20.09.2013 Views

HOOFDSTUK 4 - Bakker van de Ven

HOOFDSTUK 4 - Bakker van de Ven

HOOFDSTUK 4 - Bakker van de Ven

SHOW MORE
SHOW LESS

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

Cor <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong>, Martina <strong>van</strong> Lankveld, 1935<br />

<strong>HOOFDSTUK</strong> 4<br />

Cor <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong><br />

Cor (Cornelis, Anthonius) <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong><br />

GEBOREN 20-04-1907 Boekel op De Logt<br />

OVERLEDEN 11-07-1989 Bakel, 82 jaar<br />

GEHUWD 19-02-1936 Martina <strong>van</strong> Lankveld,<br />

Machelen in België<br />

* 01-10-1912 Machelen,<br />

+09-03-1960 Helmond, 47jaar<br />

KINDEREN (12): Jeanne 1936, Wies 1938, Wim 1939-<br />

1987, Piet 1940-2002, Mia 1941, Lizette<br />

1942, Jef 1944, Corrie 1945, Nellie 1946,<br />

Jantje 1948-49, Cor 1949-2002 en Tonnie<br />

1953.<br />

Cor, <strong>de</strong> vier<strong>de</strong> bakker 1907 | 1989 PAG 43


warme toewijding<br />

De geschie<strong>de</strong>nis <strong>van</strong> familiebedrijf Van <strong>de</strong> <strong>Ven</strong><br />

Va<strong>de</strong>r Willem met zoon Piet aan <strong>de</strong> hand, een knecht,<br />

Hanneke Donkers met Cor in <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>rwagen bij <strong>de</strong><br />

molen op De Logt. Op <strong>de</strong> voorgrond moe<strong>de</strong>r Johanna<br />

Maas met dochter Anna, zomer 1907.<br />

Een kaart <strong>van</strong> DE PEEL. Deze kaart<br />

komt uit <strong>de</strong> “Nieuwe Geografisch<br />

Ne<strong>de</strong>rlandsche Reise- en Zakatlas<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> Vereenig<strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlan<strong>de</strong>n”.<br />

Uitgegeven door Jan Christiaan Sepp,<br />

boekverkoper te Amsterdam, 1773.<br />

Cor <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong>,<br />

ca. 20 jaar oud


4.1 DE BOEKELSE PEEL, HET “VOORLAND” VAN COR<br />

De Peel was een grote uitgestrektheid met woeste en hier en daar bijna onontginbare grond. Een vlakte die diep respect<br />

afdwong bij menige Peelbezoeker, zoals jagers, imkers, landlopers en enkele an<strong>de</strong>ren die het waag<strong>de</strong>n om dieper in <strong>de</strong>ze<br />

vlakte door te dringen of die te doorkruisen. De enige oriëntatiepunten waren <strong>de</strong> diverse kerktorens die men <strong>van</strong> verre kon<br />

zien en waar men zich op kon richten. Bij hel<strong>de</strong>r weer waren er volgens <strong>de</strong> overlevering, <strong>van</strong>af het hoogste punt in het hart<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> Boekelse Peel, zelfs 22 torens waar te nemen. Deze vlakte <strong>van</strong> duizen<strong>de</strong>n hectaren was be<strong>de</strong>kt met hei<strong>de</strong>, plaggen,<br />

pijpestro, wollegras en ga zo maar door; maar ook moerassen, water<strong>de</strong>llen en zandvlaktes kwam men tegen. Hier en daar<br />

woon<strong>de</strong>n, aan <strong>de</strong> rand <strong>van</strong> <strong>de</strong> Peel, enkele keuterboeren, bezembin<strong>de</strong>rs, klompenmakers en geiten- of schapenhoe<strong>de</strong>rs.<br />

Ver<strong>de</strong>r was het stil, geen huizen, geen industrie, geen bedrijvigheid. Niets <strong>van</strong> dat alles, hoogstens een eenzame plaggenhut<br />

en haar bewoners. In 1916 vorm<strong>de</strong>n ca. 800 hectaren <strong>de</strong> Boekelse Peel.<br />

In <strong>de</strong> jaren ’20 begonnen <strong>de</strong> grote ontginningen en <strong>de</strong> vele boer<strong>de</strong>rijen die wer<strong>de</strong>n gebouwd, maakten het steeds noodzakelijker,<br />

dat er een dorp in <strong>de</strong> Boekelse Peel zou wor<strong>de</strong>n gesticht. De ontginningsboeren woon<strong>de</strong>n ver <strong>van</strong> kerk en school.<br />

De totale Boekelse bevolking groei<strong>de</strong> <strong>van</strong> 2741 (1920) naar 3231 personen (1930).<br />

Willem <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong>, <strong>de</strong> va<strong>de</strong>r <strong>van</strong> Cor, was al in <strong>de</strong> jaren ’20 geen onbeken<strong>de</strong> in <strong>de</strong> Boekelse Peel, omdat hij in die tijd al<br />

<strong>van</strong>uit De Logt, waar hij een windmolen bezat, <strong>de</strong> Peel in kwam met winkelwaren. Hij was een <strong>van</strong> <strong>de</strong> eersten die dit <strong>de</strong>ed.<br />

In 1925 werd <strong>de</strong> aar<strong>de</strong>n baan aangelegd, later bekend als <strong>de</strong> Grote Baan. Tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong>ze ontginningsperio<strong>de</strong> groei<strong>de</strong> Cor<br />

op bij <strong>de</strong> molen op De Logt, een buitenwijk <strong>van</strong> Boekel op <strong>de</strong> grens met Han<strong>de</strong>l. Hij volg<strong>de</strong> <strong>de</strong> tweeklassige lagere school<br />

in Han<strong>de</strong>l met als klasgenoten o.a. Nol <strong>van</strong> Dongen (pater op kasteel), Verhoeven, Jef Coppens en Wim Smits. Om het<br />

bakkersvak te leren heeft hij in Boekel bij bakker Al<strong>de</strong>nhuysen gewoond en gewerkt. Daarnaast heeft hij, een half jaar lang,<br />

“gebak leren maken” bij Jan Hoes in Asten.<br />

Zijn zus Lies vertel<strong>de</strong>: “Cor ging op zaterdagavond in Asten dansen en logeer<strong>de</strong> dan, <strong>van</strong> zaterdag op zondag, bij<br />

tante Cis. Cor had dan verkeer<strong>de</strong> schoen aan, met rubber zolen, en vroeg dan aan <strong>de</strong> ober: “Kan ik je schoenen<br />

lenen?” De ober liep dan op zijn schoenen en later wer<strong>de</strong>n ze teruggeruild.”<br />

Ver<strong>de</strong>r leer<strong>de</strong> hij <strong>de</strong> wereldtaal Esperanto samen met zijn broer Piet en zus Mien, Grard Coppens, Nol en Karel <strong>van</strong> <strong>de</strong> Vel<strong>de</strong><br />

en Frans Bouw. Ze kregen les <strong>van</strong> docent Anton Kusters, op zondagmorgen na <strong>de</strong> hoogmis, in <strong>de</strong> kamer achter <strong>de</strong> keuken<br />

op De Logt. Cor zei dan wel eens tegen iemand ‘porko’ (varken), dat snapten <strong>de</strong> an<strong>de</strong>ren toch niet…<br />

4.2 DE EERSTE GEBOUWEN IN HET DORPSCENTRUM ST. JOZEFPEEL, DAT LATER…VENHORST WERD!<br />

1931 Burgemeester Schafrat, die in 1929 Buskes was opgevolgd, heeft ervoor gezorgd dat het plan voor het dorpscentrum<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> Hei<strong>de</strong>mij door <strong>de</strong> gemeenteraad werd aangenomen. Daarna kon men gaan bouwen in het centrum en een<br />

naam zoeken voor het dorp.<br />

Cor, <strong>de</strong> vier<strong>de</strong> bakker 1907 | 1989 PAG 45


De St. Corneliusschool.<br />

Het eerste<br />

gebouw in het<br />

dorpscentrum <strong>van</strong><br />

St. Jozefpeel. 1932<br />

V.l.n.r. Wim, Jeanne<br />

en Wies bij <strong>de</strong><br />

(reuzen)kei<br />

De St. Jozefkerk<br />

warme toewijding<br />

De geschie<strong>de</strong>nis <strong>van</strong> familiebedrijf Van <strong>de</strong> <strong>Ven</strong><br />

1932 3 maart Uit <strong>de</strong> krant De Zuidwillemsvaart: ”De R.K. School. In <strong>de</strong><br />

raadsverga<strong>de</strong>ring <strong>van</strong> Boekel werd besloten over te gaan tot het bouwen<br />

<strong>van</strong> een R.K. school op <strong>de</strong> ontginning in <strong>de</strong> Peel alhier. Binnenkort<br />

zal met het werk wor<strong>de</strong>n begonnen.”<br />

In augustus is aannemer M. <strong>van</strong> Lankvelt uit Boekel begonnen met <strong>de</strong> bouw<br />

<strong>van</strong> een drieklassige school met een ge<strong>de</strong>eltelijk over<strong>de</strong>kte speelplaats voor<br />

het bedrag <strong>van</strong> 13.611 gul<strong>de</strong>n (6190 euro). De aanvoer <strong>van</strong> materialen was<br />

zwaar werk omdat een afstand <strong>van</strong> 4 km over zandwegen moest wor<strong>de</strong>n<br />

afgelegd.<br />

1932 8 oktober Uit <strong>de</strong> krant Oost Brabant: Ge<strong>de</strong>nksteen voor<br />

<strong>de</strong> St Corneliusschool “Op <strong>de</strong> ruime vlakte in <strong>de</strong> voormalige<br />

moeraspeel werd maandagmiddag een ge<strong>de</strong>nksteen geplaatst.<br />

Tegen 3 uur kwamen Peelbewoners en an<strong>de</strong>ren naar <strong>de</strong> nieuwe<br />

in aanbouw zijn<strong>de</strong> school, om getuige te zijn <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze eerst nog<br />

enige plechtigheid op <strong>de</strong> uitgebrei<strong>de</strong> nieuwe ontginning. Eerst<br />

nam Burgemeester Schafrat het woord, wenste <strong>de</strong> Peelbewoners<br />

geluk, bracht dank aan het gemeentebestuur dat het in<br />

<strong>de</strong>ze crisistijd aan durf<strong>de</strong>, om hier voor <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze<br />

overal veraf wonen<strong>de</strong> Peelbewoners, een hoognodige school te<br />

bouwen. Hij wees ver<strong>de</strong>r aan, hoe volgens een uitgewerkt plan<br />

<strong>van</strong> ingenieur Schaep hier rond <strong>de</strong> school eens een dorp kon<br />

verrijzen, zoals on<strong>de</strong>rwijzerswoning, kerk, pastorie, zustershuis,<br />

parochiehuis en voldoen<strong>de</strong> bouwterrein voor winkel, smid, café enz.<br />

Tevens maakte hij bekend, dat door het gemeentebestuur besloten is<br />

<strong>de</strong>ze nieuwe parochie te noemen St. Josephsdorp (Later wordt het dorp<br />

consequent “St. Jozefpeel” genoemd.), zijn<strong>de</strong> patroonheilige <strong>van</strong> onze<br />

zeer eerwaar<strong>de</strong> heer pastoor. Voor wegenaanleg en waterlossingen is<br />

hier besteed <strong>de</strong> som <strong>van</strong> f 10.000,-. De zeer eerwaar<strong>de</strong><br />

Heer pastoor sprak hierna enige woor<strong>de</strong>n<br />

<strong>van</strong> oprechte dank voor <strong>de</strong> stichting <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze school<br />

en het parochieplan, vooral omdat het gemeentebestuur<br />

bouwt op kosten <strong>van</strong> <strong>de</strong> gemeente en <strong>de</strong>ze<br />

daarna overdraagt aan het kerkbestuur. Deze school<br />

zal genoemd wor<strong>de</strong>n naar <strong>de</strong> patroonheilige <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

burgemeester n.l. St. Corneliusschool. De heer H.<br />

Jansen, raadslid, bracht in passen<strong>de</strong> woor<strong>de</strong>n zijn<br />

dank uit aan allen die had<strong>de</strong>n meegewerkt aan <strong>de</strong>


stichting <strong>van</strong> dit dorpsplan. Daarna werd door <strong>de</strong> pastoor <strong>de</strong> fraaie marmeren ge<strong>de</strong>nksteen gezegend.”<br />

Op 15 november werd Dhr. Menne, uit Waalwijk, benoemd tot hoofd <strong>van</strong> <strong>de</strong> school.<br />

1933 21 januari Opening en inzegening <strong>van</strong> <strong>de</strong> St. Corneliusschool (architect Heijkants, aannemer Van Lankvelt en opzichter<br />

Van <strong>de</strong>n Ein<strong>de</strong>n). In augustus werd begonnen met <strong>de</strong> aanleg <strong>van</strong> <strong>de</strong> schooltuin, die zou wor<strong>de</strong>n gebruikt door <strong>de</strong> leerlingen<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> hoogste klassen, o.l.v. het hoofd <strong>de</strong>r school. De tuin sloot aan bij <strong>de</strong> mo<strong>de</strong>rne inrichting <strong>van</strong> <strong>de</strong> school.<br />

1933 juli Intussen ging men stug door met ontginnen en het bouwen <strong>van</strong> boer<strong>de</strong>rijen. Daar zagen an<strong>de</strong>ren weer brood in,<br />

zo ook molenaar Willem <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong>, die een windmolen bezat, op De Logt, vlak bij Huize Padua. Hij ging over tot het bouwen<br />

<strong>van</strong> een pakhuis met maal<strong>de</strong>rij langs <strong>de</strong> weg Boekel – St Jozefpeel, buiten het dorpscentrum, tegen <strong>de</strong> Hoekstraat aan.<br />

Dit pakhuis met maal<strong>de</strong>rij werd in juli 1933 officieel door burgemeester Schafrat geopend en <strong>de</strong> maal<strong>de</strong>rij werd in gebruik<br />

gesteld. Men was niet meer afhankelijk <strong>van</strong> wind, want een dieselmotor <strong>de</strong>ed voortaan het werk. Kapelaan Breukel zegen<strong>de</strong><br />

het geheel in en burgemeester Schafrat zette <strong>de</strong> motor in werking en het eerste graan werd tot meel vermalen.<br />

Het krantenartikel over <strong>de</strong>ze opening gaat ver<strong>de</strong>r met “men dronk nog een fris glaasje” en sluit af met <strong>de</strong> woor<strong>de</strong>n dat <strong>de</strong>ze<br />

maal<strong>de</strong>rij een uitkomst is voor <strong>de</strong> ver afgelegen boeren in dit gewest. Maar ook <strong>de</strong> N.C.B. bleef niet achter, want even later<br />

bouw<strong>de</strong> die ook een pakhuis annex maal<strong>de</strong>rij, hoek huidige Statenweg - Telefoonstraat. Opening mei 1934.<br />

1933 Op 22 oktober werd <strong>de</strong> commissie “Dorpbelang” opgericht. Le<strong>de</strong>n <strong>van</strong> <strong>de</strong> commissie waren: <strong>de</strong> heren P.J. Menne, Th<br />

Rutten, H Jansen, M. Man<strong>de</strong>rs en A.J. Bevers. Deze commissie zou vijf jaar actief zijn.<br />

1934 Op 10 maart werd <strong>de</strong> bouw <strong>van</strong> <strong>de</strong> kerk in St. Jozefpeel aanbesteed. De architect was dhr. Elemans uit Ravenstein en<br />

laagste inschrijver was J. Versteeg<strong>de</strong> uit Volkel, voor 9.292 gul<strong>de</strong>n. Op 1 augustus galm<strong>de</strong>n <strong>van</strong>uit <strong>de</strong> toren <strong>van</strong> <strong>de</strong> nieuwe<br />

kerk <strong>de</strong> eerste klokkentonen over St. Jozefpeel. De klok werd door <strong>de</strong> fa. Petit Fritsen aangebracht. Op 3 oktober werd <strong>de</strong><br />

kerk ingewijd door Z.H. Exc. <strong>de</strong> bisschop <strong>van</strong> ’s-Hertogenbosch, Mgr. Diepen.<br />

Op 15 januari 1935 werd door <strong>de</strong> bisschop, Mgr. Diepen, besloten tot oprichting <strong>van</strong> een nieuwe parochie: St. Jozefpeel.<br />

En <strong>de</strong> nieuwe hulpkerk in St. Jozefpeel werd tot parochiekerk verheven: <strong>de</strong> St. Jozefkerk. Kapelaan Thomassen werd<br />

benoemd tot toekomstige pastoor. Hij was in 1900 geboren, werd in 1926 priester gewijd en was sinds 1934 kapelaan te<br />

Boekel. Op 20 <strong>de</strong>cember werd pastoor Thomassen feestelijk geïnstalleerd. (In 1967 werd hij opgevolgd<br />

door pastoor De Werd.)<br />

Op 27 juli werd het bouwen <strong>van</strong> een pastorie met aanhorighe<strong>de</strong>n, voor het kerkbestuur <strong>van</strong> St.<br />

Jozefpeel, gegund aan <strong>de</strong> laagste R.K- georganiseer<strong>de</strong> inschrijver: <strong>de</strong> fa. Clerx uit Zeeland (N.-Br.) voor<br />

7955 gul<strong>de</strong>n.<br />

1934 Op 7 maart was er in St. Jozefpeel een historische gebeurtenis. De diluviumale reuzenzwerver<br />

(<strong>de</strong> kei), gevon<strong>de</strong>n in het Zandven, werd o.l.v. ambtenaren <strong>de</strong>r Hei<strong>de</strong>maatschappij naar het dorpsplein<br />

vervoerd. De afstand bedroeg slechts enkele hon<strong>de</strong>r<strong>de</strong>n meters, maar toch was men met een tiental<br />

personen ongeveer vier uren achtereen bezig geweest het gevaarte te la<strong>de</strong>n en te vervoeren. De twee<br />

Cor, <strong>de</strong> vier<strong>de</strong> bakker 1907 | 1989 PAG 47


Het bedrijfspand <strong>van</strong> Piet Thijssen, aannemer, timmerman en<br />

winkelier.<br />

Voor het parochiehuis met bewaarschool (1939) en <strong>de</strong><br />

pastorie staan v.l.n.r. Jans <strong>de</strong> Weert (huishoudster bij Cor),<br />

Jeanne, Wies, Wim en Piet.<br />

warme toewijding<br />

De geschie<strong>de</strong>nis <strong>van</strong> familiebedrijf Van <strong>de</strong> <strong>Ven</strong><br />

beste trekpaar<strong>de</strong>n <strong>van</strong> het dorp die achter elkaar voor een wagen waren<br />

gespannen, had<strong>de</strong>n meegeholpen <strong>de</strong> taak tot een goed ein<strong>de</strong> te brengen. Op<br />

19 april werd <strong>de</strong> reuzenkei op zijn voetstuk aangebracht. Het geheel maakt nu<br />

een imposante indruk en is een sieraad voor het dorpsplein.<br />

De reuzenzwerver heeft een hoogte <strong>van</strong> 1,25 m en is waarschijnlijk afkomstig<br />

<strong>van</strong> Fenno-Scandia (Noor<strong>de</strong>lijk diluvium), dateert uit <strong>de</strong> z.g. Riss-ijstijd en<br />

bestaat uit Noors graniet.<br />

1935 20 november De Zuidwillemsvaart: “Het Zandven exit. De gemeentelijke<br />

werkverschaffing on<strong>de</strong>r auspiciën <strong>de</strong>r Ned. Hei<strong>de</strong> Mij. is<br />

thans met een nieuwe werkobject begonnen, n.l. het slechten <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

wal <strong>van</strong> het eertijds zoo fraaie “Zandven”. Mid<strong>de</strong>n in dit ven, een klein<br />

ge<strong>de</strong>elte boven het bo<strong>de</strong>moppervlak uit- stekend, is in<strong>de</strong>rtijd <strong>de</strong> thans<br />

beken<strong>de</strong> “reuzenzwerver” <strong>van</strong> St. Jozefpeel ont<strong>de</strong>kt.”<br />

Na 4 jaren werd <strong>de</strong> naam St. Jozefpeel gewijzigd in <strong>Ven</strong>horst, me<strong>de</strong> door toedoen<br />

<strong>van</strong> hoofdon<strong>de</strong>rwijzer Menne.<br />

1936 29 februari De Zuidwillemsvaart: “St. Jozefpeel veran<strong>de</strong>rt <strong>van</strong><br />

naam. Het Peeldorp zal voortaan VENHORST heten. In <strong>de</strong> gisteren<br />

gehou<strong>de</strong>n verga<strong>de</strong>ring <strong>van</strong> <strong>de</strong> Gemeenteraad <strong>van</strong> Boekel is besloten,<br />

<strong>de</strong> naam <strong>van</strong> het in 1932 gestichte ontginningsdorp St. Jozefpeel te<br />

wijzigen in <strong>Ven</strong>horst. De ou<strong>de</strong> naam gaf, om verschillen<strong>de</strong> vooral postale<br />

re<strong>de</strong>nen aanleiding tot allerlei stagnaties; zeer ten na<strong>de</strong>le <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

bevolking. De nieuwe naam <strong>Ven</strong>horst, kwam tot he<strong>de</strong>n als plaatsnaam<br />

niet in Ne<strong>de</strong>rland voor. De Gemeenteraad <strong>van</strong> Boekel heeft ver<strong>de</strong>r <strong>de</strong><br />

straatnamen in <strong>de</strong> St. Jozefparochie vastgesteld.”<br />

In die tijd kreeg Opa Bels (<strong>de</strong> va<strong>de</strong>r <strong>van</strong> Martina <strong>van</strong> Lankveld, wonen<strong>de</strong> in<br />

België) een kaart uit <strong>Ven</strong>horst. Zijn reactie was toen: “Naar waarheen zijn ze nu<br />

verhuisd…?” De verharding <strong>van</strong> <strong>de</strong> weg Boekel- <strong>Ven</strong>horst werd op 21 augustus<br />

1937 openbaar aanbesteed. Deze werd gegund aan <strong>de</strong> laagste inschrijver:<br />

C.W. Kanters uit Raamsdonk, voor 28.298 gul<strong>de</strong>n. Op 13 juni 1938 werd <strong>de</strong><br />

weg officieel in gebruik genomen.<br />

1939 27 mei Gemertsche Courant: “Aanbesteding Parochiehuis. Bij<br />

<strong>de</strong> uitslag <strong>van</strong> <strong>de</strong> aanbesteding <strong>van</strong> een te bouwen Parochiehuis in<br />

<strong>Ven</strong>horst, kwam als laagste uit <strong>de</strong> bus <strong>de</strong> firma Verbruggen uit Veghel.<br />

Hij schreef in voor 6924 gul<strong>de</strong>n.


Piet <strong>van</strong> <strong>de</strong>n Elsen<br />

bouw<strong>de</strong>, in 1934, het<br />

café “De Toekomst“<br />

en werd caféhou<strong>de</strong>r.<br />

In ca. 1957 zaten op<br />

het terras Tini, Sjef<br />

en Willi Verstegen,<br />

die toen uitbater<br />

was. Het is nu omgebouwd<br />

tot woonhuis<br />

en “Servicebedrijf<br />

(Karl) Van <strong>de</strong>r <strong>Ven</strong>”.<br />

1939 13 november Het Huisgezin: “He<strong>de</strong>nmorgen werd <strong>de</strong> nieuw school V.L.O. (Kleuterschool) ingewijd, alsme<strong>de</strong> het<br />

nieuwe parochiehuis. Na afloop zijn bei<strong>de</strong> in gebruik gesteld. De bewaarschool begon met 37 kin<strong>de</strong>ren. Hoofd <strong>de</strong>r<br />

bewaarschool is Zuster Nerina <strong>van</strong> <strong>de</strong> Weensche Zusters. <strong>Ven</strong>horst is een zegenrijke instelling rijker gewor<strong>de</strong>n. Het<br />

gebouw zelf is bijzon<strong>de</strong>r fraai en gelegen aan het Dorpsplein.”<br />

4.3 BAKKER VAN DE VEN IN ST. JOZEFPEEL/VENHORST<br />

De allereerste mid<strong>de</strong>nstan<strong>de</strong>r die zich in het dorpscentrum vestig<strong>de</strong>, was in 1934 Piet Thijssen uit Mill. Piet was een telg<br />

<strong>van</strong> een familie die in Mill een groot aannemersbedrijf had, waar wel 25-30 mensen werkten. In St. Jozefpeel waren zij al<br />

enigszins bekend, omdat zij <strong>de</strong> boer<strong>de</strong>rijen <strong>van</strong> Thé Schaap en Nardje Man<strong>de</strong>rs had<strong>de</strong>n gebouwd. Toen vroegen Boekelnaren<br />

hun al of er zich niet iemand <strong>van</strong> <strong>de</strong> familie in het dorpscentrum <strong>van</strong> St. Jozefpeel wil<strong>de</strong> vestigen. Eerst was <strong>de</strong> familie<br />

dit niet <strong>van</strong> plan; het was een slechte tijd voor het opzetten <strong>van</strong> een nieuw bedrijf, er viel weinig te verdienen. Toen Piet zou<br />

gaan trouwen, zijn hij en zijn va<strong>de</strong>r toch met burgemeester Schafrat gaan praten. Schafrat wil<strong>de</strong> wel weten of zij in<strong>de</strong>rdaad<br />

serieus iets <strong>van</strong> plan waren. Hij had kort tevoren meegemaakt dat een bakker uit Batenburg en een smid uit Overasselt zich<br />

terugtrokken voor vestiging in St. Jozefpeel, nadat <strong>de</strong> grond al bijna aan hen was verkocht. Zij waren geschrokken <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

kale vlakte en <strong>van</strong> al het zand en hei<strong>de</strong>. Thijssen had echter serieus plannen. Hij vestig<strong>de</strong> zich als aannemer en timmerman<br />

in wat toen nog St. Jozefpeel heette en hij heeft vele huizen en boer<strong>de</strong>rijen in het latere <strong>Ven</strong>horst gebouwd.<br />

Ook had Piet Thijssen <strong>de</strong> eerste winkel <strong>van</strong> het dorp, waar allerlei krui<strong>de</strong>nierswaren verkrijgbaar waren. In <strong>de</strong>cember 1934<br />

werd ook het nieuwe telefoon- en telegraafstation bij Thijssen on<strong>de</strong>rgebracht. Nadat <strong>de</strong> naamswijziging <strong>van</strong> St. Jozefpeel<br />

naar <strong>Ven</strong>horst een voldongen feit was, kreeg <strong>Ven</strong>horst, op 20 april in 1936, ook een eigen poststation. Ook dit werd on<strong>de</strong>rgebracht<br />

bij Piet Thijssen.<br />

De twee<strong>de</strong> mid<strong>de</strong>nstan<strong>de</strong>r <strong>van</strong> het dorpscentrum was Piet <strong>van</strong> <strong>de</strong>n<br />

Elzen (Piet Jan Christe). Van <strong>de</strong>n Elzen was eigenlijk afkomstig uit<br />

Volkel. Hij begon met het bouwen <strong>van</strong> een boer<strong>de</strong>rij en een café in<br />

<strong>de</strong> buurt <strong>van</strong> St. Jozefpeel; na het bouwen verkocht hij het weer.<br />

In 1934 bouw<strong>de</strong> Van <strong>de</strong>n Elzen een café in het dorpscentrum <strong>van</strong><br />

St. Jozefpeel. Het café met toneelzaal was dus het twee<strong>de</strong> mid<strong>de</strong>nstandsbedrijf<br />

<strong>van</strong> het dorpscentrum. (Later, in 1937, verkocht<br />

hij dit café aan Willem <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong>, wiens dochter Anna het ging<br />

uitbaten tot 1945.) Piet <strong>van</strong> <strong>de</strong>n Elzen bouw<strong>de</strong> een an<strong>de</strong>r huis en<br />

exploiteer<strong>de</strong> daar een kolenhan<strong>de</strong>l, vrachtwagenbedrijf en in 1935<br />

werd <strong>de</strong> eerste benzineautomaat bij zijn huis geplaatst. (Dit bedrijf<br />

werd in 1939 overgenomen door Jan Maas.) Naast dit bedrijf had<br />

hij zijn laatste en zes<strong>de</strong> huis in <strong>de</strong> Peel laten bouwen. Hij is in 1938<br />

op 34- jarige leeftijd plotseling overle<strong>de</strong>n. Zijn weduwe hertrouw<strong>de</strong><br />

later met Janus Verkampen.<br />

Cor, <strong>de</strong> vier<strong>de</strong> bakker 1907 | 1989 PAG 49


Bedrijfspand: bakkerij, winkel en woning <strong>van</strong> Willem <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong><br />

in 1935. Later overgenomen door Cor <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong>.<br />

Op <strong>de</strong> foto: Cor met zijn zussen Mien (groot) en Lies (klein).<br />

Opening <strong>van</strong> het bedrijfspand op 2 mei 1935.<br />

V.l.n.r. Anna <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong>, aannemer Piet Thijssen, overste Gabriël<br />

<strong>van</strong> Huize Padua, pastoor Thomassen, burgemeester Schafrat,<br />

hoofdon<strong>de</strong>rwijzer Piet Menne, Willem <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong>, Cor <strong>van</strong> <strong>de</strong> ven, Mien<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong>r <strong>Ven</strong> en op <strong>de</strong> voorgrond Lies <strong>van</strong> <strong>de</strong>r <strong>Ven</strong>. Cor <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong> op <strong>de</strong> bakfiets, 1933<br />

warme toewijding<br />

De geschie<strong>de</strong>nis <strong>van</strong> familiebedrijf Van <strong>de</strong> <strong>Ven</strong>


Affiche opening<br />

bedrijfspand.<br />

1938 10 <strong>de</strong>cember De Gemertsche Courant: “Piet <strong>van</strong> <strong>de</strong>n Elzen overle<strong>de</strong>n. De hier in <strong>de</strong> Peel algemeen beken<strong>de</strong><br />

Piet <strong>van</strong> <strong>de</strong>n Elzen, in <strong>de</strong> volksmond Piet Kriste, is maandag nog op jeugdige leeftijd <strong>van</strong> 34 jaar overle<strong>de</strong>n. Hij was in<br />

veler opzicht ’n pionier. Niet min<strong>de</strong>r dan 6 huizen bouw<strong>de</strong> hij in <strong>de</strong> Peel, ze later weer verkopend, waar<strong>van</strong> 3 boer<strong>de</strong>rijen.<br />

Hij stichtte in <strong>de</strong> weleer eenzame vlakte <strong>de</strong>r Noor<strong>de</strong>lijke Peel het eerste Café aan <strong>de</strong> nog steeds onverhar<strong>de</strong><br />

Groote Baan, evenals het eerste Café met toneelzaal op het officiële Dorpsplein in <strong>Ven</strong>horst. Hij was <strong>de</strong> eerste taxichauffeur<br />

in dit gebied, richtte het eerste vrachtautobedrijf op en had sinds 1937 ook <strong>de</strong>n eerste steenkolenhan<strong>de</strong>l<br />

<strong>van</strong> ons dorp. Een verwaarloos<strong>de</strong> kou<strong>de</strong> sloopte dit sterke lichaam in korte tijd.”<br />

Het <strong>de</strong>r<strong>de</strong> mid<strong>de</strong>nstandsbedrijf <strong>van</strong> het dorpscentrum was <strong>de</strong> bakkerij, die werd gesticht door Willem <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong>, molenaar<br />

op De Logt in Boekel. Deze bakkerij werd in 1935 gebouwd door Piet Thijssen. De bakkerij werd later geëxploiteerd door<br />

Cor <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong>, zoon <strong>van</strong> Willem.<br />

1934 18 april Het Huisgezin: “Ein<strong>de</strong>lijk gaat het door. De lang gekoester<strong>de</strong> wens, dat <strong>de</strong> eerste bakker toch eens<br />

zou doorbijten is waarheid gewor<strong>de</strong>n. Nu allerwegen <strong>de</strong> vooruitgang zich <strong>de</strong>monstreert, heeft <strong>de</strong>ze late pionier ingezien<br />

dat het tijd wordt aan te pakken. Het is <strong>de</strong> beken<strong>de</strong> bakker W. <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong> uit Boekel.”<br />

1934 8 oktober. Het Huisgezin: “Het bouwen <strong>van</strong> een woonhuis met bakkerij annex winkel aan het dorpsplein alhier<br />

voor rekening <strong>van</strong> <strong>de</strong> fa. <strong>van</strong> <strong>de</strong>r <strong>Ven</strong>, is bij publieke aanbesteding aangenomen door <strong>de</strong> heer P.M. Thijssen, aannemer<br />

te St. Jozefpeel.”<br />

De winkel in krui<strong>de</strong>nierswaren annex bakkerij werd op don<strong>de</strong>rdagmiddag 2 mei in 1935 geopend.<br />

Zijn zus Mien was <strong>de</strong> eerste hulp in <strong>de</strong> krui<strong>de</strong>nierswinkel en was daar dag en nacht. Cor, die overdag<br />

op De Logt in <strong>de</strong> bakkerij werkte, ging ‘s avonds naar <strong>de</strong> winkel om er te slapen. In het begin bakte<br />

Cor brood op De Logt bij zijn va<strong>de</strong>r Willem en bracht het ’s morgens vroeg met <strong>de</strong> bakfiets naar St.<br />

Jozefpeel om het brood in <strong>de</strong> winkel te verkopen. Waarschijnlijk kwam <strong>de</strong> bakkerij in St. Jozefpeel in<br />

bedrijf nadat Cor was getrouwd (19 februari 1936). Mien is bij haar broer Cor blijven werken tot na<br />

<strong>de</strong> geboorte <strong>van</strong> het eerste kind: Jeanne.<br />

Zijn vrouw, Martina, die uit België kwam, had in het begin wel taalproblemen. Mien vertelt: “Marinus<br />

<strong>de</strong> Jager vroeg een keer in <strong>de</strong> winkel aan Martina: “Wijf geef me ’n fiep.” “Wat is dat?” vroeg Martina<br />

aan Mien, omdat ze <strong>de</strong> taal in St. Jozefpeel niet altijd begreep. Zo ook zei een jongen uit Oploo:<br />

“Hier heb je een hardkop.” (rijksdaal<strong>de</strong>r).<br />

Zijn zus Fien hielp meestal in <strong>de</strong> winkel en volgens Fien kon Cor wel eens zeggen: “As ge <strong>de</strong>nkt da<br />

moet ik doen, dan moete da ook doen, an<strong>de</strong>rs krijg-<strong>de</strong>-ge er later spijt <strong>van</strong>.“<br />

Va<strong>de</strong>r Willem was voor haar een voorbeeld, waar ze veel <strong>van</strong> geleerd heeft, ze vond hem een fijn,<br />

streng en rechtvaardig (eerlijk) mens. Wij, <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren <strong>van</strong> Fien, hebben haar vaker over haar<br />

va<strong>de</strong>r, dan over haar moe<strong>de</strong>r horen praten. Ook vond ze dat haar broer Cor en zijn vrouw Martina<br />

grote voorbeel<strong>de</strong>n waren. Ze hechtte veel waar<strong>de</strong> aan hun mening en oor<strong>de</strong>el.<br />

Zijn zus Lies moest elke week met <strong>de</strong> fiets naar <strong>Ven</strong>horst, naar haar broer Cor, om te helpen met<br />

Cor, <strong>de</strong> vier<strong>de</strong> bakker 1907 | 1989 PAG 51


warme toewijding<br />

De geschie<strong>de</strong>nis <strong>van</strong> familiebedrijf Van <strong>de</strong> <strong>Ven</strong><br />

Het koekrecept <strong>van</strong> Cor<br />

In <strong>de</strong> tuin staan Cor en Martina achter <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren Jeanne, Wim<br />

en Wies met op <strong>de</strong> achtergrond <strong>de</strong> St. Corneliusschool, 1939.<br />

<strong>de</strong> was. Als het te veel gesneeuwd had, ging ze te voet. Ze <strong>de</strong>ed <strong>de</strong> was<br />

op maandag samen met Nolda Bevers. Ant <strong>van</strong> <strong>de</strong> Wetering hielp in <strong>de</strong><br />

winkel en werkte in <strong>de</strong> huishouding. Ant en Nolda bleven in <strong>Ven</strong>horst<br />

slapen en Lies ging naar huis, op De Logt. Als Lies thuiskwam, ging ze<br />

vaak nog naar Mies (<strong>de</strong> vrouw <strong>van</strong> Toon, 2e molenaar) om daar mee te<br />

helpen met <strong>de</strong> was.<br />

De schaapsher<strong>de</strong>r Albert <strong>van</strong> <strong>de</strong>r Laar vertel<strong>de</strong> in een interview voor<br />

het boek “Van Woestenij naar <strong>Ven</strong>horst” bij het 75-jarig bestaan <strong>van</strong><br />

<strong>Ven</strong>horst: “Soms gebeur<strong>de</strong> er iets met <strong>de</strong> schapen wat niet helemaal<br />

in <strong>de</strong> bedoeling lag. Zo lag op een dag bij Cor <strong>de</strong> <strong>Bakker</strong> <strong>de</strong> was op <strong>de</strong><br />

bleek om door <strong>de</strong> zon witter te wor<strong>de</strong>n. Ik moest met mijn schapen<br />

naar het voetbalveld (langs <strong>de</strong> Statenweg) om het gras kort te hou<strong>de</strong>n.<br />

Dat gebeur<strong>de</strong> op maandag, want dan was <strong>de</strong> schapenmest in het<br />

weekend niet zo hin<strong>de</strong>rlijk voor <strong>de</strong> voetballers. De schapen had<strong>de</strong>n<br />

geen oog voor <strong>de</strong> gebleekte was en liepen er met zijn allen overheen.<br />

De werksters <strong>van</strong> <strong>de</strong> bakker waren nogal ontdaan over <strong>de</strong>ze actie,<br />

maar Cor zei: “Spoel <strong>de</strong> was maar uit en hang die over <strong>de</strong> draad.” Hij<br />

had wel in <strong>de</strong> gaten dat je <strong>de</strong> schapen niet altijd in het gareel kon<br />

hou<strong>de</strong>n.”<br />

1936 27 november Het Huisgezin: “Voor <strong>de</strong> eerste maal kwam het St.<br />

Nicolaas-comité in verga<strong>de</strong>ring bijeen. De functies wer<strong>de</strong>n als volgt ver<strong>de</strong>eld:<br />

Cor <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong>, voorzitter; C.Raymakers, secretaris en M. Althuizen, penningmeester.”<br />

4.4 DE VERDERE ONTWIKKELING VAN VENHORST<br />

Er waren nog an<strong>de</strong>re mid<strong>de</strong>nstan<strong>de</strong>rs die nog voor <strong>de</strong> Twee<strong>de</strong> Wereldoorlog in<br />

<strong>Ven</strong>horst een bedrijf begonnen. On<strong>de</strong>r hen was Thé Jacobs, die een timmerbedrijf<br />

oprichtte en dus <strong>de</strong> twee<strong>de</strong> <strong>Ven</strong>horstse timmerman werd.<br />

In <strong>de</strong> jaren ’20 had Toon <strong>van</strong> Sleeuwen aan <strong>de</strong> rand <strong>van</strong> <strong>de</strong> Boekelse Peel (De<br />

Logtse Hei<strong>de</strong>) langs <strong>de</strong> zandweg (nu <strong>de</strong> Statenweg) <strong>van</strong>uit Boekel een bedrijfspand.<br />

St. Jozefpeel was toen nog niet gesticht. Hij is landbouwer, winkelier,<br />

slachter, stro<strong>de</strong>kker, fietsenmaker en rijwielhan<strong>de</strong>laar geweest…! In 1960 is hij<br />

begonnen met een fietswinkel in het dorpscentrum. Janus <strong>van</strong> Dooren was ook<br />

iemand die aan <strong>de</strong> rand <strong>van</strong> <strong>de</strong> hei<strong>de</strong> was geboren en zijn hele leven in <strong>Ven</strong>horst<br />

heeft gewoond. Hij is scheper, arbei<strong>de</strong>r, landbouwer, melkrij<strong>de</strong>r, caféhou<strong>de</strong>r en


Anna <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong> in<br />

haar café , 1940.<br />

slager geweest. Hij stichtte in 1923 een ontginningsbedrijf tussen <strong>de</strong> Hoekstraat en <strong>de</strong> Langstraat en kocht in <strong>de</strong>cember 1937<br />

10 ha. woeste grond aan <strong>de</strong> Noordstraat voor ontginningsdoelein<strong>de</strong>n. In 1938 begon Janus <strong>van</strong> Dooren het café “De Ontginning”<br />

in het dorpscentrum en een korte tijd later stichtte Janus een slagerij in een nieuw pand. In 1939 werd het café verkocht<br />

aan Ties <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong> uit Boekel (geen familie <strong>van</strong> Cor <strong>de</strong>n <strong>Bakker</strong>), die ook varkenshan<strong>de</strong>laar was. De familie Van Dooren had<br />

<strong>de</strong> bijnaam De Meier. De ooms gingen in <strong>de</strong> zomer in het noor<strong>de</strong>n bij <strong>de</strong> boeren maaien, <strong>van</strong>daar die naam. Drie zonen <strong>van</strong><br />

Janus hebben bij <strong>de</strong> familie Van <strong>de</strong> <strong>Ven</strong> gewerkt: Jan en Ties bij Cor “<strong>de</strong>n <strong>Bakker</strong>” en Bert bij Toon “<strong>de</strong> Mul<strong>de</strong>r” (broer <strong>van</strong> Cor)<br />

op De Logt.<br />

Ver<strong>de</strong>r vestig<strong>de</strong> zich in 1936 <strong>de</strong> eerste smid in <strong>Ven</strong>horst:<br />

1936 10 september Het Huisgezin: “De eerste smid is er. Op particulier terrein <strong>van</strong> het dorpplan is thans <strong>de</strong> eerste<br />

smidszaak <strong>van</strong> het nieuwe <strong>Ven</strong>horst een feit gewor<strong>de</strong>n. De heer <strong>de</strong> Wit uit Boxmeer heeft het niet bij een plan gelaten,<br />

zoals an<strong>de</strong>ren. Deze week kan <strong>de</strong> opening wor<strong>de</strong>n verwacht.”<br />

1937 4 januari Het Huisgezin: “Statistiek 1936 Parochie <strong>Ven</strong>horst Doopsels 23, overle<strong>de</strong>n 4, huwelijken 2 en H.<br />

Communies 16.500.”<br />

1938 8 januari Het Huisgezin: “Kolenhan<strong>de</strong>l. Zoals uit <strong>de</strong> advertentie in dit nummer blijkt , is hier een nieuwe<br />

kolenhan<strong>de</strong>l gevestigd <strong>van</strong> <strong>de</strong>n heer P.M. <strong>van</strong> <strong>de</strong>n Elzen, erkend brandstoffenhan<strong>de</strong>laar door <strong>de</strong> Kolenconventie te<br />

’s-Gravenhage.”<br />

1938 Jan Maas nam <strong>de</strong> vrachtauto en <strong>de</strong> steenkolenhan<strong>de</strong>l over <strong>van</strong> Piet <strong>van</strong> <strong>de</strong>n Elzen. Een jaar later op 1 mei werd “het<br />

Post- Telegraaf- en Telefoonstation te <strong>Ven</strong>horst met aanhorige faciliteiten” overgeplaatst <strong>van</strong> het pand Piet Thijssen naar het<br />

pand Jan Maas.<br />

1939 In juli werd begonnen met het graven <strong>van</strong> het Defensiekanaal (10 meter<br />

breed en 1.80 meter diep); in het ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> <strong>de</strong> werkverschaffing werd het groten<strong>de</strong>els<br />

met <strong>de</strong> hand gegraven. De uit dit kanaal afkomstige grond werd aan <strong>de</strong><br />

westelijke oever verwerkt tot een aar<strong>de</strong>n wal <strong>van</strong> twee meter hoog waartussen<br />

kazematten kwamen. Dit kanaal is een on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el <strong>van</strong> <strong>de</strong> “Peel-Raamstelling”.<br />

1940 Evacuatie. In het voorjaar <strong>van</strong> 1940 kregen veel boeren die in <strong>Ven</strong>horst in<br />

<strong>de</strong> omgeving <strong>van</strong> <strong>de</strong> stellingen woon<strong>de</strong>n, bericht dat zij bij oorlogshan<strong>de</strong>ling hun<br />

bedrijf moesten verlaten, daar <strong>de</strong>ze boer<strong>de</strong>rijen het schootsveld hin<strong>de</strong>r<strong>de</strong>n. Maar<br />

niet alleen <strong>de</strong> boeren moesten weg, ook <strong>de</strong> burgerbevolking zou geëvacueerd<br />

wor<strong>de</strong>n. In <strong>de</strong> voormiddag <strong>van</strong> 10 mei kwam <strong>van</strong> het gemeentehuis Boekel het bericht<br />

dat <strong>de</strong> bevolking zich klaar moest maken voor evacuatie. Binnen enkele uren<br />

moest men ervoor zorgen dat ie<strong>de</strong>reen vertrokken was uit het gebied dat zeker<br />

frontlinie zou wor<strong>de</strong>n. Boer<strong>de</strong>rijen wer<strong>de</strong>n zelfs in brand gestoken voor een beter<br />

schootsveld. De bewoners <strong>van</strong> <strong>Ven</strong>horst moesten evacueren naar Erp. Wie het<br />

Cor, <strong>de</strong> vier<strong>de</strong> bakker 1907 | 1989 PAG 53


Aantekeningen over het plaatsen <strong>van</strong> <strong>de</strong> nieuwe oven<br />

De opening <strong>van</strong> <strong>de</strong> winkel na <strong>de</strong> verbouwing in 1947. De<br />

winkel werd verlicht met gaslampen. De kachel werd in <strong>de</strong><br />

zomer weggehaald. Naast krui<strong>de</strong>nierswaren kon men ook<br />

wol en naaigaren kopen.<br />

warme toewijding<br />

De geschie<strong>de</strong>nis <strong>van</strong> familiebedrijf Van <strong>de</strong> <strong>Ven</strong><br />

geluk had een paard te bezitten - veel paar<strong>de</strong>n wer<strong>de</strong>n immers gevor<strong>de</strong>rd<br />

- kon op <strong>de</strong> kar nog wat bezittingen meenemen. An<strong>de</strong>rs moest het te voet<br />

of met <strong>de</strong> fiets. Op een snikhete middag trok zo <strong>de</strong> karavaan naar Erp. Na<br />

<strong>de</strong> snelle doorbreking, op <strong>de</strong> eerste oorlogsdag, <strong>van</strong> <strong>de</strong> Peel-Raamstelling<br />

in Mill, kwam laat in <strong>de</strong> avond op 10 mei <strong>de</strong> opdracht, voor <strong>de</strong> militairen,<br />

om <strong>de</strong> Peel-Raamstelling te verlaten. Ze had<strong>de</strong>n nog geen schot gelost…<br />

Om 00.00 uur verzamel<strong>de</strong>n ze zich bij Café Anna <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong> en <strong>van</strong> daar<br />

trokken ze naar <strong>de</strong> nieuwe stelling bij Zijtaart. Nu <strong>de</strong> Peelver<strong>de</strong>diging was<br />

opgeheven, had het, voor <strong>de</strong> geëvacueer<strong>de</strong>n, geen zin meer om weg te<br />

blijven. Slechts twee dagen duur<strong>de</strong> <strong>de</strong> evacuatie.<br />

1940 Uit het boek “Van Woestenij naar <strong>Ven</strong>horst” (p228): “Velen keer<strong>de</strong>n<br />

al snel terug, zelfs al op zaterdag 11 mei en zondag 12 mei (eerste<br />

pinksterdag). Pastoor Thomassen werd gevraagd om een heilige mis<br />

op te dragen. Dit was een groot probleem, want <strong>de</strong> pastoor had alle<br />

kostbare zaken in zijn tuin laten begraven en die had hij echt nodig voor<br />

<strong>de</strong> kerkdienst . Met hulp <strong>van</strong> on<strong>de</strong>r an<strong>de</strong>re Has Thomassen wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong><br />

kostbaarhe<strong>de</strong>n snel opgegraven. Had pastoor Thomassen <strong>de</strong> wijn en<br />

zijn sigaren ook maar begraven, want die waren verdwenen. Alleen <strong>de</strong><br />

lege flessen wer<strong>de</strong>n teruggevon<strong>de</strong>n.”<br />

1940 In oktober keeg <strong>Ven</strong>horst een zelfstandig telefooncentrum. Volgens<br />

<strong>de</strong> telefoongids <strong>van</strong> 1943 wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong> eerste tien telefoonnummers als volgt<br />

ver<strong>de</strong>eld.<br />

Nummer 1 hoofdon<strong>de</strong>rwijzer Piet Menne.<br />

Hij kreeg nummer 1 als “beloning” voor zijn jarenlange strijd om<br />

een zelfstandig telefoonstation te realiseren.<br />

Nummer 2 aannemer Piet Thijssen.<br />

Nummer 3 slager Janus <strong>van</strong> Dooren.<br />

Nummer 4 katholieke lagere school St. Corneliusschool.<br />

Nummer 5 zaadhan<strong>de</strong>l Harrie Kranenbroek.<br />

Nummer 6 pastoor Thomassen.<br />

Nummer 7 zaakvoer<strong>de</strong>r NCB Driek Thiebosch.<br />

Nummer 8 bakker Cor <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong>.<br />

Nummer 9 café en varkenshan<strong>de</strong>laar Ties <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong>.<br />

Nummer 10 stationhou<strong>de</strong>r Jan Maas.


Vergroting <strong>van</strong> het<br />

huis <strong>van</strong> <strong>Bakker</strong> <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> <strong>Ven</strong> met een volwaardige<br />

verdieping<br />

Voor <strong>de</strong> mensen in <strong>Ven</strong>horst die had<strong>de</strong>n gezien hoe snel <strong>de</strong> vijand door <strong>de</strong> Peel trok, was het geen verrassing dat er zo snel<br />

werd gecapituleerd. <strong>Ven</strong>horst was er goed afgekomen, beter dan verwacht. Wel kreeg men te maken met: sterke propaganda,<br />

perscensuur en invoer <strong>van</strong> het persoonsbewijs. Radio’s en zilvergeld moesten wor<strong>de</strong>n ingeleverd. Op <strong>de</strong> productie<br />

en levering <strong>van</strong> voedsel werd scherp gecontroleerd. Bijna alles kwam op <strong>de</strong> bon.<br />

Geduren<strong>de</strong> <strong>de</strong> eerste oorlogsjaren vlogen <strong>de</strong> Duitsers naar Engeland om te bombar<strong>de</strong>ren, maar daar<strong>van</strong> merkten <strong>de</strong><br />

mensen in <strong>Ven</strong>horst niks. Het werd heel wat an<strong>de</strong>rs toen <strong>de</strong> rollen omgedraaid wer<strong>de</strong>n en <strong>de</strong> Engelsen en Amerikanen naar<br />

Duitsland vlogen om daar <strong>de</strong> oorlogsindustrie plat te gooien.<br />

1942 Uit het boek “Van woestenij naar <strong>Ven</strong>horst” (p 232): “ Op <strong>de</strong> vroege maandagmorgen 13 april 1942 is bij <strong>de</strong><br />

familie Bert <strong>van</strong> Hout (nu Jan <strong>van</strong> <strong>de</strong>r Horst) een bommenwerper neergestort, na een luchtgevecht. Het terrein werd,<br />

zover <strong>de</strong> Duitsers het toelieten, een speelgebied voor <strong>de</strong> jeugd, want zo’n groot vliegtuig had<strong>de</strong>n ze nog nooit <strong>van</strong><br />

dichtbij gezien. Martien <strong>van</strong> <strong>de</strong> Wetering (toen 12 jaar) is daar ook met zijn vriendje Harrie Peeters gaan kijken en<br />

spelen. Toen von<strong>de</strong>n zij in een sloot bij Ties <strong>van</strong> Lankvelt een trommetje met daarin chocola<strong>de</strong>, dat natuurlijk werd<br />

meegenomen. Deze begeerlijke lekkernij was bestemd voor <strong>de</strong> bemanning, maar aangezien die niet meer leef<strong>de</strong> werd<br />

dit geschenk uit <strong>de</strong> hemel snel door <strong>de</strong> jeugd ingepikt. “Cor <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong> (<strong>de</strong> <strong>Bakker</strong>) heeft <strong>de</strong>ze trommel <strong>de</strong>stijds gekocht<br />

en er ons een dubbeltje of een kwartje voor gegeven, dat weet ik nog wel”, vertel<strong>de</strong> Martien <strong>van</strong> <strong>de</strong> Wetering.”<br />

1944 Na <strong>de</strong> operatie Market Gar<strong>de</strong>n werd <strong>Ven</strong>horst op zondag 24 september bevrijd. Het zui<strong>de</strong>n <strong>van</strong> Ne<strong>de</strong>rland was bevrijd,<br />

maar het noor<strong>de</strong>n kreeg het met <strong>de</strong> hongerwinter nog zwaar te verduren tot het voorjaar <strong>van</strong> 1945.<br />

1947 De winkel werd verbouwd.<br />

1947 In dit jaar begon Jan <strong>van</strong> Dooren als bakkersknecht. Op <strong>de</strong> bakfiets, afgela<strong>de</strong>n vol, werd brood rondgebracht tot<br />

Landhorst. Omdat er nogal veel grote gezinnen waren, raakte <strong>de</strong> bakfiets snel leeg. Na een tijdje maakte <strong>de</strong> bakfiets plaats<br />

voor een paard en kar, die weer wer<strong>de</strong>n ver<strong>van</strong>gen door een auto. Toen Jan 19 was, kreeg hij zijn rijbewijs, maar hij reed<br />

toen al enige tijd met <strong>de</strong> broodauto rond, waaruit hij naast brood ook krui<strong>de</strong>nierswaren verkocht. In die tijd had maar een<br />

man of vier, vijf in <strong>Ven</strong>horst een rijbewijs. En on<strong>de</strong>r die autobezitters waren Cor <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong> en<br />

Jan Maas.<br />

Na ruim 14 jaar als bakkersknecht te hebben gewerkt, ging Jan in 1961 als kleine zelfstandige<br />

aan <strong>de</strong> slag. Samen met zijn vrouw Bets Kauwenberg begon hij een winkel: <strong>de</strong> latere Vivo. In<br />

<strong>Ven</strong>horst waren er toen drie levensmid<strong>de</strong>lenwinkels: Piet<br />

Thijssen, Jan <strong>van</strong> Dooren en Cor <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong>. Bovendien kwamen ook nog winkeliers uit omringen<strong>de</strong><br />

dorpen hun boodschappen rondbrengen. Naast Jan kwam ook zijn broer Ties bij Cor<br />

<strong>de</strong>n <strong>Bakker</strong> werken. Ties was voorheen in dienst bij Wim <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong> in Boekel.<br />

1949-50 Het huis <strong>van</strong> <strong>Bakker</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong> werd vergroot met een volwaardige verdieping erbovenop.<br />

Aannemersbedrijf Vos uit Gemert had het gebouwd. Driek <strong>de</strong> Wit <strong>van</strong> <strong>de</strong> Noordstraat<br />

was chauffeur bij Vos.<br />

Cor, <strong>de</strong> vier<strong>de</strong> bakker 1907 | 1989 PAG 55


warme toewijding<br />

De geschie<strong>de</strong>nis <strong>van</strong> familiebedrijf Van <strong>de</strong> <strong>Ven</strong><br />

Het familiedrama <strong>van</strong> 1960.<br />

Martina <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong> - <strong>van</strong><br />

Lankveld. Geboren op 1<br />

oktober 1912 in Machelen en<br />

overle<strong>de</strong>n op 9 maart 1960 in<br />

Helmond. Ze werd slechts 47<br />

jaar. Cor bleef alleen achter<br />

met 11 kin<strong>de</strong>ren en een druk<br />

bakkersbedrijf.<br />

Opening drogisterij “Martony”,<br />

1965. V.l.n.r Pastoor Thomassen,<br />

Cor met dochters Corrie<br />

en Nellie. De wens <strong>van</strong> Martina<br />

werd door Cor gerealiseerd:<br />

“Een drogisterij aan <strong>de</strong> overkant<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> weg.”


Een <strong>van</strong> <strong>de</strong> laatste<br />

foto’s <strong>van</strong> “Cor <strong>de</strong>n<br />

bakker” in <strong>de</strong> bakkerij<br />

1951 In een jaar tijd werd <strong>de</strong> aansluiting op het elektrisch net, <strong>de</strong> waterleiding en <strong>de</strong> automatische telefoon gerealiseerd.<br />

1952 De St. Jozefkerk werd uitgebreid met 351 zitplaatsen.<br />

Herinneringen <strong>van</strong> kin<strong>de</strong>ren <strong>van</strong> Toon (jongste broer <strong>van</strong> Cor)<br />

Richard: “Ik fietste wel eens op woensdagmiddag met mijn vriend naar Wim en Gerda. Wim sliep dan vaak, omdat hij<br />

’s nachts gewerkt had. We kregen dan wat te drinken. Het was heel gezellig in <strong>de</strong> grote keuken waar ook personeel<br />

was dat daar werkte. Jo <strong>van</strong> Lankveld was er bijv. voor <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren. Ook ene mevrouw Teurlings (Agnes) werkte daar<br />

in <strong>de</strong> winkel. Daar woon<strong>de</strong>n ook nog enkele nichtjes. En ook Bagera <strong>van</strong> <strong>de</strong> welpen (Mia). Daar wer<strong>de</strong>n we ook weer<br />

verwend. Ook was daar ooit een tante uit België. Het was heel apart voor ons dat ome Cor familie had in België. Na<br />

het drinken gingen we even naar ome Cor die in <strong>de</strong> bakkerij aan het bakken was. Die vond het wel leuk om die kleine<br />

mennekes uitleg te geven over hoe speculaas, peperkoek e.d. gebakken wer<strong>de</strong>n.”<br />

Een keer logeer<strong>de</strong> Richard in <strong>Ven</strong>horst. Hij sliep dan boven <strong>de</strong> bakkerij. De eerste keren schrok hij ‘s nachts wakker<br />

omdat hij dacht dat het oorlog was. Wat was het geval? De machines in <strong>de</strong> bakkerij wer<strong>de</strong>n in werking gezet.<br />

Wim: “Ik heb toen ik ongeveer 2 ½ jaar was een tijd bij ome Cor gewoond. Ik moest volgens ons moe<strong>de</strong>r <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

dokter een tijd in een druk huishou<strong>de</strong>n zijn. Ik weet nog dat ik, voor straf, in<br />

<strong>de</strong> kast moest waar ik bang was voor een slang. (Dat was een spiraalveer<br />

met stof eromheen.)”<br />

1960 Veel te jong kwam zijn vrouw Martina (47 jaar) te overlij<strong>de</strong>n. Cor<br />

bleef achter met 11 kin<strong>de</strong>ren, <strong>van</strong> wie als jongste Tonnie, 6 jaar oud. Lili<br />

(dochter <strong>van</strong> Lies) vertelt: ”Ons moe<strong>de</strong>r maakte een gebaar, haar hoofd<br />

rustend op haar gebogen arm en zei: ”Ik zie onze Cor nog zo op <strong>de</strong> trapleuning<br />

hangen.” Hij had veel verdriet, miste zijn vrouw heel erg.<br />

1965 Wim was op 2 januari ziek, maagzweer. Gerda en Wim hebben het<br />

huwelijk toen een maand uitgesteld, tot 1 februari. Tevens werd het bakkersbedrijf<br />

overgedragen aan Wim. Het gezin, va<strong>de</strong>r met Mia, Lizette, Jef,<br />

Corrie, Nellie, Cor en Tonnie, verhuis<strong>de</strong> naar <strong>de</strong> overkant, naar het nieuwe<br />

huis met <strong>de</strong> drogisterijwinkel. Na verloop <strong>van</strong> tijd ging Cor zich vooral bezighou<strong>de</strong>n<br />

met het opruimen, bijvoorbeeld met het ervoor zorgen dat het<br />

papier op tijd klaar lag voor <strong>de</strong> papierwagen die het ophaal<strong>de</strong>. Wat later<br />

in het jaar, op 17 november, werd <strong>de</strong> drogisterij, “Martony” , geopend.<br />

(“Martony” is een samenvoegsel <strong>van</strong> Martina en Tonnie.)<br />

1967 In het voorjaar werd <strong>de</strong> bakkerij (goodwill) <strong>van</strong> Wim <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong><br />

(broer <strong>van</strong> Cor <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong>, 1e bakker) uit Boekel verkocht aan Wim <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> <strong>Ven</strong> (zoon <strong>van</strong> Cor) in <strong>Ven</strong>horst. Dit kwam toentertijd in bakkerstermen<br />

neer op 35 baaltjes per week (1 baaltje is 50 kg bloem). Het bedrijf<br />

behoor<strong>de</strong> daarmee tot <strong>de</strong> grotere bakkerijen in Boekel. Met <strong>de</strong> verkoop<br />

Cor, <strong>de</strong> vier<strong>de</strong> bakker 1907 | 1989 PAG 57


Kerstmis 1955.<br />

V.l.n.r. Jef, Tonnie,<br />

Piet, Wim (zittend)<br />

en Cor<br />

1935. De familie Van Lankveld op <strong>de</strong> binnenplaats <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

boer<strong>de</strong>rij in Machelen (België). V.l.n.r. Anna, Piet (va<strong>de</strong>r), Jef,<br />

Marie Deroover (moe<strong>de</strong>r), Cor <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong> en Martina<br />

Nolda Bevers werkte jaren bij ons in<br />

<strong>de</strong> huishouding. Ze staat hier voor<br />

<strong>de</strong> winketalage en wordt geflankeerd<br />

door Wies en Jeanne. Daarvoor<br />

staan Corrie, Jef en Nellie<br />

warme toewijding<br />

De geschie<strong>de</strong>nis <strong>van</strong> familiebedrijf Van <strong>de</strong> <strong>Ven</strong><br />

Kerstmis 1955. V.l.n.r. Lizette, Nellie, Wies, Mia,<br />

Jeanne (zittend) en Corrie<br />

In <strong>de</strong> winkel<strong>de</strong>ur<br />

staan <strong>de</strong> winkelmeisjes<br />

Jeanne, Lizette<br />

en Wies


gingen ook <strong>de</strong> me<strong>de</strong>werkers Ties <strong>van</strong> Dooren en Theo Smits over naar <strong>Ven</strong>horst.<br />

1970 Bij <strong>de</strong> ver<strong>de</strong>ling kregen <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren een taaiplank uit <strong>de</strong> bakkerij. De ver<strong>de</strong>ling werd, on<strong>de</strong>r toezicht <strong>van</strong> va<strong>de</strong>r Cor,<br />

georganiseerd met een loting.<br />

1972 Op 20 april ging “Cor <strong>de</strong>n <strong>Bakker</strong>”, 65 jaar oud, met pensioen.<br />

4.5 JEUGDHERINNERINGEN VAN DE KINDEREN BAKKER VAN DE VEN<br />

Jeanne, Wies, Gerda <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong>-Van Kreij, Chris <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong>-Bekkers, Mia, Lizette, Jef, Gretel <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Ven</strong>-Van <strong>de</strong> <strong>Ven</strong>, Corrie<br />

en Nellie.<br />

Machelen, een klein dorpje, vlakbij <strong>de</strong> hoofdstad Brussel in België Piet <strong>van</strong> Lankveld (Opa Bels), geboren en getogen<br />

in Boekel, werd op jonge leeftijd gepakt bij het stropen. De politie wil<strong>de</strong> <strong>de</strong> haas afpakken. Toen sloeg Piet <strong>de</strong> agent met<br />

<strong>de</strong> loop <strong>van</strong> zijn geweer. Hij werd veroor<strong>de</strong>eld tot 7- 8 maan<strong>de</strong>n. Hij wil<strong>de</strong> niet “zitten” en vluchtte daarom naar België. Hij<br />

werkte eerst als knecht bij een zekere Vosters in Arendonk. Na omzwervingen kwam hij terecht in Machelen. Daar heeft hij<br />

zijn Belgische vrouw (Oma Bels, Marie Deroover) leren kennen. Ze kregen 6 kin<strong>de</strong>ren, met als <strong>de</strong>r<strong>de</strong> kind Martina (Mama).<br />

Martina kwam regelmatig op vakantie in Boekel, omdat hier haar familie Van Lankveld woon<strong>de</strong> (4 ooms en 1 tante). Waarschijnlijk<br />

heeft papa op een <strong>van</strong> <strong>de</strong> vakantieadressen ergens in Boekel, mama leren kennen. Nadat mama was getrouwd,<br />

kwam ze <strong>van</strong> het luxe Machelen naar het primitieve St. Jozefpeel.<br />

Knechten, hulpen Veel mensen die papa en mama hielpen in <strong>de</strong> bakkerij, <strong>de</strong> winkel en in <strong>de</strong> huishouding, maakten we mee<br />

in onze jeugd. In <strong>de</strong> huishouding en winkel waren dat: Truus Spiering, Ant <strong>van</strong> <strong>de</strong> Wetering, Nolda, Fien en Miet Bevers, Miet<br />

<strong>de</strong> Bruin, Netje <strong>van</strong> Bakel, Jans <strong>de</strong> Weert, Riek <strong>van</strong> <strong>de</strong> Elzen, Marie Schaap en Rieky Weemen. Maar in <strong>de</strong> beginfase hebben<br />

zijn zussen ook meegeholpen: Mien, Lies en Fien. Zijn kin<strong>de</strong>ren hebben samen tot 1965 circa 40 jaar als vaste krachten<br />

meegewerkt in <strong>de</strong> huishouding en winkel: Jeanne (10 j. winkel), Wies (13 j. huishouding), Mia (5 j. huishouding), Lizette (7 j.,<br />

huishouding en later winkel) en Corrie (5 j. winkel).<br />

In <strong>de</strong> bakkerij en als bezorgers op route waren dat: Jan en Ties <strong>van</strong> Dooren, Jan Leenhouwes, Wim Lucassen, Toon Romanesco<br />

(on<strong>de</strong>rduiker uit Eindhoven), Tien <strong>de</strong> Bruin, Christ Gerrits (werd later metselaar), Cor Bevers en Cor Verbakel. Toon<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong>r <strong>Ven</strong> (broer <strong>van</strong> Cor) heeft in <strong>de</strong> beginjaren ook meegeholpen in <strong>de</strong> bakkerij.<br />

En natuurlijk werkte Wim (ca.10 j.), zijn opvolger, als vaste kracht bij papa in <strong>de</strong> bakkerij.<br />

Op route Brood rondbrengen ging met een bakfiets in het dorpscentrum en ver<strong>de</strong>r weg met een paard en kar met twee<br />

grote wielen, later werd het een wagen op vier luchtbandwielen. In die tijd had<strong>de</strong>n we een eigen paard. Dat paard stond in<br />

<strong>de</strong> paar<strong>de</strong>nstal in <strong>de</strong> schuur, naast een stal met varkens. In <strong>de</strong> zomer stond het paard in <strong>de</strong> wei naast het kerkhofpad in het<br />

dorp. De (brood)wagen had aan <strong>de</strong> voorkant een cabine, via gaten kwamen <strong>de</strong> leidsels naar binnen. Je hoef<strong>de</strong> niet veel te<br />

sturen, het paard ken<strong>de</strong> <strong>de</strong> weg over <strong>de</strong> zan<strong>de</strong>rige karrensporen en stopte netjes bij een boer<strong>de</strong>rij. Op een dag zat Jef met<br />

Christ Gerrits rustig in <strong>de</strong> cabine op <strong>de</strong> bo<strong>de</strong>m <strong>van</strong> <strong>de</strong> wagen te buurten. Ineens begon <strong>de</strong> wagen flink te schommelen: “We<br />

schrokken, gingen vlug staan en zagen dat we mid<strong>de</strong>n in een wei ston<strong>de</strong>n…terwijl het paard stond te grazen.” In een strenge<br />

Cor, <strong>de</strong> vier<strong>de</strong> bakker 1907 | 1989 PAG 59


Papa zat heel ontspannen<br />

op <strong>de</strong> stoep met<br />

v.l.n.r. Wim, Wies en<br />

Jeanne<br />

Pa zat altijd aan het<br />

hoofd <strong>van</strong> <strong>de</strong> lange<br />

keukentafel met <strong>de</strong><br />

jongste op schoot.<br />

V.l.n.r. Jef, Corrie of<br />

Nellie, Wim, Papa, Cor,<br />

Mama, Jeanne, Nolda<br />

Bevers en Wies<br />

Dagje uit naar het bos. V.l.n.r.<br />

Papa, Cor (met bal), Tonnie<br />

en Corrie<br />

warme toewijding<br />

De geschie<strong>de</strong>nis <strong>van</strong> familiebedrijf Van <strong>de</strong> <strong>Ven</strong><br />

winter werd brood bezorgd bij <strong>de</strong> boeren met een slee, <strong>de</strong>ze werd getrokken<br />

door een paard (geleend bij Janus Kanters). Later werd er route gere<strong>de</strong>n in<br />

een verleng<strong>de</strong>, wit geschil<strong>de</strong>r<strong>de</strong> jeep.<br />

Boodschappen doen en helpen in <strong>de</strong> bakkerij Wij hebben als kin<strong>de</strong>ren ook<br />

regelmatig gewerkt na schooltijd en in <strong>de</strong> vakanties. Boodschappen brengen<br />

naar klanten of iets nabrengen naar <strong>de</strong> ventwagen die ergens op route was,<br />

brood nat maken met een borstel, blikken invetten. De werkbank schoonmaken<br />

met een natte lap, har<strong>de</strong> stukken met een krabber losmaken. Op zaterdag<br />

na <strong>de</strong> “laatste oven” werd <strong>de</strong> vloer <strong>van</strong> <strong>de</strong> bakkerij flink nat<br />

gemaakt en werd er stevig geschrobd. Je wist dat, wanneer<br />

je je in <strong>de</strong> bakkerij liet zien, je direct aan het werk werd<br />

gezet…dus als <strong>de</strong> (lagere) school uitging, vlug in <strong>de</strong> keuken<br />

wat drinken en dan snel ongezien naar buiten om met<br />

vriendjes te spelen.<br />

Klantenservice In <strong>de</strong> beginjaren had het bakkers- en<br />

krui<strong>de</strong>niersbedrijf <strong>de</strong> volgen<strong>de</strong> service: een echtpaar kreeg,<br />

na <strong>de</strong> trouwmis, een ontbijt aangebo<strong>de</strong>n in onze huiskamer,<br />

want voor <strong>de</strong> mis mocht je niet eten…! Daarna gingen ze<br />

weer naar huis om te werken. Bij <strong>de</strong> plechtige communie<br />

kreeg <strong>de</strong> familie in ons pakhuis een koffietafel aangebo<strong>de</strong>n. Het pakhuis werd<br />

dan daags <strong>van</strong> tevoren volledig leeg- en schoongemaakt. Dan wer<strong>de</strong>n er tafels<br />

op schragen uitgezet, met banken, en <strong>de</strong> tafels wer<strong>de</strong>n ge<strong>de</strong>kt met servies<br />

en bestek. (De tafels, banken, servies en bestek wer<strong>de</strong>n ook verhuurd<br />

voor feesten en partijen.) Na <strong>de</strong> nachtmis kon<strong>de</strong>n <strong>de</strong> klanten <strong>de</strong> bestel<strong>de</strong><br />

worstenbroodjes warm ophalen. Klanten kwamen ham brengen om te<br />

snij<strong>de</strong>n. Dit kostte 1cent per ons. Met dit verdien<strong>de</strong> geld hebben we <strong>de</strong><br />

eerste steelstofzuiger gekocht, een “Ruton”. Op zondag was <strong>de</strong> winkel ’s<br />

ochtends open tot na <strong>de</strong> laatste mis. Tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> kermis was <strong>de</strong> winkel op<br />

zondag <strong>de</strong> gehele dag open. Geschil<strong>de</strong> stukjes appel wer<strong>de</strong>n gedroogd<br />

boven op <strong>de</strong> oven. Dit werd ook als service voor klanten gedaan.<br />

Papa kon speels plagen Als papa zich aan het scheren was, kregen we<br />

een dot schuim op onze neus. Door <strong>de</strong> week was het ‘s morgens “kin<strong>de</strong>rop<strong>van</strong>g”,<br />

na <strong>de</strong> ochtendmis in <strong>de</strong> bakkerij. Ze bleven dan over tot ze naar<br />

school gingen, vooral in <strong>de</strong> winter waren er verschillen<strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren. De


De taaitaaiplank<br />

‘<strong>de</strong> wieg’.<br />

In 1970 heeft<br />

papa alle planken<br />

uitge<strong>de</strong>eld aan <strong>de</strong><br />

kin<strong>de</strong>ren. Naast<br />

<strong>de</strong> wieg waren er<br />

verschillen<strong>de</strong> an<strong>de</strong>re<br />

figuren: <strong>de</strong> vrijers, <strong>de</strong><br />

hond, <strong>de</strong> kat, <strong>de</strong> vis<br />

en het varken<br />

kin<strong>de</strong>ren zaten dan gezellig naast <strong>de</strong> oven. Ze moesten zelf op <strong>de</strong> tijd letten. Het gebeur<strong>de</strong><br />

wel eens dat ze door pa bewust wer<strong>de</strong>n afgeleid met een klusje of een grap...<br />

ineens kregen ze het in <strong>de</strong> gaten en ren<strong>de</strong>n weg maar…. te laat! Pa kon dan wel eens<br />

overdreven naar buiten kijken, <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren wer<strong>de</strong>n dan nieuwsgierig en ren<strong>de</strong>n naar<br />

buiten! Niks te zien natuurlijk.<br />

Ook liet pa je wel eens ruiken aan een poe<strong>de</strong>r, dan sloeg je achterover omdat het<br />

een sterke ammoniaklucht had…! Helpen met vlin<strong>de</strong>rs in <strong>de</strong> oven schuiven: een grote<br />

platgerol<strong>de</strong> <strong>de</strong>egplaat werd natgemaakt met een <strong>van</strong>illesaus en eroverheen wer<strong>de</strong>n<br />

krenten gestrooid. Deze <strong>de</strong>egplaat werd dan opgerold en pa vroeg dan aan ons om<br />

<strong>de</strong>ze lange rol mee vast te hou<strong>de</strong>n. “Goed vasthou<strong>de</strong>n,” zei hij dan, “en bewegen, dan<br />

kunnen <strong>de</strong> vlin<strong>de</strong>rs gaan vliegen.” Dat lukte dan niet… “O,” zei hij dan, “ik zal ze maar<br />

in stukken snij<strong>de</strong>n.” De vlin<strong>de</strong>rs wer<strong>de</strong>n dan plat op <strong>de</strong> bakplaat gelegd om ze te bakken.<br />

Nadat een taart was opgespoten, vroeg hij of je wat room wil<strong>de</strong> proeven. Als je ja zei en je mond open<strong>de</strong>, werd flink in je<br />

mond gespoten, zo hard dat <strong>de</strong> room weer bijna uit je neus naar buiten spoot…!<br />

Taaitaai Het <strong>de</strong>eg werd al in augustus gemengd, op 4 of 5 grote platen gelegd en in <strong>de</strong> kel<strong>de</strong>r in rekken geschoven, zodat<br />

het kon rijpen. In <strong>de</strong> weken voor Sinterklaas begon men al ’s middags, als het niet druk meer was in <strong>de</strong> bakkerij, met<br />

taaitaai maken. De taaitaaiplanken waren heel bijzon<strong>de</strong>r; er zat een ijzeren opstaand randje om <strong>de</strong> figuur. We had<strong>de</strong>n <strong>de</strong><br />

volgen<strong>de</strong> figuren: <strong>de</strong> grote vrijers (man, vrouw) kleine vrijers (man, vrouw), hond, kat, kip, vis, wieg en varken.<br />

Suikerharten Deze wer<strong>de</strong>n in speciale vormen gegoten. Je moest ze <strong>van</strong> tevoren bestellen. Papa schreef met ro<strong>de</strong> fondant,<br />

<strong>van</strong>uit een zelfgevouwen puntzakje, <strong>de</strong> naam op het suikerhart. Soms werd er ook een poesieplaatje bij geplakt.<br />

Speciale peperkoek (ontbijtkoek) Voor bruiloften, 25- of 40- jarige huwelijken, wer<strong>de</strong>n er ovale of langwerpige peperkoeken<br />

gebakken in speciale houten vormen. Als <strong>de</strong>ze gebakken waren, leg<strong>de</strong> papa daar een kartonnen plaatje op voor <strong>de</strong><br />

maat en sneed zo een laagje af <strong>van</strong> <strong>de</strong> koek. Deze ruimte werd dan gevuld met vloeibare warme fondant (poe<strong>de</strong>rsuiker met<br />

water). Na afkoelen werd het hard. Op dit witte vlak werd dan <strong>de</strong> felicitatie geschreven, versierd met <strong>de</strong> beken<strong>de</strong> krullen en<br />

takjes.<br />

Koek<strong>de</strong>eg Deze werd op een speciale manier gemaakt. In <strong>de</strong> keuken stond op het fornuis een grote ketel met water, honing,<br />

krui<strong>de</strong>n enz. Het moest gaan koken. In <strong>de</strong> zomer(!) moest dan het fornuis flink bran<strong>de</strong>n en regelmatig moest er gecontroleerd<br />

wor<strong>de</strong>n of het nog niet ging borrelen. En als het dan ging borrelen, ren<strong>de</strong> je naar <strong>de</strong> bakkerij en riep “Het kookt!”<br />

Als <strong>de</strong> bliksem kwamen ze dan <strong>de</strong> hete ketel met gevaarlijk (heet plakkerig spul) koken<strong>de</strong> koek<strong>de</strong>eg halen, <strong>de</strong> <strong>de</strong>uren moest<br />

je dan openhou<strong>de</strong>n. Meestal liep het gelukkig goed af. Als je niet goed oplette en <strong>de</strong> ketel kookte over, was dat een ramp.<br />

Het fornuis was gloeiend heet en het hete koek<strong>de</strong>eg brand<strong>de</strong> stevig vast. Dan moest je flink poetsen, schuren met schuurpapier<br />

“Tante Blank”, om het weer schoon te krijgen. Een keer stond Mia erbij en het kookte bijna over, ze was dus te laat.<br />

Er stond nog een pot “kou<strong>de</strong> koffie”, die gooi<strong>de</strong> ze er vlug bij en ze ren<strong>de</strong> naar <strong>de</strong> bakkerij… Het fornuis was gered.<br />

Cor, <strong>de</strong> vier<strong>de</strong> bakker 1907 | 1989 PAG 61


Papa was zijn tijd lang vooruit: “roken doe je buiten”. Even een<br />

pauze met een sigaretje buiten op <strong>de</strong> vensterbank<br />

warme toewijding<br />

De geschie<strong>de</strong>nis <strong>van</strong> familiebedrijf Van <strong>de</strong> <strong>Ven</strong><br />

Speculaas Met zo veel mogelijk mensen, ook personeel uit <strong>de</strong> keuken en <strong>de</strong><br />

kin<strong>de</strong>ren, werd er even hard gewerkt. Het speculaas<strong>de</strong>eg werd in een trechter<br />

in <strong>de</strong> machine gebracht. Met <strong>de</strong> hand draai<strong>de</strong> je aan een zwengel, het <strong>de</strong>eg<br />

werd dan geperst over een rol met speculaasvormen en <strong>de</strong> <strong>de</strong>egspeculaasjes<br />

kwamen er dan aan <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re kant uit. Deze vielen dan in twee stapeltjes op<br />

kartonnetjes, die moest je dan netjes op een grote bakplaat leggen. Opzetten<br />

en inpakken: na het bakken in <strong>de</strong> oven werd <strong>de</strong> speculaas na afkoelen rechtop<br />

gezet op een plaat. Zo kon je een stapeltje speculaas pakken (een vast aantal)<br />

en <strong>de</strong>ze in een zakje laten glij<strong>de</strong>n, twee lagen op elkaar. Daarna maakte een<br />

an<strong>de</strong>r <strong>de</strong> zakjes dicht. Jef zat een keer als klein kind op <strong>de</strong> werkbank achter<br />

<strong>de</strong> “speculaasuitdraaimachine”, met <strong>de</strong> rug naar het raam. Hij leg<strong>de</strong> spelen<strong>de</strong>rwijs<br />

een vinger tussen twee in elkaar draaien<strong>de</strong> kamwielen, oei…dat<br />

vergeet hij nooit meer. Later kwam er een speculaasuitdraaimachine waar je<br />

<strong>de</strong> bakplaatjes on<strong>de</strong>rdoor kon schuiven en vielen <strong>de</strong> <strong>de</strong>egspeculaasjes direct<br />

op <strong>de</strong> bakplaat.<br />

Beschuit De beschuit(<strong>de</strong>eg)bollen rezen met doppen erop, wer<strong>de</strong>n daarna gebakken<br />

in <strong>de</strong> oven. Na afkoelen wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong> doppen eraf gehaald. De gebakken<br />

beschuitbollen wer<strong>de</strong>n dan in een machine doormid<strong>de</strong>n gesne<strong>de</strong>n en op een<br />

bakplaat gelegd en nogmaals gebakken. Dit noemt men “kleuren”, tot beschuiten.<br />

Deze wer<strong>de</strong>n ingepakt totdat…<br />

Bolletje kwam.<br />

Roggebrood Rogge<strong>de</strong>eg was een<br />

heel zwaar, taai <strong>de</strong>eg. Het <strong>de</strong>eg<br />

werd uit <strong>de</strong> mengmachine gedraaid<br />

via een slurf met schroef. Om <strong>de</strong> slurf<br />

zat een dubbelwandig huis, daar goot je kokend<br />

water in, waardoor het <strong>de</strong>eg, door <strong>de</strong> warmte, soepeler<br />

ging glij<strong>de</strong>n. Het <strong>de</strong>eg werd dan uit <strong>de</strong> slurf in <strong>de</strong> broodvorm<br />

gedrukt en viel dan op een rolband met houten rolletjes.<br />

Papa stak er dan elke keer een stuk <strong>de</strong>eg af, in <strong>de</strong> lengte <strong>van</strong> een<br />

brood, woog het en leg<strong>de</strong> het op <strong>de</strong> plaat. Dit moest hij vlug doen want het<br />

<strong>de</strong>eg rol<strong>de</strong> maar door…! Soms, als het te snel ging, sneed hij er vlug een stuk<br />

af en gooi<strong>de</strong> dat dan weer terug in <strong>de</strong> mengmachine.


Motor met aandrijfriemen en een lange as In <strong>de</strong> bakkerij had men een benzinemotor voor het aandrijven <strong>van</strong> <strong>de</strong> mengmachines,<br />

via riemen over een lange as on<strong>de</strong>r het plafond. Deze as ging ook door <strong>de</strong> muur naar het washuis, hiermee kon<br />

je ook, met een riem, <strong>de</strong> wasmachine aandrijven. ’s Avonds werd <strong>de</strong> benzinetank <strong>van</strong> <strong>de</strong> motor gevuld met benzine. Bijna<br />

gebeur<strong>de</strong> er, op een zekere avond, een ramp: na het vullen <strong>van</strong> <strong>de</strong> tank met benzine, rookte men een sigaretje, <strong>de</strong> lucifer<br />

gooi<strong>de</strong> men op <strong>de</strong> grond. Omdat er met benzine was geknoeid, vatte die vlam en liep via een spoor naar <strong>de</strong> benzinetank.<br />

Als <strong>de</strong> bliksem werd <strong>de</strong> tank afge<strong>de</strong>kt met meelzakken… een ramp was voorkomen. Nadat er in <strong>Ven</strong>horst elektrische stroom<br />

was gekomen (1951), werd <strong>de</strong> benzinemotor ver<strong>van</strong>gen door een elektrische. Deze motor stond, i.v.m. met ruimtegebrek in<br />

<strong>de</strong> bakkerij, direct boven <strong>de</strong> bakkerij op <strong>de</strong> meisjesslaapkamer<br />

(<strong>van</strong> Jeanne en Wies). Via een riem naar bene<strong>de</strong>n door het plafond werd <strong>de</strong> lange as aangedreven. Rond vijf uur ’s morgen<br />

begon <strong>de</strong> motor te lopen voor het aandrijven <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>de</strong>egmengmachine.<br />

Chocola<strong>de</strong> “Huis met Palmboom” op een taart Er waren jongens in <strong>Ven</strong>horst die naar Indonesië gingen, na <strong>de</strong> oorlog<br />

1940-45, om Ne<strong>de</strong>rlandse gebie<strong>de</strong>n te ver<strong>de</strong>digen als soldaat. Als <strong>de</strong>ze jongens (bv. Van <strong>de</strong> Boom en Van Schaap) terugkwamen,<br />

was het feest in het dorp. Er werd dan een mooie taart gemaakt en die stond dan al een dag <strong>van</strong> tevoren in<br />

<strong>de</strong> etalage. Ome Marcel (<strong>van</strong> Eldonk) kwam die taart ’s avonds maken; <strong>de</strong> taart werd “versierd” met een chocola<strong>de</strong>huisje<br />

en palmbomen. Wij von<strong>de</strong>n het heel spannend om naar het maken <strong>van</strong> <strong>de</strong> taart te kijken: steeds werd chocola<strong>de</strong> warm<br />

gemaakt en dan op vetvrij papier uitgegoten. Na afkoelen wer<strong>de</strong>n hieruit vlakken gesne<strong>de</strong>n die dien<strong>de</strong>n voor <strong>de</strong> muren en<br />

dak <strong>van</strong> het huisje. Zo ook wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong> palmbomen gegoten. Wanneer het af was, had <strong>de</strong> schooljeugd weer iets moois te zien<br />

wanneer ze voorbij <strong>de</strong> etalage liepen…!<br />

Tuinwerk “Grieselen” vóór <strong>de</strong> huiskamer, <strong>de</strong> winkel, bakkerij en <strong>de</strong> schuur om al het blad op te ruimen. Het voortuintje<br />

bij <strong>de</strong> woonkamer schoonmaken. Schoffelen in <strong>de</strong> grote tuin. Een rioleringbuis (afwaswater) kwam uit aan <strong>de</strong> rand <strong>van</strong> het<br />

buske (bos), stinkend ontstond daar een plas water! Voor <strong>de</strong> toiletriolering was er een bezinkput die regelmatig werd leeggemaakt.<br />

Korte bijzon<strong>de</strong>rhe<strong>de</strong>n Piet en Wim gingen samen naar kostschool Eikenburg voor het 5 en 6e leerjaar lager on<strong>de</strong>rwijs.<br />

Daarna gingen ze samen naar <strong>de</strong> mulo in Gemert. Wim <strong>de</strong>ed niet zoveel, na een jaar bleef hij thuis en ging werken in<br />

<strong>de</strong> bakkerij. Papa kon hard fluiten op zijn vingers. Zo floot hij een bezorger terug, als hij nog iets was vergeten. Als<br />

je haast had en je wil<strong>de</strong> op je fiets wegrij<strong>de</strong>n, controleer<strong>de</strong> papa je band en dan moest je <strong>de</strong>ze eerst bijpompen! Bij<br />

brandwon<strong>de</strong>n leer<strong>de</strong>n we om die nat te maken en er zout op te strooien, gunstig voor het genezingsproces.<br />

Anijskrollen op 6 <strong>de</strong>cember. Elk jaar kwam een slager een varken slachten achter het huis. Later<br />

werd vlees besteld bij slagerij Van Dooren. We had<strong>de</strong>n een Sachs-motor. Die moest je<br />

aantrappen, naast <strong>de</strong> benzinetank zat een versnellingshen<strong>de</strong>ltje. Met <strong>de</strong> solexbrom-<br />

mer gingen we boter en kaas halen op <strong>de</strong> “romfabriek” in Boekel.<br />

Te voet gingen we ’s morgens melk halen bij “Piet <strong>Ven</strong>” (een boer, die ook “Van <strong>de</strong><br />

<strong>Ven</strong>” heette).<br />

Gaslampen met kousjes. In <strong>de</strong> winter als het echt koud was, kregen we een warme<br />

Cor, <strong>de</strong> vier<strong>de</strong> bakker 1907 | 1989 PAG 63


warme toewijding<br />

De geschie<strong>de</strong>nis <strong>van</strong> familiebedrijf Van <strong>de</strong> <strong>Ven</strong>

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!