Noordkwartier_Jaarplan 2017

Fenatic

Jaarbericht

2017


INHOUD

Onderwijs maken we samen..................................................... 6

KWALITEIT

Zelfevaluatie als instrument voor kwaliteitsverbetering..................... 10

De bewegende school....................................................................... 16

Thematisch werken met het International Primary Curriculum........... 22

PROFESSIONALITEIT

Leren van collega’s............................................................................. 30

Eigenaar van het eigen leerproces..................................................... 36

Feedback van leerlingen maakt alert ................................................ 42

SAMENWERKING

Een stevige impuls voor het muziekonderwijs................................... 50

De school staat middenin de wereld.................................................. 56

TALENTEN

Doelen stellen met de kinderen......................................................... 64

Talentontwikkeling en meervoudige intelligentie.............................. 70

Talenten ontdekken in de ateliers...................................................... 74

TOEKOMST

Bouwen voor de toekomst(1).............................................................. 80

Bouwen voor de toekomst (2).............................................................. 82

Kindcentrum biedt sluitend aanbod voor alle kinderen..................... 84

2

3


Kwaliteit

Kwaliteit is een belangrijk speerpunt

op onze scholen. Kwaliteit is

vanzelfsprekend, maar nooit

gewoon. Daarom blijven we in

beweging. Lees hoe de Citer de

zelfevaluatie inzet als instrument om

de kwaliteit te verbeteren, hoe de

Farmsumerborg met De bewegende

school een nieuwe kwaliteit aan

het onderwijs toevoegt en hoe de

Klaver met het International Primary

Curriculum alle kwaliteiten van

kinderen nog beter naar boven wil

halen.

Toekomst

Al onze scholen hebben de blik op de toekomst gericht.

Dat betekent in de eerste plaats een veilig schoolgebouw.

De meeste scholen zullen verhuizen naar nieuwbouw. Voor

de toekomst leiden we onze leerlingen op. Dat betekent

soms dat er een keuze gemaakt wordt voor een nieuw

onderwijsconcept. En die keuze kan invloed hebben op

de nieuwbouwplannen.

Lees hoe de Wicher Zitsema en de Klaver gaan bouwen

voor de toekomst. Ook toekomstgericht zijn de plannen

in Delfzijl Noord. De Meerpaal zal naar verwachting vanaf

1 augustus 2017 met obs Noorderbreedte verder gaan als

samenwerkingsschool. Samen met Kids2b zal vervolgens

een Kindcentrum gerealiseerd worden.

Talenten

Het is onze opdracht alle talenten

van leerlingen naar boven te halen.

En die van onszelf maximaal te

benutten. Veel scholen stimuleren

de creatieve talenten van kinderen

in ateliers. Zoals op de Vore en

de Zaaier. De Windroos daagt de

kinderen uit door hen eigen doelen

te laten stellen. ‘De kinderen

worden steeds gemotiveerder en

gaan zichtbaar vooruit!’ Op de

Wicher Zitsema wordt al bij de

kleuters gewerkt met meervoudige

intelligentie. Kinderen worden zo

gestimuleerd zich op alle terreinen

te ontwikkelen.

Samenwerking

Samenwerking is de rode draad in dit Jaarbericht, want

onderwijs maken we samen. Met partners in het onderwijsveld,

met instellingen voor kunst en cultuur, met bedrijven en specialisten.

Maar vooral ook samen met leerlingen en met ouders. Leerlingen van de

Zaaier vertellen hoe experts van buiten het onderwijs leuker maken en

welke leerzame activiteiten ze buiten de school ondernemen. En Roemte

werkt intensief samen met partners in de kunst- en cultuursector in het

kader van hun muziekimpuls.

Professionaliteit

Goed onderwijs vraagt om goede leerkrachten. Samen elke dag

een beetje beter willen worden. Een van de instrumenten is collegiale

consultatie. Op de Borgstee zijn de ervaringen positief. Op de Triangel

maakten leerkrachten een start met leerlingen feedback te vragen op

hun functioneren. ‘Het houdt je scherp’, zegt een van de leerkrachten.

En op de Farmsumerborg worden leerlingen eigenaar van hun leerproces

door feedback te geven op hun eigen werk.

4 5


Onderwijs

maken we

samen

Het lijkt misschien een open deur, maar we worden ons er

steeds meer van bewust. Onderwijs maken we niet alleen.

Dat kunnen we niet en dat willen we ook niet. Onderwijs

maken we samen met partners. Met partners in het

onderwijsveld, met instellingen voor kunst en cultuur, met

bedrijven en specialisten. Maar vooral ook samen met

leerlingen en met ouders. Samen geven we ons onderwijs

een impuls en vergroten we de kansen voor kinderen.

Samen ook kijken we naar het onderwijs van de toekomst en

maken we keuzes die van invloed zijn op de inrichting van onze

gebouwen. Door het huisvestingsvraagstuk als gevolg van

de aardbevingen zetten we hier vaart achter. Het programma

van eisen van de scholen is nadrukkelijk ook gebaseerd op

onderwijsinhoudelijke keuzes. Ook hierover lees je in dit

Jaarbericht.

En over nog veel meer. Veel leesplezier!

In dit Noordkwartier-Jaarbericht 2017 lees je hoe onze scholen

elke dag werken aan nog beter onderwijs. Onze leerkrachten

vinden het steeds vanzelfsprekender om te praten over hun

werk. Met elkaar en met anderen. Ze laten collega’s meekijken

in hun klassen, vragen leerlingen om feedback en nemen

hun mening serieus. Met ouders willen we een educatief

partnerschap vormgeven.

Wilma Drenth,

directeur-bestuurder Noordkwartier

6 7


8 9


‘Je wil in het belang van de

kinderen gewoon het allerbeste

onderwijs geven’

KWALITEIT

Zelfevaluatie als

instrument voor

kwaliteitsverbetering

Het allerbeste willen

‘Zo’n zelfevaluatie houdt je scherp’, zegt

Andries Broekhuizen. ‘Het dwingt

je om heel kritisch te kijken naar

de kwaliteit van je onderwijs,

naar je leerkrachten en naar

de organisatie. Het heeft geen

enkele zin de situatie mooier voor

te doen dan hij is. De inspectie

prikt daar direct doorheen.

Bovendien is niemand er bij gebaat.

Je wil in het belang van de kinderen

gewoon het allerbeste onderwijs geven.

En daarvoor moet je elke dag een beetje

beter willen worden.’

‘De eigen school onder een vergrootglas leggen. Dat is wat je

doet in een zelfevaluatie.’ Voorafgaand aan het bezoek van de

Onderwijsinspectie, maakte Adries Broekhuizen zo’n evaluatie

van zijn school, cbs de Citer. Hoe zijn de resultaten, hoe het

schoolklimaat, is de leerlingenzorg optimaal? Hoe verloopt het

onderwijsleerproces en hoe staat het met de kwaliteitszorg?

De inspectie praat vervolgens met leerkrachten, met ouders en

met leerlingen en checkt zo wat is ingevuld.

‘En als je eerlijk bent in je zelfevaluatie zie je wat er beter

kan en waar je dus aan moet werken. In ons geval valt er nog

verbetering te halen in de verwachtingen die we hebben van

leerlingen. Door leerlingen zelf doelen te laten stellen en een

les met hen te evalueren, kunnen we nog meer uit kinderen

halen. Het planmatig werken en de borging van instrumenten

vragen ook nog aandacht.’

Kijkje in de keuken

‘De zelfevaluatie is gebaseerd op het instrument van het

provinciaal auditteam. Dat is ontwikkeld in het kader van

10 11


het Kwaliteitsakkoord basisonderwijs provincie Groningen.

Leden van het auditteam gaan op bezoek bij elkaars scholen

en nemen een kijkje in de keuken. Dat is altijd een school

van een ander schoolbestuur. We focussen voornamelijk op

instructievaardigheden van leerkrachten. Voldoen die aan de

standaarden? Daarover gaan we met elkaar in gesprek. Voor

de zelfevaluatie heb ik dezelfde werkwijze gehanteerd, maar

dan voor mijn eigen team. Soms is dat confronterend, want

nog niet alles gaat goed. Maar dat is niet erg zolang we maar

scherp hebben wat er niet goed gaat en hoe dat verbeterd kan

worden.’

12 13


14 15


KWALITEIT

De bewegende school

We zijn in het onderwijs zo gewend om kinderen met

leerproblemen meer oefenstof te geven. Leesprobleem? Meer

dmt-toetsen. Spellingfouten? Meer oefenen door woorden

na te schrijven. Niet voor alle kinderen is deze extra oefening

voldoende. Zij blijven blokkades houden in het leren. Voor

hen kan een sensomotorische aanpak uitkomst bieden. In het

project De bewegende school gaat bs de Farmsumerborg,

met innovatiebudget van Noordkwartier, aan de slag met een

combinatie van beproefde methodes.

Reflexen

Renate Ottens is leerkracht en directieondersteuner

op de Farmsumerborg en bezig met de opleiding tot

MNRI-behandelaar (Masgutova neuro-sensomotorische

reflexintegratie). De komende periode gaat zij met ongeveer

10 kinderen aan het werk met sensomotorische training.

Zij stelde daarvoor zelf een programma samen gebaseerd

op MNRI, Rhythmic movement training (RMT) en bal-avis-x.

‘Ieder mens wordt geboren met primaire reflexmatige

bewegingen’, vertelt Renate, ‘zoals bijvoorbeeld zuigen,

grijpen en schrikreactie. Met 3 à 4 jaar zijn deze reflexen bij

de meeste kinderen volledig geïntegreerd. Geïntegreerde

reflexen zijn de basis van een goed functionerend centraal

zenuwstelsel. Kinderen bij wie dat niet het geval is,

kunnen problemen ervaren in hun ontwikkeling

en bij het leren. De oorzaak is dat de

twee hersenhelften onvoldoende

samenwerken. De methodes waar

ik gebruik van maak, helpen

kinderen de primaire reflexen

te integreren. Dat gebeurt

met neuro-sensomotorische

oefeningen.’

Oefeningen

‘In de pilot die ik vorig jaar in

mijn groep 7 draaide, werkte

ik met een meisje dat tegen

dyslexie aan zat. Ze wilde heel

graag goed kunnen lezen, maar

het lukte maar niet, ondanks veel extra

oefening. Aan de hand van verschillende

16 17


tests kan ik vaststellen welke oefeningen voor welk kind

geschikt zijn. In haar geval waren dat oefeningen voor de handen

oogcoördinatie. Met twee handen duimen en pinken laten

tollen en met de ogen (hoofd stil!) een bewegend voorwerp

volgen. We oefenden 16 weken lang 4 keer per week, een

kwartiertje per keer. Twee keer met mij, één keer met een

hulpouder en één keer met de ouders thuis. Het resultaat is

geweldig. Ze zit nu in groep 8 en leest op niveau.’

Het team van Farmsumerborg verwacht veel van het project.

‘Ik denk echt dat we veel kinderen zullen kunnen helpen.

Het is zo mooi dat Noordkwartier hier innovatiebudget voor

beschikbaar stelt. Ik nodig iedereen die geïnteresseerd is uit

een kijkje te komen nemen. Wel graag op afspraak.’

Meer informatie:

MNRI

Bal-a-vis-x

RMT

18 19


20 21


Opbouw

‘De opbouw van IPC, in kennis, vaardigheden en begrip, sprak

ons heel erg aan. En alle zaakvakken, creatieve vakken en ict

komen in de thema’s aan bod. De methode is ontwikkeld voor

de Shell-scholen in het buitenland en was dus Engelstalig.

Inmiddels werken 150 basisscholen in Nederland met IPC. In de

vertaling komen alle Nederlandse kerndoelen aan bod komen.’

KWALITEIT

Thematisch werken met

het International Primary

Curriculum

Het team van de Klaver was op zoek naar een methode

waarin de zaak- en creatieve vakken geïntegreerd worden

aangeboden. Directeur Martin Pik: ‘We willen in ons onderwijs

meer verbindingen kunnen leggen en minder denken in vakken.

We kwamen uit bij thematisch onderwijs en kozen uiteindelijk

voor International Primary Curriculum (www.ipc-nederland.nl).’

‘Leerkrachten werken met een

computersysteem waarin ze bijhouden

welke thema’s ze behandelen. Zo

kunnen ze ervoor zorgen dat alle

vakken en kerndoelen evenredig

aan bod komen. Bij een thema

als Luchthavens zullen eerder

de vakken aardrijkskunde en

geschiedenis aan de orde zijn

dan bijvoorbeeld biologie.

Dan is het zaak om vervolgens

een thema te kiezen waar dat vak

meer nadruk krijgt. In elke klas hangt

een leerwand waarop de doorgaande

leerlijn van het thema voor iedereen

zichtbaar is.’

Enthousiast

‘In IPC zijn de 21th century skills volledig geïntegreerd. Ict

heeft een belangrijke plaats, de kinderen werken veel samen in

groepen, ze presenteren aan elkaar en aan de groep en leren

zelf bronnen te raadplegen en op onderzoek uit te gaan. Zowel

wij leerkrachten als de kinderen zijn heel enthousiast. Kinderen

worden enorm uitgedaagd hun talenten naar boven te halen.

22 23


‘We willen in ons onderwijs meer

verbindingen kunnen leggen en

minder denken in vakken’

Wij als team moeten nog wel uitkijken dat we niet te veel

tegelijk willen. We gaan daarom ook geregeld bij elkaar kijken

en leren zo van elkaar. Ook krijgen we dit eerste jaar bijscholing

van IPC Nederland.’

‘In het programma van eisen voor de nieuwbouw hebben we

onder meer meegenomen dat er voldoende expositieruimte

in de school moet zijn. De kinderen maken binnen de thema’s

de meest prachtige werkstukken die we in ons huidige gebouw

nauwelijks kunnen laten zien. Zo jammer. Dat wordt in de

nieuwe school veel beter.’

24 25


‘Zo’n zelfevaluatie

houdt je scherp’

‘De kinderen worden

steeds gemotiveerder

en gaan zichtbaar

vooruit!’

‘Ik denk echt dat we

veel kinderen zullen

kunnen helpen’

26 27


28 29


Feedback

‘We gaan bij elkaar op bezoek en doen zo ideeën op voor

onze eigen lessen. We geven elkaar feedback op wat we

gezien hebben en gaan het gesprek aan over onderwijs. Soms

vraag je je collega om op een speciaal aspect te letten. Ik

hou bijvoorbeeld heel erg van instructie geven en weet dat ik

daar soms een beetje in kan doorschieten. Ik heb mijn collega

gevraagd daar op te letten. Misschien moet ik wel leren wat

vaker m’n mond te houden.’

PROFESSIONALITEIT

Leren van collega’s

‘Bij anderen let ik uiteraard ook op de instructie. Hoe lang

duurt het? Begrijpen de kinderen de instructie? Wordt er samen

ingeoefend? Ook kijk ik handige dingen af. Zo is er een collega

die terugtelt van 5 naar 0 als zij de aandacht van de kinderen

wil. Werkt goed, ga ik ook proberen.’

‘Collegiale consultatie is een middel om elke dag samen

beter te worden. Het is heel leerzaam om een ander te laten

meekijken in jouw les. Door de collegiale consultatie praten

we als collega’s onderling heel inhoudelijk over onderwijs. Dat

heb ik lang gemist in het onderwijs.’ Aan het woord is Joric

Sturing, leerkracht van groep 7 van cbs de Borgstee.

Tip en top

‘In totaal leggen we in een schooljaar

15 lesbezoeken af, meestal bij een

collega die een groep heeft in

dezelfde ‘bouw’. Ik wissel uit met

een andere bovenbouw-collega

omdat we met dezelfde lesstof

bezig zijn. In de bovenbouw

besteden we bijvoorbeeld veel

aandacht aan begrijpend lezen

wat voor veel kinderen moeilijk

is. Het is voor ons belangrijk om

te weten wat leerlingen hierin

nou precies moeilijk vinden. Dan

is het fijn als een collega die ook

met begrijpend lezen bezig is, meekijkt.

30 31


Samen maken we een lesontwerp en dan kijken we bij elkaar

hoe dat werkt. In de nabespreking geven we elkaar één top,

iets wat heel goed ging, en een één tip, een aandachtspunt.’

Nog beter

‘We willen de lesbezoeken koppelen aan het persoonlijk

ontwikkelingsplan (pop). In dat plan formuleer je waaraan je

wil werken, waarin jij je verder wil ontwikkelen. Je kunt de

lesbezoeken daar ook voor gebruiken. Als je bijvoorbeeld

moeite hebt met orde houden, kun je je collega vragen daar

in jouw les naar te kijken. Andersom kun jij bij collega’s kijken

hoe zij omgaan met de orde in de klas.

Leren van elkaar, dat is waar het om

draait bij collegiale consultatie.

En zo samen elke dag een

beetje beter worden.

Het uiteindelijke doel

is uiteraard dat we

met elkaar nog beter

onderwijs gaan geven en

de kinderen er beter van

worden.’

32 33


34 35


PROFESSIONALITEIT

Eigenaar van het eigen

leerproces

Een van de jaardoelen van bs Farmsumerborg is dat leerlingen

eigenaar worden van hun eigen leerproces. ‘Dat is niet van

de een op de andere dag gerealiseerd’, zegt Leon van Dijk,

leerkracht van groep 5. ‘We zetten kleine stapjes. Het geven

van feedback helpt bij het bereiken van dit doel. Leerlingen

leren nadenken over hun taak, maar ook over het leerproces.’

Mindset

‘Als het goed is heeft de feedback een

verandering van mindset tot gevolg.

Kinderen moeten het gevoel

krijgen dat ze invloed hebben

op hun eigen leerproces. Ze

leren dat ze dingen kunnen

die ze dachten niet te

kunnen. Ze ontdekken dat

ze kunnen leren en zich

ontwikkelen en dat je niet

per se talent voor iets hoeft

te hebben.’

‘Feedback speelt zich af op

vier niveaus: op taakniveau,

procesniveau, zelfregulerend en

individueel niveau. Op taakniveau

gaat het om inzicht in de opdracht. Heb je de

opdracht begrepen en begrijp je dat je dit moeten leren om

de volgende stap te kunnen zetten? Op procesniveau gaat het

erom dat leerlingen leren van hun fouten. In groep 7/8 kun je

een toets evalueren en vragen wat een leerling nodig heeft

om ook de dingen die nu fout gingen te leren beheersen. Je

bent voortdurend op zoek naar het punt waarop het niet meer

gaat over dat wat makkelijk gaat of over talent. Naar het punt

waarop een leerling weet wat hij nodig heeft om verder te

komen. Dan is hij eigenaar van zijn eigen leerproces.’

‘Kinderen moeten het gevoel

krijgen dat ze invloed hebben op

hun eigen leerproces’

36 37


Vertrouwen

De feedback op persoonlijk niveau is nog niet gerealiseerd op

Farmsumerborg. Maar is wel heel belangrijk, vertelt Leon. ‘Het

idee is dat je twee keer per jaar met iedere leerling apart gaat

zitten. Je vraagt de leerling onder meer waar hij of zij goed in

is, waar hij hulp bij nodig heeft, wat hij lastig vindt en waar hij

zich klein in voelt. Kinderen leren zo te zien dat ze groeien. Ze

blijven geïnteresseerd ook al is de leerstof lastig. Ze leren erop

te vertrouwen dat ze meer kunnen dan ze denken.’

‘Dat vertrouwen moeten wij als leerkrachten ook uitstralen.

Het geloof in het kunnen van kinderen is zo belangrijk voor

hun ontwikkeling. Ik las een mooie uitspraak: “Goede leraren

geloven in de ontwikkeling van intelligentie en talent en zijn

gefascineerd door het leerproces”. Wat mij betreft raakt dat de

kern van ons vak.’

38 39


40 41


PROFESSIONALITEIT

Feedback van leerlingen

maakt alert

Cijfer

Een volgende stap is dat

leerkrachten feedback

vragen aan leerlingen.

Petra Briek staat één dag

per week voor groep 5

en begeleidt de rest van

de week de Plusklas en

groepjes kinderen die

wat extra ondersteuning

nodig hebben. ‘Ik vraag

mijn leerlingen soms hoe ze

vonden dat het ging vandaag.

En welk cijfer ze zichzelf zouden

geven. Als ze dat gedaan hebben vraag

ik hen ook mij een cijfer te geven. Soms stel ik

een specifieke vraag: hoe vind je dat ik deze les heb gegeven?

Wat zou ik kunnen verbeteren?’

Het programma LeerKRACHT is geheel ingeburgerd op cbs

de Triangel. Het witte planbord is niet meer weg te denken uit

de teamkamer. Tijdens de bordsessies stelt het team doelen

en worden deze geëvalueerd en bijgesteld. Leerkrachten

bezoeken elkaars lessen en geven feedback op wat ze gezien

hebben. In de klassen hangen ook LeerKRACHT-borden

waarop de klassendoelen worden genoteerd en waarop te

zien is hoe iedereen zich voelt die dag. Alles heeft maar één

doel: samen elke dag een beetje beter worden.

Spannend

Het is spannend om feedback te geven aan je juf of meester,

vinden de leerlingen uit de Plusklas. Positieve dingen is niet

moeilijk, maar negatieve feedback is best lastig. Want hoe

zeg je het precies? En wat nou als juf of meester het verkeerd

begrijpt en boos wordt? En heeft het überhaupt wel zin om

feedback te geven? Wordt er wel naar je geluisterd?

Juf Petra Briek heeft een voorbeeld van feedback die hielp.

‘Weet je nog Nyla? Jij gaf mij laatst feedback toen jullie een

stuk moesten schrijven over vluchtelingen. “O, nee, alweer een

stuk schrijven”, zuchtte je toen. En eigenlijk had je wel gelijk.

Jullie hadden net al een stuk geschreven over Amerika wat heel

42 43


veel werk was. Ik heb jullie toen vrijgelaten in de vorm die je

zou kiezen. Een PowerPointpresentatie of een kunstwerk; het

was allemaal goed. Ik leer dus echt van jullie feedback.’

AZC

‘Door de feedback van leerlingen word je alerter’, zegt Petra

Briek. ‘Ik sta meer open voor wat zij willen. Dat kan ook in de

Plusklas want die is juist bedoeld om wat dieper op sommige

dingen in te gaan. Zo stelde Robin laatst de vraag hoe het kan

dat we de kinderen uit het AZC helemaal niet kennen. “Het

staat zo dicht bij de school en we weten helemaal niet welke

kinderen er wonen”, zei ze. “We komen ze niet tegen.” De

kinderen wilden de asielzoekerskinderen graag ontmoeten en

we maakten een woordweb wat we allemaal met elkaar zouden

kunnen doen. De kinderen uit deze Plusklas bereiden nu een

bezoek van de AZC-kinderen voor. In tweetallen trekken ze door

de school om hun plannen uit te leggen.’

44 45


‘Collegiale

consultatie is een

middel om elke dag

samen beter

te worden.’

‘Goede leraren

geloven in de

ontwikkeling van

intelligentie en talent

en zijn gefascineerd

door het leerproces’

‘Het witte planbord

is niet meer weg te

denken uit

de teamkamer’

46 47


48 49


‘We zullen daarom intensief

samenwerken met specialisten

van buiten de school’

SAMENWERKING

Een stevige impuls voor

het muziekonderwijs

Kunst en cultuur staan hoog op de agenda van cbs Roemte

in Loppersum. Elke week wordt wel aandacht besteed aan

creatieve en expressieve activiteiten. Met de muziekimpuls,

waarvoor subsidie is aangevraagd, wil de school nog meer

werk maken van het muziekonderwijs. Muziek draagt bij

aan de ontwikkeling van kinderen in de breedste zin van het

woord en heeft een positief effect op de schoolprestaties.

Daarnaast geeft het samen zingen en muziek maken kinderen

veel plezier.

Samenwerking

‘Met die subsidie kunnen we drie jaar lang werken aan een

doorgaande lijn voor ons muziekonderwijs’, vertelt Ciska

Sikkema, leerkracht en cultuurcoördinator bij cbs Roemte.

‘Om dat te realiseren, willen we onder meer een nieuwe

methode aanschaffen voor muziekonderwijs. We willen

muziek ook een vaste plek geven in ons programma voor

talentontwikkeling, zowel in de klas als in ateliers. We zullen

daarom intensief samenwerken met specialisten van buiten

de school. Kinderen uit groep 5 en 7 gaan onder begeleiding

van de Rijdende Popschool aan de slag

met popinstrumenten. In een aantal

weken zullen zij met elkaar een

productie neerzetten. Door

de samenwerking met het

Poëziepaleis kunnen we een

mooie combinatie maken

met taalonderwijs.’

Deskundiger

‘Om het muziekonderwijs

echt een impuls te

geven, is het nodig dat

wij als team deskundiger

worden. We werken daarom

samen met vakdocenten van

het IVAK. Zij begeleiden ons de

50 51


komende jaren zowel inhoudelijk - verbeteren van bijvoorbeeld

zangvaardigheden - als didactisch - hoe geef ik een goede

muziekles? Ook gaat het IVAK met groep 6 aan de slag

met koperinstrumenten. We willen graag samenwerken met

de plaatselijke harmonie en misschien zijn er kinderen die

de smaak zo te pakken krijgen dat ze zich bij de harmonie

aansluiten. Maar in eerste instantie gaat het om ons eigen

muziekonderwijs. Dat willen we de komende drie jaar op een

hoger plan brengen.’

52 53


54 55


SAMENWERKING

De school staat middenin

de wereld

Net als de andere scholen van Noordkwartier vindt cbs de

Zaaier het belangrijk om samen te werken met de wereld om

de school heen. Voor de ateliers komen experts van buiten de

school in. Soms zijn dat professionals, maar vaak ook ouders

met een bijzonder talent.

Op stap

En de kinderen gaan veel op stap, naar bedrijven, de

bibliotheek, de natuur in. Thijmen uit groep 7 vertelt dat ze

kortgeleden met de klas naar Akzo Nobel gingen. ‘We kregen

een rondleiding in het Chemiepark en leerden wat voor soort

zout ze daar maken. We zagen een enorme loods,

helemaal vol met zout. Geen zout om te

eten, maar strooizout.’ ‘En we gingen

ook naar de afvalverwerking’, vult

Franca aan. ‘We zagen hoe groot

de berg afval is als je er dichtbij

staat. We mochten overal

kijken en alles werd goed

uitgelegd. Het is wel duidelijk

dat we goed voor het milieu

moeten zorgen.’

Kindergemeenteraad

Leerlingen van de Zaaier sleepten

ook een prijs in de wacht. Leerlingen

uit groep 7 en 8 van elf basisscholen uit

de gemeente vormden de kindergemeenteraad.

Deze raad besprak de ideeën van de leerlingen van deze

scholen over wat er in hun buurt veranderd of verbeterd kan

worden. Na het debat koos de raad uiteindelijk het beste idee.

Gabi: ‘Wij hadden een plan gemaakt voor een blote-voetenpad

in het Biessumerbos. Er is daar een groot leeg grasveld

waar niks te beleven is. Ik heb het plan gepresenteerd in de

kindergemeenteraad en we hebben gewonnen. We kregen

1000 euro die we mogen besteden aan de uitvoering van ons

plan.’

56 57


Ateliers

De leerlingen hoeven niet altijd de school uit om over de

wereld om hen heen te leren. Soms komt ‘de wereld’ naar de

school. Zoals bij de ateliers. Leerlingen kunnen workshops

volgen van een kunstenaar of een muzikant, koken met ouders

of ehbo-les volgen. Laurens vindt deze manier van leren heel

leuk. ‘Je merkt niet dat je leert, maar ongemerkt leer je heel

veel. Ook van elkaar. En het is ook nog eens heel gezellig.’

Naast de ateliers krijgen de kinderen van de hoogbegaafdenafdeling

van de school het hele jaar schaakles van een

schaakexpert en in modules krijgen ze lessen filosofie en

Chinees. ‘Dat doen we heel bewust’, zegt directeur Koen van

Gerven. ‘Hoogbegaafde kinderen haken vaak af als ze iets

moeilijks aangeboden krijgen. Ook zij moeten leren omgaan

met de frustratie van iets niet te snappen of kunnen. Dat doen

we op deze manier en met de inzet van experts van buiten de

school.’

First Lego League

Een expert komt ook in beeld bij de voorbereiding van The first

lego league (http://firstlegoleague.nl). Onder begeleiding van

een leraar techniek werken leerlingen uit de hoogbegaafdenafdeling

aan hun bijdrage voor Animal Allies, het thema van

dit jaar. Jarne en Jasper zijn druk met programmeren om

de opdrachten te kunnen uitvoeren. Het zijn er wel twintig.

Samenwerking met dieren staat hierin centraal. Een aquarium

met een kleine haai erin moet door een robot weggereden

worden en keurig in een hoek geparkeerd worden. Een bij

moet omhooggetakeld worden naar een honingraat waar dan

vervolgens automatisch honing uit moet komen.

Nikki: ‘We maken ook een website waar

kinderen uit onze klas stukjes voor

schrijven. Onze website gaat

over vleermuizen en hoe zij

mensen kunnen helpen.

Best bijzonder want de

meeste websites zullen

wel over hulphonden

gaan.’ Marit: ‘Nikki en ik

zetten die stukjes erop en

presenteren de website op

de First Lego League. We

zijn benieuwd. Het is heel

spannend.’

58 59


‘We maken ook

een website waar

kinderen uit onze

klas stukjes voor

schrijven’

‘Om het

muziekonderwijs echt

een impuls te geven,

is het nodig dat wij

als team deskundiger

worden’

‘Je merkt niet

dat je leert,

maar ongemerkt

leer je heel veel’

60 61


62 63


TALENTEN

Doelen stellen met

de kinderen

‘Alles uit de kinderen halen wat er in zit’ en ‘samen elke

dag een beetje beter’. Dat zijn twee speerpunten die op

cbs de Windroos leiden tot hogere resultaten, een betere

werkhouding en meer betrokkenheid.

Doelen dichtbij

Net als de andere scholen

van Noordkwartier werkt de

Windroos met LeerKRACHT,

een programma waarmee

een schoolteam zich elke

dag verbetert. ‘Na een jaar

hebben we bekeken of we de

principes van LeerKRACHT ook

voor kinderen kunnen inzetten’,

vertelt leerkracht Anneke

Huizinga. ‘We zijn begonnen met

doelen stellen, net zoals we dat voor

onszelf doen. Voor de kinderen in groep 3

zijn dat doelen die heel dichtbij liggen, bijvoorbeeld rond de

pauze. Na de pauze vraag ik ‘wie had er een leuke pauze en wie

niet?’ Als een kind geen leuke pauze had, vragen we hoe dat

komt. Vaak gaat het erover dat hij of zij niemand had om mee

te spelen. Het doel dat we dan kunnen stellen is ‘we zorgen

ervoor dat iedereen iemand heeft om mee te spelen’. Aan de

kinderen die altijd een leuke pauze hebben, vragen we wat zij

kunnen doen om te zorgen dat een ander ook een leuke pauze

heeft.’

Groei

‘Ook op het gebied van taal en rekenen stellen we doelen. Als

we een woorddictee doen, vragen we vooraf hoeveel woorden

de kinderen denken goed te hebben. Hun schatting vullen

we in op een grafiek en na het nakijken vullen we de score in.

Kinderen kunnen zo hun eigen ontwikkeling volgen. We streven

naar groei voor iedereen. Sommige kinderen zullen een beetje

uitgedaagd moeten worden: ‘weet je zeker dat je er geen

64 65


8 goed kunt hebben?’ Of bij een Cito-rekentoets die uit 30

opgaves bestaat. ‘Hoeveel had je er de vorige keer goed? En

hoeveel denk je er nu goed te hebben? Nu we dit een tijdje

doen, merken we dat kinderen steeds gemotiveerder worden.

Ze willen hun doelen per se halen. Ook kunnen zij hun eigen

kwaliteiten steeds beter inschatten. Ze leren echt kijken naar

zichzelf en gaan zichtbaar vooruit.’

Vertrouwen

‘Als leerkrachten moeten wij vertrouwen uitstralen, geloven dat

kinderen zichzelf kunnen verbeteren. Die hoge verwachtingen

zijn zo belangrijk. We zien dat kinderen steeds meer

zelfvertrouwen krijgen en beter gaan presteren. Dat krijgen

we ook terug van ouders. En omdat we de ontwikkeling van

kinderen zo goed in beeld hebben, kunnen we ouders ook

meegeven hoe zij hun kind kunnen ondersteunen.’

‘We stellen doelen op het niveau van de individuele leerling

(hoeveel ga je er goed scoren?), op klasniveau (we zorgen

dat iedereen in de pauze iemand heeft om mee te spelen)

en ook schoolbreed. ‘Een doel voor groep 3 tot en met 8

heeft betrekking op de werkhouding: ‘Iedereen gebruikt z’n

dobbelsteen goed’. Als de dobbelsteen op groen staat mag

je met iedereen overleggen, op oranje is alleen overleg met

de juf mogelijk en rood betekent dat je stil bent. Een kind

mag de dobbelsteen ook zelf op rood zetten als hij rustig wil

werken. Dat zal in groep 3 nog niet zo vaak gebeuren, maar in

de hogere groepen kan dat wel degelijk aan de orde zijn. Door

hier als team in alle klassen een doel van te maken, zien we de

werkhouding verbeteren.’

Zie ook http://stichting-leerkracht.nl

66 67


68 69


TALENTEN

Talentontwikkeling en

meervoudige intelligentie

Uitdagen

‘De kinderen werken en spelen in verschillende hoeken en

ontdekken zo waar zij goed in zijn. Uit zichzelf kiezen ze vaak

voor een hoek die ze leuk vinden. Kinderen die van knutselen

houden, kiezen voor de knutselhoek. Spelen ze graag een

rollenspel, dan gaan ze naar de huishoek. Alle hoeken worden

regelmatig veranderd of aangevuld met activeringsmateriaal dat

het spel verbreedt en verdiept. Het is aan ons als leerkrachten

om kinderen uit te dagen en alle kinderen te laten kennismaken

met alle hoeken. Dat doen we op verschillende manieren. Door

de hoeken per dag te verdelen over de kinderen en door te

werken met maatjes.’

‘Ieder kind heeft een maatje. Soms mogen ze met hun maatje

spelen in een hoek. De ene keer kiest het ene kind de hoek,

de volgende keer het andere kind. Door het jaar heen zijn alle

kinderen een keer elkaars maatje. Zo leren ze ook met iedereen

spelen en werken.’

Aansluiten bij de belevingswereld en interesses van kinderen

en hen stimuleren nieuwe ontdekkingen te doen. Dat is

wat Jolanda Huiberts doet in haar groep 1/2 op cbs Wicher

Zitsema.

Evalueren

‘Als een kind ergens in uitblinkt

besteden we daar met de hele

groep aandacht aan. Een mooi

bouwwerk bewonderen we

uitvoerig. We vragen de

bouwer bijvoorbeeld een

bouwtekening te maken

zodat de andere kinderen

het kunnen nabouwen.

Evalueren is voor alle kinderen

belangrijk. Ik vraag altijd hoe

het ging met de opdrachten.

Bijvoorbeeld of het groepje tips

70 71


heeft voor kinderen die de opdracht nog gaan doen.

Zo stimuleren we dat kinderen leren nadenken over het proces

en vertellen over wat ze doen.’

‘Met het aanbod in de hoeken proberen we de verschillende

intelligenties van kinderen aan te spreken. Alle kinderen komen

zo aan hun trekken en ontwikkelen zich ook op terreinen waar

ze nog niet zo sterk zijn. Binnen onze school is steeds meer

aandacht voor meervoudige intelligentie. We willen daar in ons

onderwijs meer ruimte voor maken zodat de talenten van alle

leerlingen benut en ontwikkeld worden.’

72 73


TALENTEN

Talenten ontdekken

in de ateliers

Kinderen in staat stellen hun talenten in te zetten en uitdagen

ongekende talenten te ontdekken. Dat is wat op alle scholen

van Noordkwartier gebeurt. Bij de zaakvakken, maar zeker

ook in de ateliers. Zo staat op cbs de Vore elke dinsdagmiddag

in het teken van creativiteit in de ateliers. Leerlingen kunnen

in workshops aan de slag met onder meer papier-maché,

techniek, borduren, theater, muziek, dans, koken, tekenen en

schilderen.

Vier lessen

‘De kinderen worden ingedeeld in

groepen van 10 tot 12 leerlingen.

De bovenbouw-kinderen kunnen

ook kiezen voor koken. Dan zijn de

groepen kleiner in verband met

de ruimte. In vier lessen werken

ze toe naar een eindproduct’,

vertelt Titia Bult, leerkracht en

directieondersteuner van de Vore.

‘In de ateliers kunnen ze ontdekken

waar ze goed in zijn. Vanuit dat talent

werken ze verder.’

Ontdekkingen

‘We dagen de kinderen ook uit om iets te proberen wat ze

nog nooit gedaan hebben of waarvan ze denken dat ze het

niet kunnen. Zo doen ze vaak verrassende ontdekkingen. De

workshops worden begeleid door mensen van het IVAK, door

(groot)ouders en ook leerkrachten zetten hun talenten in in de

ateliers.

Ook de leerlingen van cbs de Zaaier nemen op hun school deel

aan de ateliers. Het is nog best lastig om geplaatst te worden in

de workshop van je keuze, vertelt Franca. ‘Ik wil steeds koken,

maar dat is nog nooit gelukt. Nu ben ik aan het knutselen.

Een oma begeleidt het.’ Ook Thijmen kon niet terecht in

het atelier van zijn keuze. ‘Nu zit ik bij stempelen. Beetje

saai.’ Maar djembé is heééél leuk, daarover zijn alle jonge

ateliersbezoekers het roerend eens.

74 75


Na de pauze

vraag ik ‘wie

had er een leuke

pauze en wie

niet?’

‘De kinderen werken en

spelen in verschillende

hoeken en ontdekken

zo waar zij goed in zijn’

‘Na een jaar hebben

we bekeken of we

de principes van

LeerKRACHT ook voor

kinderen kunnen

inzetten’

76 77


78 79


TOEKOMST

Bouwen voor de toekomst (1)

Cbs de Crangeborg en obs de Bongerd zijn vanaf 1 augustus

2016 samen verder gegaan als een samenwerkingsschool:

basisschool de Klaver. Nu nog is de school gehuisvest in

het gebouw van een van de fusiescholen, maar leerlingen,

leerkrachten en ouders kijken uit naar het nieuwe gebouw

dat op de tekentafel ligt. Hoe moet dat gebouw eruit

zien? Waar let je op? Hoe zorg je ervoor dat het gebouw

toekomstproof is?

Ruimtes

‘We gaan bouwen voor de toekomst’, zegt directeur Martin

Pik. ‘Dat betekent dat we goed moeten nadenken over hoe

ons onderwijs zich zal ontwikkelen. Zitten onze kinderen over

8 of 10 jaar nog wel met z’n allen in één ruimte? We houden

steeds meer rekening met de verschillen tussen kinderen.

Door onze keuze voor het International Primary Curriculum (zie

pagina 22) wordt het onderwijs minder klassikaal aangeboden.

Kinderen werken meer samen in groepen en volgen meer hun

eigen leerlijn. Dat betekent dat we minder grote klaslokalen

nodig hebben, en juist meer kleinere ruimtes waarin (groepjes)

kinderen kunnen werken. En omdat er ook logopedisten en een

schoolmaatschappelijk werker op school komen, hebben we

behoefte aan ruimtes waarin zij met kinderen kunnen werken.’

Krimp

Ook de bevolkingskrimp in de regio heeft

gevolgen voor de te bouwen school. ‘We

zullen flexibel bouwen. Dat betekent

een basisgebouw gebaseerd op

het aantal leerlingen dat we

verwachten te hebben in 2030.

Omdat we dan bij aanvang te

weinig ruimte in het basisgebouw

zullen hebben, worden er flexibele

ruimtes toegevoegd. Die ruimtes

gebruiken we de komende jaren

voor onderwijs en kunnen in de

toekomst, als het leerlingenaantal

afneemt, voor andere doeleinden gebruikt

worden.’

80 81


TOEKOMST

Bouwen voor de toekomst (2)

Nu nog zit cbs Wicher Zitsema in tijdelijke huisvesting,

maar aan de horizon gloort nieuwbouw. Het schooljaar

2018/2019 hoopt directeur Trijnie Tuil te kunnen starten in een

fonkelnieuw gebouw. Samen met obs de Wilster en Kids2b zal

de Wicher Zitsema een kindcentrum gaan vormen.

Flexibel

‘Onderwijskundige keuzes hebben

invloed gehad op het Programma

van eisen’, vertelt Trijnie Tuil. ‘Ons

onderwijs zal in toenemende mate

groepsdoorbrekend en adaptief zijn,

nog meer rekening houden met de

individuele behoeften van leerlingen.

We kiezen daarom voor flexibele

ruimtes, ruimtes met wanden die open en

dicht kunnen. Met flexibele ruimtes creëren

we mogelijkheden om te variëren in groepsgrootte,

mogelijkheden voor groepjes leerlingen om samen te werken

en voor leerlingen die individueel willen werken.’

Delen

De twee scholen zullen zelfstandig blijven en eigen ruimtes

hebben, maar ook zullen er ruimtes gedeeld worden. ‘De open

keuken, personeelscorner, doe-lokaal en de bibliotheek zijn

ruimtes die we gezamenlijk zullen gebruiken. Ook een grote

centrale ontmoetingsruimte staat op onze verlanglijst. Hier

kunnen we onder meer onze maandsluitingen met publiek

houden. In het Programma van eisen staat verder dat het

een duurzaam gebouw moet worden, met veel lichtinval en

de mogelijkheid om binnen en buiten te verbinden. Dan

kunnen we ook buiten les geven als dat meerwaarde heeft.

Bijvoorbeeld in en om de moestuintjes die we voor ons zien.’

Het Programma van eisen is klaar. Drie architecten zijn

uitgenodigd een schetsontwerp te maken. De keuze wordt

in het voorjaar van 2017 gemaakt.

82 83


‘Een identiteitswerkgroep

bewaakt de identiteit van de

scholen in de samenwerking’

TOEKOMST

Kindcentrum biedt sluitend

aanbod voor alle kinderen

Eén team

In de aanloop naar de fusie werken beide scholen al intensief

samen. ‘Eigenlijk zijn we al één team. De teamvergaderingen

doen we samen, veel activiteiten voor de kinderen doen we

gezamenlijk en we hebben al een paar groepen gemengd.

Ook hebben we nog maar één instroomgroep met twee

leerkrachten: een duo van Noordkwartier en Marenland. Zo

groeien we naar elkaar toe. Na de zomervakantie zullen de

groepen volledig gemengd zijn en zijn we

één school met één team.’

Cbs de Meerpaal zal fuseren met obs Noorderbreedte en vanaf

1 augustus 2017 verder gaan als samenwerkingsschool. Samen

met Kids2b zal vervolgens een Kindcentrum gerealiseerd

worden. Doel: een sluitend aanbod voor alle kinderen van

0 tot 13 jaar in Delfzijl Noord. Adolf Godlieb, directeur van

de Meerpaal, wordt directeur van de samenwerkingsschool.

‘De problematiek in deze wijk vraagt erom dat we de handen

ineen slaan. Met elkaar willen we een goed en sluitend aanbod

voor alle kinderen realiseren.’

Identiteit

‘Een identiteitswerkgroep

bewaakt de identiteit

van de scholen in

de samenwerking.

Ze doen voorstellen

die ze voorleggen

aan de directie en de

Medezeggenschapsraad.

We organiseren ook

ouderavonden over de

samenwerking en daar komt

de identiteit ook aan de orde. De

identiteitswerkgroep neemt de input van die

avonden mee in haar voorstellen.’

84 85


Doorgaande lijn

‘Het kindcentrum Delfzijl Noord zal 50 weken per jaar, 5 dagen

per week open zijn van 7 tot 19 uur. Met elkaar bieden we

kinderopvang, peuterspeelzaal, voorschoolse opvang onderwijs

en naschoolse opvang. De taalontwikkeling van kinderen is

een uitdaging die we in het Kindcentrum gezamenlijk aangaan.

We werken met een doorgaande lijn van peuterspeelzaal

naar basisschool waarin taal centraal staat. De pedagogisch

medewerkers van de peuterspeelzaal en de leerkrachten van

groep 1 tot en met 3 volgen gezamenlijk trainingen zodat de

aansluiting optimaal wordt.’

86 87


‘De problematiek in

deze wijk vraagt erom

dat we de handen

ineen slaan’

‘Zitten onze

kinderen over 8 of

10 jaar nog wel met

z’n allen in één

ruimte?’

‘We kiezen daarom

voor flexibele ruimtes,

ruimtes met wanden

die open en dicht

kunnen’

88 89


Colofon

Coördinatie en tekst: Yolanthe van der Ree

Fotografie: John Vos

Ontwerp: Iris van Sen

Opmaak: Fenna Houwen

De foto’s zijn gemaakt op twee scholen van Noordkwartier.

Leerkrachten en leerlingen op de foto’s hebben geen directe

relatie met de inhoud.

Noordkwartier, maart 2017

90

91

More magazines by this user
Similar magazines