STUK verbouwt

Dankzij de nieuwe
bouwlaag zullen de
bezoekers niet meer
louter toeschouwers
zijn maar ook
gebruikers en
makers worden.
— Willem Vanderhoydoncks
60
In de eerste plaats heb je al
die nieuwe projecten die in de
Offspace zullen getoond worden.
Dat is natuurlijk een toevoeging
aan het aanbod, niet alleen van
STUK, maar ook aan het brede
culturele aanbod in Leuven. Het
is niet zo dat we zelf al die nieuwe
projecten in de Offspace willen
presenteren. We hopen dat anderen
– kunstenaars, collectieven,
creatieve ondernemers – voorstellen
doen om in die nieuwe zaal
iets te tonen en zelf te organiseren
waar wij niet aan gedacht hebben.
Ten tweede zien we de nieuwe
bouwlaag als een voedingslaag
in onze werking. In het kunstencentrum
zullen we doen wat we
altijd al deden: dans, beeld en
geluid. Maar daarnaast komt er
in STUK Paviljoenenzaal met zijn
coworking space, workshopruimtes
en audiostudio een nieuwe
publiekswerking, waarvan we
hopen dat die het kunstencentrum
zal inspireren. Het is moeilijk om
te voorspellen hoe dat zal gebeuren,
maar die onvoorspelbaarheid
is net de bedoeling. We willen het
experiment aanmoedigen. Wie
weet zal er ooit iemand de basis
voor een nieuwe voorstelling leggen
in de workshopruimte, die dan
uiteindelijk terechtkomt in onze
STUK Soetezaal. We willen aan
onze bezoekers de vrijheid geven
om te creëren en kansen geven
aan beginnend talent.
Wat zijn de voorwaarden om
gebruik te maken van al die
nieuwe faciliteiten?
We willen de voorwaarden zo
minimaal mogelijk houden: een
idee is om die toegang te koppelen
aan de STUKkaart. Daarmee
kan je toegang krijgen tot STUK
Paviljoenenzaal met zijn coworking
space, workshopruimtes en audiostudio.
We hopen er een community
van creatieve makers uit
te bouwen. We willen ownership
teruggeven aan de gemeenschap,
aan de Leuvenaars, de studenten,
iedereen die hier wil komen, en we
hopen dat er een gemeenschapsgevoel
ontstaat in die ruimte. De
nieuwe faciliteiten moeten vooral
heel toegankelijk blijven.
Wat denk je dat de impact
zal zijn van de nieuwbouw
op de publiekservaring?
Ik hoop dat die impact groot zal
zijn. Het publiek kan voortaan
verschillende rollen innemen in
STUK. Het ene moment kijk je
naar een dansvoorstelling in de
STUK Soetezaal, het volgende
moment maak je samen met je
vrienden een podcast in de audiostudio,
of werk je aan een ander
creatief project in de coworking
space. Bezoekers zijn niet meer
louter toeschouwers, maar worden
gebruikers en makers. Zo blazen
we hopelijk een nieuwe frisse wind
door STUK met een jonge generatie
die zin heeft om actief aan de
slag te gaan met de kunstvormen
die ze hier te zien krijgen. We
hopen mensen te verwelkomen in
onze werking die de zaken anders
zien dan wij. Het is een experiment.
Ik ben benieuwd wat dat
gaat geven.
RENOVATIONS
TALK WITH CARL MEEUSEN
(NEUTELINGS RIEDIJK
ARCHITECTS)
STUK ENCORE:
A SOLID UPGRADE
– text Pieter T'Jonck
Twenty years – that’s how long the
‘Laboratoires de chimie générale’ on
Leuven’s Naamsestraat have been
the STUK arts centre. The complex
has since become a familiar part
of Leuven’s cityscape. In 2002, we
took the giant leap from rooms at
the former ‘Cercle des étudiants
étrangers’ on van Evenstraat and
a building on Vlamingenstraat to
a complex that has written history
through its design concept. The
imminent renovation adds a new
chapter but remains faithful to the
original setting.
The site on Naamsestraat
was not a gift, despite the beautiful
auditorium at the back. The
building’s terrain alone negotiates
a height difference of 17 metres
between the Naamsestraat and the
Schapenstraat. Hence, from the
beginning, a broad, deep recess cut
the complex off from Naamsestraat
to bring light into a basement that
continued into a courtyard at the
rear. However, you hardly noticed
the recess because a glass floor,
which served as a bicycle shed, hid
it from view.
The recess is still there but
was converted into the complex’s
main entrance in 2002. Though not
obvious, it was for a good reason.
The complex resulted from several
61
building projects of inconsistent
quality, resulting in many unfortunate
hitches in the layout. If you
take the ground-level entrance on
Naamsestraat, for example, the
maze of stairs and corridors mean
you quickly lose your bearings. Even
internal accessibility posed a major
challenge. However, when you
descend to level -1 via the recess on
Naamsestraat, you would immediately
get a view of the courtyard and
the entire building via the current
reception. This courtyard would
also prove to be the complex’s most
important asset for other reasons.
Houses on a square
Another problem arose. Columns
filled most of the spaces on Naamsestraat
and Schapenstraat. Despite
being made of beautiful cast iron,
and spaces’ handsome parquet
floors, they are inconvenient in theatre
performance spaces. Willem-Jan
Neutelings of Neutelings Riedijk
Architects (NRA) noticed this immediately
when he visited the building
with Carl Meeusen, who was then in
charge of the project at STUK.
A strong concept by NRA
combined with a discovery by
Meeusen provided a solution. NRA
reimagined the entire complex as
a collection of ‘houses’ with ‘front
doors’ on the courtyard. To achieve
this, new buildings without columns
replaced the wings on the left
side and the back of the courtyard.
STUK Soetezaal was lifted from the
ground so that the previously closed
courtyard opened up to the ramp
leading to Schapenstraat.
This concept gave the building
a strong identity. The appearance
harmonises wonderfully with
the old colleges on the Naamsestraat,
almost all of which form
a semi-public passage through
the city fabric via courtyards and
passageways. Moreover, through
well-chosen openings in the ‘facades’
of the ‘houses’, the courtyard
became a kind of stage, with balconies
or large windows all around,
so that the players could appear
from everywhere.
However, that did not solve the
problem of accessibility for people
with disabilities. Carl Meeusen
remembered that at one point, the
architects were considering having
as many as four elevators, and there
was talk of a walkway over the
roofs. However, these plans were
unfeasible due to the renovation’s
tight budget. He found the answer:
a single elevator in the axis of the
building on the Naamsestraat
and the new left wing appeared to
make all public parts of the building
accessible.
A victim of its own success
Though there were occasional
complaints when accessing the
toilets via the courtyard in rainy
weather, the building was a success.
Some theatre makers also criticised
the auditorium’s outspoken design
with its austere concrete bridges
in the ceiling, the reliefs in the
concrete walls, the large window to
the courtyard and the loggia at the
entrance that lets in daylight; all
of which they found very distracting.
The possibilities of the loggia,
the small stage side balcony and
the window to the courtyard were
rarely used. Yet this space was the
renovation’s centrepiece: it was
an expression in stone of NRA’s
conviction that theatre does not
belong in ‘black boxes’ with no atmosphere
or flavour, but in a space
with a character that challenges
the performers.
The success of the building
soon revealed a downside. As Carl
Meeusen explained, ‘It wasn’t
actually designed for such intensive
use. Intensive use requires the very
best materials, but we simply didn’t
have the money for that, no matter
how hard we tried. For example, we
couldn’t replace the office windows
even though they only have single
glazing and are draughty. The existing
toilets were kept because they
were still good enough. And so on.’
We also didn’t succeed with
the redevelopment of the Schapenstraat
site. It always remained
a forgotten egress, suitable for a
II.2 renovations