29.03.2019 Views

E82030_oblicza_epok_preprintB

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

NA DOBRY START<br />

PORADNIK<br />

NAUCZYCIELA<br />

JĘZYK POLSKI<br />

OBLICZA EPOK<br />

1<br />

LICEUM I TECHNIKUM – ZAKRES PODSTAWOWY I ROZSZERZONY


© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne<br />

Warszawa 2019<br />

Wydanie I<br />

ISBN 978-83-02-18733-9<br />

Opracowanie merytoryczne i redakcyjne: Małgorzata Magenta-Siemiaszko (redaktor koordynator)<br />

Redakcja techniczna: Iwona Białkowska<br />

Projekt okładki: Ewa Pawińska<br />

Ilustracja na okładce: (Wenus) Leemage/Getty Images<br />

Skład i łamanie: Wiedźma Morska<br />

Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne Spółka Akcyjna<br />

00-807 Warszawa, Aleje Jerozolimskie 96<br />

KRS: 000595068<br />

Tel.: 22 576 25 00<br />

Infolinia: 801 220 555<br />

www.wsip.pl<br />

Publikacja, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz<br />

udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj<br />

ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty.<br />

Szanujmy cudzą własność i prawo.<br />

Więcej na www.legalnakultura.pl<br />

Polska Izba Książki


Spis treści<br />

Ramowy rozkład materiału nauczania. Zakres podstawowy i rozszerzony 4<br />

Szczegółowy rozkład materiału nauczania. Klasa 1. Zakres podstawowy i rozszerzony 11<br />

Plan wynikowy. Klasa 1. Zakres podstawowy i rozszerzony (tematy 1.–21.) 28<br />

Przedmiotowy system oceniania. Klasa 1. Zakres podstawowy i rozszerzony (tematy 1.–21.) 40<br />

Scenariusze wybranych lekcji 50<br />

Karty pracy do scenariuszy lekcji 54<br />

Sprawdzian nr 1. Biblia w literaturze i kulturze 60<br />

3<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Ramowy rozkład materiału nauczania. Zakres podstawowy i rozszerzony<br />

Treści zakresu rozszerzonego wyróżniono czerwoną czcionką.<br />

Utwory wskazane w podstawie programowej jako obowiązkowe oznaczono *, lektury uzupełniające – **, a zalecone dzieła filmowe i teatralne – ***.<br />

KLASA 1. CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ–ŚREDNIOWIECZE<br />

Zakres podstawowy Zakres rozszerzony<br />

analiza, interpretacja, wartościowanie; klasyfikacje literatury; Biblia – sacrum i profanum, styl biblijny,<br />

motywy, tematy i toposy biblijne; filozofia grecka; tematy i motywy mitologii greckiej; epos antyczny<br />

i jego główne motywy; tragizm; pluralizm kulturowy; epikureizm i stoicyzm antyczny, motywy pieśni<br />

Horacego; średniowieczny lament; średniowieczne ideały (rycerz, król, święty); dyskusja z etosem rycerza;<br />

średniowieczna satyra; danse macabre; średniowieczna miłość; groteska<br />

Wybrane zagadnienia<br />

parafrazy i apokryfy biblijne; aluzja literacka, motywy kultury antycznej; komizm antyczny; motywy<br />

mitologii rzymskiej; archetyp w mitologii; ewolucja eposu w kulturze antycznej; teologiczna summa<br />

średniowiecza; synkretyzm rodzajowy; sztuka i architektura średniowiecza<br />

znaki i ich rodzaje, znaki językowe; elementy aktu komunikacji językowej, funkcje tekstu; frazeologizmy<br />

biblijne i mitologiczne; oficjalna i nieoficjalna odmiana języka; teksty użytkowe; język jako system znaków;<br />

pojęcie retoryki, perswazyjne cele języka, kompozycja mowy i rodzaje argumentacji<br />

Nauka o języku<br />

fatyczna i magiczna funkcja języka; najważniejsze zjawiska historyczne w polszczyźnie; wnioskowanie<br />

dedukcyjne i indukcyjne<br />

Biblia: Księga Rodzaju* (fr.); Księga Hioba* (fr.); Księga Koheleta* (fr.); Pieśń nad Pieśniami* (fr.); Apokalipsa<br />

świętego Jana* (fr.); Księga Psalmów* (fr.)<br />

Literatura Greków i Rzymian: Homer, Iliada* (fr.), Odyseja* (fr.); Horacy, wybrane utwory* (Pieśń zimowa;<br />

Do Mecenasa; Do Pompejusza Grosfusa; Wzniosłem pomnik; Ojczyzna – okrętem); Parandowski<br />

J., Mitologia, cz. I. Grecja*; Sofokles, Antygona*; Platon, Obrona Sokratesa (fr.); Safona, [Wydaje mi się<br />

samym bogom równy…]; Tyrtajos, Rzecz to piękna…<br />

Literatura średniowiecza: Bogurodzica*; Dante Alighieri, Boska komedia* (fr.); Gall Anonim, Kronika<br />

polska* (fr.); Kwiatki św. Franciszka z Asyżu* (fr.); Lament świętokrzyski* (fr.); Legenda o św. Aleksym*<br />

(fr.); Pieśń o Rolandzie* (fr.); Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią* (fr.); Dzieje Tristana i Izoldy** (fr.);<br />

[Ach, miłość…]; Wincenty z Kielczy, Hymn do świętego Stanisława (Gaude, mater Polonia)<br />

Teksty z <strong>epok</strong>i<br />

Literatura Greków i Rzymian: Arystofanes, Chmury*; Arystoteles, Poetyka* (fr.), Retoryka* (fr.); Platon,<br />

Państwo* (fr.); Parandowski J., Mitologia, część II. Rzym*; Wergiliusz, Eneida* (fr.)<br />

Literatura średniowiecza: św. Augustyn, Wyznania* (fr.); Tomasz z Akwinu, Summa teologiczna* (fr.);<br />

Villon F., Wielki testament* (fr.)<br />

Białoszewski M.*, Wywiad; Dukaj J., Katedra*; Herbert Z.*, Apollo i Marsjasz;<br />

Kaczmarski J.*, Przechadzka z Orfeuszem; Kapuściński R., Podróże z Herodotem* (fr.); Miłosz C.*, Psalm<br />

30; Osiecka A.*, Chwalmy Pana; Staff L.*, Odys; Poświatowska H.*, [tutaj leży Izold jasnowłosa]; Szymborska<br />

W.*, Żona Lota; Twardowski J., Malowani święci<br />

Teksty późniejsze stanowiące kontekst, m.in.<br />

Brodski J., W stylu Horacego; Franciszek (papież), Laudato si’ (fr.); Herling-Grudziński G., Ofiarowanie<br />

(fr.); Kamieńska A., Powrót Hioba; film Siódma pieczęć, reż. I. Bergman; Kubiak Z.*, Mitologia Greków<br />

i Rzymian (fr.); Poświatowska H., Odłamałam gałąź miłości; Przyboś J., Widzenie katedry w Chartres;<br />

Rimbaud, Sezon w piekle; Różewicz T., Brama; Stachura E., Pejzaż; Szymborska W., Psalm<br />

47 godzin ZP i 27 godzin ZR – 74 godziny (pozostałe godziny do dyspozycji nauczyciela)<br />

AUTOR: Adam Kalbarczyk<br />

4<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

KLASA 1. CZĘŚĆ 2. RENESANS–OŚWIECENIE<br />

Zakres podstawowy Zakres rozszerzony<br />

antropocentryzm; renesansowe utopie i parenezy; twórczość J. Kochanowskiego; renesansowy humanizm<br />

w pieśniach; kryzys światopoglądowy i humanizm chrześcijański w Trenach; refleksja o państwie<br />

i obowiązkach obywatelskich w renesansie; nowela renesansowa; miłość, konflikt społeczny i psychologia<br />

w tragediach Szekspira; dialog Szekspira z tradycją dramatu; komedia charakterów Moliera; filozofia<br />

XVII w.; motywy polskiej poezji barokowej; poezja metafizyczna; barokowa liryka religijna i świecka;<br />

ideologia sarmatyzmu; motywy i idee <strong>epok</strong>i oświecenia; satyra oświeceniowa; sielanka oświeceniowa;<br />

oświeceniowa refleksja o państwie<br />

Wybrane zagadnienia<br />

Treny J. Kochanowskiego jako cykl; dyskusja z ideami średniowiecza w renesansie; renesansowy klasycyzm;<br />

renesansowa poezja miłosna (sonet i pieśń); makiawelizm; turpizm i groteska w renesansie; wzorzec<br />

gatunkowy eseju; kontrreformacyjny wzór świętego; metonimia, synekdocha i gradacja w wierszach<br />

barokowych; wzorzec rycerza w Hamlecie; wybrane prądy filozofii renesansu, baroku i oświecenia; racjonalizm<br />

oświeceniowy; sztuka i architektura renesansu, baroku i klasycyzmu<br />

retoryka dyskusji (językowe środki retoryczne i chwyty erystyczne); język jako narzędzie perswazji; manipulacja<br />

językowa, typy argumentów; etyka wypowiedzi i etykieta językowa; agresja i przemoc w języku;<br />

styl makaroniczny i sposób funkcjonowania zapożyczeń w polszczyźnie XVII w.; treść i zakres znaczeniowy<br />

wyrazu, znaczenia nieostre; słowa wieloznaczne; słowa neutralne i wartościujące; styl językowy;<br />

stylizacja i jej rodzaje<br />

Nauka o języku<br />

wywód demagogiczny, sarkazm i rubaszność w tekście; ironia użyta w celu parodystycznym i satyrycznym<br />

Literatura renesansu: Kochanowski J., Pieśń IX ks. I*, Pieśń V ks. II*, inne wybrane pieśni* (Pieśń o dobrej<br />

sławie, Pieśń o cnocie, Pieśń o spustoszeniu Podola), Odprawa posłów greckich*, Psalm 13*, Psalm 47*,<br />

Tren IX*, Tren X*, Tren XI*, Tren XVI, Tren XIX*; Skarga P., Kazania sejmowe* (fr.); Szekspir W., Romeo i Julia*;<br />

Boccaccio G., Sokół**; Modrzewski A.F., O poprawie Rzeczpospolitej** (fr.); Rej M., Żywot człowieka<br />

poczciwego** (fr.); Mirandola P. della, O godności człowieka (fr.)<br />

Literatura baroku: Molier, Skąpiec*; Morsztyn J.A., wybrane wiersze* (Redivivatus, Na koszulę brudną,<br />

Cuda miłości. Sonet, Niestatek); Naborowski D., wybrane wiersze* (Na oczy królewny angielskiej…,<br />

Krótkość żywota; Na toż); Pasek J.Ch., Pamiętniki* (fr.); Sęp Szarzyński M., wybrane wiersze* (Sonet IV.<br />

O wojnie naszej…, Sonet V. O nietrwałej miłości rzeczy świata tego); Szekspir W., Makbet*; Cervantes<br />

M., Don Kichote** (fr.); Pascal B., Myśli (fr.)<br />

Literatura oświecenia: Karpiński F., wybór sielanek* (Do Justyny. Tęskność na wiosnę, Laura i Filon,<br />

Powrót na wieś), wybór liryki religijnej* (Bóg się rodzi, Kiedy ranne wstają zorze, Wszystkie nasze dzienne<br />

sprawy); Krasicki I., wybrane satyry* (Pijaństwo, Do króla), Hymn do miłości ojczyzny*, Monachomachia**<br />

(fr.); Staszic S., Przestrogi dla Polski** (fr.); Kant I., Co to jest oświecenie (fr.)<br />

Teksty z <strong>epok</strong>i<br />

Literatura renesansu: Kochanowski J., Treny (jako cykl poetycki)*; Montaigne M., Próby* (fr.); Rabelais F.,<br />

Gargantua i Pantagruel* (fr.); Skarga P., Żywoty świętych* (fr.); More T., Utopia** (fr.); Kochanowski J.,<br />

[Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony…], Pieśń świętojańska o sobótce, [Srogie łańcuchy na swym<br />

sercu czuję…]; Machiavelli N., Książę (fr.); Petrarka F., Sonet 61, Sonet 85<br />

Literatura baroku: Szekspir W., Hamlet*<br />

Literatura oświecenia: Potocki J., Rękopis znaleziony w Saragossie (fr. + film Rękopis znaleziony w Saragossie***,<br />

reż. W.J. Has); Wolter, Kandyd** (fr.); Rousseau J.J., Listy moralne II (fr.)<br />

Teksty późniejsze stanowiące kontekst, m.in.<br />

Lipska E., Może będzie lepiej; Młynarski W.*, W Polskę idziemy; Szymborska W.*, Kobiety Rubensa Barańczak S., „Hamlet”, „Romeo i Julia”, „Makbet”; Rymkiewicz J.M., Wiersz na te słowa Heraklita: Nie<br />

można wejść od tej samej rzeki; Tkaczyszyn-Dycki E., LXXII<br />

53 godziny ZP i 23 godziny ZR – 76 godzin (pozostałe godziny do dyspozycji nauczyciela)<br />

AUTOR: Adam Kalbarczyk<br />

5<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

KLASA 2. CZĘŚĆ 1. PREROMANTYZM–ROMANTYZM<br />

Zakres podstawowy Zakres rozszerzony<br />

preromantyzm i romantyzm – wprowadzenie do <strong>epok</strong>i; dyskusja z ideami oświecenia; poezja klasyczna<br />

a romantyczna; romantyczne motywy i tematy; powieść poetycka; ballada romantyczna; miłość romantyczna;<br />

bohater romantyczny; dramat romantyczny; winkelriedyzm kontra mesjanizm<br />

Wybrane zagadnienia<br />

filozofia romantyzmu; poeci jezior jako prekursorzy romantyzmu; esej historycznoliteracki; gawęda szlachecka;<br />

komizm A. Fredry; powieść historyczna; romantyczna historiozofia<br />

Nauka o języku<br />

niejednoznaczność wypowiedzi tabu językowe<br />

Mickiewicz A., Oda do młodości*, Romantyczność*, Świteź, Lilie, Sonety krymskie* (Stepy akermańskie,<br />

Burza, Ajudah, Bakczysaraj, Bakczysaraj w nocy), Konrad Wallenrod*, Dziady, cz. III*; Dziady, cz. IV**,<br />

Niepewność, Dobranoc, [Nad wodą wielką i czystą], [Gdy tu mój trup], Polały się łzy; Słowacki J., Kordian*<br />

(+ spektakl Teatru Telewizji Kordian***, reż. J. Englert), Testament mój*, Rozłączenie, Hymn, Grób<br />

Agamemnona*, Uspokojenie, Bo to jest wieszcza najjaśniejsza chwała; Beniowski (fr.)**; Byron G., Giaur<br />

(fr.)**; Goethe J. W., Cierpienia młodego Wertera (fr.)**, Faust (fr.)**; Schlegel A.W., Porównanie poezji<br />

klasycznej z romantyczną<br />

Teksty z <strong>epok</strong>i<br />

Słowacki J., Lilla Weneda*; wiersze poetów jezior*: Coleridge S., Kościuszko; Wordsworth W., Jest nas<br />

siedmioro, Filarze Stonehenge!; Żonkile; Poe E.A., wybrane opowiadanie** (Złoty żuk); Rzewuski H.,<br />

Pamiątki Soplicy (fr.) **; Hegel G.W., Wykłady z filozofii dziejów; Fredro A., Śluby panieńskie (+ spektakl<br />

Teatru Telewizji Śluby panieńskie***, reż. A. Łapicki)<br />

Baliński S., Antyromantyzm; Baczyński K.K.*, Romantyczność; Bryll E., Lekcja polskiego – Słowacki; Iwaszkiewicz<br />

J., Do prawnuczki; Kamieńska A.*, Prośba; Leśmian B.*, Gad; Lipska E., Kraj podobny do innych;<br />

Miłosz C.*, Twój głos; Myslovitz, Chciałbym umrzeć z miłości; Niemen C., Dziwny jest ten świat; Stachura<br />

E.**, Z nim będziesz szczęśliwsza; Tuwim J.*, Śmierć; Wencel W.*, In hora mortis, Czterdzieści i cztery;<br />

Zagajewski A., Klęska<br />

Teksty późniejsze stanowiące kontekst, m.in.<br />

Janion M., Co się stało z mitologią słowiańską?<br />

50 godzin ZP i 25 godzin ZR – 75 godzin (pozostałe godziny do dyspozycji nauczyciela)<br />

AUTOR: Adam Kalbarczyk<br />

6<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

KLASA 2. CZĘŚĆ 2. ROMANTYZM–POZYTYWIZM<br />

Zakres podstawowy Zakres rozszerzony<br />

przewartościowanie koncepcji poety w Nie-Boskiej komedii; historiozofia rewolucji; motywy romantyczne<br />

w poezji Norwida; filozofia pozytywizmu; wiersze programowe; hasła pozytywistyczne; program<br />

polskiego pozytywizmu; pozytywiści wobec sztuki; bohater nowych czasów i polskie społeczeństwo<br />

w epoce pozytywizmu; poetyka powieści realistycznej<br />

Wybrane zagadnienia<br />

epistolografia romantyczna; osobny romantyzm Norwida; dyskusja z tradycją romantyczną w prozie<br />

XX w.; naturalizm i powieść naturalistyczna; dyskusja z sarmatyzmem; „synczyzna”<br />

sztuka dyskusji; stylistyczne zróżnicowanie polszczyzny; style funkcjonalne polszczyzny, archaizacja<br />

i stylizacja środowiskowa<br />

Nauka o języku<br />

pojęcie i funkcje socjolektu<br />

Literatura romantyzmu: Krasiński Z., Nie-Boska komedia*; Norwid C.K., wybrane wiersze* (Adam Kraft,<br />

W Weronie, Nerwy, Larwa, Pielgrzym)<br />

Literatura pozytywizmu: Asnyk A., wybrane wiersze* (Do młodych, Daremne żale, Sonet XIII); Orzeszkowa<br />

E., Gloria victis*, Nad Niemnem** (fr. + film Nad Niemnem***, reż. Z. Kuźmiński); Prus B., Lalka*,<br />

Z legend dawnego Egiptu*, Jubileusz i współczesność (fr.); Sienkiewicz H., Potop*; Comte A., Wykład<br />

filozofii pozytywnej (fr.)<br />

Teksty z <strong>epok</strong>i<br />

Literatura romantyzmu: Norwid C.K., Bema pamięci żałobny rapsod*, Fortepian Szopena*, Czarne<br />

kwiaty (fr.)*, Promethidion (fr.)*<br />

Literatura pozytywizmu: Balzac H., Ojciec Goriot* (fr.); Flaubert G., Pani Bovary*; Sienkiewicz H., Listy<br />

z podróży do Ameryki<br />

Iwaszkiewicz J., Zarudzie; Młynarski W.*, Moje ulubione drzewo; Osiecka A.*, W żółtych płomieniach<br />

liści; Szymborska W.*, Wieczór autorski; Rembek S., Ballada o wzgardliwym wisielcu; Kabaret Starszych<br />

Panów*, Zosia i ułani<br />

Teksty późniejsze stanowiące kontekst, m.in.<br />

Gombrowicz W., Trans-Atlantyk; Kowalski J., Niezbędnik Sarmaty (fr.); spektakl Teatru Telewizji Rewizor***,<br />

reż. J. Gruza; Orliński W., wybrany felieton; Szejnert M., Wyspa klucz (fr.); Szymborska W., Możliwości<br />

50 godzin ZP i 25 godzin ZR – 75 godzin (pozostałe godziny do dyspozycji nauczyciela)<br />

AUTOR: Adam Kalbarczyk<br />

7<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

KLASA 3. CZĘŚĆ 1. MŁODA POLSKA–DWUDZIESTOLECIE MIĘDZYWOJENNE<br />

Zakres podstawowy Zakres rozszerzony<br />

filozofia modernizmu; psychologia i etyka w powieści Dostojewskiego; Młoda Polska; dekadentyzm<br />

w poezji; symbolizm i impresjonizm w poezji; dramat symboliczny; ekspresjonizm w poezji; wizerunek wsi<br />

w polskim modernizmie; powstanie styczniowe; kryzys nowoczesności; wczesna poezja dwudziestolecia<br />

międzywojennego; szklane domy i wizja niepodległej Polski u Żeromskiego<br />

Wybrane zagadnienia<br />

wiersz impresjonistyczny; estetyka brzydoty; naturalizm; powstanie listopadowe; dramat neoromantyczny;<br />

dramat naturalistyczny; estetyzm i neoklasycyzm; przemiany konwencji powieściowej; esej historyczny<br />

środki retoryczne – oddziaływanie na odbiorcę, argumenty, w tym pozamerytoryczne, prawda i fałsz w języku;<br />

dialektyzacja w literaturze; logika argumentacji w wypowiedzi perswazyjnej<br />

Nauka o języku<br />

prozodyczne elementy stylu w poezji impresjonistycznej; Wesele w języku – styl indywidualny autora<br />

i styl typowy dla <strong>epok</strong>i<br />

Literatura modernizmu: Dostojewski F., Zbrodnia i kara*; Kasprowicz J., wybrane wiersze*; Przerwa-Tetmajer<br />

K., wybrane wiersze*; Staff L.*, Deszcz jesienny; Wyspiański S., Wesele* (+ film Wesele, reż. A. Wajda);<br />

Reymont W.S., Chłopi, t. 1*; Żeromski S., Rozdziobią nas kruki, wrony…*, Echa leśne**; Conrad J., Lord<br />

Jim**; Konopnicka M., Rota<br />

Literatura dwudziestolecia międzywojennego: Iłłakowiczówna K.*, Błękitna chwila; Lechoń J.*, Herostrates;<br />

Pawlikowska-Jasnorzewska M., wybrane wiersze*; Tuwim J., wybrane wiersze*; Żeromski S.,<br />

Przedwiośnie*; Baliński S., Afisz „Wesela”; Wierzyński K., Ojczyzna chochołów<br />

Teksty z <strong>epok</strong>i<br />

Literatura modernizmu: Wyspiański S., Noc listopadowa* (+ spektakl Teatru Telewizji Noc listopadowa***,<br />

reż. A. Wajda); Reymont W.S., Chłopi, t. 2**; Baudelaire Ch., Padlina, Oddźwięki, Poranna szarówka;<br />

Korab-Brzozowski S., O, przyjdź, Powinowactwo cieni i kwiatów o zmierzchu; Przerwa-Tetmajer K.,<br />

Widok ze Świnicy do Doliny Wierchowej; Rimbaud A., Moja bohema; Verlaine P., Sztuka poetycka;<br />

Kaden-Bandrowski J., Piłsudczycy (fr.)<br />

Literatura dwudziestolecia międzywojennego: Zapolska G., Moralność pani Dulskiej**; Iwaszkiewicz J.,<br />

Źródło Aretuzy; Jesienin S., [Porzuciłem mój dom rodzinny]; Słonimski A., Elegia miasteczek żydowskich<br />

Boy-Żeleński T., Plotka o „Weselu”; Ciechowski G., Nie pytaj o Polskę (Republika); Sommer P., Liść klonu;<br />

Świetlicki M.*, Żegnanie, Zły ptak; Świrszczyńska A.**, Rozczarowana i szczęśliwa; Wencel W.*, Calcium<br />

magnesium<br />

Teksty późniejsze stanowiące kontekst, m.in.<br />

Gałczyński K. I., Prośba o wyspy szczęśliwe; Grochowiak S., Czyści; Młynarski W., Jak malował pan<br />

Chagall; Stachura E., Wędrówką jedną życie jest człowieka, Piosenka nad piosenkami; Stryjkowski J.,<br />

Austeria**<br />

50 godzin ZP i 25 godzin ZR – 74 godziny (pozostałe godziny do dyspozycji nauczyciela)<br />

AUTOR: Adam Kalbarczyk<br />

8<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

KLASA 3. CZĘŚĆ 2. DWUDZIESTOLECIE MIĘDZYWOJENNE–LITERATURA WOJENNA<br />

Zakres podstawowy Zakres rozszerzony<br />

proza dwudziestolecia; konflikty wartości; świat poetycki Leśmiana; pierwsza awangarda w poezji; powieść-rzeka;<br />

współczesna groteska; katastrofizm; determinizm środowiskowy w literaturze dwudziestolecia;<br />

wojna i okupacja w kulturze i literaturze; literackie świadectwa Zagłady i okupacji; literatura obozowa;<br />

literatura faktu; egzystencjalizm w literaturze<br />

Wybrane zagadnienia<br />

powieść psychologiczna; XX-wieczne parabole literackie; konwencja oniryczna w prozie; surrealizm;<br />

dialog z tradycją młodopolską; dramat Witkacego; synkretyzm konwencji powieściowych XX w.; deheroizacja<br />

wojny; strumień świadomości<br />

neologizmy w poezji i języku codziennym; innowacja językowa a błąd językowy, style użytkowe, styl<br />

indywidualny i typowy, kolokwializacja<br />

Nauka o języku<br />

intencja wypowiedzi jako aktu o dwóch znaczeniach: dosłownym i implikowanym<br />

Literatura dwudziestolecia międzywojennego: Czechowicz J.*, legenda, żal; Leśmian B.*, [W malinowym<br />

chruśniaku…], Dwoje ludzieńków, Szczęście, Rok nieistnienia, [Po ciemku, po ciemku łkasz…], Ballada<br />

bezludna; Przyboś J.*, Z Tatr, Gmachy; Staff L.*, [Daleko pójdę…], Wysokie drzewa; Gombrowicz W.,<br />

Ferdydurke* (fr.); Nałkowska Z., Granica**; Peiper T.**, Miasto, masa, maszyna (fr.), Miasto, Noga; Dąbrowska<br />

M., Noce i dnie (fr. + film Noce i dnie***, reż. J. Antczak)<br />

Literatura wojenna: Baliński S.*, Polska podziemna, Polskie lasy, Godzina nocy; Wierzyński K.* Sekwana,<br />

Ktokolwiek jesteś bez ojczyzny, Wróć nas do kraju; Baczyński K.K.*, Pokolenie, ten czas, Biała magia,<br />

Niebo złote Ci otworzę; Borowski T., Proszę państwa do gazu*, Ludzie, którzy szli*; Gajcy T.*, Wczorajszemu,<br />

Epitafium, Droga tajemnic; Herling-Grudziński G., Inny świat*; Krall H., Zdążyć przed Panem<br />

Bogiem*; Mackiewicz J., Droga donikąd* (fr.); Moczarski K., Rozmowy z katem** (fr.); Różewicz T.*, Lament,<br />

Ocalony; Szczepański J.J., Święty**; Krahelska K., Hej, chłopcy, bagnet na broń<br />

Teksty z <strong>epok</strong>i<br />

Literatura dwudziestolecia międzywojennego: Bułhakow M., Mistrz i Małgorzata*; Kafka F., Proces*<br />

(fr.); Schulz B., wybrane opowiadania z tomu Sklepy cynamonowe* (Ulica krokodyli, Ptaki, Noc wielkiego<br />

sezonu) + film Sanatorium pod klepsydrą***, reż. W.J. Has; Witkiewicz S.I., Szewcy*<br />

Literatura wojenna: Szpilman W., Pianista (+ film Pianista, reż. R. Polański); Białoszewski M., Pamiętnik<br />

z powstania warszawskiego<br />

Amiel I., Pożegnanie mojej martwej klasy; Harasymowicz J., W górach; Kamieńska A.**, Do przyjaciół;<br />

Lao Che, Wojenka; Miłosz C., wiersze z tomu Ocalenie* (Campo di Fiori, Biedny chrześcijanin patrzy na<br />

getto); Osiecka A.*, Na zakręcie, Noce i dnie. Walc; Tomaszewska A., Zielony erotyk<br />

Teksty późniejsze stanowiące kontekst, m.in.<br />

Stempowski J.*, Granice literatury; Kayser W., Próba określenia istoty groteskowości<br />

50 godzin ZP i 25 godzin ZR – 76 godzin (pozostałe godziny do dyspozycji nauczyciela)<br />

AUTOR: Adam Kalbarczyk<br />

9<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

KLASA 4. LITERATURA PRL – LITERATURA WSPÓŁCZESNA<br />

Zakres podstawowy Zakres rozszerzony<br />

cechy literatury PRL-u; totalitaryzm; poezja i etos w czasach komunizmu w Polsce; etos człowieka myślącego;<br />

dramat polityczno-społeczny; reportaż współczesny; dystopie współczesne; literacki dziennik<br />

współczesny; stan wojenny w literaturze; piosenka rockowa przeciw systemowi; egzystencjalizm w filozofii,<br />

literaturze i sztuce; kultura popularna; literatura w czasach przemian ustrojowych; poezja polityczna;<br />

kino moralnego ni<strong>epok</strong>oju; film w czasach PRL<br />

Wybrane zagadnienia<br />

walka estetyki z polityką; mała stabilizacja w literaturze; Nowa Fala – komunizm obnażony; PRL ironicznie;<br />

realny socjalizm; literatura drugiego obiegu w PRL; satyra i parabola w opowiadaniach Mrożka; współczesny<br />

dialog z tradycją literacką; postmodernizm<br />

Nauka o języku<br />

frazeologia w języku; nowomowa – język totalitaryzmu i jego cechy oraz funkcje w tekście; poprawność komunistyczna rzeczywistość i jej język; językowy obraz świata<br />

i norma w języku; nowe media – nowy język; język reklamy; slang i moda w języku, dezinformacja, postprawda,<br />

stereotyp, bańka informacyjna, wiralność; zmiany w komunikacji językowej związane z rozwojem<br />

jej form – komunikacja internetowa, hipertekst<br />

Camus A., Dżuma*; Barańczak S.*, Braki, odrzuty, produkty zastępcze, Co jest grane; Białoszewski M.*,<br />

Do N.N, Głowienie, Romans z konkretem, Mironczarnia; Polkowski J.*; Tak, jestem obcy, Burzliwe oklaski<br />

długo nie milknące, Odwiedzają mnie czasami; Różewicz T.*, Walentynki, Ale kto zobaczy, Ojciec;<br />

Miłosz C.*; Traktat moralny (fr.)*, Który skrzywdziłeś, Zaklęcie, Oeconomia divina, Dar; Herbert Z., Pan<br />

Cogito a pop*, Przesłanie pana Cogito*, Dawni Mistrzowie, Potęga smaku, Raport z oblężonego miasta*;<br />

Rymkiewicz J.M.*; Sierpień, Emanuel Szafarczyk; Szymborska W.*; Wszelki wypadek, Terrorysta,<br />

on patrzy, Wczesna godzin, Kot w pustym mieszkaniu; Orwell G., Rok 1984*; Mrożek S., Tango*; Nowakowski<br />

M., Raport o stanie wojennym* (fr.); Górą Edek*; Libera A., Madame*; Stasiuk A., Miejsce*; Tokarczuk<br />

O., Profesor Andrews w Warszawie*; Młynarski W.*, W co się bawić, Sytuacja, Idź swoją drogą;<br />

Przybora J., wybrane piosenki Kabaretu Starszych Panów* (Już czas na sen, Na ryby, Piosenka jest dobra<br />

na wszystko); Stachura E.**, Dzienna jazda pociągiem; Piosenka dla robotnika rannej zmiany, Opadły<br />

mgły, nowy wstaje dzień; Lem S., Wizja lokalna** (fr.); Bursa A., Pedagogika, Sobota; Ciechowski G.,<br />

Biała flaga (Republika); Kapuściński R., Cesarz; Olewicz B., Autobiografia (Perfect); Masłowska M., Między<br />

nami dobrze jest, Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną (fr.), Sartre J.-P., Egzystencjalizm jest<br />

humanizmem<br />

filmy: Nad rzeką, której nie ma, reż. A. Barański; Rejs, reż. M. Piwowski; Wino truskawkowe, reż. D. Jabłoński<br />

Teksty z <strong>epok</strong>i<br />

Borges J.L.*, Biblioteka Babel; wybrane teksty z aktualnych numerów miesięczników oraz kwartalników<br />

literackich i kulturalnych*; Konwicki T., Mała apokalipsa*; Głowacki J., Antygona w Nowym Jorku*;<br />

Mrożek S., wybrane opowiadania* (Mały, Kronika oblężonego miasta); Herling-Grudziński G.*, Godzina<br />

cieni (fr.), Wieża**; Herbert Z.*; Barbarzyńca w ogrodzie (fr.); Rymkiewicz J.M.* Głowa owinięta koszulą<br />

(fr.); Białoszewski M., Mój testament śpiącego, Życia sam zapach; Camus A., Mit Syzyfa (fr.); Dylan B.,<br />

Odpowie ci wiatr; Iwaszkiewicz J., Kochankowie z Marony; Różewicz T., Świadkowie, czyli nasza mała<br />

stabilizacja (cz. I); Wojaczek R., Gdy pies księżyca, Próba ostatniego wiersza; List od nieznanego poety<br />

100 godzin ZP i 50 godzin ZR – 150 godzin (pozostałe godziny do dyspozycji nauczyciela)<br />

AUTOR: Adam Kalbarczyk<br />

10<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Szczegółowy rozkład materiału nauczania. Klasa 1. Zakres podstawowy i rozszerzony<br />

Ramowy plan nauczania dla liceum ogólnokształcącego przewiduje realizację materiału z języka polskiego na 4 godzinach lekcyjnych (zakres podstawowy) i 6 godzinach<br />

lekcyjnych (zakres rozszerzony) tygodniowo, co daje ok. 180 (120 P + 60 R) godzin rocznie. Niniejszy rozkład rozpisano na 150 godzin lekcyjnych, w tym<br />

100 ZP i 50 ZR. W roku szkolnym trwającym 30 tygodni do dyspozycji nauczyciela pozostaje 20 godzin P i 10 godzin R. Ten czas powinien być przeznaczony na<br />

oglądanie filmów i/lub sztuk teatralnych, lekcje powtórzeniowe z omówieniem, sprawdziany wiedzy po <strong>epok</strong>ach, tworzenie różnych form wypowiedzi pisemnych<br />

i ustnych wraz z omówieniami i poprawami, prezentację działań projektowych itp. Jest to także czas pozwalający na dostosowanie rozkładu do profilu klasy i możliwości<br />

percepcyjnych uczniów w danym zespole klasowym.<br />

Treści zakresu rozszerzonego wyróżniono czerwoną czcionką.<br />

Szarymi aplami oznaczono propozycje z listy lektur uzupełniających – podstawa programowa zobowiązuje nauczycieli do omówienia w każdej klasie dwóch utworów<br />

z tej listy w całości lub we fragmentach. Nauczyciel może zatem wybrać, które spośród proponowanych lektur omówi ze swoimi uczniami.<br />

Lp. Temat<br />

WPROWADZENIE<br />

1. Co to znaczy zrozumieć<br />

tekst?<br />

Teksty literackie,<br />

materiał językowy<br />

Homer, Odyseja<br />

(fragmenty)<br />

2. Klasyfikacje literatury Homer, Odyseja<br />

(fragmenty)<br />

Wisława Szymborska,<br />

Żona Lota<br />

3. Znaki wokół nas symbole kulturowe<br />

4. Język – narzędzie<br />

porozumienia<br />

Leopold Staff, Ogród<br />

przedziwny<br />

Renata Grzegorczykowa,<br />

Problem funkcji języka…<br />

BIBLIA W LITERATURZE I KULTURZE<br />

5. Biblijne źródła kultury<br />

europejskiej<br />

6. Biblia – dokument<br />

i opowieść<br />

Anna Świderkówna,<br />

Rozmowy o Biblii<br />

(fragmenty)<br />

Anna Świderkówna, Biblia<br />

między mitem a historią<br />

(fragmenty)<br />

Zakres<br />

godzin<br />

Liczba<br />

Podstawowe pojęcia i umiejętności Odniesienia do podstawy programowej<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

P 1 analiza, interpretacja i ocena dzieła,<br />

konteksty i ich typy, problematyka egzystencjalna,<br />

wykorzystywanie wiedzy o języku w pracy nad tekstem<br />

P 1 wyznaczniki literatury, klasyfikacje utworów, rodzaj i gatunek literacki,<br />

literatura a retoryka<br />

notatka<br />

P 1 pojęcie znaku i znaczenia, rodzaje znaków i ich funkcje w tekście;<br />

zadanie projektowe<br />

P 1 akt komunikacji językowej i jego składowe;<br />

funkcje tekstu; rozpoznawanie i określanie funkcji tekstów<br />

P 1 sacrum i profanum, skróty biblijne, werset;<br />

gatunki biblijne, styl i przesłanie Biblii; biblizmy<br />

referat<br />

R 1 umiejętność przetwarzania i porządkowania informacji w analizie i interpretacji<br />

tekstu nieliterackiego<br />

I. 1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

2.1, 2.2<br />

II. 3.7, 3.9<br />

I. 1.3<br />

III. 2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.11, 2.12<br />

II. 3.1<br />

IV. 12<br />

II. 3.2, 3.3<br />

II. 3.2<br />

I. 1.1, 1.4<br />

2.1, 2.2, 2.3<br />

II. 2.5<br />

III. 2.6, 2.11, 2.12<br />

IV. 1, 2, 3, 4, 5, 9<br />

I. 2.1, 2.2, 2.3<br />

III. 2.1, 2.2<br />

I. 2.3<br />

II. 2.5<br />

AUTOR: Adam Kalbarczyk<br />

11<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat<br />

7. Bóg Starego Testamentu<br />

– historia<br />

Abrahama<br />

8. Parafraza opowieści<br />

biblijnej<br />

9. Cierpienie w Biblii –<br />

Księga Hioba<br />

10. Wiersz o współczesnym<br />

Hiobie<br />

11. Życie, śmierć i los –<br />

Księga Koheleta<br />

12. Miłość nie tylko duchowa<br />

13. Współczesne nawiązania<br />

do Pieśni nad<br />

Pieśniami<br />

14. Świat poezji biblijnej<br />

– psalmy<br />

15. Psalmy inspiracją dla<br />

poetów wszystkich<br />

czasów<br />

16. Biblijna wizja końca<br />

świata<br />

Teksty literackie,<br />

materiał językowy<br />

Księga Rodzaju – historia<br />

Abrahama (fragmenty)<br />

Gustaw Herling-Grudziński,<br />

Ofiarowanie (fragmenty)<br />

Zakres<br />

godzin<br />

Liczba<br />

Księga Hioba (fragmenty) P 1<br />

Anna Kamieńska, Powrót<br />

Hioba<br />

Księga Koheleta<br />

(fragmenty)<br />

Podstawowe pojęcia i umiejętności Odniesienia do podstawy programowej<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

P R 1 1<br />

styl biblijny, stylizacja, inwersja, paralelizm składniowy i znaczeniowy, poemat,<br />

vanitas, aforyzm, alegoria, symbol; motywy, symbole i toposy biblijne – umiejętność<br />

ich rozpoznawania i interpretowania; określanie problematyki egzystencjalnej<br />

i wartości tekstów; dostrzeganie kontynuacji i nawiązań; wykorzystywanie<br />

wiedzy o języku w pracy nad tekstem<br />

R 1<br />

P 1<br />

Pieśń nad Pieśniami P 1<br />

Edward Stachura, Pejzaż<br />

Halina Poświatowska,<br />

Odłamałam gałąź miłości<br />

Psalm 13; Psalm 47<br />

Agnieszka Osiecka,<br />

Chwalmy Pana<br />

Czesław Miłosz, Psalm 30<br />

Wisława Szymborska,<br />

Psalm<br />

R 1<br />

P 1<br />

R 1<br />

Apokalipsa świętego Jana P 1<br />

klasowa dyskusja<br />

wypowiedź argumentacyjna<br />

referat<br />

hasło encyklopedyczne<br />

zadanie projektowe<br />

aluzja literacka, apokryf, parafraza, reinterpretacja; rozpoznawanie elementów<br />

tradycji kulturowej<br />

Znajomość lektur obowiązkowych: Biblia, w tym<br />

fragmenty: Księgi Rodzaju, Księgi Hioba, Księgi<br />

Koheleta, Pieśni nad Pieśniami, Apokalipsy świętego<br />

Jana<br />

I. 1.1, 1.2, 1.3, 1.4, 1.5, 1.8, 1.9, 1.10, 1.11, 1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

2.1, 2.2, 2.3, 2.6, 2.7<br />

II. 1.1, 1.2, 1.3, 1.4<br />

2.1, 2.5, 2.6<br />

III. 1.1, 1.5, 1.6, 1.7, 1.9<br />

2.1, 2.2, 2.3, 2.4, 2.6, 2.8, 2.10, 2.11, 2.12<br />

IV. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 12<br />

I. 1.1, 1.2, 1.10, 1.12<br />

2.3, 2.4<br />

II. 2.5, 2.7<br />

LITERATURA GREKÓW I RZYMIAN<br />

17. Antyczne źródła<br />

literatury<br />

Arystoteles, Poetyka<br />

(fragmenty)<br />

Safona, [Wydaje mi się<br />

samym bogom równy]<br />

Tyrtajos, Rzecz to piękna…<br />

P 1 pojęcie antyku; podstawy periodyzacji literatury tego okresu; rodzaje i gatunki<br />

literatury antycznej; wykorzystywanie wiedzy o języku w pracy nad tekstem<br />

wypowiedź argumentacyjna<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Arystoteles, Poetyka (fragmenty)<br />

I. 1.1, 1.3<br />

II. 1.1, 1.2<br />

III. 1.1, 1.5, 1.6<br />

2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.8, 2.10, 2.11, 2.12<br />

IV. 2, 3, 5, 9, 11<br />

I. 1.1<br />

AUTOR: Adam Kalbarczyk<br />

12<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat<br />

Teksty literackie,<br />

materiał językowy<br />

18. Filozofia sztuką życia Platon, Obrona Sokratesa<br />

(fragmenty)<br />

19. Świat idei i świat<br />

realny<br />

Platon, Państwo<br />

(fragmenty)<br />

20. Mit o złotym wieku Jan Parandowski,<br />

mit o złotym wieku<br />

21. Pojedynek bez szans<br />

na zwycięstwo<br />

22. Apollo – patron<br />

mścicieli<br />

23. Tęsknota na wieki –<br />

mit o Demeter<br />

24. Miłość silniejsza niż<br />

śmierć<br />

25. Walka i wojna w eposie<br />

bohaterskim<br />

26. Pycha i przebaczenie<br />

w Iliadzie<br />

Jan Parandowski,<br />

mit o Marsjaszu<br />

Zbigniew Herbert,<br />

Apollo i Marsjasz<br />

Zygmunt Kubiak, Mitologia<br />

Greków i Rzymian<br />

(fragmenty dotyczące<br />

Apollina)<br />

Zakres<br />

godzin<br />

Liczba<br />

Podstawowe pojęcia i umiejętności Odniesienia do podstawy programowej<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

P 1 pojęcie filozofii; główne prądy filozoficzne antyku; mowa – cechy, zasady kompozycji,<br />

cele perswazyjne; środki retoryczne i ich wpływ na odbiorcę<br />

referat<br />

R 2 umiejętność rozróżniania wypowiedzi literackiej i filozoficznej, odczytywanie<br />

poglądów filozoficznych<br />

R 1<br />

Do Demeter R 1<br />

Jacek Kaczmarski, Przechadzka<br />

z Orfeuszem<br />

Homer,<br />

Iliada (fragmenty)<br />

P 1<br />

P P 1 1 pojęcia: mit, motyw, topos, personifikacja, archetyp; treści alegoryczne i symboliczne<br />

mitów; mitologizmy; rozpoznawanie motywów mitologicznych i ich rola<br />

w tworzeniu znaczeń uniwersalnych; wykorzystywanie kontekstów mitologicznych<br />

w interpretacji; określanie problematyki egzystencjalnej i wartości obecnych<br />

w utworze; wykorzystywanie wiedzy o języku w pracy nad tekstem<br />

klasowa dyskusja<br />

hasło encyklopedyczne<br />

wypowiedź argumentacyjna<br />

zadanie projektowe<br />

esej; umiejętność odczytywania sensów eseju i wykorzystania tekstu naukowego<br />

w interpretacji dzieł kultury; etymologiczne znaczenie wyrazu; umiejętność<br />

rozróżniania kultury wysokiej od kultury popularnej<br />

P P 1 1<br />

cechy gatunkowe eposu; patos, heroizm, porównanie homeryckie; rozpoznawanie<br />

środków artystycznego wyrazu, określanie problematyki egzystencjalnej<br />

i wartości obecnych w utworze; wykorzystywanie wiedzy o języku w pracy nad<br />

tekstem<br />

I. 2.3, 2.5<br />

III. 1.1, 1.2, 1.3, 1.4, 1.5<br />

2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.11, 2.12<br />

IV. 1, 2, 3, 4, 5, 9, 11<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Platon, Państwo (fragmenty)<br />

I. 1.8<br />

III. 2.1, 2.2, 2.4<br />

I. 1.1<br />

2.3, 2.6<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Jan Parandowski, Mitologia, część I. Grecja,<br />

wybrane eseje następujących autorów:<br />

Zygmunta Kubiaka<br />

I. 1.3, 1.5, 1.8, 1.9, 1.10, 1.11, 1.14, 1.15, 1.16<br />

2.1, 2.2, 2.6, 2.7<br />

II. 1.1<br />

2.5, 2.6<br />

III. 1.1, 1.5, 1.6, 1.7, 1.9<br />

2.1, 2.2, 2.3, 2.4, 2.6, 2.8, 2.10, 2.11, 2.12<br />

IV. 1, 2, 3, 5, 6, 8, 9, 10, 12<br />

I. 1.1, 1.5, 1.9<br />

2.1, 2.2, 2.3, 2.4<br />

II. 2.1<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Homer, Iliada (fragmenty)<br />

I. 1.3, 1.4, 1.6, 1.8, 1.9, 1.10, 1.11, 1.14, 1.15<br />

II. 1.1<br />

III. 1.1<br />

2.1, 2.2, 2.3, 2.4<br />

I. 2.3<br />

AUTOR: Adam Kalbarczyk<br />

13<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat<br />

Teksty literackie,<br />

materiał językowy<br />

27. Siła perswazji Arystoteles,<br />

Retoryka (fragmenty)<br />

28. Wędrówka w Odysei<br />

Homera<br />

Homer,<br />

Iliada (fragmenty)<br />

Homer, Odyseja<br />

(fragmenty)<br />

29. Czym jest tragizm? Arystoteles, Poetyka<br />

(fragmenty)<br />

30. Antygona – tragedia<br />

wzorcowa<br />

Janusz Misiewicz, Istota<br />

dramatu (fragmenty)<br />

Zakres<br />

godzin<br />

Liczba<br />

R<br />

P<br />

1<br />

1<br />

Podstawowe pojęcia i umiejętności Odniesienia do podstawy programowej<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

perswazyjne użycie języka; manipulacja językowa; retoryka; stałe i fakultatywne<br />

elementy mowy; różne typy dowodzenia: wnioskowanie dedukcyjne (sylogizm);<br />

entymemat; wnioskowanie indukcyjne – umiejętność ich odróżniania<br />

i stosowania<br />

mowa<br />

P 1 homo viator; porównanie homeryckie; określanie problematyki egzystencjalnej<br />

i wartości obecnych w utworze; wykorzystywanie wiedzy o języku w pracy nad<br />

tekstem<br />

klasowa dyskusja<br />

wypowiedź argumentacyjna<br />

R 1 wyznaczniki tragedii według Arystotelesa; elementy kompozycyjne tragedii<br />

greckiej; esej; umiejętność odczytywania sensów eseju i wykorzystania tekstu<br />

naukowego w interpretacji dzieł kultury<br />

Sofokles, Antygona P 1 cechy gatunkowe tragedii klasycznej, pojęcia: tragizm, katharsis, hybris, patos,<br />

Fatum, wina i ironia tragiczna; określanie problematyki egzystencjalnej i wartości<br />

obecnych w utworze; propozycje interpretacji dzieła z wykorzystaniem kontekstów;<br />

wykorzystywanie wiedzy o języku w pracy nad tekstem; teatr grecki<br />

31. Racje Antygony P 1<br />

32. Racje Kreona P 1<br />

klasowa dyskusja<br />

referat<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Homer, Iliada (fragmenty),<br />

Arystoteles, Retoryka (fragmenty)<br />

II. 1.1<br />

3.3, 3.8<br />

III. 1.1, 1.2, 1.3, 1.4, 1.5, 1.6<br />

2.2, 2.9, 2.1<br />

IV. 7<br />

III. 1.1, 1.2<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Homer, Odyseja (fragmenty)<br />

I. 1.3, 1.4, 1.6, 1.8, 1.9, 1.10, 1.11, 1.14, 1.15<br />

II. 1.1<br />

III. 1.1, 1.5, 1.6, 1.7, 1.9<br />

2.1, 2.2, 2.3, 2.4, 2.6, 2.8, 2.10, 2.11, 2.12<br />

I. 2.3<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Arystoteles, Poetyka (fragmenty)<br />

I. 2.4<br />

III. 1.1<br />

2.1., 2.2, 2.4<br />

I. 2.1, 2.2, 2.3<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Sofokles, Antygona<br />

I. 1.3, 1.6, 1.8, 1.9, 1.10, 1.11, 1.14, 1.15<br />

2.4<br />

II. 1.1<br />

3.9<br />

III. 1.1, 1.5, 1.7, 1.9<br />

2.1, 2.2, 2.3, 2.4, 2.6, 2.10, 2.11, 2.12<br />

IV. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 9, 10<br />

I. 2.3<br />

AUTOR: Adam Kalbarczyk<br />

14<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat<br />

33. Mądrość w krzywym<br />

zwierciadle komika<br />

34. Herodot czytany<br />

przez Kapuścińskiego<br />

35. W świecie rzymskich<br />

bogów<br />

36. Ewolucja eposu –<br />

Eneida Wergiliusza<br />

37. Heroizm i miłość<br />

w Eneidzie<br />

Teksty literackie,<br />

materiał językowy<br />

Zakres<br />

godzin<br />

Liczba<br />

Podstawowe pojęcia i umiejętności Odniesienia do podstawy programowej<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

Arystofanes, Chmury R 2 cechy gatunkowe komedii antycznej; pojęcia: komizm, satyra, parodia, trawestacja;<br />

umiejętność rozpoznawania motywów antycznych i rozumienia ich roli<br />

w tworzeniu znaczeń uniwersalnych<br />

Ryszard Kapuściński,<br />

Podróże z Herodotem<br />

(fragmenty)<br />

Jan Parandowski,<br />

Mitologia, część II Rzym<br />

Wergiliusz, Eneida<br />

(fragmenty)<br />

klasowa dyskusja<br />

zadanie projektowe<br />

P 1 pojęcia: relatywizm kulturowy, Inny, etnocentryzm, pluralizm, ksenofobia;<br />

żywotność motywów antycznych w utworach literackich; wykorzystywanie<br />

wiedzy o języku w pracy nad tekstem<br />

klasowa dyskusja<br />

wypowiedź argumentacyjna<br />

zadanie projektowe<br />

R 1 pojęcia: tolerancja, prawo rzymskie; treści alegoryczne i symboliczne mitów;<br />

umiejętność rozpoznawania motywów mitologicznych i określania ich roli<br />

w tworzeniu znaczeń uniwersalnych<br />

R 1 pojęcia: tradycja literacka, mit założycielski, pietas, Fatum; umiejętność rozpoznawania<br />

tradycji i rozumienia jej roli w budowaniu wartości uniwersalnych<br />

R 1<br />

wypowiedź argumentacyjna<br />

referat<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Arystofanes, Chmury<br />

I. 1.6, 1.8, 1.9<br />

III. 1.1, 1.5, 1.7, 1.9<br />

2.1, 2.2, 2.3, 2.4, 2.10<br />

IV. 1, 2, 3, 5, 6, 8, 9, 10, 12<br />

I. 1.1, 1.9, 1.10<br />

2.3<br />

Znajomość lektur obowiązkowych: Ryszard<br />

Kapuściński, Podróże z Herodotem (fragmenty)<br />

I. 1.8, 1.11, 1.14, 1.15<br />

II. 1.1<br />

III. 1.1, 1.5, 1.6, 1.7, 1.9<br />

2.1, 2.2, 2.3, 2.4, 2.6, 2.8, 2.10, 2.11, 2.12<br />

IV. 1, 2, 3, 5, 6, 8, 9, 10, 12<br />

I. 2.1, 2.3<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Jan Parandowski, Mitologia, część II. Rzym<br />

I. 1.8<br />

III. 1.1<br />

2.1, 2.2, 2.3, 2.4, 2.10<br />

I. 1.1, 1.5, 1.9<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Wergiliusz, Eneida (fragmenty)<br />

I. 1.3, 1.8, 1.9, 1.10, 1.13<br />

III. 1.1, 1.5<br />

2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.8, 2.10,<br />

2.11, 2.12<br />

IV. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 9, 10<br />

I. 1.1, 1.2<br />

AUTOR: Adam Kalbarczyk<br />

15<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat<br />

38. Epikureizm i stoicyzm<br />

Horacego<br />

Teksty literackie,<br />

materiał językowy<br />

Horacy,<br />

Pieśń zimowa;<br />

Do Mecenasa;<br />

Do Pompejusza Grosfusa<br />

39. Poeta natchniony Horacy, Wzniosłem<br />

pomnik<br />

40. Horacy jako wychowawca<br />

41. Język oficjalny i nieoficjalny<br />

Horacy, Ojczyzna –<br />

okrętem<br />

Josif Brodski, W stylu<br />

Horacego<br />

Ewa Baniecka, Gwara<br />

młodzieżowa…<br />

Zakres<br />

godzin<br />

Liczba<br />

Podstawowe pojęcia i umiejętności Odniesienia do podstawy programowej<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

P P 2 1 cechy gatunkowe pieśni; pojęcia: topos, homo viator, liryka refleksyjna, carpe<br />

diem, utwór metapoetycki, non omnis moriar, animizacja; epikureizm, stoicyzm<br />

– charakteryzowanie głównych prądów filozoficznych w antycznym Rzymie;<br />

motywy antyczne; rozpoznawanie środków artystycznego wyrazu; określanie<br />

problematyki egzystencjalnej i wartości obecnych w utworze; porównywanie<br />

P 2<br />

dzieł, propozycje ich interpretacji z wykorzystaniem różnych kontekstów;<br />

wypowiedź argumentacyjna<br />

P 2 oficjalna i nieoficjalna odmiana języka (pisanego i mówionego); styl kolokwialny,<br />

moda językowa, socjolekt; rodzaje i konstrukcja form użytkowych; stosowanie<br />

zwrotów adresatywnych i etykiety językowej<br />

petycja, list formalny, podanie, oświadczenie, protokół, opinia, zażalenie<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Horacy – wybrane utwory<br />

I. 1.3, 1.4, 1.8, 1.9, 1.10, 1.11, 1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

2.5<br />

III. 1.1, 1.5<br />

2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.8, 2.10, 2.11, 2.12<br />

I. 2.3, 2.6<br />

II. 2.2, 2.3<br />

3.5, 3.9<br />

III. 2.5<br />

II. 2.3<br />

ŚREDNIOWIECZE<br />

42. Tysiąc lat kultury<br />

średniowiecza<br />

Jacques Le Goff,<br />

Człowiek średniowiecza<br />

(fragmenty)<br />

43. Zło brakiem dobra św. Augustyn,<br />

Wyznania (fragmenty)<br />

44. Język jako system<br />

znaków<br />

45. Poetycki traktat<br />

teologiczny<br />

46. Bogurodzica – pierwszy<br />

polski hymn<br />

Jan Parandowski, Język<br />

zbiorem znaków<br />

[Ach, miłość…]<br />

P 1 pojęcie średniowiecza, podstawy periodyzacji literatury tego okresu; główne cechy<br />

<strong>epok</strong>i, uniwersalizm, sacrum i profanum; średniowieczna symbolika, pojęcie<br />

fantastyki; umiejętność korzystania z literatury naukowej i popularnonaukowej,<br />

przetwarzanie i porządkowania informacji<br />

R 1 teodycea, negatywne pojęcie zła; odczytywanie poglądów filozoficznych zawartych<br />

w utworze; umiejętność rozróżniania wypowiedzi literackiej i filozoficznej<br />

P 1 pojęcia: system języka, podsystemy: fonologiczny, leksykalny, gramatyczny<br />

(morfologia wyrazów, składnia); umiejętność wykorzystania wiedzy z zakresu<br />

gramatyki w interpretacji utworów literackich i tworzeniu własnych tekstów<br />

Bogurodzica P P 1 1<br />

cechy gatunkowe pieśni religijnej i hymnu; pojęcia: teocentryzm, hierarchizm,<br />

idea pośrednictwa – deesis, antyteza; znaczenie Bogurodzicy w polskiej kulturze;<br />

umiejętność określania problematyki utworu i obecnych w nim wartości<br />

wypowiedź argumentacyjna<br />

I. 1.1<br />

2.1, 2.2, 2.3<br />

III. 1.1<br />

2.1, 2.2, 2.3, 2.4, 2.10<br />

IV. 2, 3<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

św. Augustyn, Wyznania (fragmenty)<br />

I. 1.8, 1.9<br />

I. 2.6<br />

II. 1.1<br />

3.1<br />

Znajomość lektur obowiązkowych: Bogurodzica<br />

I. 1.3, 1.4, 1.8, 1.9, 1.11 1.15, 1.16<br />

III. 1.1, 1.5<br />

2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.8, 2.10, 2.11, 2.12<br />

AUTOR: Adam Kalbarczyk<br />

16<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat<br />

Teksty literackie,<br />

materiał językowy<br />

47. Trwałość i zmiana<br />

w języku<br />

Teresa Skubalanka, Wczesno-<br />

czy późnośredniowieczny<br />

język Bogurodzicy<br />

48. Średniowieczna mowa<br />

uczuć<br />

Lament świętokrzyski<br />

(fragmenty)<br />

49. Średniowieczny wzór<br />

rycerza<br />

Pieśń o Rolandzie<br />

(fragmenty)<br />

50. Średniowieczny wzór<br />

władcy<br />

51. Konflikt władzy świeckiej<br />

i duchownej<br />

Gall Anonim,<br />

Kronika polska<br />

(fragmenty)<br />

Wincenty z Kielczy,<br />

Hymn do świętego<br />

Stanisława<br />

52. Czym jest asceza? Legenda o świętym Aleksym<br />

(fragment)<br />

Jan Twardowski, Malowani<br />

święci<br />

Zakres<br />

godzin<br />

Liczba<br />

Podstawowe pojęcia i umiejętności Odniesienia do podstawy programowej<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

R 1 pochodzenie języka polskiego; rozpoznawanie cech wskazujących na przynależność<br />

polszczyzny do rodziny języków słowiańskich; cechy średniowiecznej<br />

fonetyki, fleksji, składni i leksyki – archaizmy; zmiana znaczeń słów; umiejętność<br />

wykorzystania tekstu naukowego w interpretacji dzieł kultury<br />

referat<br />

P 1 cechy gatunkowe planktu (lamentu); pojęcia: liryzm, oksymoron, kontrast, pieta;<br />

rozpoznawanie środków artystycznego wyrazu; umiejętność określania problematyki<br />

utworu i obecnych w nim wartości; wykorzystywanie wiedzy o języku<br />

w pracy nad tekstem<br />

klasowa dyskusja<br />

P 1 cechy gatunkowe chanson de geste (pieśni o czynach); literatura parenetyczna<br />

– średniowieczny wzór rycerza; etos rycerski, honor; rozpoznawanie środków<br />

artystycznego wyrazu; umiejętność określania problematyki utworu i obecnych<br />

w nim wartości<br />

klasowa dyskusja<br />

wypowiedź argumentacyjna<br />

P R 1 1 cechy gatunkowe kroniki i hymnu; literatura parenetyczna – średniowieczny<br />

wzór władcy; sakra i insygnia władzy; topos złotego wieku i jego rola w tworzeniu<br />

znaczeń uniwersalnych; rozpoznawanie środków artystycznego wyrazu;<br />

umiejętność określania problematyki utworu i obecnych w nim wartości;<br />

porównanie utworów literackich z uwzględnieniem kontekstów<br />

I. 2.2<br />

II. 1.<br />

2.1, 2.5<br />

II. 2.6<br />

III. 2.6<br />

IV. 1, 2, 3, 4, 5, 8<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Lament świętokrzyski (fragmenty)<br />

I. 1.3, 1.4, 1.8, 1.9, 1.10, 1.11, 1.15, 1.16<br />

II. 1.1<br />

3.9<br />

III. 1.1, 1.5, 1.7, 1.9<br />

2.1, 2.2, 2.3, 2.4<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Pieśń o Rolandzie (fragmenty)<br />

I. 1.3, 1.4, 1.8, 1.9, 1.10, 1.11, 1.15, 1.16<br />

II. 3.9<br />

III. 1.1, 1.5, 1.7, 1.9<br />

2.1, 2.2, 2.3, 2.4, 2.6, 2.10, 2.11, 2.12<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Gall Anonim, Kronika polska (fragmenty)<br />

I. 1.3, 1.4, 1.8, 1.9, 1.10, 1.11, 1.15, 1.16<br />

I. 1.1<br />

2.4<br />

P 1 pojęcia: żywot świętego, legenda, asceza, fuga mundi; literatura parenetyczna<br />

– średniowieczny wzór świętego (vita contemplativa); rozpoznawanie środków<br />

artystycznego wyrazu; umiejętność określania problematyki utworu i obecnych<br />

w nim wartości; porównywanie utworów literackich, dostrzegania kontynuacji<br />

i nawiązań<br />

wypowiedź argumentacyjna<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Legenda o świętym Aleksym (fragmenty)<br />

I. 1.3, 1.4, 1.8, 1.9, 1.10, 1.11, 1.13, 1.15, 1.16<br />

III. 1.1, 1.5<br />

2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.8, 2.10, 2.11, 2.12<br />

AUTOR: Adam Kalbarczyk<br />

17<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat<br />

Teksty literackie,<br />

materiał językowy<br />

53. Święty a świat Kwiatki świętego Franciszka<br />

z Asyżu (fragmenty)<br />

54. Franciszkanizm – kontynuacje<br />

i nawiązania<br />

55. Danse macabre –<br />

taniec ze śmiercią<br />

56. Średniowieczni<br />

w krzywym zwierciadle<br />

satyry<br />

57. Opowieść o miłości<br />

nieszczęśliwej<br />

św. Franciszek z Asyżu<br />

Hymn (fragment)<br />

papież Franciszek, encyklika<br />

Laudato si’ (fragmenty)<br />

Rozmowa Mistrza Polikarpa<br />

ze Śmiercią (fragmenty)<br />

Miron Białoszewski,<br />

Wywiad<br />

Dzieje Tristana i Izoldy<br />

(fragmenty)<br />

Halina Poświatowska,<br />

[tutaj leży Izold jasnowłosa…]<br />

Zakres<br />

godzin<br />

Liczba<br />

58. Symbolika miłości P 1<br />

59. Poetycka summa<br />

średniowiecza<br />

60. Średniowieczna wizja<br />

zaświatów<br />

Dante Alighieri, Boska<br />

komedia (fragmenty)<br />

Tadeusz Różewicz, Brama<br />

Podstawowe pojęcia i umiejętności Odniesienia do podstawy programowej<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

P 1 pojęcia: afirmacja świata, franciszkanizm, epifora; literatura parenetyczna – średniowieczny<br />

wzór świętego (vita activa); rozpoznawanie środków artystycznego<br />

wyrazu; umiejętność określania problematyki utworu i obecnych w nim wartości<br />

wypowiedź argumentacyjna<br />

R 1 cechy gatunkowe hymnu i encykliki; umiejętność określania problematyki utworu<br />

i obecnych w nim wartości; porównywania utworów literackich, dostrzegania<br />

kontynuacji i nawiązań; wykorzystywanie wiedzy o języku w pracy nad tekstem<br />

P P 1 1<br />

pojęcia: taniec śmierci – danse macabre; alegoria, humor, naturalizm, groteska;<br />

konwencja naturalistyczna; idee średniowiecza; rozpoznawanie w utworze środków<br />

artystycznego wyrazu i treści alegorycznych; umiejętność określania problematyki<br />

utworu i obecnych w nim wartości; porównywanie utworów literackich,<br />

dostrzeganie kontynuacji i nawiązań; wykorzystywanie wiedzy o języku w pracy<br />

nad tekstem<br />

notatka syntetyzująca<br />

zadanie projektowe<br />

P 1 pojęcia: romans, symbolika, gest symboliczny; konwencja fantastyczna; umiejętność<br />

określania problematyki utworu i obecnych w nim wartości; porównywanie<br />

utworów literackich, dostrzeganie kontynuacji i nawiązań<br />

wypowiedź argumentacyjna<br />

szkic interpretacyjny<br />

referat<br />

P 1 pojęcia: poemat dygresyjny, scholastyka, summa, dantejskie sceny; groteska – jej<br />

charakter i funkcje; rozpoznawanie środków artystycznego wyrazu; umiejętność<br />

określania problematyki utworu i obecnych w nim wartości; porównywanie<br />

utworów literackich z uwzględnieniem kontekstów, dostrzeganie kontynuacji<br />

i nawiązań; motywy i idee średniowieczne<br />

P<br />

R<br />

1<br />

1<br />

referat<br />

szkic interpretacyjny<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Legenda o świętym Aleksym (fragmenty)<br />

I. 1.3, 1.4, 1.8, 1.9, 1.10, 1.11, 1.15, 1.16<br />

III. 1.1<br />

2.1, 2.2, 2.3, 2.4<br />

I. 1.1<br />

2.4<br />

II. 1.1<br />

III. 1.1<br />

2.1, 2.2, 2.3, 2.4<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią (fragmenty)<br />

I. 1.2, 1.3, 1.4, 1.7, 1.8, 1.9, 1.10, 1.11, 1.15, 1.16<br />

II. 1.1<br />

III. 1.1<br />

2.1, 2.2, 2.3, 2.4, 2.6<br />

IV. 1, 2, 3, 5, 6, 8, 9, 10, 12<br />

Znajomość lektur uzupełniających 1 :<br />

Dzieje Tristana i Izoldy (fragmenty)<br />

I. 1.2, 1.3, 1.8, 1.9, 1.10, 1.11, 1.15, 1.16<br />

III. 2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.10<br />

IV. 1, 2, 3, 4, 5, 8<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Dante Alighieri, Boska komedia (fragmenty)<br />

I. 1.2, 1.3, 1.4, 1.7, 1.8, 1.9, 1.10, 1.11, 1.15, 1.16<br />

III. 1.1, 1.5<br />

2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.8, 2.10, 2.11, 2.12<br />

IV. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 9, 10<br />

I. 1.1, 1.6<br />

2.4<br />

1 – W każdej klasie obowiązkowo dwie pozycje w całości lub we fragmentach.<br />

AUTOR: Adam Kalbarczyk<br />

18<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat<br />

61. Teologiczna summa<br />

średniowiecza<br />

62. Dyskusja z tradycją<br />

w poezji Villona<br />

63. W poszukiwaniu Boga<br />

– Siódma pieczęć<br />

64. Sztuka i architektura<br />

średniowiecza<br />

Teksty literackie,<br />

materiał językowy<br />

św. Tomasz z Akwinu,<br />

Summa teologiczna<br />

(fragment)<br />

François Villon, Wielki<br />

testament (fragment)<br />

Artur Rimbaud, Sezon<br />

w piekle (fragment)<br />

Siódma pieczęć (film),<br />

reż. Ingmar Bergman<br />

Apokalipsa świętego Jana<br />

Julian Przyboś, Widzenie<br />

katedry w Chartres<br />

Zakres<br />

godzin<br />

Liczba<br />

Podstawowe pojęcia i umiejętności Odniesienia do podstawy programowej<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

R 1 odczytywanie poglądów filozoficznych;<br />

umiejętność rozróżniania wypowiedzi literackiej i filozoficznej<br />

P 2 konwencja groteskowa i turpistyczna, synkretyzm rodzajowy i gatunkowy; porównywanie<br />

utworów literackich, dostrzegania kontynuacji i nawiązań; wykorzystywanie<br />

wiedzy o języku w pracy nad tekstem<br />

zadanie projektowe<br />

R 1 umiejętność określania problematyki utworu i obecnych w nim wartości; odczytywanie<br />

pozaliterackich tekstów kultury<br />

R 2 sztuka i architektura romańska, sztuka i architektura gotycka – cechy tych stylów;<br />

wynalazki średniowiecza<br />

65. Katedra fantastyczna Jacek Dukaj, Katedra P 1 konwencja fantastyczna – umiejętność jej rozpoznawania w utworze; opowiadanie<br />

fantastyczne – umiejętność jego rozróżniania i interpretowania; dostrzeganie<br />

treści alegorycznych i symbolicznych utworu; neologizm, mistycyzm; wykorzystywanie<br />

wiedzy o języku w pracy nad tekstem<br />

referat<br />

Znajomość lektur obowiązkowych: św. Tomasz<br />

z Akwinu, Summa teologiczna (fragment)<br />

I. 1.1<br />

2.6<br />

III. 1.1<br />

2.1, 2.2, 2.3, 2.4<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

François Villon, Wielki testament (fragment)<br />

III. 1.1, 1.5<br />

2.1, 2.2, 2.4, 2.10, 2.11, 2.12<br />

IV. 1, 2, 3, 5, 6, 8, 9, 10, 12<br />

I. 1.2, 1.6, 1.7<br />

2.4<br />

I. 2.6, 2.7<br />

I. 2.3<br />

I. 2.5<br />

III. 2.6, 2.11, 2.12<br />

IV. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 9, 10<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Jacek Dukaj, Katedra<br />

I. 1.2, 1.3, 1.5, 1.8, 1.10, 1.14, 1.15<br />

II. 1.1<br />

III. 1.1<br />

2.1, 2.2, 2.3, 2.4<br />

47 godzin ZP + 27 godzin ZR – 74 godziny<br />

AUTOR: Adam Kalbarczyk<br />

19<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat<br />

Teksty literackie,<br />

materiał językowy<br />

RENESANS<br />

1. Odrodzenie i nowa<br />

interpretacja antyku<br />

Człowiek renesansu,<br />

red. Eugenio Garin<br />

(fragmenty)<br />

2. Człowiek w centrum –<br />

filozofia renesansu<br />

Pico della Mirandola,<br />

O godności człowieka<br />

(fragmenty)<br />

3. Skuteczność jako<br />

cnota<br />

Niccolo Machiavelli,<br />

Książę (fragmenty)<br />

4. Utopia – groźny ideał? Tomasz Morus,<br />

Utopia (fragmenty)<br />

5. Rzeczpospolita idealna<br />

Andrzej Frycz Modrzewski,<br />

O poprawie Rzeczpospolitej<br />

6. Miłość w noweli<br />

doskonałej<br />

Giovanni Boccaccio,<br />

Sokół<br />

7. Gra ze średniowieczną<br />

tradycją<br />

François Rabelais,<br />

Gargantua i Pantagruel<br />

(fragmenty)<br />

Zakres<br />

godzin<br />

Liczba<br />

Podstawowe pojęcia i umiejętności Odniesienia do podstawy programowej<br />

CZĘŚĆ 2. RENESANS – OŚWIECENIE<br />

P 1 renesans, reformacja; naśladowanie starożytnych, główne cechy <strong>epok</strong>i odrodzenia;<br />

wielcy ludzie renesansu; umiejętność korzystania z literatury naukowej<br />

i popularnonaukowej, przetwarzanie i porządkowanie informacji<br />

P 1 humanizm, antropocentryzm; główne cechy filozofii renesansu<br />

wypowiedź argumentacyjna<br />

R 1 makiawelizm; odczytywanie poglądów filozoficznych zawartych w utworze;<br />

umiejętność rozróżniania wypowiedzi literackiej i filozoficznej<br />

R 2 pojęcie utopii jako gatunku; dostrzeganie związków miedzy wypowiedzią literacką<br />

a filozoficzną; odczytywanie poglądów filozoficznych zawartych w utworze<br />

zadanie projektowe<br />

P 1 ideał państwa; specyfika dawnego tekstu publicystycznego, przetwarzanie<br />

i hierarchizowanie informacji w tekście publicystycznym<br />

mowa<br />

P 1 cechy gatunkowe noweli; teoria sokoła; środki artystycznego wyrazu i ich funkcja<br />

w tekście; problematyka egzystencjalna<br />

R 1 pojęcia: groteska, karnawalizacja, literatura popularna, parodia, kolokwializacja,<br />

wulgaryzacja; konwencja turpistyczna, rozpoznawanie elementów tradycji;<br />

wykorzystywanie wiedzy o języku w pracy nad tekstem<br />

zadanie projektowe<br />

I. 1.1<br />

2.1, 2.2, 2.3<br />

III. 2.1, 2.2, 2.4<br />

IV. 2, 3<br />

I. 1.9<br />

2.3, 2.5<br />

III. 1.1, 1.2, 1.3, 1.4, 1.5<br />

2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2,8, 2.9, 2.10, 2.11, 2.12<br />

I. 1.9<br />

III. 1.1<br />

2.8<br />

I. 2.6<br />

Znajomość lektur uzupełniających:<br />

Tomasz Morus, Utopia (fragmenty)<br />

I. 1.9<br />

IV. 1, 2, 3, 5, 6, 8, 9, 10, 12<br />

I. 2.6<br />

Znajomość lektur uzupełniających: Andrzej Frycz<br />

Modrzewski, O poprawie Rzeczpospolitej<br />

I. 1.9<br />

2.1, 2.2, 2.3<br />

III. 1.1, 1.2, 1.3, 1.4, 1.5<br />

2.8, 2.9<br />

Znajomość lektur uzupełniających:<br />

Giovanni Boccaccio, Sokół<br />

I. 1.3, 1.4, 1.9, 1.10, 1.14, 1.15<br />

Znajomość lektur obowiązkowych: François<br />

Rabelais, Gargantua i Pantagruel (fragmenty)<br />

I. 1.2, 1.7<br />

IV. 1, 2, 3, 5, 6, 8, 9, 10, 12<br />

I. 1.1, 1.2, 1.5, 1.6, 1.10<br />

AUTOR: Adam Kalbarczyk<br />

20<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat<br />

8. Renesansowe małżeństwo<br />

doskonałe<br />

9. Renesansowy wzór<br />

gospodarza<br />

Teksty literackie,<br />

materiał językowy<br />

Mikołaj Rej, Żywot<br />

człowieka poczciwego<br />

(fragmenty)<br />

Ewa Lipska,<br />

Może będzie lepiej<br />

10. Optymizm humanisty Jan Kochanowski,<br />

[Serce roście…],<br />

[Chcemy sobie być radzi…]<br />

11. Renesansowy klasycyzm<br />

Jan Kochanowski, [Niezwykłym<br />

i nie leda piórem<br />

opatrzony...]<br />

Leopold Staff, Przedśpiew<br />

12. Humanista i obywatel Jan Kochanowski,<br />

w Pieśniach<br />

Pieśń o dobrej sławie;<br />

Pieśń o cnocie<br />

13. Pieśń o spustoszeniu Jan Kochanowski,<br />

Podola – liryka apelu Pieśń o spustoszeniu<br />

Podola<br />

14. Polska wieś arkadią Jan Kochanowski,<br />

Pieśń świętojańska o sobótce<br />

(Panna XII)<br />

15. Nowożytna tragedia Jan Kochanowski,<br />

Jana Kochanowskiego Odprawa posłów greckich<br />

16. Renesansowa refleksja<br />

o państwie<br />

Zakres<br />

godzin<br />

Liczba<br />

Podstawowe pojęcia i umiejętności Odniesienia do podstawy programowej<br />

CZĘŚĆ 2. RENESANS – OŚWIECENIE<br />

P 1 pareneza i żywot jako gatunki literackie; wyliczenie jako środek artystycznego<br />

wyrazu; zdrobnienia i zgrubienia<br />

P 1<br />

wypowiedź argumentacyjna<br />

zadanie projektowe<br />

P R 1 1<br />

pieśń jako gatunek literacki; humanizm, epikureizm, stoicyzm; renesansowy<br />

klasycyzm; utwór metapoetycki; horacjanizm; liryka apelu, perswazja; środki artystycznego<br />

wyrazu i ich funkcje w tekście; problematyka egzystencjalna; przedstawianie<br />

propozycji interpretacji dzieła; porównywanie utworów literackich,<br />

dostrzeganie kontynuacji i nawiązań (odwołania do tekstów poznanych w szkole<br />

podstawowej); wykorzystywanie wiedzy o języku w pracy nad tekstem<br />

P 1<br />

P 1<br />

R 1<br />

17. Retoryka dyskusji P 1<br />

zadanie projektowe<br />

szkic interpretacyjny<br />

wypowiedź argumentacyjna<br />

P 1 cechy gatunkowe tragedii renesansowej; pojęcia: tragizm, Fatum, katastrofa;<br />

środki artystycznego wyrazu i ich funkcje w tekście; określanie problematyki<br />

P 1<br />

egzystencjalnej<br />

wypowiedź argumentacyjna<br />

retoryka a erystyka; typy argumentów, dyskusja, kontrargument, manipulacja;<br />

językowe środki retoryczne; chwyty erystyczne<br />

Znajomość lektur uzupełniających: Mikołaj Rej,<br />

Żywot człowieka poczciwego (fragmenty)<br />

I. 1.3, 1.4, 1.9<br />

III. 1.1, 1.5<br />

2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.8, 2.10, 2.11, 2.12<br />

IV. 1, 2, 3, 5, 6, 8, 9, 10, 12<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Jan Kochanowski, wybrane pieśni, w tym Pieśń IX<br />

ks. I, Pieśń V, ks. II<br />

I. 1.3, 1.4, 1.6, 1.8, 1.9, 1.11, 1.12, 1.14, 1.15, 1.16<br />

2.5<br />

III. 1.1, 1.5<br />

2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.10, 2.11, 2.12<br />

IV. 1, 2, 3, 5, 6, 8, 9, 10, 12<br />

I. 2.6<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Jan Kochanowski, Odprawa posłów greckich<br />

I. 1.3, 1.4, 1.8, 1.9, 1.11, 1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

III. 1.1, 1.2, 1.3, 1.4, 1.5, 1.6 1.7, 1.9<br />

2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.10, 2.11, 2.12<br />

18. Bóg niewidzialny<br />

– psałterz Kochanowskiego<br />

19. Wdzięczność i ufność<br />

w psalmach Kochanowskiego<br />

Jan Kochanowski,<br />

Psalm 13;<br />

Psalm 47<br />

Jan Kochanowski,<br />

Psalm 91<br />

P 1 pojęcia: anafora, personifikacja, hiperbola, paralelizm składniowy i znaczeniowy,<br />

fantastyka, okres warunkowy; porównywanie utworów literackich, dostrzeganie<br />

obecności motywów biblijnych w twórczości poety<br />

P 1<br />

referat<br />

zadanie projektowe<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Jan Kochanowski, psalmy, w tym Psalm 13,<br />

Psalm 47<br />

I. 1.3, 1.4, 1.8, 1.9, 1.11, 1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

III. 2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.10, 2.11, 2.12<br />

IV. 1, 2, 3, 5, 6, 8, 9, 10, 12<br />

AUTOR: Adam Kalbarczyk<br />

21<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat<br />

Teksty literackie,<br />

materiał językowy<br />

20. Poezja wobec straty Jan Kochanowski,<br />

Tren IX<br />

21. Stoicyzm zaprzeczony Jan Kochanowski,<br />

Tren XI; Tren XVI<br />

22. Rozterki religijne<br />

Kochanowskiego<br />

23. Treny jako cykl<br />

poetycki<br />

24. Kobieta doskonała<br />

w poezji renesansu<br />

Jan Kochanowski,<br />

Tren X; Tren XIX<br />

Jan Kochanowski,<br />

Treny (cykl)<br />

Francesco Petrarka,<br />

Sonet 61; Sonet 85<br />

Jan Kochanowski,<br />

[Srogie łańcuchy na swym<br />

sercu czuję…],<br />

[Nie zawżdy, piękna<br />

Zofija…]<br />

Zakres<br />

godzin<br />

Liczba<br />

Podstawowe pojęcia i umiejętności Odniesienia do podstawy programowej<br />

CZĘŚĆ 2. RENESANS – OŚWIECENIE<br />

P 1 cechy gatunkowe trenu; apostrofa; kryzys światopoglądowy; konsolacja; aluzja<br />

literacka; środki artystycznego wyrazu i ich funkcje w tekście; problematyka<br />

P 1 egzystencjalna; porównywanie utworów literackich; dostrzeganie obecności<br />

P 2<br />

motywów biblijnych i mitologicznych w twórczości poety; charakteryzowanie<br />

prądów filozoficznych <strong>epok</strong>i<br />

R 1 cykl poetycki; rozpoznawanie w Trenach elementów tradycji literackiej; rozumienie<br />

związku między wartościami w utworze literackim<br />

notatka syntetyzująca<br />

wypowiedź argumentacyjna<br />

R 2 renesansowa poezja miłosna, sonet jako gatunek literacki; pojęcia: petrarkizm;<br />

antyteza, paradoks, oksymoron; porównywanie utworów literackich, dostrzeganie<br />

kontynuacji i nawiązań<br />

wypowiedź argumentacyjna<br />

interpretacja porównawcza<br />

25. 26. 27. Dramat społeczny Psychologia i język<br />

miłości<br />

Etyka wypowiedzi William Szekspir,<br />

Romeo i Julia<br />

P P P 1 1<br />

1 cechy gatunkowe tragedii nowożytnej; środki artystycznego wyrazu i ich funkcje<br />

w tekście; określanie problematyki egzystencjalnej i wartości zawartych w utworze;<br />

wykorzystywania wiedzy o języku w pracy nad tekstem<br />

etyka wypowiedzi, etykieta językowa, intencja komunikacyjna; agresja i przemoc<br />

w języku<br />

28. Patriotyzm wobec<br />

zagrożenia ojczyzny<br />

Piotr Skarga, Kazania<br />

sejmowe (fragmenty)<br />

notatka syntetyzująca<br />

zadanie projektowe<br />

P 1 perswazja i jej cele, paralelizm; środki retoryczne i ich funkcja w tekście, okres<br />

retoryczny, typy argumentów; wyliczenie; rozumienie logiki i konsekwencji wywodu;<br />

określanie problematyki egzystencjalnej i wartości zawartych w utworze<br />

mowa<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Jan Kochanowski, Treny: IX, X, XI, XIX<br />

I. 1.3, 1.4, 1.8, 1.9, 1.11, 1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

2.5<br />

III. 2.1, 2.2, 2.4, 2.10, 2.11, 2.12<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Jan Kochanowski, Treny (jako cykl poetycki)<br />

I. 1.3, 1.4, 1.8, 1.9, 1.13<br />

III. 1.1, 1.5<br />

2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.8, 2.10, 2.11, 2.12<br />

I. 1.1, 1.2, 1.5, 1.8, 1.12<br />

I. 1.3, 1.4, 1.9, 1.11, 1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

II. 3.7, 3.9<br />

III. 1.1, 1.5<br />

2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.8, 2.10, 2.11, 2.12<br />

I. 1.1, 1.2, 1.13<br />

III. 2<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

William Szekspir, Romeo i Julia<br />

I. 1.3, 1.4, 1.8, 1.9, 1.11, 1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

II. 3.7, 3.9<br />

III. 2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.11, 2.12<br />

IV. 1, 2, 3, 5, 6, 8, 9, 10, 12<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Piotr Skarga, Kazania sejmowe (fragmenty)<br />

I. 1.4, 1.8, 1.9, 1.15, 1.16<br />

III. 1.1, 1.2, 1.3, 1.4, 1.5, 1.6<br />

2.8, 2.9, 2.11, 2.12<br />

AUTOR: Adam Kalbarczyk<br />

22<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat<br />

29. Kontrreformacyjny<br />

święty<br />

Teksty literackie,<br />

materiał językowy<br />

Piotr Skarga,<br />

Żywoty świętych<br />

(fragmenty)<br />

30. Esej u źródeł gatunku Michel de Montaigne,<br />

Próby (fragmenty)<br />

BAROK<br />

31. Epoka przeciwieństw Wisława Szymborska,<br />

Kobiety Rubensa<br />

32. Antynomie myśli Blaise Pascal,<br />

barokowej<br />

Myśli (fragmenty)<br />

33. Człowiek – Bóg –<br />

świat w poezji metafizycznej<br />

34. Wybór czy przeznaczenie?<br />

35. Zbrodnia i jej motywacja<br />

36. Postaci zła w Makbecie<br />

37. Wina i kara – postać<br />

lady Makbet<br />

Mikołaj Sęp Szarzyński,<br />

Sonet IV. O wojnie naszej,<br />

którą wiedziemy z szatanem,<br />

światem i ciałem;<br />

Sonet V. O nietrwałej<br />

miłości rzeczy świata tego<br />

Zakres<br />

godzin<br />

Liczba<br />

Podstawowe pojęcia i umiejętności Odniesienia do podstawy programowej<br />

CZĘŚĆ 2. RENESANS – OŚWIECENIE<br />

R 1 żywot jako gatunek literacki, kontrreformacja; rozpoznawanie w utworze elementów<br />

tradycji literackiej i kulturowej, rozumienie roli tradycji w budowaniu<br />

wartości uniwersalnych; świętość<br />

R 1 cechy gatunkowe eseju, analiza jego struktury i odczytywanie zawartych w nim<br />

sensów; umiejętność prowadzenia wywodu i określania charakterystycznych<br />

cech stylu; umiejętność rozpoznawania elementów tradycji; różnice między<br />

wypowiedzią literacką a filozoficzną<br />

P 1 pojęcie baroku, podstawy periodyzacji literatury tego okresu; główne cechy<br />

<strong>epok</strong>i; kontrreformacja; symbole kultury baroku<br />

P 1 antynomie myśli barokowej; umiejętność charakteryzowania głównych prądów<br />

filozoficznych <strong>epok</strong>i<br />

wypowiedź argumentacyjna<br />

P 1 pojęcia: sonet i poezja metafizyczna; pojęcia: antynomie, dualizm, vanitas; środki<br />

artystycznego wyrazu i ich funkcje w tekście; problematyka egzystencjalna<br />

notatka<br />

interpretacja porównawcza<br />

Wiliam Szekspir, Makbet P 1 tragedia nowożytna; sposoby kreowania świata przedstawionego w dramacie<br />

(akcja, bohater, motywacja); środki artystycznego wyrazu i ich funkcje w tekście;<br />

P 1 problematyka egzystencjalna<br />

P 1<br />

P 1<br />

hasło encyklopedyczne<br />

wypowiedź argumentacyjna<br />

zadanie projektowe<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Piotr Skarga, Żywoty świętych (fragmenty)<br />

I. 1.8, 1.9, 1.15, 1.16<br />

III. 2.1, 2.2, 2.4<br />

I. 1.1, 1.2<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Michel de Montaigne, Próby (fragmenty)<br />

I. 1.8, 1.9<br />

III. 2.1, 2.2, 2.4<br />

I. 1.1, 1.2<br />

2.1, 2.6<br />

I. 1.1, 1.9, 1.14, 1.15<br />

2.5<br />

I. 1.9<br />

2.5<br />

III. 1.1, 1.5<br />

2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.8, 2.10, 2.11, 2.12<br />

Znajomość lektur obowiązkowych: wybrane<br />

wiersze następujących poetów: Mikołaj Sęp<br />

Szarzyński<br />

I. 1.3, 1.4, 1.8, 1.9, 1.11, 1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

III. 2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.10<br />

III. 2<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

William Szekspir, Makbet<br />

I. 1.3, 1.6, 1.8, 1.9, 1.11, 1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

III. 1.1, 1.5<br />

2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.8, 2.10, 2.11, 2.12<br />

IV. 1, 2, 3, 5, 6, 8, 9, 10, 12<br />

AUTOR: Adam Kalbarczyk<br />

23<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat<br />

38. Fenomen piękna<br />

i czasu<br />

39. Współczesne nawiązania<br />

do poezji Naborowskiego<br />

40. Miłość w wierszach<br />

Jana Andrzeja Morsztyna<br />

41. Słowa – znaki wieloznaczne<br />

42. Słowa neutralne<br />

i wartościujące<br />

43. Dramat wyborów<br />

w Hamlecie<br />

44. Wzorzec rycerza<br />

w Hamlecie<br />

Teksty literackie,<br />

materiał językowy<br />

Daniel Naborowski,<br />

Na oczy królewny angielskiej…;<br />

Krótkość żywota;<br />

Na toż<br />

Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki,<br />

LXXII<br />

Jarosław Marek Rymkiewicz,<br />

Wiersz na te słowa<br />

Heraklita: Nie można<br />

wejść od tej samej rzeki<br />

Jan Andrzej Morsztyn,<br />

Redivivatus;<br />

Na koszulę brudną<br />

Renata Grzegorczykowa,<br />

Wprowadzenie do semantyki<br />

językoznawczej<br />

(fragmenty)<br />

Jan Andrzej Morsztyn,<br />

Cuda miłości. Sonet<br />

Jan Andrzej Morsztyn,<br />

Niestatek<br />

William Szekspir,<br />

Hamlet<br />

William Szekspir, Hamlet<br />

Stanisław Barańczak,<br />

Biografioły („Hamlet”,<br />

„Romeo i Julia”, „Makbet”)<br />

Zakres<br />

godzin<br />

Liczba<br />

Podstawowe pojęcia i umiejętności Odniesienia do podstawy programowej<br />

CZĘŚĆ 2. RENESANS – OŚWIECENIE<br />

P 2 pojęcia: panegiryk, antropomorfizacja, gradacja, komplement, koncept, sceptycyzm;<br />

czas cykliczny, czas wertykalny; środki artystycznego wyrazu i ich funkcje<br />

w tekście; dostrzeganie kontynuacji i nawiązań<br />

R 2<br />

wypowiedź argumentacyjna<br />

zadanie projektowe<br />

Znajomość lektur obowiązkowych: wybrane<br />

wiersze następujących poetów: Daniel Naborowski<br />

I. 1.3, 1.4, 1.8, 1.9, 1.11, 1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

III. 1.1, 1.5<br />

2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.8, 2.10, 2.11, 2.12<br />

IV. 1, 2, 3, 5, 6, 8, 9, 10, 12<br />

I. 1.1, 1.2, 1.8<br />

P 1 środki artystycznego wyrazu i ich funkcje w tekście;<br />

metonimia, synekdocha; turpizm<br />

P 1 wieloznaczność słów, homonimia, synonimia, antonimia; umiejętność rozpoznawania<br />

zjawisk powodujących niejednoznaczność wypowiedzi<br />

Znajomość lektur obowiązkowych: wybrane<br />

wiersze następujących poetów: Jan Andrzej<br />

Morsztyn<br />

I. 1.4, 1.8, 1.9, 1.14, 1.15, 1.16<br />

III. 2.1, 2.2, 2.4, 2.10<br />

I. 1.6, 1.8<br />

Znajomość lektur obowiązkowych: wybrane<br />

wiersze następujących poetów: Jan Andrzej<br />

Morsztyn<br />

II.3.4<br />

P 1 słowa neutralne i wartościujące – umiejętność ich rozpoznawania; odróżnianie<br />

słownictwa neutralnego od zabarwionego emocjonalnie<br />

R 1 pojęcia: hamletyzm, wybór tragiczny; sposoby kreowania świata przedstawionego<br />

w dramacie (akcja, bohater, motywacja); środki artystycznego wyrazu<br />

R 2 i ich funkcje w tekście; problematyka egzystencjalna; dostrzeganie kontynuacji<br />

i nawiązań; kolokwializm, parafraza<br />

Znajomość lektur obowiązkowych: wybrane<br />

wiersze następujących poetów: Jan Andrzej<br />

Morsztyn<br />

II.2.7<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

William Szekspir, Hamlet<br />

I. 1.3, 1.4, 1.6, 1.8, 1.9, 1.11, 1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

III. 2.1, 2.2, 2.4, 2.10<br />

I. 1.1, 1.10, 1.12<br />

AUTOR: Adam Kalbarczyk<br />

24<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat<br />

45. Błędny rycerz wśród<br />

realiów życia<br />

46. Tragiczna wielkość<br />

i patetyczna śmieszność<br />

Don Kichote’a<br />

47. Sarmacki system<br />

wartości<br />

48. Sarmata wobec Innego<br />

i nieznanego<br />

49. Skąpiec jako komedia<br />

charakterów<br />

Teksty literackie,<br />

materiał językowy<br />

Miguel Cervantes,<br />

Przemyślny szlachcic<br />

Don Kichote z Manchy<br />

(fragmenty)<br />

Jan Chryzostom Pasek,<br />

Pamiętniki (fragmenty)<br />

Zakres<br />

godzin<br />

Liczba<br />

Podstawowe pojęcia i umiejętności Odniesienia do podstawy programowej<br />

CZĘŚĆ 2. RENESANS – OŚWIECENIE<br />

P 1 powieść jako forma gatunkowa; deheroizacja, donkiszoteria; patos; sposoby<br />

kreowania świata przedstawionego w powieści<br />

P 1<br />

szkic interpretacyjny<br />

P 1 pojęcia: pamiętnik, sarmatyzm, rubaszność; styl makaroniczny; dostrzeganie<br />

wpływów obcych w polszczyźnie, rozumienie ich przyczyn<br />

P 1<br />

wypowiedź argumentacyjna<br />

Molier, Skąpiec P 1 komedia jako forma gatunkowa; komizm; środki artystycznego wyrazu i ich<br />

funkcje w tekście; problematyka egzystencjalna<br />

50. Dramat pewnej wady P 1<br />

OŚWIECENIE<br />

51. Epoka rozumu Immanuel Kant, Co to jest<br />

oświecenie (fragment)<br />

52. Filozofia oświecenia Denis Diderot, Zabobon<br />

(fragment hasła Wielkiej<br />

Encyklopedii Francuskiej)<br />

Jean-Jacques Rousseau,<br />

Postęp i szczęście ludzkości<br />

(fragment Listów<br />

moralnych II)<br />

zadanie projektowe<br />

P 1 pojęcie oświecenia, podstawy periodyzacji literatury tego okresu; główne cechy<br />

<strong>epok</strong>i oświecenia; wielkie idee <strong>epok</strong>i; oświecenie w Polsce<br />

zadanie projektowe<br />

R 2 pojęcia: empiryzm, materializm, racjonalizm, deizm i ateizm; umiejętność charakteryzowania<br />

głównych prądów filozoficznych oświecenia<br />

Znajomość lektur uzupełniających: Miguel<br />

Cervantes, Przemyślny szlachcic Don Kichote<br />

z Manczy (fragmenty)<br />

I. 1.3, 1.4, 1.6, 1.9, 1.10, 1.11, 1.13, 1.14, 1.15<br />

III. 2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.10 2.11, 2.12<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Jan Chryzostom Pasek, Pamiętniki (fragmenty)<br />

I. 1.4, 1.8, 1.9<br />

II. 2.4<br />

III. 1.1, 1.5<br />

2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.8, 2.10, 2.11, 2.12<br />

I. 1.4<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Molier, Skąpiec<br />

I. 1.3, 1.4, 1.6, 1.8, 1.9, 1.11, 1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

III. 2.1, 2.2, 2.4, 2.10<br />

IV. 1, 2, 3, 5, 6, 8, 9, 10, 12<br />

I. 1.1<br />

2.5<br />

IV. 1, 2, 3, 5, 6, 8, 9, 10, 12<br />

I. 1.1, 1.3<br />

2.6<br />

AUTOR: Adam Kalbarczyk<br />

25<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat<br />

53. Oświeceniowy<br />

optymizm<br />

Teksty literackie,<br />

materiał językowy<br />

Wolter,<br />

Kandyd (fragment)<br />

54. Filmowy labirynt Jan Potocki, Rękopis<br />

znaleziony w Saragossie<br />

(fragment)<br />

55. Obyczaj sarmacki<br />

w krzywym zwierciadle<br />

56. Zaakceptować<br />

władzę?<br />

57. Hymn młodych<br />

patriotów<br />

Rękopis znaleziony w Saragossie,<br />

reż. Wojciech<br />

J. Has<br />

Ignacy Krasicki, Pijaństwo<br />

Wojciech Młynarski,<br />

W Polskę idziemy<br />

Zakres<br />

godzin<br />

Liczba<br />

Ignacy Krasicki, Do króla P 1<br />

Ignacy Krasicki,<br />

Hymn do miłości ojczyzny<br />

58. Stylizacja językowa Ignacy Krasicki, Monachomachia<br />

(fragmenty)<br />

59. Miłość idealna w sielankach<br />

Karpińskiego<br />

Franciszek Karpiński,<br />

Laura i Filon;<br />

Do Justyny. Tęskność<br />

na wiosnę<br />

Podstawowe pojęcia i umiejętności Odniesienia do podstawy programowej<br />

CZĘŚĆ 2. RENESANS – OŚWIECENIE<br />

R 1 cechy gatunkowe powiastki filozoficznej; satyra, sarkazm<br />

wypowiedź argumentacyjna<br />

R 1 umiejętność odczytywania sensów filmu, odróżniania kultury wysokiej<br />

od popularnej<br />

wypowiedź argumentacyjna<br />

P 1 satyra jako gatunek literacki, komizm, dydaktyzm; środki artystycznego wyrazu<br />

i ich funkcje w tekście; problematyka egzystencjalna; porównywanie utworów<br />

literackich, dostrzeganie kontynuacji i nawiązań; publicystyka polskiego<br />

oświecenia<br />

referat<br />

P 1 hymn, patriotyzm; środki artystycznego wyrazu i ich funkcje w tekście; problematyka<br />

egzystencjalna; instytucje polskiego oświecenia<br />

P 2 pojęcie stylu i stylizacji językowej; określanie rodzajów stylizacji i ich funkcji<br />

w tekście; styl wysoki, styl retoryczny; parodia; styl indywidualny i styl typowy<br />

P 2 sentymentalizm; cechy gatunkowe sielanki; topos arkadyjski i jego rola w tworzeniu<br />

znaczeń uniwersalnych; środki artystycznego wyrazu i ich funkcja w tekście;<br />

porównywanie utworów, określanie ich cech wspólnych i różnych<br />

interpretacja porównawcza<br />

Znajomość lektur uzupełniających:<br />

Wolter, Kandyd (fragment)<br />

III. 1.1, 1.5<br />

2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.8, 2.10, 2.11, 2.12<br />

I. 2.6<br />

III. 1.4, 1.5<br />

Zalecane dzieła filmowe: Rękopis znaleziony<br />

w Saragossie, reż. Wojciech J. Has<br />

I. 2.6, 2.7<br />

III. 1.1, 1.5<br />

2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.8, 2.10, 2.11, 2.12<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Ignacy Krasicki, wybrane satyry<br />

I. 1.3, 1.4, 1.6, 1.8, 1.9, 1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

III. 2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.10, 2.11, 2.12<br />

IV. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 9, 10<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Ignacy Krasicki, Hymn do miłości ojczyzny<br />

I. 1.3, 1.4, 1.8, 1.9, 1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

III. 2.1, 2.2, 2.4, 2.10<br />

II. 2.1, 2.2, 2.6<br />

II. 2.6<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Franciszek Karpiński, wybór sielanek<br />

I. 1.3, 1.4, 1.8, 1.9, 1.11, 1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

III. 2.1, 2.2, 2.4, 2.10<br />

III. 2<br />

AUTOR: Adam Kalbarczyk<br />

26<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat<br />

Teksty literackie,<br />

materiał językowy<br />

60. Oświeceniowe pieśni<br />

religijne<br />

Franciszek Karpiński,<br />

Bóg się rodzi;<br />

Kiedy ranne wstają zorze;<br />

Wszystkie nasze dzienne<br />

sprawy<br />

61. Liberalizm i patriotyzm<br />

Staszica<br />

62. Sztuka i architektura<br />

renesansu, baroku<br />

i klasycyzmu<br />

Stanisław Staszic, Przestrogi<br />

dla Polski (fragmenty)<br />

Powszechna deklaracja<br />

praw człowieka<br />

(fragmenty)<br />

dzieła sztuki i architektury<br />

omówionych <strong>epok</strong><br />

53 godziny ZP i 23 godziny ZR – 76 godzin<br />

Zakres<br />

godzin<br />

Liczba<br />

Podstawowe pojęcia i umiejętności Odniesienia do podstawy programowej<br />

CZĘŚĆ 2. RENESANS – OŚWIECENIE<br />

P 2 liryka religijna, kolęda, modlitwa poetycka; środki artystycznego wyrazu i ich<br />

funkcja w tekście; porównywanie utworów, określanie ich cech wspólnych<br />

i różnych<br />

wypowiedź argumentacyjna<br />

interpretacja porównawcza<br />

P 1 pojęcie liberalizmu; umiejętność rozpoznawania specyfiki dawnego tekstu<br />

publicystycznego, przetwarzanie i hierarchizowanie informacji w tekście publicystycznym<br />

Znajomość lektur obowiązkowych:<br />

Franciszek Karpiński, wybór liryki religijnej<br />

I. 1.3, 1.4, 1.8, 1.9, 1.11, 1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

III. 1.1, 1.5<br />

2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.8, 2.10, 2.11, 2.12<br />

III. 2<br />

Znajomość lektur uzupełniających:<br />

Stanisław Staszic, Przestrogi dla Polski<br />

(fragmenty)<br />

I. 2.1, 2.3<br />

R 2 cechy sztuki i architektury renesansu, baroku i klasycyzmu; umiejętność rozpoznawania<br />

i charakteryzowania głównych stylów w architekturze i sztuce<br />

I. 2.5<br />

AUTOR: Adam Kalbarczyk<br />

27<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Plan wynikowy. Klasa 1. Zakres podstawowy i rozszerzony (tematy 1.–21.)<br />

Treści zakresu rozszerzonego wyróżniono czerwoną czcionką.<br />

Lp. Temat lekcji Materiał rzeczowy<br />

Liczba<br />

godzin<br />

Zagadnienia<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

1. Lekcja organizacyjna 1 • zna kryteria oceniania na lekcjach<br />

języka polskiego<br />

Wymagania wobec ucznia Odniesienia do<br />

podstawowe ponadpodstawowe<br />

podstawy programowej<br />

WPROWADZENIE<br />

2. Co to znaczy zrozumieć<br />

tekst?<br />

wprowadzenie do lekcji 1. Co<br />

to znaczy zrozumieć tekst?<br />

Homer, Odyseja (fr.)<br />

Odyseja, reż. Krzysztof<br />

Garbaczewski, Teatr im. Jana<br />

Kochanowskiego, Opole –<br />

zdjęcia z przedstawienia<br />

3. Klasyfikacje literatury wprowadzenie do lekcji 2.<br />

Klasyfikacje literatury<br />

Homer, Odyseja. Odyseusz<br />

i syreny (Pieśń XII, fr.)<br />

Wisława Szymborska, Żona<br />

Lota<br />

1 analiza, interpretacja i ocena<br />

dzieła, wartościowanie,<br />

ocenianie; konteksty<br />

i ich typy; problematyka<br />

egzystencjalna; wykorzystywanie<br />

wiedzy o języku<br />

w pracy nad tekstem<br />

1 wyznaczniki literatury;<br />

klasyfikacje utworów;<br />

rodzaj i gatunek literacki;<br />

literatura a retoryka;<br />

notatka<br />

• zna elementy składające się na<br />

świadome czytanie<br />

• opisuje elementy budowy i język<br />

utworu<br />

• wskazuje środki językowe użyte<br />

w tekście<br />

• rozpoznaje narratora i problematykę<br />

• podejmuje próbę oceny bohaterów<br />

• próbuje wskazać trwałe cechy<br />

Penelopy i Telemacha<br />

• próbuje określić wartość dzieła<br />

• ustala, jakie konteksty są potrzebne<br />

do zrozumienia tekstu<br />

• zna podział literatury na rodzaje<br />

i gatunki<br />

• wymienia cechy utworów zgodnie<br />

z wyznacznikami literatury<br />

• wie, jak nazywają się osoby mówiące<br />

w różnych tekstach literackich<br />

• określa funkcje świata przedstawionego<br />

• wyjaśnia związek między światem<br />

przedstawionym a językiem utworu<br />

• analizuje warstwę językowo-stylistyczną;<br />

określa jej wpływ na wymowę<br />

tekstu<br />

• określa funkcje użytych środków<br />

językowych<br />

• ocenia idee zawarte w tekście,<br />

postawy bohaterów oraz walory<br />

estetyczne dzieła<br />

• wyjaśnia sensy dosłowne i przenośne;<br />

poszukuje w utworze sensów<br />

nadrzędnych<br />

• uzupełnia sensy metaforyczne<br />

niedopowiedziane w tekście<br />

• wyszukuje wartości poznawcze dzieła<br />

• rozpoznaje w utworze wartości<br />

etyczne<br />

• uzasadnia, co sądzi na temat współczesnych<br />

interpretacji dzieł klasyków<br />

• klasyfikuje utwory zgodnie z wyznacznikami<br />

literatury<br />

• uzasadnia, który z przywołanych<br />

tekstów literackich odnosi się do<br />

przeszłości, a który do obecnych<br />

przeżyć osoby mówiącej<br />

I. 1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

2.1, 2.2<br />

II. 3.7, 3.9<br />

I. 1.3<br />

III. 2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.11, 2.12<br />

AUTOR: Renata Faron-Radzka<br />

28<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat lekcji Materiał rzeczowy<br />

4. Znaki wokół nas wprowadzenie do lekcji 3.<br />

Znaki wokół nas<br />

zadanie projektowe –<br />

Leopold Staff, Ogród<br />

przedziwny (fr.)<br />

Liczba<br />

godzin<br />

Zagadnienia<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

1 znak; oznaki (symptomy);<br />

znaki umowne; znaki<br />

języka naturalnego; znaki<br />

kulturowe; zadanie projektowe<br />

Wymagania wobec ucznia Odniesienia do<br />

podstawowe ponadpodstawowe<br />

podstawy programowej<br />

• zna różnicę między tekstem literackim<br />

a tekstem retorycznym; wymienia<br />

cechy tekstu retorycznego<br />

• zna formy zapisu tekstów prozatorskich<br />

i poetyckich<br />

• wyszukuje w tekstach cytaty<br />

potwierdzające obiektywizm i/<br />

lub subiektywizm osoby mówiącej<br />

wobec świata przedstawionego<br />

• rozumie pojęcie znak<br />

• rozróżnia różne rodzaje znaków<br />

• wyjaśnia znaczenie podniesionego<br />

kciuka w kulturze rzymskiej i w kulturze<br />

współczesnej<br />

• podaje po trzy przykłady ikonograficznych<br />

i symbolicznych znaków<br />

drogowych<br />

• wyjaśnia znaczenie trzech wybranych<br />

ikonek stosowanych przez<br />

użytkowników czatów lub komunikatorów<br />

internetowych<br />

• włącza się w prace zespołu projektowego<br />

• zdobywa informacje na temat pisma<br />

obrazkowego<br />

• ustala, jakie cechy pisma obrazkowego<br />

sprawią, że tekst będzie zrozumiały<br />

dla małego odbiorcy<br />

• poznaje istniejące systemy pisma<br />

obrazkowego<br />

• wskazuje w tekście cechy retoryczne<br />

• rozróżnia funkcje tekstów zaliczanych<br />

do literatury oraz retoryki<br />

• odczytuje właściwie technikę zapisu<br />

konkretnego utworu<br />

• na podstawie tabeli przedstawiającej<br />

różne typy wiersza określa, który<br />

z nich reprezentuje Żona Lota<br />

• wyjaśnia i uzasadnia, który z rodzajów<br />

literackich daje się przełożyć na<br />

język filmu<br />

• klasyfikuje znaki dymne jako znaki<br />

umowne bądź symptomy<br />

• objaśnia znaki widoczne na ludzkiej<br />

twarzy<br />

• wskazuje inne niż uśmiech znaki<br />

ikoniczne<br />

• uzasadnia, w jakiej sytuacji uśmiech<br />

jest znakiem umownym, a w jakiej –<br />

symptomem<br />

• wskazuje przykłady znaków: ikonicznego,<br />

symbolicznego pozajęzykowego<br />

i symbolicznego językowego<br />

o tym samym znaczeniu<br />

• wyjaśnia, co oznacza w świetle teorii<br />

znaków przekład tekstu z jednego<br />

języka na inny<br />

• analizuje i interpretuje fragment<br />

wiersza Leopolda Staffa w celu<br />

zrozumienia sensów niezbędnych do<br />

wykonania projektu<br />

• opracowuje założenia projektowanego<br />

pisma i tworzy jego prototyp<br />

• przekłada fragment wiersza na język<br />

pisma obrazkowego, sprawdza, czy<br />

dzieci rozumieją przekład<br />

II. 3.1<br />

IV. 12<br />

AUTOR: Renata Faron-Radzka<br />

29<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat lekcji Materiał rzeczowy<br />

5. Język – narzędzie<br />

porozumienia<br />

wprowadzenie do lekcji 4.<br />

Język – narzędzie porozumienia<br />

Renata Grzegorczykowa,<br />

Problem funkcji języka… (fr.)<br />

BIBLIA W LITERATURZE I KULTURZE<br />

6. Biblijne źródła kultury<br />

europejskiej<br />

strona działowa – panorama<br />

Jerozolimy z widokiem na<br />

Ścianę Płaczu<br />

wprowadzenie do lekcji<br />

5. Biblijne źródła kultury<br />

europejskiej<br />

Anna Świderkówna, Rozmowy<br />

o Biblii (fr.)<br />

miniprzewodniki: frazeologizmy<br />

biblijne; referat jako<br />

forma wypowiedzi<br />

Liczba<br />

godzin<br />

Zagadnienia<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

1 akt komunikacji językowej<br />

i jego składowe; funkcje<br />

tekstu; rozpoznawanie<br />

i określanie funkcji tekstów<br />

Wymagania wobec ucznia Odniesienia do<br />

podstawowe ponadpodstawowe<br />

podstawy programowej<br />

• wie, co to jest akt komunikacji;<br />

wymienia jego niezbędne elementy<br />

• zna funkcje języka związane z aktem<br />

komunikacji<br />

• podaje przykład żartu słownego<br />

użytego w tekście Grzegorczykowej<br />

• omawia dwa sposoby ujawniania się<br />

funkcji poetyckiej w języku<br />

• wyjaśnia, na czym, zdaniem Grzegorczykowej,<br />

polega nietrafność ujęcia<br />

funkcji poetyckiej<br />

• próbuje wyjaśnić istotę „świata intencjonalnego”<br />

w tekście poetyckim<br />

• opisuje zasady tworzenia pisma obrazkowego<br />

na postawie wniosków<br />

z projektu<br />

• wyjaśnia związek między wierszowaną<br />

formą tekstu a funkcją poetycką<br />

• wie, w jaki sposób poszczególne<br />

funkcje języka ujawniają się w tekście<br />

• wskazuje i określa pozakomunikacyjne<br />

funkcje języka<br />

• wyszukuje w wybranych tekstach<br />

przykłady kreatywności językowej<br />

• na podstawie tekstu Renaty Grzegorczykowej<br />

wyjaśnia, czemu służy<br />

naruszenie normy językowej<br />

II. 3.2, 3.3<br />

II. 3.2<br />

1 kultura śródziemnomorska;<br />

Stary i Nowy Testament;<br />

księgi biblijne; sacrum<br />

i profanum; skróty biblijne;<br />

werset; gatunki biblijne;<br />

styl i przesłanie Biblii;<br />

biblizmy; referat<br />

• zbiera informacje na temat Ściany<br />

Płaczu; wyjaśnia, dlaczego to miejsce<br />

jest chętnie odwiedzane przez<br />

turystów<br />

• określa czas powstania Biblii<br />

• wyjaśnia, na czym polega wyjątkowe<br />

znaczenie Biblii w kulturze<br />

• objaśnia istotę podziału Biblii na<br />

Stary i Nowy Testament<br />

• umie posługiwać się skrótami biblijnymi<br />

• wyszukuje w tekście Świderkówny<br />

związki frazeologiczne, odczytuje<br />

ich sens<br />

• gromadzi na potrzeby referatu książki<br />

popularnonaukowe i leksykony<br />

• pisze referat zgodnie z założeniami<br />

gatunkowymi tej formy wypowiedzi<br />

• wymienia typy ksiąg biblijnych<br />

• opisuje zawartość tematyczną<br />

wybranych ksiąg<br />

• podaje argumenty świadczące<br />

o popularności Biblii<br />

• wyszukuje nawiązania do Biblii we<br />

współczesnej kulturze, określa ich<br />

funkcję<br />

• wyjaśnia, na czym polega niezamierzony<br />

komizm przytoczonych przez<br />

Świderkównę słów Władysława<br />

Gomółki<br />

• sprawdza w księgach biblijnych<br />

brzmienie przysłowia z 1. akapitu<br />

tekstu<br />

I. 1.1, 1.4<br />

2.1, 2.2, 2.3<br />

II. 2.5<br />

III. 2.6, 2.11, 2.12<br />

IV. 1, 2, 3, 4, 5, 9<br />

AUTOR: Renata Faron-Radzka<br />

30<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat lekcji Materiał rzeczowy<br />

7. Analiza tekstu nieliterackiego.<br />

Sprawdzenie<br />

umiejętności<br />

Gerhard Lofink, Wielość<br />

gatunków i form biblijnych<br />

zadania 1.–11.<br />

8. Biblia – dokument<br />

i opowieść<br />

wprowadzenie do lekcji 6.<br />

Biblia – dokument i opowieść<br />

Anna Świderkówna, Biblia<br />

między mitem a historią (fr.)<br />

Liczba<br />

godzin<br />

Zagadnienia<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

1 gatunek literacki; analiza<br />

tekstu nieliterackiego;<br />

streszczenie; synonim;<br />

funkcja języka;<br />

gatunki biblijne<br />

1 umiejętność przetwarzania<br />

i porządkowania informacji<br />

w analizie i interpretacji<br />

tekstu nieliterackiego<br />

Wymagania wobec ucznia Odniesienia do<br />

podstawowe ponadpodstawowe<br />

podstawy programowej<br />

• analizuje strukturę tekstu, umie<br />

odczytać jego sens<br />

• formułuje główną myśl każdego<br />

akapitu<br />

• dostrzega sposób prowadzenia<br />

wywodu i argumentację<br />

• rozpoznaje w tekście przykłady,<br />

określa ich cel<br />

• definiuje pojęcie historia<br />

• zna znaczenie słowa obiektywny;<br />

wskazuje słowo, które w tekście<br />

przeciwstawiono temu wyrazowi<br />

• wyjaśnia, w jaki sposób autorka<br />

rozumie pojęcie mitu<br />

• omawia, odwołując się tekstu Świderkówny,<br />

różnice między mitem<br />

a legendą<br />

• podaje powody, dla których autorka<br />

uważa, że nie istnieje obiektywna<br />

historia pisana<br />

• uzasadnia, które z podanych zdań<br />

najtrafniej oddaje istotę tekstu<br />

• podaje przykłady innych biblizmów<br />

niż te wymienione w podręczniku,<br />

wskazuje dzieła mogące stanowić<br />

ich ilustrację<br />

• dokonuje krytycznej selekcji źródeł<br />

internetowych<br />

• przygotowuje konspekt referatu<br />

• wygłasza referat w klasie<br />

• rozpoznaje środki językowe zastosowane<br />

w tekście, określa ich funkcje<br />

• określa funkcję języka dominującą<br />

w tekście<br />

• pisze streszczenie tekstu<br />

• wskazuje wyraz, który najtrafniej<br />

określa związek znaczeniowy łączący<br />

mit z bajką i przypowieścią<br />

• objaśnia sens fragmentu „pisało się<br />

obrazami”<br />

• wyjaśnia, na czym, zdaniem autorki,<br />

polega prawdziwość tekstu historycznego<br />

• ustosunkowuje się do stwierdzenia,<br />

że Biblię można zaliczyć do historii<br />

prawdziwych<br />

• ustosunkowuje się do stwierdzenia,<br />

że w pierwszych księgach Biblii „nie<br />

należy szukać tekstów historycznych”<br />

• rozważa, w jakim stopniu Biblia<br />

odpowiada pojęciu mitu sformułowanemu<br />

przez Burrowsa<br />

I. 1.3<br />

II. 2.2<br />

III. 1.1<br />

2.7<br />

I. 2.1, 2.2, 2.3<br />

I. 2.3<br />

II. 2.5<br />

AUTOR: Renata Faron-Radzka<br />

31<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat lekcji Materiał rzeczowy<br />

9. Historia Abrahama wprowadzenie do lekcji 7.<br />

Historia Abrahama<br />

Księga Rodzaju, historia<br />

Abrahama (22, 1–18)<br />

Brendan Powell Smith, The<br />

Brick Bible, 2001–2015<br />

miniprzewodnik: symbolika<br />

biblijna<br />

infografika: postacie biblijne<br />

10. Parafraza opowieści<br />

biblijnej<br />

wprowadzenie do lekcji<br />

8. Parafraza opowieści<br />

biblijnej<br />

Gustaw Herling Grudziński,<br />

Ofiaro wanie (fr.)<br />

Liczba<br />

godzin<br />

Zagadnienia<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

1 kontekst gatunkowy;<br />

inwersja; styl biblijny;<br />

symbolika biblijna (barwy,<br />

liczby, zdarzenia, zwierzęta);<br />

postacie biblijne<br />

1 aluzja literacka; apokryf;<br />

parafraza<br />

Wymagania wobec ucznia Odniesienia do<br />

podstawowe ponadpodstawowe<br />

podstawy programowej<br />

• zna genezę i czas powstania Księgi<br />

Rodzaju<br />

• objaśnia tytuł księgi<br />

• przedstawia swoje wrażenia po<br />

lekturze fragmentu<br />

• opowiada historię Abrahama; wymienia<br />

jej bohaterów<br />

• przedstawia okoliczności próby, na<br />

którą Bóg wystawił Abrahama<br />

• charakteryzuje Abrahama, zwracając<br />

uwagę na motywy jego postępowania<br />

• prezentuje starotestamentową wizję<br />

Boga<br />

• wybiera określenia, które najtrafniej<br />

opisują rolę osoby opowiadającej<br />

historię<br />

• wyszukuje w pierwszym fragmencie<br />

zdania pojedyncze i złożone, dzieli je<br />

na wypowiedzenia złożone współrzędnie<br />

i podrzędnie<br />

• wie, co oznaczają pojęcia sacrum<br />

i profanum<br />

• przedstawia swoje wrażenia na<br />

temat projektu The Brick Bible<br />

• redaguje wypowiedź argumentacyjną<br />

zgodnie z założeniami gatunkowymi<br />

tej formy wypowiedzi<br />

• zna pojęcia: parafraza, aluzja literacka,<br />

apokryf<br />

• potrafi wskazać parafrazę i aluzję<br />

literacką w tekście<br />

• nazywa emocje, których doświadcza<br />

Abraham<br />

• ocenia postępowanie Abrahama<br />

• analizuje wypowiedzi Boga w trybie<br />

rozkazującym i czasie przyszłym<br />

• dokonuje rozbioru logicznego zdania<br />

z Księgi Rodzaju<br />

• odszukuje w tekście cechy stylu<br />

biblijnego<br />

• porównuje sposób ukazania biblijnego<br />

motywu w przynajmniej dwóch<br />

innych tekstach kultury (np. kadr<br />

serialu telewizyjnego Biblia i obraz<br />

Marca Chagalla Ofiarowanie Izaaka)<br />

• ocenia projekt The Brick Bible,<br />

wyjaśniając, czemu służy takie<br />

przedstawienie Biblii<br />

• porównuje ilustrację z The Brick<br />

Bible z obrazem Leonarda da Vinci<br />

Ostatnia wieczerza<br />

• rozważa, w jaki sposób kultura popularna<br />

przetwarza motywy biblijne<br />

wykorzystywane przez twórców<br />

z innych <strong>epok</strong><br />

• wyszukuje inne przykłady mieszania<br />

się sacrum i profanum we współczesnej<br />

kulturze<br />

• uzasadnia, czy przywołane przykłady<br />

są profanacją świętych treści<br />

• określa, jakim rodzajem aluzji literackiej<br />

jest Ofiarowanie Herlinga-<br />

Grudzińskiego<br />

• określa wymowę całości opowiadania<br />

w stosunku do religii i jej nakazów<br />

I. 1.1, 1.3, 1.4, 1.5, 1.8, 1.9, 1.10,<br />

1.11, 1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

2.1, 2.2, 2.3, 2.6, 2.7<br />

II. 1.1, 1.2<br />

2.1, 2.5, 2.6<br />

III. 1.1, 1.5, 1.6<br />

2.1, 2.2, 2.6, 2.8, 2.10, 2.11, 2.12<br />

IV. 1, 2, 3, 5, 6<br />

I. 1.3, 1.4, 1.5, 1.8, 1.9, 1.10, 1.11,<br />

1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

2.2, 2.6<br />

II. 1.1<br />

2.6<br />

III. 2.1, 2.2, 2.4<br />

I. 1.1, 1.2, 1.10, 1.12<br />

2.3, 2.4<br />

II. 2.5, 2.7<br />

AUTOR: Renata Faron-Radzka<br />

32<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat lekcji Materiał rzeczowy<br />

11. Tworzenie własnego<br />

tekstu. Wypowiedź<br />

ustna<br />

zadanie 1.<br />

Pieter Bruegel Wieża Babel<br />

12. Cierpienie w Biblii –<br />

Księga Hioba<br />

wprowadzenie do lekcji 9.<br />

Cierpienie w Biblii – Księga<br />

Hioba<br />

Księga Hioba (7,1–21)<br />

Liczba<br />

godzin<br />

Zagadnienia<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

1 przykładowy plan wypowiedzi<br />

ustnej (określenie<br />

problemu, teza, interpretacja<br />

obrazu, interpretacja<br />

wybranego utworu literackiego);<br />

konspekt wypowiedzi<br />

ustnej<br />

1 poemat; powtórzenie; problematyka<br />

egzystencjalna<br />

Wymagania wobec ucznia Odniesienia do<br />

podstawowe ponadpodstawowe<br />

podstawy programowej<br />

• wskazuje podobieństwa i różnice<br />

w kreacji świata przedstawionego<br />

w Księdze Rodzaju i w tekście<br />

współczesnym<br />

• określa kompetencje narratora<br />

w obu tekstach<br />

• na podstawie podanego przykładu<br />

przygotowuje plan wypowiedzi<br />

ustnej na zadany temat<br />

• formułuje własną tezę<br />

• określa zakres i typ tekstów do<br />

wykorzystania<br />

• rozwija umiejętność argumentacji<br />

• prezentuje wypowiedź na forum<br />

klasy<br />

• opowiada historię Hioba<br />

• opisuje przedstawione w utworze<br />

relacje między Bogiem a człowiekiem<br />

• wie, co to są powtórzenia, określa<br />

ich funkcję w tekście<br />

• potrafi zdefiniować poemat jako<br />

gatunek literacki<br />

• interpretuje wymowę opowiadania,<br />

wykorzystując w funkcji argumentacyjnej<br />

cytaty z książki autora Rozmowy<br />

w Neapolu<br />

• posługuje się słownictwem pozwalającym<br />

wyrazić i uzasadnić własne zdanie<br />

• potrafi przygotować konspekt<br />

wypowiedzi ustnej<br />

• prezentuje wypowiedź na forum<br />

klasy, pamiętając o funkcji wstępu<br />

i zakończenia<br />

• formułuje opinię popartą uzasadnieniem<br />

• płynnie przechodzi od opinii (tezy)<br />

do jej uzasadnienia, bez sygnalizowania<br />

tego specjalnym sformułowaniem<br />

• formułuje wypowiedź oceniającą<br />

realizację zagadnienia zawartego<br />

w temacie<br />

• z łatwością tworzy wstęp i zakończenie<br />

do wypowiedzi informacyjnych<br />

i argumentacyjnych<br />

• potrafi wskazać wiele tekstów kultury<br />

nawiązujących do zagadnienia<br />

ujętego w temacie<br />

• charakteryzuje językowy kształt<br />

wypowiedzi Hioba, wskazując na jej<br />

lamentacyjny charakter<br />

• wyjaśnia, dlaczego Bóg przywrócił<br />

Hioba do dawnego stanu<br />

• określa, w jaki sposób Hiob pojmuje<br />

grzech<br />

III. 1.1, 1.3, 1.5<br />

2.1, 2.2, 2.4, 2.9, 2.10<br />

I. 1.3, 1.4, 1.5, 1.8, 1.9, 1.10, 1.11,<br />

1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

II. 1.1<br />

2.1, 2.5<br />

III. 1.1, 1.3, 1.6<br />

2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.8, 2.10,<br />

2.11, 2.12<br />

AUTOR: Renata Faron-Radzka<br />

33<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat lekcji Materiał rzeczowy<br />

13. Wiersz o współczesnym<br />

Hiobie<br />

wprowadzenie do lekcji 10.<br />

Wiersz o współczesnym<br />

Hiobie<br />

Anna Kamieńska, Powrót<br />

Hioba<br />

Gerhard Marcks, Hiob, 1957<br />

Międzynarodowy Dzień<br />

Pamięci o Holokauście –<br />

fotografia<br />

Liczba<br />

godzin<br />

Zagadnienia<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

Wymagania wobec ucznia Odniesienia do<br />

podstawowe ponadpodstawowe<br />

podstawy programowej<br />

• odszukuje w tekście i interpretuje<br />

uniwersalne wypowiedzi dotyczące<br />

ludzkiego losu<br />

1 stylizacja biblijna • określa osobę mówiącą w wierszu<br />

• wymienia przywołane w tekście<br />

przyczyny śmierci i formy cierpienia<br />

• określa problematykę utworu<br />

• wymienia elementy nowego życia<br />

Hioba<br />

• wie, co to jest stylizacja biblijna; uzasadnia,<br />

czy Wiersz o współczesnym<br />

Hiobie jest jej przykładem<br />

• opisuje swoje wrażenia po obejrzeniu<br />

posągu Hiob Gerharda Marcksa<br />

• ustosunkowuje się do stwierdzenia,<br />

że cierpienie uszlachetnia; zbiera<br />

argumenty na uzasadnienie swojego<br />

zdania<br />

• redaguje wypowiedź argumentacyjną,<br />

inspirowaną słowami Sørena<br />

Kierkegaarda „Posiadać wiarę znaczy<br />

tyle, co nie próbować zrozumieć"<br />

• przedstawia swoje stanowisko na temat<br />

sensu niezawinionego cierpienia<br />

• porównuje próby, którym zostali<br />

poddani Hiob i Abraham, tworzy<br />

plan porównywania obu tekstów<br />

kultury<br />

• wyjaśnia, dlaczego Hiob po ocaleniu<br />

nie potrafi być szczęśliwy<br />

• wskazuje w wierszu elementy przedstawienia<br />

nawiązujące do opowieści<br />

biblijnej<br />

• określa funkcję czasownika „zdechł”<br />

(3. wers), uwzględniając jego łączliwość<br />

składniową<br />

• interpretuje sens ostatniego wersu<br />

wiersza<br />

• charakteryzuje język utworu, poddając<br />

analizie budowę zdań, użyte słownictwo<br />

i środki stylistyczne<br />

• wyjaśnia stwierdzenie, że bohater<br />

„wśród ludzi” jest „zbędny jak wyrzut<br />

sumienia”<br />

• interpretuje pozę Hioba na podstawie<br />

rzeźby Marcksa<br />

• rozważa, czy ludzie mają prawo do<br />

poszukiwania szczęścia po przeżyciu<br />

największej osobistej tragedii<br />

• wyjaśnia, odwołując się do zdjęcia<br />

z obchodów Międzynarodowego Dnia<br />

Pamięci o Holokauście, co symbolizują<br />

tafle lodu, w których umieszczono<br />

fotografie pomordowanych Żydów<br />

I. 1.1, 1.2<br />

2.3, 2.4<br />

II. 2.5, 2.7<br />

I. 1.3, 1.4, 1.5, 1.8, 1.9, 1.10, 1.11,<br />

1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

II. 2.1, 2.6<br />

III. 1.1<br />

2.1, 2.2, 2.4<br />

I. 1.1, 1.2, 1.12<br />

AUTOR: Renata Faron-Radzka<br />

34<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat lekcji Materiał rzeczowy<br />

14. Życie, śmierć i los –<br />

Księga Koheleta<br />

wprowadzenie do lekcji 11.<br />

Życie, śmierć i los – Księga<br />

Koheleta<br />

Księga Eklezjasty (1, 1–14)<br />

Fernando Vicente, Vanitas,<br />

XXI w.<br />

mural z motywem vanitas,<br />

XXI w.<br />

miniprzewodnik: rodzaje<br />

zdań złożonych<br />

infografika: miejsca biblijne<br />

15. Miłość nie tylko duchowa<br />

wprowadzenie do lekcji 12.<br />

Miłość nie tylko duchowa<br />

Pieśń nad Pieśniami (1, 15–2,<br />

4)<br />

Liczba<br />

godzin<br />

Zagadnienia<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

1 księgi mądrościowe; paralelizm<br />

składniowy i znaczeniowy;<br />

vanitas; aforyzm;<br />

Kohelet; rodzaje zdań<br />

złożonych współrzędnie<br />

i podrzędnie<br />

1 poemat liryczny; sens dosłowny;<br />

sens alegoryczny;<br />

alegoria; interpretacja alegoryczna;<br />

metafora poetycka;<br />

porównanie; symbol;<br />

wykrzyknienie; symbolika<br />

Pieśni nad Pieśniami<br />

Wymagania wobec ucznia Odniesienia do<br />

podstawowe ponadpodstawowe<br />

podstawy programowej<br />

• wie, co to są księgi mądrościowe<br />

• zna pojęcia: aforyzm, paralelizm<br />

składniowy, paralelizm znaczeniowy<br />

• umie wyjaśnić, co oznaczają imię<br />

Kohelet i Księga Eklezjasty<br />

• objaśnia sens wyrazu marność<br />

w kontekście księgi biblijnej<br />

• odszukuje w tekście i interpretuje<br />

aforyzmy wyrażające prawdy o świecie<br />

i człowieku<br />

• analizuje budowę składniową wskazanego<br />

wypowiedzenia<br />

• przedstawia swoje wrażenia po obejrzeniu<br />

muralu z motywem vanitas<br />

• określa, co jest marnością zdaniem<br />

twórcy obrazu Vanitas<br />

• potrafi wskazać i krótko omówić<br />

najważniejsze miejsca biblijne<br />

• potrafi zdefiniować formę gatunkową<br />

Pieśni nad Pieśniami<br />

• wie, co to jest alegoria<br />

• potrafi odczytać sens dosłowny<br />

i sens alegoryczny tekstu<br />

• wyjaśnia, dlaczego w przypadku<br />

Pieśni nad Pieśniami powinno się<br />

uwzględniać interpretację alegoryczną<br />

• określa, kto wypowiada się w tekście<br />

• próbuje wyjaśnić, czy miłość przedstawiona<br />

w utworze jest uczuciem<br />

realnym czy wyidealizowanym<br />

• wymienia porównania, jakimi posługują<br />

się Oblubieniec i Oblubienica<br />

• formułuje tezę interpretacyjną i stara<br />

się ją uzasadnić, odwołując się do<br />

fragmentów tekstu<br />

• wskazuje językowe środki stylistyczne<br />

podkreślające refleksyjny charakter<br />

tekstu<br />

• określa typy zdań złożonych występujących<br />

w Księdze Koheleta<br />

• określa funkcję zdań podrzędnych<br />

w tekście biblijnym<br />

• wyjaśnia sensy zawarte w pytaniach<br />

występujących we fragmencie księgi<br />

biblijnej<br />

• porównuje sposób przedstawienia<br />

przemijalności życia w Biblii i w dziele<br />

malarskim<br />

• szuka innych dzieł sztuki zainspirowanych<br />

motywem vanitas<br />

• analizuje strukturę porównań<br />

wymienianych przez Oblubieńca<br />

i Oblubienicę<br />

• wyjaśnia sens tych porównań<br />

• porównuje budowę wykrzyknień<br />

w wypowiedziach osób mówiących<br />

w tekście<br />

• określa, jaki rodzaj miłości wyrażają<br />

rozmówcy<br />

• podaje znaczenie symboli: ciernie,<br />

jabłoń, lilia, narcyz<br />

• redaguje wypowiedź argumentacyjną,<br />

odwołując się do fragmentów<br />

Pieśni nad Pieśniami, również tych,<br />

które nie znalazły się w podręczniku<br />

• porównuje język oraz wymowę Pieśni<br />

nad Pieśniami i Hymnu o miłości<br />

świętego Pawła z Tarsu<br />

I. 1.3, 1.4, 1.5, 1.8, 1.9, 1.10, 1.11,<br />

1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

II. 1.1, 1.2, 1.3, 1.4<br />

2.5<br />

III. 1.1<br />

2.1, 2.2, 2.4<br />

IV. 1<br />

I. 1.2, 1.3, 1.4, 1.5, 1.8, 1.9, 1.10,<br />

1.11, 1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

II. 1.1<br />

2.5, 2.6<br />

III. 1.1, 1.2, 1.3, 1.4, 1.5, 1.6<br />

2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.10, 2.11,<br />

2.12<br />

I. 1.1, 1.2, 1.10, 1.12<br />

2.4<br />

AUTOR: Renata Faron-Radzka<br />

35<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat lekcji Materiał rzeczowy<br />

16. Współczesne nawiązania<br />

do Pieśni nad<br />

Pieśniami<br />

wprowadzenie do lekcji 13.<br />

Współczesne nawiązania do<br />

Pieśni nad Pieśniami<br />

Edward Stachura, Pejzaż<br />

Halina Poświatowska, Odłamałam<br />

gałąź miłości<br />

Edward Munch, Pocałunek<br />

na plaży, 1921<br />

Amedeo Modigliani, Stojąca<br />

naga Elvira, 1918<br />

Waldemar Świerzy, Trzeba<br />

zabić tę miłość, plakat<br />

filmowy, 1972<br />

zadanie projektowe (antologia<br />

najpiękniejszych wierszy<br />

o miłości)<br />

Liczba<br />

godzin<br />

Zagadnienia<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

1 Pieśń nad Pieśniami jako<br />

uniwersalny wzór poezji<br />

miłosnej<br />

Wymagania wobec ucznia Odniesienia do<br />

podstawowe ponadpodstawowe<br />

podstawy programowej<br />

• określa osoby mówiące w wierszach<br />

• wyjaśnia na podstawie tekstu Stachury,<br />

czy miłość usprawiedliwia<br />

bezwarunkowy podziw<br />

• wskazuje metafory i alegorię<br />

w wierszu Poświatowskiej<br />

• charakteryzuje stosunek do miłości<br />

wyrażany przez osoby mówiące<br />

w wierszach<br />

• przedstawia swoją ocenę jednego<br />

z przywołanych dzieł plastycznych<br />

• opracowuje antologię najpiękniejszych<br />

wierszy o miłości<br />

• redaguje krótkie hasło internetowe<br />

definiujące miłość jako uczucie<br />

łączące dwoje ludzi<br />

• formułuje koncepcję porównywania<br />

utworów, a wnioski zapisuje w dowolnej<br />

formie<br />

• analizuje budowę składniową 1. i 3.<br />

strofy wiersza Poświatowskiej, wyjaśnia<br />

funkcję takiego ukształtowania<br />

wypowiedzi<br />

• określa, odwołując się do wiersza<br />

Stachury, czy uczucia osoby mówiącej<br />

są wyrażone w sposób pośredni<br />

czy bezpośredni<br />

• rozważa, na czym polega podobieństwo<br />

przedstawienia Oblubieńca<br />

i Oblubienicy w Pieśni nad Pieśniami<br />

oraz przedstawienia bohaterki<br />

wiersza Stachury<br />

• uzasadnia, odwołując się do różnych<br />

tekstów kultury, czy miłość umiera<br />

• porównuje obraz Muncha z wierszem<br />

Poświatowskiej<br />

• wyjaśnia, odwołując się do Pieśni<br />

nad Pieśniami, wiersza Stachury<br />

i aktu Modiglianiego, w jaki sposób<br />

twórcy osiągają subtelność artystyczną<br />

dzieł<br />

• interpretuje wymowę plakatu<br />

Waldemara Świerzego<br />

• ilustruje wybranym tekstem kultury<br />

każdy z wierszy zamieszczonych<br />

w antologii<br />

• porównuje i ocenia efekty projektów,<br />

publikuje najlepszą antologię<br />

w formie albumu<br />

I. 1.3, 1.4, 1.5, 1.8, 1.9, 1.10, 1.11,<br />

1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

II. 1.1, 1.2<br />

2.5<br />

III. 1.1, 1.2, 1.3, 1.4, 1.5, 1.6<br />

2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.10, 2.11,<br />

2.12<br />

IV. 1, 2, 3, 4, 5<br />

I. 1.1, 1.2<br />

AUTOR: Renata Faron-Radzka<br />

36<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat lekcji Materiał rzeczowy<br />

17. Świat poezji biblijnej<br />

– psalmy<br />

wprowadzenie do lekcji 14.<br />

Świat poezji biblijnej –<br />

psalmy<br />

Psalm 13 (W długotrwałym<br />

uścisku)<br />

Psalm 47 (Bóg na tronie<br />

królewskim)<br />

Agnieszka Osiecka, Chwalmy<br />

Pana<br />

Michał Anioł, Dawid, 1504<br />

18. Psalmy inspiracją dla<br />

poetów wszystkich<br />

czasów<br />

wprowadzenie do lekcji 15.<br />

Psalmy inspiracją dla poetów<br />

wszystkich czasów<br />

Czesław Miłosz, Psalm 30<br />

(Podzięka za wybawienie od<br />

śmierci)<br />

Wisława Szymborska, Psalm<br />

Liczba<br />

godzin<br />

Zagadnienia<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

1 Księga Psalmów;<br />

psalm (błagalny, pochwalny,<br />

dziękczynny, ufności,<br />

mądrościowy);<br />

psałterz; parafraza;<br />

paralelizm składniowy;<br />

paralelizm znaczeniowy;<br />

podmiot zbiorowy<br />

1 psalm; ironia; stylizacja<br />

biblijna; funkcja ekspresywna,<br />

informatywna<br />

i impresywna języka;<br />

parafraza; anafora;<br />

inwersja; porównanie;<br />

symbol; frazeologizm<br />

Wymagania wobec ucznia Odniesienia do<br />

podstawowe ponadpodstawowe<br />

podstawy programowej<br />

• charakteryzuje kreację osoby mówiącej<br />

i adresata oraz relacje między<br />

nimi w omawianych psalmach<br />

• wskazuje w tekstach cechy gatunkowe<br />

psalmu i rozpoznaje jego<br />

rodzaj<br />

• wie, kiedy w utworze poetyckim<br />

występuje podmiot zbiorowy<br />

• podaje przykłady świadczące<br />

o emocjonalności osoby mówiącej<br />

w Psalmie 13<br />

• omawia związki psalmów z muzyką<br />

• słucha psalmów w wykonaniu<br />

Małgorzaty Hutek i przedstawia<br />

swoje wrażenia<br />

• rozważa, czy wykonanie psalmów<br />

przez artystkę może zainteresować<br />

młodych ludzi poezją biblijną<br />

• podejmuje próbę stworzenia hasła<br />

encyklopedycznego<br />

• przedstawia swoje odczucia na<br />

temat rzeźby Michała Anioła<br />

• wie, do jakiego faktu z biografii<br />

Dawida nawiązuje rzeźba<br />

• wskazuje w obu wersjach Psalmu 30<br />

słownictwo potwierdzające, że<br />

tekst ma charakter dziękczynny<br />

• wskazuje w obu wersjach Psalmu 30<br />

fragmenty ujawniające funkcje:<br />

informatywną, ekspresywną i impresywną<br />

• wyszukuje w Psalmie Szymborskiej<br />

słowa i wyrażenia związane znaczeniowo<br />

z pojęciem granica<br />

• wskazuje najważniejsze środki stylistyczne<br />

zastosowane w psalmach<br />

oraz określa ich funkcję<br />

• wyjaśnia, w czym wyraża się kunsztowność<br />

Psalmu 47<br />

• porównuje sposób wyrażania radości<br />

w Psalmie 47 i w pieśniach gospel<br />

• szuka inspiracji Księgą Psalmów<br />

w różnych tekstach kultury współczesnej<br />

• analizuje różne teksty kultury<br />

współczesnej, wyjaśnia, które z nich<br />

są parafrazą, a które wiernie nawiązują<br />

do Księgi Psalmów<br />

• wyjaśnia, jaką funkcję pełni parafrazowanie<br />

Księgi Psalmów w wybranych<br />

współczesnych tekstach<br />

kultury<br />

• uzasadnia, dlaczego Michał Anioł<br />

odwołał się w swojej rzeźbie do<br />

walki Dawida z Goliatem<br />

• słucha pieśni Chwalmy Pana w wykonaniu<br />

Anny Szałapak, a następnie<br />

uzasadnia, czy utwór można nazwać<br />

współczesnym psalmem<br />

• opisuje relacje człowieka z Bogiem<br />

na podstawie obu wersji Psalmu 30<br />

• uzasadnia, że Psalm 30 Miłosza jest<br />

parafrazą psalmu biblijnego<br />

• interpretuje tytuł wiersza Szymborskiej<br />

• analizuje język Psalmu Szymborskiej,<br />

uwzględniając zabiegi uzasadniające<br />

tytuł wiersza<br />

I. 1.2, 1.3, 1.4, 1.5, 1.8, 1.9, 1.10,<br />

1.11, 1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

2.6<br />

II. 2.5, 2.6<br />

III. 1.1<br />

2.1, 2.2, 2.4<br />

I. 1.2, 1.3, 1.4, 1.5, 1.8, 1.9, 1.10,<br />

1.11, 1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

II. 1.1, 1.2, 1.3<br />

2.5, 2.6<br />

3.3<br />

III. 1.1<br />

2.1, 2.2, 2.4<br />

I. 1.1, 1.2, 1.12<br />

2.3, 2.4<br />

II. 2.5, 2.7<br />

AUTOR: Renata Faron-Radzka<br />

37<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat lekcji Materiał rzeczowy<br />

19. Biblijna wizja końca<br />

świata<br />

wprowadzenie do lekcji 16.<br />

Biblijna wizja końca świata<br />

Apokalipsa świętego Jana<br />

(9,1–12)<br />

Rik Poot, Czterej jeźdźcy<br />

Apokalipsy, 1987<br />

miniprzewodnik: motywy<br />

biblijne<br />

zadanie projektowe (wystawa<br />

multimedialna na temat<br />

wizji apokalipsy w sztuce XX<br />

i XXI w.)<br />

Liczba<br />

godzin<br />

Zagadnienia<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

1 apokalipsa; alegoria;<br />

anafora; symbol; wizja;<br />

streszczenie<br />

Wymagania wobec ucznia Odniesienia do<br />

podstawowe ponadpodstawowe<br />

podstawy programowej<br />

• wskazuje w wierszu Szymborskiej<br />

anafory; określa ich funkcje<br />

• wskazuje w wierszu Szymborskiej<br />

fragmenty zawierające ironię<br />

• wyjaśnia znaczenie związku frazeologicznego<br />

„krecia robota”, określa<br />

jego funkcję w wierszu Szymborskiej<br />

• podejmuje próbę wyjaśnienia,<br />

dlaczego ludzie tworzą granice<br />

• przygotowuje argumenty do dyskusji<br />

na temat roli granic we współczesnym<br />

świecie<br />

• wyjaśnia pojęcie apokalipsa<br />

• wskazuje w tekście Apokalipsy<br />

świętego Jana cechy wypowiedzi<br />

proroczej<br />

• streszcza w punktach opowiadanie<br />

zamieszczone w utworze<br />

• charakteryzuje kreację człowieka<br />

przedstawioną w tekście<br />

• wskazuje w Apokalipsie świętego<br />

Jana elementy alegoryczne<br />

• przedstawia swoje wrażenia po<br />

obejrzeniu rzeźby Poota<br />

• wymienia uniwersalne motywy<br />

obecne w Biblii<br />

• zbiera materiały niezbędne do<br />

realizacji zadania projektowego<br />

• objaśnia obecne w wierszu Szymborskiej<br />

symbole i personifikacje<br />

elementów przyrody<br />

• wyjaśnia, w jakim celu Szymborska<br />

dokonała przekształcenia maksymy<br />

Terencjusza<br />

• rozważa, odwołując się Psalmu<br />

Szymborskiej oraz wybranych<br />

przykładów z literatury i życia, jakie<br />

są granice wolności<br />

• wyjaśnia, czy świat bez granic jest<br />

lepszy czy gorszy od świata podzielonego<br />

granicami<br />

• przygotowuje referat o nawiązaniach<br />

do psalmów w literaturze polskiej<br />

• odszukuje w tekście środki językowe<br />

służące obrazowaniu apokaliptycznemu<br />

• charakteryzuje cierpienia zadane<br />

ludziom przez szarańczę<br />

• objaśnia elementy alegoryczne<br />

Apokalipsy świętego Jana i symbole<br />

zawarte w tekście<br />

• wyjaśnia sens wyrażenia „studnia<br />

Czeluści”<br />

• przedstawia i argumentuje swoje<br />

stanowisko na temat kar opisanych<br />

w utworze<br />

• wskazuje sposoby kreacji apokaliptycznego<br />

przedstawienia rzeczywistości<br />

w dziele malarskim<br />

• redaguje ostrzeżenia dla ludzkości<br />

żyjącej wchodzącej w trzecią dekadę<br />

XXI w.<br />

• przygotowuje wystawę multimedialną<br />

na temat wizji apokalipsy w sztuce<br />

XX i XXI w.<br />

I. 1.3, 1.4, 1.5, 1.8, 1.9, 1.10, 1.11,<br />

1.13, 1.14, 1.15, 1.16<br />

II. 1.1, 1.2, 1.3<br />

2.5, 2.6<br />

III. 1.1, 1.5, 1.6<br />

2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 2.8, 2.10,<br />

2.11, 2.12<br />

IV. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 11, 12<br />

AUTOR: Renata Faron-Radzka<br />

38<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat lekcji Materiał rzeczowy<br />

20. Biblia w literaturze<br />

i kulturze. Powtórzenie<br />

i sprawdzenie<br />

wiadomości<br />

21. Praca klasowa i omówienie<br />

Liczba<br />

godzin<br />

2<br />

2<br />

3<br />

3<br />

Zagadnienia<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

Wymagania wobec ucznia Odniesienia do<br />

podstawowe ponadpodstawowe<br />

podstawy programowej<br />

• zna czas powstania Biblii<br />

• wie na czym polega wartość Biblii<br />

• rozróżnia formę gatunkową tekstów<br />

biblijnych<br />

• zna uniwersalne motywy biblijne<br />

• wymienia motywy obecne w poznanych<br />

księgach biblijnych<br />

• dostrzega żywotność motywów<br />

biblijnych w kulturze<br />

• podaje przykłady utworów inspirowanych<br />

Biblią<br />

• wie, czym odznacza się styl biblijny<br />

i stylizacja biblijna<br />

• zna frazeologizmy o biblijnym<br />

rodowodzie<br />

• podaje przykłady utworów inspirowanych<br />

Biblią, wyjaśnia, na czym<br />

polega nawiązanie<br />

• określa rolę Biblii w tworzeniu<br />

znaczeń uniwersalnych<br />

• charakteryzuje styl wybranych<br />

tekstów biblijnych<br />

• omawia funkcję środków artystycznych<br />

charakterystycznych dla stylu<br />

biblijnego<br />

• podaje przykłady tekstów, w których<br />

występuje stylizacja biblijna<br />

• określa funkcje stylizacji biblijnej<br />

• wyjaśnia frazeologizmy o biblijnym<br />

rodowodzie<br />

I. 1.1, 1.3, 1.4, 1.11<br />

II. 2.1, 2.5, 2.6<br />

AUTOR: Renata Faron-Radzka<br />

39<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Przedmiotowy system oceniania. Klasa 1. Zakres podstawowy i rozszerzony<br />

(tematy 1.–21.)<br />

Treści zakresu rozszerzonego wyróżniono czerwoną czcionką.<br />

Lp. Temat lekcji Materiał rzeczowy<br />

konieczne<br />

(ocena dopuszczająca)<br />

Uczeń<br />

1. Lekcja organizacyjna • zna kryteria oceniania na<br />

lekcjach języka polskiego<br />

podstawowe<br />

(ocena dostateczna)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania konieczne,<br />

a także:<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

Wymagania<br />

rozszerzone<br />

(ocena dobra)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania<br />

podstawowe, a także:<br />

dopełniające<br />

(ocena bardzo dobra)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania rozszerzone,<br />

a także:<br />

wykraczające<br />

(ocena celująca)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania<br />

dopełniające, a także:<br />

WPROWADZENIE<br />

2. Co to znaczy zrozumieć<br />

tekst?<br />

wprowadzenie do lekcji 1. Co<br />

to znaczy zrozumieć tekst?<br />

Homer, Odyseja (fr.)<br />

Odyseja, reż. Krzysztof<br />

Garbaczewski, Teatr im. Jana<br />

Kochanowskiego, Opole –<br />

zdjęcia z przedstawienia<br />

3. Klasyfikacje literatury wprowadzenie do lekcji 2.<br />

Klasyfikacje literatury<br />

Homer, Odyseja. Odyseusz<br />

i syreny (Pieśń XII, fr.)<br />

Wisława Szymborska, Żona<br />

Lota<br />

• wie, na czym polega<br />

świadome czytanie<br />

• opisuje najważniejsze<br />

elementy budowy i języka<br />

utworu<br />

• krótko przedstawia bohaterów;<br />

podejmuje próbę<br />

ich oceny<br />

• próbuje wskazać najbardziej<br />

typowe środki<br />

językowo-stylistyczne<br />

użyte w tekście<br />

• zna podział literatury na<br />

rodzaje i gatunki<br />

• wie, jak nazywają się osoby<br />

mówiące w różnych<br />

tekstach literackich<br />

• wie, że jest różnica między<br />

tekstem literackim<br />

a tekstem retorycznym<br />

• zna elementy składające<br />

się na świadome czytanie<br />

• opisuje elementy budowy<br />

i język utworu<br />

• próbuje wskazać trwałe cechy<br />

Penelopy i Telemacha<br />

• wskazuje środki językowe<br />

użyte w tekście<br />

• rozpoznaje narratora i problematykę<br />

• ustala, jakie konteksty są<br />

potrzebne do zrozumienia<br />

tekstu<br />

• próbuje określić wartość<br />

dzieła<br />

• wymienia cechy utworów<br />

zgodnie z wyznacznikami<br />

literatury<br />

• zna cechy tekstu retorycznego<br />

• zna formy zapisu tekstów<br />

prozatorskich i poetyckich<br />

• wyjaśnia związek między<br />

światem przedstawionym<br />

a językiem utworu<br />

• określa funkcje świata<br />

przedstawionego<br />

• ocenia postawy bohaterów,<br />

uzasadniając swoje<br />

zdanie<br />

• analizuje warstwę językowo-stylistyczną<br />

tekstu<br />

• wyszukuje wartości poznawcze<br />

dzieła<br />

• wyjaśnia sensy dosłowne<br />

i przenośne<br />

• klasyfikuje utwory zgodnie<br />

z wyznacznikami<br />

literatury<br />

• wskazuje w tekście cechy<br />

retoryczne<br />

• odczytuje właściwie technikę<br />

zapisu konkretnego<br />

utworu<br />

• określa funkcję środków<br />

językowych użytych<br />

w tekście<br />

• rozpoznaje wartości<br />

etyczne dzieła<br />

• uzupełnia sensy metaforyczne<br />

niedopowiedziane<br />

w utworze<br />

• rozróżnia funkcje tekstów<br />

zaliczanych do<br />

literatury oraz retoryki<br />

• uzasadnia, który z przywołanych<br />

tekstów odnosi<br />

się do przeszłości, a który<br />

do obecnych przeżyć<br />

osoby mówiącej<br />

• określa wpływ stylu i języka<br />

na wymowę tekstu<br />

• ocenia idee zawarte<br />

w tekście, postawy<br />

bohaterów oraz walory<br />

estetyczne dzieła<br />

• poszukuje w utworze<br />

sensów nadrzędnych<br />

• uzasadnia, co sądzi na<br />

temat współczesnych interpretacji<br />

dzieł klasyków<br />

• wyjaśnia i uzasadnia,<br />

który z rodzajów literackich<br />

daje się przełożyć na<br />

język filmu<br />

AUTOR: Renata Faron-Radzka<br />

40<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat lekcji Materiał rzeczowy<br />

4. Znaki wokół nas wprowadzenie do lekcji 3.<br />

Znaki wokół nas<br />

zadanie projektowe –<br />

Leopold Staff, Ogród<br />

przedziwny (fr.)<br />

5. Język – narzędzie<br />

porozumienia<br />

wprowadzenie do lekcji 4.<br />

Język – narzędzie porozumienia<br />

Renata Grzegorczykowa,<br />

Problem funkcji języka… (fr.)<br />

konieczne<br />

(ocena dopuszczająca)<br />

Uczeń<br />

podstawowe<br />

(ocena dostateczna)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania konieczne,<br />

a także:<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

• wyszukuje w tekstach<br />

cytaty potwierdzające<br />

obiektywizm i/lub subiektywizm<br />

osoby mówiącej<br />

• rozumie pojęcie znak<br />

• potrafi wymienić główne<br />

rodzaje znaków<br />

• na podstawie dowolnego<br />

źródła wyjaśnia znaczenie<br />

podniesionego kciuka<br />

w kulturze rzymskiej<br />

• podaje po trzy przykłady<br />

ikonograficznych<br />

i symbolicznych znaków<br />

drogowych<br />

• próbuje włączyć się<br />

w prace zespołu projektowego<br />

• zdobywa informacje na<br />

temat pisma obrazkowego<br />

• wie, co to jest akt komunikacji<br />

• wymienia elementy aktu<br />

komunikacji<br />

• zna związane z nim<br />

funkcje języka<br />

• rozróżnia różne rodzaje<br />

znaków<br />

• wyjaśnia znaczenie podniesionego<br />

kciuka w kulturze<br />

współczesnej<br />

• wyjaśnia znaczenie trzech<br />

wybranych ikonek stosowanych<br />

przez użytkowników<br />

czatów lub komunikatorów<br />

internetowych<br />

• angażuje się w prace<br />

projektowe zmierzające<br />

do opracowania pisma<br />

obrazkowego<br />

• ustala, jakie cechy pisma<br />

obrazkowego sprawią, że<br />

tekst będzie zrozumiały<br />

dla małego odbiorcy<br />

• poznaje istniejące systemy<br />

pisma obrazkowego<br />

• wyjaśnia funkcje języka<br />

związane z aktem komunikacji<br />

• wyjaśnia, na czym polega,<br />

zdaniem Grzegorczykowej,<br />

nietrafność ujęcia<br />

funkcji poetyckiej<br />

Wymagania<br />

rozszerzone<br />

(ocena dobra)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania<br />

podstawowe, a także:<br />

dopełniające<br />

(ocena bardzo dobra)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania rozszerzone,<br />

a także:<br />

wykraczające<br />

(ocena celująca)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania<br />

dopełniające, a także:<br />

• klasyfikuje znaki dymne<br />

jako znaki umowne bądź<br />

symptomy<br />

• określa główne elementy<br />

brzmieniowe składające<br />

się na wyraz słońce<br />

• analizuje i interpretuje<br />

fragment wiersza Leopolda<br />

Staffa w celu zrozumienia<br />

sensów niezbędnych<br />

do wykonania projektu<br />

• zbiera pomysły do wykorzystania<br />

w zadaniu<br />

projektowym<br />

• na podstawie tabeli<br />

przedstawiającej różne<br />

typy wiersza, określa,<br />

który z nich reprezentuje<br />

Żona Lota<br />

• objaśnia znaki widoczne<br />

na ludzkiej twarzy<br />

• wskazuje inne niż<br />

uśmiech znaki ikoniczne<br />

• uzasadnia, w jakiej sytuacji<br />

uśmiech jest znakiem<br />

umownym, a w jakiej –<br />

symptomem<br />

• opracowuje założenia<br />

projektowanego pisma<br />

• tworzy prototyp pisma<br />

• przekłada fragment<br />

wiersza na język pisma<br />

obrazkowego, sprawdza,<br />

czy dzieci rozumieją<br />

przekład<br />

• wskazuje przykłady<br />

znaków: ikonicznego,<br />

symbolicznego pozajęzykowego<br />

i symbolicznego<br />

językowego o tym samym<br />

znaczeniu<br />

• wyjaśnia, co oznacza<br />

w świetle teorii znaków<br />

przekład tekstu z jednego<br />

języka na inny<br />

• opisuje zasady tworzenia<br />

pisma obrazkowego<br />

na postawie wniosków<br />

z projektu<br />

• wyjaśnia związek między<br />

wierszowaną formą tekstu<br />

a funkcją poetycką<br />

• wie, w jaki sposób poszczególne<br />

funkcje języka<br />

ujawniają się w tekście<br />

• wskazuje i określa pozakomunikacyjne<br />

funkcje<br />

języka<br />

• na podstawie tekstu<br />

Renaty Grzegorczykowej<br />

wyjaśnia, czemu służy<br />

naruszenie normy językowej<br />

AUTOR: Renata Faron-Radzka<br />

41<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat lekcji Materiał rzeczowy<br />

BIBLIA W LITERATURZE I KULTURZE<br />

6. Biblijne źródła kultury europejskiej<br />

strona działowa – panorama<br />

Jerozolimy z widokiem na<br />

Ścianę Płaczu<br />

wprowadzenie do lekcji<br />

5. Biblijne źródła kultury<br />

europejskiej<br />

Anna Świderkówna, Rozmowy<br />

o Biblii (fr.)<br />

miniprzewodniki: frazeologizmy<br />

biblijne; referat jako<br />

forma wypowiedzi<br />

7. Analiza tekstu nieliterackiego.<br />

Sprawdzenie<br />

umiejętności<br />

Gerhard Lofink, Wielość<br />

gatunków i form biblijnych<br />

zadania 1.–11.<br />

konieczne<br />

(ocena dopuszczająca)<br />

Uczeń<br />

podstawowe<br />

(ocena dostateczna)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania konieczne,<br />

a także:<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

• podaje przykład żartu<br />

słownego użytego w tekście<br />

Grzegorczykowej<br />

• omawia dwa sposoby<br />

ujawniania się funkcji<br />

poetyckiej w języku<br />

• próbuje wyjaśnić istotę<br />

„świata intencjonalnego”<br />

w tekście poetyckim<br />

• zbiera informacje na<br />

temat Ściany Płaczu<br />

• określa czas powstania<br />

Biblii<br />

• wyjaśnia, na czym polega<br />

wyjątkowe znaczenie<br />

Biblii w kulturze<br />

• wie, co to jest skrót<br />

biblijny<br />

• potrafi wskazać źródła<br />

współczesnej kultury<br />

• wie, czym charakteryzuje<br />

się referat<br />

• podejmuje próbę napisania<br />

referatu<br />

• analizuje strukturę tekstu<br />

• podejmuje próbę odczytania<br />

sensu tekstu<br />

• dostrzega sposób prowadzenia<br />

wywodu i argumentację<br />

• rozpoznaje w tekście<br />

przykłady<br />

• wyjaśnia, dlaczego Ściana<br />

Płaczu jest chętnie odwiedzana<br />

przez turystów<br />

• objaśnia istotę podziału<br />

Biblii na Stary i Nowy<br />

Testament<br />

• umie posługiwać się<br />

skrótami biblijnymi<br />

• wyszukuje w tekście<br />

Świderkówny związki<br />

frazeologiczne, odczytuje<br />

ich sens<br />

• pisze referat zgodnie z założeniami<br />

gatunkowymi<br />

tej formy wypowiedzi<br />

• odczytuje sens tekstu<br />

• podejmuje próbę sformułowania<br />

głównej myśli<br />

każdego akapitu<br />

• wskazuje w tekście argumenty<br />

• próbuje określić cel zamieszczonych<br />

w tekście<br />

przykładów<br />

Wymagania<br />

rozszerzone<br />

(ocena dobra)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania<br />

podstawowe, a także:<br />

• zna typy ksiąg biblijnych<br />

• opisuje zawartość tematyczną<br />

wybranych ksiąg<br />

• wyjaśnia, na czym polega<br />

niezamierzony komizm<br />

przytoczonych przez<br />

Świderkównę słów Władysława<br />

Gomółki<br />

• podaje argumenty świadczące<br />

o popularności Biblii<br />

• dokonuje krytycznej<br />

selekcji źródeł internetowych<br />

• wygłasza referat w klasie<br />

• formułuje główną myśl<br />

akapitów<br />

• określa cel zamieszczonych<br />

przykładów<br />

• rozpoznaje środki językowe<br />

• określa funkcję języka<br />

dominującą w tekście<br />

• pisze streszczenie tekstu<br />

dopełniające<br />

(ocena bardzo dobra)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania rozszerzone,<br />

a także:<br />

wykraczające<br />

(ocena celująca)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania<br />

dopełniające, a także:<br />

• wyszukuje w wybranych<br />

tekstach przykłady<br />

kreatywności językowej<br />

w zakresie przekraczania<br />

normy semantycznej<br />

wskutek użycia metafory,<br />

a także naruszenia reguł<br />

łączliwości wyrazów<br />

• na podstawie tekstu Świderkówny<br />

wskazuje, do<br />

których ksiąg biblijnych<br />

nieświadomie odwołał<br />

się Władysław Gomółka<br />

• wyszukuje w Biblii werset<br />

Mt 7,6 i wyjaśnia znaczenie<br />

zawartego w nim<br />

frazeologizmu<br />

• wyszukuje nawiązania do<br />

Biblii we współczesnej<br />

kulturze, określa ich<br />

funkcję<br />

• przygotowuje konspekt<br />

referatu<br />

• określa funkcje zastosowanych<br />

środków językowych<br />

• uzasadnia, jaka funkcja języka<br />

dominuje w tekście<br />

• pisze streszczenie tekstu,<br />

uwzględniając cel tekstu<br />

i główną myśl kolejnych<br />

akapitów<br />

• sprawdza w księgach<br />

biblijnych brzmienie<br />

przysłowia z akapitu 1.<br />

tekstu<br />

• podaje przykłady innych<br />

biblizmów niż te wymienione<br />

w podręczniku,<br />

wskazuje dzieła mogące<br />

stanowić ich ilustrację<br />

AUTOR: Renata Faron-Radzka<br />

42<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat lekcji Materiał rzeczowy<br />

8. Biblia – dokument<br />

i opowieść<br />

wprowadzenie do lekcji 6.<br />

Biblia – dokument i opowieść<br />

Anna Świderkówna, Biblia<br />

między mitem a historią (fr.)<br />

9. Historia Abrahama wprowadzenie do lekcji 7.<br />

Historia Abrahama<br />

Księga Rodzaju, historia<br />

Abrahama (22, 1–18)<br />

Brendan Powell Smith, The<br />

Brick Bible, 2001–2015<br />

miniprzewodnik: symbolika<br />

biblijna<br />

infografika: postacie biblijne<br />

konieczne<br />

(ocena dopuszczająca)<br />

Uczeń<br />

podstawowe<br />

(ocena dostateczna)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania konieczne,<br />

a także:<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

• definiuje pojęcie historia<br />

• wskazuje znaczenie słowa<br />

obiektywny<br />

• wyjaśnia, w jaki sposób<br />

autorka rozumie pojęcie<br />

mitu<br />

• podejmuje próbę uzasadnienia,<br />

które z podanych<br />

zdań najtrafniej oddaje<br />

istotę tekstu<br />

• zna genezę i czas powstania<br />

Księgi Rodzaju<br />

• objaśnia tytuł księgi<br />

• przedstawia swoje<br />

wrażenia po lekturze<br />

fragmentu<br />

• opowiada historię<br />

Abrahama; wymienia jej<br />

bohaterów<br />

• przedstawia okoliczności<br />

próby, na którą Bóg<br />

wystawił Abrahama<br />

• wyszukuje w tekście zdania<br />

pojedyncze i złożone<br />

• podejmuje próbę napisania<br />

wypowiedzi argumentacyjnej<br />

• przedstawia swoje wrażenia<br />

na temat projektu<br />

The Brick Bible<br />

• podaje powody, dla których<br />

autorka uważa, że<br />

nie istnieje obiektywna<br />

historia pisana<br />

• wskazuje słowo, które<br />

w tekście przeciwstawiono<br />

wyrazowi obiektywny<br />

• omawia, odwołując się<br />

tekstu, różnice między<br />

mitem a legendą<br />

• uzasadnia, które zdanie<br />

najtrafniej oddaje istotę<br />

tekstu<br />

• charakteryzuje Abrahama,<br />

zwracając uwagę na motywy<br />

jego postępowania<br />

• prezentuje starotestamentową<br />

wizję Boga<br />

• wybiera określenia, które<br />

najtrafniej opisują rolę<br />

osoby opowiadającej<br />

historię Abrahama<br />

• zdania pojedyncze i złożone<br />

z tekstu dzieli na<br />

wypowiedzenia złożone<br />

współrzędnie i podrzędnie<br />

• redaguje wypowiedź<br />

argumentacyjną zgodnie<br />

z założeniami gatunkowymi<br />

tej formy wypowiedzi<br />

Wymagania<br />

rozszerzone<br />

(ocena dobra)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania<br />

podstawowe, a także:<br />

• wskazuje wyraz, który<br />

najtrafniej określa związek<br />

znaczeniowy łączący mit<br />

z bajką i przypowieścią<br />

• objaśnia sens fragmentu<br />

„pisało się obrazami”<br />

• analizuje wypowiedzi<br />

Boga w trybie rozkazującym<br />

i czasie przyszłym<br />

• ocenia projekt The Brick<br />

Bible, wyjaśniając, czemu<br />

służy takie przedstawienie<br />

Biblii<br />

dopełniające<br />

(ocena bardzo dobra)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania rozszerzone,<br />

a także:<br />

wykraczające<br />

(ocena celująca)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania<br />

dopełniające, a także:<br />

• wyjaśnia, na czym,<br />

zdaniem autorki, polega<br />

prawdziwość tekstu<br />

historycznego<br />

• ustosunkowuje się do<br />

stwierdzenia, że Biblię<br />

można zaliczyć do historii<br />

prawdziwych<br />

• ustosunkowuje się do<br />

stwierdzenia, że w pierwszych<br />

księgach Biblii „nie<br />

należy szukać tekstów<br />

historycznych”<br />

• rozważa, w jakim stopniu<br />

Biblia odpowiada pojęciu<br />

mitu sformułowanemu<br />

przez Burrowsa<br />

• ocenia postępowanie<br />

Abrahama<br />

• odszukuje w tekście<br />

cechy stylu biblijnego<br />

• analizuje zdanie z Księgi<br />

Rodzaju, dokonuje jego<br />

rozbioru logicznego<br />

• rozważa, w jaki sposób<br />

kultura popularna<br />

przetwarza motywy<br />

biblijne wykorzystywane<br />

wcześniej przez twórców<br />

z innych <strong>epok</strong><br />

• wyszukuje inne przykłady<br />

mieszania sacrum i profanum<br />

we współczesnej<br />

kulturze, uzasadnia, czy<br />

przywołane przykłady<br />

są profanacją świętych<br />

treści<br />

• porównuje sposób ukazania<br />

biblijnego motywu<br />

w przynajmniej dwóch<br />

tekstach kultury (np. kadr<br />

serialu telewizyjnego<br />

Biblia i obraz Marca<br />

Chagalla Ofiarowanie<br />

Izaaka)<br />

• porównuje ilustrację<br />

z The Brick Bible z obrazem<br />

Leonarda da Vinci<br />

Ostatnia wieczerza<br />

AUTOR: Renata Faron-Radzka<br />

43<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat lekcji Materiał rzeczowy<br />

10. Parafraza opowieści<br />

biblijnej<br />

wprowadzenie do lekcji 8.<br />

Parafraza opowieści biblijnej<br />

Gustaw Herling Grudziński,<br />

Ofiaro wanie (fr.)<br />

11. Tworzenie własnego<br />

tekstu. Wypowiedź<br />

ustna<br />

zadanie 1.<br />

Pieter Bruegel Wieża Babel<br />

12. Cierpienie w Biblii –<br />

Księga Hioba<br />

wprowadzenie do lekcji 9.<br />

Cierpienie w Biblii – Księga<br />

Hioba<br />

Księga Hioba (7,1–21)<br />

konieczne<br />

(ocena dopuszczająca)<br />

Uczeń<br />

podstawowe<br />

(ocena dostateczna)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania konieczne,<br />

a także:<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

• wie, co oznaczają pojęcia<br />

sacrum i profanum<br />

• zna pojęcia: parafraza,<br />

aluzja literacka, apokryf<br />

• nazywa emocje, których<br />

doświadcza Abraham<br />

• wskazuje podobieństwa<br />

i różnice w kreacji świata<br />

przedstawionego we<br />

fragmencie Księgi Rodzaju<br />

i współczesnym<br />

opowiadaniu<br />

• wnikliwie zapoznaje się<br />

z przykładowym planem<br />

wypowiedzi ustnej<br />

• ma świadomość, że<br />

opanowanie zasad tworzenia<br />

wypowiedzi ustnej<br />

jest przydatne w sztuce<br />

prowadzenia dyskusji<br />

• dokładnie analizuje polecenie<br />

zawarte w temacie<br />

• zna zasady tworzenia<br />

wypowiedzi ustnej<br />

• podejmuje próbę przygotowania<br />

planu wypowiedzi<br />

ustnej na zadany<br />

temat<br />

• opowiada historię Hioba<br />

• opisuje przedstawione<br />

w utworze relacje między<br />

Bogiem a człowiekiem<br />

• potrafi wskazać w tekście<br />

parafrazę i aluzję literacką<br />

• określa kompetencje<br />

narratora we fragmencie<br />

Księgi Rodzaju i w tekście<br />

współczesnym<br />

• formułuje własną tezę<br />

• określa zakres i typ tekstów<br />

do wykorzystania<br />

• rozwija umiejętność<br />

argumentacji<br />

• prezentuje wypowiedź<br />

na forum klasy<br />

• określa funkcję powtórzeń<br />

w tekście<br />

Wymagania<br />

rozszerzone<br />

(ocena dobra)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania<br />

podstawowe, a także:<br />

• określa, jakim rodzajem<br />

aluzji literackiej jest Ofiarowanie<br />

Herlinga‐Grudzińskiego<br />

• posługuje się słownictwem<br />

pozwalającym<br />

wyrazić i uzasadnić własne<br />

zdanie<br />

• potrafi przygotować konspekt<br />

wypowiedzi ustnej<br />

• prezentuje wypowiedź na<br />

forum klasy, pamiętając<br />

o funkcji wstępu i zakończenia<br />

• charakteryzuje językowy<br />

kształt wypowiedzi Hioba,<br />

wskazując na jej lamentacyjny<br />

charakter<br />

dopełniające<br />

(ocena bardzo dobra)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania rozszerzone,<br />

a także:<br />

• określa wymowę opowiadania<br />

Herlinga Grudzińskiego<br />

w stosunku<br />

do religii i jej nakazów<br />

• formułuje opinię popartą<br />

uzasadnieniem<br />

• płynnie przechodzi<br />

od opinii (tezy) do jej<br />

uzasadnienia, bez sygnalizowania<br />

tego specjalnym<br />

sformułowaniem<br />

• formułuje wypowiedź<br />

oceniającą realizację<br />

zagadnienia zawartego<br />

w temacie<br />

• wyjaśnia, w jaki sposób<br />

Hiob pojmuje grzech<br />

wykraczające<br />

(ocena celująca)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania<br />

dopełniające, a także:<br />

• interpretuje wymowę<br />

opowiadania Herlinga‐Grudzińskiego,<br />

wykorzystując w funkcji<br />

argumentacyjnej cytaty<br />

z książki autora Rozmowy<br />

w Neapolu<br />

• z łatwością tworzy wstęp<br />

i zakończenie do wypowiedzi<br />

informacyjnych<br />

i argumentacyjnych<br />

• potrafi wskazać wiele<br />

tekstów kultury nawiązujących<br />

do zagadnienia<br />

ujętego w temacie<br />

• przedstawia swoje<br />

stanowisko na temat<br />

sensu niezawinionego<br />

cierpienia<br />

AUTOR: Renata Faron-Radzka<br />

44<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat lekcji Materiał rzeczowy<br />

13. Wiersz o współczesnym<br />

Hiobie<br />

wprowadzenie do lekcji 10.<br />

Wiersz o współczesnym<br />

Hiobie<br />

Anna Kamieńska, Powrót<br />

Hioba<br />

Gerhard Marcks, Hiob, 1957<br />

Międzynarodowy Dzień<br />

Pamięci o Holokauście –<br />

fotografia<br />

14. Życie, śmierć i los –<br />

Księga Koheleta<br />

wprowadzenie do lekcji 11.<br />

Życie, śmierć i los – Księga<br />

Koheleta<br />

Księga Eklezjasty (1, 1–14)<br />

Fernando Vicente, Vanitas,<br />

XXI w.<br />

konieczne<br />

(ocena dopuszczająca)<br />

Uczeń<br />

podstawowe<br />

(ocena dostateczna)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania konieczne,<br />

a także:<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

• wie, co to są powtórzenia<br />

• potrafi zdefiniować<br />

poemat jako gatunek<br />

literacki<br />

• odszukuje w tekście<br />

i interpretuje uniwersalne<br />

wypowiedzi dotyczące<br />

ludzkiego losu<br />

• określa osobę mówiącą<br />

w wierszu<br />

• wymienia przywołane<br />

w tekście przyczyny<br />

śmierci i formy cierpienia<br />

• opisuje swoje wrażenia<br />

po obejrzeniu posągu<br />

Hiob Gerharda Marcksa<br />

• wie, co to jest stylizacja<br />

biblijna<br />

• ustosunkowuje się do<br />

stwierdzenia, że cierpienie<br />

uszlachetnia; zbiera<br />

argumenty na uzasadnienie<br />

swojego zdania<br />

• określa problematykę<br />

wiersza<br />

• wymienia elementy nowego<br />

życia Hioba<br />

• uzasadnia, czy Wiersz<br />

o współczesnym Hiobie<br />

jest przykładem stylizacji<br />

biblijnej<br />

• wie, co to są księgi mądrościowe<br />

• zna pojęcia: aforyzm,<br />

paralelizm składniowy,<br />

paralelizm znaczeniowy<br />

• umie wyjaśnić, co oznaczają<br />

imię Kohelet i Księga<br />

Eklezjasty<br />

• analizuje budowę składniową<br />

wskazanego wypowiedzenia<br />

Wymagania<br />

rozszerzone<br />

(ocena dobra)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania<br />

podstawowe, a także:<br />

• wyjaśnia, dlaczego Bóg<br />

przywrócił Hioba do<br />

dawnego stanu<br />

• przygotowuje plan wypowiedzi<br />

argumentacyjnej,<br />

inspirowanej słowami Sørena<br />

Kierkegaarda „Posiadać<br />

wiarę znaczy tyle, co nie<br />

próbować zrozumieć"<br />

• wyjaśnia, dlaczego Hiob<br />

po ocaleniu nie potrafi<br />

być szczęśliwy<br />

• wskazuje w wierszu<br />

elementy przedstawienia<br />

nawiązujące do opowieści<br />

biblijnej<br />

• określa funkcję czasownika<br />

„zdechł” (3. wers),<br />

uwzględniając jego łączliwość<br />

składniową<br />

• interpretuje sens ostatniego<br />

wersu wiersza<br />

• wskazuje językowe środki<br />

stylistyczne podkreślające<br />

refleksyjny charakter<br />

tekstu<br />

• określa funkcję zdań<br />

podrzędnych w tekście<br />

biblijnym<br />

dopełniające<br />

(ocena bardzo dobra)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania rozszerzone,<br />

a także:<br />

• redaguje wypowiedź argumentacyjną<br />

na zadany<br />

temat zgodnie z założeniami<br />

gatunkowymi tej<br />

formy wypowiedzi<br />

• charakteryzuje język<br />

utworu, poddając<br />

analizie budowę zdań,<br />

użyte słownictwo i środki<br />

stylistyczne<br />

• wyjaśnia stwierdzenie,<br />

że bohater „wśród ludzi”<br />

jest „zbędny jak wyrzut<br />

sumienia”<br />

• określa typy zdań złożonych<br />

występujących<br />

w Księdze Koheleta<br />

• porównuje sposób<br />

przedstawienia przemijalności<br />

życia w Biblii<br />

i w dziele malarskim<br />

wykraczające<br />

(ocena celująca)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania<br />

dopełniające, a także:<br />

• porównuje próby, którym<br />

zostali poddani Hiob<br />

i Abraham, tworzy plan<br />

porównywania obu<br />

tekstów kultury<br />

• interpretuje pozę Hioba<br />

na podstawie rzeźby<br />

Marcksa<br />

• rozważa, czy ludzie mają<br />

prawo do poszukiwania<br />

szczęścia po przeżyciu<br />

największej osobistej<br />

tragedii<br />

• wyjaśnia, odwołując się<br />

do zdjęcia z obchodów<br />

Międzynarodowego Dnia<br />

Pamięci o Holokauście,<br />

co symbolizują tafle lodu,<br />

w których umieszczono<br />

fotografie pomordowanych<br />

Żydów<br />

• wyjaśnia sensy zawarte<br />

w pytaniach występujących<br />

we fragmencie<br />

księgi biblijnej<br />

• szuka innych dzieł sztuki<br />

zainspirowanych motywem<br />

vanitas<br />

AUTOR: Renata Faron-Radzka<br />

45<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat lekcji Materiał rzeczowy<br />

mural z motywem vanitas,<br />

XXI w.<br />

miniprzewodnik: rodzaje<br />

zdań złożonych<br />

infografika: miejsca biblijne<br />

15. Miłość nie tylko duchowa<br />

wprowadzenie do lekcji 12.<br />

Miłość nie tylko duchowa<br />

Pieśń nad Pieśniami<br />

(1, 15 –2, 4)<br />

16. Współczesne nawiązania<br />

do Pieśni nad<br />

Pieśniami<br />

wprowadzenie do lekcji 13.<br />

Współczesne nawiązania do<br />

Pieśni nad Pieśniami<br />

Edward Stachura, Pejzaż<br />

Halina Poświatowska, Odłamałam<br />

gałąź miłości<br />

konieczne<br />

(ocena dopuszczająca)<br />

Uczeń<br />

podstawowe<br />

(ocena dostateczna)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania konieczne,<br />

a także:<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

• objaśnia sens wyrazu<br />

marność w kontekście<br />

księgi biblijnej<br />

• zna rodzaje zdań złożonych<br />

współrzędnie<br />

i podrzędnie<br />

• przedstawia swoje wrażenia<br />

po obejrzeniu muralu<br />

z motywem vanitas<br />

• potrafi wymienić najważniejsze<br />

miejsca świata<br />

przedstawionego na<br />

kartach Biblii<br />

• potrafi zdefiniować<br />

formę gatunkową Pieśni<br />

nad Pieśniami<br />

• wie, co to jest alegoria<br />

• potrafi odczytać sens dosłowny<br />

i sens alegoryczny<br />

Pieśni nad Pieśniami<br />

• określa, kto wypowiada<br />

się w tekście<br />

• próbuje wyjaśnić, czy miłość<br />

przedstawiona w tekście<br />

jest uczuciem realnym<br />

czy wyidealizowanym<br />

• określa osoby mówiące<br />

w wierszach<br />

• wyjaśnia na podstawie<br />

tekstu Stachury, czy<br />

miłość usprawiedliwia<br />

bezwarunkowy podziw<br />

• odszukuje w tekście<br />

i interpretuje aforyzmy<br />

wyrażające prawdy<br />

o świecie i człowieku<br />

• określa, co jest marnością<br />

zdaniem twórcy obrazu<br />

Vanitas<br />

• potrafi wskazać i krótko<br />

omówić najważniejsze<br />

miejsca biblijne<br />

• wyjaśnia, dlaczego<br />

w przypadku Pieśni nad<br />

Pieśniami powinno się<br />

uwzględniać interpretację<br />

alegoryczną<br />

• wymienia porównania,<br />

jakimi posługują się Oblubieniec<br />

i Oblubienica<br />

• formułuje tezę interpretacyjną<br />

i stara się ją<br />

uzasadnić, odwołując się<br />

do fragmentów Pieśni nad<br />

Pieśniami<br />

• charakteryzuje stosunek<br />

do miłości wyrażany przez<br />

osoby mówiące w wierszach<br />

Wymagania<br />

rozszerzone<br />

(ocena dobra)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania<br />

podstawowe, a także:<br />

• wykazuje, że fascynacja<br />

motywem vanitas jest<br />

wciąż popularna w sztuce<br />

współczesnej<br />

• analizuje strukturę porównań<br />

wymienianych przez<br />

Oblubieńca i Oblubienicę<br />

• wyjaśnia sens tych porównań<br />

• redaguje wypowiedź argumentacyjną,<br />

odwołując<br />

się do fragmentów Pieśni<br />

nad Pieśniami, również<br />

tych, które nie znalazły się<br />

w podręczniku<br />

• analizuje budowę składniową<br />

1. i 3. strofy wiersza<br />

Poświatowskiej, wyjaśnia<br />

funkcję takiego ukształtowania<br />

wypowiedzi<br />

dopełniające<br />

(ocena bardzo dobra)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania rozszerzone,<br />

a także:<br />

wykraczające<br />

(ocena celująca)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania<br />

dopełniające, a także:<br />

• porównuje budowę<br />

wykrzyknień w wypowiedziach<br />

osób mówiących<br />

w tekście<br />

• określa, jaki rodzaj miłości<br />

wyrażają rozmówcy<br />

• podaje znaczenie symboli:<br />

ciernie, jabłoń, lilia,<br />

narcyz<br />

• porównuje język oraz<br />

wymowę Pieśni nad Pieśniami<br />

i Hymnu o miłości<br />

świętego Pawła z Tarsu<br />

• formułuje koncepcję<br />

porównywania utworów,<br />

a wnioski zapisuje w dowolnej<br />

formie<br />

• określa, odwołując się<br />

do wiersza Stachury, czy<br />

uczucia osoby mówiącej<br />

są wyrażone w sposób<br />

pośredni czy bezpośredni<br />

• porównuje obraz Muncha<br />

z wierszem Poświatowskiej<br />

AUTOR: Renata Faron-Radzka<br />

46<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat lekcji Materiał rzeczowy<br />

Edward Munch, Pocałunek<br />

na plaży, 1921<br />

Amedeo Modigliani, Stojąca<br />

naga Elvira, 1918<br />

Waldemar Świerzy, Trzeba<br />

zabić tę miłość, plakat<br />

filmowy, 1972<br />

zadanie projektowe (antologia<br />

najpiękniejszych wierszy<br />

o miłości)<br />

17. Świat poezji biblijnej<br />

– psalmy<br />

wprowadzenie do lekcji 14.<br />

Świat poezji biblijnej –<br />

psalmy<br />

Psalm 13 (W długotrwałym<br />

uścisku)<br />

Psalm 47 (Bóg na tronie<br />

królewskim)<br />

Agnieszka Osiecka, Chwalmy<br />

Pana<br />

Michał Anioł, Dawid, 1504<br />

konieczne<br />

(ocena dopuszczająca)<br />

Uczeń<br />

podstawowe<br />

(ocena dostateczna)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania konieczne,<br />

a także:<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

• przedstawia swoją ocenę<br />

jednego z dzieł plastycznych<br />

• wskazuje metafory<br />

i alegorię w wierszu<br />

Poświatowskiej<br />

• angażuje się w zadanie<br />

projektowe – antologię<br />

najpiękniejszych wierszy<br />

o miłości<br />

• redaguje krótkie hasło<br />

internetowe definiujące<br />

miłość jako uczucie łączące<br />

dwoje ludzi<br />

• opracowuje antologię<br />

najpiękniejszych wierszy<br />

o miłości<br />

• charakteryzuje kreację<br />

osoby mówiącej i adresata<br />

oraz relacje między<br />

nimi w omawianych<br />

psalmach<br />

• wymienia cechy gatunkowe<br />

psalmu<br />

• wie, kiedy w tekście<br />

poetyckim występuje<br />

podmiot zbiorowy<br />

• słucha psalmów w wykonaniu<br />

Małgorzaty<br />

Hutek, przedstawia swoje<br />

wrażenia<br />

• podejmuje próbę napisania<br />

hasła encyklopedycznego<br />

• przedstawia swoje odczucia<br />

na temat rzeźby<br />

Michała Anioła<br />

• wskazuje cechy gatunkowe<br />

psalmu w przywołanych<br />

utworach<br />

• określa rodzaj psalmu<br />

• po wysłuchaniu psalmów<br />

w wykonaniu Małgorzaty<br />

Hutek rozważa, czy wykonanie<br />

psalmów przez<br />

artystkę może zainteresować<br />

młodych ludzi poezją<br />

biblijną<br />

• podaje przykłady świadczące<br />

o emocjonalności<br />

osoby mówiącej w Psalmie<br />

13<br />

• wie, do jakiego faktu<br />

z biografii Dawida nawiązuje<br />

rzeźba Michała Anioła<br />

• omawia związki psalmów<br />

z muzyką<br />

Wymagania<br />

rozszerzone<br />

(ocena dobra)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania<br />

podstawowe, a także:<br />

• uzasadnia, odwołując się<br />

do różnych tekstów kultury,<br />

czy miłość umiera<br />

• ilustruje wybranym<br />

tekstem kultury każdy<br />

z wierszy zamieszczonych<br />

w antologii<br />

• wskazuje najważniejsze<br />

środki stylistyczne zastosowane<br />

w psalmach<br />

i określa ich funkcje<br />

• szuka inspiracji Księgą<br />

Psalmów w różnych<br />

tekstach kultury współczesnej<br />

dopełniające<br />

(ocena bardzo dobra)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania rozszerzone,<br />

a także:<br />

• rozważa, na czym polega<br />

podobieństwo przedstawienia<br />

Oblubieńca<br />

i Oblubienicy w Pieśni<br />

nad Pieśniami oraz<br />

przedstawienia bohaterki<br />

wiersza Stachury<br />

• porównuje i ocenia<br />

efekty projektów, publikuje<br />

najlepszą antologię<br />

w formie albumu<br />

• wyjaśnia, w czym wyraża<br />

się kunsztowność Psalmu<br />

47<br />

• analizuje różne współczesne<br />

teksty kultury,<br />

wyjaśnia, które z nich są<br />

parafrazą, a które wiernie<br />

nawiązują do Księgi<br />

Psalmów<br />

• uzasadnia, dlaczego<br />

Michał Anioł odwołał się<br />

w swojej rzeźbie do walki<br />

Dawida z Goliatem<br />

• słucha pieśni Chwalmy<br />

Pana w wykonaniu Anny<br />

Szałapak, a następnie<br />

uzasadnia, czy utwór<br />

można nazwać współczesnym<br />

psalmem<br />

• zna pojęcie gospel<br />

wykraczające<br />

(ocena celująca)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania<br />

dopełniające, a także:<br />

• wyjaśnia, odwołując się<br />

do Pieśni nad Pieśniami,<br />

wiersza Stachury i aktu<br />

Modiglianiego, w jaki<br />

sposób twórcy osiągają<br />

subtelność artystyczną<br />

dzieł<br />

• interpretuje wymowę<br />

plakatu Waldemara<br />

Świerzego<br />

• wyjaśnia, jaką funkcję<br />

pełni parafrazowanie<br />

Księgi Psalmów w wybranych<br />

tekstach kultury<br />

współczesnej<br />

• porównuje sposób<br />

wyrażania radości w Psalmie<br />

47 i w pieśniach<br />

gospel<br />

AUTOR: Renata Faron-Radzka<br />

47<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat lekcji Materiał rzeczowy<br />

18. Psalmy inspiracją dla<br />

poetów wszystkich<br />

czasów<br />

wprowadzenie do lekcji 15.<br />

Psalmy inspiracją dla poetów<br />

wszystkich czasów<br />

Czesław Miłosz, Psalm 30<br />

(Podzięka za wybawienie<br />

od śmierci)<br />

Wisława Szymborska, Psalm<br />

19. Biblijna wizja końca<br />

świata<br />

wprowadzenie do lekcji 16.<br />

Biblijna wizja końca świata<br />

Apokalipsa świętego Jana<br />

(9, 1–12)<br />

Rik Poot, Czterej jeźdźcy<br />

Apokalipsy, 1987<br />

miniprzewodnik: motywy<br />

biblijne<br />

konieczne<br />

(ocena dopuszczająca)<br />

Uczeń<br />

podstawowe<br />

(ocena dostateczna)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania konieczne,<br />

a także:<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

• wskazuje w obu wersjach<br />

Psalmu 30 słownictwo<br />

potwierdzające, że tekst<br />

ma charakter dziękczynny<br />

• rozumie, czym charakteryzują<br />

się funkcje: informatywna,<br />

ekspresywna<br />

i impresywna<br />

• wskazuje w Psalmie<br />

Szymborskiej anafory<br />

• wskazuje w wierszu<br />

Szymborskiej fragmenty<br />

zawierające ironię<br />

• wyszukuje w wierszu<br />

Szymborskiej słowa<br />

i wyrażenia związane<br />

znaczeniowo z pojęciem<br />

granica<br />

• przygotowuje argumenty<br />

do dyskusji na temat roli<br />

granic we współczesnym<br />

świecie<br />

• wyjaśnia pojęcie apokalipsa<br />

• opowiada wydarzenia<br />

opisane w tekście<br />

• wskazuje w utworze<br />

cechy wypowiedzi proroczej<br />

• streszcza w punktach<br />

opowiadanie zamieszczone<br />

w tekście<br />

• wskazuje w obu wersjach<br />

Psalmu 30 fragmenty<br />

ujawniające funkcję informatywną,<br />

ekspresywną<br />

i impresywną<br />

• określa rolę anafor<br />

w wierszu Szymborskiej<br />

• wyjaśnia znaczenie<br />

związku frazeologicznego<br />

„krecia robota”, określa<br />

jego funkcję w wierszu<br />

Szymborskiej<br />

• podejmuje próbę wyjaśnienia,<br />

dlaczego ludzie<br />

tworzą granice<br />

• charakteryzuje kreację<br />

człowieka przedstawioną<br />

w Apokalipsie<br />

• wskazuje w tekście elementy<br />

alegoryczne<br />

• przedstawia swoje wrażenia<br />

po obejrzeniu rzeźby<br />

Poota<br />

• wymienia uniwersalne<br />

motywy obecne w Biblii<br />

Wymagania<br />

rozszerzone<br />

(ocena dobra)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania<br />

podstawowe, a także:<br />

• opisuje relacje człowieka<br />

z Bogiem na podstawie<br />

obu wersji Psalmu 30<br />

• analizuje język Psalmu<br />

Szymborskiej, uwzględniając<br />

zabiegi językowe<br />

uzasadniające tytuł<br />

wiersza<br />

• wyjaśnia, w jakim celu<br />

Szymborska dokonała<br />

przekształcenia maksymy<br />

Terencjusza<br />

• opisuje obraz przyrody<br />

wyłaniający się z Psalmu<br />

Szymborskiej<br />

• odszukuje w tekście<br />

środki językowe służące<br />

obrazowaniu apokaliptycznemu<br />

• charakteryzuje cierpienia<br />

zadane ludziom przez<br />

szarańczę<br />

• objaśnia elementy alegoryczne<br />

w przywołanym<br />

fragmencie Apokalipsy<br />

dopełniające<br />

(ocena bardzo dobra)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania rozszerzone,<br />

a także:<br />

wykraczające<br />

(ocena celująca)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania<br />

dopełniające, a także:<br />

• uzasadnia, że Psalm 30<br />

Miłosza jest parafrazą<br />

psalmu biblijnego<br />

• objaśnia obecne<br />

w wierszu Szymborskiej<br />

symbole i personifikacje<br />

elementów przyrody<br />

• interpretuje tytuł wiersza<br />

Szymborskiej<br />

• wyjaśnia, czy świat bez<br />

granic jest lepszy lub<br />

gorszy od świata podzielonego<br />

granicami<br />

• opisuje relacje ukazane<br />

w wierszu Szymborskiej<br />

• rozważa, odwołując się<br />

Psalmu Szymborskiej<br />

oraz wybranych przykładów<br />

z literatury i życia,<br />

jakie są granice wolności<br />

• przygotowuje referat<br />

o nawiązaniach do<br />

psalmów w literaturze<br />

polskiej<br />

• wyjaśnia sens wyrażenia<br />

„studnia Czeluści”<br />

• wskazuje sposoby kreacji<br />

apokaliptycznego przedstawienia<br />

rzeczywistości<br />

w dziele malarskim<br />

• redaguje ostrzeżenia dla<br />

ludzkości wchodzącej<br />

w trzecią dekadę XXI w.<br />

• wyjaśnia symbole zamieszczone<br />

w tekście<br />

• przedstawia i argumentuje<br />

swoje stanowisko<br />

na temat kar opisanych<br />

w utworze<br />

• przygotowuje wystawę<br />

multimedialną na temat<br />

wizji apokalipsy w sztuce<br />

XX i XXI w.<br />

AUTOR: Renata Faron-Radzka<br />

48<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Lp. Temat lekcji Materiał rzeczowy<br />

20. Biblia w literaturze<br />

i kulturze. Powtórzenie<br />

i sprawdzenie<br />

wiadomości<br />

zadanie projektowe (wystawa<br />

multimedialna na temat<br />

wizji apokalipsy w sztuce<br />

XX i XXI w.)<br />

21. Praca klasowa<br />

konieczne<br />

(ocena dopuszczająca)<br />

Uczeń<br />

podstawowe<br />

(ocena dostateczna)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania konieczne,<br />

a także:<br />

CZĘŚĆ 1. STAROŻYTNOŚĆ – ŚREDNIOWIECZE<br />

• włącza się w prace nad<br />

realizacją zadania projektowego<br />

• zbiera materiały do<br />

realizacji zadania projektowego<br />

Wymagania<br />

rozszerzone<br />

(ocena dobra)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania<br />

podstawowe, a także:<br />

dopełniające<br />

(ocena bardzo dobra)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania rozszerzone,<br />

a także:<br />

• zna czas powstania Biblii<br />

• wie na czym polega<br />

wartość Biblii<br />

• zna uniwersalne motywy<br />

biblijne<br />

• wie, że Biblia nie jest<br />

jednorodna gatunkowo<br />

• dostrzega żywotność<br />

motywów biblijnych<br />

w kulturze<br />

• zna frazeologizmy o biblijnym<br />

rodowodzie<br />

• rozróżnia formę gatunkową<br />

tekstów biblijnych<br />

• wymienia motywy obecne<br />

w poznanych księgach<br />

biblijnych<br />

• podaje przykłady utworów<br />

inspirowanych Biblią<br />

• wie, czym odznacza się<br />

styl biblijny i stylizacja<br />

biblijna<br />

• wyjaśnia frazeologizmy<br />

o biblijnym rodowodzie<br />

• podaje przykłady utworów<br />

inspirowanych Biblią,<br />

wyjaśnia, na czym polega<br />

nawiązanie<br />

• charakteryzuje styl wybranych<br />

tekstów biblijnych<br />

• podaje przykłady tekstów,<br />

w których występuje<br />

stylizacja biblijna<br />

• określa rolę Biblii<br />

w tworzeniu znaczeń<br />

uniwersalnych<br />

• omawia funkcję środków<br />

artystycznych charakterystycznych<br />

dla stylu<br />

biblijnego<br />

• określa funkcje stylizacji<br />

biblijnej<br />

wykraczające<br />

(ocena celująca)<br />

Uczeń spełnia<br />

wymagania<br />

dopełniające, a także:<br />

AUTOR: Renata Faron-Radzka<br />

49<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

SCENARIUSZ LEKCJI 8.<br />

PARAFRAZA OPOWIEŚCI BIBLIJNEJ<br />

Zakres: rozszerzony.<br />

Podstawa programowa:<br />

ZP: I. 1.9, 1.10, 1.11, 1.13, 1.14, 1.15, 2.2, 2.6; II. 2.6; III. 1.7, 2.1, 2.2, 2.4; IV. 6<br />

ZR: I. 1.1, 1.2, 1.10, 1.12, 2.3, 2.4; II. 2.5, 2.7<br />

Komentarz: scenariusz jest propozycją omówienia opowiadania Gustawa Herlinga-Grudzińskiego jako spojrzenia na biblijną<br />

historię z perspektywy człowieka współczesnego, polemikę z jednoznaczną wymową pierwowzoru. Lekcję poprzedza<br />

lektura fragmentu Biblii zamieszczonego w podręczniku (lekcja 7. Historia Abrahama).<br />

Cele – uczeń:<br />

• zna pojęcia: parafraza, aluzja literacka – potrafi rozpoznać te zabiegi w utworach literackich;<br />

• określa, jakim rodzajem aluzji literackiej jest Ofiarowanie Gustawa Herlinga-Grudzińskiego;<br />

• porównuje kreację świata przedstawionego w Księdze Rodzaju i tekście współczesnym;<br />

• określa kompetencje narratora w obu tekstach;<br />

• nazywa emocje, których doświadcza Abraham.<br />

Metody: praca zbiorowa; praca w grupach; praca z tekstem; dyskusja.<br />

Środki: podręcznik, s. 42–45; karta pracy do scenariusza lekcji 8.<br />

Przebieg lekcji:<br />

1. Wprowadzenie do zajęć: swobodna wymiana wrażeń po lekturze opowiadania; informacja o autorze i czasie powstania<br />

utworu (spojrzenie na historię biblijną z perspektywy współczesności).<br />

2. Porównywanie opowiadania ze znanym z poprzedniej lekcji tekstem biblijnym – wskazywanie podobieństw i różnic,<br />

posługiwanie się terminologią (podr., s. 42, 45).<br />

a) Ofiarowanie jako parafraza – zachowanie przez autora głównych postaci, miejsca akcji i wydarzeń będących osią<br />

tekstu.<br />

b) Ofiarowanie jako pastisz – naśladowanie świata przedstawionego (stuletni Abraham itd.); naśladowanie stylu biblijnego,<br />

głównie w pierwszym akapicie (zdania długie, wielokrotnie złożone, rozpoczynające się od charakterystycznych<br />

sformułowań: „Tak oto...”, „I rzekł do niego...”, epitet po rzeczowniku: „syna jedynego”).<br />

c) Ofiarowanie jako apokryf – wprowadzenie postaci służącego, rozbudowane opisy przeżyć bohaterów w stosunku do<br />

schematycznej akcji biblijnego pierwowzoru, opisy tła wydarzeń.<br />

3. Rekonstrukcja opisanych wydarzeń z punktu widzenia poszczególnych bohaterów opowiadania: klasa zostaje podzielona<br />

na cztery grupy, każda grupa układa relację z perspektywy jednej postaci (karta pracy). Przy tworzeniu monologów<br />

postaci uczniowie powinni zwrócić uwagę na opisy przeżyć, obrazowość i emocjonalność relacji, uwzględnić wiedzę<br />

postaci o wydarzeniach i sposób ich rozumienia.<br />

Grupa I: opis wydarzeń z perspektywy Abrahama.<br />

Grupa II: opis wydarzeń z perspektywy Izaaka.<br />

Grupa III: opis wydarzeń z perspektywy Sary.<br />

Grupa IV: opis wydarzeń z perspektywy Eliezera.<br />

4. Odczytanie zredagowanych monologów. Zwrócenie uwagi, czy uczniowie użyli słownictwa nazywającego i opisującego<br />

emocje, frazeologizmów i różnych typów zdań w celu oddania dramatyzmu przeżyć bohaterów.<br />

5. Wyszukiwanie i zapisywanie zabiegów kompozycyjnych i językowych służących odzwierciedleniu nastroju grozy towarzyszącego<br />

bohaterom.<br />

a) Kompozycyjne:<br />

• monolog wewnętrzny Abrahama;<br />

AUTORZY: Małgorzata Miazga, Adam Majerowski<br />

50<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

• opisy doznań zmysłowych Abrahama;<br />

• opisy rozterek dotyczących czynu;<br />

• opisy rozpaczy bliskich podsuwane przez wyobraźnię bohatera;<br />

• kontrast między spokojnym snem żony i syna a grozą boskiego planu;<br />

• kontrast między ufnością Izaaka w stosunku do ojca a rolą Abrahama-mordercy;<br />

• motyw noża jako narzędzia zbrodni;<br />

• opis drogi stromymi ścieżkami nad przepaścią;<br />

• opis śmierci sługi szukającego noża wśród jadowitych węży;<br />

• opis Abrahama duszącego syna.<br />

b) Językowe:<br />

• epitety, np. (noc) „bezsenna, straszna”, (Abraham) „blady, drżący, oniemiały”, (krzyk) „straszny, dziki, oszalały”;<br />

• porównania, np. Abraham wyglądał jak dziki w przystępie szału;<br />

• powtórzenia, np. „strach, niepowstrzymany strach”;<br />

• instrumentacja głoskowa, np. „struga szarego jeszcze światła”, „zbliżał się świt”.<br />

6. Próba wskazania i wyjaśnienia kluczowych sformułowań w opowiadaniu, np.:<br />

• „Bóg i Abraham rozmawiali ze sobą językiem boskim, niepochwytnym dla zwykłych śmiertelników” – tajemnica bezwzględnego<br />

posłuszeństwa Abrahama wobec Boga, niepojęta dla większości odbiorców Biblii;<br />

• „ludzki język nie może nic wobec języka boskiego” – odnalezienie przykładów ludzkiego języka, jakim posługiwali się<br />

członkowie rodziny, uwzględnienie mowy ciała, np. uśmiech macierzyństwa na twarzy Sary, mocny sen zakwitającej<br />

młodości Izaaka, ufne spojrzenie syna na ojca, tulenie się do niego.<br />

7. Opis wpływu doświadczenia ekstremalnego na psychikę wszystkich uczestników wydarzeń (odwołanie się do prac<br />

uczniów) – zwrócenie uwagi na trwałe zniszczenie więzi między najbliższymi członkami rodziny, utratę wzajemnego<br />

zaufania i poczucia bezpieczeństwa, zanik ludzkich uczuć: ciepła, czułości.<br />

8. Dyskusja na temat zinterpretowania przez Herlinga-Grudzińskiego biblijnej historii.<br />

a) Wpływ przeżyć w czasie II wojny światowej na koncepcję ludzkiego losu przedstawioną w opowiadaniu.<br />

b Przywołanie sytuacji znanych uczniom z mediów, gdy nakazy religii okazują się silniejsze niż więzy krwi (nauczyciel<br />

powinien zwrócić uwagę na kulturę dyskusji, argumentowanie własnych sądów i szacunek dla drugich).<br />

9. Praca domowa:<br />

a) Jaki obraz relacji między Bogiem a człowiekiem przedstawia opowiadanie Herlinga-Grudzińskiego? W wypowiedzi<br />

wykorzystaj cytaty z utworu.<br />

b) Jak sądzisz, dlaczego w Ofiarowaniu nie pojawiają się kluczowe biblijne słowa Abrahama: „Oto jestem”? – propozycja<br />

interpretacji.<br />

AUTORZY: Małgorzata Miazga, Adam Majerowski<br />

51<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

SCENARIUSZ LEKCJI 9.<br />

CIERPIENIE W BIBLII – KSIĘGA HIOBA<br />

Zakres: podstawowy.<br />

Podstawa programowa:<br />

ZP: I. 1.1, 1.3, 1.5, 1.8, 1.10, 1.11, 1.14, 1.15, 1.16; II. 1.1, 1.3, 1.4, 2.1, 2.5; III. 1.1, 2.1, 2.2, 2.3, 2.4, 2.6, 2.10, 2.11, 2.12;<br />

IV. 1, 2, 5, 6<br />

Cele – uczeń:<br />

• rozumie pojęcie motywu i potrafi się nim posługiwać;<br />

• określa tematykę wskazanych tekstów kultury;<br />

• określa postawy człowieka wobec cierpienia;<br />

• poznaje fragmenty Księgi Hioba;<br />

• przeprowadza analizę i interpretację fragmentów Księgi Hioba;<br />

• wyraża własną opinię na temat postawy bohatera tekstu;<br />

• potrafi uzasadnić swoje zdanie odpowiednimi argumentami;<br />

• formułuje wnioski na podstawie zgromadzonych informacji.<br />

Metody: praca zbiorowa; praca w grupach; praca z tekstem.<br />

Środki: podręcznik, s. 46–48; teksty kultury zawierające motyw cierpienia; karta pracy do scenariusza lekcji 9.<br />

Przebieg lekcji:<br />

1. Przed lekcją nauczyciel kładzie na ławkach różnorodne teksty kultury zawierające motyw cierpienia. Zapisuje na tablicy<br />

pytania, które pomogą uczniom wykonać zadanie wprowadzające do tematu:<br />

a) Jaka jest tematyka przedstawionych tekstów kultury?<br />

b) Według jakiego kryterium można je podzielić?<br />

c) Co łączy prezentowane dzieła?<br />

d) Czego może dotyczyć dzisiejsza lekcja?<br />

Przykładowe teksty kultury do wykorzystania w zadaniu wstępnym (wybrane fragmenty):<br />

• Mit o Demeter;<br />

• Sofokles, Król Edyp;<br />

• Jan Kochanowski, Treny;<br />

• Gustaw Herling-Grudziński, Wieża;<br />

• Zbigniew Herbert, Pan Cogito rozmyśla o cierpieniu;<br />

• Tadeusz Różewicz, Widziałem Go;<br />

• Éric-Emmanuel Schmitt, Dziecko Noego;<br />

• Beata Ostrowicka, Zła dziewczyna;<br />

• Gladiator, reż. Ridley Scott;<br />

• Pasja, reż. Mel Gibson;<br />

• Bandyta, reż. Maciej Dejczer;<br />

• Wszystko będzie dobrze, reż. Tomasz Wiszniewski;<br />

• Michał Anioł, Pieta<br />

• fotografie dokumentujące okrucieństwa II wojny światowej<br />

2. Po wejściu do klasy uczniowie zapoznają się z tekstami kultury, klasyfikują je według wybranego kryterium, np. czasu<br />

powstania, dziedziny sztuki, ukazanego problemu (cierpienie dziecka, cierpienie dorosłego itp.). Następnie przedstawiają<br />

wyniki swojej pracy i wstępnie określają tematykę lekcji.<br />

AUTORKA: Joanna Gaweł<br />

52<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Zadanie ma na celu uświadomienie młodzieży, że cierpienie zawsze było, jest i będzie obecne w życiu człowieka, że jest<br />

ono nieodłącznym elementem ludzkiej egzystencji. Z tego powodu stanowi temat wielu dzieł literackich, malarskich,<br />

rzeźbiarskich, prac z dziedziny fotografiki, filmu czy teatru, powstających na przestrzeni dziejów. Temat cierpienia nie<br />

traci na aktualności, człowiek wciąż stawia sobie pytania o przyczynę i sens cierpienia.<br />

Zadanie pozwoli także na lepsze zrozumienie pojęcia motyw.<br />

3. Nauczyciel zadaje uczniom pytanie, jakie postawy może przyjąć człowiek wobec cierpienia. Odpowiedzi zapisuje na tablicy<br />

w formie schematu, np.<br />

postawy człowieka wobec cierpienia<br />

• bunt<br />

• niezgoda<br />

• złość<br />

• odejście od Boga<br />

• obwinianie Boga<br />

• zaufanie Bogu<br />

• zawierzenie<br />

• modlitwa<br />

• załamanie<br />

• apatia<br />

• obojętność<br />

• brak woli walki<br />

4. W razie potrzeby nauczyciel uzupełnia uczniowskie wnioski. Następnie informuje, że literaturę do rozważań o cierpieniu<br />

stanowić będą fragmenty starotestamentowej Księgi Hioba. Zapisuje temat lekcji, np. Czyż za darmo Hiob czci Boga?<br />

O człowieku wystawionym na próbę cierpienia.<br />

5. Nauczyciel dzieli uczniów na cztery grupy, którym rozdaje fragmenty Księgi Hioba oraz pytania ukierunkowujące działania<br />

uczniów (karta pracy). Na ich podstawie młodzież odtwarza historię biblijnego bohatera. Po zakończonej pracy<br />

uczniowie prezentują informacje o Hiobie.<br />

6. Nauczyciel prosi, by uczniowie zapisali w zeszycie pytania, które zadaliby bohaterowi, oraz by nazwali emocje, jakie<br />

odczuwają w związku z doświadczeniami Hioba. Notatkę można sporządzić w formie tabeli, np.<br />

Moje pytania do Hioba<br />

Moje emocje<br />

7. Zapoznanie się z fragmentem 7. rozdziału Księgi Hioba (podr., s. 47), a następnie przeprowadzenie jego analizy, interpretacji<br />

i wartościowania (podr. s. 48, pol. 1.–3., 8., 10.). Wcześniejsze odtworzenie historii bohatera (punkt 5. scenariusza)<br />

ułatwia odczytanie tekstu biblijnego. Uczniowie:<br />

a) określają, w jakiej sytuacji egzystencjalnej znajduje się Hiob i czego doświadcza; nazywają emocje bohatera;<br />

b) wyjaśniają, do kogo zwraca się Hiob w przytoczonej wypowiedzi, uzasadniając swoje zdanie;<br />

c) określają postawę Hioba wobec cierpienia; wyjaśniają, czy w swojej skardze bohater akceptuje los, czy też buntuje się<br />

przeciw Bogu; prezentują swoje opinie na ten temat;<br />

d) przedstawiają swoje zdanie na temat sensu niezawinionego cierpienia oraz prób, którym Hiob został poddany;<br />

e) cytują pytania rozpoczynające analizowany fragment; wyjaśniają ich sens i cel, w jakim je sformułowano.<br />

8. W wyniku przeprowadzonych zadań uczniowie powinni zauważyć, że:<br />

• Hiob buntuje się przeciwko Bogu, oskarża Go nawet o okrucieństwo, ale nie wyrzeka się swojej wiary, ufa w doskonałość<br />

Bożego planu;<br />

• Księga Hioba ukazuje cierpienie jako pewne zadanie moralne i intelektualne, które należy przyjąć z pokorą i pełnym<br />

zaufaniem wobec niepojętego Bożego planu.<br />

9. Porównanie wniosków wynikających z pracy z fragmentem Księgi Hioba (punkty 7. i 8. scenariusza) z pytaniami, jakie<br />

uczniowie zadaliby Hiobowi, oraz z emocjami, jakich doświadczyli, poznając historię bohatera (punkt 6. scenariusza).<br />

Celem zestawienia jest pokazanie uczniom, że doświadczenie cierpienia, zwłaszcza niezawinionego, nie poddaje się prostej<br />

interpretacji. Trudno znaleźć jednoznaczne odpowiedzi na pytania dotyczące jego przyczyny i sensu. Temat cierpienia<br />

niezawinionego rodzi pytania o pochodzenie zła i odpowiedzialność Stwórcy za obecność zła w świecie. Skłania<br />

także do refleksji na temat postaw, jakie należy przyjąć wobec tak trudnego doświadczenia.<br />

10. Praca domowa: Z doświadczeń Hioba i Abrahama Søren Kierkegaard wysnuł wniosek: „Posiadać wiarę znaczy tyle, co<br />

nie próbować zrozumieć”. Czy zgadzasz się z tym stwierdzeniem? Odpowiedz w formie wypowiedzi argumentacyjnej<br />

(podr. s. 48., pol. 14.).<br />

AUTORKA: Joanna Gaweł<br />

53<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

KARTA PRACY DO SCENARIUSZA LEKCJI 8.<br />

PARAFRAZA OPOWIEŚCI BIBLIJNEJ<br />

GRUPA I<br />

Zredagujcie monolog, będący relacją z wydarzeń z perspektywy Abrahama. Zwróćcie uwagę na obrazowość i dramatyzm<br />

opisu przeżyć, wyeksponujcie ekspresywną funkcję wypowiedzi.<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

GRUPA II<br />

Zredagujcie monolog, będący relacją z wydarzeń z perspektywy Izaaka. Zwróćcie uwagę na obrazowość i emocjonalność<br />

opisu przeżyć, uwzględnijcie wiedzę syna Abrahama o wydarzeniach i sposób ich rozumienia.<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

AUTORZY: Małgorzata Miazga, Adam Majerowski<br />

54<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

KARTA PRACY DO SCENARIUSZA LEKCJI 8.<br />

PARAFRAZA OPOWIEŚCI BIBLIJNEJ<br />

GRUPA III<br />

Zredagujcie monolog, będący relacją z wydarzeń z perspektywy Sary. Zwróćcie uwagę na obrazowość i emocjonalność<br />

opisu przeżyć, uwzględnijcie wiedzę żony Abrahama o wydarzeniach i sposób ich rozumienia.<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

GRUPA IV<br />

Zredagujcie monolog, będący relacją z wydarzeń z perspektywy Eliezera. Zwróćcie uwagę na obrazowość i emocjonalność<br />

opisu przeżyć, uwzględnijcie wiedzę służącego o wydarzeniach i sposób ich rozumienia.<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

AUTORZY: Małgorzata Miazga, Adam Majerowski<br />

55<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

KARTA PRACY DO SCENARIUSZA LEKCJI 9.<br />

CIERPIENIE W BIBLII – KSIĘGA HIOBA<br />

Grupa I<br />

Przeczytajcie fragment Księgi Hioba i odpowiedzcie na pytania.<br />

1<br />

Żył w ziemi Us człowiek imieniem Hiob. Był to mąż sprawiedliwy, prawy, bogobojny i unikający zła. 2 Miał siedmiu synów<br />

i trzy córki. 3 Majętność jego stanowiło siedem tysięcy owiec, trzy tysiące wielbłądów, pięćset jarzm wołów, pięćset oślic oraz<br />

wielka liczba służby. Był najwybitniejszym człowiekiem spośród wszystkich ludzi Wschodu.<br />

4<br />

Synowie jego mieli zwyczaj udawania się na ucztę, którą każdy z nich urządzał po kolei we własnym domu w dniu oznaczonym.<br />

Zapraszali też swoje trzy siostry, by jadły i piły z nimi. 5 Gdy przeminął czas ucztowania, Hiob dbał o to, by dokonywać<br />

ich oczyszczenia. Wstawał wczesnym rankiem i składał całopalenie stosownie do ich liczby. Bo mówił Hiob do siebie:<br />

«Może moi synowie zgrzeszyli i złorzeczyli Bogu w swym sercu?» Hiob zawsze tak postępował.<br />

(Hi 1,1–5)<br />

1. Kim był Hiob?<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

2. Jak wyglądało jego życie?<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

3. O co Hiob dbał?<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

4. Co było dla niego ważne?<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

AUTORKA: Joanna Gaweł<br />

56<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

KARTA PRACY DO SCENARIUSZA LEKCJI 9.<br />

CIERPIENIE W BIBLII – KSIĘGA HIOBA<br />

Grupa II<br />

Przeczytajcie fragment Księgi Hioba i odpowiedzcie na pytania.<br />

6<br />

Zdarzyło się pewnego dnia, gdy synowie Boży udawali się, by stanąć przed Panem, że i szatan też poszedł z nimi. 7 I rzekł<br />

Bóg do szatana: «Skąd przychodzisz?» Szatan odrzekł Panu: «Przemierzałem ziemię i wędrowałem po niej». 8 Mówi Pan<br />

do szatana: «A zwróciłeś uwagę na sługę mego, Hioba? Bo nie ma na całej ziemi drugiego, kto by tak był prawy, sprawiedliwy,<br />

bogobojny i unikający grzechu jak on». 9 Szatan na to do Pana: «Czyż za darmo Hiob czci Boga? 10 Czyż Ty nie ogrodziłeś<br />

zewsząd jego samego, jego domu i całej majętności? Pracy jego rąk pobłogosławiłeś, jego dobytek na ziemi się mnoży.<br />

11<br />

Wyciągnij, proszę, rękę i dotknij jego majątku! Na pewno Ci w twarz będzie złorzeczył». 12 Rzekł Pan do szatana: «Oto<br />

cały majątek jego w twej mocy. Tylko na niego samego nie wyciągaj ręki». I odszedł szatan sprzed <strong>oblicza</strong> Pańskiego.<br />

(Hi 1,6–12)<br />

1. Jakim słowami Bóg określa Hioba?<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

2. O czym to świadczy?<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

3. Co szatan poddaje w wątpliwość?<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

4. Jaki jest cel Szatana?<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

AUTORKA: Joanna Gaweł<br />

57<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

KARTA PRACY DO SCENARIUSZA LEKCJI 9.<br />

CIERPIENIE W BIBLII – KSIĘGA HIOBA<br />

Grupa III<br />

Przeczytajcie fragment Księgi Hioba i odpowiedzcie na pytania.<br />

13<br />

Pewnego dnia, gdy synowie i córki jedli i pili w domu najstarszego brata, 14 przyszedł posłaniec do Hioba i rzekł: «Woły<br />

orały, a oślice pasły się tuż obok. 15 Wtem napadli Sabejczycy, porwali je, a sługi mieczem pozabijali, 16 ja sam uszedłem, by<br />

ci o tym donieść». Gdy ten jeszcze mówił, przyszedł inny i rzekł: «Ogień Boży spadł z nieba, zapłonął wśród owiec oraz sług<br />

i pochłonął ich. Ja sam uszedłem, by ci o tym donieść». 17 Gdy ten jeszcze mówił, przyszedł inny i rzekł: «Chaldejczycy<br />

zstąpili z trzema oddziałami, napadli na wielbłądy, a sługi ostrzem miecza zabili. Ja sam uszedłem, by ci o tym donieść».<br />

18<br />

Gdy ten jeszcze mówił, przyszedł inny i rzekł: «Twoi synowie i córki jedli i pili wino w domu najstarszego brata. 19 Wtem<br />

powiał szalony wicher z pustyni, poruszył czterema węgłami domu, zawalił go na dzieci, tak iż poumierały. Ja sam uszedłem,<br />

by ci o tym donieść».<br />

20<br />

Hiob wstał, rozdarł swe szaty, ogolił głowę, upadł na ziemię, oddał pokłon 21 i rzekł:<br />

«Nagi wyszedłem z łona matki<br />

i nagi tam wrócę.<br />

Dał Pan i zabrał Pan.<br />

Niech będzie imię Pańskie błogosławione!»<br />

22<br />

W tym wszystkim Hiob nie zgrzeszył i nie przypisał Bogu nieprawości.<br />

(Hi 1,13–22)<br />

1. Jakie zmiany zachodzą w życiu Hioba?<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

2. W jaki sposób Hiob na nie reaguje?<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

AUTORKA: Joanna Gaweł<br />

58<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

KARTA PRACY DO SCENARIUSZA LEKCJI 9.<br />

CIERPIENIE W BIBLII – KSIĘGA HIOBA<br />

Grupa IV<br />

Przeczytajcie fragment Księgi Hioba i odpowiedzcie na pytania.<br />

1<br />

Pewnego dnia, gdy synowie Boży udawali się, by stawić się przed Panem, poszedł i szatan z nimi, by stanąć przed Panem.<br />

2<br />

I rzekł Pan do szatana: «Skąd przychodzisz?» Szatan odpowiedział Panu: «Przemierzałem ziemię i wędrowałem po niej».<br />

3<br />

Rzekł Pan szatanowi: «Zwróciłeś uwagę na sługę mego, Hioba? Bo nie ma na całej ziemi drugiego, kto by był tak prawy,<br />

sprawiedliwy, bogobojny i unikający zła jak on. Jeszcze trwa w swej prawości, choć mnie nakłoniłeś do zrujnowania go, na<br />

próżno». 4 Na to szatan odpowiedział Panu: «Skóra za skórę. Wszystko, co człowiek posiada, odda za swoje życie. 5 Wyciągnij,<br />

proszę, rękę i dotknij jego kości i ciała. Na pewno Ci w twarz będzie złorzeczył». 6 I rzekł Pan do szatana: «Oto jest<br />

w twej mocy. Życie mu tylko zachowaj!»<br />

7<br />

Odszedł szatan sprzed <strong>oblicza</strong> Pańskiego i obsypał Hioba trądem złośliwym, od palca stopy aż do wierzchu głowy. 8 [Hiob]<br />

wziął więc skorupę, by się nią drapać, siedząc na gnoju. 9 Rzekła mu żona: «Jeszcze trwasz mocno w swej prawości? Złorzecz<br />

Bogu i umieraj!» 10 Hiob jej odpowiedział: «Mówisz jak kobieta szalona. Dobro przyjęliśmy z ręki Boga. Czemu zła<br />

przyjąć nie możemy?» W tym wszystkim Hiob nie zgrzeszył swymi ustami.<br />

(Hi 2,1–10)<br />

1. Czego doświadcza Hiob?<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

2. Jak zachowuje się jego żona?<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

3. Co odpowiada jej Hiob?<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

………………………………………………………………………………………………………………………………………<br />

AUTORKA: Joanna Gaweł<br />

59<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Imię i nazwisko Klasa Data Grupa A<br />

SPRAWDZIAN NR 1<br />

BIBLIA W LITERATURZE I KULTURZE<br />

1. Uzupełnij tekst informacjami o Biblii.<br />

Biblia dzieli się na dwie części: .............................................................................................................................................................<br />

Jej księgi są spisane w trzech językach: ...............................................................................................................................................<br />

Biblię rozpoczyna .........................................................................................., zaś kończy ...................................................................<br />

Słowo testament oznacza ........................................................... .<br />

W Biblii znajdują się trzy rodzaje ksiąg: ..............................................................................................................................................<br />

2. Zdefiniuj pojęcia.<br />

a) sacrum – .................................................................................................................................................................................<br />

b) profanum – ............................................................................................................................................................................<br />

3. Ułóż zdania złożone ze związkami frazeologicznymi o biblijnym rodowodzie. Zwróć uwagę, aby używać biblizmów<br />

w znaczeniu przenośnym.<br />

a) egipskie ciemności – ..............................................................................................................................................................<br />

...............................................................................................................................................................................................................<br />

b) hiobowa wieść – .....................................................................................................................................................................<br />

...............................................................................................................................................................................................................<br />

c) wdowi grosz – ........................................................................................................................................................................<br />

...............................................................................................................................................................................................................<br />

d) umywać ręce – .......................................................................................................................................................................<br />

...............................................................................................................................................................................................................<br />

4. Przypomnij sobie, czym są skróty biblijne. Na tej podstawie rozszyfruj podane oznaczenia.<br />

a) Rdz 5, 25–27 – .......................................................................................................................................................................<br />

b) Pnp 1, 15–24 – .......................................................................................................................................................................<br />

c) Ap 9, 1–2 –...............................................................................................................................................................................<br />

d) Hi 1, 13–19 – .........................................................................................................................................................................<br />

AUTORKA: Renata Faron-Radzka<br />

60<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

5. Wzorcami (archetypami) jakich ludzkich postaw, zachowań, cech czy emocji są podane postacie biblijne? Krótko<br />

scharakteryzuj te wzorce.<br />

a) Kain – ....................................................................................................................................................................................<br />

b) Salomon – .............................................................................................................................................................................<br />

c) niewierny Tomasz – ................................................................................................................................................................<br />

d) faryzeusz – .............................................................................................................................................................................<br />

e) Judasz – .................................................................................................................................................................................<br />

f) Hiob – ....................................................................................................................................................................................<br />

6. Wymień cztery gatunki literackie występujące w Biblii.<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

7. Na podstawie fragmentu Księgi Rodzaju określ cztery cechy stylu biblijnego.<br />

Księga Rodzaju (fragmenty)<br />

22 1 A po tych wydarzeniach Bóg wystawił Abrahama na próbę. Rzekł do niego: «Abrahamie!» A gdy on odpowiedział:<br />

«Oto jestem» – 2 powiedział: «Weź twego syna jedynego, którego miłujesz, Izaaka, idź do kraju Moria i tam złóż go<br />

w ofierze na jednym z pagórków, jakie ci wskażę». 3 Nazajutrz rano Abraham osiodłał swego osła, zabrał z sobą dwóch<br />

swych ludzi i syna Izaaka, narąbał drewna do spalenia ofiary i ruszył w drogę do miejscowości, o której mu Bóg powiedział.<br />

[…] 6 Abraham, zabrawszy drwa do spalenia ofiary, włożył je na syna swego, Izaaka, wziął do ręki ogień i nóż, po<br />

czym obaj się oddalili.<br />

7<br />

Izaak odezwał się do swego ojca Abrahama: «Ojcze mój!» A gdy ten rzekł: «Oto jestem, mój synu» – zapytał: «Oto<br />

ogień i drwa, a gdzież jest jagnię na całopalenie?» 8 Abraham odpowiedział: «Bóg upatrzy sobie jagnię na całopalenie,<br />

synu mój». I szli obydwaj dalej. 9 A gdy przyszli na to miejsce, które Bóg wskazał, Abraham zbudował tam ołtarz, ułożył<br />

na nim drwa i związawszy syna swego, Izaaka, położył go na tych drwach na ołtarzu. 10 Potem Abraham sięgnął ręką po<br />

nóż, aby zabić swego syna.<br />

11<br />

Ale wtedy Anioł Pański zawołał na niego z nieba i rzekł: «Abrahamie, Abrahamie!» A on rzekł: «Oto jestem». 12 [Anioł]<br />

powiedział mu: «Nie podnoś ręki na chłopca i nie czyń mu nic złego! Teraz poznałem, że boisz się Boga, bo nie odmówiłeś<br />

Mi nawet twego jedynego syna». […]<br />

15<br />

Po czym Anioł Pański przemówił głośno z nieba do Abrahama po raz drugi: 16 «Przysięgam na siebie, wyrocznia Pana,<br />

że ponieważ uczyniłeś to, a nie odmówiłeś Mi syna twego jedynego, 17 będę ci błogosławił i dam ci potomstwo tak liczne<br />

jak gwiazdy na niebie i jak ziarnka piasku na wybrzeżu morza; potomkowie twoi zdobędą warownie swych nieprzyjaciół.<br />

18<br />

Wszystkie ludy ziemi będą sobie życzyć szczęścia [takiego, jakie jest udziałem] twego potomstwa, dlatego że usłuchałeś<br />

mego rozkazu».<br />

Cytat za: Biblia Tysiąclecia, wyd. 3. poprawione, Wydawnictwo Pallotinum, Poznań – Warszawa, 1990.<br />

• ................................................................................................................................................................................................................<br />

• ................................................................................................................................................................................................................<br />

• ................................................................................................................................................................................................................<br />

• ................................................................................................................................................................................................................<br />

AUTORKA: Renata Faron-Radzka<br />

61<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

8. Wykonaj polecenia dotyczące biblijnej Księgi Psalmów.<br />

a) Omów cechy gatunkowe psalmu.<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

b) Napisz, jak dzieli się psalmy pod względem tematycznym.<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

c) Wskaż i uzasadnij, kto jest głównym bohaterem psalmów.<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

d) Zinterpretuj podany fragment Psalmu 23. Uwzględnij, do jakiej odmiany tematycznej zalicza się ten utwór.<br />

Psalm 23 (fragment)<br />

1<br />

Psalm. Dawidowy.<br />

Pan jest moim pasterzem, nie brak mi niczego.<br />

2<br />

Pozwala mi leżeć na zielonych pastwiskach.<br />

Prowadzi mnie nad wody, gdzie mogę odpocząć:<br />

3<br />

orzeźwia moją duszę.<br />

Wiedzie mnie po właściwych ścieżkach<br />

przez wzgląd na swoje imię.<br />

4<br />

Chociażbym chodził ciemną doliną,<br />

zła się nie ulęknę,<br />

bo Ty jesteś ze mną. […]<br />

Cytat za: Biblia Tysiąclecia, wyd. 3. poprawione,Wydawnictwo Pallotinum, Poznań – Warszawa, 1990.<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

9. Przeprowadź analizę składniową podanego zdania wielokrotnie złożonego. Następnie uzupełnij wykres nazwami<br />

poszczególnych zdań składowych tego wypowiedzenia.<br />

„Nazajutrz rano Abraham osiodłał swego osła, zabrał z sobą dwóch swych ludzi i syna Izaaka, narąbał drewna do spalenia<br />

ofiary i ruszył w drogę do miejscowości, o której mu Bóg powiedział”.<br />

1 2 3 4<br />

–––––––––.................–––––––––.................–––––––––.................–––––––––<br />

5<br />

–––––––––<br />

..........<br />

AUTORKA: Renata Faron-Radzka<br />

62<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

10. Podaj cztery argumenty na uzasadnienie stwierdzenia, że Apokalipsa świętego Jana ma charakter wizyjny.<br />

• ................................................................................................................................................................................................................<br />

.................................................................................................................................................................................................................<br />

• ................................................................................................................................................................................................................<br />

.................................................................................................................................................................................................................<br />

• ................................................................................................................................................................................................................<br />

.................................................................................................................................................................................................................<br />

• ................................................................................................................................................................................................................<br />

.................................................................................................................................................................................................................<br />

11. Potwierdź lub zakwestionuj prawdziwość podanych stwierdzeń. Wpisz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, lub F – jeśli<br />

jest fałszywe.<br />

A. Motyw vanitas w malarstwie bardzo często wyraża się obecnością czaszki, więdnących kwiatów lub owoców, świecy<br />

(gasnącej lub zgaszonej), klepsydry, kości (szkieletu). _______<br />

B. Księga Hioba należy do ksiąg historycznych. _______<br />

C. Pieśń nad Pieśniami ma charakter alegoryczny – Oblubieniec to Chrystus, a Oblubienica symbolizuje Kościół i / lub<br />

duszę ludzką. _______<br />

12. Czy Biblia żyje? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do wybranych tekstów kultury (nie tylko<br />

literackich) powstałych w różnych czasach, również współcześnie. R<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

AUTORKA: Renata Faron-Radzka<br />

63<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

Imię i nazwisko Klasa Data Grupa B<br />

SPRAWDZIAN NR 1<br />

BIBLIA W LITERATURZE I KULTURZE<br />

1. Przypomnij sobie, czym są skróty biblijne. Na tej podstawie rozszyfruj podane oznaczenia.<br />

a) Rdz 5, 25–27 – ......................................................................................................................................................................<br />

b) Pnp 1, 15–24 – ......................................................................................................................................................................<br />

c) Ap 9, 1–2 – .............................................................................................................................................................................<br />

d) Hi 1, 13–19 – .........................................................................................................................................................................<br />

2. Wymień cztery gatunki literackie występujące w Biblii.<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

3. Na podstawie fragmentu Księgi Rodzaju określ cztery cechy stylu biblijnego.<br />

Księga Rodzaju (fragmenty)<br />

22 1 A po tych wydarzeniach Bóg wystawił Abrahama na próbę. Rzekł do niego: «Abrahamie!» A gdy on odpowiedział:<br />

«Oto jestem» – 2 powiedział: «Weź twego syna jedynego, którego miłujesz, Izaaka, idź do kraju Moria i tam złóż go<br />

w ofierze na jednym z pagórków, jakie ci wskażę». 3 Nazajutrz rano Abraham osiodłał swego osła, zabrał z sobą dwóch<br />

swych ludzi i syna Izaaka, narąbał drewna do spalenia ofiary i ruszył w drogę do miejscowości, o której mu Bóg powiedział.<br />

[…] 6 Abraham, zabrawszy drwa do spalenia ofiary, włożył je na syna swego, Izaaka, wziął do ręki ogień i nóż, po<br />

czym obaj się oddalili.<br />

7<br />

Izaak odezwał się do swego ojca Abrahama: «Ojcze mój!» A gdy ten rzekł: «Oto jestem, mój synu» – zapytał: «Oto<br />

ogień i drwa, a gdzież jest jagnię na całopalenie?» 8 Abraham odpowiedział: «Bóg upatrzy sobie jagnię na całopalenie,<br />

synu mój». I szli obydwaj dalej. 9 A gdy przyszli na to miejsce, które Bóg wskazał, Abraham zbudował tam ołtarz, ułożył<br />

na nim drwa i związawszy syna swego, Izaaka, położył go na tych drwach na ołtarzu. 10 Potem Abraham sięgnął ręką po<br />

nóż, aby zabić swego syna.<br />

11<br />

Ale wtedy Anioł Pański zawołał na niego z nieba i rzekł: «Abrahamie, Abrahamie!» A on rzekł: «Oto jestem». 12 [Anioł]<br />

powiedział mu: «Nie podnoś ręki na chłopca i nie czyń mu nic złego! Teraz poznałem, że boisz się Boga, bo nie odmówiłeś<br />

Mi nawet twego jedynego syna». […]<br />

15<br />

Po czym Anioł Pański przemówił głośno z nieba do Abrahama po raz drugi: 16 «Przysięgam na siebie, wyrocznia Pana,<br />

że ponieważ uczyniłeś to, a nie odmówiłeś Mi syna twego jedynego, 17 będę ci błogosławił i dam ci potomstwo tak liczne<br />

jak gwiazdy na niebie i jak ziarnka piasku na wybrzeżu morza; potomkowie twoi zdobędą warownie swych nieprzyjaciół.<br />

18<br />

Wszystkie ludy ziemi będą sobie życzyć szczęścia [takiego, jakie jest udziałem] twego potomstwa, dlatego że usłuchałeś<br />

mego rozkazu».<br />

Cytat za: Biblia Tysiąclecia, wyd. 3. poprawione, Wydawnictwo Pallotinum, Poznań – Warszawa, 1990.<br />

• ................................................................................................................................................................................................................<br />

• ................................................................................................................................................................................................................<br />

• ................................................................................................................................................................................................................<br />

• ................................................................................................................................................................................................................<br />

AUTORKA: Renata Faron-Radzka<br />

64<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

4. Uzupełnij tekst informacjami o Biblii.<br />

Biblia dzieli się na dwie części: .............................................................................................................................................................<br />

Jej księgi są spisane w trzech językach: ...............................................................................................................................................<br />

Biblię rozpoczyna .........................................................................................., zaś kończy ...................................................................<br />

Słowo testament oznacza ........................................................... .<br />

W Biblii znajdują się trzy rodzaje ksiąg: ..............................................................................................................................................<br />

5. Przeprowadź analizę składniową podanego zdania wielokrotnie złożonego. Następnie uzupełnij wykres nazwami<br />

poszczególnych zdań składowych tego wypowiedzenia.<br />

„Nazajutrz rano Abraham osiodłał swego osła, zabrał z sobą dwóch swych ludzi i syna Izaaka, narąbał drewna do spalenia<br />

ofiary i ruszył w drogę do miejscowości, o której mu Bóg powiedział”.<br />

1 2 3 4<br />

–––––––––.................–––––––––.................–––––––––.................–––––––––<br />

5<br />

–––––––––<br />

..........<br />

6. Ułóż zdania złożone ze związkami frazeologicznymi o biblijnym rodowodzie. Zwróć uwagę, aby używać biblizmów<br />

w znaczeniu przenośnym.<br />

a) egipskie ciemności – ..............................................................................................................................................................<br />

...............................................................................................................................................................................................................<br />

b) hiobowa wieść – ....................................................................................................................................................................<br />

...............................................................................................................................................................................................................<br />

c) wdowi grosz – ........................................................................................................................................................................<br />

...............................................................................................................................................................................................................<br />

d) umywać ręce – ......................................................................................................................................................................<br />

...............................................................................................................................................................................................................<br />

7. Zdefiniuj pojęcia.<br />

a) sacrum – .................................................................................................................................................................................<br />

b) profanum – .............................................................................................................................................................................<br />

8. Podaj cztery argumenty na uzasadnienie stwierdzenia, że Apokalipsa świętego Jana ma charakter wizyjny.<br />

• ................................................................................................................................................................................................................<br />

.................................................................................................................................................................................................................<br />

• ................................................................................................................................................................................................................<br />

.................................................................................................................................................................................................................<br />

AUTORKA: Renata Faron-Radzka<br />

65<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

• ................................................................................................................................................................................................................<br />

.................................................................................................................................................................................................................<br />

• ................................................................................................................................................................................................................<br />

.................................................................................................................................................................................................................<br />

9. Wykonaj polecenia dotyczące biblijnej Księgi Psalmów.<br />

a) Omów cechy gatunkowe psalmu.<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

b) Napisz, jak dzieli się psalmy pod względem tematycznym.<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

c) Wskaż i uzasadnij, kto jest głównym bohaterem psalmów.<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

d) Zinterpretuj podany fragment Psalmu 23. Uwzględnij, do jakiej odmiany tematycznej zalicza się ten utwór.<br />

Psalm 23 (fragment)<br />

1<br />

Psalm. Dawidowy.<br />

Pan jest moim pasterzem, nie brak mi niczego.<br />

2<br />

Pozwala mi leżeć na zielonych pastwiskach.<br />

Prowadzi mnie nad wody, gdzie mogę odpocząć:<br />

3<br />

orzeźwia moją duszę.<br />

Wiedzie mnie po właściwych ścieżkach<br />

przez wzgląd na swoje imię.<br />

4<br />

Chociażbym chodził ciemną doliną,<br />

zła się nie ulęknę,<br />

bo Ty jesteś ze mną. […]<br />

Cytat za: Biblia Tysiąclecia, wyd. 3. poprawione,Wydawnictwo Pallotinum, Poznań – Warszawa, 1990.<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

AUTORKA: Renata Faron-Radzka<br />

66<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

10. Potwierdź lub zakwestionuj prawdziwość podanych stwierdzeń. Wpisz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, lub F – jeśli<br />

jest fałszywe.<br />

A. Motyw vanitas w malarstwie bardzo często wyraża się obecnością czaszki, więdnących kwiatów lub owoców, świecy<br />

(gasnącej lub zgaszonej), klepsydry, kości (szkieletu). _______<br />

B. Księga Hioba należy do ksiąg historycznych. _______<br />

C. Pieśń nad Pieśniami ma charakter alegoryczny – Oblubieniec to Chrystus, a Oblubienica symbolizuje Kościół i / lub<br />

duszę ludzką. _______<br />

11. Wzorcami (archetypami) jakich ludzkich postaw, zachowań, cech czy emocji są podane postacie biblijne? Krótko<br />

scharakteryzuj te wzorce.<br />

a) Kain – ....................................................................................................................................................................................<br />

b) Salomon – ...............................................................................................................................................................................<br />

c) niewierny Tomasz – ...............................................................................................................................................................<br />

d) faryzeusz – ..............................................................................................................................................................................<br />

e) Judasz – ................................................................................................................................................................................<br />

f) Hiob – ...................................................................................................................................................................................<br />

12. Czy Biblia żyje? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do wybranych tekstów kultury (nie tylko<br />

literackich) powstałych w różnych czasach, również współcześnie. R<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

.....................................................................................................................................................................................................................<br />

AUTORKA: Renata Faron-Radzka<br />

67<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

MODEL ODPOWIEDZI DO SPRAWDZIANU NR 1<br />

BIBLIA W LITERATURZE I KULTURZE<br />

(Grupa B różni się jedynie kolejnością pytań)<br />

Grupa A<br />

Nr<br />

zad.<br />

Projektowana odpowiedź<br />

1. Biblia dzieli się na dwie części: Stary Testament i Nowy Testament. Jej księgi<br />

są spisane w trzech językach: hebrajskim, aramejskim i greckim. Biblię<br />

rozpoczyna Księga Rodzaju, zaś kończy Apokalipsa świętego Jana. Słowo<br />

testament oznacza ‘przymierze’. W Biblii znajdują się trzy rodzaje ksiąg:<br />

historyczne, dydaktyczne (mądrościowe) i prorocze.<br />

2. a) sfera rzeczy świętych, boskich.<br />

b) sfera rzeczy świeckich, grzesznych, ludzkich.<br />

3. a) Kiedy wracałem od babci, na dworze panowały już egipskie ciemności.<br />

b) Wczoraj Ewa przekazała mi hiobową wieść, że jej tata miał wypadek.<br />

c) Każdy wdowi grosz może pomóc w odbudowaniu hospicjum.<br />

d) Trener naszego klubu piłkarskiego umywał ręce, kiedy drużyna po raz<br />

piąty przegrała ważny mecz.<br />

4. a) Księga Rodzaju, rozdział 5., wersety od 25. do 27.<br />

b) Pieśń nad Pieśniami, rozdział 1., wersety od 15. do 24.<br />

c) Apokalipsa świętego Jana, rozdział 9., wersety od 1. do 2.<br />

d) Księga Hioba, rozdział 1., wersety od 13. do 19.<br />

5. a) morderca, bratobójca<br />

b) człowiek mądry, sprawiedliwy<br />

c) osoba nieufna, nastawiona sceptycznie<br />

d) człowiek fałszywy, obłudny, dwulicowy<br />

e) zdrajca, donosiciel, grzesznik<br />

f) człowiek pokorny, wierny Bogu.<br />

6. psalm, poemat, apokalipsa, hymn, przypowieść, list, poemat liryczny, traktat<br />

etyczny, traktat religijny, traktat prawniczy<br />

7. podniosły styl, porównania, symbole, paralelizm składniowy, wyliczenia,<br />

spójniki na początku zdań, biblizmy, inwersja<br />

8. a) psalm – gatunek poezji lirycznej o tematyce religijnej, silnie zrytmizowany;<br />

pierwotnie przeznaczony do śpiewanej recytacji przy akompaniamencie<br />

harfy (liry) i cytry.<br />

b) Wyróżnia się psalmy błagalne, pochwalne, dziękczynne, ufności, mądrościowe<br />

(dydaktyczne), królewskie, Jahwe.<br />

c) Głównym bohaterem psalmów jest Bóg. Teksty te dokładnie określają<br />

tożsamość Boga z perspektywy serca człowieka. W niektórych psalmach<br />

Bóg jest obiektem wdzięczności, uwielbienia i podziękowań, Stwórcą,<br />

opiekunem, dawcą rozmaitych darów i łask, troskliwym ojcem. Innym<br />

razem Bóg stanowi nadzieję narodu wybranego.<br />

d) Psalm 23. to psalm ufności – Boża obecność sprawia, że człowiek nigdy<br />

nie traci ufności. Czuje opiekę Stwórcy, który swoją łaską (światłem)<br />

oświetla ciemność ludzkiej drogi (życia). Bóg jest symbolem ukojenia,<br />

pasterzem troszczącym się o swoje owce (ludzi).<br />

Liczba punktów<br />

6<br />

(0,5+0,5+0,5+05+0,5+0,5+0,5+0,5+0,5+0,5+0,5+0,5)<br />

2<br />

(1+1)<br />

4<br />

(1+1+1+1)<br />

4<br />

(1+1+1+1)<br />

3<br />

(0,5+0,5+0,5+0,5+0,5+0,5)<br />

1<br />

za podanie czterech gatunków<br />

2<br />

za podanie czterech cech<br />

(0,5+0,5+0,5+0,5)<br />

5<br />

(1+1 +2+1)<br />

AUTORKA: Renata Faron-Radzka<br />

68<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019


Język polski | Oblicza <strong>epok</strong> | Klasa 1<br />

Liceum i technikum<br />

9. 1 – zdanie główne<br />

2 – zdanie współrzędne względem zdania 1, łączne, bezspójnikowe<br />

3 – zdanie współrzędne względem zdań 1 i 2, łączne, bezspójnikowe<br />

4 – zdanie współrzędne względem zdań 1, 2 i 3, łączne, połączone spójnikiem<br />

i<br />

5 – zdanie podrzędne względem zdania 4., przydawkowe, zainicjowane<br />

pytaniem jakiej?<br />

10. • Apokalipsa przedstawia wizję końca świata i Sądu Ostatecznego.<br />

• Apokalipsa zawiera proroctwa.<br />

• Apokalipsa ukazuje obrazy grozy, śmierci i upadku cywilizacji.<br />

• W Apokalipsie występują postacie nadprzyrodzone (np. anioły), które<br />

zapowiadają koniec świata<br />

• Apokalipsa obfituje w symbole (np.: Abaddon – władca szarańczy i król<br />

czeluści; siedem trąb, siedem pieczęci).<br />

11. A. P<br />

B. F<br />

C. P<br />

4<br />

(1+1+1+1)<br />

po jednym punkcie za nazwanie: zdań współrzędnych, zdania podrzędnego,<br />

określenie rodzaju połączenia zdań współrzędnych i sformułowanie<br />

pytania do zdania podrzędnego<br />

2<br />

za sformułowanie czterech argumentów<br />

(0,5+0,5+0,5+0,5)<br />

1<br />

za wszystkie poprawne wskazania<br />

Razem (zakres podstawowy) 34<br />

12. W zadaniu jest oceniana zarówno umiejętność analizy i interpretacji poznanych<br />

6<br />

tekstów kultury, jak i umiejętność argumentowania oraz wnioskowania.<br />

Ocenie nie podlega kompozycja wypowiedzi ani styl, język i zapis.<br />

Razem (zakres podstawowy i rozszerzony) 40<br />

AUTORKA: Renata Faron-Radzka<br />

69<br />

© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2019

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!