog.<strong>mk</strong>/2009/05/26/ja-sum-pedofilofob), кадетој д<strong>и</strong>ректно го поврзува пс<strong>и</strong>хоанал<strong>и</strong>т<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>от аргумент со „прозападн<strong>и</strong>те перверзн<strong>и</strong> <strong>и</strong>деолог<strong>и</strong><strong>и</strong>“.122Зошто македонск<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong> не г<strong>и</strong> споредуваат постојн<strong>и</strong>те мед<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>нск<strong>и</strong> стандард<strong>и</strong> сопредложеното мед<strong>и</strong>кал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>рано разм<strong>и</strong>слување на претставн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те, е посебно прашање штоовде не може соодветно да се процен<strong>и</strong>. Можен одговор е дека мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те можат консензуално,односно, со некаков премолчан контакт меѓу н<strong>и</strong>в, на „неутрален“ нач<strong>и</strong>н да акт<strong>и</strong>в<strong>и</strong>раатд<strong>и</strong>скурс со „едноставно“ повторно претставување на <strong>и</strong>нформац<strong>и</strong>јата што <strong>и</strong>м го дава „правотона неодговорност“, овозможено со посредство на стереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong>. „Правото на <strong>и</strong>нформац<strong>и</strong>ја“ нач<strong>и</strong>тател<strong>и</strong>те да знаат што м<strong>и</strong>слат претставн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те во мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те ко<strong>и</strong>нц<strong>и</strong>д<strong>и</strong>ра со не<strong>и</strong>скажан<strong>и</strong>теуредн<strong>и</strong>чк<strong>и</strong> <strong>и</strong> нов<strong>и</strong>нарск<strong>и</strong> ставов<strong>и</strong>. Односно, мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те се способн<strong>и</strong> тајно да го поддржат она штое неутрално пренесено на општеството. Земајќ<strong>и</strong> предв<strong>и</strong>д дека „по прав<strong>и</strong>ло, н<strong>и</strong>еден мед<strong>и</strong>ум не сакада пр<strong>и</strong>сво<strong>и</strong>, по сопствена волја, с<strong>и</strong>стем за мед<strong>и</strong>умска одговорност, надворешен <strong>и</strong>л<strong>и</strong> внатрешен“
84 85Б<strong>и</strong>бл<strong>и</strong>ограф<strong>и</strong>јаД<strong>и</strong>чев, Ивајло, 2009. “Мед<strong>и</strong><strong>и</strong>те в края на 2008 г. Възходът на ф<strong>и</strong>гуралността,“во: Media DemocracyFoundation,20.1.2009, http://www.fmd.bg/?p=201, последен пр<strong>и</strong>стап 25.11.2010.Коал<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ја за зашт<strong>и</strong>та на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те заедн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>, 2011. Год<strong>и</strong>шен <strong>и</strong>звештај 2010. Скопје:Коал<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ја за зашт<strong>и</strong>та на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те заедн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>.Нејкова, Н<strong>и</strong>ја, 2009. “Блоговете: новото дясно <strong>и</strong>л<strong>и</strong> поредн<strong>и</strong>ят на л<strong>и</strong>псата на довер<strong>и</strong>е впол<strong>и</strong>т<strong>и</strong>ческото?,” во: Media DemocracyFoundation, 19.01.2009, http://www.fmd.bg/?p=139,последен пр<strong>и</strong>стап 25.11.2010.Bell, David and John Binnie, 2000. The Sexual Citizen, London: Polity Press.Bervar, Gojko, 2002. Freedom of Non-Accountability. Self-Regulation in the Media in Slovenia, Ljubljana:Peace InstituteDowning, Lisa and Robert Gillet, 2011. “Introduction,” in: Queer in Europe, Surrey: Ashgate.Fairclough, Norman and Ruth Wodak, 1997. “Critical discourse analysis,” in: Teun A. vanDijk(Ed.),Discourse as Social Interaction (Discourse Studies: A Multidisciplinary Introduction, Volume 2), London:Sage.Gross, Larry, 2002. Up From Invisibility.Lesbians, Gay Men, and the Media in America. New York:Columbia University Press.Jugovic, Ivana, Aleksandra Pikic and Natasha Bokan, 2007. “Lesbians, Gays, and Bisexuals in Croatia:How the Stigma Shapes Lives,” in: Roman Kuhar and JuditTakacs (Eds.), Beyond the Pink Curtain.Everyday Life of LGBT People in Eastern Europe, Ljubljana: Peace Institute.Kuhar, Roman, 2003. Media Representations of Homosexuality, Ljubljana: Peace Institute.Lovink, Geert, 2007. Zero Comments: Blogging and Critical Internet Culture, London & New York:Routledge.Appendix 1Прашања за фокус груп<strong>и</strong> за нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>1. Можете л<strong>и</strong> да кажете што се подразб<strong>и</strong>ра под марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> груп<strong>и</strong>/заедн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>?2. Според вас, за ко<strong>и</strong> груп<strong>и</strong>/заедн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> може да се каже дека се марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>,д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>н<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>, ранл<strong>и</strong>в<strong>и</strong> на соц<strong>и</strong>јално <strong>и</strong>склучување?3. Дал<strong>и</strong> во ваш<strong>и</strong>от мед<strong>и</strong>ум честопат<strong>и</strong> се п<strong>и</strong>шува за човеков<strong>и</strong>те права на пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те намарг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong>/заедн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>?4. На кој нач<strong>и</strong>н се претставуваат пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong>/заедн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>?5. Ко<strong>и</strong> <strong>и</strong>зраз<strong>и</strong> се кор<strong>и</strong>стат во ваш<strong>и</strong>от мед<strong>и</strong>ум кога се п<strong>и</strong>шува за л<strong>и</strong>ца ко<strong>и</strong> се апсат <strong>и</strong>л<strong>и</strong> гонатза оддавање на прост<strong>и</strong>туц<strong>и</strong>ја?6. Ко<strong>и</strong> <strong>и</strong>зраз<strong>и</strong> се кор<strong>и</strong>стат во ваш<strong>и</strong>от мед<strong>и</strong>ум кога се п<strong>и</strong>шува за л<strong>и</strong>ца ко<strong>и</strong> се осомн<strong>и</strong>чен<strong>и</strong> заоддавање на уж<strong>и</strong>вање дрога <strong>и</strong>л<strong>и</strong> за поседување дрога?7. Ко<strong>и</strong> <strong>и</strong>зраз<strong>и</strong> се кор<strong>и</strong>стат во ваш<strong>и</strong>от мед<strong>и</strong>ум кога се п<strong>и</strong>шува за л<strong>и</strong>ца ко<strong>и</strong> се лекуваат одзав<strong>и</strong>сност од дрога?8. Ко<strong>и</strong> <strong>и</strong>зраз<strong>и</strong> се кор<strong>и</strong>стат во ваш<strong>и</strong>от мед<strong>и</strong>ум кога се п<strong>и</strong>шува за л<strong>и</strong>ца ко<strong>и</strong> <strong>и</strong>маат по<strong>и</strong>наквасексуална ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја од хетеросексуалц<strong>и</strong>те?9. Ко<strong>и</strong> тем<strong>и</strong> се најактуелн<strong>и</strong> за ваш<strong>и</strong>от мед<strong>и</strong>ум кога станува збор за сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>/ЛГБТ л<strong>и</strong>цата/кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на дрога?10. Кој почесто одредува на која тема ќе се п<strong>и</strong>шува – нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те <strong>и</strong>л<strong>и</strong> уредн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те? Каков еодносот на уредн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те кога нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong>те ќе <strong>и</strong>н<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>раат тема за сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>чк<strong>и</strong>/ЛГБТл<strong>и</strong>цата/кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на дрога?11. Во ко<strong>и</strong> рубр<strong>и</strong>к<strong>и</strong>/ем<strong>и</strong>с<strong>и</strong><strong>и</strong> најчесто се објавуваат релевантн<strong>и</strong> пр<strong>и</strong>лоз<strong>и</strong>?12. Кој најчесто говор<strong>и</strong> кога се п<strong>и</strong>шува за човеков<strong>и</strong>те права на пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те намарг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong>/заедн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>?13. Дал<strong>и</strong> претставува проблем да се доб<strong>и</strong>е <strong>и</strong>зјава од засегнат<strong>и</strong>те сексуалн<strong>и</strong> работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>, ЛГБТл<strong>и</strong>цата<strong>и</strong> кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те <strong>и</strong> зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те од дрога, кога се п<strong>и</strong>шува за н<strong>и</strong>в?14. Во кој контекст се заборува за пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong>/заедн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> - вопоз<strong>и</strong>т<strong>и</strong>вен <strong>и</strong>л<strong>и</strong> во негат<strong>и</strong>вен контекст?
86 8715. Ко<strong>и</strong> тем<strong>и</strong> за човеков<strong>и</strong>те права на пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong>/заедн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>,според вас, се најчесто <strong>и</strong>гнор<strong>и</strong>ран<strong>и</strong> од страна на мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те?16. Ко<strong>и</strong> поз<strong>и</strong>т<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> <strong>и</strong>л<strong>и</strong> негат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> стереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong> <strong>и</strong> предрасуд<strong>и</strong> можат да се <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>куваат когасе п<strong>и</strong>шува за л<strong>и</strong>ца ко<strong>и</strong> пружаат комерц<strong>и</strong>јалн<strong>и</strong> сексуалн<strong>и</strong> услуг<strong>и</strong>?17. Ко<strong>и</strong> поз<strong>и</strong>т<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> <strong>и</strong>л<strong>и</strong> негат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> стереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong> <strong>и</strong> предрасуд<strong>и</strong> можат да се <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>куваат когасе п<strong>и</strong>шува за кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> <strong>и</strong>л<strong>и</strong> зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> од дрога?18. Ко<strong>и</strong> поз<strong>и</strong>т<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> <strong>и</strong>л<strong>и</strong> негат<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> стереот<strong>и</strong>п<strong>и</strong> <strong>и</strong> предрасуд<strong>и</strong> можат да се <strong>и</strong>дент<strong>и</strong>ф<strong>и</strong>куваат когасе п<strong>и</strong>шува за ЛГБТ л<strong>и</strong>цата?19. Можеме л<strong>и</strong> да зборуваме за нетолерантен <strong>и</strong> д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>н<strong>и</strong>рачк<strong>и</strong> говор кога се п<strong>и</strong>шува зачовеков<strong>и</strong>те права на пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong>/заедн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>?20. Што м<strong>и</strong>сл<strong>и</strong>те, дал<strong>и</strong> е често пр<strong>и</strong>сутен сензац<strong>и</strong>онал<strong>и</strong>зам кога се п<strong>и</strong>шува за сексуалноста <strong>и</strong>правата на пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong>/заедн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>?21. Ко<strong>и</strong> трад<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>оналн<strong>и</strong> моралн<strong>и</strong> вредност<strong>и</strong> <strong>и</strong>л<strong>и</strong> практ<strong>и</strong>к<strong>и</strong> потт<strong>и</strong>кнуваат марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја,д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја <strong>и</strong> соц<strong>и</strong>јално <strong>и</strong>склучување на сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>, ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата <strong>и</strong> кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те<strong>и</strong> зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те од дрога?22. Дал<strong>и</strong> е доволно застапена тема во мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те – нас<strong>и</strong>лството врз сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>,ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата <strong>и</strong> кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те <strong>и</strong> зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те од дрога?23. Што м<strong>и</strong>сл<strong>и</strong>те, дал<strong>и</strong> е доволно еф<strong>и</strong>касна постоечката законска регулат<strong>и</strong>ва за зашт<strong>и</strong>таод д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја на сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>, ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата <strong>и</strong> кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те <strong>и</strong> зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те оддрога?24. Дал<strong>и</strong> државн<strong>и</strong>те <strong>и</strong>нст<strong>и</strong>туц<strong>и</strong><strong>и</strong> се транспарентн<strong>и</strong> кога в<strong>и</strong> се потребн<strong>и</strong> <strong>и</strong>нформац<strong>и</strong><strong>и</strong> засексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>, ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата <strong>и</strong> кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те <strong>и</strong> зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те од дрога?25. Дал<strong>и</strong> здружен<strong>и</strong>јата на граѓан<strong>и</strong> се транспарентн<strong>и</strong> кога в<strong>и</strong> се потребн<strong>и</strong> <strong>и</strong>нформац<strong>и</strong><strong>и</strong> засексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>, ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата <strong>и</strong> кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те <strong>и</strong> зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те од дрога?26. Дал<strong>и</strong> во ваш<strong>и</strong>от мед<strong>и</strong>ум се објавуваат фотограф<strong>и</strong><strong>и</strong>, в<strong>и</strong>део <strong>и</strong>л<strong>и</strong> ауд<strong>и</strong>о сн<strong>и</strong>мк<strong>и</strong>, без даденасогласност од сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>, ЛГБТ-л<strong>и</strong>цата <strong>и</strong> кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те <strong>и</strong> зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те од дрога?27. Дал<strong>и</strong> кодексот на нов<strong>и</strong>нар<strong>и</strong> на ЗНМ содрж<strong>и</strong> еф<strong>и</strong>касн<strong>и</strong> одредб<strong>и</strong> за забрана на говорот наомраза <strong>и</strong> потт<strong>и</strong>кнување на нас<strong>и</strong>лство <strong>и</strong> на д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја по која б<strong>и</strong>ло основа? 12328. Дал<strong>и</strong> во ваш<strong>и</strong>от мед<strong>и</strong>ум се п<strong>и</strong>шувало на тема двојна д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>ја?29. Дал<strong>и</strong> досега сте посетувале некаков курс за човеков<strong>и</strong> права?30. Дал<strong>и</strong> чувствувате потреба за дополн<strong>и</strong>телна обука за човеков<strong>и</strong>те права на ЛГБТ л<strong>и</strong>цата,сексуалн<strong>и</strong>те работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>, <strong>и</strong> кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на дрога, <strong>и</strong> улогата на мед<strong>и</strong>ум<strong>и</strong>те во борбата прот<strong>и</strong>вд<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>јата?
88 89Media and Marginalized CommunitiesMedia discourses and discrimination against members of marginalized groups(drug users, sex workers, LGBT, people living with HIV)Chief Researcher: Zarko TrajanoskiCollaborators: Irena Cvetkovic and Stanimir PanayotovCoalition “Sexual and Health Rights of Marginalized Communities”Skopje2011
90 91Table of Contents:1. Methodology..........................................................................................................................921.1. Research Goals .......................................................................................................................921.2. Research questions.................................................................................................................931.3. Research Methods...................................................................................................................941.4. Quantitative analysis...............................................................................................................942. Linguistic Identification of Members of Marginalized Groups.......................................1002.1. Linguistic Identification of Drug Users and Drug Addicts.....................................................1002.2. Linguist Identification of LGBT Persons................................................................................1042.3. Linguistic Identification of Sex Workers and Sex Work ........................................................1082.4 Linguistic Identification of People Living with HIV..............................................................1113.3.1. Sensationalistic argumentation for “legalization of prostitution”...........................................1253. 3.2. Sensationalistic generalizations of individual cases.............................................................1263. 3.3. In search of responsibility for not opening day centers for treating addicts.........................1263. 3.4. Media accent on discrimination against homosexuals..........................................................1273. 3.5. Media minimization of violence and delegitimizing the victims of violence in the“gay parade” in Split ..............................................................................................................1273. 3.6. Legitimization of the fight against violence over homosexuals ............................................1283. 3.7. Delegitimization of methadone therapy.................................................................................1283. 3.8. Attempt for media legitimization of homophobia..................................................................1293. 3.9. Media focus on discrimination and violence against transsexuals.........................................1293. 3.10.Deligitimizing homophobia....................................................................................................1303. 3.11. “Acknowledgement“ from Janko Ilkovski ............................................................................130* De/legitimization of Activism and the Dilemma of Integration or Assimilation –-Stanimir Panayotov………………………………………………………………………...140Appendix 1: Questions for focus groups with journalists ......................................................1663. Inclusion/Exclusion, Positive and Negative Stereotyping /de(legitimization).................1133.1. Inclusive/exclusive strategies..................................................................................................1143.1.1. Sensationalistic representation and threatening .....................................................................1143.1.2. Ignoring by the media and harassment....................................................................................1173.1.3. Media Inclusion.......................................................................................................................1203.2. Predicative Strategies .............................................................................................................1203. 2.1 Criminalization of drug users and sex workers ......................................................................1203.2.2. Pathologization/De-pathologization of homosexuality...........................................................1223.2.3. Stereotyping and (de)legitimizing HIV/AIDS.......................................................................1233. 2.4. Moralizing...............................................................................................................................1233.3. Argumentative and (de)legitimizing strategies.......................................................................125
92 931. Methodology1.1. Research GoalsThe media reproduces part of the daily discriminatory practices against members of marginalized communities,whether in derogatory, offensive and abusive texts or speeches, or by way of other strategiesemployed for marginalization and exclusion from media discourses. On the other hand, the media alsoproduce discourses that strive to identify the problems regarding discrimination and social exclusionof members of marginalized communities. Namely, some media discourses reproduce the existing discriminatorypractices, while others can be regarded as part of the social practices attempting to eliminatediscrimination against marginalized groups, i.e. part of the fight for equal human rights.“Media and Marginalized Communities” is a research of media discourses with a purpose to examinetheir role regarding (the fight against) discrimination against members of marginalized groups: drug usersand drug addicts, sex workers, LGBT persons, people living with HIV. The term media discoursesdoes not merely imply the manner in which reality is represented in the electronic and printed media,rather the manner in which reality is shaped by the media. One of the principal presumptions of thisresearch is that media discourses have the power to not only present, but rather shape social practicespursuant to specific interests in a given context, in other words, media discourses legitimize and delegitimizespecific social practices. For instance, some media discourses tend to legitimatize non-heterosexualactivities, while other tend to delegitimize it: some media present as positive the treatment fromdrug addiction or HIV, sex change, sex services for a profit, wearing clothes traditionally considered tobe worn by the opposite sex etc, while others as negative.Hereupon, the research also takes into consideration the role of the media and media workers (mostlyjournalists): in constructing and sustaining inequality; in giving privileges and marginalizing certaincitizen groups; in identifying the needs and problems of members of marginalized communities; in thefight against discrimination etc.1.2. Research questionsThe researchers strived to encompass the following three groups of research questions:1. How are members of marginalized groups called and indicated? Is the dignity and rightto privacy of members of marginalized groups while reporting about them considered?2. How do the media represent marginalized groups such as sex workers, LGBT peopleand drug users in the Macedonian Media context? What are the features, characteristics, qualities anddistinctions ascribed to them? How do media discourses de-legitimize sex work, drug use, homosexualityetc? Do media discourses strengthen or re-examine the existing stereotypes and prejudices againstmarginalized groups?3. How do media, journalists and editors treat problems of discrimination, stigma and socialexclusion, hate speech and violence against members of marginalized groups? From which perspectiveand by way of which arguments is exclusion, discrimination, violence, hate speech and non-tolerancede-legitimized, including the fight for sex and health rights of marginalized communities?“Media and Marginalized Communities” is a research striving to pervade through the ways in whichmedia discourses construct “Macedonian reality” regarding the abovementioned social practices.
94 951.3. Research Methods1. Monitoring of selected media according to previously determined key words;2. Quantitative analysis of media contents reached at as a result of monitoring;3. Focus groups with journalists, working on previously prepared questionnaire (see Appendix1), which further elaborates the research questions;4. Qualitative (discourse) analysis of selected articles and editorials relevant to the discriminationagainst members of marginalized groups;5. Case studies, with application of methods for critical analysis of discourses on currentsubjects;• Discrimination of marginalized groups, as well as all variants of the indicated discriminatoryterms: “fagots”, “hookers”, “prostitutes”, “junkies” etc.We selected 154 articles and editorials in the abovementioned period in total. Out of this number, 70refer to subjects related to LGBT people or homosexuality, 46 refer to drug addicts and people usingor addicted to drugs, 18 to sex work or sex workers, 15 to people living with HIV or subjects relatedto this problematic, while 5 of them encompass broader range of the indicated groups and subjects.1.4. Quantitative analysisIn the period from April 1st to June 1st 2011, the larger part of the electronic media were monitored inthe Republic of Macedonia. 136 Monitoring of news and articles was carried out according to the followingkey subjects/terms:• Sex work/prostitution – events mentioning sex workers, rights of sex workers, violenceagainst sex workers, discrimination etc.• Drug addiction, the Centre for Prevention and Treatment of Drug Abuse in Kisela Voda,the Centre for Prevention and Treatment of Drug Abuse at the Clinical Centre or specific events thatmention drug users or drug addicts.• Homosexuality, bisexuality, transgender persons, sex change, or specific events thatmention homosexuals, lesbians, transsexuals, intersexuals, queer persons etc.• People living with HIV/AIDS or events related to these people and this subject.
96 97The chart indicates that the most common subjects related to the marginalized groups that were the focusof this research were subjects related to homosexuals, bisexuals, lesbians and transgender persons.When electronic or print media addresses a subject involving LGBT people it is mostly in the sectionSvet (World) or Balkan (and variations such as the World is news, Crazy Planet etc.). Further on is thesection Entertainment (and variations such as Interesting, Style, Life etc.), and the sections and othersections.Lesbians, apart from the abovementioned article, are mentioned in only three other articles, two ofwhich refer to the first lesbian wedding ceremony held in Napoli, while the third is the reported statementof Hollywood actress Liv Tyler, “I love lesbians”! The most sensationalistic coverage is dedicatedto transgender person. We have detected five articles that refer to transgender people or sex change, twoof which refer to the transgender singer Dana who participated in Eurovision, two refer to Macedonianshowmen Boki 13, while one article was a column in which sex change was elaborated as a subject tofurther problematize other issues.The following group in terms of being covered by the media are drug addicts and drug users. Whenelectronic and print media treat a subject related to drug addiction or drug use most often these articlesor editorials can be found in the section Chronicle (or variations such as Black Chronicle). The sectionsSkopje, Macedonia or Current, World and other sections follow.Most of these editorials were about homosexuals, gays, homophobia or gay parades. Bisexuals andintersexuals were mentioned in one article, i.e. in the text where the pride parade in Croatia is referredto as the pride parade of lesbians, homosexuals, bisexuals and intersexual people.
98 99Sex work is a subject less covered by the media. Most often, it is present in the print media, and rarelyin the electronic. Articles that treat subjects related to sex work in electronic and print media are foundin sections like Chronicle (or the variation Black Chronicle), next are sections like Entertainment(or its variations Crazy Planet, Fun etc.), Macedonia or Current and other sections.People living with HIV or subjects related to HIV/AIDS are the least covered by the media in comparisonto subjects related to the other marginalized groups which where the focus of this research. Articlesor editorials of electronic or print media related to a subject such as HIV are mostly found in sectionslike Macedonia. Then follow sections such as Entertainment (and variations such as Glamour,Kaleidoscope), Health, Confession and other.
100 1012. Linguistic Identification of Members of Marginalized GroupsLinguistic identification most often refers to evaluation and assessment, hence, the very use of certainterms implies a linguistic inclusion or linguistic exclusion of the identified persons. The most simpleand common form of linguistic and rhetorical discrimination is to linguistically identify persons orgroups with humiliating, offensive and derogative names. Linguistic exclusion is most often employedto conceal the persons responsible for certain discriminatory activities and bears obvious discriminatoryconsequences. 136During the media monitoring, the researchers concentrated on the following questions: How are membersof marginalized groups called? How are they linguistically referred to? Which referential strategiesare used by journalists and editors? Is the dignity and right to privacy of members of marginalizedgroups while reporting about them observed?Members of marginalized groups are called and described in different manners depending on the contextof the article/editorial. Regarding the linguistic identification of members of marginalized groupsencompassed with our research, there is an obvious decline in the number of titles that explicitly employhumiliating, offensive and derogative names in comparison to previous years. However, althoughsome journalists are of the opinion that there exists politically correct naming and description, 137 thisoptimistic attitude cannot be confirmed by the larger part of the analysis results.2.1. Linguistic Identification of Drug Users and Drug AddictsThe research results indicate that most journalists and media still use the discriminatory terms “junkie”and “narcomania“, as well as the term “narco-addicts”, instead of the terms drug users and drug addicts.Most of the journalists are still not able to distinguish between drug addicts and drug users (even lessso between users of soft and hard drugs), distinctions most often disregarded even in statistical reportsof the Ministry of Interior.Example 1: “Junkies drink methadone in a bus”On June 27th, 2011 the daily newspaper “Vest” published an article titled “Junkies drink methadone ina bus”, in which the use of the discriminatory term “junky” dominates through out the text, even in thecontext of “Day centres for junkies”. Although the anonymous source at the Ministry of Health statesthat “the Ministry of Health has an idea to establish Centres for Prevention and Treatment of DrugAbuse in every municipality”, the journalist uses the discriminatory term “centre for junkies”. The textdiscloses the statement of a medical officer who quite explicitly refers to a patient; however the journalistdoesn’t use the term “patient” for persons on methadone therapy anywhere in his text, but ratherprefers the terms “junkies” and “narco-addicts”. 138 Such linguistic exclusion virtually conceals the personsresponsible for discrimination (in terms of the failure to establish centres for methadone therapy inevery municipality, which are not even mentioned in the text), but it presents the discriminated personsin a negative light, violates their dignity and their right to privacy (as patients). Drug users are furtherexcluded by not having the opportunity to speak up in the media when subjects that concern the patientsthemselves are covered.According to the journalists, drug users and drug addicts are mostly named in the media as “narco/drugaddicts”and this term is considered to be politically correct instead of the term “junkie” (’наркоман’),which has been revoked from use by most editorial stuff/desks. Journalists are aware that some mediastill use the term “junkie”, while they consider pejorative terms such as “druggie”, “dope-head“ andother similar terms to be present only in columns.
102 103Example 2: “The number of children junkies grows…”On June 26th 2011 the television “Alfa” on the news broadcasted an editorial entitled “The numberof children junkies is growing, as is access to drugs”. On April 4th 2011 “Vest” (in the section BlackChronicle) published an article with the title “The number of children junkies grows” and a subtitle “58new narco-addicts in one year in Kumanovo”.In the first editorial the journalist uses the discriminatory terms “junkies” and “narcomania“ 139 disregardingthe fact that none of the sources (not the interviewed “heroin addict”, nor the psychologist, northe interviewed person from the Centre for Prevention and Treatment for Drug Abuse). The journalistalso fails to distinguish between the terms “drug addicts” and “drug users”.Regarding the article entitled “The number of children junkies grows” the editor decided upon thesensationalistic and stigmatizing term “junkies”, although the journalist in the text prefers the lessdiscriminatory term “narco-addicts”, borrowing it from the statement of her only source. 140 The articleconcludes with the shocking information that “approximately one hundred registered narco-addictshave passed away in the last ten years in Kumanovo”. The use of the terms “junkies” and “narcoaddicts”is an example of linguistic exclusion, which virtually conceals the responsibility of the healthand state institutions on the death of hundreds drug addicts.Example 3: “Nine thousands registered junkies…”The daily newspaper “Vecer” published a text entitled “Nine thousands registered junkies take heroin”,with a subtitle “Macedonia continues the fight against drugs” in the section Black Chronicle (March30th 2011). The text relies mostly on police sources, the larger part of it referring to drug production(legal and illegal), drug trafficking, the fight against drug trafficking, also to criminal charges and confiscatedamount of drugs etc.A small portion of the text entitled “There are 9,000 narco-addicts in the country” suggests the Ministryof Health as a source stating that “9,000 drug users have been registered in the country”. The informationthat from “9,000 drug users” (including marihuana users, the “most often abused drug”) magicallytransformed into “9,000 narco-addicts”, while the main title states “9,000 registered junkies” who “takeheroin”.The sensationalistic title, the use of the discriminatory terms “junkies” and “narco-addicts”, ignoringand confusing the expression “drug users” (from the information given by the Ministry of Health) with“narco-addicts” intentionally, as well as suggesting the “number of registered junkies” in the context ofpolice statistics on drug production, drug trafficking and fight against drug trafficking are examples oflinguistic identification and framing, which strengthen negative stereotypes and prejudices that instigatediscrimination towards drug users.Example 4: “NGO warns on the increase of narco-addicts”On April 4th 2011the daily newspaper “Nova Makedonija” published an article entitled “NGO warnson the increase of narco-addicts”. The titular message in the article is based on sources from “nongovernmentalinstitutions for fight against narcomania“, 141 an expression allegedly borrowed from therepresentative of one such organization. 142The article informs the citizens on the state with drug addicts and illegal drug trafficking in the city ofSkopje, without making a clear and essential distinction between these two completely different subjects.The article of this medium establishes a stigmatizing, insubstantial and based on prejudices correlationbetween drug addiction and crime. 143 At the same time, the article fails to make a clear distinctionbetween drug dealers and drug addicts. 144
104 105The use of the stigmatizing term “narco-addicts” and naming the Association for promoting prevention,treatment and social inclusion of people using drugs as “non-governmental organization fightingagainst narcomania“ indicates on a deliberate sustenance of discrimination and social exclusion ofpeople addicted to drugs and people using drugs. Failing to make a distinction between the criminal act- unauthorized production and trade of narcotic drugs - and drug addiction is an attempt to stigmatizeand exclude the members of this already marginalized group by way of insubstantial criminalizationof the drug addiction. Criminalization of the drug addiction in the media sustains the birth of fear frompersons addicted to drugs among the general public and supports stereotypes and prejudices that presentthese people as criminals and bullies.2.2. Linguist Identification of LGBT PersonsAccording to journalists, most often the media uses the term “homosexuals”, although as of lately theyconsider the term “gays” to be popular. The term “fagot” is rarely used, but the term “gay“ is used todescribe negative aspects of different maters. One of the journalists stressed that sometimes when writingabout these groups in a negative context the offensive term “warm brothers/sisters” is intentionallyused. Journalists consider that transsexuals and transgender persons are rarely covered.The results of this research indicate to numerous examples of the offensive use of the term “fagot”, aswell as other referential strategies that violate the dignity of LGBT persons.Examples 1: “The first fagot discovered”The web portal “Taratur” on April 7th 2011 reported sensationally: “The first fagot has been discovered”,referring to archaeological discoveries in the Czech Republic, where “the remains of the firstman from the stone age believed to be homosexual” were excavated.“ 145 In the article, the archaeologistsare quoted as experts for determination of sexual orientation of skeletons from the cooper age:“It is very likely that this man had different sexual orientation, i.e. that he was either homosexual ortransvestite” 146 (statement of the Head of excavations Kamila Remisova Vesinova).In the article, the “skeleton” is stigmatized as being “a fagot” because he was allegedly buried “in amanner characteristic for the burial of women at that time” and because it was obvious that “the remainsbelonged to a man, considered to be a woman by the natives”. Such linguistic identification indicatesthat the journalist does not differentiate between sex and gender, or between sexual orientation andgender orientation (nor between the terms “transvestite” and “transsexual”), which as a consequenceleads to discriminatory naming that strengthens the existing negative prejudices towards homosexualsand transgender people.Example 2: “Fuckology”In the column “Fuckology”, published on May 30th, 2011 in “Vecer”, 147 the author Dragan P. Latasexplicitly employs the discriminatory term “fagots” in humiliating context: “This time even the fagotswon’t vote for him”. The homophobic discourse of Latas is “crowned” with the heterosexist explanationof the key term in the column title: “Fuckology” teaches us that it’s much better to sleep once withSnow White, than seven times with the dwarfs”. Such referential strategies by the editor of “Vecer” arean open attack to the dignity of homosexuals.Examples 3: “Gays and “batons”The web portal “Plusinfo” published two sensationalistic titles: “400 batons for 200 gays!” (later retitledas “400 police officers will secure the gay parade in Split”), and “Chaos in Split: The gays tookout their batons! (later re-named as “Chaos in Split: Homosexuals attacked by an organized group- 11.06.2011). The sensationalistic titles and photographs, as well as the “humoristic” association of“gays” with “police batons”, defocuses the intention from the danger of violence (in the first title) andthe real violence (in the second defocusing title), which misinforms that “gays” used violence (“batons”).The use of the term “parade” (in the context of “gay parade” or “pride parade”) conceals the factthat the participants in the parade of pride wish to practice freely, without discrimination their right topeaceful protest just as other people.
106 107Example 4: “Lepa Brena changes her sex”The author of the column published in “Vecer” (07.04.2011) in one paragraph mixes up completely“sex or sexual orientation“, sex change and “transvestites”:“So I will support the state in the decision to participate financially in sex change surgeries. Followingthis logic, I think we should reach the option that Macedonia, which beyond question is feminine, bearsthe masculine Macedon, so that everyone could call this country Macedonia or Macedon according tohis/her sex or sexual orientation. Thus, the problems with Greece, EU and NATO will be solved in avisionary manner and finally the country will go forward into the anus (I mean the annals…) of Europeon the crotches of the new transvestites…”The author of the column conceals his discriminatory relation towards members of sexual minoritiesbehind mockery, humiliation and failure to discern between sex and gender identity and sexual orientation,between transsexuals and transvestites. In other of his columns, in the context of similar derogative“humoristic” style he uses the derogative terms “warm brothers” and ”homos”. 148Example 5: Dana- transvestite?In few editorials on the “Eurovision” the participant Dana International was labelled as a transvestite:“The journalist, intending to confuse him, asked Vlatko this question, thinking that he won’t choseDana because she is a transvestite.“ 149 Although in another article she was linguistically identified as an“attractive female transsexual”, in the title the female transsexual was renamed into “male transsexual”(“The male transsexual is back on Eurovision”, Utrinski Vesnik, March 11th, 2011)”. Not one of the articlesmentioned that Dana’s current name is Sharon, while most of the articles linguistically identifiedher with her name before the sex change. Thus, the title “Jaron Koen has been a woman for 20 years”(Vest, May 9th, 2011), not only linguistically misidentifies Sharon (Dana), but rather confuses the readersby naming her Jaron Koen, misinforming them that “he changed his sex 20 years ago, he became awoman and since then uses only the artistic name Dana International”.Failing to distinguish between a transsexual and transvestite and the sensationalistic identification ofpersons who have changed their sex solely with the name they had before the sex change strengthensthe stereotypes and prejudices towards transsexuals and violates their dignity.Example 6: “Eva Longoria is a lesbian”, and “There are no ‘gay moments’ in “Romeo and Juliette”In the sensationalistic title “Eva Longoria is a lesbian!?”, 150 the actress was identified as a potential“lesbian” only because “she decided to act in a lesbian film”. The play “Romeo and Juliette”, in whichthe female roles are played by men, triggered controversial and sensationalistic titles: “There are nogay moments in Romeo and Juliet” (with the subtitle: the actor Oliver Mitkovski claims that the newpremiere is straight”) 151 and “We wear dresses but we are still men” (with the subtitle “Premiere of acompletely male “Romeo and Juliette”). 152 Although the two media events aren’t related, the contrastand double standards are obvious. On one hand, the foreign actress is labelled as a “lesbian” only becauseshe decided to act in a “lesbian film” (the comedy “No men”). On the other hand, the domesticplay is identified as “straight” (in which “there are no gay moments”), although it is “advertised” witha sensationalistic conclusion: “Romeo will kiss a man instead of a woman!” By stressing and reinforcingthe director’s statement “there is no relation between homosexuality and travesty in the play” andthe statement of one of the actors “there was nothing vulgar, no signs of travesty or gay moments” thearticle reinforces negative stereotypes and prejudices that a play with “gay moments” and “travesty”would be considered “vulgar” and socially inacceptable.
108 1092.3. Linguistic Identification of Sex Workers and Sex WorkAccording to the journalists, the expression “sex work” is rarely used in the media since it is not treatedas a work, i.e. as an individual choice of work. The most often used terms are “prostitute”, “sluts”, andthe term “hooker” is present in some columns. 153The results of this research indicate on few examples of linguistic identification that violate the dignityof sex workers.Example 1: “A lair of prostitution discovered…”“Utrinski vesnik” on June 22nd, 2011 published the article “A lair of prostitution discovered in Karposh”,relying on “information from the police investigation”, according to which “the apartment rentedby a woman from Gostivar on Branislav Nushic Street has been a lair of prostitution for more thana year, where all kinds of clients dropped by”. The police expression “lair of prostitution”, intensifiedin the title, favours the police version of the event and neglects the key moment that the police wascalled to protect the victims of violence who were beaten up by persons wearing masks. Most of thetitles in the media completely neglected the violence against the women, favouring the police versionof the event: “A `brothel` discovered in the centre of Skopje”, “The `madam` of a Skopje public housearrested”, “A woman-pimp in Skopje `services` around 150 clients”, “The woman from Gostivar takeninto custody for soliciting prostitution”, “Custody for the woman-pimp”…The newspaper “Vest”, on June 22nd, 2011 published an article with a title “The police arrested bloodyprostitutes” and a subtitle “A brothel discovered in an apartment in Karposh in Skopje”. Although inthe first sentence, the victims of violence who sought help from the police are called “sex workers”, inthe main title they are renamed as “bloody prostitutes”. The text fails to focus on the violence againstthe sex workers, it doesn’t question why the victims of violence were arrested after seeking police protection,but instead concludes paradoxically that “A brothel was discovered in an apartment in Karposhin Skopje”. 154The linguistic identification of “bloody prostitutes” in the context of a “brothel discovered”, concealsthe police discrimination against the sex workers, who instead of being protected after reporting violence,were treated as criminals by the police officers.The article “A woman from Gostivar owned a brothel in Skopje” (with the subtitle “Beaten prostitutessought help from the state”) 155 opens with the information that “The police discovered a brothel aftertwo men wearing masks beat up the owner and few prostitutes who `worked` in a rented apartment…”The use of the term `worked` in quotation marks defocuses the attention of the problem of violenceagainst sex workers, who further in the text are not treated as victims of violence, but as “cunning girls”and accomplices in crime. In the separate section “cunning girls” are statements of eyewitnesses whoheard the conversation between the “police officers and the girls” that derogate the statements of thevictims, thus concealing the discriminatory relation towards the women-victims of violence from thepolice.Example 2: “A prostitute attacked and robbed…”On May 3rd, 2011, “Utrinski Vesnik” in the section Chronicle published a short information “A prostituteattacked and robbed in Skopje”: “A prostitute was attacked and robbed by clients in Skopje. Theclients not only refused to pay for the service, but punched and kicked her because she asked them formoney…” The short description of the case is based on information issued by the police, “which announcedmeasures to discover the attacker”. The “Utrinski Vesnik” editorial policy provides the readerswith a space to leave comments, most of which were sexists and humiliating towards “prostitutes” and“prostitution”, and defocus the attention from the problem of violence against the sex workers. 156 Thecomments questioning the linguistic identification of “prostitutes” were rare, i.e. comments that turnthe attention towards the problem of violence and attackers most of whom remain unpunished. 157 Just asrare are titles in the section Chronicle that use the linguistic identification sex workers (“A sex workerbeaten and robbed”, “Dnevnik”, 03.05.2011). In the title, “Prostitute robbed” (“Vreme”, 03.05.2011),the focus is on the act of robbery, which diminishes the act of violence (being beaten up after the sexworker refused a service): “he tried to violate her, but after she refused, he took 25 Euros from her
110 111by force, after which he punched and kicked her body and head, and at end chased her out of his vehicle.”Example 3: “The Parliament is a syphilitic divorcee…”The column “The Parliament is a syphilitic divorcee wearing a democratic make up”, criticizes thework of the Macedonian Parliament with the following expressions: “The national syphilis that spreadthat whore…”, “The divorcee was an instrument for an institutional pogrom of the Macedonian existence…”(Globus, 19.04.2011, p. 82). Although by employing expressions such as “syphilitic divorcee”and “whore” the author linguistically identifies the Parliament, these labels violate the dignity of sexworkers and contribute to stigma and discrimination against them.Example 4: “Whores with dignity”On April 6th, 2011 “Vecer”, in the section Photo-finish published few photographs from Routers underthe title “Whores with dignity”. The photographs covered the event “Slutwalk Toronto“, showingparticipants in the women’s feminist movement that stood in defence of the rights of all women, inparticular victims of violence, misogyny and homophobia. The linguistic identification of the protestantsas “Whores with dignities”, without explaining the reasons why the protestants adopted the term“whores”, conceals the reason for their protest, which is presenting women victims of violence fromman violators as “whores”.On June 20th, 2011 “Nova Makedonija” published the article “’The cheap’ protested from Montreal toLondon”, with a photograph of protestants holding banners “No means no”, followed by the followingsentence bellow “A victim can never be guilty, the protestants said”. The article begins with thesentence “Thousands of women dressed cheap, like whores protested yesterday in many cities throughout the world… because of a statement of a Canadian police officer, according to whom young womenwouldn’t be victims of sex assaults if they didn’t dress like whores”. 158 The incorrectly paraphrasedstatement and the assessment “the negligent statement of the police officer”, diminishes the reportedstatements of the protest participants that “the victim can never be guilty”. Despite the strengthenedlinguistic identification “The cheap” and “The prostitutes” and the sensationalistic representation ofthe protestants, both texts do not address one of the key demands of the protestants- resignation fromhe British Justice Secretary Kenneth Clark, because of his dubious distinction between “real rape” and”date rape”.Example 5: “Dancers arrested”, “prostitutes taken into custody”The title “Dancers arrested” (“Vecer” - 03.07.2011) suggests that the police arrested “two Bulgarianand one Macedonian citizen” for being dancers, although the content of the article clarifies that “theywere arrested by the police for working illegally”.The title “Gamblers and prostitutes taken into custody” (with the subtitle “The special police forcesAlfa of the Ministry for Interior checked the identification papers of 6,000 citizens over a period ofsix months”) 159 refers to the statistics of the Ministry, which “reveals that 178 persons were taken intocustody by the Alfa officers on the grounds of breaking the pubic order and peace”. Why the title placesemphasize on gamblers and prostitutes is unclear, considering that from the 178 persons taken intocustody, only “seven persons were detained for gambling, hazard games, prostitution and for use of agun and pyrotechnics”.This manner of linguistic identification and representation, which completely fails to pose the questionwhy were persons taken into custody for breaking the public order and peace, strengthens negativestereotypes against sex workers as criminals.2.4 Linguistic Identification of People Living with HIVMedia constructions of concepts and the notion of HIV and AIDS depend a great deal on the manner ofnaming and the terminological distinction. Some of the journalists do not have a highly developed
112 113sense as to the meaning of the processes of naming and terminological distinction for people living withHIV. The journalists rarely clarify the meaning of the acronyms HIV 160 and AIDS, 161 while often theword “aids” is used in small letters, as if it wasn’t an acronym. In order to describe people living withHIV the following words are used most often: “people with HIV/AIDS”, “persons with HIV/AIDS”,persons infected with HIV”, 162 “diseased with HIV and aids”, “the ill from HIV and AIDS”, “patientsdiseased with HIV/AIDS”, 163 “carriers of the HIV virus” etc.Bio-medical terminology often creates confusion among journalists, which is being reproduced via thepower of the medium.Example 1: The text “Refused treatment because of HIV positive status” (Vest, 6.04.2011), reports thatour Coalition indicated to “the case of a 32-year old heavily ill drug addict, who wasn’t admitted in anyhospital because of being HIV positive.” However, the Coalition’s report contained no information onthe HIV status. We indicated on a case when a medical care was not offered, and was conditioned withthe demand for a medical confirmation of HIV status.The gravest confusion is caused by media discourses that make no distinction between HIV and AIDS,or between a person with an HIV positive status and a person living with AIDS. Some texts may leavethe impression to the reader that there is a disease called “HIV Aids” and that this disease is contagiouslike malaria or tuberculosis.Example 2: The article “UN warns against the danger of non-contagious diseases” (section “Health”)says: “Although the attention of the world public is turned towards contagious diseases such as HIVAids, malaria and tuberculosis, new information indicate that non-contagious diseases in 2008 took 36million human lives.” Articles that allow professionals to clear the distinction between HIV and AIDSare rare.Example 3: The article “Let’s free ourselves from prejudices: “We aren’t a plague”” (“24 Casa Zdravje”,23.05.2011, p. 9) contains a special frame “From HIV to AIDS in 7 to 10 years” disclosing the statementof Dr. Milena Stefanovic: “According to world statistics, it takes 7 to 9 years for the infection ofan HIV-virus to develop into the stadium called AIDS”.3. Inclusion/Exclusion, Positive and Negative Stereotyping /de(legitimization)Journalists and editors use various strategies for media representation of members of marginalizedgroups. During the monitoring of media contents, the researchers were focused on the following groupsof questions, according to three types of media strategies:• Inclusive/exclusive strategies: Are members of marginalized groups given adequatespace in the media and are the reports on them sensationalistic? Are members of marginalized groupsincluded or excluded when journalists write about them or about subjects closely related to them? Whatkind of strategies of media exclusion or marginalization can we identify?• Predicative strategies: What kind of features, characteristics, qualities and distinctionsare prescribed to members of marginalized groups (drug users, sex workers, LGBT-people, people livingwith AIDS)? During their presentation, are positive or negative features, characteristics, qualitiesand distinctions dominant? What is the perspective when expressing such attributes and are they intensifiedor weakened?• Argumentative strategies and (de)legitimating strategies: When reporting aboutmembers of marginalized groups, which are the prevalent arguments (or schemes of argumentation):those that legitimize the fight against discrimination, or those that justify or legitimize exclusion, discriminationand suppression of drug users, sex workers, LGBT people, people living with HIV? Fromwhich perspective are these arguments and (de)legitimating strategies expressed and are they intensifiedor weakened?
114 1153.1. Inclusive/exclusive strategiesAlthough the media in 2011 broadcasted a considerable number of contents, directly concerning humanrights and the needs of members of marginalized groups, the voice of LGBT people, drug users,sex workers and people living with HIV wasn’t adequately represented in the media. The journalistspointed that when writing for members of marginalized groups most often they take statements fromthe spokespersons of the Ministry of Interior, sociologists, psychologists, human rights experts andactivists or representatives from the NGO sector, while it is very difficult to receive statements frommembers of marginalized groups . Journalists think that subjects related to marginalized communitiesare represented in the media only on special occasions (when presenting results from a research orpress-conference of some NGOS’s), if writing in a negative context, or if an incident has happened orthe story is sensationalistic. 1643.1.1. Sensationalistic representation and threateningAlthough, in principle, the manner of reporting on members of vulnerable groups should be free fromsensationalism, according to the journalists, the sensationalistic approach is customary and inevitablewhenever writing about members from marginalized groups. Some journalists claim that sensationalismis not necessarily a reason for negative representation of these communities. 165 On certain occasions,the sensationalistic approach is noticeable whenever writing about diseases or court proceedings,despite Article 8 from the “Codex of the Journalists of Macedonia” which entails that “the manner ofinforming in cases of (...) diseases, court proceedings has to be freed from sensationalism”.Sensationalism towards LGBT peopleExample 1: pre-election sensationalismAt the official start of the election campaign, on May 15th 2011, the newspaper “Vecer” sensationallypublished the cover story on the front page: “Shekerinska won’t open factories, but will protect thehomosexuals”! 166 The sensationalist media attacks at politicians who defend the rights of homosexualsencourage discrimination and social exclusion.Example 2: Pre-Eurovision sensationalismOn the front page of “Vest” (09.05.2011), the cover title under the photography of the singer “DanaInternational” is the statement of the Macedonian representative at the Eurovision Vlatko Ilievski: “Iwon’t forgive even Dana”. 167 The sensationalistic representation of Dana’s sexuality, followed by a sensationalisticfocus on her birth name (before the sex change), and the ignorance of her personal name(Sheron Koen), strengthens the negative stereotypes towards transsexuals and encourages disrespecttowards their sexual privacy and the right to change of the personal name, as a human right.Example 3: “Boki 13 changes his sex “After the sensationalistic title “Lepa Brena changes her sex” (column in “Vecer”- 07.04.2011), on May09th 2011, many media sensationally announced the news “Boki 13 changes his sex”, published in“Netpres”, distributed by the Serbian newspaper “Blic”. The same day, the portal “Kurir” published thenews “Boki 13 changes his sex, only not in female”. The sensationalistic identification of transsexualswith transvestites encourages transphobia towards transgender people, as obvious by the publishednon-tolerant comments on the electronic edition of “Vecer”. 168Sensationalism towards sex workersThe sensationalistic titles ““A lair of prostitution discovered in Karposh” (Utrinski vesnik, 22.06.2011)and “A brothel discovered in the centre of Skopje” (Nova Makedonija, 22.06.2011), prefer the policeversion of the event, ignoring the violence on the sex workers that asked for protection from the policeafter the incursion of two bullies wearing masks in their apartment. On the other hand, similar sensationalisticapproach occurs in the article “A brothel discovered in the center of Ohrid, “A Madame fromBulgaria detained (“Vest”, 8.03.2011), and in the editorial “A Bulgarian woman had a brothel in thecentre of Ohrid” (Sitel, 07.03.2011). In these media contents, the sensationalistic approach neglects thecrucial differences (between prostitution, intermediating in prostitution, forced prostitution and man
116 117hutrafficking) and encourages stigmatization of sex workers.Sensationalism towards drug addictsUsing discourses of fear and shock while thematizing the drug problem influences the construction andformation of public perception of addicts. The media production of discourses on the evil, danger andmortality, as well as ignoring the successful personal stories and experiences from cure and treatment offormer addicts strengthens the stereotypic image of the drug addicts and users as “lost souls” and supportsthe famous myth on the impossibility to cure addiction. Examples for such sensationalism can befind in the article “The number of children junkies grows” 169 as well as the article with sensationalistictitle “The youngest drug addict is just 11 years old“. 170Sensationalism regarding HIV/AIDSThe manners in which AIDS is constructed by the media as a disease, often followed by sensationalisticrepresentation and threatening. 171 Although the sensationalistic representation and threateningwasn’t noticeable as in the previous years, few examples can be numbered. The sensational title “Therisk of heart diseases grows with HIV”, 172 refers to scientific study which demonstrated “the relationbetween HIV and heart failure...”. Although the short informative text resembles other texts written ina “scientific-educational” style, the conclusion is threatening: “During the seven years of research, 186respondents had heart failure”. 173The sensationalistic article “A new cure against aids” begins with an exclamation sentence “Aids canbe cured too!”, a news which “of course will bring joy to million people around the world”. After thedogmatic encouraging claims at the beginning of the article, 174 follow discouraging information: themedical procedure is “a difficult surgery, demands for a corresponding donor and carries a certain deathrisk”, and “... experts aren’t quite sure that Braun is 100 percents cured...” In the conclusion of the shorttext, HIV is described sensationally as the “cholera of the modern times”, while the confusing identificationof HIV with AIDS culminates in the final “consoling” point: “not every person carrier has tonecessarily to be diseased with this disease”.3.1.2. Ignoring by the media and harassmentVery often the problems and needs of members of marginalized groups remain in the zone of mediainvisibility because of intentional ignoring by the journalists or the media. Although journalists andmedia should not ignore the problems and needs of members of marginalized groups, particularly incases when there are serious incidents of violation of their human rights, media ignoring is a commonoccurrence.Example 1: Media ignoring and marginalizing of the calls for fight against homophobia and transphobiaThe statement by the Macedonian Helsinki Committee “Homophobia became a state politics in theRepublic of Macedonia”, published on May 17th, was ignored by the larger part of the media. 175 Inconsiderablepart of the media reported about the Coalition’s press conference at the Macedonia Square, onthe occasion of the International Day for Fight against Homophobia and Transphobia, followed by anoutdoors exhibition, “Images against Homophobia”.Although the message, “Homophobia is the state politics in Macedonia” was reported during promotionof the report of the Council of Europe on June 2011 (“Discrimination on grounds of sexual orientationand gender identity in Europe“), only one medium reported the message, 176 while the disturbing informationon the condition in Macedonia were ignored by the media.Example 2: Patients treated from addiction ignored by the mediaMost of the media reported on the pre-electoral intentions of the Mayor of Kisela Voda Municipality onthe dislocation of the Centre for Addicts in Kisela Voda and the construction of a new community centrethat would treat only patients from Kisela Voda. 177 All published articles reported the mayor’s statement,the citizen’s opinions, or opinions of experts, however not one article reported the opinion of thepersons treated in Kisela Voda. The patients’ voice from the Centre of addictions in Kisela Voda didn’treach the media even after an inconsiderable part of the media reported on the citizens’ petition againstthe idea of the day centre in Kisela Voda near a school and kindergarten. 178 Not one of the patients concernedwith the project “dislocation”, nor the NGO’s that deal with harm reduction, were consulted by
118 119the journalist, one of the rare who dared to do research on why the projected addiction centres aren’topened in the Skopje municipalities. 179Example 3: Marginalization of death cases of prisoners treated from addictionWithin the research period, part of the media reported the news of two death cases of addicts in the Skopjeprison “Idrizovo”. The first death case was reported by the daily newspapers Shpic 180 and UtrinskiVesnik, 181 while Shpic 182 published an interview with the father of the deceased prisoner afterwards.The second death case was reported by the daily newspapers Vreme, 183 Vecer, 184 Utrinski Vesnik, 185Dnevnik, 186 Nova Makedonija, 187 Lajme, 188 Coha. 189The media coverage of both cases in the greatest part was simply a short coverage of the news, withoutany interest in the problematic circumstances of the death, as well as the responsibility of the competentinstitutions and subjects. The bigger part of the media articles and journalists did not pose the questionhow is it possible to overdose in a prison, with a therapy that should be administered in strictlycontrolled conditions and quantity, and how is it possible that there is an illegal drug market in a penitentiary.190Unfortunately, the journalists rarely problematize official reports and statements in which very oftendeath circumstances are marginalized, while information on the criminal and medical files of the convicts-patientsare pointed out. Even less often do journalists dare to ask the key questions and ask forresponsibility in the cases of suspicious death of prisoners-patients on methadone therapy. 191Example 4: Ignoring the sex workers regarding subjects that highly concern themSex workers are ignored by the media even in articles on subjects that mostly concern their rights, suchas “legalization of prostitution”. The statement of sex workers, or their registered associations “Star”,are absent even in the cover title “Buy a studio apartment in one month with prostitution” (Globus,17.05.2011), even though there was the remark “Legalization of this activity is mostly talked aboutin the circles of prostitutes”. Even in the cover title “Third attempt to legalize prostitution” (Vest,25.08.2011) on the subject of the draft-law proposed by a member of parliament, statements from a sexworker and the citizens’ association are missing.Example 5: Ignoring the problems of people living with HIVPeople living with HIV in the Republic of Macedonia with great pleasure welcomed the written addressof the President of the Republic of Macedonia, Mr. Gjorgje Ivanov to the Macedonian public in thecolumn “Macedonia is prepared to contribute to the global intentions for dealing with aids”. 192 In thecolumn, the President supported “the efforts for strengthening the national response to HIV and aids”,promising to give his most “honest efforts and contribution to the fight against stigma and discriminationtowards persons living with HIV and aids”. He called all the citizens to “have understanding andgive hand to the carriers of HIV or have aids and help them in leading a normal and productive life”.Unfortunately, the journalists didn’t dip their quails in the challenges, disappointments and numerousproblems 193 indicated by the persons living with HIV in the open letter, although it is a perfect start fora investigative and engaging journalism.3.1.3. Media InclusionAlthough the media more and more consider (themselves) to be agents of social inclusion, in ourcountry media contents that strive to present in non-sensational manner the problems of members ofmarginalized groups are very rare.Example 1: Confession in: “In someone else’s skin”Although the subject of “sex change” has become favourite target of the media sensationalists, thearticle “In someone else’s skin” (Forum, 12.08.2011) attempts to present the problems of Macedoniantranssexuals from their view point, while respecting the ethical code (which enforces that the manner ofinforming about medical cases be void of sensationalism). The problems with violence and discrimination that the Macedonian citizens are facing upon a decision for sex change are emphasized with thepersonal stories, while the photographs include two key points: “Surgical sex change is not performedin Macedonia”, and “Society has rejected sex change”.
120 121Example 2: “Confession; living with AIDS”The journalist of the publication “24 Casa Zdravje“ in two sequences successfully privileges the viewpointof people living with HIV, disclosing their problems by a combination of confession, experts’statements and experiences of activists of “Zaedno posilni” (the first working group for support andself-help of people living with HIV, within the frames of the NGO HERA).3.2. Predicative Strategies3.2.1. Criminalization of drug users and sex workersAccording to the journalists, the interest in arrests manifested by editors and the general public is themain reason that sex workers and drug users are discussed in a negative context, after every raid carriedout by the police. In this way, the media distinguish themselves, and also maintain the negative stereotypes,because drug users and sex workers are portrayed as criminals or persons breaking the law. 194Sex work is not treated as work by the media (i.e. an individual choice of work), rather most often asa form of crime. Although prostitution (as well as leasing apartments for prostitution) is not a criminalact, but a violation against the public order and peace, 195 the journalists most often reveal the policereports in which sex workers are presented as criminals. Although “taking narcotic drugs and psychotropicsubstances” is also only a violation against the public peace and order, when informing the policereports, journalists very often portray drug users, even patients-drug addicts as criminals.A concerning factor is that the journalists rarely attempt to question the police reports in which drugusers and sex workers are presented as criminals, even when seeking protection precisely by the policein cases when their rights are violated.Example 1: Criminalization of addictsThe daily newspaper Vreme, on 20. 04. 2011, in the section Chronicle published an article entitled, “Theyoungest narco-addict is only 11”. The subject of the article is the increasing trend of “narco-addicts”and the decrease in their age, while the possibilities for addiction treatment aren’t a subject at all. Thefollowing passage is very concerning: “Narco-addicts, according to the experts, when in a stadium ofcrisis are very often the perpetrators, motivated by the need for money. According to the police last yearthere were 590 criminal acts carried out by addicts”.The criminalization of the addiction by way of such discriminatory discourses has serious consequenceson health and social politics, above all to the public perception of the drug related problem, whichis alarming problem that should be dealt with by the police, not the health or social system. This mediaarticle introduces a correlation between drug addiction and crime, which is stigmatizing,insubstantialand prejudiced based. Drug addiction is not a criminal act, but an addiction disease, classified as adisease according to the World Health Organization, therefore, drug addiction should be dealt with byhealth and social workers, not police officers. 196Identifying addicts with criminals is a discriminatory strategy and speech that stigmatized and excludesthe members of this marginalized group. Drug addicts are persons in need of health protection, andunder no circumstances should they be stigmatized negatively as criminals.Example 2: Criminalization of sex workersThe article “The police arrested bloody prostitutes” (“Vest”, 22.06.2011) portrays sex workers as criminalsthat should be arrested, even though: 1) they are victims of violence who sought protection fromthe police; 2) it isn’t a case of arrest on the ground of “prostitution” (which is a violation, not a criminalact), but for suspicion of “intermediating in prostitution”. Some media completely ignore violenceagainst sex workers and their appeals to the police, reporting only the police version according towhich “A team of the Skopje police forces, after having undertaken prior operative measures and documentedinformation, arrested a 37- years old woman from Gostivar on the ground of a crime relatedto intermediating in prostitution” (“A brothel discovered in the centre of Skopje”, Nova Makedonija,22.06.2011). The media portrayal of victims of violence as criminals, and the media-police ignoringthe problem with violence against sex workers is reflected in a reader’s comment regarding the article“Beaten prostitutes sought help from the state: A woman from Gostivar owned a brothel in Skopje”: “Itisn’t important that they were beaten up- what’s important is that they were prostitutes.”
122 1233.2.2. Pathologization/De-pathologization of homosexualityLast year there was an aggressive trend of pathologizing homosexuality, instigated by the media highlightingthe statements of members of parliament, the medical “experts” of VMRO-DPMNE (“homosexualityis a disease” –Ginev, MD.) and the lawsuit of the “experts” in “Pedagogy” against IrenaCvetkovic (prompted by the public criticizing of their textbook where homosexuals and lesbians areportrayed as participants in a “degenerated, not natural and …abnormal sex life…persons with psychicaldifficulties and impediments”). 197We can say that the trend of de-pathologization of homosexuality began in 2011, prompted by themedia reactions after the court decision, which dismissed the lawsuit by the authors of “Pedagogy”, 198particularly after the decision of the Commission for Protection against Discrimination, which recommendedthat the disputed excerptions of the textbook be changed. 199 Although most media focused onthe decision to revise the textbook, 200 some attempted to distort the information: “The CPD demandedan immediate revision of the textbook for third year-students: from the entire “Pedagogy” they are frustratedonly by the sex” (“Vecer”).For change in the discourse- from aggressive homophobic discourse attacking the attacked, 201 to discoursethat analyzes the attitude of aggressive homophobes- contributed not only the court decision andthe decision of the Commission for Protection against Discrimination, but also certain articles of specializedmedical persons. For instance the author of the article “When you hate someone irrationally” 202gives advice to homophobes (persons that irrationally hate homosexuals) to seek expert’s psychologicalhelp in order not to allow irrational hatred, which is an “unhealthy emotion” to “pass into aggressionand manifest itself towards people that did nothing to cause this aggression”. The author of the analysis“The establishment convinced that homosexuality is a disease” (“Focus”, April), considers homosexualityas normal, attempting to make homophobia pathological. 2033.2.3. Stereotyping and (de)legitimizing HIV/AIDSMedia presentation of AIDS as the “cholera of the modern times” resembles the early reports from fewdecades ago, which misled the readers to believe that AIDS is very contagious disease and it is transmittedlike the flu. 204 Associating AIDS with deathly diseases (“cholera”, “plague”), is related to the publicprejudice addressed in the title: “Let’s free ourselves from prejudices: We aren’t a plague”. 205Still, not only uninformed journalists contribute to negative stereotyping and mythologizing, rathersome experts who are granted space in the health sections of the newspapers. For example, in the section“Dermatology” there is inadequate and incomplete information on the preventive measures forprotection from “Diseases transmitted by sexual intercourse”, among which are “viral infections suchas those caused by the human immunodeficiency virus HIV”: “Preventive measures of protection is thebest way to deal with STD- infections, i.e. to avoid sexual intercourse with infected person“. 206Regarding such incompetent advises for prevention of STD, the media articles that recommend use ofcondom as means for prevention are welcomed. For example, in the article “To health with a condom” 207a popular singer stresses that: “For four years now I’ve been spreading the word of using condoms”and that “it is stupid to propagate sexually reproductive health and not take care of yourself, right?” Inthis context, particularly important are the de-mythologizing articles, which state that the responsibilityfor using measures for prevention is on the part of everyone practicing sex, independently from theHIV-status. 2083.2.4. MoralizingAccording to journalists, traditional moral values originating from religion, but also traditional practices(such as marriage and reproduction), encourage marginalization, discrimination and social exclusion ofmembers of some marginalized groups. According to them, the right conservative ideology influencesthe establishment, strengthening and maintaining negative stereotypes and prejudices.Example 1: Discriminatory moralizing over Christmas and EasterThe surge of Christian moralizing discourse had a strong response in the media after the Christmas
124 125“evolutionary” messages of the archbishop of the Macedonian Orthodox Church 209 and the “news” that“MOC has a cure for homosexuals” (Nova Makedonija, 03.02.2011). 210 however, the media ignoredthe explicit discriminatory messages from the Easter Gospel of the metropolitan Petar, published in thewebsites of MOC. 211Example 2: Addiction treatment in a monastery for nunsThe Christian moralizing discourse is predominant in the article “St. George the Conqueror cures a narco-addict”,212 while the monastery is promoted as a successful healing place for drug addiction, whichis portrayed as the “Flood”. 214 The monastery is presented as a “clinic” that offers “salvation from drugaddiction” and “resurrection” for the cured girls. 215 Taking drugs is presented as a “sin”, and the sisterexplains the successful therapy by “repenting”. 216The article does not question the practices of “treatment” in the monastery, and the question of whetherthe monastery is a competent institution to cure addictions or a place where the criminal act quackeryis practices does not arise at all.Example 3: “Fight against the vices”The conservative moralizing discourse warning against the danger of “vices” is increasingly presentin the media. For example, in the article “How it feels to be young in 2011” (Nova Makedonija,12.08.2011), reaching for drugs, alcohol and prostitution is described as “deviant occurrences” and“yielding to vices”. In the article “Ohrid gradually becomes Amsterdam” (Nova Makedonija, 29. 04.2011) “the contact with drugs in Ohrid” is described as a vice “lurking over pupils from elementaryschools”. In the article “Replace the syringe with a shovel” (Utrinski vesnik, 11.04.2011) drug addictionis described as the entrance to the claws of evil, taking a detour from the right road- a vice that mustbe left behind. The moralizing media discourses against “vices” are related to the political discourse ofeliminating the vices of the ruling conservative party. 217Such moralizing discourses strengthen the negative stereotypes towards members of marginalized communitiesand encourage stigmatization and social exclusion.3.3. Argumentative and (de)legitimizing strategiesThe relation between stereotyping and argumentation is not always clearly distinguished. On one hand,stereotypes and prejudices can be detected as cases of false generalization, and on the other hand, oftenwe can identify prejudices as premises used in the process of deduction. Consequently, most of thecases we analyzed in the second chapter can be examined also as examples for argumentative or (de)legitimizing strategies.3.3.1. Sensationalistic argumentation for “legalization of prostitution”The front cover article “Buy a studio apartment in one month with prostitution” (Globus, 17.05.2011)lists number of arguments for legalization of prostitution, as well as gains from the legalization. Thekey argument is financial (“the topos of finances”) 218 from the viewpoint of the state interests, whichare endangered with the fact that the state is forced to go into debt, instead of acquiring the money ina form of taxes from prostitution. According to the author, those against prostitution manifest “falsemoral, because legalization of prostitution does not mean it being approved or stimulated”, rather it is“the only way that this social occurrence can be placed under control and the state can fight with thecrime in this subculture”.The author cites number of alerts from experts (without citing their names) “that legalization of prostitutioncan have a great benefit”: it will become possible to establish health control of persons working asprostitutes, the number of illegal persons will decrease…the population will be protected from sexuallytransmitted diseases, most of all aids, the children will be protected from sexual exploitation, the budgetexpenses for fight against prostitution will decrease because the activity will be legally regulated.”The front cover article “The parliament member Sa<strong>mk</strong>a Ibraimovski with a draft-law: Third attempt tolegalize prostitution” (Vest, 25.08.2011), also exposes the arguments of the proposer, who introducesthe fact that “it is better to control and monitor prostitution than simply be silent about it and pretendit does not exist”: “According to Ibraimovski, the benefit of legalizing prostitution will be multiple,because the state will control it, collect tax, and the workers will have regular medical examinations.”
126 127The author of the text elucidates the contra-arguments of the representatives of the ruling party, statingwhy “such thing will never pass in the Parliament”: “according to them, legalizing prostitution will leadto increase in the white slavery trading and other criminal acts.”Both texts were published on the front cover, without an attempt to reach deeper in the subject, withoutexplaining what sort of legalization is discussed, and what would the consequences be from suchlegalization. 2193.3.2. Sensationalistic generalizations of individual casesThe sensationalistic article “Junkies drink methadone in a bus” (Vest, 27.06.2011) draws a conclusionthat refers to junkies, although a patient was seen and photographed taking therapy in a city bus inSkopje in only one case.Contrary to the sensationalistic conclusion of the title, the conveyed analogy on the NGO’s representativeis not intensified, although it is the voice of criticism towards the tendency of taking therapy inpublic place to be stigmatized: “The fact that the addict drank methadone in a bus is nothing to worryabout. It is similar to diabetic taking insulin in a public place”.3.3.3. In search of responsibility for not opening day centers for treating addictsThe article “Local authorities avoid to determine locations for day centres: They run from the addictslike from a plague” (Vreme, 05.05.2011) is one of the rare research articles to follow the scheme ofargumentation “topos of responsibility”. 220 Following the case “dislocation”, the article is a seriousattempt to forcibly open the abovementioned question on treating addicts, bearing in mind the greaterpicture, not only in Kisela Voda. The beginning opens with information of the Ministry of Health to allthe municipalities to find an object on their territory “in which a day centre for treating narco-addictswill be established”, a call to which none of the Skopje municipalities have answered. Furthermore,the journalist had contacted relevant persons from seven municipalities within the city of Skopje andreported their statements, which clearly express the tendency to avoid responsibility and the invalidarguments for not implementing the decision. The most common arguments are that the municipalitiesdo not have appropriate spaces, but not one of the municipality did not argument on the impossibility tofind an appropriate space for establishing a day centre for treatment. Some of the mayors attempted totransfer responsibility to central level or to the city of Skopje. Some suggested other ways for realizingthe treatment. The reported statements undoubtedly portray the lack of concern of the local authoritiesfor part of their population which is in need of medical care. 2213.3.4. Media accent on discrimination against homosexualsThe key conclusion in the title “90% of the citizens against homosexuals” (Vest, 23/24.05.2011) of thearticle derives from the survey of the Macedonian Centre for International Cooperation (MCIC) that“Homosexuality in Macedonia is not justified by 90% of the citizens “.The conclusion “90% of the citizens against homosexuals” stands no ground in the survey, 222 an thesensationalistic title-conclusion can be interpreted as a form of argumentum ad populum. Hereupon, itis quite unclear why the percentage relevant to the homosexuals is accentuated in the title , when thecontent clearly conveys that the percentage of disapproving other occurrences is larger in the survey:“According to the survey the biggest disapproval is towards suicide (98,5%),taking light drugs (96,7%)and prostitution (94,8%).“Taking out of context and accentuating statistic information from surveys and research, without anycritical review of them, often contributes to strengthening the negative stereotypes and discriminatoryattitudes of the hetero-patriarchal majority towards sexual and other minorities.3.3.5. Media minimization of violence and delegitimizing the victims of violence in the “gay parade”in SplitThe article “First, and maybe last parade in Split: Violence with fascist salutes!” (Vecer, 12.06.2011)begins with reporting the following police statistics: “In the first gay parade, and maybe the last in Split,ten people were hurt, two of them police officers and two journalists, while 137 persons, 25 of whom
128 129are under-aged, stated the local police, which managed to prevent true violence and bloodshed.”With such media presentation, “two police officers and two journalists” are presented as victims ofviolence, while ignoring the fact that the main victims of violence were the persons with differentsexual orientation and those who supported their right to peaceful gathering and protest. The journalistslegitimize “the local police, which managed to prevent true violence and blushed”, suggesting thatwhat happened was not “true violence and bloodshed”. Such strategies minimize discrimination andviolence over persons that practiced their human right to peaceful gathering, while they themselves arenot presented as victims, rather as instigators of violence.3.3.6. Legitimization of the fight against violence over homosexualsThe article “Stop violence over homosexuals” (Vest, 18.05.2011) begins with the conclusion that“Macedonia is on the very bottom on the list of European countries regarding respect of equality ofhomosexuals”. The text refers to “the street exhibition on the International Day against Homophobia”,publishing photo with the caption: “With photos in the hands demonstrating the violence over thispopulation, the citizens were asked to accept them as equal”.Apart from the web portal “Okno”, which covered the entire exhibition (“International Day for Fightagainst Homophobia and Transphobia, 17.05.2011), a few other media focused on the ironic presentationof the plaques for gratitude. 2233.3.7. Delegitimization of methadone therapyThe article “They replaced strong brandy with light drugs” (“Nova Makedonija”, 28. 04. 2011) reportsthe following information from the police: “Heroin is less sold on the black market in Tikvesh. Accordingto information issued by the police, the decreased demand is due to the established methadonecentre, where the narco-addicts receive daily free therapy”.Placing the word therapy in quotation marks delegitimizes the methadone addiction treatment, promotesmethadone therapy as a replacement for one drug with another and thus delegitimize drug addictsas patients. Such arguments strengthen the negative stereotypes towards drug addicts as “criminals”,encourages discrimination towards patients on methadone therapy and undermine the medical effortsfor successful treatment.3.3.8. Attempt for media legitimization of homophobiaThe article “Seventh issue of the “moto-festival” in Skopje: Kale is going to resound with motors andmusic” (Vreme, 10.06.2011), in its sub-title “We don’t discriminate, these are only messages and jokes”,the journalist gives space to the festival organizer to “explain” the signs on the poster that “prohibitsgay-sex, cattle, dogs”. According to the journalist, the organizer explained how “the signs are used onthe poster not with the goal to discriminate, rather they should convey a message and jokes”: “The signthat certain people interpret as homophobic should in fact clarify that people have to act seemly on thisevent. We don’t intend to interfere in someone’s private life.”Framing “We don’t discriminate, these are only messages and jokes”, privileges and legitimizes theviewpoint of the festival organizer, who has already stated before discriminatory and homophobic contentson a poster. 224 In other words, discrimination is legitimized by transforming the act of discrimination into a “joke”, and ignoring the official reaction from the City of Skopje, who “after the publicationof the promotion posters for the motor-festival reacted immediately to the organizer of the manifestation,demanding that the quoted examples of discrimination be removed”.3.3.9. Media focus on discrimination and violence against transsexualsAfter the cover story “A man from Tetovo is the first Macedonian to change his sex: I will kill myselfif I don’t become a woman” (Vest, 22.08.2011), there was a sequel “Violence over the first Macedoniantranssexual who spoke publically that from a man wants to become a woman: Ivana beaten up in a Tetovopark” (“Vest”, 31.08.2011). In the first article the journalist focuses on the problem of discrimination,and in the second on the problem of violence that had occurred after the cover story was published:“The transsexual from Tetovo, who told his life story for “Vest” under the pseudonym Ivana, was
130 131beaten up”, and that “the attacker confessed the incident”. Still the article legitimizes the police explanationthat “the suspected for violence” had a “motive for the fight”.The Coalition salutes the journalist’s efforts for police protection of members of marginalized groupsin cases of violence.3.3.10. Deligitimizing homophobiaIn the article “The establishment is convinced that homosexuality is a disease” (Focus, April), the authorattempts to give arguments for the thesis that homosexuality is not dangerous for personality, ratherthat society is dangerous for the health of LGBT citizens. The author uses argumentation strategy withscientific arguments to pathologize the aggressive political will that insists on pathologizing homosexuality,also with the use of scientific arguments. 2253. Homosexuals (the author’s friends) do not need activists and visibility because: a) the Law is equalfor everyone (“the right to court access, and whoever errs will be judged. The law is equal for everyone,right?”) b) they do not want to be politically abused and manipulated (“…we are no fools to be insomeone else’s agenda, we are not to stupid”).For more exhausting discursive analysis of Ilkovski’s argumentation strategies (the attempt to de-legitimizeLGBT activism, and legitimate his personal homophobia) see in the analysis “De-legitimizationof Activism and the Dilemma of Integration or Assimilation”.3.3.11. “Acknowledgement“ from Janko IlkovskiThe motive behind the column “Spasiba” is the ironic gratitude that the Coalition paid to its authorJanko Ilkovski for best column in which he defended “the cause that the state pays participation in sexchange surgeries”, for the column “Lepa Brena changes her sex.” The column, intended to be an ironicreaction, attempts to underestimate the process of making a political issue from sexual orientation withthe help of argumentation schemes:1. The fact that on the action that took place on Square Macedonia on May 17th appeared less gaypeople than the number of those he himself knows personally, the author of the column uses as a prooffor the insufficient problems of the LGBT population in Macedonia. 2262. Sexual orientation is not a public, but a private question: “I ask my gay friend who joined me at atable with his boyfriend why he didn’t go to the protest. And he says to me, are you out of your mind?It’s embarrassing and rude to tell someone what I do in the bedroom, it is my private matter.”
132 133NOTES135The following television stations: A1, Sitel, chanel 5, Alfa, Telma, Alsat, MTV 1 and MTV 2, as well asthe websites that publish news related to our subject of interest. The following print media were monitored:the daily newspapers Dnevnik, Utrinski Vesnik, Vest, Nova Makedonija, Vecer, Shpic and Vremeand the weekly magazines Forum, Fokus and Globus.136See in referential and predicative strategies: Reisigl & Wodak, 2001, p. 45.137Some of the journalists-participants in the first focus group emphasized the hypocrisy of their editors,but also of the journalists regarding “political correctness”. Namely, according to them, some journalistsand editors professionally abide by the standards when writing on these subjects, still their private attitudeis completely different, mostly non-tolerant and discriminatory. It is precisely because of this thatsubjects related to marginalized groups are rarely researched or thoroughly investigated in the media.138“Skopje has no day centers for treatment of narco-addicts”.139“Narcomania in the Tetovo region is increasing, while the age range is decreasing”.140“The largest increase of narco-addicts is at the age of eighteen, which is something to be concernedabout. One child is not even 15 years old, while 9 persons were minors, in the age range from 15 to 17years. From 912 in total, 564 are Macedonians, 222 Albanians and 130 belong to the other nationalities.The most common use is that of heroin”, stated Violeta Bogdanovska, Chief of the Department for Preventionat the Sector of Interior in Kumanovo ”.141“The quantity of seized narcotics in Skopje is a signal that the police fail to discover and prevent drugtrafficking, the NGO’s for fight against narcomania stated”.142“What is lacking is an organized systematic approach of the problem and coordination and communicationbetween the institutions and NGO’s for fight against narcomany”. (Keti Todorova, “Doverba”).143Drug addiction is not a criminal act, but disease of addiction classified as a disease by the WorldHealth Organization.144Drug addicts are persons in need of health care and cannot be mistaken for persons who performcriminal act- unauthorized production and circulation of drugs.145http://www.taratur.com/node/22342146In another article instead of the term “transvestite”, the term “transsexual is used” (“In Neolithicgrave remains of homosexual or transsexual were discovered)”, http://www.mia.com.<strong>mk</strong>/default.aspx?vId=82673000&lId=1&pmId=.)147The column was published in the height of the pre-election campaign, with the intention to besmearthe leader of the opposition and his hetero-sexist bursts during the campaign148“Well, I was almost a victim of warm brothers once…” “I was warned by a domiciled Belgradecitizen, a par excellence dude, the most informed mother fucker I have ever met. He explained to methat Gadafi’s boys are homos, almost all of them”. (Janko ILKOVSKI, “A Libian story from the army”.http://www.vecer.com.<strong>mk</strong>/default.asp?ItemID=190E51568DC286418CC8C262BE029C6D).149“I won’t forgave even Dana”, Vest, May 9th, 2011. The label transvestite is found in the editorial“Dana International- will she do it again?”, A1, March 10th, 2011: “Any way, no one is going to beshocked again by the appearance of a transvestite on Eurosong”.150Kurir, July16th, 2011, http://www.kurir.<strong>mk</strong>/magazin/scena/36517-Video-Eva-Longorija-e-lezbejka151Vecer, June 8th, 2011.152Nova Makedonija, June 8th, 2011.153A journalist indicated that the term “hooker” refers only to sex workers from the outdoors, thosefrom the streets, while terms like VIP prostitution, prostitutes etc. are used when referring to sex workerswho work indoors and whose services are considerably more expensive.154The article opens with “Two persons wearing masks broke in an apartment in Karposh in Skopje twodays ago and beat up few young girls, who run from the apartment in panic and all bloody asking helpfrom the police, which arrived in front of the building immediately and established that the attackedwere in fact sex workers offering sex services to clients found by madam Elizabeta E. (37) from Gostivar”.155“Dnevnik”, June 22nd, 2011, p. 10 (Chronicle).156For instance: “Anyway, this young woman is much cheaper than my wife who takes my entire salary,and sometimes a month passes without sex with her”.; “If you don’t pay a prostitute, is it a robbery orrape”?; “Just as a man is afraid of the authorities, he should be afraid from a prostitute, for you neverknow what she might do to you”.
134 135157For instance: “Is there a punishment for these criminals?! The girl chose her own profession so refrainfrom vulgar comments if you please. The right to choose a profession does not allow you to judgeanyone. It’s your own business, maybe your wives at home satisfy your neighbors for no money! SexWork is Work!”158The following statement was in question: “...women should avoid dressing like sluts in order not to bevictimized.” (http://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-13320785) In the article “’Prostitutes’ protest”(Shpic, 21.06.2011), the statement was paraphrased: ‘according to him women would be victims ofviolence in smaller degree- if they “don’t dress like prostitutes”.159Vecer, July 4th, 2011, p. 12 – Black Chronicle.160Doctors are exceptions: “viral infections like those caused by the Human Immunodeficiency Virus(HIV)…” (“Diseases transmitted through sexual intercourse”, Nova Makedonija, 07.06.2011, p. 30 (Dermatology,Dr. Gordana Dubrovic Stojanovic, specialist dermatovenerologist)).161The meaning of the acronym AIDS is explained only in one context: “Because of lack of proper treatmentand therapy for HIV up until 2005 most of these people died from diseases typical for the AcquiredImmunodeficiency Syndrome (AIDS)”. (“The desire for life is greater than fear of death”, 24 CasaZdravje, 16.05.2011, p. 8.)162“The risk of heart diseases grows with HIV”, А1, 27.04.2011163“The sick from HIV and aids are discriminated”, Nova Makedonija, 17.05.2011, p. 7164Journalists stressed that there is always interest in writing on these subjects, provided that a memberof the target groups whose human rights have been violated speaks. However, they are not motivated topublish positive or successful life stories of these persons. “Only bad news sells”- stated one of the journalists.In this way, the journalists consciously support negative stereotypes on members of marginalizedgroups.165According to them, sensationalistic approach is most used for titles with the purpose to sell the story,while in the text, the sensationalistic approach is avoided: “the title has to be sensationalistic in order tosell the story to the audience” (focus group with journalists).166The sensationalistic title does not correspond to the content of the text in which different answers tothe questions by the candidate for Prime Minister of SDSM on her facebook page are analyzed. Only onesentence mentions that “Shekerinska promises an independent judiciary system, encompassing the homosexualsin the Law on Anti-Discrimination, but she fails to promise opening of factories, rather helpthose doing this”.167The sensationalistic presentation of Dana as if she was still a man (“...actually, her name is JaronKoen”) continues in the text as well, “The Israel representative at Eurovision went crazy over the Macedonians:Dana likes Vlatko, but sends kisses to the dancers as well”, (Vest, 11.05.2011).168http://www.vecer.com.<strong>mk</strong>/default.asp?ItemID=3988D1F0287C294FA707EC8527734725 (You considerthe guy in this section to be a star? I would place him in a section called “Disturbed Fagot”, I apologizebut this guy doesn’t look like a man, he now looks like a transvestite or at least fagot, a real man doesn’twear anything tight on him and doesn’t have a fagot smile like this guy...)169Vest, 04.04.2011, section Black Chronicle. The article covers the Kumanovo platform “Youth againstDrugs” and ends with the sentence “during the last 10 years in Kumanovo around 100 registered narkoaddictshave passed away”.170Vreme, 20. 04. 2011, in the section Chronicle. In this title dominates the discourse of fear and shock,which additionally is intensified emotionally by relating the problem precisely with the young population.The possibilities for drug treatment aren’t a subject of this article at all.171According to Mei Li Lean, „the representation of AIDS instilled a lot of fear among the readers fortwo main reasons: to educate the public using fear tactics, and to encourage people to change theirsexual lifestyle.“ (p. 23).172“Danger of heart diseases grows with HIV”, А1, 27.04.2011173The text previously contains the information that the research was carried out over 8,500 adults,while there is no information how many percents are 186 from 8.500 (around 2.2%).174That the patient Timothy Ray Braun “was treated” successfully after the transplanted bone marrow(which “can be taken only from a person immune to this virus (HIV) and is transplanted in the patientdiseased from aids”).175Notwithstanding few rare examples (like the agency Maksfaks and “Voice of America”), the mediaignored the message from the Helsinki Committee that “Our aspirations for full membership in the EuropeanUnion are incompatible with the coefficient 2 from the Map &Index of ILGA Europe, coefficientthat is not in the same category with states from the Far and Middle East”.176“The report on discrimination against LGBT population presented: Strasbourg against sex stigmatizing”,Dnevnik, 23.06.2011.177The Addiction center is moving to Bardovci, Vest, 19.04.2011, section Skopje, Addicts from Kisela Vodaare moving to Bardovcki, Shpic, 19.04.2011, section Skopje, The addiction hospital to be dislocated, UtrinskiVesnik, 19.04.2011, section Skopje, The elections stirred the municipalities, Vreme, 19.04.2011, sectionSkopje, The hospital for addicts to be dislocated from Kisela Voda, Nova Makedonija, 19.04.2011, sectionSkopje, They run from addicts like from plague, Vreme, 05.05.2011, section Skopje, Kisela Voda gave upthe Centre for Addicts in “October 11th”, Dnevnik, 05.05.2011, section Metropola...
136 137178“The citizens from Kisela Voda submitted a petition against the day centre: Addicts stay away fromthe kindergarten”, Vreme, 04.05.2011179They run from addicts like from plague, Vreme, 05.05.2011, section Skopje180Another prisoner passed away in Idrizovo, Shpic, April 22nd-25th 2011, section Chronicle181A convict passed away in Idrizovo, Utrinski Vesnik, April 21st- 22nd 2011, section Chronicle182Who gave drugs to my son in prison, who killed him? Shpic, May 17th 2011, section Chronicle183A prisoner died, Vreme, June 8th 2011, section Chronicle184A prisoner died, Vreme, June 8th 2011, section Black Chronicle185A prisoner died in Idrizovo”, Utrninski Vesnik, June 8th 2011, section Chronicle186A prisoner died in Idrizovo, Dnevnik, June 8th 2011, section Chronicle187A prisoner died in Idrizovo, Nova Makedonija, June 8th, section Chronicle188A 29 year-old prisoner died, Lajme, June 8th 2011, section Macedonia189A prisoner passed away in prison, Coha, June 8th 2011, section Current and Death from overdose,Coha, June 9th 2011, section Current.190In both cases the explanations for the death are identical, i.e. official reports speak that both prisonersgot sick at a certain time and were transferred to Emergency in Skopje where death was confirmed.Only the newspaper “Shpic” published an interview with the father of one of the deceased prisoners, andhe demanded an answer: “Who gave drugs to my son, who killed him”? (Shpic, May 17th 2011, sectionChronicle).191Only the article in Shpic (“Another prisoner died in Idrizovo”), apart from the official report ofthe Directorate of Execution of Sanctions quotes prisoners, according to who the convict died becauseof untimely medical care. In the article in “Coha” (“A prisoner died in prison”) the journalist quotes“unofficial sources from the prison” according to which there is doubt that the convict “overdosed fromsubscribed pills and passed away”.192“Concern for HIV for the first time from highest level”, (“Nova Makedonija”, 7.7.2011), motivatedby the column “Macedonia is prepared to contribute to the global efforts for dealing with aids” (“NovaMakedonija”, 27.06.2011).193“… the number of available therapy possibilities is limited, often there are no tests for monitoring theinfection… a big number of cases of discrimination, even not offering medical care by private and statehealth institutions and cases of discrimination by other state institution…’194A journalist stressed that precisely the MOI’s reports sometimes accentuate the negative stereotypesrelated to this category, i.e. often the statements of the Ministry’s spokesperson warn that these personsare dangerous, that they are violators, but also that they come from dysfunctional families.195The table “Types of violations against the public order and peace for which there has been a requestfor initiating a misdemeanour procedure in the period of 2001-2010“, for 2010 there is only one case inthe column “Prostituting, leading or intermediating in prostitution Article19”.196Unfortunately most of the journalists never asked the question on the ground of what authority dothe employees in the MOI give medical information on the registered addicts, and why isn’t such informationgiven by the Ministry of Health (results from focus groups).197An occasion for the editors to pathologize homosexuality in Macedonia were the results from a researchin Croatia: “Survey among highschool students: Homosexuality is a disease, the majority againstmembership in EU”, (“Vecer”, November 22nd 2010).198For example: “The professors lost the case with the column writer Irena Cvetkovic: There is no slanderin the case of homophobic citations in a textbook” (Vest, 10.03.2011).199“The Commission for Protection against Discrimination demands urgent changes in the Pedagogytextbook for third year students. The textbook claims that homosexuality is a disease, and labels peoplewith this particular sexual orientation.” (Telma, According to a Pedagogy textbook homosexuality is adisease, 18.07.2011)200For example: “CPD: Urgent revision of the Pedagogy textbook (for third year students)” (Maksfaks,А1), “The Pedagogy textbook for third year is to be changed on the ground of discrimination againsthomosexuals” (Kanal 5), he Pedagogy textbook to be changed because it perverts homosexuals. (PLUS-INFO).201Unfortunately, electronic media provide proclamation of aggressive homophobic comments, whichpathologize homosexuals.202Vest, 03.06.2011, sub-section “Life”, section “Health”, http://www.vest.com.<strong>mk</strong>/default.asp?ItemID=6C53A4A8037A924D834A348CC2CEBAFC203For more on this article see the study of Stanimir Panajotov „Delegitimization of Activism and theDilemma of Integration or Assimilation“.204Early reports on AIDS have made many readers believe that AIDS is highly contagious and is airbornelike the flu.205“24 Casa Zdravje”, 23.05.2011, p. 9206“Sexually transmitted disease”, Nova Makedonija, 07.06.2011, p. 30 (Dermathology, Gordana DubrovicStojanovic, MD, specialist dermatovenerologist)207“Health with a condom” (Rock singer Dani Dimitrovska with a personal example in the campaignagainst AIDS), “Vest”, July 5th, 2011, p. 21 (section “Sex corner“)
138 139208For example, the statement in the article “Let’s free ourselves from prejudices: “We are not plague””,(24 Casa Health, 23.05.201): “In a relation between an HIV-positive and HIV-negative person, theresponsibility for using a condom belongs to both parties.” In the same article, the journalist gives anopportunity for the opinion of people living with HIV, and publically share their concern in cases of unprotectedintercourse: “It might sound strange, but HIV-positive are the ones in graver risk because ofthe possibility of co-infection with another sub-type of HIV, which can seriously disorder the health anddisrupt the treatment, says Aleksandar, the coordinator of the support group and self-help of persons livingwith HIV “Stronger Together”, within the NGO HERA”.209“Marriages between people of same sex are unnatural, and society, the state should care for homosexuals,says Father Stefan”. “Society to take care of homosexuals- suggests the Archbishop”, http://www.kanal5.com.<strong>mk</strong>/default.aspx?mId=37&eventId=69628210The title of the text stresses that MOC-POA pathologizes homosexuality, explaining that “Homosexuality,an illness of the passion, can be surpassed with prayers and dedication to God” and “Thereare many examples of people who do not turn to same sex anymore, thanks to their faith in God.” Onthe other hand, the statement of Koco Andonovski from the Helsinki Committee is in the sub-title: “IfMOC-OA offers to cure someone from something, then they act in the capacity of pseudo-doctors, whichis a criminal act in our legal system”.211In his gospel, Metropolitan Petar warns that “We live in dangerous and difficult times of globalization,when fundamental human rights are treaded upon…”, while, “the law allows to terminate lifepregnancy;to kill children in mother’s wombs; to conclude unnatural- homosexual marriages; homosexualsadopt children; addicts are allowed to use drugs in small quantities; addicts are not responsiblefor their violations; pedophilia and family violence is tolerates…” Easter gospel – Metropolitan Petar,http://www.mpceanz.org.au/veligdenska-poslanica-2011/212Saint George the Conqueror treats narco-addicts, Nova Makedonija, June 24th, 2011, section Chronicle213“This ancient sanctuary that opens its doors like a second ship to save the youth from the “Flood”…”214“When I heard from a friend about the monastery I thought it was a clinic and I was skeptical. Theyopened my eyes here. I was resurrected…”215“They acknowledge what sin is here and the great mercy of God. We help them find themselves andthe dark side of their personality and repent, feel sorry for what they have done. We prepare them tounderstand this by revealing the essence of the sin and getting closer to God.”216According to Article 209 of the Criminal Code, “Whoever deals with healing or giving medical assistancewithout prior professional training, shall be punished with a one-year prison sentence and apenalty fine.”217Member of Parliament Gjrochev in Kochani- the New Sport Pavilion in the elementary school “NikolaKarev” will be finished by September, http://radiokocani.com/: “While some people stand for legalizationof drugs, we offer alternative solutions for elimination of this vice. We guide the youth towards thereal values by building sport objects.”218„The topos of finances can be characterized by the following conclusion rule: if a specific situation oraction costs too much money or causes a loss of revenue, one should perform actions that diminish thecosts or help to avoid the loss.“ (p. 78)219Above all, on human rights of sex workers, whose arguments are ignored, although it is a questionthat directly concerns them.220This scheme can be summed with the following formula: “because the state or a group of people isresponsible for the appearance of certain problems, it or they should act to find solutions for these problems”.221At the end, the journalist asked all the mayors an important question: “How many of their citizensare registered as narco-addicts”? Not one of the mayors knew the answer, which stressed the neglecteven further, but it also emphasized the ignorant attitude of the local authorities towards persons treatedfrom addiction. The article ends impartially, pointing that there are 5,035 registered drug addicts in thecapital, and only two institutions where addicts receive therapy.222Because in this context, the question does not concern homosexuals, but homosexuality, and citizensare not asked whether they are for or against, but whether they justify it or not.223“Awarded the “gay friendly” plaques of gratitude” (А1 - 17.05.2011); “A Plaque of Gratitude” forJanko Ilkoski’s column- Lepa Brena changes her sex” (Plus Info - 17.05.2011), “Lambe received “a gayfriendly” Plaque of Gratitude (Press24 - 17.05.2011)“.224Last year, the poster contained a discriminatory message, “Forbidden for fagots”, which was withdrawnafter the poster was torn in public, in front of the journalists, after the Coalition’s reactions.225For more see the analysis “De-legitimization of Activism and the Dilemma of Integration or Assimilation”.22 6“...why is it that the false and declarative concerned parties for the rights of gay population cannotgather more gay population even during a meeting, not to mention such events, than the number of thoseI know personally and my friends from the gay scene? Where are the tough musicians, stylists, artists,which I personally know, and which are gay, and their support?”
140 141De/legitimization of Activism and the Dilemma of Integration or AssimilationRepresentation of LGBT in Macedonian Media (April-June 2011):General Conditions and Case StudiesGeneral tendencies for the monitored periodStanimir PanayotovIn this article I am making a mutual reading of both traditional (print) and new (electronic) media forthe outlined period and how both types of media tend to represent and comment issues of sexual differenceand non-normative sexualities. Through the method of discourse analysis (Fairclough), in order toanalyze the level of progress or decline in reporting homosexuality and non-heterosexual sexualities,I try to discern the collective pattern and preoccupation in the way the media reflect sexual difference.The specific thread of analysis I work on is the ways sexual orientation is de/legitimized and how thatrelates to visibility of LGBTs in Macedonian society. I include analytical case-studies of several articlesthat utilize strategies for political delegitimization and a blog that, in contrast, reveals opposite politicalsentiment in order to politically legitimate the very cause of equal sexual citizenship. 227While in most of the countries in the region and more generally in Europe the cause of LGBT activismis implemented either by way of staying “within the discourse and fight for rights” or by “rejecting thepremises of the discourse altogether” (Downing and Gillett 2011: 2), and sometimes both, Macedonianmedia seemed in this period to subscribe to neither of these. Generally, they behaved in a third andsomewhat expected way – providing floor for virtually the entire spectrum of homophobic attitudes,although with lower intensity, masking this with the sign of “media pluralism” which has the effect oftotal relativization of the said social problem – homophobia and effective politics of excluding sexualcitizenship form present-day political agenda in Macedonia. What is more, some of the articles I analyzereveal that the cosy posture of relativizing and obscuring the LGBT issues is more or less essentialized within the media domain.Ever since there is an expert eye on the Macedonian media and the way they reflect, report, and representLGBT people there is sustained evidence that the quality of the contents produced highly varies. Sofar, the analyses produced (see Coalition 2011) 228 prove that the media (by and large the so-called “traditional”ones) succumb to popular notions and stereotypes 229 for LGBTs and are prone to uncriticallyreproduce these as truth claims rather than asses, object and deconstruct the agreed representations (regardlesswhether there is a de facto imbrication between their own language and the reality they claimto represent). The overall tendency outlined so far has been one that gives space to the representation ofpersonal opinion as public perception (or moral); endorses negative, hyper-sexualized images of LG-BTs on subjective grounds; and uncritically allies LGBTs (and more precisely their public advocates)with the political opposition in the country. If only in sensational titles that have very little in commonwith sexual difference per se, this motif reappears on different occasions (be it in the areas of entertainmentor politics 230 ) and is therefore sustained in the monitored period.As opposed to all this, in considering the monitored period (April-June 2011), there is one more facetthat is generalized and needs to be mentioned: the Macedonian media show a sustained interest in reportingon LGBT issues both domestically and internationally (albeit in a selective way). They seem tobe aware that sexual difference/homosexuality is one of the cries of the day and being so aware utilizethe subject-matter in order to, allegedly, be recognized as professional and up-to-date. What definesthem as professional, of course, is not the very fact that they convey these issues on a continual basis;but very few, if any, examples could be provided on the basis of sustained editorial policy on the subject.In this regard, there seems to be no difference as compared with the monitoring in 2010 as to howmedia represent LGBTs. For example a media that traditionally proffers a progressive and supportive/inclusive attitude towards LGBTs is Forum, while on the opposite side stands the daily Vecer. Based onall of the considered publications in the period, there is no sustained evidence that the editorial policiesand tendencies in reporting LGBT issues to earlier periods are substantially changed.
142 143Here we cannot overburden implicitly the media with questioning their own subjective eye on “significant”LGBT-related events. However, it should be noted that what is missing from a certain discourse(on discourse and discourse analysis, see Kuhar 2003: 17) is still able to define it, which is very muchthe case with Macedonian media. There is an ideological momentum in what is missing, for “discursivepractices may have major ideological effects” (Fairclough and Wodak 1997: 258) and what is missingis precisely such an effect. In our case the reporting of some events and the unreporting of others can“produce and reproduce unequal power relations between (for instance) social classes, women andmen” (ibid.), including sexual minorities. Since the media discourse is always selective, what is missinggives it the freedom to be judgemental and commonsensical or at best “neurtral” just as when a representationis in effect, “discourse may, for example, be racist, or sexist, and try to pass off assumptions(often falsifying ones) about any aspect of social life as mere common sense” .In their being selective (something to which we need not be critical in advance), the majority of the mediaprefer to merely convey and re-publish information from the international info exchange in translation.(In the monitored period, therefore, it is more important to think in what ways are media selectiveof events, instead of asking if they are.) The events of relevance that dominate the period both domesticallyand internationally 231 are reported and mentioned in the majority of the media. Quantitatively,most of the (daily) media provide information on these events; however, qualitatively, they circulateone and the same information which they seem to copy from one another with little and of-no-significancechanges. Comments by journalists, public leaders, opinion-makers, and op-eds on these eventsare rarely noticed, and when they are, they have no positive endorsement (on the contrary, commentariesin the period are made by proponents of anti-gay sentiments, e.g., in Vecer). In fact we can say thatwhen it comes to events of defining social relevance, the public awareness brought about in media isthe result of reproducing info from the international info exchange. 232 Outside the scope of the mediaremained significant events or public endorsements (such as the Court’s ruling on the Cvetkovic casein her favor and its significance, or the MEPs’ criticisms against the Macedonian anti-discriminationlegislation which excluded sexual orientation as a discrimination ground) which suggests that either themedia and their editorial policies are not able to recognize “an event,” or that they lack the journalisticpotential to analyze certain developments. There is a third possibility which should not be excluded:namely, that the interpretative potential of the media could be defined and limited by the political conjunctureof the powers that be and their neoconservative policies, even though there might be enoughcritical journalistic resource and editorial will in Macedonian media. 233 In fact, if we consider as analyticalindicator commentaries in the media, we will see that much more is done when a given mediaor journalists comment issues and ongoing events that have either sensational or generalized value. 234Thus, it seems that the media behave as if they do have the capacity and will to provide comments(analyses) mostly when homosexuality could boost their circulation, or else they provide information inorder to remain on the surface of relevance (on market condition as factor for development of media’ssocial responsibility, see Bervar 2002: 21).Different media: different preoccupations?I have divided this analysis in two parts – de/legitimization in new/old media, although I try to track theway similar issues are being commented in different ways. Although they can both be characterized aspropounding similar views (based on the online content, which includes both articles and comments),the crucial difference that produces different kinds of contents (and analytical output) is that while forthe old media user comments do not characterize the media’s attitudes (except for the way these arebeing moderated, if they are), new media’s essence is based on users’ comments and attitudes. Thesecond and defining difference, hence, is that while in old media the contents is bound to (at least editorial)authority, in new media it is still debatable whether contents is authoritative, for very often thediscourse and freedom of opinion is explicitly tied to independence from authorities (i.e., online usershave at least dubious, flexible attitude towards “authority”). Seen from that angle, within the monitoredperiod both kinds of media produced very different perspectives. While traditional media could becharacterized with neutral-to-hostile stances 235 (save for the comments, many of which grossly judgethe media and society at large as conservative), new ones include the entire spectrum from affirmativeto negationist behaviors. It is for these reasons that both should be treated relationally at best, becausethey produce two different kinds of typology of expressing attitudes.
144 1453. Politics and delegitimation of activism and equalityIt is hard to describe the period as dominated by specific LGBT-related events or issues. The bulk of thematerials refer to events such as the celebration of IDAHO day in Skopje, Euro Pride in Rome, SplitPride, and others. Part of media’s journalistic behavior in that respect should be read in line with theparliamentary elections immediately following the monitored period. Sexual orientation is a dividingline in Macedonian society and its politics, but this was not entirely visible in the period within themedia. 236 Defending equal rights for LGBTs is normally associated with the political opposition partyUDFM, 237 although this is not because of sustained policy, but is rather based on occasional mentioningof the subject in parliamentary discussions and individual position-making. As a left-oriented opposition,it normally expresses itself in terms of a wider social equality, which includes LGBTs in principle.However, it is because of the lack of such sustained position-making that it seems suspicious that theopposition is so easily tied to the LGBT agenda by all of the media that provide floor for rhetoric againstequality. UDFM’s support for LGBTs, because it is not a continual policy, is too easily aligned with thestakes of the still nascent movement, since there has not been any political cooperation between both.The implication I see is that the paralleling of the political opposition and the movement/the activismis a form of delegitimization of both, based on the recent government’s conjuncture of family valuesneoconservatism and nationalism. 238The best example of such associative obsession is the writing of journalist and opinion-maker JankoIlkovski in his columns in Vecer. It provides an insightful revelation about how Macedonian journalismand opinion-making is in concert with Europe which “seeks to limit the most baleful of its consequenceswhile endorsing the thinking that produces them” (Downing and Gillet 2011: 2), that is, the conflictbetween mentality changes and the necessary transposition of EU legislation. In this article (and elsewhere)the author seeks to create a link of political dependency between activists and the opposition.The occasion for which the article 239 appeared – the publication of the Coalition’s 2010 annual reportand the press-conference in relation to it – has nothing to do with any of the existing party ideologiesat present. In this article it is obvious how one can submit anything to the idea of blackmailing politicalopponents: as this is the case, the discourse present has little to do with the Coalition itself, but at theend the author’s thinking has to do with delegitimating its activities as insincere and tied to partyagenda. 240 This is done by suggesting the stereotype of homosexuality as gender transgression, albeitin a presumably subtler way via metonymic chains of associations. The publication is ripe of allusionscircling around the report’s presentation, trying to extrapolate details as significant facts. This materialis symptomatic for the para-militaristic rhetoric of “defending society from the defenders.” (Theauthor in no way means to be the defender of anyone but LGBTs; rather, he is trying to make the casethat the present defenders/activists have no bearing and legitimacy.) Ilkovski makes a parallel betweenthe party ideology of UDFM and homosexuality as transgression and masquerade. This is followed byimplication of lack of substantiality and true grit implying that heterosexuality is the standard-bearerof human reason. More significantly, the article aims at unmasking the only organized group for protectionof sexual minority rights as inferior and not high enough to meet the cry of the day in its ownright - indicative language such as the attributes “covetous” and “malicious” are to downgrade LGBTsto manipulative puppeteered agents. Because of this “quality”, the Coalition is rendered politically dependentby today’s opposition: it is said that it only pretends to defend the interest of sexual minoritiesonly to extract profit from them. A final suggestion is that the social problems reflected and analyzedby the Coalition are imaginary by-products of a commerce sub-class of self-employed activists. In additionto that, the final argument is that the activists are a sort of external (parasitic) body in societywhose purpose is not to serve those discriminated against but merely the nomenclature’s interests (thetechnocratic elite in politics, which thus appears as a model for the civic activist’s corruptedness). Theconclusion is that the organization itself serves as toll for political mobilization of sexual minorities. Atthe end, the author suggests that efforts to bring in issues of LGBT community in publicity is so strongthat it might not be anything else but financial interest that drives such an organization forwards. 241 Withthis a second “foreign body” is introduced: the figure of the funders, which is seen as the other movingforce (besides the political opposition) behind the activist agenda.The argument against organized sexual dissidence by way of financial support from extra-national bodiesis a strong and definitely not new one. It is another reactionary and peculiar local form of explainingone’s homophobia. Due to the low social support which reflects fear of not being seen as homosexual orsupportive (and in Macedonia’s case as politically colored), it is very easy to impose that social indif
146 147ference and/or invisibility is a natural state of affairs. 242 This already builds upon the fact that the statehas never arbitrated the social tensions surrounding sexual orientation and its “contraversiality”. Suchargument is also not new in Macedonia either and is continually used to detach issues of homosexualityas non/anti-state, illegitimate matters for the social agenda and policies at large, subscribing it to thepolitical enemy and devoiding the public advocates of the weight of their own social engagement, thuswidening the abyss between acceptance and agressivity in society.In another column 243 the same author targets the activists. Provoked by being given a “honor” mentionin the Coalition’s annual gay “prizes”, Ilkovski gives vent to similar arguments with a cunning twistto further delegitimate social activism. It is difficult to say that the author actually talks about existingequality, or homosexuality, or even the activists. Everything is subjected to the idea that activists aredepending upon the same obsession mentioned above: the political opposition, which in the author’smind is equal to everything from traitors to communists to anti-family values proponents. Ascribingcharacteristics such as opacity and moral/financial corruption to both opposition and activism makes acase for the author to claim that these are the ways to force the essentially conservative society to acceptsexual difference. In line with this, there are three defining arguments that make a case against the veryexistence of political activism centered round issues of sexuality.According to the first argument the lack of social support (e.g., lack of civic presence upon public occasionssuch as the IDAHO day, that is, visible support) is not the result of fear (such as being seen asgay) or the result of internalized homophobia. On the author’s thinking, the lack of support reflects thefact that LGBTs in Macedonia have no pressing issues with intolerance and discrimination. What ismore, secondly, the proof for lack of LGBT issues in Macedonian society is the alleged fact that “theauthor’s gay friends” deem homosexual visibility unacceptable. That Ilkovski himself admits of havinggay friends, whether true or not, is a symptomatic argument itself: the author comes to show that eventhe homosexual males and regular citizens denounce visibility activities/activism and that even he hasgay friends. This itself does not prove the lack of such issues, but re-introduces in a purely populist waythe notion of internalized homophobia by a homophobic discourse which pretends to be homophilic (ifonly not to be seen as proponent of hate-speech, a strategy that will further delegitimate opponents)just because he happens to have self-oppressive/assimilationist gay friends. Accordingly, the sexualisation-through-privatizationof sexual difference is logical: “[i]t is shameful and uncultured to publiclysay to someone what do I do in my bedroom – this is my own business”. Not only is assimilationismhailed, but homosexuality is re-reduced to sexualization; with this in this very discourse no other consequencesseem to arise for LGBT people and particularly activists. Their only trouble, apparently, isthat they want to share to society what do they do in bed. The third argument, related to this, introducesa worry that there might be in fact some problems for the LGBTs, but there is a blind and just judicialsystem out there which does not need specific attunement to such issues – there is and there alwayshave been court and laws where the LGBT citizens could always seek legal protection. Activism is thusthe opposite of such existing justice, and allegedly the gay people are not “simpletons to be included insomeone’s agenda, well, we are not that stupid”.In these two exemplary materials the whole argumentation not only reaches to delegitimate activists,but seems protective to the recent political status quo 244 trying to mask itself as universally unbiasedbecause blind. What is concerning is that even the delegitimization of activism is not as important asproviding some “common sense” to prove that we live in a just and normal, tolerant society. 245 Sinceactivists are targeted as parasitical structure, it seems that they appear as an element between structurallacks in the legislation and the citizenry’s lack of awareness. Both these lacks are denied. This denial,which could be tracked in the public mindset in Macedonia, has potential devastating effects. 246 It appearsthat the “lesser evil” in delegitimating activists is to correlate them with political corruption impliedfor the opposition; even being a “tool” of this opposition does not seem so potentially dangerousas the argument that the author denies the existence of sexuality-based violence. 247 He does so throughthe argument of corruption, that any such violence is but a product of the activists’ imagination whichhas to produce an imaginary state of conflict in order to protect social entities which does not exist, allin order for the activists to exist as a closed and malicious circle of profiteers.In reality, the whole strategy of delegitimization could be reduced to externally ascribed party-politicalover-determination of the issues of LGBT citizens in Macedonia. But the higher end is to delegitimatethe political opposition (and this is why the kind of “homophobia” which the author professes could
148 149seem even sympathetic from assimilationist perspective). Yet, ultimately we cannot separate politicaland sexual orientation: clearly “having gay friends” does not mean that you mean well to those, mostlybecause for the author the mutual representation of homosexuality and opposition is complementaryand in itself discrediting. (Thus it remains to be seen whether on that argument the author would beready to discredit his “gay friends” if they do not share his own politics).I have used dramatic words (such as “obsession” and “cunning”) so far because the influence of suchargument is dramatic as well: it means that by equalizing political activism and political opposition,political and sexual orientation as purely derivative it is possible to represent and delegitimate civic activismas inauthentic and to turn upside-down its own social-political praxis with a reverse sign. (“They[the LGBTs] do not pay attention to you because they are wise and because you want to use them forpolitical and individual material ends”). Thinking pace Marcuse, we can say that under such argumentsthe liberatory potential of minorities is transformed into repressive control of the equal basic freedoms– even before some of them are introduced as such. The cunning, the perverted here lies in the factthat the silences, the invisibility of LGBTs and their issues are not seen as the result of (internalized)homophobia but are reintroduced in order to further sustain it while jettisoning activists off the boardof the social arena. It is in this way that such an argumentation could render a willing homophobe more“gay-friendly” than LGBT activists in the public eye: ultimately, LGBT activism is obsolete and inaneif society permits such interpretation. But what is even more striking is that the whole analysis I haveattempted at here does not explain itself the “normalized homophobia” such as the one of Ilkovski andhis likes: in fact the strategy of delegitimization is not a mere denouncing of activism as a third, botheringelement in the perfect world of political representation between the powers that be and the people.It serves the function not merely to delegitimate activists and political opposition, but to depoliticizethem. The example of Ilkovski shows how easy is to do this by resexualisation, but the case as I havetried to show is much more complex. Also, it is complex because the power of such resexualisation impliesthat there is or have been a counter process of de-sexualisation, that is, one of the most importantaspects of LGBT activists’ work. 248To conclude, first, the case is exemplary in that it is implied that there could be no politics outside (formalizedrepresentative) politics; second, and related to the first, there could not be independent agentsof public policy and emancipatory politics because what is defining for this kind of thinking is that everythingis consumed and defined by the representative political framework. It is for these two reasonsthat the necessary effect of delegitimization of activism equals its depoliticization, much before a politicization/politicsof sexuality has successfully taken place. The counter-force of delegitimization viaunsound arguments of corruption and co-dependency (which in Macedonia’s case is not self-impliedonly because of the fact the opposition is left) only proves that there is much to be done in the domainof politicizing gender and sexuality. 249The background behind this is the hidden layer of a folk notion of equality. As in other countries in theregion, Macedonia regularly advertises itself as naturally tolerant. However, this notion of tolerance ishistorically determined in that it refers to ethnicity, and not sexuality, but it is nonetheless used in thewider discourse of tolerance. (Also by the general rhetoric of the now re-elected neoconservative government,and is uncritically used by the NGOs. Thus equality is also delegitimized through an arrestedstate of essentialized, sedimented form of tolerance).The delegitmizaton of equality through tolerance in media is realized through an inclination to marryhomosexuality with Europeanization. The figure of the sexual deviant advertises a supra-political illegitimacyof the EU by comparison with a national apostate that is abetted and funded by some imaginedirredentists of an internationalist pan-EU gay motley. The real subject of mockery, from the neoconperspective, is of course “the EU”, its funds, its gay-lesbian MEPs, and the classy NGO experts asthe epitome of imported western fornication scheme. 250 Articulated in public, this conspiracy scenarioserves as symbolic alleviation for the general public and society whose depoliticized state is furthersustained by the knowledge that some – at least moral – corruption is possible in the ivory towers ofEU politics. By providing such alleviating conduit of re-routed social anger, the media (here Vecer)looks somewhat heroic for some purported resistance against western debauchery just because it givesrelease to “minoritarian dictatorship”, whose result could be summed up with the following comment(from 2009):
150 151“Everyone cares about homosexuals and their rights and no one cares about my or your right (us andthem – those with straight sexual orientation). I, as millions like me, feel unenfranchized in that throughpressure we are forced to live with such idiosyncrasies.” 251While some lament the loss of heterosexual certainty, after all the real LGBT citizens remain under theruined representation of the delegitimator. It is as if the whole reactionary discourse is prompted as acounter-reaction to some assault of normalcy which is (a) illegitimately scrutinized under Western eyesand (b) consciously penalized for being what it (thinks it) is – tolerant, but is being accused of bigotryand double standards constructed by homosexual activists and “the EU”. Hence the very low level ofinterest in civic activist and the lack of trust in the third sector. 252 As if tolerance, largely considereda natural, not just ethnic quality of the citizen, of Macedonianness, is stuck between its roots, derivedfrom the Ottoman Empire period, and the prospect of heterogeneous, EU model of tolerance in thenational body, whose notion of tolerance runs counter the “natural tolerance” of Macedonians. (Thereis clearly the sense of a troubling widening of the notion of tolerance, not to mention equality.) A thirdway – integration and mentality and legislative changes – is negated. This discomforting ethnicizedtolerance resists its civic remodeling and the arguments about activism as financial corruption and corporativismprove this.De/legitimization with a “positive” sign?In her article “The power persuades that homosexuality is a disease” 253 Adrijana Georgiev has compileda set of arguments properly opposed to delegitimization of homosexuality. 254 The author emphasizesfrom the very outset that a successful strategy to fight for equal rights is to delegitimate homophobia, asa converted form of (fear of) homosexuality and hence (institutionalized) hatred.There is, however, a problem in explaining homophobia and pathologization of homosexuality in psychoanalyticalterms: sometimes this could look as a reactionary response 255 which provides a discoursevery similar to pathologization of sexual difference. It merely mirrors the same strategy to delegitimatethe opponent through established medical norms and truths (that is, monopoly of knowledge).Of course, the key difference that we need to account for is that “the truth” lies square with the existingstandards which exclude homosexuality as mental illness – accepting socialized scientific certainties 256 .Being aware of this, Georgiev does not reduce her argumentation as a delegitimation strategy only tothis point. This is why we have to note that the very article is quite self-reflective of its authorial discoursein that it provides a distinction between the hosting media (Fokus) and the remainder of Macedonianmedia. This self-reflexivity is crucial because it makes clear that there already is counter-discoursein Macedonian publicity against the hegemonic force of homophobic delegitimization. In line withsuch an emancipatory discourse what is made clear is that the only reason which hinders Macedonianpolitical will to go through a reasonable debate about sexual orientation matters is the representationof personal misconceptions as normalized ones. 257 The author reveals that within the discourse of antidiscriminationsexual orientation (male homosexuality by and large) is discussed in a way that is toreflect the folk psychology regardless whether the equalization of political representation and popularbelief discriminates against (and in fact maybe precisely because of this homology). 258Also, in this material there is again, although in a different way, equalization between political representationand equality/the struggles for activism. The author fears that, by discussing the stated personalcharacteristics and backgrounds of the anti-discrimination commission’ members, this body will bea political tool, manipulated one, which itself might lead to discrimination. Even “anti-stereotypic”representation, however, such as this one, refers back to the original stereotypes through a “mannerthat draws our attention to the absence of the ‘expected’ attributes” (Gross 2002: 14), that is, through anegative anticipation from the reader’s point of view.Although for different reasons, the suspicion of merging between politics and activism (in the secondcase, activism is implicitly involved in as much as reporting of cases on the excluded ground of sexualorientation could be regarded by the body) is indicative of a similar fear with different consequences.It is clear that both authors use the strategy of delegitimization. What is interesting is that while thefirst one condemns activism and the second the ruling political class, they both reach out to a rhetoricof homologized manipulation: in the first case it is based on providing the mark of similarity betweenactivists, political opponent, and corruption, in the second case between state protection
152 153(the Commission), MPs, and psychoanalytic pathologization. The crucial difference is that Georgievassumes the (pre-)existence of the social problems of LGBTs and seeks to prove the hindrances infront of these as stipulations for integration (at least of non-stereotypic, de-medicalized perception),while Ilkovski submits everything to denying such problems with the wider politic aim to lay obsoletepoliticization of sexual difference in order to favor (heterosexual) assimilation. But the other and moreimportant difference is that while in the first case the entire argumentation is set against the activism(and the negation of the social relevance of LGBT issues is a mere byproduct of the specific argumentation),in the second case the resistance against the ruling party’s attitudes is to legitimate the notionof homophobia while delegitimating members of that class all in order to make a case for equal LGBTrights.4. Attempting affirmative discourses in the info poolIn this part of the analysis I would try to analyse the contents of a gay-themed blog that is politicallyengaged and passionate as rarely happens in Macedonian publicity. I then try to read together the waythe authors considered so far try to legitimate their own views and delegitimize the other’s.A clarification on the blogosphere and other new media as the alternative of traditional media is neededhere. As mentioned above, a key difference that predetermines our understanding of the contents in newmedia is that their discourses rely explicitly on subjective knowledge. (This itself is not an obstacle oflegitimacy of knowledge; rather, what appears important is that there is the recognition of subjectivity.However, often there is the double bind that while much users in blogs and forums recognize this, theycould also stand for the universality and thorough validity of their arguments.)Although bloggers and commenters bring about significant pluralization in media distribution of knowledge(practices such as hyperlinking, translations, etc.), multimedia journalist culture and oppositionto stereotyping in both old and new media (the latter having the minute power of literally aggregatinghypertextual sensationalism), we have to regard the demographic isolation in readership which does notallow us to conclude that for example pluralism or visibility are on the go and are effective. Whilebloggers tend to monitor and comment themselves old media 259 as medium that more often reproducestereotypes, and the lack of social justice awareness, there is no reverse process of readership: oldmedia readers do not so much rely on blogs’ information (when they do, they do it in comparative andreflexive mode). This also only increases visibility to the extent to which it is questioned but the qualityof its establishing remains open. If new media bring about pluralization, it is effective for an isolatedreadership which is already supportive of the said stances; in this way it could be said it is ineffectiveboth towards raising visibility and countering stereotypes in demographic terms. The profile of theblogger itself is an isolated one: upper middle class, middle-to-large size urban denizens, with highereducation (see for example the arguments of Nejkova 2009; also, Lovink 2007). Bloggers tend to citeand criticize the negative anti-gay rhetoric by employing the anti-power discourse (which is often thetrade mark of traditional media), but from a civic and often apolitical first-person perspective. (Evenif bloggers are being monitored by old media and cited – that is, instances when they could becomeauthoritative - this is mostly in the context of representing what “the people” think, and normally inother forms of new media). The level of expertise which makes part of the blogosphere’s legitimacyis easily washed away; and all the more so if the discourse is “first person citizen”. This has positiveconsequence for relatively non-biased readers, but the point is that it involves neither authority, nor anysocial weight considering the fact that no reverse readership is observed in general so long as the vectorsare relatively classy, stratified, and demographically non-transgressible. Perhaps the only positiveeffect is that bloggers produced a mere, albeit a marginal one, “discursive alternative in content” (seeDitchev 2009). In short, LGBT visibility in the new media is considerably non-productive phenomenonfor Macedonia. LGBT issues are tossed among the blogging community and forum users by provokingargumentative climaxes and debates and it is only in that respect that it is a fruitful conduit of mentalitychanges.The crucial aid of the new media is the kind of symbolic capital of visibility. The blog I have consideredhas a rather activist mindset to it, and is thus able to question itself as a media and its own conditionality,which should be effectively questioned every time a communication is taking place, because “[o]urappearances are almost invariably in the context of some controversy centering on our right to pursueour lives in ways that heterosexuals take for granted” (Gross 2002: 252). With the gradual media
154 155permeability caused by new media, and also partially caused in traditional ones through regulations orprofessional standards inevitable in terms of EU-integration and the setting of legislative conditions forminorities protection, the interest to LGBTs and visibility of advocates and activities has not increased,though the result in the monitored period is a more neutral approach. This is why we have to draw distinctionsbetween media types and vectors of information. One such flexible vector of pluralization isblogging.In the monitored period there were only two active LGBT-oriented blogs. One of them (Mystery, http://mystery.blog.<strong>mk</strong>) is a new one and is a personal diary which does not engage with LGBT issues fromexplicit social perspective and discusses intra-communal problems and frustrations; it has several entrieswhich do not provide material for analysis. The other active blog (Gay & The City, http://outboy.blog.<strong>mk</strong>), however, is styled as a community and commentary media which both serves as news huband platform for the author’s opinions on ongoing debates of sexual orientation in Macedonia, the region,and world-wide.Within the blog all of the mentioned LGBT-related events defining the period are covered plus numerousothers that are not present in mainstream media. In the pre-election context, the blog undertakescontroversial issues such as the relation between the ruling party VMRO-DPMNE and its homosexualelectorate/functioneers. This is an important shift of the attention, because it introduces homosexualityon the ground of the recent re-elected and homophobic government. In one of the postings 260 theauthor creates the profile of the repressed homosexual party member. In essence, this profile does notso much differ from the regular profile of closeted LGBTs in society. The key difference – and perhapsthe moral of this – is that because of careerism and party membership one is willing to suffuse one’sown sexuality behind a heterosexual life and remain in the closet for mainly political reasons, with thesecond reason being social pressure. The contradiction between sexuality and party ideology is crucialhere. One example that is given is this:“And so, the members, voters and sympathizers of VMRO-DPMNE with homosexual orientationbelieve their political idols and successfully hide their disease. They do not grasp how the primeministerallowed himself to be so base as to meet the minister of foreign affairs of Germany, Guido Westewelle,by the way openly declared homosexual from the Demo-Christian party of Merkel, the sister-party ofVMRO-DPMNE”.The blog is particularly interesting to monitor because it provides criticisms directed at various socialstrata. For example, further contradictions and misapprehensions are outlined, not only related with theruling party. As for the latter, a problem related with homosexuality is noted in the blog, such as providingdouble standards in legislation: the exclusion of sexual orientation as discrimination ground, asthe author notes, was defended by Xhelal Bajrami as reasonable due to incoherence with Macedonianlegislation, as opposed to the presence of sexual orientation in the labour law. 261 The author is then ableto criticize both the ruling elite and the opposition and thus makes a case defying the claim that (LGBT)activism and the opposition are entirely synonymous. In the blog’s discourse there is an implied complementarityrather than oppositionality between both parties. 262In line with the desire to find a political analog of the author’s own sexual politics, the blog also triedto promulgate to the LGBT readership and others the program of the Liberal-Democratic Party in thepre-election period. The blogger has presented for a period of time both the program of LDP and apromisory hope for change (more akin to hope of some rather then prevailing adequate representation)and appeals to both the LGBT citizenry and other supporters and liberals in the wide sense of theword. Albeit disidentifying with party membership, the proviso for political representation on groundsof sexual equality is strongly emphasized. The appeal to vote for LDP is characterized by an argumentabout “selfishness” and again by strong anti-government sentiment. 263 However, even here we can findessentialist and irrational arguments that seem to oppose the proffered kind of political mentality. Theposting from which I cited ends with the politically theological exclamation “Let God protect the stateand the free Macedonian citizen in it”. As opposed to this, the blogger could find himself in incoherence;in a different posting from the period he cites at length an opinion by a fellow online user on thematters of same-sex marriages where he seems to agree with the atheological analysis provided. 264The spectrum of political hope and investment shown ends with a posting devoted to a sense of isolationand political loneliness developed after the course of the elections and converted in a fierce
156 157criticism, which the author correctly verbalizes, against the LGBTs stating that they have no politicalmaturity to stand for their rights. This is another criticism from a different angle, totally opposite to theone of Ilkovski and his likes: from this perspective there is a legitimacy of sexual citizenship 265 anddissidence, but the LGBTs have not risen to what is their own – equal rights, and rather opt for theirown delegitimization. In this case we can see why the thesis of authors such as Ilkovski could gainlegitimacy in delegitimizing non-normative sexual orientations: the blogger makes clear that it is suchcivic passivity which makes it possible to be delegitimated and systematically addressed as a secondgradecitizen. As the author says:“this is why, fellows of mine, prepare yourself to face the consequences: for four more yearsyou will be the “sick” in the state, you will serve as a one-off condom when some right-wing politicianwould like to heal his own complexes with you.” 266The dilemma of de/legitimization: a comparative conclusionIt is obvious that a comparison between the sets of discourses I have underlined – that of Ilkovski, Georgiev,and the blogger – leads to discern different strategies of information about or de/legitimzation ofsexual orientation. What they do share is the existing political conjuncture and their own respective positionsinside it. What divides them is their opposition within that conjuncture: while Ilkoski and Veceroppose the discourse of emancipation in various ways, the other discourse analyzed oppose not thestructural homology proposed by Ilkovski and so popular in Macedonia today but the legitimization ofhomophobia which opinion-makers such as Ilkovski denies to have common with. It seems that even inthe apex of delegitimating social activism homophobia is potentially grasped as uncivilized and unbecomingway of thinking (that is, even though the alleged subject of attack is not LGBT people but theirrepresentatives, equalizable to a corrupted political blizzard). But the bone of contention where thesediscourses cannot meet in attempting their strategies is the question of assimilation which I outline as adilemma in terms of the de/legitimization I considered:On Ilkovski’s view, even assimilationsim is not needed since social inequality of LGBTs is imaginaryactivist strategy of profiteering. On the other authors’ discourses, any non-recognition of homophobiacould lead to assimilationism which will continue social exclusion. That is, integration is possible onlyif it is preceded by recognition of homophobia and exclusion, otherwise changes in mentality are impossible.Only through recognition is equality approachable.At the same time, the media share of the LGBT visibility remains somewhat neutral (that is, perhapsun-decisive). Activists and their work do not coincide with change of representations in media. 267 Onthe other hand, the integrationist view for affirmative sexual politics in Macedonia seems challengedby what we can see here as conscious and concealed demonizing of both “the EU” (integration) andLGBT people (bottom-up politics and activism attending to integration) in the context of experiencingoneself as tolerant: but this should be read only as a reaction to being seen barbaric and non-Europeanon the side of Macedonian society. Activists are reduced to the local deprecators of some traditional,pre-existing Macedonian openness to the other which they try to shatter as if to prove nothing other thanrecognition of oppression by demanding sexual equality. This demonization realizes the need to relivethe already socially chaotic order of the disabled social body by expelling the very same legitimacy(the EU integration) that brings forth the political normalization of the pathologized (as homophobic)and othered Macedonian populace. The price for pro-European political legitimacy which Macedonianmedia still have the pretension to support is to shatter not normalcy, but tolerance – it is the truly contestedterrain of “integration”. This can be proven precisely by unveiling the media’s imperviousness ofsocially significant issues and LGBT issues in particular in terms of their analytical im/potency.What remains to be seen is whether the agent that needs to appear and address this dilemma – namely,the state – could influence this process of reasoning about integration. But while this still has not happened,the work that Macedonian media do in giving space to (crypto-)homophobic views will be allthe more defining for social attitudes towards sexual difference and the sort of implied assimilationwhose cost is to shatter the entire project for emancipation and consciousness-raising of the (LGBT)population in Macedonia.
158 159NOTESBibliographyBell, David and John Binnie, 2000. The Sexual Citizen, London: Polity Press.Bervar, 227In general, Gojko, this 2002. analysis Freedom provides of Non-Accountability. evidence that the media Self-Regulation domain cannot in be the regulated Media in by Slovenia, procedures Ljubljana:of media Peace ethics, Institute self-regulation, etc., but by inter-subjective relationship and (party-)political determination,in turn represented as authority discourses of truth.228Coalition It is impossible for the protection to include of and marginalized at the same communities, time not to mention 2011. the Annual ridiculous Report study 2010. of Skopje: the NGO Coalition “Horizon”the from protection 2010 for of marginalized the simple reason communities. that gained significant media attention and proved that Mace-fordonian media have a very wide info filter. For a refutation of this “study” which claimed to have made aDitchev, demographic Ivaylo, sample 2009. of the “Mediite LGBT v population kraja na 2008. in Macedonia, Vazhodat see na http://outboy.blog.<strong>mk</strong>/2011/04/19/anketi-i-cirkuzanti,which also has an anti-government twist (providing comparison of the use of “statistics”figuralnostta” [The Media at the Endof 2008. The Rise of Figurality”], in: Media Democracy Foundation, 20.01.2009, http://www.fmd.by the state) and ultimately derides science-based manipulation sold by “Horizon”.bg/?p=201, 229 retrieved on 25.11.2010.We have to keep in mind that a stereotype (as per Lippman) always includes not only the pre-characterization,but also the evaluation of a given subject; that is, it is always already judgemental to what itDowning, refers, whence Lisa the and “bias”; Robert see Gillet, Kuhar 2011, 2003: “Introduction,” 48. in: Queer in Europe, Surrey: Ashgate.230See for example Vecer, 20.05, http://www.vecer.com.<strong>mk</strong>/default.asp?ItemID=61AF015A7A20BC48B1Fairclough, E62C276984076C. Norman and Ruth Wodak, 1997. “Critical discourse analysis,” in: Teun A. van Dijk (Ed.),231Discourse Mostly gay as Social prides Interaction in the world (Discourse and in the region; Studies: the A Multidisciplinary case against activist Introduction, and writer Irena Volume Cvetkovic; 2), London:the publication Sage. of the Coalition’s 2010 monitoring; the event on the occasion of the IDAHO internationalday – May 17th; the critique of the EC and Michael Cashman and Ulrike Lunacek against the voted billGross, on anti-discrimination Larry, 2002. Up by From the Macedonian Invisibility. Government Lesbians, Gay (see Men, http://www.vlada.<strong>mk</strong>/?q=node/4919). and the Media in America. New To York: myColumbia knowledge University the only media Press. that reported this official criticism was the blog Gay & The City, where Lunacek’swords are cited: “The politics of sawing fear by way of disinformation which is led in Macedoniais wrong and goes in an unwanted direction” (see http://outboy.blog.<strong>mk</strong>/2011/04/16/evropa-ja-povikavladata-na-vmro-dpmne-da-go-promeni-zakonot-za-antidiskriminacija).Jugovic, Ivana, Aleksandra Pikic and Natasha Bokan, 2007. “Lesbians, Gays, and Bisexuals in Croatia:How 232It shouldthe Stigmabe notedShapesthatLives,”there arein:in-depthRomancommentsKuhar andsurroundingJudit Takacssome(Eds.),of theBeyondeventsthementionedPink Curtain.butEveryday they fall outside Life of the LGBT monitored People period in Eastern in late Europe, 2010 and Ljubljana: early 2011; Peace see Institute. for example Alex Lambevski, inOkno, http://<strong>okno</strong>.<strong>mk</strong>/node/8487, 29.11.2010; and Katerina Kolozova, In Dnevnik, http://www.dnevnik.Kuhar, com.<strong>mk</strong>/default.asp?ItemID=A7E8A48BC657B843938193B2F196970F, Roman, 2003. Media Representations of Homosexuality, Ljubljana: 5.11.2010. Peace Institute.233This potential has been further undermined in this very period: it is not irrelevant that three dailynewspapers were jettisoned out of the news market, which reduces the Macedonian publicity to lessresources of relevant information, including one covering LGBTs.234See for example the positive output given by Milka Ololiska, “Koga iracionalno mrazite nekogo”[“When you hate someone irrationally”], Vest, 03.06.2011.235The observed predominance of neutral materials - most of them short ones – might be read as relatedto the pre-elections period, although only hypothetically so. As Gojko Bervar says, “the supervisoryrole of a free press also ensures a greater or lesser balance in electoral competitions” (Bervar 2002: 16),sexual orientation is indeed not omitted, but it was not elevated to a political subject during the pre-electionperiod either, which poses a question on the freedom of affirmative opinion on LGBT issues withinmedia. Unfortunately, here we can only speculate whether it is the weak analytical potential or some editorialpolitically-influenced pressure – or simply lack of interest? - that led to the predominantly neutralrepresentation of sexual orientation matters in the period.236But it appeared as such immediately after the period and the elections in an article which is likelyto be read as opposition party’s unconscious homophobia, see Petar Arsovski, “Ace, Bejbi”, in Utrinskivesnik, http://www.utrinski.com.<strong>mk</strong>/?ItemID=1EE62FDE341CA54C88DFDBB26F8665AE, 08.07.2011.237This is not a recent association and is quite popular. Consider, for example, the statement: “Friendsfrom UDFM, the EU accepts you as faggots, but not as Macedonians”, referring to the presumed willingnessof UDFM to compromise Macedonia’s constitutional name in the name of EU-membership whichimposes legislative changes bringing about equal rights for LGBTs ( see: http://kzz.blog.<strong>mk</strong>/2011/01/18/prijateli-od-UDFM-vo-eu-ve-prifakaat-kako-pederi-no-ne-i-kako-makedonci).238As noted by Downing and Gillett (2011: 7), “[v]ery often, nationalists tend to be conservative andallied to homophobic institutions such as the Church. For obvious reasons, the nation has investmentin the family; and the family, as the locus par excellence of reproductive heteropatriarchy, is inimical toqueer” as long as family is defined as a union between representatives of two opposites sexes. The latteris a political cause and propaganda of the recent government and understandably is not to extendany proviso for the redefinition of the union, although the rhetoric which could be tracked in politicalspeeches by the prime-minister Gruevski is always one of all-inclusiveness. Due to the lack of any manifestedpolitical will so far, that “for-all-the-citizens” rhetoric obviously excludes in itself and its ownvolume sexual difference.239See Vecer, 08.04.2011, http://www.vecer.com.<strong>mk</strong>/default.asp?ItemID=979BBD8B1AF75143BD211E18550FE2FE.240A similar course of blackmailing could be traced in more complex but easily politicized cases. Recently,within the frames of the monitored period, a Macedonian version of WikiLeaks leaked news with
160 161audio about the earlier opinion of an opinion-maker close to the prime-minister, rendering him “to mehe is a faggot” (see: http://www.makleaks.com/2011/06/gruevski-za-latas-e-p). In another case (in 2010),Ljubco Georgievski, former leader and member of VMRO-DPMNE, in reaction to continuous blackmailingcampaigns against him before the elections said: “It remains to only label me a faggot” (see:Zurnal, http://www.zurnal.<strong>mk</strong>/content.asp?id=17610161922, 17.06.2010). The connotation in both cases,although different, implies negative characteristics – homosexuality as the worst trait of a politician andthe highest instance of insult. Such fragmentary knowledge serves to consider that negative labeling iscontextual and depends on the political conjuncture, if only to remind us that political orientation isalways stronger than sexual orientation, or so it seems in Macedonian context.241Such claims could be found in various comments that grossly associate activism with the “EU” andtherefore funds and opacity proceduralism, for example: “sometimes it’s all about projects, so in orderto account the money you should be doing something: a protest, pride parade, seminar, workshop, whatever”,see http://outboy.blog.<strong>mk</strong>/2011/05/07/vmro-dpmne-i-homoseksualcite.242In the monitored period there is only one article which relies on the assumption that LGBT emancipationdepends upon growth in visibility, and it is not related with Macedonia, but with Montenegro andthe failed pride parade this year. The author Nela Lazarevik states that visibility is important to provethat there is a social pressure stating that “[t]he little number of registered homophobic accidents inMontenegro does not has to be interpreted as a sign of tolerance”, a course of thinking that will rarely befound in media: see Vest, http://www.vest.com.<strong>mk</strong>/?ItemID=7E464E45F59AAF4BA908410D00852289&arc=1, . However, this text is the product of an journalistic program stimulating awareness, subsidizedfrom abroad, and is not the product of Macedonian journalism. Again, one of the few affirmative articleswhich have the value of commentary is a reproductive knowledge, and not the product of Macedonianmedia reflexivity.243See Vecer, 20.05.2011, http://www.vecer.com.<strong>mk</strong>/default.asp?ItemID=8C07AA184069C94486E2D38A1DDBB0B5.244That is, the government and the institutional structure promoted by it, and all this should be read inthe light of the discriminative anti-discrimination legislation; see the comment by DW at http://www.dwworld.de/dw/article/0,,5217541,00.htmlearlier in 2010.245As I underlined earlier, what is missing from the discourse defines the power of the “common sense”proposed. In this case if the implication is that Macedonian society is by itself – by nature/commonsense – tolerant, the missing is the exercise of tolerance. But if we follow this homophobically triggeredthinking the paradox is that the exercise if tolerance is itself proof of intolerance. That is, active (promotionof) tolerance is unacceptable because it already projects inferiority in the people, as well as denial.The battle of this paradox happens on the ground of heterosexism masked as assimilationism: under itsregime, sexual difference could serve as a pillar of compulsory heterosexuality.246In the article on Montenegro Lazarevik states: “Since alternative sexual orientation remain heavilykept secrets, homosexuality is often used for extortion”. Here it could be said, projecting this on a moregeneral level, that the sort of extortion which Ilkovski uses is to prove that, because of the generalizedinvisibility, tolerance and equality should be given up before they are considered. This is so because ofthe paradox I outlined in the previous note. See Vest, http://www.vest.com.<strong>mk</strong>/?ItemID=7E464E45F59AAF4BA908410D00852289&arc=1.247“Well you say they are physically attacked? This is so funny and they [the LGBTs] themselves knowthat you do nothing but manipulation and twaddle in the NGO sector in order to snatch out money”.248Re/sexualisation means only that homosexuality is read as negative of heterosexuality; for example,see Kuhar 2003: 72.249Importantly, a final effect of such rhetoric is that it successfully avoids to actively victimize and stigmatizeLGBTs and leads us to believe that it is the activists that should take the brunt of self-victimization.The stigma of exclusion (on stigmatization, see Jugovic, Pikic & Bokan 2008: 348-350), it is suggestedin this kind of thinking, is caused by the corrupted motivation of NGO-led gay elite which prefers apolitics of difference instead of one of similarity/assimilation. Of course, preference for the latter meansthat socialized notions of normality would not change and thus a politics of assimilation according toheterosexual sociality would perpetuate exclusion.250See Ilkovski’s earlier posting at http://jadiburek.blog.<strong>mk</strong>/2009/08/20/shishanje-kurvi.251See http://www.macedonians.tv/showthread.php?t=3628.252Significant numbers about this were presented in the 2009 study done by the MCMS agency: “Forcitizens, the civic organization are misused by political parties or political parties hide behind them.However, rarely they can illustrate this with a case”, see Vecer, http://www.vecer.com.<strong>mk</strong>/?ItemID=0AD2D22A261DC8488D2FC264264FBF0F, 12.10.2007.253See Fokus, April 2011.254This time as illness; for example, pronouncements such as Dr. Jovan Ginev’s: “Homosexuality is adisease caused by psychophysical aberration since childhood, and the source of the disease lies in thechromosomes”. A comprehensive list of quotations from the time Ginev aired his opinion could be foundat http://outboy.blog.<strong>mk</strong>/2011/05/22/vmro-vska-homofobija-vo-sobranieto255See, in relation to this, the feverish rant of rapper Stihoven Kalibar against psychoanalytical arguments,http://stihovenkalibar.blog.<strong>mk</strong>/2009/05/26/ja-sum-pedofilofob, where he directly relates the psychoanalyticalargument with “pro-western perverse ideologies”.
162 163256Why Macedonian media do not compare existing medical standards with the proposed medicalizingthinking of representatives is a separate question, which cannot be properly assessed here. One possibleanswer is that media could consensually – that is, in a kind of silent contract in-between them – activatea discourse in “neutral” way by “mere” representation, which lends them “the right of non-accountability”,itself possible by virtue of stereotypes. The “right to information” of the readers to know what therepresentatives think in the media could coincide with the unexpressed editorial and journalistic attitudes.That is, media are able to secretly support what is neutrally relayed to society; since “as a rule, nomedium wants to adopt of its own free will any media accountability system, either external or internal”(Bervar 2002: 44), it could reach to “neutral” reiteration of political attitudes while not engaging itsanalytical potential.257So in this way, by psychoanalytically pathologizing and thus delegitimating political authorities ofthe day, the author proves in a roundabout way that the personal is in fact political: “Dr. Ginev tried torepresent his own homophobic conceptions to the commission’s members…”.258In this context we need to note that the popular reinscription of the rhetoric of natural toleranceimplies by itself the ability of tolerance in folk psychology. If there is a natural ability to tolerate, thanequality is self-secured by default.259One such example in the period is given by the blog Gay & The City that I have observed, where theblog criticized a TV station that it obscured the gayness of Elton John and his partner as a couple; seehttp://outboy.blog.<strong>mk</strong>/2011/04/30/elton-dzhon-i-kralskata-svadba-tabu-na-mrtv.260See http://outboy.blog.<strong>mk</strong>/2011/04/14/za-kogo-ke-glasaat-pederite-vo-vmro261See http://outboy.blog.<strong>mk</strong>/2011/05/07/vmro-dpmne-i-homoseksualcite.262As he states: “Will the Social-Democratic Union of Macedonia ever have the intention to clearly, decidedlyand specifically address the problem of organized institutional and systemic legal discriminationagainst the LGBT population and to promise problem solution immediately upon taking up the power(if it ever comes to it, that is), or it will continue with perfidious hypocritical games of dizzing, lying andutilization of this part of the electorate?”. See http://outboy.blog.<strong>mk</strong>/2011/04/25/levanka-vs-desankai-UDFM-gluvi-po-prashanjeto-za-homoseksualcite;also http://outboy.blog.<strong>mk</strong>/2011/05/08/UDFM-ihomoseksualcite-i;while in the former posting there is a sense of collective responsibility implied, in thesecond the names of politicians appear, which indicates that the author is more willing to suggest politicalresponsibility to those that could better represent him.263“I urge all of you that tomorrow you be selfish. Think about you… Be selfish and prove that yourfriends mean much more than their monuments, museums and churches”; see http://outboy.blog.<strong>mk</strong>/2011/05/22/ldp-im-veti-na-homoseksualcite, and respectively http://outboy.blog.<strong>mk</strong>/2011/06/04/posleden-apel-do-gej-populacijata-nivnite-bliski-i-prijateli.264See http://outboy.blog.<strong>mk</strong>/2011/04/30/stav-na-chlen-od-<strong>mk</strong>-forum-na-tema-za-homoseksualnitebrakovi:“Gay relationships are immoral and do harm to the holy institution of marriage. – Who saysso? The Bible? I think that the freedom OF religion means equally freedom FROM religion as well. TheBible cannot dare to be linked with the civic laws (something which the Macedonian Orthodox Churchtries to change). No one has the right to suggest rules to the other because he or she consider this is saidso in the Bible”.265On the notion of sexual citizenship, see Bell & Binnie 2000: 35-7.266See http://outboy.blog.<strong>mk</strong>/2011/06/10/izbori-gej-populacijata-pokazha-celosna-politichka-nezrelost-2;In the other blog Mystery a similar note addressing the right to proper information and developing anown LGBT culture appears, which relates to an already defunct blog: “… kudos to the guy, one can seehe works to make a difference for all of you who are gay, bi, or les although most of you cannot appreciatethis!”, see http://mystery.blog.<strong>mk</strong>/2010/06/19/zapoznavanje-i-voved.267A reason for this is certainly the disintegrating media market, the cycles of deprofessionalization andyellowization, not to mention political pressure.
164 165BibliographyBell, David and John Binnie, 2000. The Sexual Citizen, London: Polity Press.Bervar, Gojko, 2002. Freedom of Non-Accountability. Self-Regulation in the Media in Slovenia, Ljubljana:Peace InstituteLovink, Geert, 2007. Zero Comments: Blogging and Critical Internet Culture, London & New York:Routledge.Nejkova, Niya, 2009. “Blogovete – novoto djasno ili porednijat izraz na lipsa na doverie v politicheskoto?”[“The Blogs – The New Right or the Yet Another Expression of the lack of trust in the political?”],in: Media Democracy Foundation (19.01.2009), http://www.fmd.bg/?p=139.Coalition for the protection of marginalized communities, 2011. Annual Report 2010. Skopje: Coalitionfor the protection of marginalized communities.Ditchev, Ivaylo, 2009. “Mediite v kraja na 2008. Vazhodat na figuralnostta” [The Media at the Endof 2008. The Rise of Figurality”], in: Media Democracy Foundation, 20.01.2009, http://www.fmd.bg/?p=201, retrieved on 25.11.2010.Downing, Lisa and Robert Gillet, 2011, “Introduction,” in: Queer in Europe, Surrey: Ashgate.Fairclough, Norman and Ruth Wodak, 1997. “Critical discourse analysis,” in: Teun A. van Dijk (Ed.),Discourse as Social Interaction (Discourse Studies: A Multidisciplinary Introduction, Volume 2), London:Sage.Gross, Larry, 2002. Up From Invisibility. Lesbians, Gay Men, and the Media in America. New York:Columbia University Press.Jugovic, Ivana, Aleksandra Pikic and Natasha Bokan, 2007. “Lesbians, Gays, and Bisexuals in Croatia:How the Stigma Shapes Lives,” in: Roman Kuhar and Judit Takacs (Eds.), Beyond the Pink Curtain.Everyday Life of LGBT People in Eastern Europe, Ljubljana: Peace Institute.Kuhar, Roman, 2003. Media Representations of Homosexuality, Ljubljana: Peace Institute.
166 167Appendix 1Questions for focus groups with journalists• Can you say what is implied by marginalized groups/communities?• According to you, which groups/communities can be discerned as marginalized, discriminatedagainst and vulnerable to social exclusion?• Does your medium often write about human rights of members of marginalized groups/communities?• How are members of marginalized groups/communities presented?• Which are the terms used by your medium when writing about persons that are arrestedor persecuted for prostitution?• Which terms are used by your medium when writing about persons suspected of druguse or drug possession?• Which terms are used by your medium when writing about persons who are treated fordrug addiction?• Which terms are used by your medium when writing about persons with sexual orientationother than heterosexual?• Which are the most prevalent themes for your medium regarding sex workers/LGBTpersons/drug users?• Who decides on the covered subject matter mostly - the journalists or the editors? Whatis the editors’ attitude when the journalists initiate the subject of sex workers/LGBT people/drug users?• Which sections/shows cover most often relevant editorials?• Most often, who is the speaker/interviewee when writing about human rights of membersof marginalized groups/communities?• Is taking a statement from the concerned sex workers, LGBT people and drug users ordrug addicts a problem, when writing about them?• In which context are members of marginalized groups/communities covered- positive ornegative?• Which of the subjects regarding human rights of members of marginalized groups/communities according to you are the most ignored by the media?• Which positive or negative stereotypes and prejudices can be identified when writingabout persons who offer commercial sex services?• Which positive or negative stereotypes and prejudices can be identified when writingabout drug users or drug addicts?• Which positive or negative stereotypes and prejudices can be identified when writingabout LGBT people?• Can we speak of non-tolerant and discriminatory speech when writing about humanrights of members of marginalized groups/communities?• Do you think that sensationalism is often present when writing about sexuality and therights of members of marginalized groups/communities?• Which traditional moral values and practices instigate marginalization, discriminationand social exclusion of sex workers, LGBT people and drug users and drug addicts?• Is the subject of violence against sex workers, LGBT people and drug users and drugaddicts present sufficiently in the media?• In your opinion, is the current legal regulation sufficient for protection against discriminationof sex workers, LGBT people and drug users and drug addicts?• Are state institutions transparent when you require information on sex workers, LGBTpeople and drug users and drug addicts?• Are citizens’ associations transparent when you require information on sex workers,LGBT people and drug users and drug addicts?• Does your medium publish photographs, video or audio recordings without prior consentfrom the sex workers, LGBT people, drug users and drug addicts?• Does the Codex for Journalists of the Macedonian Association of Journalists containefficient provisions on prohibition of hate speech and instigation of violence and of discrimination onany ground?• Has your medium ever written about the subject of double discrimination?• Have you ever attended a course in human rights?• Do you feel the need for additional training on human rights of LGBT people, sex workersand drug users and on the role of the media in the fight against discrimination?
168Издавач:Коал<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ја ’Сексуалн<strong>и</strong> <strong>и</strong> здравствен<strong>и</strong> права на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те заедн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>’Д<strong>и</strong>зајн:Вел<strong>и</strong>м<strong>и</strong>р Жерновск<strong>и</strong>Ангела МаневскаПревод од македонск<strong>и</strong> <strong>и</strong> англ<strong>и</strong>ск<strong>и</strong>:Јул<strong>и</strong>ја М<strong>и</strong>цоваПечат<strong>и</strong>:2-р<strong>и</strong> Август С- Шт<strong>и</strong>пБроја на коп<strong>и</strong><strong>и</strong>: 300CIP - Каталог<strong>и</strong>зац<strong>и</strong>ја во публ<strong>и</strong>кац<strong>и</strong>јаНац<strong>и</strong>онална <strong>и</strong> ун<strong>и</strong>верз<strong>и</strong>тетска б<strong>и</strong>бл<strong>и</strong>отека“Св. Кл<strong>и</strong>мент Охр<strong>и</strong>дск<strong>и</strong>”, Скопје316.776.2/.3:316.344.7-055.3(497.7)316.776.2/.3:316.344.7-056.83(497.7)МЕДИУМИТЕ <strong>и</strong> марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те заедн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> : мед<strong>и</strong>умск<strong>и</strong> д<strong>и</strong>скурс<strong>и</strong> <strong>и</strong>д<strong>и</strong>скр<strong>и</strong>м<strong>и</strong>нац<strong>и</strong>јата врз пр<strong>и</strong>падн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>те на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>те груп<strong>и</strong>(кор<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> на дрога, сексуалн<strong>и</strong> работн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>, ЛГБТ, л<strong>и</strong>ца жто ж<strong>и</strong>веат соХИВ) / главен <strong>и</strong>стражувач Жарко Трајаноск<strong>и</strong> ... [<strong>и</strong> др.]. - Скопје :Коал<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>ја “Сексуалн<strong>и</strong> <strong>и</strong> здравствен<strong>и</strong> права на марг<strong>и</strong>нал<strong>и</strong>з<strong>и</strong>ран<strong>и</strong>тезаедн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong>”, 2011. - 89, 151 стр. ; 23 смТекст на мак. <strong>и</strong> англ. јаз<strong>и</strong>к. - Забелешк<strong>и</strong> кон глав<strong>и</strong>те. -Б<strong>и</strong>бл<strong>и</strong>ограф<strong>и</strong>ја: стр. 63 ; Bibliography: стр. 142. - Содрж<strong>и</strong> <strong>и</strong>: Mediaand marginalized communities : media discourses and discriminationagainst members of marginalized groups (drug users, sex workers,LGBT, people living with HIV) ; AppendixISBN 978-608-65359-0-2а) Л<strong>и</strong>ца со разл<strong>и</strong>чна сексуална ор<strong>и</strong>ентац<strong>и</strong>ја - Мед<strong>и</strong>умскопретставување - Македон<strong>и</strong>ја б) Зав<strong>и</strong>сн<strong>и</strong>ц<strong>и</strong> од дрога - Мед<strong>и</strong>умскопретставување - Македон<strong>и</strong>ја в) ХИВ поз<strong>и</strong>т<strong>и</strong>вн<strong>и</strong> - Мед<strong>и</strong>умскопретставување - Македон<strong>и</strong>јаCOBISS.MK-ID 89548042