17.08.2022 Views

Roots editie 9 - 2022 - Inkijkexemplaar

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

SEPTEMBER 2022

• MIDDEN IN DE NATUUR •

WANTSEN.

668 soorten

in Nederland

WANDELEN

Woudrichem, ’s-Graveland

& de Vlaamse Ardennen

VLIEGENZWAM

Popster onder de

paddenstoelen

PORTFOLIO

De magie van

de Amerikaanse

woestijn

SCHUWE

SLIMMERIK

SPEUREN NAAR DE WOLF EN ZIJN SPOREN


Balans

Wie mij goed kent, weet dat ik graag nieuwe dingen leer.

Dat houdt je jong van geest en al naar gelang de bezigheid

ook jong van lijf en leden. Zo hebben man en ik deze zomer

op een sup gestaan. Sup staat voor stand up paddling en

het is een variatie op varen met een kano. Suppen is vooral

een kwestie van balanceren, je staat immers op een plank

en je hebt 1 peddel om vooruit te komen.

Een impressie. De instructeur liet ons eerst kennismaken

met de Linge: liggen op de buik met de neus naar voren

en met je armen peddelen in het water. Daarna terug op

de knieën en vanuit die positie voorzichtig rechtop gaan

staan. Het eerste halfuur had ik last van bibberbenen,

vanwege het balanceren. Intussen kreeg ik instructies over

hoe te staan (zo breed mogelijk), hoe te peddelen (met

gestrekte armen) en hoe te ontspannen (“kijk vooral ook

om je heen”). Oefening baart kunst, dus na de eerste

kilometer lukte het eindelijk om te genieten van de ondergaande

zon tussen het riet, van de stilte op het water, van

de koeien en ganzen in de weilanden, van een schaatsenrijder

die voor mijn sup over het water rende…

Geen waterrat en laat je liever de hersens wat meer kraken

dan de spieren? Dan heb ik een andere suggestie: word

spoorzoeker! Sinds vorige maand biedt Roots namelijk

een digitale cursus diersporen & spoorzoeken aan

( rootsmagazine.nl/rootsacademy). Ook ik ben begonnen

aan de cursus en het is verrassend hoe anders je naar de

natuur gaat kijken door de informatie en leuke opdrachten

die Jeroen Kloppenburg van Weylin Tracking geeft. En het

mooie is dat je het in je eigen omgeving kunt doen én dat

je zelf kunt bepalen wanneer – de cursus is immers digitaal.

Wil je gewoon lekker gaan wandelen (want we moeten

tegenwoordig al zoveel) dan kan ik de nazomerwandeling

bij Woudrichem aanraden, die ik naliep als routechecker.

Je wandelt er door de uiterwaarden van de Merwede en

passeert diverse idyllische strandjes.

En voor wie zich afvraagt of ik droog van de sup ben

gestapt: gelukkig wel!

44 Vurige woestijnlandschappen

58 Fotohut bij Holten getest

Caroline Vogel,

adjunct-hoofdredacteur

caroline.vogel@newskoolmedia.nl

facebook.com/rootsmag

twitter.com/rootsnl

instagram.com/rootsnl

nl.pinterest.com/rootsmagazinenl

rootsmagazine.nl/podcast

Kijk voor het laatste

natuurnieuws, nog meer

lezersfoto’s en wandelen

fotografietips op

rootsmagazine.nl.

4 SEPTEMBER

16 Struinen langs de Merwede


Bonte insecten 70 82 Op zoek naar de Veluwse wolf

inhoud

- September -

De vliegenzwam onder de loep 32

BELEVEN & ONTDEKKEN

06 Nu te doen, zien, wandelen

en fotograferen

25 De mooiste natuurbankjes

26 Natuurfilmer Cees van

Kempen over the making of

van de film Wolf

58 Fotohut in Holten getest

64 Te voet de Vlaamse

Ardennen verkennen

96 Sterren kijken met

Govert Schilling

FLORA & FAUNA

32 Jaar van de vliegenzwam

38 In de ban van wantsen

42 2 jaar later: het Roots-bos

52 Wat een vraag!

56 De kwestie: is schade door

bevers te voorkomen?

82 Speuren naar wolven op

de Veluwe

NAAR BUITEN

16 Wandelen bij Woudrichem

(+routekaart)

78 Natuurommetje bij

landgoed Gooilust in

’s-Graveland

FOTOGRAFIE

44 Portfolio: Amerikaanse

woenstijnlandschappen

70 Lezersfoto’s

thema ‘insecten’

COLUMNS

15 Saskia struint

62 De kleintjes van Krekels

ELKE MAAND

37 Post

55 De Groene Pagina

76 3x Roots + Scheurkalender

of Natuuragenda 2023

92 Roots recenseert

98 Colofon & lezersservice

99 Volgende maand

PAG. 38

In de ban van

wantsen

Te veel schade door bevers? 56

COVERONDERWERPEN - COVERFOTO PETER CAIRNS

/NPL

WWW. MAGAZINE.NL 5


nu te zien

GETTY IMAGES

12 SEPTEMBER


Melodieuze

merel

Het is misschien wel een van de mooiste

zanggeluiden die je in de tuin kunt horen: het

melancholieke riedeltje van de merel. Vanaf

de vroege lente tot ver in de zomer zingt hij

’s ochtends als een van de eerste vogels, vaak

al ruim voor zonsopkomst. En in de zomermaanden,

als de jonge merels zijn gevlogen

en het leven weer wat relaxter wordt voor de

mannetjesmerel, zingt hij vaak ook overdag,

maar zeker ’s avonds laat – op een bijzonder

ontspannen manier, en gewoon omdat hij er

zin in heeft. Een merel geeft hoop, maakt je

gelukkig. Zeker op een lome nazomeravond,

wanneer je lekker onderuit bent gegaan in je

ligstoel en een merel begint te zingen...

plagiaat

Een merel pikt de meest melodieuze ringtones

van mobiele telefoons in de buurt op en verwerkt

ze in zijn eigen zangrepertoire.

luistertip

De Roots podcast Notenkrakers

gaat deze maand over de merel,

vogel van het jaar 2022.

Luister via rootsmagazine.nl/podcast.

(ADVERTORIAL)

Goed in de kijker

Met de handzame Swarovski CL

Companion krijg je je waarnemingen

nog beter in de kijker.

Info: swarovskioptik.com.

WWW. MAGAZINE.NL 13


Rootswandeling

met routekaart

LANGS DE MERWEDE

Middeleeuws

rivierenlandschap

Tussen Sleeuwijk en Woudrichem liggen drie bijzondere uiterwaarden.

Alle drie anders! In de nazomer kun je er heerlijk al wandelend genieten

van het afwisselende rivierenlandschap tussen de paarden en koeien.

TEKST MONIQUE VAN KLAVEREN FOTO'S EDWIN GIESBERS

GETTY IMAGES

Fluweelzacht strijkt het najaarszonnetje over de

ochtendmist. Een paar eenzame grote wilgen

priemen door het witte waas. Alles is gedoopt in

pastelkleuren. De laatste zomerbloemen, zoals het

paarse kaasjeskruid en het gele boerenwormkruid,

vormen kleine felle accentjes in het gras. We struinen

er een beetje omheen, want om zo’n mooie

compositie nou in de war te schoppen… De koniks

trekken zich er echter weinig van aan. Het meest

nieuwsgierige paard komt zelfs ietsje dichterbij.

Maar het nieuwtje is er snel af. Niet zo gek, want hij

en zijn soortgenoten zijn aan wandelaars gewend.

Het paard keert terug naar de kudde. Zorgvuldig

de kruisdistels ontwijkend, waar een eikje op zijn

WINTERTALING

gemak kan groeien dankzij zijn prikkelige beschermheer.

Een enkele zaadbol van de klis hangt

in zijn manen. Bart Pörtzgen, boswachter

bij Brabants Landschap, wijst me erop. “Over een

maand, als de zaadbollen rijp zijn, laten ze makkelijker

los en kleven ze massaal aan de manen en

staart van de paarden. Ik krijg dan regelmatig bezorgde

wandelaars aan de lijn. Maar er is niks aan

de hand, de dieren hebben er totaal geen last van.

De bollen vallen vanzelf weer op de grond. En dat

is precies wat wij willen: zo verspreidt het zaad zich

zonder dat wij ingrijpen.” De drie uiterwaarden

tussen Woudrichem en Sleeuwijk worden dan ook

op een natuurlijke manier beheerd door Brabants

Landschap. Voor zover dat mogelijk is, want

Rijkswaterstaat heeft er ook wat over te zeggen.

Drie schiereilanden

“Ruim 20 jaar geleden heeft er een grote ingreep

plaatsgevonden in het kader van Ruimte voor de

Rivier. De strangen, oftewel dode rivierarmen, zijn

gegraven op de plek waar ze vroeger ook lagen. Het

ziet er daardoor bijna middeleeuws uit. De strangen

zijn uitstekende rustplekken voor vogels, zoals

wilde eenden, wintertalingen, futen en andere

water vogels. In het najaar komen hier ook grutto’s

en tureluurs foerageren voordat ze op trek gaan.”

>

16 SEPTEMBER


Een strang bij zonsopkomst in

natuur gebied Groesplaat.

Omdat er zo veel bevers in dit gebied zijn,

kun je ze nu ook weleens overdag zien

zwemmen als ze naar voedsel op zoek zijn.

WWW. MAGAZINE.NL 17


GETTY IMAGES

De vliegenzwam valt onder de plaatjeszwammen.

Bij deze zwammen worden de sporen

(zeg maar de zaden van de paddenstoel)

gevormd op plaatjes (lamellen) onder de hoed.

Onder invloed van de zwaartekracht vallen ze

naar beneden en eenmaal vanonder de hoed

worden de sporen door de wind meegenomen en

kunnen zich zo verspreiden.

Paddenstoel

van je dromen

De vliegenzwam is de bekendste en misschien wel mooiste paddenstoel van Nederland.

Recent is hij uitgeroepen tot Paddenstoel van het jaar 2022. Op 24 september, tijdens de

Europese Dag van de Paddenstoel, is de aftrap van een grote publieksinventarisatie.

Roots duikt in de wereld van deze magische zwam.

TEKST DANIËL MULDER

32 SEPTEMBER


vliegenzwam

Giftig?

De wetenschappelijke naam

van de vliegenzwam is Amanita

muscaria. Het eerste deel van

de naam geeft aan dat deze

paddenstoel tot het geslacht

Amanita behoort. Met circa

600 soorten is dit geslacht

omvangrijk met zowel eetbare

als dodelijk giftige zwammen.

In Nederland komen 25 soorten

amanieten voor. Die giftige

amanieten zijn naar schatting

verantwoordelijk voor 95 procent

van de dodelijke gevallen

van paddenstoelvergiftiging,

met de groene knolamaniet

(Amanita phalloides) als

aanvoerder. De vliegenzwam

is giftig en niet geschikt voor

consumptie, maar de giftigheid

ervan wordt nogal overdreven.

Van het aanraken van deze

zwam zul je in elk geval

niks krijgen.

ALSE DIJKSTRA

OP ZOEK NAAR DE GROOTSTE

De Belgische natuurorganisatie

Natuurpunt hield in 2012 een ludieke

actie: wie vindt de vliegenzwam met de

grootste (breedste) hoed. In het Antwerpse

Wortel werd een exemplaar gevonden met

een hoed van 23 centimeter breed. Dezelfde

wedstrijd wordt dit jaar in Nederland gehouden. Vind

je een grote vliegenzwam? Maak een foto met een meetlint of liniaal op de hoed

en voer de waarneming in op waarneming.nl/events/Vliegenzwam (let op de

hoofdletter V in het webadres). Een vliegenzwam vinden met een grotere hoed is

zeker mogelijk. In 2020 werd er in het Drentse Nijeveen eentje gevonden met

een doorsnede van 30 centimeter. Meedoen kan tot eind 2022.

INNIGE BAND

“De vliegenzwam valt onder

het geslacht Amanita en al die

amanieten zijn een mycorhizzasoort”,

legt Herman Sieben uit

aan zijn keukentafel, die bezaaid

is met paddenstoelenboeken.

Sieben is al een jaar of veertig

in de ban van paddenstoelen

en vertelt er enthousiast over.

“Mycorrhiza betekent trouwens

letterlijk ‘schimmelwortel’. Het

houdt in dat deze paddenstoelen

samenleven met bomen.

De zwamvlok van bijvoorbeeld

de vliegenzwam vormt een

soort kousje om de haarwortels

van een boom, in het geval van

de vliegenzwam is dat meestal

een berk. Maar ook met beuken,

eiken, sparren en dennen leven

ze samen. Zo levert de zwamvlok

water en voedingsstoffen

aan de boom en de vliegenzwam

krijgt er suikers van de boom

voor terug.” Samenleven op

deze manier wordt ook wel

symbiose genoemd.

FRANÇOIS BOUVÉ

WWW. MAGAZINE.NL 33


De saguaro groeit heel langzaam,

pas na 70 t0t 80 jaar krijgt deze

cactus zijn eerste vertakkingen.

44 SEPTEMBER


Mysterieuze rotsformaties,

dromerige luchten en

reusachtige cactussen: het

woestijnlandschap verveelt

de Amerikaanse natuurfotograaf

Tim Fitzharris nooit. Elk

jaar trekt hij met een camper

door natuurgebieden in de

Verenigde Staten om het brede

palet aan vormen, texturen en

kleuren te vangen. ‘De woestijn

zit vol verrassingen.’

TEKST ANNE BONTHUIS

FOTO’S TIM FITZHARRIS/MINDEN

RUIG & VURIG

DE WOESTIJNLANDSCHAPPEN

VAN TIM FITZHARRIS

Het geluid van huilende

prairie wolven en de blauwe

lucht die langzaam verandert in

vurige tinten die magisch licht

geven. Zodra de schemering valt,

komt de woestijn tot leven en haalt

Tim Fitzharris (74) zijn camera

tevoorschijn. “Het warme licht

benadrukt de scherpe vormen van

cactussen en bomen, maar ook

de heuvels en ravijnen in de verte.”

Die scherpe vormen, gevarieerde

texturen en indrukwekkende kleuren

zorgen ervoor dat hij keer op keer

terugkeert naar de woestijn. “Ik ben

gefascineerd door de schoonheid van

het ruige landschap, dat zo mooi

contrasteert met de oase van rust.

>

WWW. MAGAZINE.NL 45


Fotohutten in de Lage Landen - Holten

IJSVOGEL

VOGELS OP OOGHOOGTE

Viseters in het vizier

Volop visetende vogels, dat is waarop je hoopt bij een bezoek aan hut

nummer 6 van Han Bouwmeester, beter bekend als HBN-6. Of het nou

reigers, ijsvogels of visarenden zijn, twee dingen hebben ze gemeen: ze

eten vis en komen in deze periode van het jaar regelmatig voor bij HBN-6,

die fotograaf Henkjan Kievit bezoekt. De afgelopen dagen zijn er

regelmatig visarenden gezien, dus de verwachtingen zijn hooggespannen.

TEKST EN FOTO’S HENKJAN KIEVIT

58 SEPTEMBER


Fotograferen vanuit schuilhutten is de afgelopen jaren

enorm populair geworden. Natuurfotograaf en -filmer

Henkjan Kievit beschrijft maandelijks zijn ervaringen

met een aansprekende fotohut in Nederland of België

én geeft tips voor natuurfotografen.

JONG WATERHOEN

Je kunt geen serie over schuilhuttenfotografie

schrijven zonder minstens eenmaal een hut van

Han Bouwmeester te bezoeken. Hij is immers

een van de pioniers op het gebied van natuurfotografie

vanuit schuilhutten. Al vele jaren bouwt en

exploiteert Bouwmeester fotohutten in het noordoosten

van Nederland. Daarbij werkt hij samen

met natuurorganisaties; een deel van de inkomsten

vloeit daardoor weer terug naar de natuur. Waar

de meeste schuilhutten in Nederland worden voorzien

van een vijvertje om soorten aan te trekken,

ligt HBN-6 aan een grote zandwinplas; in de hoek

van de plas waar de hut staat, zijn vele tonnen zand

verzet om een aantrekkelijk leefmilieu te creëren,

met ondiepere delen en zandbankjes. Doordat de

hut op een betonnen bak staat die is ingegraven

in de grond, kijk je de bezoekende vogels recht in

de ogen. Daar houden wij van! Het resultaat mag

er zijn, jaarlijks worden hier tientallen soorten

vogels gezien en gefotografeerd.

Wulpen in roze ochtendlicht

Het is nog pikdonker als we ons door de vegetatie

een weg banen naar de ingang van de hut. Eenmaal

geïnstalleerd valt direct op hoe vogelrijk het hier

is. Om ons heen is het een kakafonie van geluiden.

Vooral ganzen voeren de boventoon, maar ook

eenden en wulpen laten van zich horen. Voorlopig

is het vooral wachten tot het lichter wordt en we

aan fotograferen kunnen gaan denken. Na een halfuur

begint het te schemeren en vliegen de eerste

groepen wulpen door het roze ochtendlicht. Een

heerlijke start van de dag.

De lenzen en camera’s hangen aan een balhoofd

dat op z’n kop aan het plafond in een slider hangt.

Dat is heel goed bedacht: hierdoor heb je enorm

De hele dag

hebben we

ijsvogels om

ons heen, wat

natuurlijk

geweldig is

>

WWW. MAGAZINE.NL 59


wandelen in de Vlaamse Ardennen

Verstild

Vlaanderen

Voor de meeste Nederlanders zijn de Vlaamse Ardennen

- die door de locals ook wel ‘de Belgische Ardennen light’

worden genoemd - onbekend terrein. Reden voor redacteur

Diederik Plug om er te voet op verkenning te gaan.

TEKST DIEDERIK PLUG FOTO’S MAURICE VOLMEYER

64 SEPTEMBER


WWW. MAGAZINE.NL 65


82 SEPTEMBER


Speuren naar Veluwse wolven

Grote

boodschappen

en gipspoten

Het aantal wolven in Nederland neemt gestaag toe, maar

de bezoeker van hun leefgebied zal amper iets van de nieuwe

bewoners merken – daarvoor zijn ze veel te schuw. Boswachter

en wolven deskundige Mirte Kruit van Natuurmonumenten laat

natuurfotograaf Edwin Giesbers zien waar de wolven leven, hoe je

toch iets van ze te zien kunt krijgen en waarom wolvendrollen niet

alleen figuurlijk, maar ook letterlijk een grote boodschap zijn.

TEKST EN FOTO’S EDWIN GIESBERS

WWW. MAGAZINE.NL 83

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!