Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
GROND/WEG/WATERBOUW<br />
GROND<br />
WEG<br />
WATERBOUW<br />
PLATFORM OVER CIVIELE TECHNIEK & INFRASTRUCTUUR I GWW-BOUW.NL<br />
GROND/WEG/WATERBOUW<br />
GRONDWEGWATERBOUW<br />
GROND/WEG/WATERBOUW<br />
Platform over civiele techniek & infrastructuur<br />
jaargang 13 - <strong>2023</strong><br />
juni - juli 3<br />
GWW-BOUW.NL<br />
3<br />
Veiligheid is<br />
topprioriteit<br />
Verbreding<br />
snelweg A9 BAHO<br />
OT ontmoet IT in de<br />
kritieke infrastructuur<br />
Duurzaamheidslabel voor<br />
ondergrondse bouwwerken
Duurzame en betrouwbare<br />
mobiele energieoplossingen<br />
Schoner en stiller werken wordt steeds vanzelfsprekender op<br />
bijvoorbeeld de bouwplaats, in de infra en op evenementen.<br />
Men wil uitstoot en geluidsoverlast voorkomen, maar wel<br />
flexibel, wendbaar en rendabel kunnen werken. De hybride<br />
oplossingen van Bredenoord zijn specifiek afgestemd op elke<br />
situatie. Slimme combinaties van onder meer duurzame<br />
energie, het net, aggregaten en batterijsystemen zorgen voor<br />
betrouwbare stroomoplossingen. Onze experts vertellen u<br />
graag welke oplossing het beste bij uw behoefte past.<br />
Bel of mail voor vrijblijvend advies met ons Rental team.<br />
www.bredenoord.com<br />
+31 (0)55 301 85 01 • rental@bredenoord.com
EXTRA DATA AAN<br />
NLCS-OBJECTEN<br />
TOEVOEGEN<br />
NIEUW!<br />
INFRACAD 8<br />
• MEER OVERZICHT MET<br />
ENTITY DATA VIEWER<br />
• INFRACAD NLCS<br />
BIBLIOTHEEK 5.0<br />
• NOG VEEL MEER<br />
NLCS-FUNCTIONALITEIT<br />
WWW.INFRACAD.NL<br />
DOWNLOAD TRIAL<br />
ONLINE DEMO<br />
GRATIS WORKSHOP<br />
INFRACAD MAP<br />
Geo-informatie (PDOK)<br />
en KLIC verwerken<br />
· BGT en Kadastrale kaart importeren<br />
· KLIC-meldingen importeren<br />
· Luchtfoto’s importeren<br />
· Import volledig conform NLCS<br />
· Desktop-versie voor AutoCAD LT,<br />
BricsCAD en MicroStation<br />
NIEUW!<br />
NIEUW!<br />
INFRACAD<br />
#1 NLCS applicatie voor<br />
ontwerpen en toetsen<br />
· Marktstandaard voor efficiënt werken met NLCS<br />
· Automatische legenda en bijschriften<br />
· Krachtige ‘Controle en herstel’ functionaliteit<br />
· Efficiënte gereedschappen en ontwerptools<br />
Beheer van bibliotheken, incl. NLCS-objectdata<br />
Verbeterde sondering-functionaliteit<br />
INFRACAD CE<br />
Landmeetkundige software<br />
voor professionals<br />
· Geschikt voor alle merken apparatuur<br />
· Dwars- en lengteprofielen verwerken<br />
· Uitzetbestanden maken en bijhouden<br />
· Werken met eigen meetcodes<br />
· Verwerking volledig conform NLCS<br />
· Krachtige Civil 3D gereedschappen
VERKEERSREGELINSTALLATIES<br />
OPENBARE VERLICHTING<br />
LAADOPLOSSINGEN<br />
INFRASTRUCTURELE ELEKTROTECHNIEK<br />
Toermalijnstraat 1b<br />
1812 RL Alkmaar<br />
Tel. algemeen: 072 535 35 55<br />
info@hartog-pilkes.nl<br />
hartog-pilkes.nl
3<br />
VERVANGEN, RENOVEREN EN UITBREIDEN<br />
Deze editie van <strong>Grond</strong>/<strong>Weg</strong>/<strong>Waterbouw</strong> staat grotendeels in het teken van vervangen, renoveren en uitbreiden. Waarvan? Onder<br />
meer van het Nederlandse ondergrondse landschap dat behoorlijk wat onderwatertunnels en landtunnels rijk is. Kunstwerken die de<br />
komende tien tot vijftien jaar aan een grondige upgrade worden onderworpen. Datzelfde geldt voor een enorme hoeveelheid aan<br />
kabels en leidingen die gerenoveerd of vervangen moeten worden. Het is al druk in de ondergrond en er moet nog (veel) meer bij.<br />
Een forse opgave. In het thema ‘ondergronds bouwen’ belichten we al die facetten, de impact en mogelijke oplossingen. Daarnaast<br />
nemen we een kijkje onder de grond bij onder andere het nieuwe stationsgebied in Groningen, de onderdoorgang A2/N2 en bij de<br />
renovatie van de Heinenoordtunnel.<br />
We kunnen niet meer zonder software, dat moge duidelijk zijn. Niet vreemd dat het thema digitalisering & software een terugkerend<br />
item is met dit keer ook een aantal mooie praktijkvoorbeelden. Zo helpt software (en meetapparatuur uiteraard) onder meer bij het<br />
vervangen, renoveren en veiliger maken van bestaande, zogenaamde diepladergevoelige spooroverwegen. Of wat te denken van het<br />
recent gelanceerde initiatief dat ons inzicht geeft in de actuele staat van het wegennetwerk in Nederland? Inmiddels worden dagelijks<br />
al zo’n 30.000 unieke beelden ingewonnen door weggebruikers zoals jij en ik, en dat aantal neemt alleen maar toe. En met de integratie<br />
in GIS-software is er nu een verdere stap voorwaarts gezet. Verderop alle details en meer voorbeelden van digitalisering, zoals<br />
die van onze kritieke infrastructuur waarbij een brug geslagen wordt tussen OT en IT om daarmee de veiligheid, beschikbaarheid en<br />
betrouwbaarheid te garanderen.<br />
Beton is wereldwijd het meest gebruikte bouwmateriaal. De sector staat voor een enorme duurzaamheidsopgave. De betonspecial<br />
in deze editie van GWW-magazine toont aan dat de keten fl ink aan de weg timmert. Op verschillende manieren. Wist je bijvoorbeeld<br />
dat er cementloze bestrating bestaat? Het product is per direct beschikbaar, volledig gecertifi ceerd en 100% recyclebaar. Ook<br />
betonplaten kun je tegenwoordig al volledig circulair bestellen. Duurzamer kan eigenlijk niet. Verder nemen we een kijkje in de keuken<br />
van een keerwandenproducent die een nieuw duurzaam betonmengsel heeft geïntroduceerd. In dit derde generatie mengsel is het<br />
aandeel Portlandcement met 50% verminderd. Ook duiken we in de wereld van biobeton. Wordt dit the next big step?<br />
Verder in deze editie een uitgebreide special over het verbreden en verdiept aanleggen van de snelweg A9 tussen Badhoevedorp en<br />
Holendrecht. Het vormt het sluitstuk van het grootste wegenbouwproject van Nederland, de weguitbreiding Schiphol-Amsterdam-<br />
Almere (SAA). Het tracé loopt dwars door Amstelveen. Er wordt dus alles aan gedaan om de overlast voor de omgeving tot een<br />
minimum te beperken. Elk deelgebied heeft zo zijn specifi eke uitdagingen, maar overall is de slappe ondergrond toch wel het meest<br />
uitdagend. Ook redelijk uniek is dat de A9 zoveel mogelijk beschikbaar blijft voor verkeer, weliswaar via bypasses, maar dat geeft de<br />
nodige beperkingen qua bouwruimte. Kortom, met recht een complex project dat vele partijen verenigt en die dat op de volgende<br />
pagina’s met alle plezier etaleren.<br />
Dit en nog veel meer interessante topics in deze editie van <strong>Grond</strong>/<strong>Weg</strong>/<strong>Waterbouw</strong>. Voor nu wens ik u, namens het hele team van<br />
GWW, veel leesplezier en alvast een fi jne vakantie!<br />
Roel van Gils,<br />
Eindredacteur
GROND/WEG/WATERBOUW<br />
Platform over civiele techniek & infrastructuur<br />
gww-bouw.nl<br />
Jaargang 13 • Nummer 3 <strong>2023</strong><br />
Verschijnt 6 x per jaar<br />
ISSN: 2212-9979<br />
UITGEVER<br />
Kleurloos bindmiddel in Warm Mix kleurasfalt 10<br />
‘Voor ons een logische stap in een veranderende markt’ 14<br />
Met dit batterijsysteem werk je overal en altijd 100% elektrisch 16<br />
THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />
Schatbeurderlaan 6<br />
Postbus 249, 6000 AE Weert<br />
+31 495 45 00 95<br />
info@louwersmediagroep.nl<br />
louwersmediagroep.nl<br />
EINDREDACTIE<br />
Roel van Gils<br />
REDACTIETEAM<br />
Chris Elbers, Roel van Gils, Susan Peek,<br />
Suzanne van Gaale, Tony Vos<br />
PROJECTMANAGER<br />
Frank Wekking<br />
f.wekking@louwersmediagroep.nl<br />
Wouter Jansen<br />
w.jansen@louwersmediagroep.nl<br />
SECRETARIAAT<br />
Manuela Depenbrock<br />
Sandra Reijnders<br />
ADVERTENTIES<br />
Een hoge resolutie PDF moet worden aangeleverd via<br />
de AdPortal. Mocht u nog geen uploadlink hebben<br />
ontvangen, stuur een email naar<br />
traffi c@louwersmediagroep.nl<br />
ABONNEMENTSPRIJS<br />
Nederland: € 90,00 per jaar excl. BTW<br />
Buiten Nederland: € 110,00 per jaar excl. BTW<br />
ING: IBAN: NL46INGB0000417165<br />
SWIFTADRES: INGBNL2A<br />
T.n.v. Louwers Mediagroep<br />
o.v.v. <strong>Grond</strong>/<strong>Weg</strong>/<strong>Waterbouw</strong><br />
Informatie over abonnementen:<br />
+31 495 45 00 95<br />
ADRESWIJZIGINGEN<br />
Schriftelijk tenminste drie weken voor verhuizing naar:<br />
Postbus 249, 6000 AE Weert, Nederland<br />
OPZEGGINGEN<br />
Indien twee maanden voor het verstrijken van de abonnementsperiode<br />
geen schriftelijk bericht van op zegging<br />
is ontvangen, wordt het abonnement auto matisch met<br />
een jaar verlengd.<br />
DOELGROEP<br />
<strong>Grond</strong>/<strong>Weg</strong>/<strong>Waterbouw</strong> wordt als abonnement<br />
en in controlled Circulation persoonsgericht<br />
gestuurd naar: directies en management van<br />
bedrijven betrokken bij de bouw van dijken,<br />
bruggen, kanalen, cultuurtechnisch grondwerk,<br />
baggerwerken, waterbouw en wegenbouw,<br />
ingenieurs-en architectenbureaus, toeleveranciers,<br />
brancheverenigingen, ministeries en rijksdiensten,<br />
Rijkswaterstaat (alle HID’s, hoofd ingenieur<br />
directeuren), provinciale, gemeentelijke en ander<br />
betrokken overheden. Oplage 6900<br />
VORMGEVING/ART DIRECTION<br />
studio@louwersmediagroep.nl<br />
DRUKWERK<br />
Drukkerij Hendrix, Peer<br />
Niets uit deze uitgave mag worden over genomen of ver menig vuldigd zonder<br />
uitdruk kelijke toestemming van de uitgever en zon der bronvermelding. Hoewel<br />
dit blad op zorg vuldige wijze en naar beste weten is samen gesteld kunnen uitgever<br />
en auteurs op geen enkele wijze instaan voor de juistheid of volledig heid<br />
van de informatie. Zij aan vaar den dan ook geen enkele aansprake lijkheid voor<br />
schade, van wel ke aard ook, die het gevolg is van hande lingen en/of beslissingen<br />
die gebaseerd zijn op deze informatie.<br />
Toekomstbestendig vervangen en renoveren in de ondergrond 18<br />
Al een halve eeuw deskundigheid en ervaring in tunnelventilatiesystemen 23<br />
One-stop shop voor testen, inspecteren en certificeren 26<br />
Samen bouwen aan de ondergrondse infrastructuur van morgen 30<br />
Bouwkuipmonitoring voor integrale projectbeheersing 34<br />
Onderdoorgang A2/N2: Sluitstuk in gebiedsontwikkeling Eindhoven Noordwest 36<br />
Gietijzerproductie zonder directe CO 2<br />
-uitstoot 41<br />
Brandwerende platen bieden nieuwe Rottemerentunnel optimale bescherming 42<br />
Specialistische funderingswerken voor nieuwe nucleaire reactor 46<br />
Heinenoordtunnel als eerste tunnel in Zuid-Holland aan de beurt 48<br />
Mobiele hijsoplossingen van wereldklasse uit Breda 52<br />
Specialist in baanbrekende onderwateroplossingen gaat voor groen 54<br />
De Pen: Gioffry Maduro, Senior-adviseur DBFM-tunnels bij Rijkswaterstaat en 56<br />
duurzaamheidscoördinator bij het Centrum Ondergronds Bouwen<br />
18<br />
10<br />
26
Inhoud<br />
46<br />
68<br />
34 54 76<br />
THEMA DIGITALISERING & SOFTWARE<br />
De kritieke ontwerpaspecten om overwegen veiliger te maken 58<br />
“We kunnen nog meer focussen op het puzzelwerk” 60<br />
Wil jij als bouwbedrijf de stikstofuitstoot efficiënt berekenen? 62<br />
Actuele beelden van de openbare ruimte in ArcGIS 66<br />
Digitalisering van kritieke infrastructuur 68<br />
Het belang van een bouwkundige opname en monitoring 72<br />
Superslanke geluidswal in gewapende grond voor Park Vijfsluizen 76<br />
Zorgzaam afwateren is onze prioriteit 78<br />
THEMA BETON<br />
Wens tot meer betonverfraaiing door middel van kleur verovert de betonindustrie 80<br />
én de buitenruimte in Nederland<br />
17 miljoen kilogram CO 2<br />
-reductie dankzij cementloze bestrating 84<br />
Stapsgewijs naar een cementvrije generatie 86<br />
"Zo dragen ook wij ons steentje bij aan een duurzamere wereld" 88<br />
Wordt biobeton hét alternatieve bouwmateriaal van de toekomst? 90<br />
Schroefankers voor de montage van bouwdelen op steen en beton 92<br />
Geen circulaire economie zonder betononderhoud 95<br />
Prefab betonelementen voor de infra 98
Inhoud<br />
Duurzaam realiseren van infra- en waterbouwprojecten 100<br />
Wielwasinstallatie lost uitstootproblemen op 102<br />
THEMA VEILIGHEID<br />
Out of the box denken in het kader van veiligheid 104<br />
Safety Culture Ladder 106<br />
Exotische aanvragen leiden tot unieke oplossingen 109<br />
Een scheiding met alleen winnaars 110<br />
Waarborg voor duurzaam en milieubewust handelen 112<br />
Effectief risicomanagement in de infra 114<br />
‘Wij gaan voor trede 4 op de Safety Culture Ladder’ 118<br />
Nog meer veiligheid op de bouwplaats dankzij slimme detectiesystemen 120<br />
Verkoop, verhuur én onderhoud van infra-gerelateerde gereedschappen 124<br />
Suzanne Lommers (29), lasser bij Lommers Welding 128<br />
98<br />
110<br />
84 104 120<br />
8
Inhoud<br />
148<br />
136 156<br />
176<br />
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
Optimaliseren van de ‘Tweede Ring van Amsterdam’ 130<br />
Specialist in technisch uitdagende projecten 132<br />
Snel funderen op ‘dik water’ met EPS en gewapende grond 134<br />
Duurzaam gebruik funderingen viaducten en bruggen 136<br />
Staal met een lage milieu-impact 140<br />
Ingenieursbureau met eigen veldwerkers 143<br />
Zakbaken en andere hulpconstructies 144<br />
Kwalitatief hoogwaardige bouwhekken uit Nederland 145<br />
CO 2<br />
-neutraal geproduceerde lichtmasten 146<br />
Funderingsgiganten bundelen krachten 148<br />
Opzoeken van voorspanwapening met radartechnologie 150<br />
Specialist in incidentmanagement 154<br />
Extra ogen voor de wegverkeersleiding 156<br />
‘Ze kunnen niet om ons heen’ 158<br />
10 kilometer kabels en leidingen verplaatsen 162<br />
EPS-constructies met lage MKI-waarde 164<br />
Slim en effectief asset management 168<br />
Creatief in boren, zagen en slopen 170<br />
Tijdelijke bruggen in en over de A9 waarborgen mobiliteit 172<br />
Technisch geweten van het project 174<br />
Groeien met de sector mee 176<br />
Veiligheid en capaciteit als core business 178<br />
Pompinstallaties van concept tot onderhoud 180<br />
Niet denken in standaard oplossingen 182<br />
GROND/WEG/WATERBOUW<br />
GROND/WEG/WATERBOUW<br />
GROND<br />
WEG<br />
WATERBOUW PLATFORM OVER CIVIELE TECHNIEK & INFRASTRUCTUUR I GWW-BOUW.NL<br />
3<br />
GROND/WEG/WATERBOUW<br />
GRONDWEGWATERBOUW<br />
GROND/WEG/WATERBOUW<br />
Platform over civiele techniek & infrastructuur<br />
Veiligheid is<br />
topprioriteit<br />
Verbreding<br />
snelweg A9 BAHO<br />
OT ontmoet IT in de<br />
kritieke infrastructuur<br />
jaargang 13 - <strong>2023</strong><br />
juni - juli 3<br />
GWW-BOUW.NL<br />
Duurzaamheidslabel voor<br />
ondergrondse bouwwerken<br />
Cover: Blankenburgverbinding –<br />
Maasdeltatunnel zuidzijde<br />
Beeld: Disa International<br />
Blijf gratis en eenvoudig op de<br />
hoogte van het laatste nieuws.<br />
Volg ons op social media en meld<br />
je aan voor onze nieuwsbrief!<br />
gww-bouw.nl<br />
bouwmat.eu<br />
Infrapartners 184<br />
9
Tekst | Susan Peek Beeld | Ooms Producten<br />
Kleurloos bindmiddel in<br />
Warm Mix kleurasfalt:<br />
Een hoogwaardige, circulaire én veilige toepassing<br />
Nederland heeft één van de dichtst vertakte wegennetten ter wereld, waarvan zo’n 130.000<br />
kilometer verharde weg is, voornamelijk gemaakt van asfalt. Om te zorgen voor een duurzaam<br />
en veilig wegennet in Nederland, wordt er hard gewerkt aan oplossingen en verbeteringen van<br />
o.a. het asfalt, de levensduur ervan en het onderhoud eraan. Latexfalt en Ooms Producten<br />
vormen de koplopers in innovatieprocessen en het doen van onderzoek op het gebied van asfalt<br />
en bitumen. “Wij zien innovatie, duurzaamheid en samenwerken als dé weg naar succes voor<br />
onder andere de wegenbouw”, zegt Dr. Ir. Eyassu Hagos, senior R&D specialist bij Latexfalt.<br />
Recentelijk heeft Latexfalt in samenwerking<br />
met Ooms Producten BV – Sealofl ex onderzoek<br />
gedaan naar het gebruik van kleurloos<br />
bindmiddel in Warm Mix kleurasfalt. De aanloop<br />
ernaartoe en de belangrijkste conclusies<br />
uit dat onderzoek lees je hier.<br />
GEKLEURDE VERHARDINGEN<br />
In Nederland, en in toenemende mate ook in<br />
het buitenland, worden gekleurde verhardingen<br />
toegepast. Vaak is dat om de verkeersveiligheid<br />
te bevorderen door accenten op de weg<br />
aan te brengen, zoals de welbekende rood of<br />
geel gekleurde fi etsstroken en bij kruispunten,<br />
verkeerspleinen en drempels. Het kan ook zijn<br />
dat gekleurde verhardingen worden toegepast<br />
vanuit esthetisch oogpunt, of om het welzijn<br />
van bewoners te verbeteren door hittestress<br />
in binnensteden te reduceren. Licht gekleurde<br />
wegdekken dragen bovendien bij aan CO 2<br />
-reductie<br />
doordat minder verlichting nodig is.<br />
VERSCHILLENDE TECHNIEKEN<br />
De manier waarop de gekleurde verharding<br />
wordt gerealiseerd kan variëren; van het schilderen<br />
(verven) van het wegdek tot het toepassen<br />
van een epoxyhars coating of het gebruik van<br />
gekleurde steenslag in combinatie met synthetische<br />
pigmenteerbare (kleurloze) bindmiddelen.<br />
“Elke toepassing kent specifi eke voor- en nadelen<br />
zowel op het gebied van kwaliteit als levensduur.<br />
Ook wat de kostprijs betreft zijn de diverse<br />
technieken duidelijk verschillend van elkaar”, zegt<br />
Hagos. Volgens hem is een bitumineuze oppervlakbehandeling<br />
met gekleurde steenslag het<br />
goedkoopste. “De weersomstandigheden tijdens<br />
het aanleggen van de weg bepalen echter<br />
in sterke mate de levensduur. Als het steenslag<br />
niet goed hecht met de emulsie, bij aanleg onder<br />
slechte weersomstandigheden bijvoorbeeld, dan<br />
is de levensduur zeer kort. Dat geldt ook voor<br />
een epoxyhars coating, die uitsluitend op een<br />
droge ondergrond kan worden aangebracht.”<br />
Hagos weet dat gekleurd asfalt, geproduceerd<br />
met standaard zwarte bitumen en veel kleurpigment,<br />
regelmatig wordt toegepast vanwege de<br />
lagere (initiële) kosten ten opzichte van asfalt met<br />
een kleurloos bindmiddel. “Een nadeel daarbij is<br />
echter dat de kleur veel donkerder is dan wat je<br />
met een kleurloos bindmiddel kunt bereiken. Bovendien<br />
lijkt de kwaliteit door de grote hoeveelheid<br />
pigment in zwarte bitumen af te nemen ten<br />
opzichte van standaard zwart asfalt.” Mogelijke<br />
oorzaak daarvan kan zijn dat het gebruikte pigment<br />
niet compatibel is met bepaalde type bitumen,<br />
volgens Hagos. “Dit kan zich zelfs al uiten<br />
direct na het asfalteren in de vorm van een bijna<br />
niet verdichtbaar ‘droog’ asfaltmengsel.”<br />
BESTE RESULTAAT MET<br />
PIGMENTEERBARE KLEURLOZE<br />
BINDMIDDELEN<br />
Een gekleurde verharding met een (kwalitatief<br />
goed) kleurloos bindmiddel blijkt in de praktijk<br />
het beste resultaat op te leveren met een<br />
lange levensduur, volgens Ir. Kees Plug, specialist<br />
bij Ooms Producten. “Kleurloze bindmiddelen<br />
hebben het voordeel dat met relatief weinig pigment<br />
een heldere kleur kan worden verkregen.<br />
Dit in tegenstelling tot conventioneel zwarte<br />
bitumen waarmee met veel (poeder)pigment<br />
toch een donkere kleur wordt verkregen. In de<br />
markt is echter twijfel ontstaan over de kwaliteit<br />
en verwerkbaarheid van kleurloze bindmiddelen<br />
en of gekleurd asfalt met een kleurloos<br />
bindmiddel wel circulair en Arbo-technisch verantwoord<br />
is. Dit vanwege mogelijke emissie van<br />
dampen tijdens de productie en verwerking.”<br />
Het recente onderzoek dat Ooms Producten<br />
samen met Latexfalt heeft gedaan, laat zien dat<br />
deze twijfels ongegrond zijn en dat met een<br />
kleurloos bindmiddel verantwoord een kwalitatief<br />
hoogwaardig warm mix asfalt kan worden<br />
geproduceerd. In dit artikel zullen we ingaan<br />
op de specifi eke aspecten van pigmenteerbare<br />
kleurloze bindmiddelen en hoe deze in de praktijk<br />
het beste kunnen worden toegepast, ook<br />
met betrekking tot Arbo-technische aspecten.<br />
Dit doen we aan de hand van een simulatieproef<br />
in het laboratorium. Ook zullen de circulaire aspecten<br />
van gekleurd asfalt worden besproken.<br />
VISUELE INSPECTIES<br />
Maar laten we eerst eens kijken naar gekleurd asfalt<br />
in de praktijk. Omdat er weinig onderzoek is<br />
uitgevoerd naar de eigenschappen op laboratoriumschaal<br />
en gekleurd asfalt met een kleurloos<br />
bindmiddel niet CE-plichtig is, kan alleen op basis<br />
van visuele inspecties een indruk worden verkregen<br />
van de prestaties van gekleurd asfalt. “Hier<br />
zou meer onderzoek naar gedaan moeten worden”,<br />
vindt Plug. “Wij hebben, om de prestaties<br />
van gekleurde wegvlakken te beoordelen, in 2019<br />
in de regio Koggenland/Beemster diverse locaties<br />
met rood asfalt bekeken. Hoewel de exacte aanlegdatum<br />
van de meeste locaties niet bekend is,<br />
mag aangenomen worden dat het asfalt er in de<br />
meeste gevallen langer dan 10 jaar ligt. Uit deze<br />
visuele inspecties is gebleken dat het schadebeeld<br />
op locaties waar een polymeer gemodifi ceerd<br />
kleurloos bindmiddel is toegepast, beperkt is. ❯<br />
10
‘Gekleurde verharding met kleurloos<br />
bindmiddel: beste resultaat met een<br />
lange levensduur’<br />
11
Typisch schadebeeld van rood asfalt met zwarte bitumen, waarbij de productie en<br />
verwerking van invloed is op de levensduur (tevens afhankelijk van de type/oorsprong<br />
van bitumen). Exacte aanlegdatum is niet bekend, maar korter dan 10 jaar geleden.<br />
Op deze afbeelding is rood asfalt met gemodificeerd kleurloos bindmiddel te zien.<br />
Afgezien van enige randschade is er verder geen schade geconstateerd bij de<br />
visuele inspectie in 2019.<br />
Zeker ten opzichte van de goedkopere varianten”,<br />
zegt Plug. Hij concludeert dat de nietgemodificeerde<br />
variant in het verleden vooral<br />
vaak is toegepast in situaties waar deze niet<br />
geschikt voor was. “Zoals bij verkeersdrempels,<br />
met vroegtijdige schade tot gevolg.”<br />
Op basis van deze (summiere) visuele inspecties<br />
kan dus gesteld worden dat de beste kwaliteit<br />
gekleurd asfalt verkregen wordt door gekleurd<br />
asfalt met een gemodificeerd kleurloos<br />
bindmiddel toe te passen.<br />
SPECIFIEKE ASPECTEN<br />
“Een synthetisch pigmenteerbaar bindmiddel<br />
heeft vergelijkbare eigenschappen als een conventioneel<br />
(polymeer gemodificeerd) bitumen”,<br />
zegt Plug en benadrukt dat het wel belangrijk is<br />
dat er een kwalitatief goed kleurloos bindmiddel<br />
wordt gebruikt. “De te verkrijgen asfaltkwaliteit<br />
is namelijk afhankelijk van het type toegepaste<br />
synthetisch pigmenteerbare kleurloze bindmiddel.<br />
Omdat er voor kleurloze bindmiddelen in<br />
Nederland geen normering bestaat, kan de kwaliteit<br />
nogal variëren. Er zijn dan ook helaas kleurloze<br />
bindmiddelen op de markt verkrijgbaar met<br />
matige prestaties die voor de verkeerde toepassing<br />
worden ingezet. Het kan daarom zijn dat<br />
een niet-gemodificeerd laagwaardig kleurloos<br />
bindmiddel slechter presteert dan een standaard<br />
zwart asfalt. Aan de andere kant blijkt dat<br />
een goede kwaliteit synthetisch pigmenteerbaar<br />
kleurloos bindmiddel minimaal aan de prestaties<br />
van een standaard polymeer gemodificeerd bitumen<br />
(PmB) kan voldoen, mits de asfalt mengen<br />
verwerkingstemperatuur hier ook goed op<br />
zijn afgestemd. “De weerstand tegen vermoeiing<br />
en spoorvorming is zeer hoog, waardoor<br />
vroegtijdig falen op mechanische eigenschappen<br />
voor dit type bindmiddel dan ook niet te verwachten<br />
is”, zegt Plug. Hij erkent dat de stijfheid<br />
door de modificatie wel lager is, maar dat deze<br />
parameter voor een deklaag niet maatgevend is.<br />
ASFALTMENGTEMPERATUUR<br />
“Zoals gezegd is de meng- en verwerkingstemperatuur<br />
van het asfalt van groot belang<br />
voor het verwerkingsproces en de uiteindelijke<br />
kwaliteit van het asfalt. Het is dan ook<br />
belangrijk de door de leverancier aanbevolen<br />
temperaturen voor het specifieke type bindmiddel<br />
aan te houden”, zegt Plug. “Niet alleen<br />
is het pigment zelf gevoelig voor te hoge<br />
temperaturen waardoor het kan verkleuren,<br />
maar ook kan bij te hoge mengtemperaturen<br />
(180 °C) onnodige emissie van asfaltdampen<br />
ontstaan. Voor een veilige verwerking moeten<br />
deze emissies zo laag mogelijk zijn. Dankzij<br />
nieuwe ontwikkelingen is het mogelijk om gekleurd<br />
asfalt met synthetisch pigmenteerbaar<br />
kleurloze bindmiddelen bij een lage temperatuur<br />
(120-140 °C) Warm Mix Asfalt (WMA)<br />
te produceren met vergelijkbare emissiedampen<br />
als een standaard bitumen. Naast een besparing<br />
op gas zal ook de uitstoot van vluchtige<br />
bestanddelen tijdens de productie en<br />
verwerking aanzienlijk minder zijn.”<br />
LABORATORIUM<br />
SIMULATIEPROEF EMISSIES<br />
“Dat zeggen we niet alleen, dat willen we<br />
natuurlijk ook zorgvuldig onderbouwen”,<br />
Schematische weergave testopstelling emissie gedurende verwerking van asfalt in het laboratorium.<br />
12
vervolgt Plug. “Daarom hebben we in ons<br />
laboratorium een simulatieproef opgezet<br />
om de emissies tijdens het verhardingsproces<br />
te kwantificeren voor een roodgekleurd<br />
asfaltmengsel met een synthetisch<br />
pigmenteerbaar kleurloos bindmiddel.” Uit<br />
de metingen blijkt dat ook in een ‘worstcase’<br />
scenario (meting in afgesloten ruimte)<br />
de grenswaarde als tijd-gewogen-gemiddelde<br />
(TGG) niet wordt overschreden. Uit de<br />
meting in de open ruimte (simulatie-emissie<br />
achter de asfaltspreidmachine) blijkt dat in<br />
dit geval de emissie in alle gevallen onder de<br />
detectiegrens ligt en daarmee ruim onder<br />
de grenswaarde als tijd-gewogen-gemiddelde<br />
(TGG). Te concluderen valt dus dat er<br />
Arbo-technisch geen probleem is om gekleurd<br />
asfalt als Warm Mix Asfalt te kunnen<br />
toepassen, omdat de uitstoot van emissies,<br />
dampen en aerosolen bij deze lagere temperaturen<br />
minimaal is en ruimschoots onder<br />
de grenswaarden zoals opgenomen in<br />
de Arbonormen blijft.<br />
RESULTATEN TAUW-<br />
BLOOTSTELLINGSONDERZOEK<br />
In onderstaande tabel is een deel van de metingen<br />
van het blootstellingsonderzoek samengevat.<br />
De volledige resultaten zijn opgenomen<br />
in het Tauw rapport.<br />
CIRCULAIRE ASPECTEN<br />
VAN GEKLEURD ASFALT<br />
Omdat asfalt in Nederland op grote schaal<br />
hergebruikt wordt in de vorm van partiele<br />
recycling (PR) in nieuw asfalt, is ook gekeken<br />
naar de circulaire aspecten van gekleurd asfalt.<br />
“Daarbij is gebleken dat gekleurd asfalt<br />
met een synthetisch pigmenteerbaar kleurloos<br />
bindmiddel in principe net zo circulair is<br />
als conventioneel asfalt. Vanwege de kleinere<br />
volumes van gekleurd asfalt is het wel een<br />
uitdaging om oud gekleurd asfalt te hergebruiken<br />
in nieuw gekleurd asfalt. En het verdient<br />
niet de voorkeur om het toe te passen<br />
in een standaard (zwarte) deklaag, vanwege<br />
de afwijkende kleur steenslag”, zegt Plug.<br />
“Laagwaardig hergebruik in standaard asfalt<br />
onderlagen is echter iets dat zonder veel inspanning<br />
of problemen kan worden gedaan.<br />
De verkregen kwaliteit van het nieuwe asfalt<br />
is tot op heden minimaal vergelijkbaar<br />
met de kwaliteit van standaard asfalt zonder<br />
PR-materiaal. Dat komt doordat een kleurloos<br />
bindmiddel volledig compatibel is met<br />
(verjongings)bitumen en tevens nog actieve<br />
polymeren bevat. Horizontale recycling van<br />
kleurasfalt-granulaat kan dus zeker een significante<br />
bijdrage leveren aan het realiseren<br />
van de doelstellingen van wegbeheerders om<br />
tot duurzamere asfaltmengsels te komen.<br />
Concentratie Grenswaarden<br />
(mg/m 3 ) (mg/m 3 )<br />
Component Cas nr meeting 1 / 2 / 3 TGG 8 uur<br />
Hydrogen sulfide 6/4/83 2,3<br />
Cyclohexane 110-82-7 700<br />
n-Hexane 110-54-3 < 0,11 72<br />
Heptane 142-82-5 1.200<br />
n-Pentane 109-66-0 1.800<br />
iso-Pentane 78-78-4 1.800<br />
Neopentane 463-82-1 1,06 1.800<br />
1,2,3-Trimethylbenzene 526-73-8 100<br />
Benzene 71-43-2 0,7<br />
0-Xylene 95-47-6 221<br />
1,2,4-Trimethylbenzene 95-63-6 < 0,11 100<br />
1,3,5-Trimethylbenzene 108-67-8 100<br />
Styrene 100-42-5 85<br />
Toluene 108-88-3 150<br />
EthtyIbenzene 100-41-4 215<br />
Cumeen (Isopropylbenzene) 98-82-8 0,21 50<br />
m+p-Xylenes 179601-23-1 0,11 210<br />
alpha-Methylstyrene 98-83-9 20<br />
Naphthalene 91-20-3 < 0,11 50<br />
Indene 95-13-6 45<br />
C6-C12 hydrocarbons - -<br />
TVOC - -<br />
Temperatuur (°C) - 140 -<br />
Tabel: Een samenvatting van de meetresultaten van het Tauw-blootstellingsonderzoek.<br />
Helaas wordt, vanwege logistieke redenen,<br />
kleurasfalt-granulaat bij de asfaltcentrale momenteel<br />
nog niet apart gehouden. Mocht dit<br />
in de toekomst wel het geval zijn dan zou op<br />
eenvoudige wijze ook een kleurasfalt kunnen<br />
worden geproduceerd met gerecycled asfalt.<br />
CONCLUSIE<br />
Met de juiste selectie van materialen én wanneer<br />
de juiste productie- en verwerkingsvoorschriften<br />
worden toegepast, is het mogelijk<br />
om op een verantwoorde manier gekleurd<br />
asfalt te produceren met een levensduur die<br />
minimaal gelijk is aan standaard (zwart) asfalt.<br />
Het emissie-onderzoek van de verwerking<br />
van gekleurd asfalt met een synthetisch pigmenteerbaar<br />
kleurloos bindmiddel toont namelijk<br />
het volgende aan:<br />
·<br />
Kleurloos bindmiddel is kwalitatief minimaal<br />
gelijkwaardig aan zwarte bitumen, en heeft<br />
·<br />
een consistentere kwaliteit;<br />
Om een heldere kleur te krijgen is het toepassen<br />
van een synthetisch pigmenteerbaar<br />
·<br />
kleurloos bindmiddel hierbij nodig;<br />
Kleurloos bindmiddel heeft een betere compatibiliteit<br />
met kleurpigmenten, het asfalt<br />
heeft daardoor een langere levensduur, die<br />
·<br />
ook beter voorspelbaar is;<br />
De nieuwe generatie kleurloos bindmiddel<br />
(low temperature) kan moeiteloos geproduceerd<br />
en verwerkt worden bij temperaturen<br />
·<br />
tussen de 120-140 °C (warm mix);<br />
De uitstoot van emissies, dampen en aerosolen<br />
bij deze lagere temperaturen is minimaal,<br />
en blijft ruimschoots onder de grenswaarden<br />
zoals opgenomen in de Arbonormen;<br />
·<br />
Het past daarmee uitstekend binnen de ambitie<br />
van Bouwend Nederland om per 2025<br />
te stoppen met de productie van wegenbouwasfalt<br />
op hoge temperaturen (hot mix);<br />
·<br />
Kleurloos bindmiddel is volledig compatibel<br />
met standaard bitumen. Recycling van gekleurd<br />
asfalt is dan ook goed mogelijk. Voor<br />
horizontale recycling, waarmee optimaal<br />
hergebruik ontstaat, is het advies om kleurasfalt<br />
PR-materiaal apart op te slaan bij de<br />
asfaltbanken- en centrales.<br />
Op grond van praktijkervaring is er dan ook<br />
geen enkele aanwijzing dat synthetisch pigmenteerbare<br />
kleurloze bindmiddelen minder verantwoord,<br />
duurzaam en circulair zouden zijn dan<br />
de momenteel voorhanden zijnde alternatieven.<br />
Het volledige onderzoeksrapport van Latexfalt<br />
in samenwerking met Ooms Producten<br />
BV – Sealoflex is te lezen op de website van<br />
Ooms Producten. ■<br />
13
Hartog-Pilkes is een allround installateur op gebied van infrastructurele elektrotechniek.<br />
Tekst | Suzanne van Gaale Beeld | Hartog-Pilkes<br />
‘Voor ons een logische stap<br />
in een veranderende markt’<br />
Als je al zestien jaar nauw samenwerkt en elkaar goed aanvult qua kennis en expertise, dan is een<br />
feitelijke samenvoeging tot één bedrijf een logische vervolgstap. En dus gaan Pilkes Verlichting BV en<br />
Ko Hartog Elektrotechniek verder als één bedrijf onder de naam Hartog-Pilkes. Volgens directeur<br />
Bjorn Dielemans een belangrijke stap op weg naar de toekomst.<br />
“‘De markt verandert en er liggen voor ons<br />
veel kansen en uitdagingen waaronder een aantal<br />
serieuze opgaven en investeringen”, aldus<br />
Dielemans. Dit wekt direct de nieuwsgierigheid<br />
op welke uitdagingen en opgaven hij doelt.<br />
Voordat we daar verder op inzoomen, eerst<br />
een korte introductie van het nieuwe Hartog-<br />
Pilkes. Beide bedrijven zijn van oudsher een<br />
familiebedrijf. Pilkes werd opgericht in 1907,<br />
Hartog in 1928. In de afgelopen decennia hebben<br />
zij zich ontwikkeld tot zeer ervaren installateurs<br />
in de markt van verkeersregelinstallaties<br />
en openbare verlichting. Nu de samenvoeging<br />
van beide bedrijven een feit is, presenteert het<br />
zich als een allround installateur op het gebied<br />
van infrastructurele elektrotechniek. Denk<br />
hierbij aan de aanleg van openbare verlichting,<br />
verkeersinstallaties en laadoplossingen. Opdrachtgevers<br />
zijn veelal provincies en gemeenten,<br />
aangevuld met civiele aannemers. Dagelijks<br />
bouwen 114 medewerkers letterlijk aan de weg<br />
vanuit de hoofdvestiging in Alkmaar en nevenvestigingen<br />
in Drachten, Wierden, Utrecht en<br />
Vijfhuizen. “Wij zijn een bedrijf vol techneuten.<br />
Op iedere locatie hebben we mensen met de<br />
nodige vakkennis en expertise om alle voorkomende<br />
werkzaamheden en vraagstukken<br />
op te pakken en uit te voeren. Je ziet dat bij<br />
veel van onze opdrachtgevers kennis verdwijnt<br />
door een tekort aan mensen met de juiste kennis.<br />
Gevolg is dat er meer en meer verwacht<br />
wordt van installateurs om oplossingen te bedenken<br />
voor infrastructurele vraagstukken. En<br />
daar ligt onze kracht. Wij hebben de expertise<br />
in huis, dus ook de rekenkracht om te werken<br />
aan sterke engineeringsopgaven.” De projecten<br />
waar Hartog-Pilkes voor ingeschakeld<br />
wordt, variëren van het plaatsen van een enkele<br />
lichtmast bij een sportveld tot grootschalige<br />
projecten van meer dan 3 miljoen euro. “Ons<br />
motto is: wie het kleine niet eert, is het grote<br />
niet weerd. Wij blijven dicht bij ons zelf en klanten<br />
kunnen ons voor ieder vraagstuk bellen,<br />
klein en groot. Dankzij onze roots als familiebedrijf<br />
hebben we nog steeds korte lijnen maar<br />
14
nu wel met de professionalisering en slagkracht<br />
van een groot bedrijf.”<br />
TOENEMENDE VRAAG NAAR<br />
LAADSYSTEMEN<br />
In de markt ziet Dielemans veel beweging en<br />
verandering. Reden temeer voor de twee zusterbedrijven<br />
om als één bedrijf verder te gaan.<br />
“Er liggen voor onze branche een aantal serieuze<br />
opgaves rondom investeringen in duurzame<br />
middelen, oplopende personeelskrapte<br />
en certificeringen. We hebben nu nog meer<br />
mogelijkheden om daar op in te spelen en verder<br />
te professionaliseren. Kijk alleen al naar de<br />
toenemende vraag voor elektrisch laden. Wij<br />
leveren laadsystemen voor zowel openbaar<br />
terrein als privégebruik. Wij verzorgen de levering,<br />
aanleg en onderhoud voor onder meer<br />
parkeergarages, bedrijfsgebouwen, winkelcentra<br />
en woningen.”<br />
VOLGENDE STAP<br />
Het fysiek samenvoegen van twee bedrijven is<br />
stap 1, maar volgens Dielemans start dan pas<br />
werkelijk het samenwerken. “De aankomende<br />
tijd staat in het teken van de verdere onderlinge<br />
binding. Dat geldt voor al onze vestigingen.<br />
Lopende processen worden verder geoptimaliseerd<br />
en de nieuwe naam Hartog-Pilkes en het<br />
bijbehorende logo zullen we verder uitrollen.<br />
Deze stap maakt dat we onze ambities om te<br />
groeien in professionalisering en dienstverlening<br />
in een nieuwe fase kunnen brengen. Onze<br />
ogen zijn gericht op de toekomst!” ■<br />
Dagelijks bouwen 114 medewerkers letterlijk aan<br />
de weg vanuit de hoofdvestiging in Alkmaar en<br />
nevenvestigingen in Drachten, Wierden, Utrecht<br />
en Vijfhuizen.<br />
'Dankzij onze roots als familiebedrijf<br />
hebben we nog steeds korte lijnen maar<br />
nu wel met de professionalisering en<br />
slagkracht van een groot bedrijf'<br />
Hartog-Pilkes heeft de expertise in huis, en daarom ook de rekenkracht om te werken aan sterke engineeringsopgaven.<br />
15
Tekst | Suzanne van Gaale Beeld | Wattsun<br />
Met dit batterijsysteem<br />
werk je overal en<br />
altijd 100% elektrisch<br />
Duurzame energie op de bouwplaats<br />
Duurzame energie beschikbaar maken op plekken waar het stroomnet niet komt. Dat is de filosofie<br />
van Wattsun. De drijvende krachten achter het bedrijf zijn Koen Olieslagers en Bart Hendriks.<br />
Samen bedachten zij een draagbaar en stapelbaar batterijsysteem, geschikt voor apparatuur met<br />
een 230 volt-stekker. Hun slogan is dan ook ‘Where the power grid ends, Wattsun begins…’<br />
“Eigenlijk is Wattsun ontstaan vanuit de frustratie<br />
dat er nog veel fossiele brandstof wordt<br />
gebruikt voor stroomvoorziening. Denk aan<br />
de vele aggregaten die ingezet worden”,<br />
zegt Olieslagers. “Dit moet én kan anders.<br />
Wij hebben destijds gezocht naar een manier<br />
waarbij professionals off grid met groene<br />
stroom kunnen werken. En zo kwamen we uit<br />
op een stapelbaar en draagbaar batterijsys-<br />
teem. In feite is het een soort pop-up power,<br />
het duurzame alternatief voor een aggregaat.”<br />
HOE HET WERKT<br />
Het batterijsysteem, de Wattsun Dock, is de<br />
basis. Deze kan ingezet worden voor stroom<br />
in de schaftwagen, op de bouwplaats of vanuit<br />
de servicebus. Het is geschikt voor apparatuur<br />
met een 230 volt-stekker en dus<br />
bruikbaar voor zowel een koffiezetapparaat<br />
en laptop als boormachine, bouwlamp of cirkelzaag.<br />
Belangrijk voordeel van dit systeem is<br />
dat de batterijcapaciteit uit te breiden is door<br />
te stapelen. De stapelbare batterijcapaciteit is<br />
7.800 Wh, zo heb je altijd voldoende stroom<br />
bij de hand. Iedere klus is namelijk anders, en<br />
hiermee heb je altijd genoeg energie om zorgeloos<br />
te werken, waar en wanneer je wilt.<br />
Het batterijsysteem is geschikt voor apparatuur met een 230 volt-stekker en dus bruikbaar voor zowel een<br />
koffiezetapparaat en laptop als boormachine, bouwlamp of cirkelzaag.<br />
Koen Olieslagers.<br />
16
Dankzij de flexibele zonnepanelen zijn ook schaftwagens duurzaam, emissievrij en zelfvoorzienend te maken.<br />
VAN BINNENSTAD TOT<br />
NATUURGEBIED<br />
Met name in de bouwsector wordt het Wattsun-batterijsysteem<br />
veel gebruikt. Zo heeft<br />
de Van Gelder Groep als eerste bedrijf in Nederland,<br />
mede dankzij Wattsun, haar bouwproject<br />
volledig emissievrij kunnen uitvoeren.<br />
Olieslagers: “Omdat ons batterijsysteem<br />
100% emissievrij en stil is, is het ook ideaal<br />
om te gebruiken op bouwplaatsen in de binnenstad<br />
en in natuurgebieden. Onze missie is<br />
om duurzame energie mobiel en overal beschikbaar<br />
te maken. Zonne-energie past uitstekend<br />
in dit verhaal. En daarom hebben we<br />
een flexibel zonnepaneel ontwikkeld als extra<br />
laadmogelijkheid van het batterijsysteem.<br />
Hiermee kun je overal, zelfs op de meest afgelegen<br />
locaties, duurzame stroom gebruiken.<br />
Dankzij de zonnepanelen zijn ook schaftwagens<br />
duurzaam, emissievrij en zelfvoorzienend<br />
te maken. Een aggregaat is niet meer<br />
nodig en je kunt overal en altijd werken en<br />
je eigen stroom opwekken. Hoe cool is dat?”<br />
NOG MEER VERMOGEN<br />
Het Wattsun-concept slaat dusdanig goed<br />
aan dat er nu al volop gewerkt wordt aan de<br />
ontwikkeling van een nieuw batterijsysteem<br />
'Ons batterijsysteem is 100% emissievrij en stil,<br />
en dus ideaal om te gebruiken op bouwplaatsen<br />
in de binnenstad en in natuurgebieden'<br />
met meer vermogen en mogelijkheden. “Wij<br />
denken mee met onze klanten en helpen ze<br />
bij de overstap naar emissievrij werken. Of<br />
dat nu werken de bouwplaats betreft of ergens<br />
letterlijk in het veld. Daarvoor ontwikkelen<br />
wij producten die eenvoudig in gebruik<br />
zijn én van hoge kwaliteit zijn, zodat je onder<br />
alle omstandigheden de beschikking hebt<br />
over duurzame groene stroom.”<br />
TOEKOMSTBESTENDIGE PARTNER<br />
Wattsun heeft inmiddels al zeven jaar ervaring<br />
met emissievrije stroomoplossingen op<br />
locatie. Het bedrijf is daardoor uitgegroeid<br />
tot dé Nederlandse partner op het gebied<br />
van off grid-energievoorzieningen. “We<br />
hebben intensief contact met onze klanten.<br />
Hierdoor weten we waar hun behoeften<br />
liggen en creëren we oplossingen op maat.<br />
Ook testen we nieuwe innovaties samen<br />
met trouwe klanten, zodat we nu en in de<br />
toekomst de juiste partner blijven.” ■<br />
17
THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />
Tekst | COB/Harry Bijl, Marije Nieuwenhuizen Beeld | COB, e.a.<br />
Toekomstbestendig vervangen<br />
en renoveren in de ondergrond<br />
Alle grote maatschappelijke opgaven op het gebied van woningbouw, verduurzaming, klimaatadaptie of<br />
leefbaarheid hebben een substantiële ondergrondse component. Het is al druk in de ondergrond en er<br />
moet nog meer bij. In de tussentijd moet veel van wat al in de grond zit gerenoveerd of vervangen worden.<br />
Dat leidt voor zowel tunnels als kabels en leidingen tot een forse opgave. Brenda Berkhout, coördinator<br />
Civiel binnen het COB-tunnelprogramma en Jarko van Bloois, coördinator binnen de Kennisarena kabels en<br />
leidingen, belichten opgaven, impact en oplossingen bij renoveren en vervangen in de ondergrond.<br />
TUNNELRENOVATIES<br />
“In de jaren zestig en zeventig van de vorige<br />
eeuw zagen we een piek in de aanleg van infrastructurele<br />
kunstwerken in Nederland. Die piek<br />
zien we nu en het komende decennium terug<br />
in de renovatieopgave voor bruggen en sluizen,<br />
en dus ook voor tunnels”, legt Brenda Berkhout<br />
uit. “De verwachting is dat er de komende tien<br />
tot vijftien jaar meer dan twintig tunnels gerenoveerd<br />
moeten worden. We zien nog wel wat<br />
nieuwbouw in de meerjarenplannen, maar het<br />
merendeel van de beschikbare middelen wordt<br />
de komende periode ingezet voor renovatie.”<br />
Dat er zoveel projecten relatief kort achter elkaar<br />
plaatsvinden, biedt volgens Brenda Berkhout<br />
een prachtige kans om tunnelrenovaties<br />
slimmer aan te pakken. “Nu is het moment.<br />
Rijkswaterstaat heeft binnen het Programma<br />
Tunnelrenovaties Zuid-Holland (PTZ) – passend<br />
binnen het landelijke programma Vervanging<br />
en renovatie – bewust gekozen voor een<br />
volgordelijke aanpak waarbij ervaringen bij de<br />
renovatie van de ene tunnel meteen worden<br />
verwerkt en toegepast in de volgende. ProRail<br />
hanteert een soortgelijke aanpak, waarbij renovaties<br />
van de Hemspoortunnel en de Willemsspoortunnel<br />
worden gebruikt om te leren<br />
ten behoeve van volgende renovaties. Binnen<br />
het tunnelprogramma van het COB-netwerk<br />
lopen verschillende projecten die ondersteunend<br />
zijn aan het leren van project naar project.<br />
Het idee is dat we van de huidige renovatieopgave<br />
een kans maken om de noodzaak tot<br />
renovatie in de toekomst te beperken.”<br />
TOEKOMSTBESTENDIG<br />
RENOVEREN<br />
De afgelopen jaren is al veel ervaring opgedaan<br />
met het vervangen en/of renoveren van tun-<br />
neltechnische installaties. De levensduur van<br />
die installaties is korter dan die van de civiele<br />
constructie. “Voor het civieltechnische deel is<br />
er steeds meer noodzaak om te begrijpen wat<br />
er gebeurt op het gebied van deformatie en<br />
degradatie”, legt Brenda Berkhout uit. “Om<br />
een levensduur van honderd jaar en langer te<br />
bereiken, is onderhoud aan de civiele componenten<br />
noodzakelijk. Nederland kent veel afzinktunnels,<br />
waar met name de voegen cruciaal<br />
zijn. We zien dat die verouderen en we willen<br />
weten wat nodig is om te voorkomen dat er<br />
de komende vijftig jaar schade optreedt. Hetzelfde<br />
geldt voor betonrenovatie.”<br />
“We zijn op de goede weg”, is Brenda Berkhouts<br />
tussentijdse conclusie. “Er lopen binnen<br />
het civieltechnische deel van het tunnelprogramma<br />
onderzoeksprojecten die betrekking<br />
hebben op verschillende aspecten van de voegenproblematiek.<br />
De inzichten die we binnen<br />
eerdere projecten hebben opgedaan, worden<br />
nu ook al bij lopende renovaties benut. Verder<br />
faciliteert Rijkswaterstaat dat we kunnen meelopen<br />
bij de renovatie van de Heinenoordtunnel,<br />
zodat we daarvan kunnen leren ten behoeve<br />
van andere praktijkprojecten. Aanvullend werken<br />
we nu ook samen met universiteiten. Er is<br />
fi nanciering geregeld voor promotieonderzoek<br />
naar deformatie en degradatie van tunnels. Dat<br />
programma loopt tot en met 2<strong>03</strong>0.”<br />
WENSEN<br />
Er is dus sprake van een structurele kennisaanpak<br />
die steeds meer z’n vruchten begint af te werpen.<br />
Dat neemt overigens niet weg dat er volgens Brenda<br />
Berkhout nog wel iets te wensen overblijft. “Als<br />
het om monitoring gaat, kunnen we bijvoorbeeld<br />
nog wel wat leren van de aanpak in Azië. Ook<br />
daar zijn veel afgezonken tunnels. Daar zie je dat<br />
er veel meer budget is voor monitoring van voegen,<br />
vervorming en materialen. Monitoring wordt<br />
in Nederland vaak als te kostbaar gezien, maar het<br />
resultaat is enorm waardevol. Bij tunnels zien we<br />
een doorgaande zetting, ook bij de tunnels die er<br />
al decennia liggen, maar we weten nog steeds niet<br />
goed waarom dat gebeurt. We ballasten tunnels<br />
om ervoor te zorgen dat ze niet opdrijven en toch<br />
zakken tunnels jaar na jaar. We willen weten hoelang<br />
dat proces doorgaat en welke vervorming de<br />
constructie kan hebben. Structureel monitoren<br />
helpt ons zulke vragen te beantwoorden.”<br />
EFFICIËNTER<br />
De renovatieopgave voor tunnels beperkt zich<br />
niet tot de voegenproblematiek van de civiele<br />
constructie. Brenda Berkhout: “We willen ook<br />
bewerkstelligen dat tunnels maximaal beschikbaar<br />
zijn. Simpelweg omdat Nederland zich niet<br />
kan veroorloven dat tunnels langdurig zijn afgesloten<br />
voor onderhoud of renovatie. Een tunnelbuis<br />
in één richting dichthouden, geeft op veel plaatsen<br />
al een enorme chaos, laat staan een complete<br />
afsluiting voor langere periode. Daarom willen we<br />
ervoor zorgen dat er in de toekomst geen grootschalige,<br />
langdurige renovaties meer nodig zijn en<br />
onverwacht onderhoud niet voorkomt.”<br />
Aanvullend zoekt het COB-netwerk, waarbinnen<br />
opdrachtgevers, ingenieursbureaus, aannemers<br />
en kennisinstituten samenwerken, naar<br />
meer effi ciency. Brenda Berkhout: “Een mooi<br />
voorbeeld is het project Evolutiepad naar uniformiteit,<br />
waarbinnen het COB-netwerk onderzoekt<br />
hoe we ervoor kunnen zorgen dat tunnels<br />
qua techniek en beheerinformatie meer op elkaar<br />
gaan lijken. Hierdoor kunnen renovaties sneller,<br />
soepeler en effi ciënter verlopen én kunnen toekomstige<br />
renovaties eenvoudiger en met minder<br />
tunnelafsluitingen worden uitgevoerd. ❯<br />
18
THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />
Tunnelrenovaties bieden<br />
ook een uitgelezen kans<br />
om te verduurzamen.<br />
(Foto: COB/Vincent<br />
Basler)<br />
‘Ervaringen bij de renovatie van de<br />
ene tunnel worden meteen verwerkt<br />
en toegepast in de volgende'<br />
19
THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />
Met behulp van dit soort gericht, praktisch onderzoek,<br />
werken we steeds integraler. Dat is ook nodig<br />
omdat we handjes missen. We moeten echt efficiënter<br />
omgaan met de mensen die we hebben.”<br />
Veel zinktunnels kampen met gelijksoortige problemen rond voegen en deformatie. (Foto: Vlaketunnel door<br />
Joop van Houdt, beeldbank Rijkswaterstaat)<br />
KABELS EN LEIDINGEN:<br />
VERVANGING EN UITBREIDING<br />
INEEN<br />
Ook voor kabels en leidingen geldt dat de piek in<br />
aanleg in de jaren zestig en zeventig is terug te zien<br />
in de vervangingsopgave van vandaag. Maar er is<br />
meer aan de hand. De vervangingsopgave speelt<br />
op het moment dat kabel- en leidingennetwerken<br />
uitgebreid moeten worden. De energietransitie<br />
leidt tot verzwaring van het elektriciteitsnet en de<br />
aanleg van warmtenetten, terwijl er de komende<br />
jaren ook nog eens honderdduizenden woningen<br />
bij moeten komen. Bovendien is de piek in vervanging<br />
van kabels en leidingen minder eenduidig dan<br />
bij tunnels, omdat de verwachte levensduur voor<br />
de verschillende media (riolering, elektra, water,<br />
gas) niet dezelfde is. Vanuit de wens om hinder en<br />
dubbel werk te voorkomen en werkzaamheden<br />
voor verschillende assets te combineren, is dat een<br />
complicerende factor.<br />
De kabels-en-leidingensector ziet kansen om vervanging<br />
en nieuwe aanleg te combineren en zo van<br />
de nood een deugd te maken. Een lastige opgave<br />
volgens Jarko van Bloois, die benadrukt dat de ondergrond<br />
al dermate vol is, dat we anders moeten<br />
gaan denken en werken. “Overheden en netbeheerders<br />
hadden het uitgangspunt ‘alles moet<br />
kunnen’. Maar dat tijdperk ligt echt achter ons. De<br />
vervangings- en uitbreidingsopgave valt niet alleen<br />
samen met de energietransitie; ook maatregelen<br />
voor hemelwateropvang en het steeds vaker ondergronds<br />
brengen van functies als afvalinzameling<br />
en parkeren hebben grote impact op kabels en leidingen.<br />
En vanuit het streven naar verbetering van<br />
de leefbaarheid neemt de vraag naar groen in de<br />
stad toe. Dat maakt de totaalopgave nog complexer.<br />
We hebben enerzijds te maken met een groeiende<br />
ondergrondse ruimteclaim, terwijl er ondergronds<br />
juist minder ruimte beschikbaar is. Bovendien groeit<br />
het aantal stakeholders en wordt het nog lastiger<br />
om de verschillende belangen te verenigen.”<br />
Gezamenlijk optrekken is essentieel om al het werk in de ondergrond efficiënt uit te voeren. (Foto: COB)<br />
STANDPUNT INNEMEN<br />
“We zijn het punt voorbij dat we nog kunnen<br />
reguleren. De drukte in de ondergrond maakt<br />
dat regisseren noodzaak is geworden”, vervolgt<br />
Jarko van Bloois. “Tot nu toe wordt steeds pas<br />
in de praktijk gezocht naar oplossingen; dat is<br />
geen houdbare situatie. Er zijn strategische keuzes<br />
nodig, duidelijke beleidskeuzes die discussies<br />
in de praktijk voorkomen. Door vooraf helder<br />
te hebben wat wel en niet mag, welke eisen en<br />
randvoorwaarden er gelden, weten alle stakeholders<br />
waar ze aan toe zijn.”<br />
20
THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />
“De bestaande situatie in de ondergrond kan<br />
de voortgang van bovengrondse projecten behoorlijk<br />
in de weg zitten. Anderzijds kan slim<br />
gebruik van de ondergrond juist helpen om opgaven<br />
te verwezenlijken. Dat besef zal moeten<br />
indalen bij bestuurders en beleidsmakers”, zegt<br />
Jarko van Bloois. “We kunnen het ons niet langer<br />
veroorloven om de ondergrond sluitpost<br />
te laten zijn. De onderlinge afhankelijkheidsrelatie<br />
tussen boven- en ondergrond hoort bij de<br />
start van elk project al op tafel te liggen.”<br />
SAMEN NAAR OPLOSSINGEN<br />
Het netwerk van het COB, waarin overheden,<br />
netbeheerders en aannemers vertegenwoordigd<br />
zijn, vliegt de opgaven vanuit verschillende invalshoeken<br />
aan. Jarko van Bloois: “Alle onderzoeksprojecten<br />
maken onderdeel uit van de Kennisarena<br />
kabels en leidingen, een kennisprogramma van<br />
stichting Mijn Aansluiting en het COB, dat op projectniveau<br />
vaak gesteund wordt door het Fonds<br />
Fysieke Leefomgeving. We kijken hierin naar zaken<br />
als regie, feitenkennis, nieuwe werkwijzen en<br />
digitaal samenwerken.”<br />
Waar het tunnelprogramma zich momenteel<br />
toespitst op drie hoofdonderwerpen – civiele<br />
techniek, digitalisering en duurzaamheid (zie<br />
kader) – is de Kennisarena nog erg versnipperd.<br />
“De analyse ‘Common ground voor ondergronds<br />
infra’ die in 2018 en 2019 werd uitgevoerd,<br />
leverde een goed beeld op van de status<br />
van en de uitdagingen voor de ondergrondse<br />
kabel- en leidinginfrastructuur in Nederland”,<br />
vertelt Jarko van Bloois. “Toen al was duidelijk<br />
dat samenwerking nog belangrijker gaat worden,<br />
maar óók dat dat nog heel moeizaam gaat.<br />
Daarom werd ervoor gekozen om klein te beginnen,<br />
met praktische, herkenbare opgaven.<br />
Op die manier zijn de afgelopen jaren met succes<br />
diverse onderzoeksprojecten uitgevoerd.<br />
Er is bijvoorbeeld een uitgebreid online naslagwerk<br />
(groeiboek) gemaakt dat inzicht geeft in<br />
fabels en feiten over wet- en regelgeving voor<br />
kabels en leidingen. Ook is onderzocht hoe het<br />
nou écht zit met ‘het woud aan regelgeving’ bij<br />
gemeenten en welk gedrag er schuilgaat achter<br />
het ontstaan van graafschade. Met het organiseren<br />
van een Kennisarenadag in 2021 en <strong>2023</strong><br />
is ervoor gezorgd dat de resultaten gedeeld en<br />
gevierd werden. Dit alles maakt dat het vertrouwen<br />
en begrip voor elkaar is gegroeid en<br />
dat we nu de volgende stap kunnen zetten.”<br />
TOEKOMSTGERICHT<br />
Jarko van Bloois doelt hiermee op de meer programmatische<br />
aanpak die momenteel wordt uitgewerkt.<br />
“We zien dat er in de beleidsvorming<br />
voor ruimtelijke ordening meer aandacht komt<br />
voor de ondergrond, zoals de ambitie om water<br />
en bodem sturend te maken bij ruimtelijke ontwikkelingen.<br />
Er is sprake van een toename aan<br />
overlegtafels, onderzoeksprogramma’s, kennisinstellingen<br />
en samenwerkingscoalities die zich<br />
bezighouden met de ondergrond. Om dubbel<br />
werk, onopvallende ad-hocresultaten, verwarring<br />
en tegenstrijdige conclusies te voorkomen en juist<br />
de krachten te bundelen en samenhang te creëren,<br />
is het wenselijk om de Kennisarena een meer<br />
centrale plek te geven en het onderzoek voor de<br />
langere termijn te programmeren.”<br />
“Dat betekent overigens niet dat de Kennisarena<br />
anders gaat functioneren”, benadrukt Jarko van<br />
Bloois. “De kortcyclische wijze van kennisontwikkeling<br />
waarbij onderzoekstrajecten in tussenstappen<br />
worden opgeknipt en meerdere deliverables<br />
per jaar worden opgeleverd, wordt zeker vastge-<br />
houden. De branche is hier zeer positief over, het<br />
maakt de enorme opgaven behapbaar en het onderzoek<br />
concreet en lonend. Wat we willen, is de<br />
projecten meer in lijn brengen met het uiteindelijke<br />
doel – waar staan we in 2<strong>03</strong>0? – zodat er een<br />
samenhangend plan ligt voor de komende jaren.<br />
Dat geeft houvast en biedt de mogelijkheid tot<br />
langetermijnfinanciering, waarmee de continuïteit<br />
beter is gewaarborgd.” ■<br />
In het COB-project Samen zonder schade is een serious<br />
game ontwikkeld om het gedrag van de stakeholders te<br />
analyseren. Zelf de serious game spelen? Ga naar www.<br />
cob.nl/gedoespel voor meer informatie.<br />
‘We zijn het punt voorbij dat we nog kunnen<br />
reguleren. De drukte in de ondergrond maakt dat<br />
regisseren noodzaak is geworden'<br />
De kwaliteit van de leefomgeving staat onder hoge<br />
druk door de huidige drukte in de ondergrond én<br />
de oplossingen voor maatschappelijke opgaven die<br />
er nog een plek moeten krijgen. (Illustratie: COB/<br />
Cartoon Blanche)<br />
DUURZAAMHEID<br />
Zowel in de tunnel- als kabels-en-leidingensector krijgt duurzaamheid steeds meer<br />
aandacht. In het tunnelprogramma werkt het COB-netwerk aan drie overkoepelde<br />
doelen voor gerenoveerde en nieuwgebouwde tunnels in 2<strong>03</strong>0: energieneutraal in<br />
gebruik, maximaal 50% primaire grondstoffen door inzet op herbruikbaarheid en<br />
tunnels als aantoonbare oplossing voor klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting.<br />
Voor kabels en leidingen is er in 2022 vanuit de Kennisarena onderzoek gedaan<br />
naar verduurzaming. Met overheden, netbeheerders, advies- en ingenieursbureaus,<br />
leveranciers en aannemers zijn kaders bepaald voor het opstellen van succesvolle<br />
duurzaamheidsmaatregelen. De uitwerking wordt dit jaar opgepakt. Meer informatie<br />
is te vinden via www.cob.nl/tunnelprogramma en www.cob.nl/kennisarena.<br />
Het COB-netwerk wil uitgaan van de feiten en niet<br />
van interpretaties rondom wet- en regelgeving.<br />
21
Gecerficeerd conform<br />
NEN-EN 12101-3<br />
Mechanische rook- en<br />
warmtevenlatoren<br />
Pure competence in air.<br />
Sinds de jaren 70 innovaeve maatwerkoplossingen<br />
met ruimtebesparende en geluidsarme tunnelvenlatoren<br />
voor duurzame en betrouwbare tunnel venlaesystemen<br />
TOONAANGEVENDE EXPERTISE IN TUNNELVENTILATIE<br />
Betrouwbaar. Duurzaam. Sl<br />
Innovae en kwaliteit door eigen ontwikkeling en produce<br />
De efficiënte ZerAx®<br />
tunnelvenlator hee<br />
gemiddeld 20% meer<br />
stuwkracht per kilowa<br />
De rechthoekige design<br />
tunnelvenlatoren<br />
besparen 20cm bij<br />
dezelfde stuwkracht<br />
Duurzaam door een lage<br />
Total Cost of Ownership<br />
en 98% recyclebaarheid<br />
Reeds in de jaren 70 hebben we het venlaesysteem geleverd voor de<br />
Kiltunnel onder de Dordtse Kil. Sindsdien hebben we ons doorontwikkeld<br />
tot een specialist in maatgesneden, ruimtebesparende en geluidsarme<br />
tunnelvenlaesystemen en zijn we uitgegroeid tot een toonaangevend<br />
bedrijf voor tunnel venlaesystemen binnen Nederland.<br />
Innovae als kerncompetene.<br />
Comfort en veiligheid zijn belangrijke parameters in het tunnelontwerp.<br />
Er worden hoge eisen gesteld aan de brandbestendigheid en het geluid<br />
van het venlaesysteem. Door onze jarenlange ervaring hebben we de<br />
producten en experse om iedere tunnelvenlae uitdaging aan te gaan.<br />
Als systeemleverancier hebben we veel kennis van de Landelijke Tunnel<br />
Standaard (LTS). Bovendien kunnen we als gecerficeerd rookbeheersingsbedrijf<br />
zelfstandig systemen voor tunnelvenlae en overdruksystemen voor<br />
veilige vluchtwegen ontwerpen.<br />
Geïnteresseerd?<br />
Neem voor meer informae contact op met NOVENCO in Bergschenhoek.<br />
www.novenco-building.com/nl
THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />
Tekst | Chris Elbers Beeld | NOVENCO Building & Industry/COMOL5 VOF/Bert Kaufmann<br />
Al een halve eeuw deskundigheid en<br />
ervaring in tunnelventilatiesystemen<br />
Bedrijfsfocus ligt komende decennia vooral op renovatieprojecten<br />
Al zo'n 76 jaar geldt NOVENCO Building & Industry als specialist op het gebied van innovatieve<br />
ventilatiesystemen. Producten die volgens de hoogste normen in moederland Denemarken worden<br />
geproduceerd en bekend staan om hun compromisloze kwaliteit. Niet alleen vanwege het<br />
hoge rendement en lage geluidsniveau. Ook qua duurzaamheid staan de producten en systemen<br />
van NOVENCO op een zeer hoog niveau. Juist dát gegeven maakt de productoplossingen van<br />
het bedrijf zo geschikt voor de Nederlandse markt, een werkgebied waar de komende<br />
decennia de nodige tunnelrenovatieprojecten op het programma staan...<br />
De ventilatiesystemen van NOVENCO kom je<br />
over de hele wereld tegen. Ook in Nederland<br />
dus, waar het van oorsprong Deense bedrijf al<br />
sinds de jaren 70 actief is. Lag hier in de beginfa-<br />
se nog de nadruk op de productie van ventilatievoorzieningen<br />
voor de scheepvaart, gaandeweg<br />
verschoof het accent naar de ontwikkeling en<br />
vervaardiging van hoogwaardige ❯<br />
Door de beperkte hoogte in de Leidsche Rijntunnel zijn<br />
er tevens clusters met efficiënte ingangsventilatoren<br />
geplaatst, die zorgen voor rookvrije vluchtroutes bij<br />
een calamiteit in de tunnel. (Foto: NOVENCO)<br />
23
THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />
De Leidsche Rijntunnel bij Utrecht bestaat uit vijf tunnelbuizen met een rechthoekig profi el, waarbij gekozen is voor de hoogtebesparende NOVENCOtunnelventilatoren.<br />
(Foto: NOVENCO)<br />
tunnelventilatoren en systemen. Met als resultaat<br />
dat door de jaren heen vanuit NOVENCO<br />
Nederland een groot deel van het nationale<br />
weg- en spoortunnelbestand werd voorzien van<br />
stuwkrachtventilatoren. Onmisbare componenten<br />
die enerzijds zorgen voor ventilatie onder<br />
normale omstandigheden (ook in het geval van<br />
fi les) en anderzijds in het geval van calamiteiten,<br />
zoals brand. Bij de eerste toepassing wordt de<br />
tunnellucht in de rijrichting geventileerd via het<br />
stuwdrukprincipe. In het andere geval zorgen<br />
de tunnelventilatoren ervoor dat mensen de<br />
tunnelbuis snel en veilig kunnen verlaten door<br />
vluchtwegen rookvrij te houden.<br />
RENOVATIESLAG<br />
Het Nederlandse landschap herbergt behoorlijk<br />
wat onderwatertunnels en landtunnels. Kunstwerken<br />
waarvan een groot deel op relatief korte<br />
termijn wordt onderworpen aan een grondige<br />
DE BELANGRIJKSTE KENMERKEN VAN<br />
NOVENCO-TUNNELVENTILATOREN:<br />
Niet-omeerbare o 100 omeerbare uitoeringen<br />
eteste en gecertifi ceerde roobeheersingssystemen tot 400 °C gedurende 2 uur<br />
Hoge efi cintie en lage geluidsnieaus<br />
Speciale de ectoren oor een optimaal rendement an de installatie<br />
Hoge sturacht bi minimale inbouhoogte<br />
opknapbeurt, zo blijkt. "In de aankomende 10 tot<br />
15 jaar worden in Nederland meer dan twintig<br />
tunnels gerenoveerd", aldus Ruud van Beek, algemeen<br />
directeur van NOVENCO Nederland, dat<br />
vanuit Bergschenhoek met circa 35 medewerkers<br />
de vaderlandse markt bedient. "Niet raar dus dat<br />
we onszelf, als een betrouwbare partner voor<br />
nieuwbouw én renovatie van tunnels, samen<br />
met onze opdrachtgevers vooral op die discipline<br />
gaan richten. Een discipline die qua invulling totaal<br />
anders is dan het plegen van nieuwbouw. Zeker<br />
als het gaat om het al dan niet vervangen van bestaande<br />
apparatuur en systemen door nieuwe,<br />
duurzamere componenten. Díe specifi eke materie<br />
leidt nogal eens tot discussie. Want wanneer<br />
doe je het goed? Aan de ene kant willen we allemaal<br />
heel graag hergebruiken en circulair bezig<br />
zijn. Maar je streeft er ook naar dat nieuw aangebrachte<br />
techniek duurzaam is, lang mee gaat en<br />
een geringe CO 2<br />
-footprint heeft. Als participant<br />
GECERTIFICEERD VENTILATIESYSTEEM VOOR EEN GROENERE EN VEILIGERE WERELD<br />
Met het ZerAx ® -entilatorsysteem met reuentieregeling geet NOVENCO het antoord op de raag naar efi cintere,<br />
duurzame (tunnel)ventilatiesystemen. In de vorm van onder meer de ZerAx ® HT, s erelds meest efi cinte en stilste<br />
gecertifi ceerde toerengeregelde -entilator, zet het bedri ederom een nieue stap richting een groenere en eiligere<br />
ereld. e EN 12101-32015-certifi cering staat in het geal an brand het gebrui toe an toerengeregelde -<br />
entilatoren, aldus Van Bee. aartoe dient de -entilator in combinatie met de toegepaste reuentieregelaar bi<br />
hoge temperatuur door een onahanelie instantie te orden getest en gecertifi ceerd. at is gebeurd. e olledige range<br />
an betroubare, energiezuinige erx ® axiaalentilatoren an NOVENCO zin door de MP in Braunscheig getest n<br />
gecertifi ceerd als -entilatoren in combinatie met anoss VT ® frequentieregelaars."<br />
24
THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />
Met een lengte van 3 kilometer is de Gaasperdammertunnel in Amsterdam-Zuidoost de langste landtunnel van<br />
Nederland. Voor deze tunnel is gekozen voor een combinatie van ingangs- en tunnelventilatoren met in totaal<br />
139 ventilatoren in vijf tunnelbuizen. (Foto: NOVENCO)<br />
De Roertunnel is een van de A73-tunnels die binnenkort duurzaam gerenoveerd gaat worden met NOVENCO<br />
ZerAx® ingangsventilatoren. (Foto: Bert Kaufmann)<br />
PRAKTIJKCASE<br />
Ruimtegebrek, minder onderhoud in de tunnel, levensduur en geluid: het waren<br />
allemaal pijn- en aandachtspunten bij het renoveren van de tunnelventilatie van<br />
de A73-tunnels Roer en Swalmen. Het belangrijkste doel tijdens dit project was<br />
om geen of een minimaal aantal ventilatoren in de tunnel te plaatsen, teneinde<br />
aanrijschade te voorkomen. De ideale oplossing werd gevonden via de plaatsing<br />
van ventilatoren bij de ingang en ventilatoren bij de uitgang voor omkeerbaarheid.<br />
Doordat de toegepaste NOVENCO ZerAx ® ingangsventilatoren 20% meer<br />
stuwkracht per kilowatt genereren, kan met een kleinere diameter toch voldoende<br />
stuwkracht geleverd worden binnen het vermogensplaatje. Om een levensduur van<br />
30 jaar te kunnen garanderen, zijn de ZerAx ® ingangsventilatoren vervaardigd uit<br />
RVS 316 L. Tevens is de recyclebaarheid van de ZerAx ® 98% (dit is door Stena<br />
Recycling vastgesteld en gerapporteerd). Het resultaat: in samenwerking met<br />
Croonwolter&dros heeft NOVENCO een passende en duurzame oplossing kunnen<br />
bieden voor de renovatie van de A73-tunnels Roer en Swalmen.<br />
EEN WELKOM TOTAALPAKKET<br />
Tijdens de realisatie van de optimale<br />
tunnelventilatieoplossing biedt NOVENCO<br />
een compleet pakket services.<br />
Ontwerp van tunnelventilatie- en<br />
rookbeheersingssystemen<br />
Deterministische en probabilistische<br />
systeemberekeningen voor risicoanalyse<br />
Proectspecifi ee productastemming<br />
Projectbegeleiding van ontwerp tot<br />
overdracht aan de klant<br />
FAT (Factory Acceptance Test), SAT<br />
(Site Acceptance Test) en luchtzijdig<br />
ondersteunen bij de inbedrijfstelling<br />
van het systeem<br />
van het COB, het Centrum voor Ondergronds<br />
Bouwen (zie ook www.cob.nl), voeren we met<br />
onze opdrachtgevers en andere marktpartijen<br />
met regelmaat hierover de dialoog en proberen<br />
we samen tot oplossingen te komen. Daarnaast<br />
leveren we als deelnemer aan diverse werkgroepen<br />
een bijdrage aan de gaande discussies over<br />
duurzaamheid, circulariteit, energie-effi ciency en<br />
hergebruik van materialen. We hebben volop<br />
oog voor de wereld van morgen. Daarbij maken<br />
we gebruik van ons archief, dat zeer waardevol<br />
materiaal en informatie bevat over de ventilatiesystemen<br />
van veel tunnels die sinds de jaren 70 in<br />
Nederland zijn gebouwd."<br />
RUIMTEBESPAREND<br />
In de meeste landen zijn bergtunnels met een<br />
rond tunnelprofi el de norm, maar in Nederland<br />
komen we voornamelijk onderwatertunnels<br />
en landtunnels tegen met een rechthoekig<br />
profi el. Die specifi eke vorm zorgt ervoor dat<br />
ook de ruimte om ventilatoren in een bestaande<br />
tunnel aan te brengen een stuk beperkter<br />
is. "Vandaar ook dat we een serie ruimtebesparende<br />
rechthoekige designventilatoren met<br />
een minimale inbouwhoogte hebben ontwikkeld",<br />
legt Van Beek uit. "Deze vinding levert<br />
in vergelijking met een ronde ventilator niet alleen<br />
een hoogtebesparing van 20 centimeter<br />
op, ook het rendement ervan is een stuk hoger.<br />
De ventilatoren zijn zeer effi ciënt, waardoor je<br />
meer stuwkracht per kilowatt kunt genereren."<br />
En wat verder vermeldenswaardig is: door deze<br />
hoogtebespaarders te gebruiken, kan ook volstaan<br />
worden met een kleinere plafondhoogte.<br />
Iets dat resulteert in enorme kostenbesparingen<br />
tijdens de bouw van de tunnel. Over duurzaam<br />
werken gesproken… Verder ontwikkelde<br />
NOVENCO de ZerAx ® , de meest effi ciënte<br />
ventilator ter wereld. Dit innovatieve ZerAx ® -<br />
ontwerp is ook toegepast op de ingangsventilatoren<br />
van tunnels, waardoor ze maar liefst 20%<br />
effi ciënter zijn geworden. ■<br />
25
THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | Normec QS<br />
One-stop shop voor testen,<br />
inspecteren en certifi ceren<br />
Normec QS is al meer dan twintig jaar de onafhankelijke one-stop-shop op het gebied van testen, inspecteren<br />
en certifi ceren. Als onderdeel van Normec, toonaangevend in testen, inspectie, certifi cering en<br />
compliance, is de scope de laatste jaren aanzienlijk uitgebreid. Behalve over folieconstructies in verdiepte<br />
liggingen, op stortplaatsen of bij afdichtingen met AEC-bodemassen en staalslakken kan Normec QS<br />
bijvoorbeeld ook uitspraken doen over de restlevensduur van kunststof leidingsystemen en constructies.<br />
Folieconstructies worden, behalve bij stortplaatsen<br />
en het afdichten van staalslakken, meer en<br />
meer toegepast bij het verdiept aanleggen van<br />
wegconstructies. Het is in veel gevallen een<br />
economischer én duurzamer alternatief. “En<br />
daarin zijn we een one-stop-shop”, zegt algemeen<br />
directeur Iljo Fluit. “Voor folieconstructies<br />
bijvoorbeeld treden we op als geaccrediteerde<br />
inspectie-instelling tijdens de aanleg en verrichten<br />
we destructieve testen op kunststof lasverbindingen<br />
in ons eigen daartoe geaccrediteerde<br />
laboratorium. Ook mogen we onder accreditatie<br />
een uitspraak doen over de te verwachten<br />
restlevensduur van folieconstructies vanwege<br />
het feit dat wij zelf een erkende lange-duur gedragsdeskundige<br />
in huis hebben.”<br />
KENNISPARTNER<br />
Ook voor kunststof leidingwerken hanteert Normec<br />
QS een one-stop-shop principe. “We verzorgen<br />
de persoonscertifi catie van zowel kunststof<br />
lassers als lastoezichthouders, de visuele<br />
inspectie tijdens aanleg (controle lasparameters,<br />
visuele controle vervaardigde lasverbindingen),<br />
destructief onderzoek van zowel steekproefsge-<br />
Uniek ultrasoon onderzoek op elektromoflassen waarbij<br />
onvolkomenheden kunnen worden gelokaliseerd.<br />
26
THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />
Normec QS voert ook destructief onderzoek uit op spiegellassen.<br />
wijs geteste veldlasverbindingen als representatieve<br />
proefl asverbindingen en ultrasoon NDOonderzoek<br />
(ToFD voor spiegellassen en PAUT<br />
voor elektromofl assen)”, zo somt Fluit de taken<br />
op en vervolgt: “Uniek is dat onze diensten vallen<br />
onder intellectueel eigendom én onder accreditatie.<br />
Daarnaast profi leren we ons nadrukkelijk<br />
als kennispartner; we nemen onze verantwoordelijkheid<br />
in de keten door actief deel te nemen<br />
aan normalisatiecommissies en in brancheverenigingen.<br />
Op die manier kunnen we anticiperen op<br />
de ontwikkelingen in wet- en regelgeving en onze<br />
klanten proactief ontzorgen.”<br />
RESTLEVENSDUURBEPALING<br />
Normec QS heeft een methodiek ontwikkeld<br />
voor het bepalen van de restlevensduur van kunststof<br />
leidingsystemen. “We hebben een praktische<br />
en effectieve onderzoeksmethode ontwikkeld om<br />
de mate van veroudering<br />
te toetsen en de verwachte<br />
restlevensduur onder<br />
gelijkblijvende gebruikscondities<br />
te bepalen”, verduidelijkt<br />
Fluit. “In veel gevallen<br />
wordt daarmee de<br />
levensduur aantoonbaar<br />
met nog eens vele tientallen<br />
jaren verlengd en kunnen<br />
vervangingsinvesteringen worden uitgesteld.<br />
De methode is gebaseerd op een wetenschappelijk<br />
onderbouwing door TNO.”<br />
GEO-ELEKTRISCHE METING<br />
Ook geaccrediteerd en met ministeriële erkenning<br />
is het door Normec ontwikkelde GEM2-<br />
systeem. “We gebruiken het met name om op<br />
folieconstructies een Verklaring Vloeistofdichte<br />
Voorziening af te geven. Wederom een unieke<br />
methodiek, omdat niet alleen een 'dicht-ondicht<br />
meting' wordt uitgevoerd, maar ook de<br />
plaats van de lekkage wordt gelokaliseerd na<br />
het uitvoeren van de geo-elektrische meting.”<br />
Sinds het toetreden tot Normec zijn we in staat<br />
om onze klanten in veel bredere zin te bedienen,<br />
resumeert Fluit. “Zo maken we dankbaar<br />
gebruik van de diensten<br />
van onze zusterorganisatie<br />
Normec<br />
‘Uniek is dat onze<br />
diensten vallen onder<br />
intellectueel eigendom<br />
én onder accreditatie’<br />
Certifi cation (zie<br />
artikel elders in dit<br />
magazine, red.) en<br />
van Normec OWS<br />
in Gent (B), die veel<br />
onderzoek doet naar<br />
onder andere de biodegradeerbaarheid<br />
van kunststof materialen.”<br />
Normec OWS staat in de frontlinie bij de ontwikkeling<br />
van nieuwe analysemethodes en voert<br />
duurzaamheidsanalyses uit zoals LCA (levenscyclusanalyse),<br />
carbon footprint, EPD (Environmental<br />
Product Declaration) en PEF (Product<br />
Environmental Footprint). ■<br />
Visuele inspectie van spiegellassen als onderdeel van<br />
de totale kwaliteitsborging onder accreditatie.<br />
27
Normec QS<br />
Uw partner voor Testen, Inspecteren,<br />
Certificeren én Opleiden!<br />
Wat kan Normec QS voor u betekenen?<br />
Kwaliteitscontrole tijdens aanleg<br />
folieconstructies en kunststof leidingen<br />
Inspectie, Niet Destructief Onderzoek<br />
én Destructief Onderzoek<br />
Restlevensduurbepaling op<br />
bestaande leidingen en folieconstructies<br />
Onderscheidend vermogen door<br />
persoonlijke benadering<br />
Onafhankelijk onderzoek naar verwachte<br />
restlevensduur folieconstructies en<br />
kunststof leidingen<br />
Opleiding en persoonscertificatie<br />
kunststof lassers en lastoezichthouders<br />
̌ Risicobeheersing door preventieve inspecties<br />
en onderzoek naar materiaalkwaliteit<br />
Meer informatie?<br />
Neem contact op via +31 (0)88 166 20 00<br />
of mail naar info-qs@normecgroup.com<br />
normecqs.com<br />
Improve Quality. Reduce Risk.
WWW.SGSROOSENBIJL.NL<br />
NL.ROOSENBIJL.INFO@SGS.COM<br />
+31 (0)88 – 214 56 00<br />
Totaaloplossingen<br />
voor de<br />
ondergrondse<br />
infrastructuur<br />
SAFER<br />
GREENER<br />
SMARTER<br />
De kabel- en leidingbranche kent voor SGS<br />
Roos+Bijl geen geheimen. Wij ontwerpen<br />
technische kabel- en leidingnetwerken voor<br />
distributie en transport, en verzorgen de<br />
begeleiding bij het aanleggen, verleggen<br />
of verwijderen van kabels en leidingen. De<br />
ondergrondse infrastructuur is ons domein:<br />
olie, gas & chemie, energie, water en<br />
telecommunicatie zijn onze expertisegebieden.<br />
Door onze jarenlange ervaring zijn wij in staat om met u mee te denken.<br />
Of het nu gaat om het ontwerpen van een tracé, het beheren van<br />
een glasvezelnetwerk, een omgevingsscan of complexe berekeningen.<br />
Onze engineers staat voor u klaar.<br />
nze iensen<br />
• ngineering abels en leiingen<br />
• rinaie abels en leiingen<br />
• Glasvezelbeheer en engineering<br />
• ngineering en avies
THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />
Tekst | Susan Peek Beeld | SGS Roos+Bijl, 123RF, Adobe Stock<br />
Samen bouwen aan de ondergrondse<br />
infrastructuur van morgen<br />
Veilig én duurzaam, met het oog op de energietransitie<br />
De energietransitie. Inmiddels een behoorlijk breed begrip, maar we zitten er middenin. Volgens<br />
Erik Teerink, accountmanager bij SGS Roos+Bijl leunt de energietransitie op drie belangrijke<br />
pijlers: groen gas, elektrificatie en warmtenetten. “En dat is nou precies waar wij iets in kunnen<br />
betekenen. SGS is namelijk gespecialiseerd in het bedenken van duurzame en veilige<br />
ondergrondse (en bovengrondse) infrastructuur, voor grote en kleine projecten.”<br />
“Binnen SGS bieden we diverse diensten aan,<br />
waaronder tracé-engineering en coördinatie<br />
voor het aanleggen, verleggen of aanpassen<br />
van kabels en leidingen, maar ook helpen we<br />
netwerkbeheerders met hun vraagstukken<br />
op het gebied van elektrificatie en ondersteunen<br />
we in het voortraject van de aanleg<br />
van warmtenetten.” In de ogen van Teerink<br />
zijn warmtenet oplossingen nog wel een ondergeschoven<br />
kindje. “Er wordt veel meer<br />
gesproken over mogelijkheden op het gebied<br />
van verduurzaming met wind- en zonne-<br />
energie en oplossingen met waterstof. Maar<br />
daar laten we echt kansen liggen.”<br />
WARMTEWET<br />
“Ik denk dat dat te maken heeft met de nieuwe<br />
warmtewet, die vanaf 2025 in gaat. De overheid<br />
dient op basis van die wet een meerderheidsbelang<br />
van minimaal 51% te hebben in de<br />
infrastructuur van warmtenetten. Dat zorgt<br />
ervoor dat private partijen twijfelen of het<br />
nog wel rendabel is om warmtenetten te bouwen.<br />
Het plan van het kabinet om vóór 2<strong>03</strong>0<br />
Een stadsverwarmingsleiding bestaat uit drie lagen:<br />
een stalen leiding, een pur laag en een PE mantel.<br />
Alle drie de materialen hebben een maximaal<br />
toelaatbare spanning. (Beeld: Adobe Stock)<br />
een half miljoen huizen van het gas af te halen,<br />
waarbij stadswarmte een belangrijk middel is,<br />
dreigt daardoor vertraging op te lopen.”<br />
Van bron naar huisaansluiting: SGS adviseert en ondersteunt van a tot z op het gebied van tracé-engineering<br />
en zorgt dat aan de vereiste normering wordt voldaan. (Beeld: 123RF)<br />
OVERGANGSFASE<br />
“We zitten op dit moment echt in een overgangsfase”,<br />
zegt Tim Stadman Robaard, engineer<br />
bij SGS Roos+Bijl. Stadman Robaard werkt sinds<br />
twee jaar bij SGS en heeft zich tijdens zijn studie<br />
enorm verdiept in stadsverwarming. “Ik ben<br />
afgestudeerd op AGFW FW401, een Duitse<br />
norm, opgesteld door de AGFW, die veel wordt<br />
toegepast in Nederland voor het aanleggen van<br />
stadsverwarmingsleidingen”, zegt hij. “Tijdens<br />
mijn afstuderen heb ik een rekentool ontwikkeld<br />
waardoor die norm nauwkeuriger kan worden<br />
toegepast. Tevens deed ik onderzoek naar het<br />
toepassen van deze norm in Nederland.” Kennis<br />
30
THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />
die hem in zijn huidige baan bij SGS perfect van<br />
pas komt! “Het is enorm belangrijk dat we alles in<br />
goede banen leiden, omdat enerzijds het aantal<br />
warmtenetaansluitingen verdubbeld moet worden,<br />
maar anderzijds zien we de markt onzeker<br />
worden omdat de spelregels veranderen. Daar is<br />
dus nog veel in te doen.” Stadman Robaard merkt<br />
dat de branche op het gebied van stadsverwarmingsleidingen<br />
langzaamaan aan het professionaliseren<br />
is. “De kennis bij leveranciers neemt toe<br />
en de samenwerking met warmtenetwerken,<br />
zoals binnen de onafhankelijke koepelorganisatie<br />
AGFW, komt op gang. Ook wij delen onze kennis<br />
graag, daarom zijn we ook aangesloten bij Stichting<br />
Warmtenetwerk. Ik ben er van overtuigd dat<br />
wij met onze uitgebreide kennis en expertise, de<br />
branche volop kunnen ondersteunen.”<br />
ONDERSTEUNEN VAN A TOT Z<br />
Teerink beaamt dat: “SGS blinkt uit in specialistisch<br />
berekenen, heeft veel kennis in huis op het<br />
gebied van ondergronds en stadsverwarmingsnormen.<br />
Opdrachtgevers hanteren namelijk<br />
verschillende normen, soms zelfs per gebied.<br />
Wij kunnen van bron naar huisaansluiting, dus<br />
van a tot z op het gebied van tracé-engineering,<br />
adviseren en ondersteunen en zorgen dat aan<br />
de vereiste normering wordt voldaan. Of het<br />
nou gaat om de aanleg van een nieuwbouwwijk<br />
of het aansluiten van een bestaand object in de<br />
binnenwijk van Rotterdam: per project kijken<br />
wij onder andere naar of iets realiseerbaar is,<br />
of er boringen gedaan moeten worden, of het<br />
vergunningbaar is en wie de vergunningsverlenende<br />
instanties zijn. We gaan in gesprek met<br />
bevoegd gezag, checken de norm waaraan voldaan<br />
moet worden en zorgen dat de wensen<br />
en eisen van de opdrachtgever in het geheel<br />
worden meegenomen. Aan het eind van dat<br />
traject bieden we een compleet totaalpakket<br />
naar aanleiding van het vraagstuk, waarna<br />
er direct gestart kan worden met de aanleg.”<br />
Teerink zegt dat steeds meer partijen bij SGS<br />
aankloppen voor deze specifieke expertise.<br />
“Iedereen weet ons steeds beter te vinden.”<br />
DIGITALISERING<br />
“Het gaat er dus met name om dat je enorm<br />
goed voorbereid aan zo’n project begint”, zegt<br />
Stadman Robaard en geeft aan dat digitalisering<br />
daar zeker helpend bij kan zijn. “Weer zo’n<br />
breed begrip, maar met behulp van allerlei moderne<br />
technieken is het wel mogelijk om visueel<br />
te maken wat er onder de grond gebeurt.<br />
Ik zie de toekomstige ontwikkeling dan ook wel<br />
zo ver gaan dat er Digital Twins gebouwd worden,<br />
om alles ondergronds exact in kaart te<br />
brengen en zo op voorhand issues te kunnen<br />
tackelen. De missie van SGS, om meer te digitaliseren,<br />
sluit hier mooi op aan.” ■<br />
SGS is gespecialiseerd in het bedenken van duurzame en veilige ondergrondse (en bovengrondse)<br />
infrastructuur, voor grote en kleine projecten. (Beeld: SGS Roos+Bijl)<br />
Doordat de leiding zo warm wordt (circa 130 graden Celcius), zet de leiding uit onder de grond. Vooral in<br />
bochten ontstaat veel uitzetting en beweging. (Beeld: Adobe Stock)<br />
De AGFW FW401 norm beschrijft hoeveel krachten er in een stadsverwarmingsleiding zijn toegestaan. SGS<br />
blinkt uit in specialistisch berekenen en controleert of die norm niet overschreden wordt. (Beeld: Adobe Stock)<br />
31
GEZOCHT:<br />
MENSEN MET<br />
TUNNELVISIE<br />
KIJK OP<br />
SOLTEGRO.NL/WERKEN-BIJ
WIJ ZIJN SPECIALIST IN MONITORING-<br />
EN POSITIONERING OPLOSSINGEN.<br />
De verbindende schakel tussen ontwerp, realisatie en beheer van infrastructurele projecten.<br />
Wil je meer grip krijgen op complexe infrastructuur projecten? Neem contact met ons op.<br />
Westkanaaldijk 2, 3542 DA Utrecht The Netherlands | +31 (0)30 248 69 11 | info@geocon.eu | www.geocon.eu
THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | Geocon<br />
Bouwkuipmonitoring voor<br />
integrale projectbeheersing<br />
Bouwen in een dynamische omgeving geeft altijd uitdagingen. Geocon is de schakel tussen<br />
ontwerp en realisatie bij complexe projecten en weet als geen ander hoe je verschillende<br />
monitorings- en positioneringsoplossingen kunt inzetten om projecten te beheersen. Ook voor<br />
bouwkuipmonitoring heeft Geocon een geheel eigen visie en hanteert indien nodig de zogenaamde<br />
‘observational method’. Want monitoring gaat veel verder dan alleen de bouwkuip zelf,<br />
zo bewijst de monitoringsspecialist onder meer bij het nieuwe stationsgebied in Groningen.<br />
Geocon is ruim dertig jaar een begrip in de<br />
wereld van monitorings- en positioneringsoplossingen.<br />
“Onder bouwkuipmonitoring verstaan<br />
we het controleren van de (ontwerp)<br />
uitgangspunten, beheersen van risico’s en het<br />
waarborgen van de veiligheid zodat de volgende<br />
bouwfase uitgevoerd kan worden”, begint<br />
Carlos Bosma, bedrijfsleider van Geocon. “We<br />
zijn volledig onafhankelijk in onze sensorkeuze<br />
en gaan in onze aanpak altijd op zoek naar de<br />
beste oplossing. De meettechniek is niet bepa-<br />
lend. Wij brengen eerst de risico’s in kaart en<br />
bekijken welke informatie we moeten inwinnen<br />
om risico’s of invloeden te beheersen. Daarna<br />
gaan we pas kijken hoe we die informatie gaan<br />
inwinnen. Met een camera, sensor, visuele inspectie<br />
of iets anders.”<br />
DRIEHOEK<br />
Gegevens verzamelen is leuk, maar de cirkel moet<br />
wel rond zijn, benadrukt Bosma. “Dat wil zegen,<br />
een plan maken, uitvoeren, gegevens inwinnen en<br />
Krachten, vervormingen, inclinometing, waterstand, waterdruk, zetting of deformatie van een bouwkuip, het<br />
kan door Geocon allemaal gemeten/gemonitord worden.<br />
34
THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />
wat met die data doen. Dat zit verweven in onze<br />
basisaanpak. Het vraagt om een interactie tussen<br />
mensen, medewerkers en technologie. Als die<br />
drie niet samengaan, levert het geen effect op.<br />
Er moet wel opvolging komen op de ingewonnen<br />
data. Wij gebruiken onze monitoringstechnieken<br />
als schakel tussen ontwerp, realisatie en beheer<br />
van bijvoorbeeld een bouwkuip.”<br />
Welke informatie verzamelt Geocon zoal in<br />
en om een bouwkuip? Het gaat onder meer<br />
om de bouwkuip zelf, zoals krachten, vervormingen,<br />
inclinometing, waterstand, waterdruk,<br />
zetting of deformatie. En vergeet de omgeving<br />
van de bouwkuip niet: welk effect heeft<br />
de bouw(kuip) op zijn omgeving? Denk aan<br />
het effect van bemaling op grondwaterstand<br />
en belendingen, trilling, geluid, zettingen en<br />
bouwkundige opnamen. “In Groningen werken<br />
we bijvoorbeeld midden in de stad, ligt het in<br />
dienst zijnde spoor over de bouwkuip en staat<br />
het 120 meter lange monumentale stationsgebouw<br />
op enkele meters afstand.”<br />
Naast een breed scala aan sensor- en meettechnieken<br />
past Geocon ook nieuwe technologie<br />
toe. “Zo maken we de laatste jaren steeds<br />
meer gebruik van satellietmetingen”, vertelt<br />
Bosma. “Daarmee meten we de deformatie<br />
zowel op de belendingen als op straatniveau.<br />
We gebruiken het vooral om te controleren<br />
wat het effect is op de omgeving.”<br />
GEÏNTEGREERD PLAN MET OOG<br />
VOOR DE OMGEVING<br />
Wat speelt er nog meer in en rond een bouwkuip?<br />
“Een belangrijk aspect is het beheersen<br />
van alle raakvlakken aan het monitoringsplan”,<br />
vervolgt Bosma. “Dat geldt ook voor invloeden<br />
buiten de bouwkuip zoals grondwaterbemalingen<br />
met effect op de grondwaterspiegel.<br />
Het betekent dus ook dat contact met de omgevingsmanager,<br />
het waterschap en gemeente<br />
over vergunningen, zodat deze geborgd zijn<br />
in het plan. Het omgevingsbeheer is belangrijk<br />
voor een succesvolle projectbeheersing. Wij inventariseren<br />
de effecten op de omgeving met<br />
het maken van een risicocontourenplan. We bekijken<br />
tot waar de invloed van de bouw reikt op<br />
het gebied van grondwaterstanden, geluidshinder,<br />
trillingen, transportbewegingen, enz. Rondom<br />
die risicocontouren kunnen maatregelen genomen<br />
worden die vervolgens in de uitvoering<br />
ook getoetst (gemonitord) worden.”<br />
Als specialist in monitorings- en positioneringsoplossingen<br />
garandeert Geocon een integrale<br />
oplossing die bestaat uit de best passende<br />
technologie voor elk vraagstuk en dat levert de<br />
klant een betrouwbaar resultaat op. ■<br />
Monitoring gaat veel verder dan alleen de bouwkuip<br />
zelf, zo bewijst Geocon onder meer bij het nieuwe<br />
stationsgebied in Groningen.<br />
35
THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | Paul Poels en Roel van Gils<br />
Onderdoorgang A2/N2:<br />
Sluitstuk in gebiedsontwikkeling<br />
Eindhoven Noordwest<br />
In Eindhoven Noordwest wordt al 5,5 jaar flink aan de weg ‘getimmerd’ voor een betere doorstroming<br />
en bereikbaarheid van onder andere de Brainport Industries Campus (BIC), bedrijventerrein GDC<br />
Acht en Eindhoven Airport. Zowel met de auto, fiets als het openbaar vervoer. Momenteel werken de<br />
gemeente Eindhoven en Strukton, samen met partners, aan de derde en laatste fase met als huzarenstuk<br />
de onderdoorgang van de nieuwe weg onder de A2/N2. Afgelopen zomer werden de ‘tunnelmoten’<br />
succesvol ingereden. Samen met wethouder Stijn Steenbakkers (gebiedsontwikkeling Eindhoven<br />
Noordwest en Brainport), projectmanager Sjaak Gerritsen (Strukton) en projectleider Hendrik-Jan<br />
Vennix (gemeente Eindhoven) maakten we de eerste meters door de nieuwe onderdoorgang.<br />
Het inrijden van de tunneldelen was absoluut het<br />
technische hoogtepunt van het project.<br />
VAN KIP TOT CHIP<br />
“De gemeente Eindhoven heeft Eindhoven<br />
Noordwest, net als bijvoorbeeld het Spoorzonegebied<br />
met o.a. Internationale KnoopXL, aangemerkt<br />
als een strategische ontwikkelingslocatie”,<br />
begint Steenbakkers. “Als wethouder ben<br />
ik verantwoordelijk voor de ontwikkeling van<br />
deze gebieden. Eindhoven Noordwest is in<br />
die zin bijzonder, omdat hier een aantal strategische<br />
functies bij elkaar komt. Het vliegveld,<br />
GDC Acht én de ontwikkeling van de Brainport<br />
Industries Campus (BIC) 1, waar diverse hightech<br />
(maak)bedrijven samen met het onderwijs<br />
onder één dak werken aan de economie van<br />
morgen. In november 2022 heeft de Eindho-<br />
vense gemeenteraad de eerste stappen voor de<br />
uitbreiding van BIC 2 goedgekeurd, wat maakt<br />
dat er nog eens 225.000 m2 bijkomt, waar het<br />
Brainport bedrijfsleven en onderwijsinstellingen<br />
kunnen werken aan innovatieve en hightech oplossingen<br />
voor maatschappelijke uitdagingen op<br />
bijvoorbeeld het gebied van zorg, mobiliteit en<br />
energie. Aan de andere kant is er ook veel oog<br />
voor groen en natuurontwikkeling. Zo doorkruist<br />
het Stadsbos Eindhoven Noordwest en<br />
zullen we in de toekomst het 142 hectare grote<br />
landgoed De Wielewaal openstellen voor het<br />
publiek. Met recht dus een bijzonder gebied,<br />
dat zich ook wel laat omschrijven als de regio<br />
van ‘kip tot chip’.”<br />
INVESTEREN IN BEREIKBAARHEID<br />
De gebiedsontwikkeling van Eindhoven Noordwest<br />
vormt volgens Vennix een van de grootste<br />
infrastructurele uitbreidingen sinds begin jaren<br />
zestig. Steenbakkers vult aan: “Het is belangrijk<br />
dat we investeren in de bereikbaarheid van<br />
onze stad. Dit project is cruciaal voor de ontsluiting<br />
van het gebied en het verminderen van<br />
de fi ledruk op de A2/N2 en A58, alsmede het<br />
ontlasten van de Anthony Fokkerweg. Naast<br />
het auto- en vrachtverkeer staat in de gebiedsontwikkeling<br />
ook het stimuleren van duurzaam<br />
vervoer (bijvoorbeeld de fi ets en openbaar vervoer)<br />
centraal. Bereikbaarheid wordt multimodaal<br />
bekeken. De aanleg van de fi etsbrug over<br />
36
THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />
‘De gebiedsontwikkeling van<br />
Eindhoven Noordwest vormt een<br />
van de grootste infrastructurele<br />
uitbreidingen sinds begin jaren zestig’<br />
de A2/N2, een fi etstunnel onder de Anthony<br />
Fokkerweg in eerdere fasen en de komst van<br />
HOV3, de derde Hoogwaardig Openbaar Vervoerlijn<br />
in Eindhoven, zijn daar mooie voorbeelden<br />
van. Het project <strong>Weg</strong>enstructuur Eindhoven<br />
Noordwest wordt gefi nancierd door het<br />
ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, de<br />
provincie Noord-Brabant, de gemeente Eindhoven<br />
en de gemeente Oirschot.”<br />
ALTERNATIEF OP<br />
REFERENTIEONTWERP<br />
Strukton is verantwoordelijk voor de uitvoering<br />
van de derde en laatste fase, in een bouwteam<br />
met de gemeente Eindhoven. “Het project behelst<br />
het realiseren van de onderdoorgang van<br />
een nieuwe weg onder de A2/N2 tot aan de<br />
rotonde op bedrijventerrein GDC Acht”, vertelt<br />
Gerritsen. “Bij de uitvraag ‘zat’ weliswaar<br />
een referentieontwerp van de onderdoorgang,<br />
maar het bood wel de mogelijkheid om met<br />
een alternatief te komen. We hebben het oorspronkelijke<br />
plan van een wand-/dakmethode<br />
omgebogen tot het inrijden van prefab elementen.<br />
Met deze hinder-gestuurde incentive<br />
is ons het project gegund. Door vervolgens ook<br />
nog eens slim te faseren, bleef verkeer in twee<br />
richtingen over de A2 altijd mogelijk.” Strukton<br />
heeft daartoe zowel aan de west- als oostzijde<br />
van de A2/N2 een bouwplaats ingericht<br />
en daar twee tunnelmoten voorgebouwd. “De<br />
vier moten waren tussen de 21 en bijna 30 meter<br />
lang, allemaal 12 meter breed en hadden<br />
een gewicht van zo’n 1.300 tot 1.900 ton”, weet<br />
Vennix. “Midden in de zomervakantie van 2022<br />
zijn de tunneldelen ingereden.”<br />
TECHNISCH HOOGTEPUNT<br />
Het inrijden van de vier tunneldelen was absoluut<br />
het technische hoogtepunt van het project.<br />
“Allereerst werd de capaciteit op de A2/N2 gehalveerd<br />
in een tijdelijk verkeerssysteem, waarbij<br />
tijdens de werkzaamheden gedurende 3,5 week<br />
in beide richtingen de helft van de in totaal 15<br />
rijstroken open bleven”, legt Gerritsen uit. ❯<br />
37
THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />
Beide toeritten zijn voorzien van een zand-voor-zandbed, gevlakt en genivelleerd om de tunneldelen achtereenvolgens op een platform van SPMT’s naar beneden te rijden<br />
en in positie te brengen.<br />
“Vervolgens zijn we aan de westkant begonnen<br />
met het opbreken van de rijksweg en<br />
het ontgraven van het tracé om de twee tunnelmoten<br />
te ontvangen. De toerit is voorzien<br />
van een zand-voor-zandbed, gevlakt en genivelleerd<br />
om beide delen achtereenvolgens<br />
op een platform van SPMT’s naar beneden<br />
te rijden en in positie te brengen. Een precisieklus,<br />
want de SPMT was niet bij machte<br />
om het hoge gewicht weer achteruit (lees:<br />
bergop) te bewegen.” In acht dagen tijd (24<br />
uur per dag, met een team van 100 mensen)<br />
werd de klus geklaard en was alles weer aangevuld<br />
om het verkeer over de eerste twee<br />
tunnelmoten te laten rijden. Daarna was de<br />
oostkant aan de beurt. “Dezelfde werkzaamheden,<br />
maar dan in spiegelbeeld. En we<br />
hadden een dag langer de tijd”, zegt Gerritsen.<br />
“Het meest spannende moment vormde<br />
in deze fase natuurlijk de ‘passing’ van de derde<br />
tunnelmoot. Ook hier konden we met de<br />
SPMT niet achteruit bewegen. Gelukkig bleken<br />
die ‘zorgen’ ongegrond, want het paste<br />
als gegoten.”<br />
SPANNEND MOMENT<br />
Door af te wijken van het referentieontwerp<br />
heeft het verkeer slechts 3,5 week enige hinder<br />
ondervonden van de bouw van de onderdoorgang.<br />
“Een enorm verschil met de initiële<br />
methode, waarbij ruim een jaar een tijdelijk verkeerssysteem<br />
opgezet zou moeten worden”,<br />
Momenteel is Strukton bezig met de afbouw van de onderdoorgang en het aanleggen van de wegconstructie.<br />
Strukton heeft zowel aan de west- als oostzijde van de A2/N2 een bouwplaats ingericht en daar twee tunnelmoten voorgebouwd.<br />
38
THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />
Midden in de zomervakantie van 2022 zijn de tunneldelen ingereden.<br />
zegt Vennix. “Aan die fasering ging overigens<br />
wel een intensief voorbereidingstraject vooraf.<br />
Enerzijds om de omgeving en stakeholders te informeren,<br />
maar ook om het vakantieverkeer te<br />
‘bereiken’ en tijdig om te leiden. De 60 minuten<br />
vertraging, zoals berekend in onze modellen en<br />
als mogelijke verwachting gecommuniceerd naar<br />
de ‘buitenwereld’, is niet opgetreden.” Steenbakkers:<br />
“Het verdient een groot compliment naar<br />
alle betrokken partijen. We waren een beetje<br />
gespannen over het effect van het deels afsluiten<br />
van één van de belangrijkste hoofdaders van<br />
Nederland midden in de zomervakantie. Maar<br />
het is allemaal vlekkeloos verlopen en ook nog<br />
eens vóór op planning. Het verkeer heeft er<br />
nauwelijks last van gehad. Echt vakmanschap.”<br />
Momenteel is Strukton bezig met de afbouw<br />
van de onderdoorgang en het aanleggen van<br />
de wegconstructie. De weg wordt aangesloten<br />
op de bestaande rotonde op bedrijventerrein<br />
GDC Acht. Zo ontstaat een betere verbinding<br />
met de op- en afritten naar de A58 in Best en<br />
is het bedrijventerrein minder afhankelijk van<br />
alleen de A2/N2. De onderdoorgang van de<br />
A2/N2 en daarmee de eindoplevering van de<br />
derde en laatste fase van de weginfrastructuur<br />
in Eindhoven Noordwest wordt naar verwachting<br />
eind september a.s. offi cieel geopend. ■<br />
‘Door af te wijken van<br />
het referentieontwerp<br />
heeft het verkeer<br />
slechts 3,5 week enige<br />
hinder ondervonden<br />
van de bouw van de<br />
onderdoorgang’<br />
V.l.n.r.: projectleider Hendrik-Jan Vennix (gemeente Eindhoven), wethouder Stijn Steenbakkers (gebiedsontwikkeling<br />
Eindhoven Noordwest en Brainport) en projectmanager Sjaak Gerritsen (Strukton). (Beeld: Roel van Gils)<br />
39
Circulaire leidingsystemen<br />
van nodulair gietijzer<br />
PIPELINE<br />
SOLUTIONS<br />
FOR THE<br />
FUTURE<br />
www.pamline.nl
THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | Saint-Gobain PAM<br />
Gietijzerproductie zonder<br />
directe CO 2<br />
-uitstoot<br />
Saint-Gobain PAM heeft in de zomer van 2022 een nieuwe elektrische oven in gebruik genomen in<br />
de fabriek in Pont-a-Mousson in Frankrijk. Het maakt de productie van gietijzer mogelijk zonder directe<br />
CO 2<br />
-uitstoot en zonder water aan de omgeving te onttrekken. Een mooie stap in de richting<br />
naar een CO 2<br />
-neutraal productieproces van nodulair gietijzeren buizen.<br />
De oven, een investering van 10 miljoen euro, stelt Saint-Gobain PAM<br />
in staat om de productie van gietijzer te verhogen en tegelijkertijd de<br />
kwaliteit van de dienstverlening te verbeteren. Het is immers veel<br />
gemakkelijker om te anticiperen op wisselende of schommelende<br />
marktvraag. Het nieuwe proces maakt deel uit van de strategie van<br />
Saint-Gobain PAM om de productie van nodulair gietijzeren buizen<br />
CO 2<br />
-neutraal te maken. Dankzij deze nieuwe elektrische oven wordt<br />
de CO 2<br />
-uitstoot jaarlijks met 30 kiloton gereduceerd. ■<br />
Het nieuwe proces maakt deel uit van de strategie van Saint-Gobain PAM om de<br />
productie van nodulair gietijzeren buizen CO 2<br />
-neutraal te maken.<br />
De elektrische oven heeft een capaciteit van 120.000 ton per jaar.<br />
Voor de beeldvorming, een buis met een diameter van 100 mm<br />
weegt 95 kilogram, dus dit is ongeveer gelijk aan 7.500 kilometer<br />
buis. De oven met een vermogen van 18 MW kan het schroot van<br />
het traditionele proces recyclen. Hierdoor wordt het gebruik van<br />
natuurlijke hulpbronnen beperkt, evenals de CO 2<br />
-impact van het<br />
transport van grondstoffen.<br />
HERGEBRUIK VAN SCHROOT<br />
Een mooie bijkomstigheid is dat deze elektrische oven het mogelijk<br />
maakt om schroot van externe bronnen te recyclen. En dat biedt<br />
voor Saint-Gobain PAM nieuwe kansen. Want oud ijzer van producten<br />
die al decennialang gebruikt zijn, kunnen voortaan ook worden<br />
hergebruikt. Bovendien wordt hiermee het aanbod van grondstoffen<br />
groter, en dat maakt PAM flexibeler en onafhankelijker. Met dit in<br />
gedachten heeft Saint-Gobain PAM een recyclingservice ontwikkeld<br />
voor oude gietijzeren buizen. De oude buizen worden naar de PAMfabriek(en)<br />
gebracht, waar ze in stukken worden gesneden voordat ze<br />
worden omgesmolten voor de productie van nieuwe buizen. Gietijzer<br />
– of het nu gaat om grijs of nodulair gietijzer – is namelijk een materiaal<br />
dat steeds opnieuw kan worden hergebruikt zonder verlies van de<br />
materiaaleigenschappen of risico's voor de (water)kwaliteit.<br />
De elektrische oven heeft een capaciteit van 120.000 ton per jaar, goed voor zo'n<br />
7.500 kilometer aan buis.<br />
41
THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />
Tekst | Chris Elbers Beeld | Promat<br />
Brandwerende platen bieden<br />
nieuwe Rottemerentunnel<br />
optimale bescherming<br />
De aanleg van de nieuwe A16 Rotterdam, gesitueerd tussen de A13 en A16 langs de noordoostrand<br />
van Rotterdam, vordert gestaag. Om de energieneutrale rijksweg optimaal in het landschap in te<br />
passen, wordt onder meer de Rottemerentunnel gebouwd. Deze 2.235 meter lange landtunnel zal na<br />
oplevering half verdiept in het Lage Bergse Bos komen te liggen. Promat, gespecialiseerd in passieve<br />
brandbescherming, voorziet het bouwwerk van brandwerende platen. Oplossingen die volledig<br />
voldoen aan de wettelijk gestelde eisen qua brandreactie en brandwerendheid.<br />
Bij brand in gebouwen of tunnels is het van het<br />
grootste belang dat de dragende constructiedelen<br />
voldoende lang overeind blijven. Tegelijk<br />
is het met het oog op de bedrijfscontinuïteit<br />
zaak dat eventuele schade zo veel mogelijk<br />
wordt beperkt. Met het doel stalen en beton-<br />
nen (draag)constructies brandwerend te maken,<br />
biedt Promat als onderdeel van het Belgische<br />
familiebedrijf Etex Group al meer dan<br />
43 jaar een gevarieerd assortiment brandwerende<br />
producten en systemen voor tunnels.<br />
Zelf ontwikkelde kwaliteitsoplossingen die bij<br />
calamiteiten de gewenste zekerheid bieden,<br />
bouwwerken beschermen en een veilige doorgang<br />
garanderen in geval van brand. Met het<br />
geven van een deskundig advies en het testen<br />
van constructies maakt het bedrijf de toolbox<br />
voor brandveilig bouwen compleet.<br />
Bekleding stalen damwand toerit Zuid.<br />
42
THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />
Voor de Rottemerentunnel verzorgt Promat ook<br />
het ontwerp van aanvullende voorzieningen, zoals<br />
vluchtdeuren en EHBO-boxen. Op de foto een detail van<br />
de bekleding aan de binnenzijde van een hulppostkast.<br />
PLAATWERK ALS MAATWERK<br />
Zo ook in het geval van de uit twee tunnelbuizen<br />
en een middenkanaal bestaande<br />
Rottemerentunnel, een project dat wordt<br />
uitgevoerd door bouwcombinatie De Groene<br />
Boog. "Het grootste deel van het bouwwerk<br />
betreft een landtunnel die volgens de<br />
Rijkswaterstaat-brandcurve conform regelgeving<br />
60 en 120 minuten brandwerend<br />
moet zijn", aldus Frank van der Wal, namens<br />
Promat actief als Regional Tunnel Manager<br />
voor Nederland, de Noordse landen en het<br />
Verenigd Koninkrijk. "Die brandcurve loopt<br />
op tot een temperatuur van 1.350 graden<br />
Celsius. Je kunt in dit geval dus niet volstaan<br />
met een willekeurig brandwerend product.<br />
Vandaar dat we gekozen hebben voor de<br />
tunnelplaten van het type Promatect ® -TF-X,<br />
een relatief nieuw product dat als voordeel<br />
heeft dat het in elke lengte van 2 tot 3 meter<br />
kan worden geproduceerd, waardoor er<br />
weinig zaagverlies is. Maatwerk in optima<br />
forma, dus. Daarnaast is het een passief systeem,<br />
zodat het niet geactiveerd hoeft te<br />
worden. Je monteert de platen en de tunnel<br />
is beschermd. Makkelijker kan niet. Verder<br />
is deze plaatvariant net als onze andere<br />
tunnelplaatproducten optimaal bestand tegen<br />
de invloeden van strooizout, vorst, dooi<br />
en dynamische belasting." Promatect ® -TF-X<br />
heeft een classificatie X gekregen volgens de<br />
EN-12467 (onbehandeld in te zetten in buitensituaties).<br />
DIKKERE LAAG<br />
Voor de Rottemerentunnel levert Promat<br />
maar liefst 107.000 m 2 Promatect ® -TF-X. Inmiddels<br />
is het plafond van de tunnel geheel<br />
bekleed met het doeltreffende plaatmateriaal.<br />
Wanneer de tunneltechnische installaties<br />
(waaronder verlichting, camera's en luidsprekers)<br />
zijn gemonteerd en getest, volgen de<br />
tunnelwanden. Een werk dat De Groene<br />
‘De Rottemerentunnel<br />
wordt voorzien van<br />
circa 107.000 m 2<br />
brandwerend<br />
plaatmateriaal’<br />
Boog omstreeks november van dit jaar verwacht<br />
af te ronden. Een klus ook waarvoor<br />
het merendeel van het brandwerend plaatmateriaal<br />
wordt gebruikt, zo blijkt. "De tunnel<br />
gaat ook onder de Bleiswijkse Vaart en<br />
de veenrivier de Rotte door", licht Van der<br />
Wal toe. "Omdat tunnels onder water wettelijk<br />
moeten voldoen aan een RWS-curve van<br />
120 minuten, is hier een dikkere laag plaatmateriaal<br />
toegepast. Hierdoor wordt voorkomen<br />
dat bij brand het beton gaat spatten<br />
en de tunnelbuis bezwijkt." ■<br />
Plafond met verhoging voor de jetventilatoren.<br />
43
BRANDVEILIGHEID<br />
IN TUNNELS<br />
Bescherm met PROMATECT ® -platen van Promat<br />
www.promat.com
Strong foundations, solid future<br />
- Atlaspalen<br />
- Franki Omegapalen<br />
- <strong>Grond</strong>verdringende schroefpalen<br />
met verloren punt<br />
- Geschroefde stalen buispalen<br />
- Schroefinjectiepalen<br />
- Schroefpalen<br />
- Palenwanden<br />
- Diepwanden<br />
- Mini-heiwerk<br />
- Funderingsherstel<br />
Franki <strong>Grond</strong>technieken B.V.,<br />
opgericht in 1934, is een ervaren<br />
funderingsaannemer.<br />
Het bedrijf is gespecialiseerd in<br />
het ontwerp en de realisatie van<br />
alle mogelijke funderingsconstructies.<br />
Er wordt onder andere gewerkt aan grote<br />
infra projecten, utiliteitsbouw, woningbouw<br />
en renovatie. Met haar jarenlange<br />
expertise kan Franki <strong>Grond</strong>technieken<br />
een compleet gamma geoptimaliseerde<br />
funderingsoplossingen aanbieden.<br />
Franki <strong>Grond</strong>technieken maakt deel uit<br />
van de wereldwijde funderingsgroep<br />
Franki Foundations (www.ffgb.be).<br />
Franki <strong>Grond</strong>technieken B.V.<br />
Laan van Europa 900, 3317 DB Dordrecht, Nederland<br />
+31 78 20 62 400<br />
info@franki.nl<br />
www.franki-grondtechnieken.com
THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />
Tekst | Chris Elbers/Franki <strong>Grond</strong>technieken Beeld | Franki <strong>Grond</strong>technieken, Pallas<br />
Specialistische funderingswerken<br />
voor nieuwe nucleaire reactor<br />
Bijzonder project in de Pettense duinen<br />
In de duinen van Petten (Noord-Holland) staat sinds de jaren 60 een nucleaire reactor waar<br />
medische isotopen worden onderzocht en geproduceerd. Deze zogenaamde High-Flux-reactor<br />
(HFR) is echter 60 jaar oud. En in het geval van dergelijke reactors geldt: hoe ouder, des te groter<br />
het risico dat de productie stilvalt, waardoor patiënten geen diagnose of behandeling meer kunnen<br />
krijgen. Daarom is gestart met de bouw van de nieuwe PALLAS-reactor. Franki <strong>Grond</strong>technieken<br />
levert met diverse specialistische funderingswerken een belangrijke bijdrage aan het project.<br />
Gezien de aard van de werkzaamheden (de bouw<br />
van een nucleaire reactor) staat het gehele ontwerp<br />
van het in 2021 gestarte project in het kader<br />
van nucleaire veiligheid. Dit betekent dat er rekening<br />
is gehouden met omstandigheden die hoogstwaarschijnlijk<br />
nooit gelijktijdig op zullen treden,<br />
zoals extreem hoog water of aardbevingen. De<br />
reactor is dermate robuust ontworpen dat deze<br />
ook onder de meest extreme omstandigheden intact<br />
blijft. Dit vertaalt zich vanzelfsprekend in hoge<br />
kwaliteitseisen tijdens de bouwfase. Alle onderdelen<br />
van de bouw worden grondig voorbereid en<br />
diverse malen uitgebreid gecontroleerd, zodat met<br />
zekerheid kan worden gesteld dat de bouw aan<br />
alle gestelde normen en eisen voldoet.<br />
UITVOERING<br />
Het merendeel van de werkzaamheden betreft<br />
het door Franki <strong>Grond</strong>technieken uitgevoerde<br />
funderingswerk. Het Dordtse bedrijf<br />
is inmiddels gestart met de realisatie van de<br />
diepwanden die de rand van de bouwkuip<br />
vormen. "Deze bouwkuip meet ongeveer 50<br />
bij 50 meter en wordt gevormd door het graven<br />
van diepwanden met een dikte van 1,5<br />
meter en een diepte van 35 meter", zegt Jan<br />
Leen van der Vlies, directeur uitvoering binnen<br />
Franki. "Aansluitend worden deze diepwanden<br />
voorzien van zeer zware wapeningskorven.<br />
Om de veiligheid rondom de<br />
handeling van de zware korven op het PAL-<br />
Artist impression van de nieuwe PALLAS-reactor.<br />
46
THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />
Luchtfoto van het<br />
werkterrein.<br />
Franki <strong>Grond</strong>technieken realiseert diepwanden met een diepte van 35 meter en een dikte van 1,50 meter.<br />
LAS-terrein te waarborgen, zijn de eerste<br />
exemplaren op de productielocatie in België<br />
onderworpen aan uitgebreide hijsproeven.<br />
Hieruit is gebleken dat de berekende sterkte<br />
en de werkmethode voor het verticaal installeren<br />
van de korven ook daadwerkelijk veilig<br />
en efficiënt kan worden uitgevoerd."<br />
Wanneer de diepwanden gereed zijn, zal Franki<br />
de kuip aansluitend voorzien van 162 geboorde<br />
strengankers, om zodoende de stabiliteit van<br />
de bouwput na ontgraving te kunnen garanderen.<br />
Na het testen en afspannen van de ankers<br />
wordt de kuip ‘in den natte’ ontgraven tot een<br />
diepte van ruim 20 meter onder het maaiveld.<br />
Aansluitend volgt wederom een huzarenstukje<br />
op funderingsgebied. "Vanaf pontons zullen we<br />
in totaal 380 geschroefde stalen buispalen met<br />
een lengte van 33 meter tot ruim 50 meter onder<br />
het maaiveld gaan aanbrengen", vervolgt<br />
Van der Vlies. "Hierna voorzien we de bodem<br />
van de bouwput van een dikke laag onderwaterbeton.<br />
Als dit is uitgehard, wordt de gehele<br />
kuip leeggepompt. Als sluitstuk zal BESIX Nederland<br />
eind 2024 de definitieve constructieve<br />
vloer met een dikte van 1,5 meter in de kuip<br />
realiseren. Vervolgens kan de bouwkuip worden<br />
overgedragen aan PALLAS."<br />
Maar ook in technische zin is het project<br />
uitdagend. "Omdat het werk bestaat uit extreem<br />
grote funderingselementen, kan niet<br />
altijd blind worden gevaren op ervaring. Simpelweg<br />
omdat werken van deze omvang met<br />
deze toepassing in Nederland nog niet eerder<br />
zijn uitgevoerd", meent Van der Vlies, die lovend<br />
is over het vertoonde teamwork. "De<br />
grote kracht binnen dit project is de unieke<br />
open, transparante samenwerking tussen<br />
PALLAS, BESIX en Franki <strong>Grond</strong>technieken,<br />
aangevuld met de kennis en capaciteit van<br />
co-makers De Vries Titan (ankers, red.) en<br />
Bonneveld (grondwerk, red). Voor iedereen<br />
is de bouw van een reactor grotendeels een<br />
nieuw fenomeen. Dat maakt het noodzakelijk<br />
om optimaal samen te werken. We hebben<br />
elkaars kennis hard nodig." ■<br />
UITDAGING<br />
Het project vormt voor alle betrokkenen een<br />
zeer bijzondere klus. De werken worden immers<br />
uitgevoerd in een niet-alledaagse omgeving.<br />
Een gegeven dat zich vertaalt in een zeer<br />
intensieve check van kwaliteit en veiligheid.<br />
De wapeningskorven voor de diepwanden zijn op de<br />
productielocatie onderworpen aan uitgebreide hijstesten.<br />
47
THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />
Tekst | Susan Peek Beeld | Rijkswaterstaat, Nick Franken, Syb van Breda & Co architects<br />
Heinenoordtunnel als eerste<br />
tunnel in Zuid-Holland aan de beurt<br />
bij enorme renovatieopgave van Rijkswaterstaat<br />
Nederland staat aan de vooravond van een enorme onderhoudsopgave op infrastructureel<br />
gebied. De komende jaren worden -in opdracht van Rijkswaterstaat- meer dan honderd bruggen,<br />
tunnels, sluizen en viaducten gerenoveerd. De Heinenoordtunnel, is als eerste van acht tunnels<br />
die in Zuid-Holland worden gerenoveerd aan de beurt. Bouwcombinatie Savera III, bestaande uit<br />
Dura Vermeer, SWARCO (voorheen Dynniq) en SPIE Nederland, zijn verantwoordelijk voor de<br />
uitvoering van de renovatie en de ontwikkeling van de nieuwe tunnelautomatisering.<br />
DUURZAAMHEIDSSLAG<br />
Onder andere wordt het wegdek vernieuwd en<br />
het beton hersteld. In het kader van duurzaamheid<br />
worden de wanden van de tunnel lichter<br />
gemaakt, waardoor er minder ‘bijverlichting’ nodig<br />
is. Hierdoor gaat het energieverbruik omlaag.<br />
Ook worden er nieuwe lichtroosters en ledverlichting<br />
toegepast. En er komt een middentunnelkanaal,<br />
waar de nieuwe tunnelautomatisering<br />
opgebouwd wordt. De oude systemen blijven<br />
in werking tot de nieuwe systemen opgebouwd,<br />
getest en goedgekeurd zijn. Na renovatie is dit<br />
middentunnelkanaal de nieuwe vluchtgang. Verder<br />
worden de bestaande dienstgebouwen aangepakt<br />
en krijgen ze een nieuw uiterlijk zodat ze<br />
beter in de omgeving passen.<br />
MULTITECHNISCH<br />
DIENSTVERLENER<br />
SPIE Nederland is een dochteronderneming van<br />
de SPIE groep, dé onafhankelijke Europese leider<br />
in multitechnische dienstverlening op de gebieden<br />
van energie en communicatie. SPIE Nederland begeleidt<br />
haar klanten in het ontwerp, de uitvoering,<br />
de exploitatie en het onderhoud van diverse installaties<br />
in de energie-, infrastructurele-, industriele-<br />
en gebouwgebonden sectoren. “Als grootste<br />
multitechnisch dienstverlener van ons land willen<br />
we graag een voortrekkersrol vervullen en bijdragen<br />
aan een toekomstbestendig Nederland”,<br />
zegt Rick Schreurs, technisch manager bij SPIE.<br />
Schreurs werkt al tien jaar bij SPIE binnen verschillende<br />
divisies en is bij project Renovatie Heinenoordtunnel<br />
eindverantwoordelijk voor het ontwerp<br />
en de testfase. “In feite ben ik het technisch<br />
geweten van mijn collega, Jurgen van den Bos, die<br />
al 21 jaar bij SPIE werkt en tevens MT-lid is binnen<br />
48
THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />
de afdeling verkeer en vervoer.” Bij project Renovatie<br />
Heinenoordtunnel is Van den Bos de projectmanager<br />
namens SPIE. “Samen met SWAR-<br />
CO is SPIE verantwoordelijk voor het ontwerp,<br />
het installeren, het testen en het onderhouden<br />
van de tunneltechnische installaties.”<br />
TECHNISCHE OPLOSSINGEN VOOR<br />
TECHNISCHE UITDAGINGEN<br />
“Wij ontwerpen, installeren en onderhouden de<br />
energievoorziening, de werktuigbouwkundige installaties,<br />
zoals de vloeistofpompinstallatie, de blusvoorziening,<br />
de ventilatie en de overdrukinstallatie<br />
en de gebouwgebonden installatie”, zegt Van<br />
den Bos. “Naast deze installaties pakt SPIE onder<br />
andere de vluchtdeuren en hulppostkasten op.”<br />
Schreurs legt uit dat het een behoorlijke uitdaging<br />
is om de nieuwe installaties parallel op te bouwen<br />
terwijl de oude nog in werking zijn. “Qua energievoorziening<br />
moet het twee keer zoveel aankunnen<br />
en je moet uiteraard ook kijken naar de ruimtelijke<br />
huishouding: zo moeten het nieuwe kabeltracé de<br />
oude niet in de weg zitten en heb je te maken met<br />
een beperkte ruimtelijke inpassing van het nieuwe<br />
systeem. Hier is een intensief voortraject aan<br />
vooraf gegaan om alles in goede banen te leiden.<br />
Aan de hand van een door Savera III gebouwde<br />
mock-up van een deel van de tunnelwand met het<br />
middentunnelkanaal, hebben we vooraf de technische<br />
uitdagingen goed in kaart gebracht en daar<br />
oplossingen voor aangedragen.”<br />
STRAKKE PLANNING<br />
Naast de technische uitdagingen is ook de strakke<br />
planning iets om serieus rekening mee te houden.<br />
“Het gehele project, van werktuigbouwkunde<br />
tot renovatie van de tunneltechnische installaties,<br />
wordt uitgevoerd in diverse fases van in totaal<br />
veertig nachten, dertig weekenden en twee zomerperiodes”,<br />
zegt Van den Bos. “Dat betekent<br />
dat je de juiste mensen en materiaal op de juiste<br />
plek op het juiste moment moet hebben om de<br />
doorlooptijd niet in gevaar te brengen en de planning<br />
te halen.” Schreurs licht toe dat door deze<br />
gefaseerde uitvoering de huidige systemen in bedrijf<br />
blijven tot de nieuwe systemen gebouwd en<br />
getest zijn. “Zo is een maandenlange afsluiting van<br />
de tunnel niet nodig en blijft de hinder relatief beperkt<br />
voor de ruim 110.000 weggebruikers per<br />
dag en zijn we er zeker van dat alles goed werkt<br />
voordat wordt overgeschakeld van de oude naar<br />
de nieuwe systemen.”<br />
GOEDE SAMENWERKING<br />
Een onderlinge goede samenwerking is essentieel<br />
voor het succes van dit project. “En die<br />
loopt voortreffelijk, zowel binnen de combinatie<br />
als met Rijkswaterstaat”, beaamt Van den<br />
Bos. “Binnen SPIE werken we met de One-<br />
SPIE-gedachte: er is zo ontzettend veel kennis<br />
aanwezig binnen de diverse afdelingen en<br />
disciplines van SPIE, dat die zeker bij dit soort<br />
projecten volop wordt benut. Dit stevige fundament<br />
vergroot onze waarde voor klanten en<br />
zorgt dat wij klaar zijn voor nog meer grootschalige<br />
infrastructurele projecten. ■<br />
Rick Schreurs, technisch manager bij SPIE.<br />
(Beeld: Nick Franken)<br />
Bouwcombinatie Savera III maakte een mock-up<br />
van een deel van de tunnelwand met het<br />
middentunnelkanaal. (Beeld: Nick Franken)<br />
Een onderlinge goede samenwerking is essentieel<br />
voor het succes van dit project. Zowel binnen de<br />
combinatie als met Rijkswaterstaat loopt dat<br />
voortreffelijk volgens SPIE. (Beeld: Nick Franken)<br />
Jurgen van den Bos, projectmanager bij SPIE.<br />
(Beeld: Nick Franken)<br />
Dankzij de gefaseerde uitvoering blijven de huidige systemen in bedrijf tot de nieuwe systemen gebouwd en getest zijn. Zo blijft de hinder beperkt. (Beeld: Nick Franken)<br />
49
Met jouw werk<br />
maak je een wereld<br />
van verschil<br />
Wij staan klaar om je te helpen: (3D) Machinebesturing • Total stations<br />
• 2D en 3D maatvoering • GPS-ontvangers • Lasers • Trainingen & support •<br />
Scanners • (maatwerk) Projectmanagement software<br />
www.topconpositioning.nl<br />
MAAK VAN JOUW<br />
SCHAFTWAGEN EEN<br />
EMISSIEVRIJE<br />
SCHAFTWAGEN<br />
SIMPELE INSTALLATIE GESCHIKT VOOR ELKE SCHAFTWAGEN HUFTERPROOF BATTERIJSYSTEEM<br />
WATTSUN IS JOUW TOEKOMSTBESTENDIGE PARTNER VOOR EMISSIEVRIJ WERKEN<br />
WWW.WATTSUN.NET
Tekst | Chris Elbers Beeld | Manitowoc Crane Group<br />
Mobiele hijsoplossingen<br />
van wereldklasse uit Breda<br />
Sinds de oprichting in 1902 heeft Manitowoc zich ontwikkeld tot een ware specialist in de kraanwereld.<br />
Een van de merken die het bedrijf voert, is Grove, een begrip op het gebied van mobiele<br />
kranen. Erik Baas is als sales manager in Midden- en Noord-Nederland verantwoordelijk voor deze<br />
kraanvariant. Hij vertelt meer over de flexibel in te zetten mobiele hijsoplossingen. Krachtpatsers die<br />
zich vooral onderscheiden door een multifunctionele inzetbaarheid binnen uiteenlopende sectoren.<br />
Op kraangebied neemt Manitowoc een vooraanstaande<br />
positie in. Die status heeft het bedrijf niet<br />
alleen te danken aan de geboden veelheid qua<br />
materieel. Ook als het gaat om productontwikkeling,<br />
financieringsmogelijkheden en aftersales<br />
mag de onderneming zich terecht een wereldspeler<br />
noemen. Binnen het mondiale decor kom<br />
je de uitgebreide reeks kranen van Manitowoc op<br />
vele plekken tegen. Bijvoorbeeld in de commerciele<br />
bouw en rondom infrastructurele projecten.<br />
Maar ook binnen de woningbouw, industriebouw<br />
en petrochemie. En wat ook mooi is: de geboden<br />
kraanoplossingen zijn via telematica steeds<br />
intensiever gelinkt met slimme softwareapplicaties<br />
als Grove Connect en Potain Connect. Een<br />
De Grove GMK5250XL all terrain hijskraan in actie.<br />
Met een indrukwekkende mastlengte van 78,5 meter<br />
en een maximale hijscapaciteit van 250 ton is deze<br />
Grove uniek in deze klasse!<br />
welkome extra waarvan de gevarieerde groep afnemers<br />
van Manitowoc telkens weer profiteert.<br />
BREED INZETBAAR<br />
Het Nederlandse filiaal van Manitowoc is gevestigd<br />
in een modern pand aan de Veilingkade<br />
15 in Breda. Behalve de verkoopafdeling is hier<br />
ook een uitgebreide partsafdeling en een werkplaats<br />
voor het onderhoud van mobiele kranen<br />
aanwezig. Het gespecialiseerde verkoopteam,<br />
bestaande uit Erik Baas en Niek Brabers, is dagelijks<br />
actief in Nederland met de verkoop van<br />
de geavanceerde mobiele hijskranen van Grove.<br />
Breed inzetbare oplossingen die met name worden<br />
gebruikt voor het verticale transport van<br />
zware lasten in de segmenten infra, bouw en industrie.<br />
"Het programma van Grove is onder te<br />
verdelen in AT, de all terrain hijskranen, en RT,<br />
de rough terrain hijskranen met hijscapaciteiten<br />
van 40 tot 450 ton", zo zegt hij. "Een belangrijk<br />
kenmerk van de AT is dat de machinist met zijn<br />
hijskraan gewoon over de openbare weg naar de<br />
job kan rijden. Is het werk eenmaal gedaan, dan<br />
rijdt hij met de kraan verder naar een volgende<br />
locatie. Dat maakt de AT tot de ideale kraan voor<br />
kortstondige hijsprojecten. Zelfs wanneer er op<br />
een dag meerdere klussen op verschillende plekken<br />
geklaard moeten worden."<br />
PERFECT VOOR<br />
LANGDURIGE KLUSSEN<br />
In tegenstelling tot de AT rijden de RT-hijskranen<br />
van Grove niet op de openbare weg, maar worden<br />
ze met behulp van een dieplader naar de gewenste<br />
locatie getransporteerd. De RT-hijskraan<br />
is de perfecte oplossing voor de meer langdurige<br />
projecten. Verder is het type geschikt om op alle<br />
soorten terrein te worden ingezet. Ook de minder<br />
begaanbare. "Een belangrijk voordeel van de<br />
RT-hijskraan is dat de machinist kan rijden met de<br />
De Grove GMK4100L-1 all terrain hijskraan heeft een<br />
maximale hijscapaciteit van 100 ton.<br />
kraan, terwijl deze een zware last in de hijshaak<br />
heeft", aldus Baas, die merkt dat de waarde van<br />
RT-hijskranen in de praktijk soms wel eens wordt<br />
onderschat. Geheel ten onrechte, zo meent hij.<br />
"Juist voor hijswerkzaamheden die wat meer tijd<br />
in beslag nemen, is dit een perfecte oplossing.<br />
Daar komt nog bij dat de investering en exploitatiekosten<br />
lager zijn dan van de AT-hijskranen."<br />
ALTIJD EEN OPLOSSING<br />
Het relaas van Baas bewijst het nog maar eens:<br />
de mobiele hijskranen van Grove bieden voor<br />
iedere gebruiker en voor elk project een passende<br />
en kwalitatief hoogwaardige oplossing.<br />
Daarvoor staan Manitowoc en Grove garant.<br />
Bovendien is de klant altijd verzekerd van een<br />
prima restwaarde, wanneer de kraan in Nederland<br />
is 'uitgewerkt'. "Onze klanten kunnen<br />
altijd rekenen op maatwerk en een vergaande<br />
service", vult Baas aan. "Zo zijn de technische<br />
mensen van Grove dagelijks op pad om de<br />
eindgebruiker optimaal te ondersteunen. Want<br />
stilstand van de hijskraan is geen optie!" ■<br />
52
De Grove GRT655L compacte rough terrain<br />
hijskraan in actie. Met een capaciteit van 55 ton<br />
is deze kraan uiterst compact en fl exibel inzetbaar.<br />
53
Tekst | Roel van Gils Beeld | DISA International<br />
Specialist in baanbrekende<br />
onderwateroplossingen<br />
gaat voor groen<br />
DISA International gaat als specialist in baanbrekende onderwateroplossingen geen uitdaging uit de weg.<br />
Zo levert het wereldwijd opererende bedrijf een wezenlijke bijdrage aan grote infrastructurele projecten<br />
in ons land, maar heeft ook een rol in grote offshore hernieuwbare energiebronnen wereldwijd.<br />
Sinds 20<strong>03</strong> vertrouwt een internationale klantenkring<br />
op de inventieve en uitgebreide oplossingen<br />
voor de zee- en onderwaterwereld van<br />
DISA International. “Diversificatie en internationale<br />
expansie hebben ertoe geleid dat het bedrijf<br />
zich verder heeft kunnen ontwikkelen en<br />
verdiepen. “We zijn nu wereldwijd actief met<br />
verschillende divisies, te weten offshore olie<br />
en gas, civiele bouw en offshore hernieuwbare<br />
energiebronnen (mogelijk gemaakt door C-Ventus)”,<br />
zegt Managing Director Didier De Graaff.<br />
“Voor al deze sectoren hebben we een mooie<br />
gevulde orderportefeuille dankzij het vertrouwen<br />
van onze internationale klantenkring.”<br />
TECHNOLOGY<br />
De divisies van DISA International maken<br />
stuk voor stuk gebruik van de kennis, knowhow<br />
en ontwikkelingskracht van het eigen<br />
Technology-center. “Vanuit deze divisie ontwikkelen<br />
en leveren we specialistische apparatuur,<br />
zoals een grote verscheidenheid aan<br />
duikapparatuur en ROV’s voor alle soorten<br />
onderzeese operaties zodat onze mensen<br />
wereldwijd het verschil kunnen maken”, benadrukt<br />
De Graaff. Het wordt allemaal gefaciliteerd<br />
vanuit de divisie Technology met<br />
DISA International levert een wezenlijke bijdrage aan grote infrastructurele projecten in ons land, zoals hier op de A24 Blankenburgverbinding.<br />
54
Sinds 2008 heeft DISA International ook een sterke<br />
focus op het gebied van hernieuwbare energie op zee.<br />
warehouses in België, Nederland, Singapore<br />
en de Verenigde Staten.<br />
C-VENTUS<br />
Sinds 2008 heeft DISA International ook een<br />
sterke focus op het gebied van hernieuwbare<br />
energie op zee. DISA besloot een merknaam<br />
en bedrijf op te richten voor de offshore windparkdiensten<br />
genaamd C-Ventus Offshore<br />
Windfarm Services. “Hiermee leveren we specialistische<br />
kennis op het gebied van installatie,<br />
operaties en onderhoud (O&M)”, verduidelijkt<br />
De Graaff. “Vandaag is C-Ventus een dynamisch<br />
en continu evoluerend bedrijf gespecialiseerd in<br />
offshore wind. Tot op heden hebben we met<br />
belangrijke spelers in deze sector nauw samengewerkt<br />
aan meer dan twintig offshore windparken<br />
in het Verenigd Koninkrijk, Duitsland,<br />
Nederland en België, waarbij we met succes veilige,<br />
kosteneffectieve en hoogwaardige diensten<br />
hebben geleverd. Denk daarbij aan onderhoud<br />
en assistentie bij de installatie, al dan niet via<br />
duikwerk en rope access technieken, maar ook<br />
aan projectmanagement en engineering.”<br />
DISA International gaat als specialist in baanbrekende<br />
onderwateroplossingen geen uitdaging uit de weg.<br />
Inmiddels heeft DISA International een mooie<br />
club van bijna honderd medewerkers “Daarnaast<br />
maken we gebruik van een flexibele<br />
schil van minstens nog eens honderd enthousiaste<br />
techneuten. Overigens zijn we altijd op<br />
zoek naar gedreven en gemotiveerde krachten<br />
om onze klanten optimaal te bedienen.<br />
Bekijk zeker eens de vacatures op onze website<br />
of neem vrijblijvend contact met ons op.<br />
Wie weet werk jij straks ook aan één van de<br />
vele prachtige projecten.” ■<br />
55
DE PEN<br />
Beeld: COB/Vincent Basler<br />
56
DE PEN<br />
Gioffry Maduro<br />
Senior-adviseur DBFM-tunnels bij Rijkswaterstaat en<br />
duurzaamheidscoördinator bij het Centrum Ondergronds Bouwen<br />
CO 2<br />
-reductie bij<br />
ondergronds bouwen<br />
Bij werkzaamheden aan tunnels, kabels en leidingen en andere objecten in de ondergrond speelt<br />
CO 2<br />
-reductie een steeds grotere rol. Maar toch is het nog geen tweede natuur. We zijn namelijk<br />
gewend om in standaard processen te denken, al vele tientallen jaren. Dat moeten we doorbreken.<br />
Kan het ook anders, met minder uitstoot of moeten we een project op deze manier überhaupt<br />
wel uitvoeren? CO 2<br />
-reductie moet een vast onderdeel van ons denken worden.<br />
Ben je bewust van je verbruik en uitstoot. Niet alleen thuis, maar ook op zakelijk gebied. Op het<br />
niveau van appeltje-eitje. Des te eerder zal er een versnelling plaatsvinden. Ook bij ondergronds<br />
bouwen valt er nog op heel veel vlakken winst te behalen als het gaat om de reductie van de uitstoot<br />
van schadelijke stoffen. Kijk alleen maar eens naar de gebruikte grondstoffen. Bij een tunnel<br />
gaat het vaak over beton. Duurzaam beton is een issue, en daar gaan we gelukkig steeds verder<br />
in. Datzelfde geldt voor het hergebruik van asfalt waar Nederland wereldwijd koploper in is.<br />
Vanuit het Centrum Ondergronds Bouwen (COB) richten we ons binnen het platform duurzaamheid<br />
op drie werkpakketten: de energietransitie, circulariteit en de tunnel in zijn omgeving.<br />
Een niet te onderschatten aandeel leveren de installaties in bijvoorbeeld een tunnel. Er gaan veel<br />
installaties in en uit. Traditioneel is de ‘levensduur’ van zo’n installatie slechts zeven tot vijftien<br />
jaar voor een tunnel. Dat concept is niet langer houdbaar. Vanuit het COB zetten we in op twee<br />
belangrijke onderzoeksvelden, te weten materiaalhergebruik en energiereductie van installaties.<br />
De hele keten, van fabrikant en leverancier tot opdrachtgever en aannemer, moet belangrijke<br />
stappen nemen om uiteindelijk te komen tot een circulaire economie. Dat zal een behoorlijke<br />
impact hebben op de manier waarop wij in de toekomst onze tunnels ontwerpen, bouwen en<br />
beheren. Want ook het onderhoud van ondergrondse objecten is een belangrijk aandachtspunt.<br />
Opdrachtgevers gaan steeds meer eisen stellen ten aanzien van ‘schoon’ onderhoud. Oftewel, zo<br />
min mogelijk uitstoot genereren tijdens een onderhoudsmoment. Elektrificatie van materieel en<br />
voertuigen komt dan om de hoek kijken.<br />
Vanuit het COB hebben we de maatregelencatalogus voor energiereductie in tunnels opgesteld<br />
om gezamenlijk toe te werken naar een energiearme en uiteindelijk een energieneutrale<br />
tunnel. Een levend document dat concrete maatregelen beschrijft voor technische aspecten,<br />
het proces en voor contracten. Het energieverbruik van een (bestaande of nieuwe) tunnel kan<br />
hiermee substantieel verminderd worden tot zelfs energieneutraal. We zien dat nieuwe contracten<br />
die op de markt komen daarop geënt zijn. Neemt niet weg dat het altijd een complexe<br />
puzzel zal blijven: want, wat kan ik uitvragen, wat kan de markt aanleveren en hoe kun je dat<br />
aantoonbaar maken? Er zijn genoeg ideeën, maar praktijkvoorbeelden die echt goed werken<br />
zijn nog schaars. Maar ook dat is een kwestie van tijd. Ik verwacht namelijk dat er een duurzaamheidslabel<br />
komt voor ondergrondse bouwwerken, net zoals het energielabel voor je huis<br />
of kantoorpand. Dan wordt CO 2<br />
-reductie ‘vanzelf’ een vast onderdeel van ons denken. ■<br />
57
THEMA DIGITALISERING & SOFTWARE<br />
Tekst en beeld | Iv-Infra<br />
De kritieke ontwerpaspecten<br />
om overwegen veiliger te maken<br />
In Nederland zijn meerdere diepladergevoelige spooroverwegen. Hierdoor bestaat het risico<br />
dat een dieplader vastloopt wanneer deze zo’n verhoogde overweg passeert. En dat levert<br />
levensgevaarlijke situaties op.<br />
De overwegen staan opgenomen in openbaar toegankelijke databases, zoals<br />
de digitale wegenkaart RDW en het diepladerboekje van ProRail. Deze<br />
databases zijn voor vervoerders van belang om vooraf uit te sluiten dat een<br />
voertuig kan vastlopen. Het uitgangspunt bij het passeren van een overweg<br />
is dat dit binnen 15 seconden moet gebeuren. Indien de inschatting<br />
is dat dit langer duurt, moet er contact opgenomen worden met ProRail.<br />
Eén van de overwegen is die aan de Stationsweg in Lisse. Op deze overweg<br />
rijden landbouwvoertuigen die in de huidige situatie de top van de<br />
overweg raken.<br />
INHOUD VAN DE OPDRACHT<br />
Iv-Infra is door ProRail gevraagd hiervoor diverse alternatieve wegassen<br />
en/of spoorassen in concept te ontwerpen die de diepladergevoeligheid<br />
wegnemen. De overweg aan de Stationsweg betreft een kruising met<br />
twee sporen die in een boog liggen. De in het spoor aangebrachte verkanting<br />
leidt tot een ongunstig lengteprofi el van de weg, deze liggen namelijk<br />
in hetzelfde vlak, waardoor ter plaatse van de overweg een ‘helling’<br />
ontstaat voor het wegverkeer. Aan de bovenzijde van de helling raakt het<br />
landbouwverkeer de weg, met het risico om vast te lopen.<br />
3D-LASERSCANNING<br />
Om de beste optie uit te vinden, is het belangrijk dat de exacte ligging<br />
van de weg en het spoor ingemeten worden. Dit gebeurt door<br />
middel van een 3D-laserscanning, gecombineerd met tachymetrie en<br />
GNSS (satellietnavigatie).<br />
Bij de 3D-laserscanning wordt op meerdere locaties een losse scan gemaakt.<br />
Per scan worden de omgeving en meerdere targets ingemeten. Dit gebeurt<br />
tevens met een tachymeter om de losse 3D-scans zeer nauwkeuring (± 3<br />
mm) aan elkaar te rekenen (registratie). Het resultaat van deze registratie is<br />
een volledige 3D-puntenwolk van de omgeving. Daarnaast worden met behulp<br />
van GNSS markante punten ingemeten die ook in de 3D-scan zichtbaar<br />
zijn. Zodoende kan de 3D-puntenwolk in RD-coördinaten worden bepaald.<br />
Het voordeel van 3D-laserscanning in de bovenstaande methode is dat de<br />
objecten in het gebied in een relatief kort tijdsbestek contactloos worden<br />
ingemeten met een zeer hoge puntdichtheid, zonder op het spoor te komen.<br />
Er hoeft daarbij geen buitendienststelling aangevraagd te worden.<br />
De 3D-puntenwolk is de basis voor de verdere verwerking, van waaruit<br />
de ontwerpen opgesteld kunnen worden.<br />
ONTWERPPROCES<br />
Om te bepalen of een overweg diepladergevoelig is, wordt de zogenoemde<br />
gevaarklasse berekend. Voor de berekening wordt<br />
uitgegaan van een as-afstand. Op basis van de inmeting van<br />
de weg en het spoor zal de doorsteek/pijl (in verticale richting)<br />
worden bepaald. De gevaarklasse volgt dan uit de formule.<br />
Overwegen met een k-waarde ≤ 100 kunnen gevaar voor het vastlopen opleveren.<br />
De praktijk leert dat bij een topboog van meer dan 200 meter er geen<br />
probleem ontstaat. Bij het maken van het conceptontwerp is het doel om – na<br />
inmeting – tot een k-waarde te komen die groter is dan 100.<br />
58
THEMA DIGITALISERING & SOFTWARE<br />
Met behulp van een gedetailleerde 3D-scan, wordt de situatie in en rond de Stationsweg in Lisse in kaart gebracht en gevisualiseerd in een puntenwolk.<br />
Er zijn meerdere opties voor het uitwerken van de ontwerpen. Het<br />
wegnemen van de diepladergevoeligheid kan door aanpassing van de<br />
sporen, de weg of beiden. Indien het spoor aangepast wordt, kan blijken<br />
dat de boogstraal vergroot moet worden. Daardoor vermindert<br />
de verkanting en het leidt tot kleinere hoogteverschillen.<br />
EEN ALTERNATIEF IS HET ZORGEN VOOR<br />
EEN MEER GELEIDELIJK WEGVERLOOP RICHTING<br />
DE HELLING IN DE OVERWEG.<br />
Een hybride oplossing is eveneens een optie. In dit geval kunnen de sporen<br />
bijvoorbeeld in zijn geheel lager weggelegd worden waardoor in het<br />
wegprofi el ruimte ontstaat om de aansluitingen op de overweg meer<br />
geleidelijk te laten verlopen.<br />
OMGANG MET RAAKVLAKKEN<br />
Bij het uitwerken van de ontwerpen dient ook rekening gehouden te worden<br />
met mogelijke raakvlakken. Denk in het geval van de overweg in Lisse<br />
aan aanwezige kabels en leidingen, de waterhuishouding en het behoud van<br />
de overwegveiligheid. Zo zijn bij de overweg aan de Stationsweg terugkerende<br />
problemen met de spoorligging geconstateerd: zogenaamde blinde<br />
vering (klappers). Bij blinde vering ontstaat in de onbelaste toestand ruimte<br />
tussen de onderkant van de dwarsligger en het ballastbed. Wanneer het<br />
spoor belast wordt zal invering waargenomen worden. Wanneer blinde vering<br />
extremere vormen aanneemt, wordt deze aangeduid als klappers.<br />
Voor het ontstaan van blinde vering bestaan verschillende oorzaken.<br />
Het vermoeden bestaat dat op deze locatie klappers blijven terugkeren<br />
door verzadiging van de bodem met hemelwater. Gezien dit<br />
vermoeden, is het van belang dat bij het opstellen van de conceptontwerpen<br />
geen situatie gecreëerd wordt die leidt tot een slechtere<br />
waterhuishouding. Aanvullend kan dan altijd nog besloten worden om<br />
ten aanzien van de waterhuishouding extra maatregelen te nemen.<br />
Wat betreft kabels en leidingen zullen die altijd in eerste instantie<br />
geïnventariseerd moeten worden middels een KLIC-melding, zodat<br />
eventuele beperkingen in de afweging meegenomen kunnen worden.<br />
Afhankelijk van de uitkomsten, zal bij het uitwerken van de conceptontwerpen<br />
rekening gehouden moeten worden met eventuele raakvlakken<br />
die de mogelijkheden tot aanpassing van de weg en/of het spoor<br />
beperken. Ook kijken we naar eventuele negatieve gevolgen voor de<br />
overwegveiligheid in de nieuwe situatie. Als blijkt dat deze niet voorkomen<br />
kunnen worden, stellen we aanvullende maatregelen voor.<br />
Kortom, er spelen verschillende aspecten rondom de overwegveiligheid<br />
die in de ontwerpfase meegewogen moeten worden. De komende periode<br />
zal Iv-Infra starten om de situatie bij de overweg in Lisse in kaart te<br />
brengen en te komen tot een gewogen advies waarin op de criteria impact<br />
wegverkeer, impact spoorverkeer, kosten en impact omgeving een verbetering<br />
van de overwegveiligheid wordt gerealiseerd. ■<br />
Het is met het blote oog goed te zien: de overweg ligt een stuk hoger ten opzichte<br />
van de weg.<br />
Voor gewoon personenvervoer is er geen risico, diepladers zoals vracht- en<br />
veevervoer lopen nogal eens vast.<br />
59
THEMA DIGITALISERING & SOFTWARE<br />
Tekst en beeld | Arkance Systems<br />
“We kunnen nog meer<br />
focussen op het puzzelwerk”<br />
Els Seldam en Axel Bosman over het belang van Drill Control in de energietransitie<br />
Ze hebben het druk, bij de Siers Groep. Het bedrijf in Oldenzaal is onder meer specialist in sleufloze<br />
technieken. En in een tijd waarin de energietransitie een hot item is, betekent dat: werk aan de<br />
winkel. Engineers Els Seldam en Axel Bosman vertellen over hun werk, waarin Drill Control 8.0 een<br />
belangrijke rol speelt. “Dankzij Drill Control wordt ons werk beter, sneller én leuker.”<br />
De Siers Groep zet de sleufloze techniek vooral<br />
in voor de aanleg van ondergrondse kabels en leidingen,<br />
zoals voor gas, elektriciteit of data. “Soms<br />
kun je niet werken met open sleuven”, legt Els<br />
uit. “Bijvoorbeeld als je een kanaal kruist, of een<br />
snelweg of spoorrails. Dan ga je over op sleufloos:<br />
je graaft niet, maar je creëert een boorgat en gaat<br />
op die manier de diepte in, op gepaste afstand<br />
onder de eerder genoemde objecten door.”<br />
BODEMINFORMATIE<br />
De uitdaging hierbij is logisch: als je de grond<br />
in gaat, zie je niets meer. En dus is het in kaart<br />
brengen van alle boven- en ondergrondse obstakels<br />
belangrijk om tot een goed boorontwerp<br />
te komen. “Er ligt van alles onder de grond”, vertelt<br />
Els. “Bestaande boringen, fundaties, of zelfs<br />
afvalcontainers, zoals in bebouwde omgevingen.<br />
Al die informatie hebben we nodig.” Axel vult<br />
aan: “We downloaden bijvoorbeeld kadastrale<br />
grenzen, en de BGT, de Basisregistratie Grootschalige<br />
Topografie. Daarnaast vragen we KLICgegevens<br />
op bij het Kadaster. We verwerken al<br />
deze data met InfraCAD Map. Het resultaat is<br />
een AutoCAD-tekening die we in Civil 3D gebruiken<br />
als basis voor het boorontwerp.”<br />
VEEL TIJDWINST<br />
Drill Control zorgt (als plug-in voor Civil<br />
3D) voor het bundelen van alle relevante<br />
informatie. “Zoals het genereren van een<br />
lengteprofiel”, aldus Els. “Daarin zie je alle<br />
kabels en leidingen op exact de juiste diepte<br />
en positie. Dat is wel een verschil met vroeger…<br />
Toen ik in 2005 engineer ‘sleufloze<br />
technieken’ werd, bestond Drill Control nog<br />
niet. We moesten alles handmatig tekenen<br />
en uitrekenen. Wat vroeger enkele dagen<br />
duurde, doe je nu in een paar uur. Het uiteindelijk<br />
genereren van een boorontwerp is<br />
Engineers Els Seldam en Axel Bosman: "Dankzij Drill Control wordt ons werk beter, sneller én leuker".<br />
De Siers Groep zet de sleufloze techniek vooral in voor de aanleg van<br />
ondergrondse kabels en leidingen zoals voor gas,elektriciteit of data.<br />
60
THEMA DIGITALISERING & SOFTWARE<br />
Siers is tevreden over Drill Control 8.0. Haar<br />
engineers werken er al enige tijd mee.<br />
hierdoor een stuk eenvoudiger. En dat zorgt<br />
er weer voor dat we meer opdrachten kunnen<br />
aannemen.”<br />
AUTOMATISCH DOORREKENEN<br />
Axel toont het maaiveldprofiel van een actueel<br />
project, waarbij de Siers Groep drie bundels<br />
middenspanningskabels aanbrengt. “Parallel<br />
aan het spoor, onder een singel door en<br />
ook passeren we een watergang. Drill Control<br />
maakt het maaiveldprofiel, waardoor we<br />
in één oogopslag zien waar de snijpunten zich<br />
bevinden en of onze boorlijn mooi vlak is.<br />
Boogstralen, hoeken, minimale diepte… we<br />
geven onze parameters in en Drill Control<br />
rekent het automatisch door.”<br />
OVER DRILL CONTROL 8.0<br />
Drill Control is software die het<br />
ontwerpen van horizontaal gestuurde<br />
boringen makkelijker maakt. Aannemers,<br />
ingenieursbureaus en leidingbeheerders<br />
besparen hiermee veel tijd in de ontwerp-,<br />
uitvoerings- en revisiefase. Drill Control is<br />
leverbaar in meerdere talen en bestaat<br />
uit twee aparte applicaties die naadloos<br />
met Civil 3D samenwerken: Drill Control<br />
Design en Drill Control Construct.<br />
De belangrijkste voordelen van Drill<br />
Control:<br />
- Tot 90% sneller maken en wijzigen<br />
van een ontwerp of revisie<br />
- Export naar onder andere D-Geo<br />
Pipeline, Google Earth en GIS<br />
- Flexibel importeren vanuit alle<br />
meetapparatuur<br />
- In diverse talen beschikbaar<br />
- Professionele output<br />
- Mogelijkheid voor eigen presentatiestij<br />
Een stapje eerder, vertelt Els, is via een<br />
bovenaanzicht al de ideale route bepaald.<br />
“Daarop zie je waar zich bebouwing bevindt,<br />
of andere omstandigheden waar je rekening<br />
mee moet houden.”<br />
BETROUWBAAR ONTWERP<br />
Volgens Els en Axel maakt Drill Control<br />
het werk niet alleen sneller en aangenamer,<br />
maar ook betrouwbaarder. “Zeker als je<br />
later wijzigingen aanbrengt in je ontwerp”,<br />
aldus Axel. “We maken vaak proefsleuven,<br />
meestal bij het in- en uittredepunt van de<br />
boring. Als blijkt dat we de boorlijn moeten<br />
opschuiven, is dat een kwestie van ingeven.<br />
Drill Control past de maatvoering en alle<br />
gerelateerde gegevens automatisch aan. Sowieso<br />
is het vandaag de dag gewoon druk in<br />
de ondergrond. Het is niet altijd eenvoudig<br />
om een goede locatie te vinden voor nóg<br />
een ondergrondse leiding. Drill Control<br />
zorgt daarin voor duidelijkheid.”<br />
EXTRA DUIDELIJKHEID<br />
Inmiddels werken de Siers-engineers met<br />
Drill Control 8.0, een versie die volgens Els<br />
verschillende verbeteringen kent ten opzichte<br />
van versie 6.0. “Een voorbeeld is het<br />
automatisch intekenen van het maaiveld, inclusief<br />
alle kabels, leidingen en hun betreffende<br />
dieptes.” Axel: “Ook het dynamisch<br />
aanpassen van boorlijnen vind ik een voordeel.<br />
Normaal zou je alles opnieuw moeten<br />
koppelen en controleren, maar versie 8.0<br />
maakt er zélf een correct nieuw profiel van.<br />
Daardoor kunnen we nu nóg meer focussen<br />
op het daadwerkelijk leggen van de puzzel, in<br />
plaats van het in kaart brengen en aanpassen<br />
van de randvoorwaarden.”<br />
NAUWELIJKS OVERLAST<br />
Terug naar de energietransitie, die de Siers<br />
Groep momenteel veel opdrachten oplevert.<br />
Axel knikt: “Met name middenspanningstrajecten,<br />
omdat de huidige netwerken<br />
het elektriciteitstransport simpelweg niet<br />
aan kunnen. In grofweg driekwart van alle<br />
projecten is minimaal één boring nodig. Natuurlijk<br />
komt ook daar materieel aan te pas,<br />
OVER DE SIERS GROEP<br />
De Siers Groep (Oldenzaal, opgericht<br />
in 1964) levert een compleet pakket<br />
op het gebied van de ondergrondse<br />
infra in vrijwel heel Nederland en<br />
Duitsland. De ruim 700 medewerkers<br />
geven dagelijks invulling aan de<br />
slogan ‘Gegrond op Kwaliteit’. De Siers<br />
Groep is een echt familiebedrijf, kent<br />
een groot sociaal gevoel en sterke<br />
maatschappelijke betrokkenheid.<br />
maar de impact op de omgeving is veel kleiner<br />
dan wanneer je bovengronds een sleuf<br />
zou graven. Zo boorden we laatst nog ondergronds<br />
bij een basisschool – de overlast<br />
was minimaal.”<br />
VERDERE VERBETERINGEN<br />
Het mag duidelijk zijn dat Drill Control een<br />
spilfunctie vervult in het werk van Els, Axel<br />
en hun collega-engineers. “Of we ons kunnen<br />
voorstellen om zónder deze plug-in te werken?<br />
Voorstellen wel, maar wenselijk is dat beslist<br />
niet”, lacht Axel. Els vult aan: “Versie 8.0<br />
is zeker een vooruitgang. Toch zijn er heus nog<br />
wel verbeterpunten, veelal teken-technische<br />
dingen. Vaak is de leverancier van de software,<br />
in dit geval Arkance Systems, daarvoor afhankelijk<br />
van derden. Zo vind ik dat het Kadaster<br />
prima Z-maten in KLIC-gegevens mee zou<br />
kunnen geven. Dan is de KLIC-informatie nog<br />
completer. Via InfraCAD Map kunnen we die<br />
vervolgens perfect importeren en gebruiken<br />
voor onze volgende sleufloze boring.” ■<br />
Arkance Systems - Vestiging Oss.<br />
OVER ARKANCE SYSTEMS<br />
Arkance Systems is een wereldwijde organisatie van specialisten die met een<br />
compleet portfolio van software, hardware, cursussen en diensten, organisaties<br />
ondersteunt met hun digitale transformatie. Het bedrijf is de grootste Autodeskspecialist<br />
ter wereld, met een sterke focus op Bouw en Infrastructuur. Het helpt<br />
klanten met de implementatie van NLCS en BIM, het standaardiseren van CADomgevingen<br />
en het optimaliseren van werkprocessen en werkmethodieken.<br />
61
THEMA DIGITALISERING & SOFTWARE<br />
Tekst | Susan Peek Beeld | Van Meijel Automatisering<br />
Wil jij als bouwbedrijf de stikstofuitstoot<br />
efficiënt berekenen?<br />
Dat kan met de nieuw ontwikkelde duurzaamheidscalculatie<br />
Het vliegensvlug moeten terugdringen van CO 2<br />
-uitstoot, de natuur die achteruit holt, een groeiend<br />
tekort aan grondstoffen én de enorme woningbouwopgave… de bouwbranche staat voor<br />
nogal wat uitdagingen tegenwoordig. Toch blijft het stikstofdebacle in <strong>2023</strong> de grootste uitdaging<br />
voor menig bouwer. Gelukkig is Van Meijel Automatisering -automatiseringspartner voor bedrijven<br />
in de infra, bouw en aanverwante sectoren- altijd druk bezig met wat hun klanten nodig hebben<br />
en bedachten ze ook hier weer een oplossing voor.<br />
Door de uitspraak van de Raad van State op 2<br />
november 2022 is elke bouwactiviteit waarbij<br />
stikstof uitgestoten wordt, vergunningplichtig<br />
geworden. Ook bij projecten die alleen tijdelijk<br />
stikstof uitstoten, moet het effect op de natuur<br />
worden berekend. En dat is voor velen een bureaucratische<br />
uitdaging waar hard om oplossingen<br />
wordt gevraagd. VanMeijel werkt aan een<br />
nieuwe duurzaamheidscalculatie in het ERPplatform<br />
Metacom. Sabien Hoekman, consultant<br />
bij VanMeijel, is onderdeel van de werkgroep<br />
die zich daar volop mee bezighoudt.<br />
VOORNAAMSTE OORZAAK<br />
“We weten dat de voornaamste oorzaak van<br />
stikstofuitstoot in de bouw het groot materi-<br />
eel is, zoals graafmachines, vrachtwagens, kranen,<br />
bulldozers en shovels”, begint Hoekman.<br />
“Juist dit materieel is onmisbaar in deze sector.<br />
Maar door het nieuwe reglement, moet elk<br />
project dat nog niet vergund is, opnieuw kijken<br />
naar de stikstofuitstoot van werktuigen en het<br />
transport. Daarnaast moet er berekend worden<br />
in welke mate de activiteiten effect hebben<br />
op omliggende, beschermde Natura2000-<br />
gebieden.” Hoekman geeft aan dat het ook nog<br />
maar de vraag is of je met de reeds gemaakte<br />
berekeningen recht hebt op een bouwvergunning.<br />
“Dit maakt het hele proces op weg naar<br />
de start van een project een tijdrovende klus.<br />
En precies op dat soort vraagstukken bieden<br />
wij graag een antwoord”, zegt ze. “We zien<br />
het stikstofdebacle, naast een uitdaging, ook<br />
als een kans voor onze (potentiële) klanten om<br />
te kunnen groeien als bouwprofessional. Wanneer<br />
zij goed voorbereid zijn op deze vergunningsplicht,<br />
kan vertraging voorkomen worden<br />
en wordt de impact op het milieu verlaagd.<br />
Dan ben je als bouwbedrijf meteen bezig met<br />
een duurzaamheidsslag.”<br />
DUURZAAMHEIDSCALCULATIE<br />
Het motto van VanMeijel ‘bouwen kan simpeler’<br />
komt ook in deze oplossing weer terug. In<br />
Metacom Online was een package voor duurzaamheid<br />
in ontwikkeling, alleen sloot deze niet<br />
genoeg aan op de huidige wensen. Onze werkgroep<br />
is gaan inventariseren wat de wensen<br />
VanMeijel ontwikkelt tevens een stamdatahub: leveranciers kunnen in Metacom<br />
Online de prijzen, maar ook de duurzaamheids- en uitstootgegevens van hun<br />
materieel invoeren en delen.<br />
De duurzaamheidscoördinator kan calculatiegegevens van o.a. stikstof en CO 2<br />
vervolgens eenvoudig in AERIUS zetten.<br />
62
THEMA DIGITALISERING & SOFTWARE<br />
van de klant op dit moment zijn. Op basis van<br />
die belangrijke input, waarbij de uitdaging voornamelijk<br />
aan de voorkant lag bij het verzamelen<br />
van alle betreffende gegevens, zijn we dit verder<br />
aan het ontwikkelen. Met als doel dat onze<br />
klanten in Metacom op een efficiënte manier<br />
stikstofdeposities op Natura2000-gebieden<br />
kunnen berekenen naast de mogelijkheid om<br />
te calculeren met CO 2<br />
. De duurzaamheidscoordinator<br />
kan dit soort gegevens vervolgens<br />
eenvoudig in AERIUS zetten, het rekeninstrument<br />
voor de leefomgeving van het RIVM,”<br />
zegt Hoekman en legt uit dat de nieuwe ontwikkelingen<br />
in Calculatie XE tussentijds getoetst<br />
wordt bij klanten. “Het is zelfs mogelijk<br />
om verschillende versies aan te maken, zodat<br />
je kunt vergelijken welke optie de minste uitstoot<br />
oplevert. De gegevens die nodig zijn voor<br />
het invullen van de AERIUS calculatie kunnen<br />
straks eenvoudig vanuit de calculatie geprint<br />
worden en worden gedeeld met de duurzaamheidscöordinator.”<br />
Op het VMA festival ‘Future<br />
Proof’ van 6 juni in de Noordoostpolder, heeft<br />
VanMeijel deze nieuwe oplossing al gepresenteerd.<br />
De duurzaamheidscalculatie zal uitkomen<br />
in Metacom versie 2022 en <strong>2023</strong>.<br />
De voornaamste oorzaak van stikstofuitstoot in de bouw is het groot materieel, zoals graafmachines,<br />
vrachtwagens, kranen, bulldozers en shovels.<br />
VanMeijel werkt aan een nieuwe duurzaamheidscalculatie in het ERP-platform Metacom.<br />
‘Het stikstofdebacle:<br />
naast een uitdaging<br />
ook een kans om<br />
te groeien als<br />
bouwprofessional’<br />
STAMDATAHUB<br />
Een mooie ontwikkeling dat je - wanneer je de<br />
kostprijs en de verkoopprijs calculeert - ook<br />
meteen de CO 2<br />
-uitstoot en stikstofuitstoot<br />
kunt calculeren, vindt Hoekman. “En wellicht<br />
zullen we er op termijn nog meer aan toe gaan<br />
voegen, maar voor nu heeft dit de prioriteit.” In<br />
het verlengde van de duurzaamheidscalculatie<br />
package is VanMeijel ook bezig met het ontwikkelen<br />
van een stamdatahub. “In Metacom is het<br />
doel om de stamgegevens van materieel per<br />
leverancier (gegevens zoals brandstofgebruik)<br />
vast te kunnen leggen. Met de stamdatahub is<br />
het mogelijk dat onderaannemers zelf in Metacom<br />
Online de prijzen, maar ook de duurzaamheids-<br />
en uitstootgegevens van hun materieel<br />
in kunnen voeren en die kunnen delen<br />
met de hoofdaannemers waar ze voor werken.<br />
En zo denken we altijd mee in echte oplossingen<br />
waar de markt behoefte aan heeft”, zegt<br />
Hoekman tot slot. ■<br />
63
Benieuwd naar de<br />
mogelijkheden? Neem<br />
contact met ons op!<br />
STIKSTOFUITSTOOT EFFICIËNT BEREKENEN?<br />
DUURZAAMHEIDSCALCULATIE<br />
ONTDEKKEN IN METACOM<br />
Als bedrijf in de grond-, weg- en waterbouw heb je nu meer dan ooit te maken<br />
met duurzame maatregelen en stikstofuitstoot. Per bouwproject moet worden<br />
onderzocht wat de stikstof gevolgen zijn voor beschermde natuurgebieden die<br />
om het bouwproject heen liggen. Dit veroorzaakt vertraging in projecten.<br />
Maak kennis met de duurzaamheidscalculatie package:<br />
Stikstof en ammoniak emissies bereken van werktuigen & transport<br />
Deposities berekenen in Aerius<br />
Meerdere versies aanmaken, voor de beste vergelijking.<br />
Onderbouwing als pdf genereren & direct delen met andere partijen.
Van kaart<br />
en analyse<br />
naar inzicht<br />
Efficiëntere workflows, duidelijkere<br />
samenwerking en betere ontzorging.<br />
Voeg locatie toe aan uw ontwerp-proces<br />
en krijg inzicht in hoe projecten zich<br />
verhouden tot de ruimtelijke context.
THEMA DIGITALISERING & SOFTWARE<br />
Tekst | Lisa Zeijpveld Beeld | Esri<br />
Actuele beelden van de<br />
openbare ruimte in ArcGIS<br />
Altijd en overal inzicht in de actuele staat van het wegennetwerk in Nederland. Dat kan via het platform<br />
en de app van Real-Time Road Inspection (RTRI). Dankzij een recente integratie met het Esri<br />
ArcGIS-platform zijn de gebruiksmogelijkheden alleen maar toegenomen. Kortweg biedt dit meer<br />
gebruiksgemak, meer data en toepassingsmogelijkheden. "We zijn blij met deze mooie samenwerking,<br />
zodat we onze gezamenlijke klanten nog beter kunnen bedienen", zo roepen Jan Kroon, directeur<br />
van RTRI en Frank de Zoeten, senior business developer bij Esri Nederland in koor.<br />
Real-Time Road Inspection is in 2021 gestart. Oprichter Andries Takke<br />
kwam tot dit idee toen hij onderweg was met zijn auto en hem allerlei<br />
afwijkingen in de infrastructuur opvielen, variërend van een slecht wegdek<br />
tot kapotte hectometerpaaltjes. Waarom doen we niets met die informatie,<br />
zo vroeg hij zich af? Dat bracht hem samen met een team van experts<br />
tot de ontwikkeling van een app en een platform waarmee en waarop<br />
beelden worden verzameld die weggebruikers maken vanuit hun auto met<br />
een mobiele telefoon of bij voorkeur met een dashboardcamera.<br />
HANDIG<br />
Met de integratie met het Esri ArcGIS-platform is er nu een verdere stap<br />
voorwaarts gezet. "De Esri ArcGIS gebruikers, waaronder veel overheden<br />
en aannemers, kunnen bij een bezoek aan het platform met een paar klikken<br />
nu ook specifieke RTRI GIS-data boven tafel krijgen. Reuze handig voor diegenen<br />
die willen weten hoe het gesteld is met de staat van een bepaald stuk<br />
weg in Nederland. De combi is per direct beschikbaar voor al onze abonnees<br />
die hebben gekozen voor een zogenoemd API-pakket", zegt Kroon.<br />
TOEGEVOEGDE WAARDE<br />
De Zoeten vult aan: "De toegevoegde waarde voor klantengroepen van<br />
zowel Esri als RTRI zijn de actuele beelden van de openbare ruimte die<br />
beschikbaar zijn. Beschouw de integratie als een hosted feature service in<br />
ArcGIS Online. Gebruikers kunnen op een veilige manier de data in hun eigen<br />
ArcGIS omgeving gebruiken en delen via allerlei configureerbare apps<br />
die workflows van klanten ondersteunen. ArcGIS online heeft met het<br />
portaal een beheeromgeving waarmee toegang naar services verleend kan<br />
worden." De Zoeten vervolgt: "Het mooie is dat het contact voor deze samenwerking<br />
snel was gelegd. We zijn niet al te lang geleden benaderd door<br />
RTRI. Vervolgens zijn zowel onze als hun ontwikkelaars ermee aan de slag<br />
gegaan en de feature service is nu dus al in de lucht. Soms gaat het snel!"<br />
Gebruikers kunnen op een veilige manier de data in hun eigen ArcGIS omgeving gebruiken en delen via allerlei configureerbare apps die workflows van klanten ondersteunen.<br />
66
THEMA DIGITALISERING & SOFTWARE<br />
diensten maken de beelden terwijl ze toch al onderweg zijn. De beelden<br />
worden dan ook als het ware door iedereen gemaakt en zijn ook<br />
van iedereen. Bestuurders brengen automatisch wegen in kaart, terwijl<br />
ze rijden met onze mobiele app. Afwijkingen in een traject worden<br />
met 1 druk op de kop geregistreerd en met een route-exportfunctie<br />
geëxporteerd naar het platform. Alles bij elkaar zorgen we zo voor<br />
up-to-date wegeninformatie, minder CO 2<br />
-uitstoot door minder voertuigkilometers<br />
en is het bovendien kostenbesparend. Goed om te vermelden<br />
is dat ons platform is opgenomen als keteninitiatief in de CO 2<br />
-<br />
prestatieladder (trede 3)."<br />
Altijd en overal inzicht in de actuele staat van het wegennetwerk in Nederland.<br />
Dat kan via het platform en de app van Real-Time Road Inspection (RTRI).<br />
ACTUELE BEELDEN<br />
Volgens Kroon kunnen overheidsinstanties, zoals Rijkswaterstaat, de<br />
beelden gebruiken om bijvoorbeeld onderhoud te plegen, zaken te<br />
vervangen en schades te repareren of om deze activiteiten op afstand<br />
te monitoren. "Aannemers kunnen voor het interpreteren van bestekken<br />
en projectvoorbereiding uitstekend gebruikmaken van actuele<br />
beelden om de situatie van geplande werkzaamheden en projecten<br />
op afstand te monitoren. Ook kunnen eenvoudig rapportages worden<br />
opgesteld. Zo worden kostbare, soms onveilige, en tijdrovende bezoeken<br />
aan een bouwlocatie beperkt tot een minimum. Beelden worden<br />
automatisch geüpload in het online RTRI-platform. Om deze in te zien<br />
en te beheren kunnen onze klanten dus een abonnement afsluiten."<br />
DUURZAAM<br />
Kroon: "We slaan met deze service meerdere duurzame vliegen in één<br />
klap. Want er hoeft niet speciaal gereden te worden om opnames te<br />
maken. Bijvoorbeeld vuilnisophaaldiensten, pakketbezorgers en andere<br />
30.000 UNIEKE BEELDEN PER DAG<br />
Inmiddels worden er bij elkaar al zo'n 30.000 unieke beelden per dag<br />
ingewonnen en dat aantal neemt alleen maar toe. Dat geldt ook voor het<br />
aantal gebruikers. Veel organisaties, bedrijven en overheden maken er<br />
inmiddels gebruik van, waaronder de vuilnisophaaldienst van gemeente<br />
Hoeksche Waard, KWS/Gebr. Van Kessel (VolkerWessels-ondernemingen),<br />
gemeente Eindhoven en Mourik Infra. "Er is vraag naar en belangstelling<br />
voor actuele beelden, waarmee onze klanten en die van Esri naar<br />
gelang hun behoeften er mee aan de slag kunnen en beleid op kunnen<br />
voeren of vervolgactiviteiten op kunnen plannen. Bij alles wat we doen<br />
staat veiligheid en privacy van onze appgebruikers en de openbare ruimte<br />
voorop", aldus Kroon.<br />
TOEKOMST<br />
De Zoeten verwacht dat deze hosted feature service nog maar het<br />
begin is van de mogelijkheden die de samenwerking biedt. “Het heeft<br />
potentie om uit te groeien tot een service die steeds meer opties biedt.<br />
Onder meer door toepassing van machine learning. Hiermee kan bijvoorbeeld<br />
gekeken worden of bepaalde verkeersborden scheef staan<br />
op een bepaald traject." Kroon ziet die mogelijkheden ook. "Artifi cial<br />
intelligence (AI), RTRI en ArcGIS gaan prima samen. De beelden bieden<br />
een basis voor toegepaste AI, onder meer bij het herkennen van<br />
objecten en schades." ■<br />
‘Het heeft potentie om uit te groeien<br />
tot een service die steeds meer<br />
opties biedt’<br />
Via RTRI worden dagelijks zo'n 30.000 unieke beelden ingewonnen en dat aantal neemt alleen maar toe.<br />
67
THEMA DIGITALISERING & SOFTWARE<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | ICT Group<br />
Digitalisering van<br />
kritieke infrastructuur<br />
OT ontmoet IT<br />
De Nederlandse kritieke infrastructuur, zoals tunnels, bruggen, gemalen, sluizen en elektriciteitsnetwerken,<br />
is van oudsher geautomatiseerd met Operationele Technologie (OT). Deze technologie staat<br />
bekend om zijn betrouwbaarheid en veiligheid. We willen echter steeds meer weten van en doen<br />
met deze kritieke infrastructuur, maar ook zaken voorspelbaar maken zodat de beschikbaarheid zo<br />
hoog mogelijk is. Daarom wordt er naast OT ook steeds meer gebruik gemaakt van IT in de kritieke<br />
infrastructuur. Tegelijkertijd mag dit niet ten koste gaan van de robuustheid en veiligheid van de huidige<br />
systemen. ICT Group weet als geen ander hoe je een brug slaat tussen OT en IT om daarmee de<br />
veiligheid, beschikbaarheid en betrouwbaarheid van kritieke infrastructuur te garanderen.<br />
OT is een aparte tak van automatisering met<br />
plc’s en scadasystemen. “Deze technologie is<br />
robuust, betrouwbaar en veilig”, begint Herman<br />
Kraaij van ICT Group. “Je zet een systeem<br />
aan en hebt er geen omkijken meer naar. Het<br />
draait vele jaren zonder enig mankement of<br />
storing. Nu worden er steeds meer zaken aan<br />
toegevoegd, zoals cloud computing of kunstmatige<br />
intelligentie. Functioneel is het natuurlijk<br />
fantastisch, maar qua robuustheid en veiligheid<br />
is het wel een punt van zorg bij veel beheerders.<br />
Assets worden kwetsbaar omdat ze gekoppeld<br />
zijn aan IT. OT koppelen aan IT-systemen<br />
in de cloud, als voorbeeld, brengt behalve<br />
voordelen ook serieuze risico’s met zich mee<br />
die geborgd moeten worden.”<br />
SLIMME ALGORITMES<br />
Kijkend naar automatisering in het waterdomein,<br />
dan worden nu al slimme algoritmes<br />
ontwikkeld die voorspellen wanneer een<br />
dijk mogelijk aan sterkte verliest, geeft Léon<br />
Huijsdens van ICT Group als voorbeeld. “Dat<br />
is puur IT. Daarbij worden tegenwoordig ook<br />
drones ingezet om scheuren in dijken te detecteren.<br />
Dat levert gigabytes aan data op<br />
die geautomatiseerd en geanalyseerd moeten<br />
worden. Ook weer IT. Maar het gaat nog veel<br />
verder dan dat. IT-algoritmiek wordt ook ingezet<br />
bij processen om afvalwater op te waarderen<br />
tot drinkwater, een mooi voorbeeld<br />
van circulariteit. Klassieke plc-technologie is<br />
dan niet meer toereikend. Op alle fronten<br />
wordt dus IT aan OT toegevoegd.”<br />
BESCHIKBAARHEID EN VEILIGHEID<br />
Diezelfde evolutie zien we aan de kant van de<br />
vervoersinfrastructuur over de weg, het water<br />
en het spoor, zegt Kraaij. “Hierin bevinden zich<br />
allerlei objecten, zoals een brug, tunnel of sluis<br />
die ten dienste staan van de kritieke infrastructuur.<br />
Beschikbaarheid en veiligheid zijn hierin hele<br />
belangrijke aspecten, maar staan beide onder<br />
druk. Omdat we zo’n dichtbevolkt land zijn, is<br />
de belasting van die objecten enorm. Als je bijvoorbeeld<br />
het verkeer dat 40 jaar geleden per<br />
etmaal over de Van Brienenoordbrug reed vergelijkt<br />
met dat van nu, dan is de toename enorm.<br />
En als zo’n object uitvalt, staat heel de regio Rotterdam<br />
stil. Voorspelbaarheid in de functie van<br />
dat soort objecten is super belangrijk, zowel voor<br />
de betrouwbaarheid als voor het uitvoeren van<br />
(tijdelijk) onderhoud. Daar wil je zo voorspellend<br />
mogelijk in zijn. ‘IT ontmoet OT’ is dan bijzonder<br />
bepalend, zodat je informatie hebt over de status<br />
van de systeemdelen van deze assets.”<br />
VOORSPELBAARHEID<br />
Een ander voorbeeld over het belang van voorspelbaarheid.<br />
Huijsdens: “Hadden we vroeger<br />
nog de capaciteit om bij een hoosbui het water<br />
reactief af te voeren, nu willen we op voorhand al<br />
weten waar en op welk moment de hoosbui gaat<br />
vallen, zodat we vooruitlopend daarop al pompen<br />
kunnen aanzetten om een deel van het water<br />
af te voeren.” Kraaij geeft nog een voorbeeld:<br />
“Bij een tunnel willen we weten wat de status is<br />
van bijvoorbeeld de lagers in een ventilator. Als<br />
de ventilator uitvalt, moet de tunnel dicht. Dat<br />
wil je voorkomen. Daarom is het zaak om tijdens<br />
een geplande onderhoudsperiode alle renovatiewerkzaamheden<br />
mee te nemen, ook de lagers<br />
van de ventilator die versleten zijn. Voor die voorspelbaarheid<br />
heb je IT nodig. Er zijn inmiddels verschillende<br />
initiatieven opgestart, dit gebeurt nog<br />
vaak als PoC, maar in de toekomst verwachten<br />
we dit steeds verder uit te breiden.”<br />
Klassieke OT verrijken met IT is fantastisch<br />
en biedt volop perspectief, maar ben je bewust<br />
van de kwetsbaarheden, resumeert<br />
Huijsdens. “Als ICT Group hebben we beide<br />
competenties aan boord. Techneuten die alles<br />
weten van OT, maar ook experts op IT-gebied.<br />
Dat onderscheidt ons van andere automatiseerders<br />
in de infrastructuur. Daarnaast<br />
hebben onze specialisten ook veel kennis van<br />
het werktuigbouwkundige en elektrotechnische<br />
aspect dat we automatiseren. Dat maakt<br />
dat we als geen ander in staat zijn om op een<br />
betrouwbare en veilige manier een brug te<br />
slaan tussen OT en IT om de infrastructuur<br />
toekomstbestendig te houden.” ■<br />
Naast OT wordt er steeds meer gebruik gemaakt van IT in de kritieke infrastructuur.<br />
68
THEMA DIGITALISERING & SOFTWARE<br />
BESTE DIGITAL TRANSFORMER<br />
ICT Group is door MT/Sprout<br />
wederom uitgeroepen tot beste<br />
Digital Transformer in de categorie<br />
Software, Development & Platforms/<br />
Enablers-Overall. Dat blijkt uit het<br />
DX300-onderzoek, dat op initiatief van<br />
toonaangevend ondernemersplatform<br />
MT/Sprout is uitgevoerd. “Net als<br />
vorig jaar zijn we beoordeeld op<br />
de onderwerpen: samenwerking<br />
met onze klanten in digitale<br />
transformatietrajecten, expertise op het<br />
gebied van transformatie en de kwaliteit<br />
van de uitvoering van onze diensten. En<br />
wederom hebben wij in onze categorie<br />
de eerste plaats bemachtigd.”<br />
ICT Group heeft beide competenties aan boord: techneuten die alles weten van<br />
OT, maar ook experts op IT-gebied.<br />
69
INGENIEURSBUREAU<br />
VAN DE TOEKOMST<br />
Assetmanagement<br />
Projectmanagement<br />
Techniek & Automatisering<br />
Veiligheid<br />
Data & Informatie<br />
Wij zijn uw partner in lifecycle.<br />
innocy.nl
AGRULINE<br />
PE 100-RC<br />
Scheurbestendige fittings & leidingen<br />
LANGERE LEVENSDUUR<br />
scheurbestendig PE 100-RC<br />
HOGE ECONOMISCHE EFFICIËNTIE<br />
schuurvrije installatie<br />
DUURZAME KOPPELINGEN<br />
betere lasresultaten<br />
ONE STOP SHOPPING<br />
compleet PE 100 RC leidingsysteem<br />
voor gas, waterstof, water,<br />
afvalwater en chemische media<br />
®<br />
agru Kunststofftechnik Gesellschaft m.b.H. | Ing.-Pesendorfer-Strasse 31 | 4540 Bad Hall, Oostenrijk | www.agru.at |
THEMA DIGITALISERING & SOFTWARE<br />
Als aannemer ben je verplicht om schade aan de omgeving zover mogelijk te voorkomen.<br />
Scherpe, continue monitoring kan grote<br />
kostenposten en stilstand voorkomen.<br />
Tekst | Susan Peek Beeld | Topcon<br />
Het belang van een<br />
bouwkundige opname<br />
en monitoring<br />
Als aannemer ben je verplicht om -bij de bouw van een project- schade aan de omgeving zoveel<br />
mogelijk te voorkomen. Werkzaamheden als graven, heien, het trillen van damwanden en bemaling<br />
kunnen de grond instabiel maken, waardoor omliggende objecten bijvoorbeeld kunnen verzakken.<br />
Het is dan ook voor alle partijen van belang om die risico’s in kaart te brengen en vooral<br />
zo klein mogelijk te maken. Dat kan door voorafgaand aan een bouwproject een bouwkundige<br />
opname van het risicogebied te maken en tijdens de werkzaamheden te monitoren.<br />
Door de bouwkundige opname is vooraf de<br />
precieze staat van elk object in de omgeving duidelijk.<br />
Het geeft de aannemer tevens informatie<br />
over de risico’s van de bouwwerkzaamheden en<br />
de kans op schade. Tijdens de uitvoering van de<br />
bouwwerkzaamheden monitort de aannemer<br />
zowel de bouwkuip en -locatie als de omliggende<br />
objecten. Hij meet of alle objecten nog<br />
op dezelfde afstand staan ten opzichte van elkaar<br />
en van de omgeving. Zodra er veranderingen<br />
optreden in die metingen, kan de aannemer<br />
maatregelen nemen. “Een bouwkundige opname<br />
en monitoring zijn om vele redenen belangrijk<br />
om te doen”, zegt Barry Engelen, Adviseur<br />
Geodesie bij Topcon Positioning Netherlands.<br />
ZES REDENEN VOOR<br />
BOUWKUNDIGE OPNAME<br />
EN MONITORING<br />
1. De opname is de juridische basis om het<br />
project te starten;<br />
2. De opname geeft duidelijkheid over constructieve<br />
risico’s in de bouwomgeving;<br />
3. Opname en monitoring kunnen imagoschade<br />
voorkomen;<br />
4. Opname en monitoring kunnen faalkosten<br />
(in tijd en geld) voorkomen;<br />
5. Je kunt aanspraak maken op de verzekering<br />
als er toch schade ontstaat;<br />
6. Je bent goed voorbereid op de Wet kwaliteitsborging<br />
voor het bouwen (Wkb).<br />
De noodzaak is dus duidelijk, maar hoe pak je<br />
dit aan? Hoe implementeer je de opname en<br />
monitoring in je werkprocessen? We laten zien<br />
hoe aannemer Heijmans dat doet.<br />
ONDERDEEL VAN<br />
HET WERKPROCES<br />
“Gelukkig is de kans op grote, constructieve<br />
schade bij de meeste projecten relatief<br />
klein. Bij werkzaamheden voor grote<br />
bouwprojecten, waar de impact op de omgeving<br />
zo groot is dat er wél constructieve<br />
problemen kunnen ontstaan, is een bouwkundige<br />
opname en monitoring standaard<br />
onderdeel van ons werkproces”, zegt Robin<br />
72
THEMA DIGITALISERING & SOFTWARE<br />
Bouwkundige opname van het risicogebied gebeurt idealiter al in de tenderfase.<br />
Dullens, projectleider bij Heijmans. “Vooraf<br />
wordt er een bouwkundige opname van het<br />
risicogebied gemaakt door een opname-expert.<br />
Vervolgens wordt er een monitoringsplan<br />
gemaakt aan de hand van het ontwerp.<br />
Daar staat in wat en hoe er gemonitord<br />
moet worden en met welke frequentie. Uiteraard<br />
staan hier ook de beheersmaatregelen<br />
in, net als de grenswaardes die niet<br />
mogen worden overschreden.” Dullens legt<br />
uit dat vervolgens de monitoringsapparatuur<br />
wordt opgesteld en de meetdata naar<br />
de betrokkenen wordt gestuurd. “Wordt<br />
de signaalwaarde bereikt, dan krijgt bijvoorbeeld<br />
de projectleider een bericht dat<br />
er sprake is van veranderingen en kan de<br />
werkwijze worden aangepast. Wordt de<br />
interventiewaarde bereikt, dan moeten<br />
werkzaamheden per direct worden stilgelegd.<br />
Uiteraard doen we er alles aan om dat<br />
te voorkomen. We willen risicogestuurd en<br />
beheerst bouwen en de constructieve veiligheid<br />
van het te bouwen object én objecten<br />
in de omgeving borgen.”<br />
METRO GRAND PARIS<br />
Ook in Parijs is er sprake van adequate monitoring<br />
bij project Grand Paris: een megaproject<br />
voor de metro, waarbij het netwerk<br />
dubbel zo groot gemaakt wordt. Bij de bouw<br />
van maar liefst 200 kilometer aan nieuwe<br />
metrolijnen rond Parijs zullen er zo’n 20 tunnelboormachines<br />
actief zijn. Bij zo’n groot<br />
project onder een drukke stad is veiligheid<br />
van levensbelang. Cementys zet Topcon monitoringapparatuur<br />
in waarmee onder andere<br />
de aangrenzende bouw in de gaten gehouden<br />
wordt, zoals stations, tunnels, maar ook<br />
naastgelegen wegen, masten en antennes.<br />
Deze detectie-technologie merkt zelfs de<br />
kleinste beweging op zodat er indien nodig<br />
ingegrepen kan worden. Alle metingen moeten<br />
dus kloppen: daar staat of valt zo’n project<br />
mee. Nauwkeurigheid van de apparatuur<br />
is dus cruciaal: onder alle weersomstandigheden<br />
moet die worden gewaarborgd, tot op<br />
de halve millimeter nauwkeurig. De experts<br />
zorgen met de gespecialiseerde apparatuur<br />
van Topcon in Parijs voor een veilig fundament<br />
voor dit megaproject.<br />
‘Risico’s verkleinen,<br />
discussies elimineren’<br />
Topcon schreef in samenwerking met Cobouw<br />
een whitepaper over het belang van<br />
monitoring en hoe je de opname en monitoring<br />
van het risicogebied in de workflow<br />
van projecten verwerkt. Ontvangen?<br />
Check: https://bit.ly/467RLbn ■<br />
Ondergrondse werkzaamheden brengen altijd risico's van schade aan de<br />
omgeving met zich mee.<br />
Een bouwkundige opname van de omgeving bewijst of deze scheur er al zat<br />
voordat je begon met de werkzaamheden.<br />
73
UNIEKE 120 TONNER<br />
OP 5 ASSEN.<br />
Met een uitzonderlijk lange hoofdmast van<br />
66 meter, enorme hijscapaciteit, goede<br />
wendbaarheid en de mogelijkheid om<br />
extra ballast op de kraan te vervoeren is de<br />
nieuwe Grove GMK5120L de meest veelzijdige<br />
taxikraan in de 100-120 tons klasse.<br />
• Eén motor concept met een zuinige en schone EUROMOT 5/<br />
Tier 4 final Mercedes motor en transmissie. Compleet met<br />
Fuel Saver Mode voor extra brandstofbesparing.<br />
• Met het ECO-modesysteem, standaard op de kraan, is de<br />
GMK5120L de zuinigste kraan in deze klasse.<br />
• CCS-besturingssysteem, intuïtief, eenvoudig voor iedere<br />
gebruiker met hoofdmast configurator.<br />
• MAXbase voor veilig werken bij asymmetrische opstelling<br />
en extra hijscapaciteit.<br />
• Indrukwekkende hijscapaciteit zowel op hoogte als op<br />
vlucht tot 6,3 ton met 66 meter hoofdmast.<br />
• ‘Best in class’ taxi-kraan met maar liefst 14,6 ton ballast op<br />
de kraan binnen de geldende aslasten van 12 ton per as.<br />
• UK ballast configuratie met 30,7 ton ballast op de kraan<br />
met 16,5 ton per as.<br />
GMK5120L<br />
• Capaciteit: 120 ton<br />
• Hoofdmast: 66 meter<br />
• Jib mechanisch of hydraulisch:<br />
Max. 24 meter<br />
• Maximale hoogte: 90 meter<br />
• Motor: Mercedes-Benz 390 kW<br />
EUROMOT 5/Tier 4 final<br />
Meer weten? www.manitowoc.com.<br />
Neem contact op via:<br />
salesnl@manitowoc.com<br />
Of maak een afspraak met de Grove<br />
specialisten.<br />
Zuid Nederland:<br />
Niek Brabers 06 209 255 20.<br />
Noord Nederland:<br />
Erik Baas 06 523 868 65.
Infra werkgebied<br />
Infra woongebied<br />
In een paar klikken<br />
bij de oplossingen voor<br />
jouw infra vraagstuk<br />
Heijmans heeft het<br />
Met ruim 100 jaar ervaring en een breed assortiment aan<br />
slimme,<br />
Met ruim<br />
technische<br />
100 jaar ervaring<br />
en duurzame<br />
en een<br />
oplossingen<br />
breed assortiment<br />
maken<br />
aan<br />
wij<br />
slimme,<br />
infrastructuur<br />
technische<br />
toekomstbestendig.<br />
en duurzame oplossingen<br />
Heijmans<br />
maken<br />
heeft<br />
regionale<br />
wij infrastructuur<br />
vestigingen<br />
toekomstbestendig.<br />
door heel Nederland.<br />
Heijmans<br />
Van hieruit<br />
heeft<br />
werken<br />
regionale<br />
we<br />
vestigingen<br />
samen met<br />
door<br />
(semi)-overheden<br />
heel Nederland.<br />
én private<br />
Van hieruit<br />
opdrachtgevers<br />
werken we samen<br />
aan<br />
met<br />
lokale<br />
(semi)-overheden<br />
projecten. Want<br />
én<br />
wat<br />
private<br />
jouw<br />
infra<br />
opdrachtgevers<br />
uitdaging ook<br />
aan<br />
is,<br />
lokale<br />
wij denken<br />
projecten.<br />
graag<br />
Want<br />
met<br />
wat<br />
je<br />
jouw<br />
mee over<br />
mogelijke<br />
infra uitdaging<br />
oplossingsrichtingen.<br />
ook is, wij denken<br />
Heijmans<br />
graag met<br />
heeft<br />
je mee<br />
het<br />
over<br />
mogelijke oplossingsrichtingen. Heijmans heeft het<br />
Scan de<br />
QR-code en<br />
Scan de<br />
neem direct<br />
QR-code en<br />
een kijkje<br />
neem direct<br />
een kijkje
De geluidswal is 520 meter lang, loopt naar boven taps toe en varieert in breedte.<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | Heijmans<br />
Superslanke geluidswal<br />
in gewapende grond<br />
voor Park Vijfsluizen<br />
Het voormalige sportpark van Shell in de gemeente Vlaardingen wordt door Heijmans getransformeerd<br />
tot een nieuwe woonwijk met circa 400 woningen: Park Vijfsluizen. Om het groene karakter weer terug<br />
te brengen én verkeersgeluid te weren is tegen de aanpalende snelweg A4 een superslanke geluidswal<br />
gerealiseerd in gewapende grond. Een dermate slanke constructie die volgens Gino Jongmans,<br />
bedrijfsleider bij Voets Gewapende <strong>Grond</strong>constructies, uniek is voor Nederlandse begrippen.<br />
Bij de ontwikkeling van Park Vijfsluizen zijn verschillende specialismen<br />
vanuit Heijmans betrokken. “Vastgoed ontwikkelt het terrein, Woningbouw<br />
bouwt de woningen en Infra maakt het terrein bouw- en woonrijp”,<br />
legt Mark van Hees uit, projectleider bij de infradivisie. De geluidswal<br />
is Europees aanbesteed met als doel om in de eerste fase met de<br />
winnende partij verder te gaan in een bouwteam. Na de bouwteamfase<br />
volgt een realisatiefase. Heijmans (Infra en Funderingstechnieken) en<br />
Voets Gewapende <strong>Grond</strong>constructies hebben gezamenlijk in het najaar<br />
van 2021 de tender doorlopen om te komen tot het beste plan. “Op 21<br />
januari 2022 bleken wij voor die aanbesteding de beste partij en is ons<br />
fase 1 gegund, de bouwteamfase.”<br />
MAAKBAARHEID<br />
In de eerste fase hebben de drie partijen, samen met de gemeente<br />
Vlaardingen en Heijmans Vastgoed als opdrachtgever in een bouw-<br />
teamverband het ontwerp verder uitgewerkt. “In deze fase hebben<br />
we de wensen van de opdrachtgever, landschapsarchitect, de maakbaarheid<br />
en alle disciplines en stakeholders in een recordtempo bij<br />
elkaar gebracht. Het rechtvaardigde de keuze van de opdrachtgever<br />
om hiervoor een bouwteam op te tuigen”, vindt Jongmans. “Ook<br />
werd gestuurd op de prijs. Als bouwteam werden we uitgedaagd om<br />
vanuit een voorlopig ontwerp het project verder te optimaliseren,<br />
mede in samenspraak met adviesbureau Crux dat reeds bij de opdrachtgever<br />
was aangesloten.” De maakbaarheid was volgens Jongmans<br />
echt wel een issue, in dit geval vanwege de slankheid in gewapende<br />
grond. “Vanuit ieders expertise zijn we uiteindelijk gekomen<br />
tot een maakbaar ontwerp binnen een voor de opdrachtgever acceptabel<br />
budget. Dat resulteerde uiteindelijk in een uitvoeringsovereenkomst,<br />
de realisatiefase (fase 2) middels UAV-GC, die op 25 juli<br />
2022 werd getekend. Kort daarna zijn we gestart met de uitvoering.”<br />
76
De geluidswal is gerealiseerd in gewapende grond.<br />
45.000 TON MENGGRANULAAT<br />
De geluidswal is 520 meter lang, loopt naar boven taps toe en varieert<br />
in breedte. Op het smalste punt is het ‘scherm’ bovenin slechts 2,5<br />
meter breed en onderin 4,5 meter breed bij een hoogte variërend<br />
van 12 tot 14 meter. “Het geheel steunt op een palenmatras dat is<br />
opgebouwd uit 1.432 stuks heipalen, met daar bovenop paaldeksels<br />
en een laag in folie ingepakte menggranulaat (het matras). De bedoeling<br />
is dat de hele wal gaat hangen op die palen”, legt Van Hees uit.<br />
“Op het paalmatras is de gewapende grondconstructie aangebracht.<br />
De geluidswal bestaat in de basis uit een kern van menggranulaat,<br />
aangevuld met gekwalificeerd zand en gebiedseigen grond bij de bredere<br />
delen. Boven op de wal bevindt zich een schanskorf bestaande<br />
uit granulaat en bioblocks, afgewerkt met cortenstaal. De bioblocks<br />
dragen overigens ook bij aan het dempen van het verkeersgeluid vanuit<br />
de A4.” In totaal is er volgens Van Hees ruim 45.000 ton menggranulaat<br />
verwerkt in de geluidswal. “Het granulaat is in het kader van<br />
duurzaamheid grotendeels afkomstig uit de sloop van de oude sluis<br />
bij Terneuzen. Al met al dus ook een behoorlijk complexe logistieke<br />
uitdaging om het transport in goede banen te leiden, als je bedenkt<br />
dat gelijktijdig de woonwijk wordt gebouwd.”<br />
De geluidswal heeft momenteel nog een overwegend zwart uiterlijk, inherent<br />
aan de gewapende grondconstructie. Van Hees: “In het najaar<br />
worden de klimplanten aangeplant, zodat het uiteindelijk uitmondt in een<br />
groene oase. Om de groei te bevorderen is grondverbetering toegepast<br />
en is de wand voorzien van staaldraden en groeigaas. Voor de wal ligt<br />
nog een onderhoudspad met bomengranulaat en een wadi om de afwatering<br />
van de A4 te waarborgen.” Op 14 juni <strong>2023</strong> is de geluidswal formeel<br />
overgedragen aan de opdrachtgever. “Voor ons was het een heel<br />
bijzonder traject en verre van alledaags”, blikt Jongmans terug en besluit:<br />
“Vooral omdat we vanaf dag één betrokken waren en we zodoende de<br />
kans kregen om de maakbaarheid al in het ontwerp te borgen.” ■<br />
De geluidswal bestaat in de basis uit een kern van menggranulaat, aangevuld met gekwalificeerd zand en<br />
gebiedseigen grond bij de bredere delen.<br />
Op het smalste punt is de geluidswal bovenin slechts<br />
2,5 meter breed en onderin 4,5 meter breed bij een<br />
hoogte variërend van 12 tot 14 meter.<br />
77
Visuele weergave van de werking van de Cycloon filterput kolk.<br />
Cycloon filterput kolk. Speciaal ontwikkeld om<br />
vervuiling uit infiltratiesystemen te houden en<br />
oppervlakte- en grondwater schoner te houden.<br />
Tekst | Susan Peek Beeld | TBS-SVA<br />
Zorgzaam afwateren<br />
is onze prioriteit<br />
Het is ongetwijfeld niemand ontgaan: ons klimaat verandert dusdanig, dat het absoluut nodig is om<br />
maatregelen te nemen. De grote, langdurige droogtes tegenover de enorme stortbuien waardoor<br />
enorme wateroverlast ontstaat, vragen om passende oplossingen in onder andere waterafvoer, waterbuffering<br />
en infiltratie. “Maar dan wel op een verantwoorde manier, met betere producten die een<br />
zuiverende werking hebben zodat ons oppervlakte- en grondwater schoner blijft”, zegt Willy Bruckers,<br />
commercieel directeur van TBS-SVA Groep.<br />
Mini Rain Garden. Een bak van gewapend beton<br />
met planten erin, die niet alleen als verkeersremmer<br />
kan werken, maar tevens als vergroener.<br />
Hij constateert dat er veel aandacht is voor<br />
infiltreren en bufferen, maar vindt dat er niet<br />
altijd de juiste producten worden aangeboden<br />
in de markt. “Er is bijna geen oog voor<br />
de vervuiling die men infiltreert”, zegt Bruckers.<br />
“En precies daar willen wij het verschil<br />
maken.”<br />
KLIMAATADAPTIEVE PRODUCTEN<br />
TBS-SVA is bezig met de ontwikkeling van een<br />
compleet assortiment klimaatadaptieve producten.<br />
“Omdat -als we het blijven doen zoals<br />
vandaag- dit de saneringsplekken worden van<br />
de toekomst”, zegt Bruckers. “Want het is bizar<br />
hoe vuil ons zogenaamde ‘schone’ regenwater<br />
is nadat het op de openbare infrastructuur<br />
is gevallen. En van dat water wordt vaak ons<br />
uiteindelijke drinkwater gemaakt! Met onze innovatieve<br />
producten willen we voorkomen dat<br />
verontreinigd water in de openbare ruimte terecht<br />
komt en zorgen we voor een veilig nu en<br />
een schonere toekomst.”<br />
Bruckers noemt enkele voorbeelden van klimaatadaptieve<br />
producten die het bedrijf ontwikkeld<br />
heeft.<br />
CYCLOON FILTERPUT KOLK<br />
“Onze Cycloon filterput kolk is speciaal ontwikkeld<br />
om vervuiling uit infiltratiesystemen<br />
te houden en oppervlakte- en grondwater<br />
schoner te houden. Op deze kolk kunnen drie<br />
traditionele kolken -uitgerust met een grof filter-<br />
aangesloten worden. Het water gaat als<br />
78
een cycloon door het fijnmazige filter, waarbij<br />
het schone water dankzij middelpuntvliedende<br />
kracht naar de schoonwaterafvoer gaat, die<br />
aangesloten kan worden op een willekeurige<br />
infiltratievoorziening, en het vuile water wordt<br />
afgevoerd naar het vuilriool.”<br />
‘Drie sterke merken<br />
waarbij<br />
volop sprake is van<br />
kruisbestuiving binnen<br />
de afwateringsmarkt’<br />
COOL CITY DRAINGOOT<br />
“Verder ontwikkelden we de Cool City<br />
Draingoot. Dat is een nieuwe vorm van waterbuffering,<br />
afwatering en/of infiltratie waarbij<br />
vergroening en verkoeling van de binnenstad<br />
centraal staat.” Bruckers legt uit dat het<br />
product eenvoudig te plaatsen is, weinig onderhoud<br />
vergt en bestand is tegen wielbelasting<br />
dankzij de dragende roosterconstructie.<br />
“Maar bovenal is het een klimaatneutrale<br />
oplossing in binnenstedelijke gebieden: het is<br />
beheersbaar groen die hittestress in een verstedelijkte<br />
omgeving positief kan beïnvloeden<br />
en daarnaast zorgt voor het vertraagd<br />
afvoeren en/of infiltreren van gezuiverd regenwater<br />
op locatie.”<br />
MINI RAIN GARDEN<br />
“Eén van de meest recente ontwikkelingen is<br />
onze Mini Rain Garden. Een bak van gewapend<br />
beton met planten erin, die niet alleen<br />
als verkeersremmer kan werken, maar tevens<br />
als vergroener. Het substraat dat onder<br />
de planten zit, heeft een zuiverende werking<br />
door middel van toevoeging van kool. Het gezuiverde<br />
water dat daar doorheen is gegaan<br />
kan via een infiltratieleiding naar een wadi of<br />
dergelijke afgevoerd worden.”<br />
KRUISBESTUIVING<br />
“Wij voelen ons verantwoordelijk en maken<br />
van zorgzaam afwateren onze prioriteit”,<br />
zegt Bruckers. “Een mooie missie, die helaas<br />
hard nodig is. Sinds de fusie van TBS en SVA<br />
in 2020, is er al volop sprake van kruisbestuiving<br />
binnen de afwateringsmarkt en hebben<br />
we dit soort mooie innovatieve producten<br />
kunnen ontwikkelen. Met de recente overname<br />
van IE Systems is daar nog een expertise<br />
bijgekomen: de rioleringsmarkt.” IE Systems<br />
is gespecialiseerd in baanbrekende oplossingen<br />
bij rioleringsproblemen, zoals een luchtinblaassysteem<br />
ten behoeve van H2S-bestrijding<br />
en de gepatenteerde ontluchtings-/<br />
afvoer kanteldeksels. “Het bedrijf past bij<br />
ons, we zitten vaak bij dezelfde opdrachtgevers<br />
en kunnen op deze manier nóg beter<br />
onze krachten bundelen en elkaar versterken.”<br />
Met de combinatie van deze drie sterke<br />
merken zorgt de TBS-SVA Groep ervoor dat<br />
hun klanten de juiste en meest passende oplossingen<br />
aangeboden krijgen voor een goed<br />
afwaterings- én rioleringssysteem. ■<br />
Visuele weergave van de werking van de Cool City Drain. Het substraat dat onder<br />
de planten zit, heeft een zuiverende werking door middel van toevoeging van kool.<br />
Cool City Draingoot. Een nieuwe vorm van waterbuffering, afwatering en/of<br />
infiltratie waarbij vergroening en verkoeling van de binnenstad centraal staat.<br />
79
THEMA BETON<br />
Tekst | Jerry Helmers Beeld | Jerry Helmers en Dominic Brown<br />
Wens tot meer betonverfraaiing<br />
door middel van kleur verovert<br />
de betonindustrie én de<br />
buitenruimte in Nederland<br />
Het Vredespaleis, maar dan op een tramhalte naast het Centraal Station.<br />
“Ons land heeft gemiddeld genomen vaak ‘grijs en grauw weer’ en precies daarom vraag ik me af waarom<br />
we de kleur grijs zo veel gebruiken bij de inrichting van de stedelijke omgeving. Grijs + grijs = saai.<br />
Waarom niet wat meer kleur?” Aan het woord is de zichtbaar bevlogen Dominic Brown (40), creative<br />
entrepreneur uit Den Haag. “Kleur doet aantoonbaar iets met mensen. Ook de beton- en staalindustrie<br />
in Nederland kan nog wel wat stappen maken, wat mij betreft. Hoe? We kunnen beton aankleden! We<br />
kunnen beton mooier maken! We kunnen de beleving van beton naar een hoger niveau brengen!”<br />
80
THEMA BETON<br />
Een blik op de Hofvijver bij het Binnenhof, maar dan onder een viaduct bij het Centraal Station.<br />
Iedereen die wel eens in de Hofstad komt,<br />
heeft met zekerheid zijn prachtige werk wel<br />
eens gezien of is er voorbij gelopen. Bijvoorbeeld<br />
op en rond het Centraal Station in het<br />
centrum van de stad. Diverse viaducten, onderdoorgangen<br />
of pilaren zijn voorzien van<br />
méér dan levensgrote impressies die iets vertellen<br />
over de stad, haar inwoners en de geschiedenis.<br />
Alles beter dan al dat grijze en<br />
grauwe beton. Het is daar ter plekke een ware<br />
upgrade van de omgeving.<br />
‘Beton blijft langer<br />
houdbaar of<br />
heeft een minder<br />
strikt onderhoudsprogramma<br />
nodig’<br />
En zo kan dus ook een spoorbrug onderdeel uitmaken van het landschap.<br />
81
THEMA BETON<br />
De trieste onderdoorgang bij NS Station Amsterdam RAI kan wel een upgrade gebruiken. Dominic Brown heeft een idee.<br />
SOCIALE VEILIGHEID<br />
Maar we doen dit in ons land nog veel te weinig.<br />
Brown: “We missen dus kansen. Want<br />
kleur – zeker ook in combinatie met de juiste<br />
verlichting – biedt meer sociale veiligheid.<br />
Ook is aangetoond dat op plekken waar meer<br />
kleur is, minder ongewenste graffiti is. Daarnaast<br />
kun je met kleur kansen creëren voor de<br />
promotie van de historie of de cultuur van de<br />
stad. Maar bovenal: door beton(blokken) te<br />
voorzien van folie met een kleurrijke tekening<br />
of ontwerp, met daaroverheen een coating –<br />
want, zo werkt het – ben je ook duurzaam<br />
bezig. Het beton heeft door de beschermlaag<br />
minder last van weersinvloeden. Dit betekent:<br />
minder erosie! En dus blijft beton langer houdbaar<br />
of heeft het een minder strikt onderhoudsprogramma<br />
nodig. Voor mij is het nog<br />
steeds niet te bevatten dat veel grote jongens<br />
in de betonindustrie dit niet zien of … niet<br />
willen zien?”<br />
VERLOEDERING<br />
“In de steden in Nederland zijn zo ontzettend<br />
veel lelijke plekken. Er zijn veel locaties<br />
waar de kleur grijs aantrekkelijker kan worden<br />
gemaakt. Het beton is daar niet aangekleed:<br />
de verloedering slaat toe. Ik ben ervan<br />
overtuigd dat veel inwoners, passanten en<br />
gewone burgers deze visuele achteruitgang<br />
ook niet accepteren: ze snappen niet dat er<br />
geen euro’s worden uitgetrokken om op een<br />
simpele manier de omgeving te verfraaien en<br />
daarmee sociaal-maatschappelijke doelstellingen<br />
te bereiken. Vooral op de locaties die<br />
zo in het oog springen. En, over geld gespro-<br />
Deze plek in Den Haag is Dominic Brown een doorn in het oog. Direct naast Den Haag NS, bij de<br />
taxistandplaats: alleen maar grijs en grauw. Dat kan kleurrijker.<br />
Dominic Brown op het Anna van Buerenplein in het<br />
centrum van Den Haag, samen met… Anna van Bueren.<br />
82
THEMA BETON<br />
ken: voor relatief weinig geld kúnnen we die<br />
impact creëren!”<br />
CITYMARKETING<br />
Brown ziet die noodzaak tot verfraaiing zelfs<br />
als een component van maatschappelijk verantwoord<br />
ondernemen. “De betonjongens<br />
zijn goed met hun technische innovaties om<br />
daarmee een stuk duurzaamheid te bereiken,<br />
hetzij in de productieprocessen hetzij in het<br />
eindproduct. Prima.<br />
werken. Oftwel, het is ook een oproep aan de<br />
architecten van Nederland die elke dag bezig<br />
zijn met de inrichting van onze buitenruimtes.<br />
Bovendien kan het verfraaien van beton zelfs<br />
een (commercieel) onderdeel worden van<br />
slimme citymarketing. Je creëert namelijk plekken<br />
die interessant worden voor het maken<br />
van selfies. Toeristen vinden het geweldig. Die<br />
zijn juist daarnaar op zoek. Als ze maar een selfie<br />
kunnen maken en als ze maar wat interessants<br />
kunnen posten. Aangekleed beton levert<br />
dus alleen maar voordelen op.” ■<br />
‘Je creëert met een<br />
verfraaiing van het<br />
beton plekken die<br />
interessant worden<br />
voor het maken<br />
van selfies’<br />
Ik denk dat we daar vanuit Nederland ook wereldwijd<br />
in voorop lopen. Maar, maatschappelijk<br />
verantwoord ondernemen betekent dat je<br />
er ook voor zorgt dat mensen de omgeving als<br />
veilig ervaren. Je wilt mensen zich toch comfortabel<br />
laten voelen in de openbare ruimte?<br />
Dat is – vind ik – feitelijk óók een opgave voor<br />
de beton- en staalindustrie, en dan met name<br />
voor de partijen die aan onze infrastructuur<br />
Zeg het maar, waar kiest u voor? Een saai geluidsscherm langs de snelweg of wat meer leven langs de vangrail?<br />
83
THEMA BETON<br />
Tekst | Suzanne van Gaale Beeld | v.d. Bosch Beton<br />
17 miljoen kilogram CO -reductie<br />
2<br />
dankzij cementloze bestrating<br />
Voor gemeenten die hun bestratingsmaterialen willen verduurzamen, heeft v.d. Bosch Beton uit Almelo<br />
de oplossing: Reduton ® cementloos beton. Dankzij de extreem lage CO 2<br />
-uitstoot en MKI-score is dit<br />
een zeer interessante optie voor duurzame infraprojecten, van een eenvoudig trottoir tot groen<br />
parkeren aan toe. Berry Mullink van v.d. Bosch Beton vertelt waar en hoe Reduton ingezet wordt.<br />
Van een grote gemeente als Rotterdam tot aan<br />
kleinere gemeenten als Twenterand, Hellendoorn,<br />
Dalfsen en Steenwijkerland. Zij hebben<br />
duurzaamheid op de agenda en kiezen voor de<br />
toepassing van Reduton bij onder meer de aanleg<br />
van fietspaden, voetgangerspaden en straten.<br />
“Reduton zien wij als het zogenaamde laaghangende<br />
fruit”, aldus Mullink. “Het is per direct<br />
beschikbaar, volledig gecertificeerd en 100% recyclebaar.<br />
Dat maakt het voor gemeenten en andere<br />
overheden relatief eenvoudig om te inves-<br />
teren in duurzame infraprojecten. Van de aanleg<br />
van een fietspad of voetgangerspad tot groene<br />
parkeerplaatsen en volledige wegen aan toe.”<br />
KIWA-CERTIFICAAT<br />
Zeven jaar geleden, in 2016, investeerde v.d.<br />
Bosch Beton in een fabriek om beton op basis<br />
van geopolymeer beton, dus zonder cement<br />
te produceren. “We hebben daarvoor samen<br />
met de provincie Overijssel een half jaar lang<br />
een proef gedraaid om het te testen. Dit liep<br />
dusdanig naar wens dat we klaar waren om Reduton<br />
te produceren. Om de kwaliteit te borgen<br />
en aantoonbaar te maken, is het KIWA-gecertificeerd.<br />
Dit certificaat biedt de zekerheid<br />
dat Reduton voldoet aan de gangbare normen<br />
en dat tegelijkertijd een vergelijking met klassieke<br />
materialen mogelijk is.”<br />
VOORDELEN<br />
Het belangrijkste verschil tussen Reduton en<br />
regulier beton is dat bij Reduton het cement<br />
Reduton als bermverharding in de gemeente Súdwest-Fryslân.<br />
84
THEMA BETON<br />
Op de Campus van de UT in Enschede is Reduton toegepast op de parkeerplaatsen.<br />
vervangen is door geopolymeren. Voor deze<br />
betonsoort worden grondstoffen gebruikt die<br />
minder CO 2<br />
-uitstoot veroorzaken dan traditioneel<br />
cementbeton. Daarnaast worden secundaire<br />
bouwstoffen als toeslagmaterialen gebruikt.<br />
“Hierdoor behalen we een extreme CO 2<br />
-reductie<br />
tot wel 75% en zijn de milieukosten vele malen<br />
lager. De MKI is zo’n 60% lager dan van cementbeton.<br />
In de acht jaren dat we nu bezig zijn,<br />
hebben we aantoonbaar al 17 miljoen kilogram<br />
CO 2<br />
gereduceerd.” Naast deze twee belangrijke<br />
voordelen, zijn er nog een aantal aspecten die<br />
de toepassing van Reduton aantrekkelijk maken.<br />
Zo heeft het een langere levensduur, een hogere<br />
eindsterkte en is het volledig recyclebaar en kan<br />
het terug in de reguliere betonketen.<br />
GROEN PARKEREN<br />
Kijken we naar duurzame infraprojecten, dan<br />
gaat het niet alleen over duurzaam materiaal<br />
maar ook over bijvoorbeeld het klimaatadaptief<br />
inrichten van straten en wijken. Groen parkeren<br />
is daar onderdeel van. V.d. Bosch Beton<br />
speelt hier actief op in samen met Park Positieve<br />
en AquaBase. “Parkeerplaatsen beslaan binnenstedelijk<br />
zo’n 15% van de openbare ruimte<br />
en kunnen relatief eenvoudig vergroend worden.<br />
Met de producten Flood Twin, Gradiënt<br />
en KAP Graselement bieden we een oplossing<br />
voor vergroening en infiltratie van hemelwater<br />
in stedelijk gebied. Regelmatig organiseren wij<br />
op onze locatie in Almelo kennisevents voor<br />
belangstellenden. Wil je meer weten over Reduton<br />
en/of over Groen Parkeren? Volg ons op<br />
LinkedIn, kijk op onze website en neem vooral<br />
contact op met ons.” ■<br />
'Het product is per direct beschikbaar, volledig gecertificeerd en<br />
100% recyclebaar. Dat maakt het voor gemeenten en andere overheden<br />
relatief eenvoudig om te investeren in duurzame infraprojecten'<br />
85
THEMA BETON<br />
Video ‘Onderweg naar een cementvrije generatie’.<br />
Tekst | Chris Elbers Beeld | Bosch Beton<br />
Stapsgewijs naar een<br />
cementvrije generatie<br />
Keerwandenproducent introduceert nieuw duurzaam betonmengsel<br />
Bij keerwandenproducent Bosch Beton heerst een duidelijke en bovenal proactieve visie op duurzaamheid.<br />
Sterker nog, tegen het decor van de duurzaamheidstransitie heeft de Barneveldse onderneming<br />
alles aan boord om in vijf stappen tot een cementvrije generatie keerwanden te komen. In<br />
dat kader vond onlangs de introductie plaats van een 3e generatie betonmengsel, een revolutionaire<br />
vinding waarin het aandeel Portlandcement met maar liefst 50% is verminderd!<br />
Bosch Beton is vol overtuigd van de noodzaak<br />
om een bijdrage te leveren aan de<br />
duurzaamheidstransitie. Met de ontwikkeling<br />
van nieuwe producten levert het daaraan<br />
zélf een meer dan substantiële bijdrage.<br />
"Op weg naar een cementvrije generatie zijn<br />
vergaande stappen op het duurzaamheids-<br />
front broodnodig", duidt CEO Brechtje van<br />
den Beuken de al genomen en nog te nemen<br />
initiatieven. "Zo zijn we druk bezig met de<br />
ontwikkeling en optimalisatie van hybridevarianten<br />
waarin het aandeel cement stevig is<br />
gereduceerd. Dat alles met het ultieme doel<br />
om op termijn een cementvrije generatie als<br />
standaard te vervaardigen. In dat kader hebben<br />
we inmiddels de eerste cementloze en<br />
uit geopolymeer samengestelde keerwanden<br />
geproduceerd. Het is een product dat<br />
binnen proeftuinen en pilotprojecten meedraait<br />
en scherp wordt gemonitord. Via normeringen<br />
en certificeringen is het zaak om<br />
86
THEMA BETON<br />
deze variant richting de toekomst verder te<br />
standaardiseren."<br />
3E GENERATIE<br />
De visual elders op deze pagina toont dat de<br />
standaard betonrecepturen van Bosch Beton hun<br />
basis kenden in een 100% cementaandeel. Na de<br />
ingebruikname van de nieuwe productiefaciliteit<br />
stapte het bedrijf vervolgens over op een duurzamer<br />
2nd Generation mengsel. "Hierbij gaat het<br />
om een product dat al voor 30% cementvrij en<br />
dus beter voor het milieu is dan de vorige variant",<br />
legt Van den Beuken uit. "Een mengsel dat ons<br />
in staat stelt om stapsgewijs toe te werken naar<br />
een 100% cementvrije generatie en bij te dragen<br />
aan een fl inke vermindering van de CO 2<br />
-emissie."<br />
‘In het nieuwe betonmengsel<br />
is het aandeel Portlandcement<br />
met liefst 50% afgenomen’<br />
Met de introductie van de derde generatie<br />
betonmengsel, waarbinnen het aandeel Portlandcement<br />
met maar liefst 50% is gereduceerd,<br />
heeft Bosch Beton onlangs een nieuwe<br />
stap op het duurzaamheidspad gezet. "Per 1<br />
februari jongstleden is dit mengsel de nieuwe<br />
standaard voor alle door ons geleverde infrastructurele<br />
toepassingen", aldus Van den Beu-<br />
ken. "Een standaard waarmee we andermaal<br />
onze pioniersgeest bewijzen en aantonen dat<br />
duurzaamheid met de juiste intrinsieke motivatie<br />
haalbaar is. Zonder onze klanten op te<br />
zadelen met een meerprijs of concessies te<br />
doen als het gaat om de garantie. Want die ís<br />
en blíjft ook voor dit nieuwe product gehandhaafd<br />
op 20 jaar." ■<br />
100%<br />
cement<br />
30%<br />
cement free<br />
50%<br />
cement free<br />
60%<br />
cement free<br />
75%<br />
cement free<br />
100%<br />
cement free<br />
1st<br />
Gen<br />
2nd<br />
Gen<br />
3rd<br />
Gen<br />
4th<br />
Gen<br />
5th<br />
Gen<br />
1st<br />
Gen<br />
Het stappenplan van Bosch Beton: op weg naar een cementvrije generatie keerwanden.<br />
100%<br />
cement free<br />
1st<br />
Gen<br />
Onderweg naar een cementvrije generatie<br />
87
THEMA BETON<br />
Tekst en beeld | Zwaagstra Beton<br />
"Zo dragen ook wij<br />
ons steentje bij aan een<br />
duurzamere wereld"<br />
Volledig circulaire betonplaten<br />
Dagelijks produceert Zwaagstra Beton vijftienhonderd betonplaten van eersteklas kwaliteit.<br />
Daarvoor gebruikt het Hoogeveense bedrijf uitsluitend secundaire grondstoffen en voorkomt zo<br />
onnodige winning van nieuwe grondstoffen. "Een ultiem voorbeeld van circulaire economie."<br />
Alle betonplaten die Zwaagstra Beton produceert,<br />
bestaan voor 100% uit gerecyclede materialen,<br />
zoals ECO-granulaat, ECO-zand en<br />
ECO-grind: secundaire grondstoffen verworven<br />
uit gereinigd teerhoudend asfalt. "Duurzamer<br />
kan niet", vertelt accountmanager An-<br />
dré Veerkamp van Zwaagstra Beton. "Het zijn<br />
mooie, kwalitatief hoogstaande producten en<br />
ze zijn altijd beschikbaar. Bovendien hoeft er,<br />
door het hergebruik van grondstoffen, geen<br />
nieuw zand en grind gewonnen te worden.<br />
Een ultiem voorbeeld van circulaire economie.<br />
Daarmee dragen ook wíj ons steentje bij aan<br />
een duurzamere wereld."<br />
THERMISCH REINIGEN<br />
De ECO-grondstoffen neemt Zwaagstra Beton<br />
af van Recycling Kombinatie REKO in Rot-<br />
Alle betonplaten van Zwaagstra Beton zijn volledig gemaakt van secundaire grondstoffen.<br />
88
THEMA BETON<br />
terdam. Veerkamp: "REKO verwijdert de schadelijke<br />
stoffen uit teerhoudend asfalt door het<br />
tot zeer hoge temperaturen te verwarmen.<br />
Thermisch reinigen heet dat. Het giftige teer<br />
verbrandt en wat overblijft zijn schone grondstoffen<br />
van hoge kwaliteit: ECO-granulaat,<br />
ECO-zand en ECO-grind. Van die secundaire<br />
grondstoffen maken wij weer nieuwe betonplaten.<br />
Onze platen zijn dus volledig circulair."<br />
De grondstoffen van REKO worden vanuit<br />
de Rotterdamse Haven per schip naar<br />
Meppel vervoerd. Daar worden ze vervolgens<br />
met vrachtwagens naar de fabriek van<br />
Zwaagstra Beton in Hoogeveen gebracht.<br />
"Er wordt continu gereden tussen Meppel en<br />
Hoogeveen", legt Veerkamp uit. "Dat is ook<br />
nodig, want we produceren zo’n vijftienhonderd<br />
betonplaten per dag."<br />
Zwaagstra Beton neemt de ECO-grondstoffen af van Recycling Kombinatie REKO in Rotterdam.<br />
GEBEZEMDE BETONPLATEN<br />
De betonplaten van Zwaagstra Beton zijn<br />
in diverse uitvoeringen en afmetingen verkrijgbaar<br />
en met verschillende toplagen<br />
uit te voeren. De gebezemde betonplaat<br />
is een van de hardlopers. Deze wordt direct<br />
na het storten gebezemd, waardoor hij<br />
een extra ruwe toplaag heeft en veel grip<br />
biedt. Dit maakt deze plaat, die ook leverbaar<br />
is als hoeklijnplaat, zeer geschikt voor<br />
onder meer voetpaden en opslagterreinen.<br />
Veerkamp: "Onze gebezemde betonplaten<br />
zijn leverbaar in diktes van 14, 16 en zelfs<br />
20 centimeter, want de vraag naar dikkere<br />
betonplaten neemt toe. Het bouwverkeer<br />
wordt steeds zwaarder en de platen krijgen<br />
daardoor steeds meer te verduren. Onze<br />
betonplaten van 20 centimeter dik hebben<br />
een aslast van 40 ton en zijn daar uitstekend<br />
tegen bestand." ■<br />
BETONPLATEN KEERWANDEN GOTEN SPECIALS<br />
info@zwaagstrabeton.nl | zwaagstrabeton.nl<br />
89
THEMA BETON<br />
Biobeton samples.<br />
Tekst | Jerry Helmers Beeld | Bioclear Earth<br />
Wordt BIOBETON hét<br />
alternatieve bouwmateriaal<br />
van DE TOEKOMST?<br />
Het is tijd voor The Next Step<br />
Succesvolle innovaties ontstaan bijna altijd door de samenwerking tussen wetenschap en marktpartijen.<br />
Dat is niet anders bij biobeton. Volgens Dick Specht van innovatie- en adviesbureau Bioclear earth<br />
uit Groningen gaat het daarbij om het gezamenlijk creëren van waarde met de kracht van de natuur.<br />
Biobeton kubussen; 1 met grind en 1 met miscanthus.<br />
Biobeton proefstuk in de kubusmal.<br />
90
THEMA BETON<br />
‘We zijn nu vooral op<br />
zoek naar een match<br />
tussen het lab en de<br />
praktijk om te kunnen<br />
testen, te kunnen<br />
doorontwikkelen en<br />
daarvan weer te leren’<br />
Biobeton kubus.<br />
“Sinds 2016 zijn we intensief op zoek naar alternatief<br />
bouwmateriaal voor beton, omdat de bouw<br />
duurzamer moet worden om de klimaatdoelstellingen<br />
te kunnen halen. Ons huidige onderzoek<br />
steunt op drie pijlers: we kijken naar commerciële<br />
haalbaarheid, duurzaamheid en technische kansen.<br />
Maar het is wel tijd om onszelf nu te koppelen<br />
aan de markt, daarom werken we nu samen<br />
met Strukton Civiel start-up & innovation centre.<br />
Het is tijd voor The Next Step.”<br />
De overheid erkent de urgentie en steunt<br />
het onderzoek met de Topsector Energiesubsidie<br />
van het Ministerie van Economische<br />
Zaken en Klimaat.<br />
1. ALS EERSTE: WAT IS<br />
BIOBETON EIGENLIJK?<br />
“We vervangen traditioneel cement door<br />
bacteriën die calcietkristallen produceren<br />
waardoor zand en grind zich (toch) aan elkaar<br />
kunnen hechten. Deze biocementatie<br />
kan in de toekomst hét alternatief worden<br />
voor conventioneel cementbeton. Als dit zou<br />
lukken, dan maken we een grote stap vooruit,<br />
want de conventionele cementproductie<br />
is nu nog verantwoordelijk voor ruim 8% van<br />
de wereldwijde CO 2<br />
-productie. We zetten<br />
dus eigenlijk de kracht van de natuur aan het<br />
werk. En, we helpen het klimaat.”<br />
2. HOE BELANGRIJK IS BIOBETON?<br />
“Dat is nu – anno <strong>2023</strong> – nog een lastige vraag<br />
om te beantwoorden. Als ik aanklop bij marktpartijen<br />
om het procedé van ‘biobeton’ onder<br />
de aandacht te brengen, dan krijg ik altijd drie terechte<br />
vragen. Men wil weten: hoe sterk is het?<br />
Wat kost het? En… wat is de levensduur? Het<br />
‘lastige’ is dat ik die vragen nu niet precies kan beantwoorden.<br />
Dat komt omdat we nog middenin<br />
het ontwikkel- en innovatieproces zitten. We zijn<br />
nu vooral op zoek naar een match tussen het lab<br />
en de praktijk om te kunnen testen, te kunnen<br />
doorontwikkelen en daarvan weer te leren.”<br />
“Eigenlijk is de kern van mijn boodschap dat ik<br />
niet alleen een appèl doe op al die bouwbedrijven<br />
in Nederland maar ook op opdrachtgevers.<br />
Die zouden bijvoorbeeld best in hun<br />
aanbesteding voorwaarden kunnen opnemen<br />
dat de markt met alternatieven zoals<br />
biobeton moet gaan experimenteren. Al zou<br />
het in eerste instantie nog maar gaan om de<br />
aanleg van – bijvoorbeeld – een fietspad of<br />
wandelpad: daar zou je al met een paar meter<br />
biobeton kunnen werken. Dat zou ons al<br />
Biobeton kubus proefstuk na het ontkisten.<br />
tevreden stellen. We kunnen dan in de praktijk<br />
testen hoe het biobeton standhoudt.”<br />
“Overigens vind ik wel dat de overheid zich<br />
meer aan het procedé én de kansen van biobeton<br />
zou kunnen conformeren. Immers, we<br />
ontvangen subsidie vanuit de overheid om<br />
te kunnen innoveren. Mooi. Zijn we blij mee.<br />
Maar diezelfde overheid is ook opdrachtgever<br />
in de GWW-sector. Geef het resultaat van al<br />
die innovatietrajecten rondom biobeton dan<br />
ook een kans zich in de praktijk te bewijzen.”<br />
3. WORDT BIOBETON<br />
OOIT DE STANDAARD?<br />
“Niemand kan de toekomst voorspellen maar<br />
nu richten we ons vooral op niet-constructief<br />
bouwmateriaal. Echter, in mijn optiek is het<br />
onvermijdelijk dat over een aantal jaren een<br />
alternatief bouwmateriaal zoals biobeton een<br />
standaard kan worden. Dat is geen onlogische<br />
gedachte want linksom of rechtsom: er moet<br />
veel gebouwd worden en die klimaatdoelstellingen<br />
willen we met z’n allen toch halen?” ■<br />
91
THEMA BETON<br />
Tekst en beeld | HECO-Schrauben<br />
Schroefankers voor de montage<br />
van bouwdelen op steen en beton<br />
Schroefankers worden in de bouw steeds vaker gebruikt voor de montage van bouwdelen op<br />
beton en steen, omdat schroefankers sneller verwerkt kunnen worden dan mechanische en<br />
chemische ankers. HECO-Schrauben steekt in zijn R&D-afdeling veel tijd in het testen en<br />
doorontwikkelen van zijn schroefankers, die onder de naam MULTI-MONTI-Plus op de markt<br />
gebracht worden. Het bedrijf heeft veel nieuwe uitvoeringen geïntroduceerd, die toegelaten zijn<br />
voor het gebruik in diverse beton- en steensoorten en voor diverse toepassingen.<br />
Schroefankers hebben duidelijke voordelen ten opzichte van mechanische<br />
en chemische ankers. Schroefankers zijn aanzienlijk goedkoper<br />
en besparen dankzij de eenvoudige en snelle verwerking veel tijd bij<br />
de montage. Schroefankers hebben een versterkte vertanding aan de<br />
schroefpunt en speciale schroefdraad die in het beton snijden. Er hoeft<br />
alleen een gat geboord te worden, dat gereinigd kan worden door de<br />
boor een paar keer in en uit het boorgat te bewegen. Na het indraaien<br />
kan het schroefanker meteen belast worden.<br />
BETON- EN STEENSOORTEN<br />
Schroefankers kunnen een zeer hoge belasting aan. Ze werden aanvankelijk<br />
vooral gebruikt in harde steensoorten en gescheurd of<br />
ongescheurd beton, maar dankzij innovaties en nieuwe toelatingen<br />
kunnen ze tegenwoordig ook gebruikt worden voor bevestigingen<br />
in kalkzandsteen, gasbeton, baksteen en kanaalplaatvloeren. Met de<br />
HCS 4.0 calculatiesoftware van HECO kunnen de belasting en dimensionering<br />
van de HECO-schroefankers berekend worden. Op<br />
basis van de informatie over het project, de ondergrond en de omstandigheden<br />
rolt er een advies met 3D-afbeeldingen uit voor de<br />
optimale schroefverbinding, het schroeftype, de afmetingen en de<br />
benodigde hoeveelheid.<br />
‘Schroefankers kunnen sneller<br />
verwerkt worden dan mechanische<br />
en chemische ankers'<br />
Met HCS 4.0 kunnen verbindingen met schroefankers berekend worden.<br />
92
THEMA BETON<br />
TOEPASSINGEN<br />
Schroefankers kunnen onder meer gebruikt worden voor de montage<br />
van kabelgoten, lichtarmaturen, zonnepanelen, gevelplaten, leidingsystemen,<br />
relingen, vangrails en geluidsschermen. Dankzij hun<br />
stabiliteit bij brand, de corrosiebestendigheid en de eenvoudige (de)<br />
montage voor inspecties zijn ze eveneens geschikt voor de bevestiging<br />
van brandwerende platen in tunnels. Sommige schroefankers<br />
zijn toegelaten voor meervoudig gebruik; bijvoorbeeld bij de (tijdelijke)<br />
bevestiging van valbescherming, schoren, bekisting, steigers en<br />
toevoerleidingen op de bouwplaats. Met een eenvoudige tool kan<br />
een bouwbedrijf testen of het anker slijtage vertoont en niet meer<br />
gebruikt mag worden.<br />
HECO-SCHROEFANKERS<br />
HECO-Schrauben heeft een uitgebreid assortiment met 25 soorten<br />
schroefankers. Naast de ‘normale’ schroefankers is het MMS-plus V<br />
voorsteekanker leverbaar voor de montage van hekwerken en relingen.<br />
Voor tijdelijke bevestigingen is de MMS-plus SSK ontwikkeld en voor de<br />
montage van houten elementen op beton kan men kiezen uit de MMSplus<br />
S of de MMS-TC. Verschillende kopsoorten zoals zeskantkop, rondkop,<br />
ooganker en binnen- en buitendraadanker maken de bevestiging van<br />
montagerails en leidingen mogelijk.<br />
HECOschroefanker<br />
met<br />
zeskantkop.<br />
Bevestiging van een reling met schroefankers.<br />
De MULTI-MONTI-Plus van HECO is toegelaten voor blootstelling aan<br />
brand (conform R120 en RWS 180) en voor gebruik in aardbevingsgebieden<br />
(categorie C1 en C2). Bovendien voldoen ze aan de VdS-richtlijn<br />
CEA 4001 voor de installatie van sprinklerinstallaties. ■<br />
MULTI-MONTI<br />
® -plus:<br />
veiligheid dankzij<br />
ervaring en kwaliteit<br />
HET<br />
ORIGINEEL:<br />
MULTI-MONTI<br />
SCHROEF-<br />
ANKERS<br />
Grootste goedgekeurde<br />
assortiment ETA optie 1<br />
(inclusief seismische lasten)<br />
van 6 mm – 20 mm.<br />
Goedgekeurd voor<br />
brandbelasting in metselwerk,<br />
met algemene type<br />
goedkeuring (aBG)<br />
Goedgekeurd voor<br />
metselwerk, massieve<br />
kalkzandsteen, geperforeerde<br />
kalkzandsteen<br />
en lichtgewicht beton.<br />
heco-schrauben.nl<br />
93
VITAAL BOOMBEHEER MET AANDACHT<br />
VOOR NATUUR, MENS EN OMGEVING<br />
Boomrooierij Weij tmans is een hypermoderne onderneming<br />
en vooraanstaand landelij k speler in de bomensector.<br />
Met vakkundige, betrokken medewerkers en een veelzij dig<br />
innovatief machinepark zij n we inzetbaar voor elk project.<br />
Bij vitaal boombeheer, maar ook in onze bedrij fsvoering,<br />
hoort duurzaam en circulair denken. Met de beschikbaarheid<br />
van elektrische machines en voertuigen hebben we breed<br />
ingezet op emissie-vrij werken.<br />
Boomrooierij Weij tmans is een professioneel en uitstekend<br />
geoutilleerd partner voor werkzaamheden in de GWW-sector.<br />
Bij nieuwbouwprojecten maar ook voor regulier onderhoud<br />
kunnen wij u de best passende oplossing bieden.<br />
Bomen rooien en snoeien<br />
Compleet projectbeheer<br />
Uniek gespecialiseerd materieel<br />
Duurzaam en emissie-vrij<br />
Efficiënt, veilig en kwalitatief<br />
BOOMROOIERIJ<br />
WEIJTMANS BV<br />
Handelsweg 18<br />
5071 NT Udenhout<br />
Nederland<br />
Tel. 013-511 14 83<br />
algemeen@weij tmans.nl<br />
boomrooierij weij tmans.nl
THEMA BETON<br />
Het netwerkplein omringd door 12 stands.<br />
Tekst en beeld | BetonOnderhoudsPlatform<br />
Geen circulaire economie<br />
zonder betononderhoud<br />
Na jaren in het noorden van het land een Betonreparatiemiddag te organiseren, was het nu de<br />
beurt aan het zuiden van het land. Op donderdagmiddag 30 maart jl. was de eerste Zuidelijke<br />
Betonreparatiemiddag in de LocHal in Tilburg, georganiseerd door het BetonOnderhoudsPlatform.<br />
Doel van de dag was om te laten zien hoe<br />
deugdelijk onderzoek, onderhouden, repareren<br />
en versterken van betonconstructies bijdraagt<br />
aan de circulaire economie waarnaar<br />
we op weg zijn. Niet slopen maar behouden,<br />
nieuwe mogelijkheden creëren door versterken<br />
en door de inzet van nieuwe technieken,<br />
met als slogan: ‘Geen circulaire economie zonder<br />
betononderhoud’.<br />
Bezoekers werden ontvangen met een broodjeslunch.<br />
Na de welkomstwoorden van BOP<br />
voorzitter Anthony van den Hondel, die gedu-<br />
rende de dag ook de moderator was, kwamen<br />
de verschillende sprekers aan het woord.<br />
HET KLIMAAT VERANDERT,<br />
WAT NU?<br />
Nadat Patrick Dewez van Solid Services ons<br />
een inkijk gaf in de geschiedenis van de locatie,<br />
en het omliggend gebied, waar de Betonreparatiemiddag<br />
werd gehouden, sprak Gerard<br />
van der Steenhoven van de Universiteit Twente<br />
en voormalig hoofddirecteur van het KNMI<br />
over de klimaatverandering, als gevolg van de<br />
opwarming van de aarde door de toename<br />
van de CO 2<br />
-niveaus in de atmosfeer. Duidelijk<br />
werd dat er een causaal verband is tussen<br />
de stijging van de temperatuur en de uitstoot<br />
van broeikasgassen en dat een bijdrage aan<br />
de reductie hiervan door de bouw in het algemeen<br />
en de betonbranche in het bijzonder<br />
zeker van belang is. Waar men wel oog voor<br />
moet hebben, is de ‘verstopte uitstoot’. Kijk<br />
bijvoorbeeld niet alleen naar de vervanging<br />
van cement in beton, maar ook naar eigen<br />
productie en mobiliteit, ingekochte elektriciteit<br />
en goederen, en gebruik en verwijdering<br />
van verkochte producten. ❯<br />
95
THEMA BETON<br />
Anthony van den Hondel, voorzitter BOP, opende de middag.<br />
HOE ECOLOGISCH INTELLIGENT<br />
BEN JIJ?<br />
Deze vraag werd gesteld door auteur en veranderprofessional<br />
Daan Fousert. Ecologische<br />
intelligentie is gebruiken wat je nodig hebt, zonder<br />
schade aan te richten, dan wel schade te<br />
herstellen aan de natuur, de aarde en de mensheid.<br />
Duurzaamheid is hier een onderdeel van.<br />
We kunnen 30 tot 50% van het cement in ons<br />
beton vervangen door gebruikt cement, kalksteenmeel<br />
of chemische hulpstoffen. Dat is<br />
natuurlijk fantastisch, maar repareren zou eigenlijk<br />
de voorkeur moeten krijgen, want met<br />
het slopen van gebouwen wordt de energie<br />
die nodig is geweest om het te bouwen, ook<br />
vernietigd.<br />
HERGEBRUIK IN DE PRAKTIJK<br />
Wouter van den Berg van Nebest vertelde<br />
over ‘Closing the Loop’; een consortium dat<br />
circulaire oplossingen en innovaties ontwikkelt<br />
om bestaande kunstwerken een tweede leven<br />
te geven in de vorm van nieuwe kunstwerken.<br />
Een aantal praktijkvoorbeelden passeerde de<br />
revue, waaronder het hergebruik van de liggers<br />
onder de A9 bij de Keizer Karelweg in Amstelveen.<br />
Martijn Broekman van Bo-Ex liet een<br />
praktijkvoorbeeld zien in de woningbouw, het<br />
plan Ivoordreef in Utrecht, waarbij in beginsel<br />
gekeken werd naar welke onderdelen uit de<br />
bestaande bouw hergebruikt konden worden<br />
in het nieuwe plan. Net als in het voorbeeld<br />
van Wouter van de Berg bleek ook hier dat<br />
inventariseren en ‘oogsten’ misschien wel de<br />
belangrijkste stappen zijn in het proces, waarbij<br />
bij het inventariseren uiteindelijk ook gekeken<br />
werd of onderdelen die misschien niet in het<br />
nieuwe plan gebruikt konden worden, wellicht<br />
bij een ander project te hergebruiken waren.<br />
Bij het oogsten moet men de sloper al in een<br />
vroeg stadium betrekken om de (on)mogelijkheden<br />
duidelijk te krijgen.<br />
ONDERHOUD EN<br />
REPARATIE IN DE PRAKTIJK<br />
Hierbij kwamen twee marktsegmenten aan<br />
bod: de industrie en de woningbouw. Pascal<br />
van Montfort van Royal HaskoningDHV<br />
en Joep Lemmens van Sitech Services lieten<br />
zien voor welke uitdagingen zij staan met<br />
de reparatie en renovatie van zo’n 7.000<br />
kolommen, onderdeel van ‘pipe racks’ op<br />
Chemelot, zodat nog 25 jaar (of zelfs langer)<br />
gebruik kan worden gemaakt van deze<br />
infrastructuur. In het verleden werd gebruik<br />
gemaakt van standaard oplossingen, op basis<br />
van de beschikbare inzichten, kennis en<br />
kengetallen van toen. Nieuwe inzichten voor<br />
onderhoud zijn nodig om de juiste oplossingen<br />
in te brengen. Deze oplossingen moeten<br />
inpasbaar en breed toepasbaar zijn. Het vergelijken<br />
van verschillende innovatieve onderhoudsmaatregelen<br />
in een proeftuin op locatie<br />
Chemelot helpt hierbij. Output van deze<br />
96
THEMA BETON<br />
Netwerken in de LocHal in Tilburg.<br />
proeftuin is het bepalen van de meest optimale<br />
onderhoudsmaatregelen voor een service<br />
life extension van 25 jaar. De aanwezige<br />
onderhoudexperts werden uitgenodigd om<br />
met duurzame oplossingen te komen die een<br />
prestatieverbetering leveren van hun assets.<br />
Voor het woningbouw praktijkvoorbeeld<br />
kwamen opdrachtgever (Eric Parel, vastgoedbeheerder<br />
bij Hof Wonen) en uitvoerder<br />
(Chris Uittenbogaard, directeur bij<br />
SealteQ West) aan het woord. Het betreft<br />
een levensduurverlenging van 328 betonnen<br />
balkons in een industriewijk in Delft. Ook<br />
hier was de inventarisatie onder het mom<br />
van ‘meten is weten’ van groot belang. Doel<br />
van de renovatie van de balkons was om de<br />
woningen nog 15 jaar te kunnen exploiteren,<br />
zonder ingrijpend onderhoud. Belangrijk<br />
voor het succes van deze renovatie was het<br />
vormen van een bouwteam.<br />
Eric Parel, vastgoedbeheerder bij Hof Wonen en Chris Uittenbogaard, directeur bij SealteQ West.<br />
Tijdens de pauze en na afloop van de lezingen<br />
was er, onder het genot van een hapje en een<br />
drankje, genoeg tijd en ruimte om te netwerken<br />
op het netwerkplein, waarop een 12-tal<br />
bedrijven zich met een stand presenteerde.<br />
Met een mooie verscheidenheid aan sprekers<br />
en onderwerpen en de goede mogelijkheden<br />
voor netwerken was het voor velen een nuttige<br />
en geslaagde middag. ■<br />
97
THEMA BETON<br />
Als keerwandspecialist is MBS Beton inmiddels een gekende naam in de infrasector, maar de producent van prefab betonelementen heeft een nog veel breder gamma.<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | MBS Beton<br />
Prefab betonelementen<br />
voor de infra<br />
Zowel standaard als op maat<br />
Als keerwandspecialist is MBS Beton inmiddels een gekende naam in de infrasector, maar de<br />
producent van prefab betonelementen heeft een nog veel breder gamma. Ook voor maatwerk<br />
betonproducten kun je bij het bedrijf uit Soest terecht. Een gesprek met bedrijfsleider<br />
Wim Kunnen over de toegevoegde waarde van MBS Beton die recent nog de nodige producten<br />
heeft geleverd voor onder andere de A24 Blankenburgverbinding en de Tweede Maasvlakte.<br />
MBS Beton is onderdeel van de MBS Groep en<br />
actief in zowel de infrasector als van oudsher in<br />
de agrarische wereld. “Binnen de groep beschikken<br />
we over productielocaties in Emmen, Soest,<br />
Wielsbeke (B) en Alphen aan den Rijn. Daarnaast<br />
hebben we partnerships met een aantal vaste le-<br />
veranciers om tot een zo breed mogelijk assortiment<br />
te komen”, zegt Kunnen. “Onze klanten in<br />
de infrasector variëren van hoveniers- en grondverzetbedrijven<br />
tot middelgrote en grote aannemers.<br />
In die hoedanigheid zijn we dan ook betrokken<br />
bij de meest uiteenlopende projecten.”<br />
BREED ASSORTIMENT<br />
Keerwanden, stapelblokken, taludtrappen,<br />
waterputten, afwateringsgoten…, MBS Beton<br />
levert het allemaal. “Naast onze keerwanden<br />
en andere standaard betonproducten<br />
kun je bij ons ook terecht voor<br />
98
THEMA BETON<br />
Behalve voor keerwanden en andere standaard betonproducten kun je bij MBS<br />
Beton ook terecht voor maatwerk betonproducten.<br />
MBS Beton leverde op de Tweede Maasvlakte onder andere een hele serie<br />
betonnen deksels.<br />
maatwerk betonproducten. Denk daarbij<br />
aan bijvoorbeeld: poeren, hangschorten,<br />
deksels, stootplaten, afdeksloven, voorzetwanden<br />
en meer. Zo lang het maar geen<br />
schoonbeton is (CUR100)”, benadrukt Kunnen.<br />
Al is dat laatste op meerdere manieren<br />
te interpreteren, want de keerwanden bijvoorbeeld<br />
zijn mooi glad afgewerkt en uitermate<br />
maatvast. “We gaan prat op onze uitstekende<br />
prijs-/kwaliteitverhouding en zijn<br />
in staat om scherp aan de wind te zeilen.”<br />
Dat blijft in de markt niet onopgemerkt. Zo<br />
leverde MBS Beton op de Tweede Maasvlakte<br />
onder andere een hele serie betonnen<br />
deksels en op de A24 Blankenburgverbinding<br />
een reeks aan speciale keerwanden.<br />
“Maar ook voor kleinere projecten is men<br />
bij ons aan het juiste adres.”<br />
Een grote voorraad standaard producten,<br />
snelle levertijden, korte lijnen en persoonlijk<br />
contact, dat zijn volgens Kunnen toch wel<br />
de voornaamste kenmerken van MBS Beton.<br />
“Met name dat laatste vinden we belangrijk.<br />
Bij ons geen automatische e-mails, maar een<br />
vast aanspreekpunt aan de lijn. Zodat we samen<br />
al sparrend tot het beste resultaat komen<br />
en waarmaken wat we beloven.” ■<br />
Specialist Specialist in prefab betonelementen<br />
in prefab betonelementen<br />
Specialist in prefab betonelementen<br />
WIJ DENKEN<br />
WIJ DENKEN WIJ DENKEN<br />
GRAAG GRAAG MET<br />
GRAAG MET MET<br />
MEE!<br />
U MEE! U MEE!<br />
Meer informatie:<br />
Meer informatie:<br />
Meer informatie:<br />
mbsbeton.nl mbsbeton.nl of bel<br />
mbsbeton.nl of bel<br />
of bel<br />
+31 (0)35 +31 588 (0)351839<br />
+31 (0)35 588 1839<br />
588 1839<br />
99
Met de elektrische cutterzuiger behoorde Verboon Maasland tot de early adopters.<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | Verboon Maasland en Vincent Basler Fotografie<br />
Duurzaam realiseren van<br />
infra- en waterbouwprojecten<br />
Sinds 2020 heeft Verboon Maasland een duidelijke focus gevormd op een duurzame realisatie van<br />
haar projecten op de rand van land en water. Zo is in 2021 de eerste elektrische cutterzuiger in de<br />
vaart gegaan, is recent een elektrische 100-tons draadkraan in gebruik genomen en kan het bedrijf<br />
deze zomer beschikken over een waterstofcel, die uit een samenwerking met Nexus Energies dan<br />
gereed is voor een pilotproject. “In het huidige tijdperk van CO 2<br />
- en stikstofreductie zijn wij in staat<br />
om veel van onze specialistische werkzaamheden volledig emissieloos uit te voeren”, zegt Ruud van<br />
Wijk, directeur van Verboon Maasland. “Wij nemen onze verantwoordelijkheid en investeren in de<br />
energietransitie. Nu zijn de opdrachtgevers aan zet.”<br />
Aan initiële interesse om projecten emissieloos<br />
te gaan uitvoeren ontbreekt het vaak<br />
niet, maar als puntje bij paaltje komt, haken<br />
veel opdrachtgevers uiteindelijk toch af, weet<br />
Van Wijk inmiddels uit ervaring. “De markt<br />
verkeert nog in een transitiefase. Een fase<br />
die zich enerzijds kenmerkt door doelstellingen<br />
die van overheidswege worden opgelegd<br />
om stappen te maken naar het emissiearm<br />
en -loos realiseren van projecten. En ander-<br />
zijds een budget dat te vaak niet toereikend<br />
blijkt te zijn. Elektrisch materieel is nu eenmaal<br />
duurder en in veel gevallen in de waterbouw<br />
en infrastructuur moeten er ook nog extra<br />
voorzieningen worden getroffen, zoals het<br />
aanleggen van een geschikte bouw- of walstroomaansluiting.<br />
Dan is het verleidelijk om<br />
toch maar te vertrouwen op het bekende, de<br />
traditionele dieselbrandstof en HVO100. Het<br />
is typerend voor de transitiefase waarin we<br />
ons met z’n allen bevinden en die nog jaren<br />
gaat duren”, verwacht Van Wijk.<br />
SUBSIDIES VOOR<br />
EMISSIELOOS WERKEN<br />
Volgens Van Wijk zijn projecten die door overheden<br />
momenteel op de markt worden gezet nog<br />
altijd gebudgetteerd op het tijdperk van vóór de<br />
emissieloze vraag en grotere klimaatdoelstellingen.<br />
“Er wordt in de budgetten nog geen reke-<br />
100
ning gehouden met emissieloos werken, dus het<br />
budget is niet toereikend. Dat lijkt zorgwekkend,<br />
maar gelukkig zijn er wel initiatieven (lees: subsidies)<br />
waarop opdrachtgevers aanspraak kunnen<br />
maken. Zo heeft Rijkswaterstaat bijvoorbeeld<br />
een apart potje voor het stimuleren van de inzet<br />
van emisseloos materieel. Ook voor waterschappen<br />
is er extra budget beschikbaar boven op het<br />
projectbudget om emissieloos werken te stimuleren.<br />
Wij moedigen opdrachtgevers dan ook aan<br />
om zich hard te maken voor een duurzame realisatie<br />
en deze extra beschikbare gelden te ontkoppelen<br />
bij de Rijksoverheid, en vooral niet vast<br />
te blijven zitten in het oude stramien.”<br />
ELEKTRISCHE DRAADKRAAN<br />
Met de elektrische cutterzuiger behoorde Verboon<br />
Maasland tot de early adopters. Nu zet het<br />
bedrijf ook duurzame stappen bij één van zijn andere<br />
disciplines: het ontgraven van natte bouwkuipen.<br />
“Met deze discipline genieten we landelijke<br />
bekendheid en zijn actief (geweest) op vrijwel alle<br />
aansprekende infraprojecten in ons land, zoals de<br />
Rijnlandroute, A13-A16 Rotterdam (De Groene<br />
Boog) en de A24 Blankenburgverbinding”, zegt<br />
Van Wijk. “In 2021 hebben we ter uitbreiding en<br />
modernisering het besluit genomen om te investeren<br />
in een nieuwe 100-tons draadkraan die in<br />
staat is om volledig emissieloos te werken. De machine<br />
is tailormade gemaakt door MTeck uit Stellendam<br />
die al jarenlang elektrische kranen bouwt<br />
voor toepassing in havens en op schepen. Het<br />
was voor hun overigens ook de eerste elektrische<br />
landkraan met rupsonderstel in Nederland.<br />
Met deze machine zijn we nu in staat om de natte<br />
ontgraving van bouwkuipen en verdiepte liggingen<br />
volledig emissieloos uit te voeren, inclusief volledig<br />
emissieloos hydraulisch transport met elektrische<br />
boosters naar een depot dat kilometers verder<br />
kan liggen. Absoluut uniek.”<br />
GEZOCHT: PILOTPROJECT<br />
Omdat Verboon Maasland ook op plekken komt<br />
waar geen bouwstroom aanwezig is of kan worden<br />
aangelegd, en toch emissieloos wil werken,<br />
kan de draadkraan ook met een waterstofcel<br />
worden voorzien van stroom. “De business case<br />
moet hiervoor wel gemaakt kunnen worden”, erkent<br />
Van Wijk, maar voegt er direct aan toe dat<br />
ze twee jaar geleden een intentieovereenkomst<br />
hebben getekend met Nexus Energies, die zich<br />
bezighoudt met de ontwikkeling van waterstofceltechnologie.<br />
“Dat betekent concreet dat we<br />
vanaf deze zomer de beschikking hebben over<br />
een waterstofcel die voldoende stroom kan leveren<br />
voor onze elektrische cutterzuiger of onze<br />
De nieuwe 100-tons draadkraan is in staat om<br />
volledig emissieloos te werken.<br />
100-tons elektrische draadkraan. Dus ook op locaties<br />
waar geen walstroom aanwezig is, zoals op<br />
het water of in Natura2000-gebieden, kunnen<br />
we volledig emissieloos werken met onze draadkraan<br />
en cutterzuiger.” Verboon Maasland en<br />
Nexus Energies roepen opdrachtgevers op om<br />
een pilotproject met hen uit te voeren waarmee<br />
we als Nederlandse maatschappij kunnen aantonen<br />
dat emissieloos werken écht mogelijk is. ■<br />
Verboon<br />
denkt groen!<br />
Doe je mee?<br />
De MTeck 2100E is een custom-made volledig elektrisch<br />
aangedreven 100 tons draadkraan.<br />
Een duurzame visie vraagt om een nieuwe generatie materieel.<br />
Molenweg 12<br />
3155 AV Maasland<br />
+31 (0) 10 - 59 220 22<br />
info@verboonmaasland.nl<br />
verboonmaasland.nl<br />
101
Tekst en beeld | FRUTIGER<br />
Wielwasinstallatie lost<br />
uitstootproblemen op<br />
Vuile wegen, stof en plakkerig vuil op voertuigen zijn aan de orde van de dag op veel<br />
stortplaatsen, laadplaatsen van bulkmaterialen, containerparken, bouwwerven ... FRUTIGER biedt<br />
als wereldwijde marktleider al meer dan 30 jaar een breed assortiment moderne en praktische<br />
oplossingen daarvoor aan.<br />
EEN WIELWASINSTALLATIE PAKT HET PROBLEEM<br />
VAN VUILE WEGEN AAN<br />
In 1995 ontwikkelde FRUTIGER het eerste doorrijsysteem ter wereld.<br />
Met een doorrijsysteem hoeven vrachtwagens niet meer te stoppen<br />
om de banden schoon te maken. Wanneer het voertuig voorbij de<br />
lichtbarrière aan de ingang rijdt, activeert de wasinstallatie zich vanzelf.<br />
Tijdens het doorrijden reinigen de talrijke sproeiers de banden<br />
en het chassis met krachtige waterstralen. Daarbij stroomt het waswater<br />
automatisch terug in het systeem, waar het opnieuw wordt<br />
verwerkt voor de volgende wasbeurt. Een geïntegreerd schraapsys-<br />
teem of een uitschepsysteem verwijdert het afgespoten slib, dat u<br />
vervolgens moeiteloos kunt afvoeren.<br />
DEMUCKINGINSTALLATIES MAKEN VUILE<br />
BOUWVOERTUIGEN SCHOON<br />
In tegenstelling tot een wielwasinstallatie dient een demuckinginstallatie<br />
niet om de openbare weg schoon te houden, maar om grof vuil en<br />
grove resten te verwijderen van het chassis, de onderkant en de wielen<br />
of rupsbanden van bouwvoertuigen. Een demuckinginstallatie kan rupsvoertuigen<br />
tot maximaal de grootte van een Caterpillar D11 reinigen,<br />
Wielwasinstallatie MobyDick ONE.<br />
102
maar ook kiepwagens en wielladers. Een complete wasbeurt van de<br />
voorkant, de zijkant en het chassis neemt met een demuckinginstallatie<br />
amper enkele minuten in beslag. Zo kunt u de voertuigen meteen weer<br />
inzetten. Daarnaast bespaart u op hulpbronnen, ontlast u het milieu en<br />
draagt u bij aan het welzijn van iedereen op de werf.<br />
‘Dankzij deze beproefde technologie<br />
zorgt het gebruikte water voor een<br />
doeltreffende stofbinding'<br />
Automatisch reinigen van een kiepwagen (demucking).<br />
STOFBINDINGSSYSTEMEN TREKKEN<br />
STOFDEELTJES DOELTREFFEND AAN<br />
De stofbindingssystemen van FRUTIGER werken volgens het principe<br />
van stofbinding aan minuscule waterdruppeltjes. Hoogwaardige<br />
midden- en hogedrukpompen met een druk tussen 20 en 100 bar<br />
sproeien via speciale spuitmonden een waternevel met massaal veel,<br />
hele fijne waterdruppeltjes. De haast microscopische druppeltjes zijn<br />
doeltreffender omdat ze, naast hun groter aantal en homogenere<br />
omvang, langer in de lucht blijven hangen door de lagere vlucht- en<br />
valsnelheid. Zo oefenen ze een lagere aantrekkingskracht rondom uit,<br />
waardoor ze zich vaker binden met de stofdeeltjes en die op de grond<br />
laten vallen. Dankzij deze beproefde technologie zorgt het gebruikte<br />
water voor een doeltreffende stofbinding. ■<br />
FRUTIGER – a whale, a promise!<br />
Wielwasinstallaties Demuckinginstallaties Stofbindingssystemen<br />
www.mobydick.com • info@frutiger.ch • +49 (0)8022 705 33<br />
Directe offerte<br />
1<strong>03</strong>
THEMA VEILIGHEID<br />
BUKO Infrasupport treft alle verkeersvoorzieningen om de nieuwe aansluiting van Wezep en bedrijvenpark H2O op de A28 te kunnen realiseren.<br />
Tekst | Susan Peek Beeld | Joeri Klink<br />
Out of the box denken in<br />
het kader van veiligheid<br />
bij aanpassingen aan wegennet rondom Wezep<br />
In opdracht van provincie Gelderland wordt er gewerkt aan een nieuwe aansluiting van Wezep en bedrijvenpark<br />
H2O op de A28. Het project wordt door hoofdaannemer Gebr. Van der Lee uitgevoerd.<br />
BUKO Infrasupport treft alle verkeersvoorzieningen om deze nieuwe aansluiting te kunnen realiseren.<br />
“Het is best bijzonder dat de provincie voor<br />
dit project gekozen heeft voor een RAW bestek<br />
in plaats van een reguliere tender”, zegt<br />
Robin Koelewijn, Projectleider Verkeersmaatregelen<br />
Regio Noordoost bij BUKO Infrasupport.<br />
“Daarom was het voor ons zaak<br />
om ons heel goed voor te bereiden en op<br />
voorhand al zoveel mogelijk te weten te komen<br />
over dit project, nog voor het bestek op<br />
de markt zou komen.”<br />
VEILIGHEID<br />
“Als BUKO Infrasupport vervullen wij maar een<br />
klein aspect binnen zo’n groot project, maar<br />
wél een heel belangrijke”, vervolgt Koelewijn.<br />
“Er is voor BUKO gekozen omdat wij hoog op<br />
scoren veiligheid. Daarnaast denken wij actief<br />
mee in project specifi eke oplossingen en zijn<br />
we communicatief heel sterk, in onder andere<br />
onze veiligheidsonderbouwing.”<br />
OPLOSSINGSGERICHT DENKEN<br />
“Zoals bij elk project zijn er ook hier uitdagingen<br />
waarbij het belangrijk is om out of the box<br />
te denken in het kader van veiligheid.” Koelewijn<br />
noemt de geleidebarrier. “Zodra je hier<br />
een zichtscherm op plaatst, vervalt de typegoedkeuring.<br />
Zowel een zichtscherm als de<br />
barrier zijn wel vereisten vanuit het bestek en<br />
de CROW. Dus bedachten we een project<br />
specifi eke oplossing: bouwhekken langs het asfalt<br />
met een anti-zichtdoek. Het voldoet aan<br />
alle eisen: het verkeer is zo niet afgeleid door<br />
de werkzaamheden en kan hier rustig en veilig<br />
rijden. Het is niet alleen de meest veilige optie,<br />
maar ook goedkoper dan het initiële plan.<br />
En dat is natuurlijk vrij uitzonderlijk!” Voor de<br />
barrier bedacht BUKO nog een oplossing: “Er<br />
moest een vluchthaven in opgenomen worden<br />
en er moest een calamiteitendoorgang komen,<br />
aangezien je op een druk verkeersknooppunt<br />
zit. Dus hebben we geadviseerd om twee<br />
strengen in plaats van één streng neer te zetten,<br />
waarbij de rechtstand streng langs het<br />
werkvak staat en de tweede streng achter de<br />
104
THEMA VEILIGHEID<br />
barrier begint. Zo ontstaat er een tussenruimte<br />
die als calamiteitendoorgang kan dienen.”<br />
BEGRIP IS CRUCIAAL<br />
Naast de project specifieke oplossingen is<br />
BUKO voorafgaand aan het traject en tijdens<br />
de werkzaamheden volop bezig om het verkeer<br />
te informeren. “Het is bizar hoeveel je<br />
bij zo’n knooppunt moet informeren, vanaf<br />
diverse hoeken”, zegt Koelewijn. “Maar bewustwording<br />
vooraf en begrip tijdens de<br />
werkzaamheden kunnen levensreddend<br />
zijn. Dus zetten we bij de weekendafsluiting<br />
DRIPS in (Dynamisch Route-informatiepaneel)<br />
en staan er tijdelijke omleidingen en<br />
tekstwagens aan de weg om het verkeer juist<br />
en voortijdig te informeren. Uiteraard zijn<br />
deze verkeersmaatregelen ook in Melvin opgenomen,<br />
het systeem waarin gemeentes-,<br />
hulp-, en calamiteitendiensten kunnen zien<br />
waar werkzaamheden zijn en die optimaal<br />
op elkaar afgestemd kunnen worden.”<br />
Met dit soort verkeersmaatregelen -die ook<br />
nog op een systematische manier opgebouwd<br />
zijn- creëer je de grootst mogelijke veiligheid<br />
voor de mensen die er werken als ook voor<br />
de weggebruikers die langs die werkzaamheden<br />
rijden. “En niet te vergeten de mensen die<br />
de verkeersmaatregelen op- en afbouwen.”<br />
Koelewijn wil tot slot nog een woord van dank<br />
uitspreken aan aannemer Gebr. Van der Lee:<br />
“Voor de prettige samenwerking en het vertrouwen<br />
dat zij in BUKO hebben gesteld.” ■<br />
‘Begrip voor de<br />
werkzaamheden kan<br />
levensreddend zijn’<br />
Met bewustwording vooraf en begrip tijdens de werkzaamheden creëer je de grootst mogelijke veiligheid voor<br />
de mensen die er werken en voor de weggebruikers.<br />
onze<br />
meest<br />
regelen<br />
iligheid<br />
ruikers.<br />
rkeersen<br />
van<br />
expert<br />
eer dan<br />
eral in<br />
Of je nu<br />
ervaren<br />
ns het<br />
en, op<br />
ds.<br />
WERKEN BIJ BUKO<br />
Wij zoeken nieuwe collega’s. Of je nu<br />
een starter bent of een ervaren<br />
professional: jij kunt bij ons het<br />
verschil maken. Op de wagen, op<br />
kantoor, op de werf, in de loods.<br />
Waar jij naartoe wil vinden wij belangrijker<br />
dan waar je vandaan komt.<br />
Waar wacht je nog op?<br />
CONTACT ONS VIA<br />
WERKENBIJBUKO.NL<br />
T<br />
BUKOINFRASUPPORT<br />
RUIM BAAN VOOR JOU<br />
105
THEMA VEILIGHEID<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | Aboma<br />
Safety Culture Ladder<br />
Geen implementatie, maar een verandering<br />
De Safety Culture Ladder is een instrument om het veiligheidsbewustzijn, de houding en het handelen<br />
van medewerkers in een bedrijf te meten. Het is geen implementatie, maar een verandering.<br />
Het doel is om als organisatie bewust aan de slag te gaan met het verbeteren van het veiligheidsbewustzijn<br />
en veiligheidsgedrag onder de medewerkers. In samenwerking met Aboma Consultancy<br />
heeft Siers Groep Oldenzaal recent trede 4 bereikt op de Safety Culture Ladder.<br />
Siers Groep heeft veiligheid hoog in het vaandel<br />
staan. “Het is geen windowdressing, maar<br />
serious business”, benadrukt Adriaan Post,<br />
bedrijfsleider van de vestiging Oldenzaal, die<br />
zelf vanuit ervaringen en trajecten bij vorige<br />
werkgevers behoorlijk begaan is met het thema<br />
veiligheid. “Als het gaat om veiligheid doe<br />
je in feite een appèl op de veronderstelde intrinsieke<br />
motivatie van medewerkers om veilig<br />
te willen werken en veilig thuis te komen.<br />
Toen ik twee jaar geleden bij Siers Groep in<br />
dienst trad, lag er al een behoorlijke basis op<br />
het gebied van veiligheid met een programma<br />
bestaande uit vier kernwaarden en tien gedragsnormen.<br />
Veilig werken komt niet vanzelf,<br />
je moet het als werkgever faciliteren, ook bij<br />
het niet-leidinggevend personeel. We betrekken<br />
daarom bewust alle geledingen bij de totstandkoming<br />
van ons veiligheidsbeleid. Om er<br />
samen beter van te worden.”<br />
TANDJE HEFTIGER<br />
Siers Groep heeft vanuit het verleden goede<br />
ervaringen met Aboma Consultancy. “Onze<br />
vestiging in Dordrecht werd eerder al gecertificeerd<br />
voor trede 3 op de Safety Culture Ladder,<br />
waarna is opgeschaald naar trede 4 onder<br />
begeleiding van Aboma Consultancy”, vervolgt<br />
Post. “Op een gegeven moment is besloten om<br />
de vestiging Oldenzaal ook naar trede 4 te brengen,<br />
feitelijk vanuit het niets, want we hadden<br />
Ton Stijger van Aboma Consultancy.<br />
106
THEMA VEILIGHEID<br />
nog geen certificering op de Safety Culture Ladder.<br />
Gezien het veelomvattende veiligheidsbeleid<br />
dat er al lag, kwamen we samen met Aboma<br />
tot de conclusie dat we op het niveau van trede<br />
3 zaten. Trede 4 is echter een wezenlijk tandje<br />
heftiger. Omdat het traject in Dordrecht zeer<br />
goed was bevallen, is het een logische stap dat<br />
we ook voor de certificering van Oldenzaal samen<br />
optrekken. Gezien de ‘lessons learned’ en<br />
kennis van de organisatie des te effectiever.”<br />
‘Meer begrip voor<br />
elkaar creëert<br />
mogelijkheden om<br />
samen te veranderen'<br />
KWEKEN VAN BEWUSTZIJN<br />
De Safety Culture Ladder gaat over cultuur, dat<br />
bepaald wordt door het gedrag van de medewerkers,<br />
zegt Ton Stijger van Aboma Consultancy.<br />
“Geen enkele organisatie heeft een overkoepelende<br />
cultuur, ook Siers niet. Het is een<br />
samenstel van subculturen die bepaald worden<br />
door individuele medewerkers. Tijdens onze<br />
trainingen maken we ieder individu bewust van<br />
de eigen gedragingen en de eigen kijk op de<br />
wereld. Ook zoomen we heel erg in op het<br />
brein. Meer dan 95% van het dagelijks handelen<br />
gebeurt onbewust en is voorgeprogrammeerd<br />
vanuit de vorming van een individu. Wij maken<br />
in onze trainingen mensen bewust van de<br />
automatische gedragingen zodat ze uiteindelijk<br />
het eigen gedrag en dat van een ander kunnen<br />
bevragen. Meer begrip voor elkaar creëert<br />
mogelijkheden om samen te veranderen.” Post<br />
vult aan: “Je kunt mensen wel aanspreken op<br />
onveilig handelen, maar ze moeten begrijpen<br />
waarom je ze aanspreekt. Aboma is heel sterk<br />
in het kweken van bewustzijn bij het individu.<br />
Een aanpak bij de bron.”<br />
Het is volgens de heren absoluut ondenkbaar<br />
voor een bedrijf om je voor trede 4 te certificeren<br />
als je kiest voor alleen maar zenden. “De<br />
Safety Culture Ladder is geen implementatie,<br />
maar een verandering”, stelt Stijger. “En bovendien<br />
een continu proces. Er is iets in gang gezet<br />
dat nooit eindigt. Zie het als bergop fietsen, je<br />
zal altijd druk op de pedalen moeten houden<br />
en het onderwerp continu aandacht moeten geven.<br />
Wees altijd oprecht nieuwsgierig en ga de<br />
dialoog met elkaar aan bij onveilig handelen.” In<br />
mei jongstleden is Siers Groep Oldenzaal succesvol<br />
gecertificeerd voor trede 4. “Een fantastisch<br />
resultaat”, vindt Post die trots is op het feit<br />
dat aan één normelement niet is voldaan. “We<br />
hebben bij Siers Groep geen budget voor veiligheid.<br />
Wat nodig is, wordt gedaan.” ■<br />
In samenwerking met Aboma Consultancy heeft<br />
Siers Groep Oldenzaal recent trede 4 bereikt op de<br />
Safety Culture Ladder.<br />
Aboma Consultancy bv<br />
Maxwellstraat 49 a<br />
6716 BX Ede<br />
Postbus 141<br />
6710 BC Ede<br />
T <strong>03</strong>18 691920<br />
info@aboma.nl<br />
www.aboma.nl<br />
Samen streven naar een 100% veilige<br />
en gezonde werkomgeving<br />
DUURZAAM BOUWEN<br />
AAN VEILIGHEID EN KWALITEIT.<br />
107
i in prtner in certificerinen p<br />
et eied n liteit eilieid en ilie<br />
Oerte innen d<br />
Neem contact op via<br />
inocertnorecgropco<br />
of <strong>03</strong>45 585 000<br />
U kunt bij ons terecht voor Asbestverwijdering en -inventarisatie,<br />
Chroom-6, ISO 9001, ISO 14001, CO 2<br />
-prestatieladder,<br />
Veiligheidsladder, BRL 9335, BRL 2506, ISO 27001, CPR2+ en VCA.<br />
<br />
<br />
<br />
Marktleider door hoogwaardige<br />
dienstverlening<br />
certificatiedossier ia <br />
eigen klantportaal inzichtelijk<br />
l certificaten onder n da<br />
informeer naar de voordelen<br />
Normec<br />
Certification<br />
<br />
<br />
<br />
Oerstappen aen i eenodig<br />
met onze overstapservice<br />
Circulair slopen wint terrein<br />
De missie van Normec is om<br />
lle aditoren in in dienst<br />
een bijdrage te leveren aan een<br />
en een rie pratieraring<br />
drae en eilige ogeing<br />
i in graag an dienst o et<br />
Op orte terin een certificaat<br />
certificaat irclair loopproect<br />
nodig? Neem contact met ons op.<br />
te behalen.<br />
Wij garanderen korte doorlooptijden.<br />
eer inrtie Neem contact op via <strong>03</strong>45 585 000 of ✉ info-cert@normecgroup.com<br />
AL MEER DAN 30 JAAR DÉ EXPERT OP<br />
HET GEBIED VAN 100% BIOLOGISCH<br />
MOBIELE KOOILADDERS<br />
UNIVERSELE TRAPPEN (TALUD)<br />
MODULAIRE TRAPPEN<br />
AFBREEKBARE / PFAS VRIJE<br />
SMEERMIDDELEN<br />
Referenties op te vragen!<br />
LAAD & LOS PLATFORM<br />
CONTAINERTRAPPEN<br />
TRAPPENTORENS<br />
Neem gerust contact met ons op<br />
voor GRATIS bemonstering, advies<br />
en begeleiding van alle merken olie!<br />
MET ONZE SUPERSTAIRS BEREIK JE<br />
VEILIG EN DUURZAAM DE TOP!<br />
Michael Anslijn<br />
+31 (0)6-23 <strong>03</strong>7 020<br />
VERKOOP VERHUUR MONTAGE<br />
info@easystairs.nl / 0850-092070 / easystairs.nl<br />
Duport Lubricare B.V. | www.duportlubricare.nl | 0523 -619892<br />
00<strong>03</strong>6294006 - Easystairs.indd 1 30-<strong>03</strong>-<strong>2023</strong> 16:16
THEMA VEILIGHEID<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | EasyStairs<br />
Exotische aanvragen leiden<br />
tot unieke oplossingen<br />
Sinds 2019 timmert EasyStairs hard aan de weg in de bouw- en infrasector met zijn modulaire<br />
oplossingen voor het veilig overbruggen van verschillende hoogtes of taluds. “We zijn absoluut een<br />
nichespeler en krijgen dan ook regelmatig de meest bijzondere aanvragen. En dat leidt niet zelden<br />
tot unieke praktische oplossingen”, zegt Bouwe Bölger, eigenaar van EasyStairs met gepaste trots.<br />
Het creëren van een veilige en duurzame toegang op hoogte of in<br />
een bouwput, dat is waar het bij EasyStairs allemaal mee begonnen<br />
is. “We zijn leverancier (en verhuurder) van modulaire en koppelbare<br />
trappen als alternatief voor de houten bouwtrap die na elk project<br />
bij het afval belandt”, verduidelijkt Bölger. Inmiddels maken veel bekende<br />
partijen in de bouw en infra dankbaar gebruik van de producten<br />
van EasyStairs. Voor de infrasector is de taludtrap verreweg<br />
het populairst. Afgelopen jaar is voor een zeedijkverbeteringsproject<br />
250 meter taludtrappen verhuurd. “Bedrijven hebben nog maar één<br />
trap nodig voor meerdere projecten en verspillen geen hout of staal<br />
meer aan het (ver)maken van een tijdelijke trap. En dat wordt gewaardeerd,<br />
ook vanuit duurzaamheidsperspectief. Met name de laatste<br />
jaren maakt onze verhuurafdeling een sterke groei door.”<br />
Op vraag van klanten breidt EasyStairs het programma steeds verder<br />
uit. “Zo hebben we recent laad- en losplatformen opgenomen in ons<br />
assortiment, en zijn we nu bezig met een pilot voor een zogenaamde<br />
hangende trappentoren. Dat laatste is echt uniek, en bedoeld voor<br />
het betreden van een bouwput. Het voordeel is dat de trappentoren<br />
niet op de bodem van de put rust en naarmate de kuip dieper<br />
wordt ontgraven verder kan worden uitgebreid. Momenteel zijn we<br />
met diverse partijen bezig om een deze oplossing toe te passen. Onze<br />
trappentorens zijn sowieso altijd modulair van opzet en laten zich<br />
eenvoudig (met een kraan) verplaatsen.” ■<br />
Voor de infrasector is de taludtrap verreweg het populairst.<br />
V.l.n.r.: Bouwe Bölger en Rob Schijvens van EasyStairs.<br />
109
THEMA VEILIGHEID<br />
Tekst | Tony Vos Beeld | Bouwhekken Nederland<br />
Een scheiding met alleen winnaars<br />
Al vanaf het prille begin is Bouwhekken Nederland, partner in tijdelijk hekwerk, betrokken bij het<br />
project de Groene Boog. Vele honderden meters hekwerk worden ingezet om bouwplaatsen van<br />
het doorgaande verkeer te scheiden. Accountmanager Gerrit Klaas Gerritsma legt uit.<br />
De eerste levering van bouwhekken door Bouwhekken<br />
Nederland voor het project de Groene<br />
Boog vond ruim vier jaar geleden in januari 2019<br />
al plaats. Gerritsma: “Het was een grote order<br />
met zogenaamde anti-climb hekken, een van<br />
de types die we in ons assortiment hebben. Ze<br />
worden gekenmerkt door smalle maaswijdtes.<br />
Onze hekken worden geleverd met voeten en<br />
klemmen of worden in de grond bevestigd. De<br />
klem met voet is in deze branche traditioneel, de<br />
buizen in de grond worden toegepast als een semipermanente<br />
oplossing. In Rotterdam worden<br />
beide systemen in combinatie toegepast.”<br />
HONDERDEN METERS<br />
Gerritsma licht verder toe dat de losse buizen<br />
vooral geschikt zijn als de kwaliteit van het tijde-<br />
lijk hekwerk voorop staat, vaak in combinatie met<br />
een langere periode. Denk aan projecten die zo’n<br />
vijf jaar duren. Omdat de hekken hierdoor steviger<br />
bevestigd zijn, zijn ze geschikt voor alle soorten<br />
weersinvloeden, met name stormwinden.<br />
“Onze hekken worden voor dit project op<br />
meerdere momenten geleverd na de initiële<br />
bestelling. Ze worden deels op locatie gemonteerd.<br />
Daarvoor werken we samen met vakkundige<br />
mensen door het gehele land. De meeste<br />
van onze producten worden gebruikt om een<br />
afscheiding te creëren tussen een bouwlocatie<br />
en de bestaande weg die door het verkeer in<br />
gebruik blijft. Omdat het hier om een enorm<br />
groot project gaat, staan er her en der honderden<br />
meters hekwerk achter elkaar. Na de levering<br />
is onze rol bij een project uitgespeeld, maar<br />
'Onze hekken worden voor dit project<br />
op meerdere momenten geleverd<br />
na de initiële bestelling'<br />
Op de Groene Boog is Bouwhekken Nederland leverancier van tijdelijk hekwerk.<br />
110
THEMA VEILIGHEID<br />
we kunnen na afl oop ook zorgdragen voor de<br />
demontage”, legt Gerritsma uit.<br />
GELUIDSWERENDE DOEKEN<br />
De klanten van Bouwhekken Nederland zijn<br />
doorgaans grote bouwbedrijven, infrapartijen<br />
en combinaties van bedrijven zoals de Groene<br />
Boog. In het geval van de Groene Boog zijn de<br />
hekken gekocht door de opdrachtgever. Na afloop<br />
van het project gaan de hekken naar de<br />
klant die ze vervolgens weer bij andere werkzaamheden<br />
kan inzetten.<br />
Gerritsma: “We hebben tegelijk met de hekken<br />
ook een aantal bouwhekdoeken geleverd,<br />
zelfs doeken met een geluidswerend karakter.<br />
Dat laatste type doek is een behoorlijk nieuwe<br />
ontwikkeling en leveren we sinds begin dit jaar.<br />
Het akoestisch vermogen van dit bouwhekdoek<br />
is uitmuntend te noemen. Tot 5.000 Hz<br />
kan zelfs een reductie van 48 dB worden bereikt.<br />
In plaats van neutrale doeken bestellen<br />
onze klanten ook reclamebanners.”<br />
alle formaten hekken aanbieden. Het ontwerp<br />
hiervoor kunnen we geheel in de stijl van de<br />
klant verzorgen met een eigen ontwerpstudio.<br />
Een voorbeeld hiervan is informatie op het<br />
doek in de trant van de naam van de aannemer<br />
gevolgd door ‘realiseert hier… in opdracht van’.<br />
Geluidswerende doeken zijn puur functioneel.”<br />
Andere elementen zijn uitvoerdersborden<br />
op maat en logo bordjes op de bouwhekken.<br />
Daarop kan het logo van Bouwhekken Nederland<br />
als ‘merk’ staan, maar op verzoek ook<br />
klant specifi eke logobordjes. ■<br />
“Standaard zijn onze hekken 3,5 meter lang en<br />
2 meter hoog, maar we hebben ook hekken<br />
die 1,20 meter hoog zijn of juist korter. Onze<br />
bedrukte doeken/banners kunnen we voor<br />
Hekwerk voorzien van bordjes.<br />
111
THEMA VEILIGHEID<br />
Tekst | Chris Elbers Beeld | Normec Group<br />
Waarborg voor duurzaam<br />
en milieubewust handelen<br />
Als grootste certificerende instelling van Nederland op het gebied van kwaliteit, milieu en veiligheid<br />
biedt Normec Certification marktpartijen een welkome helpende hand rondom het certificeringsproces.<br />
Vanuit een slim one-stop-shop-concept zet het bedrijf daarbij onder meer vol in op<br />
duurzaamheid en de reductie van milieubelastende aspecten. Een focus die leidt tot een glashelder<br />
inzicht in de milieu-impact van de bedrijfsprocessen en stevige grip op de zaak.<br />
De meeste organisaties zijn anno <strong>2023</strong> voldoende<br />
doordrongen van de noodzaak om<br />
duurzaam en milieuvriendelijk te opereren. De<br />
grote vraag die in veel gevallen echter speelt,<br />
is hoe dat in de alledaagse praktijk succesvol<br />
georganiseerd en gewaarborgd moet worden.<br />
Als onderdeel van de Normec Group leveren<br />
Normec Certification en Normec QS (zie artikel<br />
elders in deze editie) daaraan graag een<br />
bijdrage. Met puike certificeringsoplossingen<br />
die de impact van de bedrijfsvoering blootleggen<br />
en handvatten bieden voor een succesvol<br />
en milieuvriendelijk handelen. "Er zijn verschillende<br />
manieren om je eigen milieu-impact inzichtelijk<br />
te maken en daarop de controle te<br />
houden", zegt commercieel directeur Arjen<br />
Werkmeester. "Denk aan het checken van de<br />
energierekening en het van daaruit nemen van<br />
energiebesparende maatregelen. Of het berekenen<br />
van het werkelijk verbruik van je machinepark.<br />
Zomaar twee initiatieven waarmee je<br />
de basis legt voor milieubewuster handelen en<br />
tegelijk stappen zet richting je eigen toekomst<br />
én de geformuleerde klimaatdoelen. Bovendien<br />
leidt een dergelijk beleid in veel gevallen<br />
tot grote kostenreducties. Gebruikmaking<br />
van bijvoorbeeld de vijf niveaus tellende CO 2<br />
Prestatieladder, een instrument dat bedrijven<br />
en overheden behulpzaam is bij het reduceren<br />
van CO 2<br />
en kosten, levert al gauw tienduizenden<br />
euro's aan besparingen op. En dát zorgt<br />
er weer voor dat je als bedrijf scherper en dus<br />
kansrijker kunt inschrijven op offertes of aanbestedingen.<br />
Zéker als je wat hoger op de ladder<br />
staat. Kortom, inzicht krijgen in de milieuimpact<br />
van je business levert zowel de planeet<br />
als je eigen portemonnee winst op. Tegelijk<br />
maak je jezelf concurrerender en plaats je een<br />
gunstige footprint voor de volgende generatie."<br />
Arjen Werkmeester, commercieel directeur Normec Certification.<br />
CERTIFICERING<br />
Met de CO 2<br />
Prestatieladder noemt Werkmeester<br />
een instrument dat Normec als kundige certificerende<br />
instantie van extra waarde voorziet.<br />
"Organisaties kennen de noodzaak om hun bedrijfsactiviteiten<br />
en -processen zo duurzaam<br />
mogelijk uit te voeren", zegt hij. "De CO 2<br />
Prestatieladder<br />
stimuleert dit gedrag." Omdat de CO 2<br />
Prestatieladder uitgaat van de bedrijfseigen ambitie<br />
en inbreng, inventariseren organisaties hun<br />
prestaties zélf. Normec Certification is een partner<br />
die deze vervolgens beoordeelt. Dáárvoor<br />
is alles binnen de bedrijfsmuren van de certificeringsspecialist<br />
voorhanden. Zo bekijkt een van de<br />
eigen auditoren via een documentatiebeoordeling<br />
en diverse interviews binnen alle bedrijfsgeledingen<br />
of de organisatie in kwestie voldoende<br />
inspanningen heeft geleverd om aan de gestelde<br />
eisen te voldoen. "De beoordeling voor de CO 2<br />
Prestatielader gebeurt door ervaren experts die<br />
weten wat er in de markt van de klant speelt én<br />
wat realistische doelstellingen zijn", onderstreept<br />
Werkmeester nogmaals de expertise van Normec<br />
Certification. "Binnen onze oplossingen staat<br />
de praktische bruikbaarheid altijd voorop." ■<br />
112
THEMA VEILIGHEID<br />
De ervaren experts van<br />
Normec Certifi cation<br />
weten wat er in de markt<br />
van de klant speelt.<br />
'We bieden handvatten voor<br />
een succesvol en<br />
milieuvriendelijk handelen'<br />
113
THEMA VEILIGHEID<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | BouwQ<br />
Effectief risicomanagement<br />
in de infra<br />
Een constructief veilig kunstwerk zonder fouten<br />
Een dijkversterkingsproject, een nieuwe snelweg, de renovatie van een bestaand kunstwerk, …<br />
iedereen is erbij gebaat dat het op een veilige manier wordt uitgevoerd. Een extra paar ‘ogen en<br />
oren’ is vaak wenselijk om ontwerp- of bouwfouten vroegtijdig op te sporen. Als geaccrediteerde<br />
instelling én volledig onafhankelijke partij onderwerpt BouwQ al bijna twintig jaar dergelijke<br />
kunstwerken aan technische inspecties om de kwaliteit ervan, met name op het gebied van<br />
constructieve veiligheid, zeker te stellen.<br />
In een ontwerp- of uitvoeringstraject kunnen<br />
zomaar fouten insluipen, missers met mogelijk<br />
grote gevolgen. “Wij zijn gefocust op het vinden<br />
van die fouten om zo potentiële risico’s uit<br />
te sluiten, verspilling in materiaal en tijd tegen<br />
te gaan én bovenal de constructieve veiligheid<br />
te garanderen”, zegt Jos Rooijakkers, algemeen<br />
directeur van BouwQ. De inspectie-instelling<br />
opereert volledig onafhankelijk en is daarvoor<br />
als enige instantie in Nederland geaccrediteerd<br />
volgens de NEN-EN ISO/IEC 17050:2012. “We<br />
voldoen aan de hoogste kwaliteitseisen ten aan-<br />
Als een spin in het web voert BouwQ steekproefsgewijs en risicogestuurd de nodige controles uit op de grootste veiligheidsrisico’s om bijvoorbeeld ongelukken,<br />
schades en omgevingshinder te voorkomen.<br />
114
THEMA VEILIGHEID<br />
zien van kundigheid en onafhankelijkheid en<br />
leveren nimmer een bijdrage aan het primaire<br />
bouwproces, dat is erg belangrijk voor onze opdrachtgevers.<br />
We zijn enkel en alleen een verificatie-<br />
en validatiebureau dat via risicogestuurde<br />
methodes en dienstverleningspakketten onpartijdig<br />
de kwaliteit en veiligheid van bouwwerken<br />
zeker kan stellen. En dat doen we in de infrasector<br />
voor opdrachtgevers als Rijkswaterstaat,<br />
ProRail, infra-aannemers en verzekeraars.”<br />
SPIN IN HET WEB<br />
De dienstverlening van BouwQ richt zich op<br />
twee facetten: enerzijds het garanderen van<br />
de veiligheid tijdens de bouwfase (Risk Control)<br />
en anderzijds het controleren van de veiligheid<br />
bij oplevering oftewel de kwaliteit van<br />
het eindproduct. “Momenteel zijn we bijvoorbeeld<br />
namens een aantal grote verzekeraars<br />
zoals SwissRe en Allianz betrokken bij onder<br />
meer het dijkversterkingsproject Gorinchem-<br />
Waardenburg en het versterken van de Lekdijk<br />
tussen Amerongen en Schoonhoven”, zegt<br />
Benno Bruinsma, projectmanager bij BouwQ.<br />
“In beide gevallen voeren we als een spin in<br />
het web steekproefsgewijs en risicogestuurd<br />
de nodige controles uit op de grootste veiligheidsrisico’s<br />
om bijvoorbeeld ongelukken,<br />
schades en omgevingshinder te voorkomen.<br />
Projectmanager Benno Bruinsma en algemeen<br />
directeur Jos Rooijakkers van BouwQ.<br />
TECHNICAL INSPECTION SERVICE<br />
Via zogenaamde Technical Inspection Service<br />
(TIS) controleert BouwQ de kwaliteit van het<br />
eindproduct. “Het is een methode waarbij we<br />
zowel het ontwerp controleren (berekeningen<br />
en tekeningen) als de bouwfase via een<br />
risicogestuurde aanpak. Bij eventuele missers<br />
beargumenteren we uiteraard waarom iets<br />
aantoonbaar niet klopt, bijvoorbeeld door het<br />
opstellen van eigen schaduwberekeningen”,<br />
legt Bruinsma uit. “Deze controles doen we<br />
momenteel onder andere voor Rijkswaterstaat<br />
bij de zuidelijke ringweg om Groningen en voor<br />
de aannemer Groene Boog bij een complexe<br />
brug in de A16 bij Rotterdam. Ook bij het inschuiven<br />
van de onderdoorgang A2/N2 afgelopen<br />
zomervakantie waren we betrokken.<br />
Onder meer vanwege het korte tijdspad en de<br />
strikte deadline heeft de gemeente Eindhoven<br />
ons als controlebureau ingehuurd om ‘mee te<br />
kijken’ met het ontwerp en de bouwfase om<br />
te voorkomen dat er vertraging of fouten optreden.<br />
Een project waarmee we de afgelopen<br />
weken heel druk zijn geweest. Om diezelfde<br />
reden worden we door de aannemer ingeschakeld<br />
bij het uitvoeren van groot onderhoud<br />
(renovatie) aan de John Frostbrug in de gemeente<br />
Arnhem. Sommige zaken moeten nu<br />
eenmaal in één keer goed gaan.”<br />
BouwQ garandeert voor opdrachtgevers in Nederland en ook steeds meer in België een constructief veilig<br />
kunstwerk zonder fouten.<br />
De kracht van BouwQ zit hem niet alleen in de<br />
hoogopgeleide medewerkers, maar vooral ook<br />
in de marktbrede visie. “Wij krijgen jaarlijks vele<br />
ontwerpen onder ogen en weten daardoor precies<br />
waar het vaak ‘schuurt’ en waar eventuele<br />
missers kunnen optreden”, benadrukt Rooijakkers.<br />
“Omdat we zelf nooit ontwerpen opstellen<br />
of bouwwerkzaamheden uitvoeren, hebben<br />
we voor ieder project de handen vrij om alles te<br />
checken en onpartijdig te kunnen oordelen. En<br />
zo garanderen we voor onze opdrachtgevers in<br />
Nederland en ook steeds meer in België een constructief<br />
veilig kunstwerk zonder fouten.” ■<br />
115
Ondergrondse & bovengrondse infrastructuur,<br />
gespecialiseerd in drink- en afvalwater projecten<br />
Wij houden van korte lijnen met onze klanten en partners<br />
Wij zoeken altijd naar innovatieve oplossingen<br />
Wij delen onze kennis met opdrachtgevers<br />
Wij zijn trots op onze betrokken medewerkers<br />
Groots in leidingWerk<br />
WWW.GWLEIDINGTECHNIEK.NL
THEMA VEILIGHEID<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | GW Leidingtechniek BV<br />
‘Wij gaan voor trede 4 op<br />
de Safety Culture Ladder’<br />
GW Leidingtechniek BV is een bekende naam bij vele waterschappen, drinkwaterbedrijven en infraaannemers.<br />
Het bedrijf is gespecialiseerd in het ontwerp, aanleg, renovatie, reiniging, reparatie en<br />
nazorg van met name afval- en drinkwaterleidingen. Veiligheid is daarbij topprioriteit. GW Leidingtechniek<br />
BV is reeds gecertificeerd voor trede 3 op de Safety Culture Ladder, maar gaat nu<br />
-onder bezielende leiding van QHSE-manager André van der Meijde- voor trede 4.<br />
Veiligheid is een groot goed voor onze medewerkers<br />
en dus automatisch ook voor het<br />
bedrijf, zowel op kantoor als in het veld, begint<br />
Van der Meijde. Het bedrijf wordt onder<br />
andere ingeschakeld voor leidingreparaties of<br />
levensduurverlenging van bijvoorbeeld een rioleringsstelsel.<br />
“Onze mensen gaan dan de betonkoker<br />
in voor het uitvoeren van eventuele<br />
betonreparaties, uiteraard voorzien van de nodige<br />
PBM’s. Denk aan harnasbescherming, een<br />
volgelaatsmasker met ademlucht en gasdetectie,<br />
en aanvullend een alarmering bij dreigend<br />
hoogwater. We nemen geen enkel risico; veilig-<br />
heid is topprioriteit. Toch zijn we van mening<br />
dat er nog ruimte is voor verbetering, vandaar<br />
onze ambitie om de stap naar trede 4 op de<br />
SCL te zetten.”<br />
BEWUSTWORDING CREËREN<br />
De Safety Culture Ladder geeft inzicht in<br />
de veiligheidscultuur binnen een organisatie.<br />
Het is een instrument om veiligheidsbewustzijn,<br />
houding en gedrag te meten. Hierbij<br />
wordt de nadruk op de veiligheidscultuur<br />
gelegd. “De invulling van de veiligheidscultuur<br />
binnen ons bedrijf heeft veel te maken<br />
met bewustwording”, zegt Van der Meijde.<br />
“Dat bereik je niet met één keer per jaar een<br />
meeting beleggen over het dragen van een<br />
helm en veiligheidsbril en de juiste manier<br />
van tillen. Iemand die veilig werkt, doet dat<br />
niet alleen voor zichzelf maar ook voor collega’s,<br />
familie, vrienden. Daarom is het zaak<br />
om medewerkers hier met regelmaat op te<br />
wijzen, alles wat aandacht krijgt groeit. Het<br />
moet gaan leven. Risico’s nemen toe, zodra<br />
de aandacht verslapt.” Trede 4 op de SCL<br />
houdt in dat veiligheidsregels niet alleen belangrijk<br />
worden gevonden (trede 3), maar dat<br />
André van der Meijde, QHSE-manager bij GW Leidingtechniek BV.<br />
118
THEMA VEILIGHEID<br />
veiligheid een hoge prioriteit heeft en continu<br />
wordt verbeterd.<br />
KWALITEITSCIRKEL VAN DEMING<br />
Van der Meijde is op 1 februari jongstleden<br />
gestart om invulling aan te geven aan<br />
een proactieve veiligheidscultuur bij GW<br />
Leidingtechniek BV. “In de markt maak je<br />
mede met certificaten aantoonbaar waar je<br />
als organisatie staat, het opent tegelijk ook<br />
nieuwe deuren. Een certificaat moet echter<br />
geen blok aan het been zijn, maar zo geïntegreerd<br />
worden dat iedereen het nut ervan<br />
inziet zodat het vervolgens als vanzelf wordt<br />
nageleefd. Een opgave die je alleen maar bereikt<br />
door goed met elkaar te praten. Niet<br />
door een poster op te hangen. Dat geldt<br />
ook voor de veiligheidscultuur. Die moet<br />
gedragen worden en functioneert alleen als<br />
iedere schakel in de organisatie op elkaar<br />
aansluit. Om dat te bereiken, maken we onder<br />
andere gebruik van de Kwaliteitscirkel<br />
van Deming met uiteraard een sterke focus<br />
op interne veiligheidsissues.”<br />
‘We nemen geen enkel<br />
risico; veiligheid is<br />
topprioriteit’<br />
Veiligheid is een groot goed bij GW Leidingtechniek BV, zowel op kantoor als in het veld.<br />
VOORWAARDE VOOR SUCCES<br />
GW Leidingtechniek BV heeft behoorlijk<br />
wat certificaten aan de muur hangen, zoals<br />
ISO 9001, VCA, SCL en een aantal branchespecifieke<br />
managementcertificaten gericht<br />
op kwaliteit, gezondheid van medewerkers<br />
en milieu. “Met trede 4 op de SCL leggen<br />
we de lat voor onszelf weer een stukje hoger<br />
door proactief aan de veiligheidscultuur<br />
te gaan werken.” Een cultuur die overigens<br />
wel degelijk al aanwezig is bij GW Leidingtechniek<br />
BV, anders was trede 3 ook niet<br />
behaald. “De certificering voor trede 3 is<br />
hartstikke terecht, maar het is ook zo dat<br />
mensen op een gegeven moment blind zijn<br />
voor bepaalde processen. Het is goed om<br />
de organisatie tegen het licht te houden. Er<br />
valt altijd iets te leren en dat houdt nooit<br />
op. Het is een continu proces én een voorwaarde<br />
voor succes. Dat geldt niet alleen<br />
voor het aantal meters leiding dat GW Leidingtechniek<br />
BV realiseert, maar ook voor<br />
de kwaliteit van het geleverd werk, de Arbo-veiligheid…<br />
het draagt allemaal bij”, zegt<br />
Van der Meijde tot besluit. ■<br />
GW Leidingtechniek BV is gespecialiseerd in het ontwerp, aanleg, renovatie, reiniging, reparatie en nazorg van<br />
met name afval- en drinkwaterleidingen.<br />
119
THEMA VEILIGHEID<br />
Tekst | Suzanne van Gaale Beeld | Brigade Electronics<br />
Nog meer veiligheid op de<br />
bouwplaats dankzij slimme<br />
detectiesystemen<br />
Safety first op de bouwplaats<br />
Dit jaar en volgend jaar introduceert Brigade Electronics een aantal innovaties die verdergaan dan<br />
alleen de veiligheid van individuele voertuigen. En ook Artificial Intelligence (AI) gaat een steeds<br />
grotere rol spelen in de veiligheidssystemen van Brigade.<br />
“Voor elk voertuig hebben we een veiligheidssysteem.<br />
Brigade gaat elke uitdaging aan om<br />
met een passende oplossing te komen”, aldus<br />
Nikki Collignon, marketingmedewerker bij<br />
Brigade Electronics. Het bedrijf ontwikkelt en<br />
levert onder andere camerasystemen, obstakel-detectiesystemen<br />
en achteruitrij-alarmen<br />
voor bouwvoertuigen en fabrieksmachines.<br />
“De aandacht voor veiligheid in bijvoorbeeld<br />
de bouw, constructie, distributie, wegenbouw,<br />
steengroeven en mijnen neemt toe. Dat is natuurlijk<br />
een positieve en belangrijke ontwikkeling.<br />
Onze focus ligt volledig op veiligheid, daarom<br />
hebben we vorig jaar met de campagne<br />
Brigade Tough nog meer bewustwording proberen<br />
te creëren rond dit onderwerp.”<br />
HELIKOPTER PERSPECTIEF<br />
Zolang er nog ongevallen gebeuren tijdens het werken<br />
met voertuigen, blijft de grootste focus van<br />
Brigade op veiligheid. “We gaan uitdagingen aan,<br />
bouwen bijvoorbeeld ook systemen op voertuigen<br />
die op vliegvelden rijden, op walsen en verreikers,<br />
noem maar op.” Brigade Electronics bouwt veiligheidssystemen<br />
in en op bestaande voertuigen.<br />
Voor een nog grotere veiligheid ontwikkelde Brigade<br />
onder meer een 360-systeem met vier camera’s<br />
dat een helikopter perspectief weergeeft<br />
op de monitor. En met haar radarsysteem detecteert<br />
een voertuig of er iets achterop komt rijden.<br />
INNOVATIES<br />
Brigade Electronics introduceert binnenkort<br />
een aantal mooie innovaties die verdergaan dan<br />
alleen de veiligheid van individuele voertuigen.<br />
Haar missie is om het aantal ongelukken met<br />
dodelijke afloop terug te brengen naar nul. Collignon:<br />
“Helemaal geen ongelukken is ons ideaalbeeld.<br />
Daarom zijn we dagelijks bezig om nog<br />
betere producten te ontwikkelen.” Zo komt<br />
begin 2024 de Brigade Fusion op de markt. Dit<br />
is een combinatie van verschillende applicaties<br />
voor bouwparken en grotere constructiesites<br />
waarmee optimale veiligheid op het bouwterrein<br />
verkregen kan worden. Ook doet Brigade<br />
Electronics steeds meer met Artificial Intelligence<br />
(AI). “Binnenkort lanceren we AI-camera’s<br />
die bestuurders visueel waarschuwen als er<br />
mensen in de buurt van een voertuig komen.<br />
Het systeem voorspelt de kans op een ongeluk.”<br />
ZONE-SAFE SYSTEEM<br />
Ook de beveiliging van mensen is een slimme<br />
manier om ongelukken te voorkomen. Zo rijden<br />
er in magazijnen veel heftrucks rond. Met<br />
het Zone-Safe systeem van Brigade worden<br />
medewerkers uitgerust met een tag die gedetecteerd<br />
kan worden door een systeem in de<br />
heftruck. De chauffeur krijgt dus een seintje<br />
zodra er iemand te dicht bij het voertuig komt.<br />
Brigade ontwikkelt obstakel-detectiesystemen en achteruitrij-alarmen voor bouwvoertuigen en fabrieksmachines.<br />
Deze en andere nieuwe producten zijn onder<br />
meer te zien op de Brigade Stand 409 op<br />
de MATEXPO van 6-10 september <strong>2023</strong> in<br />
Kortrijk XPO. ■<br />
120
THEMA VEILIGHEID<br />
'Binnenkort lanceren we AI-camera’s die bestuurders visueel<br />
waarschuwen als er mensen in de buurt van een voertuig komen.<br />
Het systeem voorspelt de kans op een ongeluk'<br />
Het 360-systeem met vier camera’s geeft een helikopter perspectief weer op de monitor.<br />
121
Backsense® radar<br />
met weergave<br />
op scherm<br />
Radar sensorgegevens en<br />
camerabeeld gecombineerd<br />
De radar sensorgegevens van<br />
Brigade minimaliseren zowel de schade<br />
aan het voertuig als aanrijdingen, door<br />
de bestuurder op de hoogte te brengen<br />
van de afstand tussen het voertuig<br />
en obstakels, of deze nu bewegen of<br />
stilstaan.<br />
Ideaal voor voertuigen en machines<br />
die manoeuvreren bij lage snelheden.<br />
Werkt in combinatie met een<br />
Backeye® camera-/monitorsysteem en<br />
maximaal twee Backsense® netwerkradarsystemen.<br />
De displaymodule op het scherm<br />
waarschuwt de bestuurder voor<br />
obstakels in de gevarenzone door<br />
hoorbare en zichtbare radargegevens<br />
in 5 fasen te combineren met het<br />
camerabeeld op de monitor.<br />
Integratie van Backsense® radardetectie en<br />
Backeye® camera-/monitorsystemen van Brigade<br />
Maximaal 2 waarschuwingen via radardetectie<br />
gecombineerd met het camerabeeld op de monitor<br />
in de cabine<br />
Verlaging van stress bij de bestuurder en minder<br />
plaats wordt weergegeven<br />
Backeye® Camera-/monitorsystemen<br />
Backeye®360<br />
+31 541 53 18 01 brigade-electronics.nl
VAN KAAM SPECIALIST IN<br />
KUNSTSTOFLEIDINGWERK<br />
EN APPENDAGES<br />
Van Kaam BV is uw bedrijf voor<br />
aanschaf, advies en aanpassing<br />
van ondergrondse infrastructuren<br />
en voorraad houdend partner van<br />
grote producenten als GF en AVK.<br />
Jarenlange ervaring zorgt ervoor<br />
dat onze specialisten uw meest<br />
complexe vraagstukken kunnen<br />
tackelen.<br />
VAN KAAM BV<br />
Rechte Tocht 11<br />
1507 BZ Zaandam<br />
Nederland<br />
+31 (0)75 631 48 41<br />
info@vankaam.eu<br />
Volg ons op<br />
social media<br />
@ VANKAAMBV<br />
WWW.VANKAAM.EU
Van Kaam Materieel is reeds vele jaren partner van George Fischer Piping Systems.<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | Van Kaam<br />
Verkoop, verhuur én onderhoud van<br />
infra-gerelateerde gereedschappen<br />
Als specialist in ondergrondse infrastructuren beschikt Van Kaam over een compleet en onderscheidend<br />
programma aan kunststofmaterialen. Waaronder sinds enige tijd ook 100% fossielvrije HDPE,<br />
dus volledig circulair. Maar wist je dat Van Kaam ook sterk is in de verkoop, verhuur én het onderhoud<br />
van infra-gerelateerde gereedschappen? Directeur Bastiaan van Kaam vertelt met veel plezier<br />
over de vele facetten van Van Kaam Materieel.<br />
124
‘Die extra service maakt dat<br />
gebruikers hun laskast slechts<br />
enkele dagen hoeven te missen in<br />
plaats van enkele weken’<br />
Als specialist in ondergrondse infrastructuren beschikt Van Kaam over een<br />
compleet en onderscheidend programma aan kunststofmaterialen en infragerelateerde<br />
gereedschappen.<br />
Van Kaam verkoopt en verhuurt het complete gamma aan IPlast-laskasten en<br />
verzorgt daarnaast ook het onderhoud en de kalibratie van deze laskasten.<br />
Van Kaam Materieel is reeds vele jaren partner<br />
van George Fischer Piping Systems en<br />
heeft sinds kort ook het volledige assortiment<br />
van PlastItalia onder zijn hoede als<br />
exclusief distributeur voor de Benelux en<br />
Noord-Frankrijk. “Als partner van George<br />
Fischer verkopen, verhuren en onderhouden<br />
we het hele palet”, zegt Van Kaam. “Het<br />
gamma varieert van lasmachines en werkplaatsmachines<br />
tot alle infra-gerelateerde gereedschappen<br />
zoals eersteklas buissnijders,<br />
mechanische schillers, (ronddruk)klem- en<br />
uitrichtgereedschappen en nog veel en veel<br />
meer. Ook speciale schillers die gecertificeerd<br />
zijn volgens de NTA 8828 behoren tot<br />
het assortiment, variërend in formaat van 75<br />
mm tot en met 710 mm.” Specifiek voor de<br />
lasmachines van George Fischer verzorgt Van<br />
Kaam Materieel desgewenst ook het onderhoud<br />
en de kalibratie in eigen beheer.<br />
IPLAST-LASKASTEN<br />
Nieuw voor Van Kaam Materieel is het dealerschap<br />
met PlastItalia. “De IPlast-laskasten<br />
zijn specifiek ontwikkeld om de lassen van<br />
buizen en fittingen voor het medium water,<br />
riool, waterstof of gas betrouwbaarder<br />
en veiliger te maken”, zegt Van Kaam. “De<br />
nieuwste serie HDPE-elektrolasmachines van<br />
PlastItalia zijn ontworpen om het hele lasproces<br />
onder controle te houden en alle risico's<br />
die aan het lasproces verbonden zijn uit te<br />
sluiten. We verkopen en verhuren het complete<br />
gamma aan IPlast-laskasten. Daarnaast<br />
verzorgen we ook het onderhoud en de kalibratie<br />
van deze laskasten. Voorheen gebeurde<br />
dat in het servicepunt op Sicilië, maar sinds<br />
kort verzorgen wij dat gewoon vanuit onze<br />
eigen vestiging in Zaandam. Die extra service<br />
maakt dat gebruikers hun laskast slechts enkele<br />
dagen hoeven te missen in plaats van enkele<br />
weken. Uiteraard wordt het onderhoud<br />
uitgevoerd conform de fabrieksstandaarden<br />
en afgeleverd met een officieel certificaat namens<br />
Van Kaam Materieel.” ■<br />
125
Naturally Performing Environments<br />
DAGLICHTOPLOSSINGEN<br />
ROOK-EN WARMTEAFVOER<br />
NATUURLIJKE VENTILATIE<br />
SERVICE EN ONDERHOUD<br />
www.kingspanlightandair.nl
VROUW IN DE BOUW<br />
128
VROUW IN DE BOUW<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | Lommers Welding Service<br />
Suzanne Lommers (29),<br />
lasser bij<br />
Lommers Welding<br />
De bouw- en infrasector is een mannenwereld. Maar wie goed<br />
zoekt, komt wel degelijk ook vrouwen tegen. Op deze pagina<br />
bieden we hun een podium. Om te lezen wat ze beweegt, hoe ze<br />
hun werk doen en vooral hoe het is om als vrouw in een overwegend<br />
mannenwereld werkzaam te zijn. In deze editie geven we<br />
het woord aan Suzanne Lommers, inmiddels 7 jaar werkzaam als<br />
lasser bij Lommers Welding.<br />
‘Op het werk<br />
ben ik one<br />
of the guys’<br />
29 jaar jong is ze nog maar, en al meer dan 7<br />
jaar ervaring met vrijwel alle voorkomende laswerkzaamheden<br />
op aansprekende infraprojecten.<br />
Suzanne Lommers leerde van vader Henk<br />
de kneepjes van het vak en is inmiddels ‘one of<br />
the guys’. Toch was haar vader niet direct gecharmeerd<br />
van het idee dat dochterlief in het<br />
bedrijf kwam werken. “Weliswaar ging ik van<br />
jongs af aan mee met mijn vader op ‘karwei’,<br />
maar hij had zich voor mij een andere toekomst<br />
voorgesteld, buiten de bouwput”, zegt ze. “Na<br />
mijn kappersopleiding en een kort avontuur in<br />
de horeca begon het toch te kriebelen. Mijn<br />
hart ligt bij de techniek. Na een goed gesprek<br />
met mijn ouders ging mijn vader overstag, maar<br />
met dien verstande dat ik een lasopleiding zou<br />
volgen.” De rest is geschiedenis.<br />
Van lassen conform NEN-EN 1090 executieklasse<br />
1, 2, 3 en 4 met eventueel CE en/of<br />
bijvoorbeeld de ROK, het uitvoeren van laswerkzaamheden,<br />
snijden en (de-)monteren tot<br />
bouwen en verhuren van drijvende pontons<br />
en werkvlotten. Lommers Welding Service is<br />
van alle markten thuis en uitgebreid gecertifi -<br />
ceerd, waaronder ook VCA, ISO 9001, 3834<br />
en 17660-1 en de trede 2 op de Safety Culture<br />
Ladder. Ook Suzanne is voor vrijwel al die<br />
aspecten gecertifi ceerd, in alle staalsoorten en<br />
alle posities. “Na mijn opleiding heb ik eerst<br />
een tijdje in de werkplaats doorgebracht, maar<br />
al snel mocht ik mee naar buiten. De A9 Gaasperdammertunnel<br />
was een van de eerste projecten<br />
waar ik een bijdrage aan heb geleverd.<br />
Hier heb ik ook veel geleerd, van snijden en<br />
lassen tot het ontdekken van de dagroutine.”<br />
Suzanne doorkruist het hele land. “Ik ben<br />
overal wel geweest van Zeeland op de Maasvlakte<br />
tot de nieuwe ondergrondse fi etsenstalling<br />
op het Leidseplein, en heb mooie dingen<br />
mogen zien en maken. En het leuke is, dat ik<br />
op veel projecten ook samen met mijn vader<br />
optrek. Dat had hij jaren geleden niet kunnen<br />
voorzien. De band met mijn familie is sowieso<br />
heel hecht. Ik ben dankbaar voor het feit dat ik<br />
samen met mijn vader, moeder én broer mag<br />
werken. En natuurlijk ook met alle andere fi jne<br />
collega’s waarmee we samen mooie projecten<br />
maken.” Ondanks de lange dagen en het soms<br />
zware werk, voelt Suzanne zich op haar plek<br />
in het familiebedrijf en de vele mannen. “Als je<br />
doet wat je leuk vindt, voelt het niet als werk.<br />
Zeker een paar jaar geleden was ik als vrouw<br />
echt een uitzondering op de bouw. Als lasser<br />
overigens nog steeds. Maar dat ervaar ik niet<br />
als onprettig. Integendeel. Op het werk ben ik<br />
‘one of the guys’.”<br />
Het is fi jn om buiten bezig te zijn en je bent ook<br />
een soort van eigen baas, zo ervaart Suzanne<br />
haar werk. “Er wordt van je verwacht dat je<br />
zelfstandig iets maakt. Je wordt niet constant<br />
op je vingers gekeken. Natuurlijk werken we<br />
met zwaar staal, maar handige hulp- en hijsmiddelen<br />
maken het werk tegenwoordig minder<br />
zwaar.” Suzanne blijft dus voorlopig nog wel<br />
even actief in de bouwputten. ■<br />
129
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | Rijkswaterstaat<br />
Optimaliseren van de<br />
‘Tweede Ring van Amsterdam’<br />
Het programma weguitbreiding Schiphol-Amsterdam-Almere (SAA) is het grootste wegenbouwproject<br />
van Nederland. De verbreding van de A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht vormt het<br />
vijfde en laatste project binnen het omvangrijke programma, en niet bepaald het minste. De ‘Tweede<br />
Ring van Amsterdam’ loopt namelijk dwars door Amstelveen. Er wordt dus alles aan gedaan om<br />
de overlast voor de omgeving tot een minimum te beperken. Een gesprek met Lammert Postma,<br />
omgevingsmanager bij Rijkswaterstaat over de vele uitdagingen bij het optimaliseren van de A9.<br />
De aanleiding voor het SAA-traject is meerledig.<br />
“In het noordelijke deel van de Randstad is er volop<br />
sprake van groei”, begint Postma. “Zo is in de<br />
Nota Ruimte besloten dat Almere groeit naar de<br />
vijfde stad van Nederland, staat Amsterdam voor<br />
een forse binnenstedelijke woningopgave en zien<br />
we een forse groei qua werkgelegenheid rondom<br />
Schiphol. Het doel van het SAA-programma<br />
is om de groei in mobiliteit, die het gevolg is van<br />
bovenstaande ontwikkelingen, te faciliteren. Met<br />
daarbij een tweede doelstelling om de snelweg<br />
waar mogelijk beter in te passen, zodat de leefbaarheid<br />
langs de snelweg verbetert.” En dat laatste<br />
zie je ook op de A9 die in Amstelveen straks<br />
grotendeels aan het zicht wordt onttrokken.<br />
EXPRESS LANE<br />
De A9 wordt over een lengte van 11 kilometer<br />
verbreed van 2x3 naar 2x4 rijstroken<br />
plus wisselbaan. “De huidige wisselbaan die<br />
nu vanaf Almere via de A1 eindigt bij knooppunt<br />
Diemen trekken we door via de Gaasperdammertunnel<br />
tot aan Ouderkerk aan de<br />
Amstel”, legt Postma uit. “Afhankelijk van de<br />
spitsregeling biedt de wisselbaan een ‘express<br />
lane’ voor doorgaand verkeer. Als gevolg van<br />
die verbreding worden tien kunstwerken compleet<br />
gesloopt en opnieuw opgebouwd in verbrede<br />
vorm, wordt één kunstwerk hergebruikt<br />
en verbreed (de Schipholbrug), bouwen we<br />
Een artist impression van de toekomstige situatie:<br />
een verdiepte A9 ter hoogte van Amstelveen in 2027.<br />
130
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
Werk in uitvoering bij de Schipholbrug.<br />
De contouren van de verdiepte ligging in Amstelveen zijn al goed zichtbaar.<br />
een nieuwe underpass voor de wisselbaan in<br />
knooppunt Holendrecht en bouwen we één<br />
nieuw kunstwerk in de vorm van de 1,6 kilometer<br />
verdiepte ligging in Amstelveen. Tot slot<br />
worden alle geluidsschermen vervangen door<br />
nieuwe hogere schermen, in totaal goed voor<br />
zo’n 14 kilometer in Ouder-Amstel en Amstelveen.<br />
Het project is gevat in een DBFM-contract<br />
en gegund aan bouwconsortium VeenIX.<br />
Dat betekent dat zij het ontwerp maken en de<br />
voorfi nanciering regelen. In de onderhoudsfase<br />
van 14 jaar stellen we daar een beschikbaarheidsvergoeding<br />
tegenover, zodat de combinatie<br />
als het ware de ‘hypotheek’ kan afl ossen.”<br />
COMPENSATIEREGELING<br />
De A9 is één van de belangrijkste en drukste<br />
snelwegen in Nederland. “Het idee is om tijdens<br />
de bouw zoveel mogelijk 2x3 rijstroken<br />
voor het verkeer open te houden”, zegt Postma.<br />
“Vanwege de beperkte ruimte brengt dat<br />
complexe verkeersfaseringen met zich mee.<br />
Een dergelijk project gaat bovendien gepaard<br />
met veel stof, lawaai en trillingen. Toch proberen<br />
we de leefbaarheid voor de bewoners<br />
langs de snelweg draaglijk te houden. Zo zorgen<br />
we voor een uitvoerige communicatie op<br />
wijkniveau, maar neemt ook de aannemer<br />
een aantal hinderbeperkende maatregelen.<br />
De palen bij de verdiepte ligging worden bijvoorbeeld<br />
niet geheid maar geboord. Soms is<br />
het echter onmogelijk om bewoners te ontzien,<br />
zoals bij het slopen van kunstwerken of<br />
het aanbrengen van damwanden. Daarvoor<br />
hebben we een compensatieregeling in het<br />
leven geroepen die afhankelijk is van het aantal<br />
decibels op de gevel. Dat varieert van het<br />
beschikbaar stellen van een ‘noise cancelling’<br />
koptelefoon tot in sommige gevallen zelfs het<br />
aanbieden van een hotelovernachting.”<br />
ZOUTE KWEL<br />
Wat dit project ook bijzonder complex maakt,<br />
is de hele slechte ondergrond en de vele verschillende<br />
polderpeilen, erkent Postma. “Onze<br />
Spaande aannemer zegt soms gekscherend<br />
‘your underground is absolute hell’. Het vraagt<br />
om intensief overleg en afstemming met vele<br />
stakeholders, waaronder het Hoogheemraadschap<br />
Rijnland en het Waterschap Amstel,<br />
Gooi en Vecht. In de praktijk komt het erop<br />
neer dat het soms erg lang duurt voordat er<br />
een stabiele aardebaan ontstaat. Het is ook<br />
de reden dat in de verdiepte ligging wordt<br />
gewerkt met een onderwaterbetonvloer om<br />
zoute kwel bij voorbaat al uit te sluiten.”<br />
Volgens Postma verloopt de uitvoering voorspoedig.<br />
“In het Amstelveense hebben we<br />
wat vertraging opgelopen door corona. Door<br />
uitval en thuiswerken heeft het ontwerptraject<br />
wat langer geduurd, wat maakt dat de<br />
beschikbaarheidsdatum voor het middendeel<br />
is opgeschoven van 2026 naar 2027. Aan de<br />
oost- en westkant liggen we wel op schema<br />
voor eind 2026. Er is momenteel veel te zien<br />
op en rond de A9. Het eerste compartiment<br />
van de verdiepte ligging is al heel duidelijk in<br />
wording, in het oosten verrijzen langzaam de<br />
funderingen voor de nieuwe kunstwerken<br />
over de Amstel en de Bullewijk en ook aan<br />
de Schipholbrug wordt volop gewerkt. Vanuit<br />
de omgeving is er dan ook veel interesse voor<br />
het project. En daar geven we graag gehoor<br />
aan. Zo verzorgt een gepensioneerde collega<br />
regelmatig fi etsrondleidingen en delen we online<br />
veel informatie. Via diverse webcams kan<br />
men de voortgang live volgen.” ■<br />
131
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
Voor het verbreden van de A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht worden diverse kunstwerken gesloopt.<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | VeenIX<br />
Specialist in technisch<br />
uitdagende projecten<br />
Bouwconsortium VeenIX, een samenwerkingsverband tussen PGGM en FCC, is verantwoordelijk<br />
voor het ontwerpen, bouwen, voorfinancieren en 14 jaar onderhouden van de A9 tussen Badhoevedorp<br />
en Holendrecht. Voor de Spaanse hoofdaannemer FCC Construcción is dit het eerste<br />
project in Nederland en direct ook één van de meest uitdagende in zijn wereldwijde portfolio. Een<br />
gesprek met projectdirecteur Raúl Hortal Alonso en projectmanager Angel Rodríguez Legaretta.<br />
FCC Construcción is gespecialiseerd in het<br />
realiseren van grootschalige infrastructurele<br />
projecten. Het bedrijf heeft een wereldwijde<br />
scope en is met 20.000 medewerkers in meer<br />
dan 25 landen actief. “Momenteel ligt onze<br />
focus op Noord-Amerika, Canada, West-Europa,<br />
het Midden-Oosten en Australië”, zegt<br />
Hortal Alonso. “Specifiek voor Europa zijn we<br />
vooral bezig om onze positie te versterken<br />
in de Benelux en Groot-Brittannië. In België<br />
hebben we recent een mooi project afgerond<br />
(Gevangenis van Haren) en nu zijn we bezig<br />
met tenderen voor andere projecten in België<br />
en ook opnieuw in Nederland.”<br />
GEAVANCEERDE<br />
INFRASTRUCTUUR<br />
De infrastructuur in Nederland behoort tot<br />
de meest geavanceerde ter wereld, vindt<br />
Hortal Alonso. “Daarnaast is het vanuit bedrijfsperspectief<br />
voor ons volkomen veilig<br />
om hier onze nek uit te steken. Zowel juridisch<br />
als financieel is alles tot in de puntjes<br />
geregeld. Al die zaken komen samen in<br />
het A9-project dat zich kenmerkt door vele<br />
karakteristieke elementen, zoals de locatie<br />
met beperkte ruimte, de slappe bodemgesteldheid,<br />
de sloop en bouw van vele kunstwerken<br />
en de bouw van een verdiepte ligging<br />
dwars door Amstelveen. Typisch een<br />
132
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
project waar wij als FCC onze toegevoegde<br />
waarde kunnen laten zien. We zijn gewend<br />
om ons aan te passen aan lokale omstandigheden<br />
en zijn wereldwijd actief op projecten<br />
die allesbehalve conventioneel zijn.”<br />
DEELGEBIEDEN<br />
En allesbehalve conventioneel is de wegverbreding<br />
van de A9 tussen Badhoevedorp en<br />
Holendrecht. Ook de start van het project<br />
overigens in januari 2020, net voor de corona<br />
lockdown in maart dat jaar. “Het was behoorlijk<br />
uitdagend om in een voor ons onbekend<br />
land vanaf scratch<br />
een compleet nieuwe<br />
organisatie op<br />
te bouwen, volledig<br />
op afstand”, erkent<br />
Hortal Alonso.<br />
“Door de lockdown<br />
was iedereen thuis<br />
aan het werk. Dat<br />
had grote impact op<br />
vooral de ontwerpfase,<br />
maar ook dat<br />
hebben we uiteindelijk<br />
gemanaged,<br />
weliswaar met een<br />
lichte vertraging op<br />
de planning voor het<br />
middendeel.” Het project is namelijk opgesplitst<br />
in drie deelprojecten: oost, midden en<br />
west. “Elk deelgebied heeft zo zijn specifieke<br />
uitdagingen, maar overall is de slappe ondergrond<br />
toch wel het meest uitdagende”, zegt<br />
Rodríguez Legaretta. “Dat hebben we niet<br />
eerder meegemaakt in andere landen. Ook<br />
redelijk uniek is dat de A9 zoveel mogelijk<br />
beschikbaar blijft voor verkeer, weliswaar via<br />
‘We zijn gewend om<br />
ons aan te passen aan<br />
lokale omstandigheden<br />
en zijn wereldwijd<br />
actief op projecten<br />
die allesbehalve<br />
conventioneel zijn'<br />
bypasses, maar dat geeft de nodige beperkingen<br />
qua bouwruimte.”<br />
MILIEUKOSTENINDICATOR<br />
En over bijzonderheden gesproken, Rodríguez<br />
Legaretta prijst de aandacht voor het milieu bij<br />
het omvangrijke infraproject. “Nederland loopt<br />
absoluut voorop als het gaat om de circulaire<br />
economie, zeker als we het vergelijken met al<br />
onze andere projecten wereldwijd. We hebben<br />
niet eerder zo’n aanpak gezien.” Hij doelt<br />
op de Milieukostenindicator, ook wel de MKI<br />
genoemd, een single-score indicator uitgedrukt<br />
in euro’s, die de schaduwkosten<br />
van het<br />
project aantoont.<br />
“Deze milieudoelstellingen<br />
zijn belangrijk<br />
voor Nederland,<br />
maar de lessen die we<br />
hier gezamenlijk leren<br />
nemen we ook mee<br />
naar andere projecten.<br />
Het sterkt onze<br />
positie als bedrijf.”<br />
Zo’n omvangrijk project<br />
als de A9 maakt<br />
FCC Construcción<br />
natuurlijk niet alleen.<br />
“Vanuit FCC zijn we met zestig medewerkers<br />
actief op het project, maar we maken ook dankbaar<br />
gebruik van de expertise van lokale marktpartijen”,<br />
zegt Hortal Alonso. “We zijn als het<br />
ware een integrator die de beste keuzes maakt<br />
voor het project. We hebben in die zin geen beperkingen<br />
en staan open voor een samenwerking<br />
met alle soorten bedrijven en culturen.”<br />
Ook op dat gebied is de A9 een internationaal<br />
Projectdirecteur Raúl Hortal Alonso.<br />
Projectmanager Angel Rodríguez Legaretta.<br />
project, want er zijn meer dan tien nationaliteiten<br />
werkzaam op en rond het project. Volgens<br />
Hortal Alonso verloopt de uitvoering gestaag<br />
en volgens planning. ■<br />
Elk deelgebied heeft zo zijn specifieke uitdagingen.<br />
De Schipholbrug wordt aan weerszijden verbreed.<br />
133
PROJECT VERBREDING SNELWEGA9 BAHO<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | Bonneveld<br />
Snel funderen op ‘dik water’<br />
met EPS en gewapende grond<br />
In opdracht van Rijkswaterstaat verbreedt VeenIX de A9 tussen de knooppunten Badhoevedorp<br />
en Holendrecht. De A9 is gelegen in een behoorlijk drassige en complexe omgeving. Om niet al te<br />
veel tijd te verliezen met voorbelasten en ruimte te besparen, wordt veelvuldig gebruik gemaakt van<br />
EPS- en gewapende grondconstructies. Een monsterklus voor Bonneveld Gewapende <strong>Grond</strong>constructies<br />
BV die de uitvoering voor rekening neemt.<br />
In 25 jaar tijd is Bonneveld in de huidige vorm<br />
uitgegroeid tot een specialistisch aannemer.<br />
De afdeling gewapende grondconstructies<br />
heeft een sterke ontwikkeling doorgemaakt en<br />
bouwt al ruim tien jaar constructies in het gehele<br />
land. Bonneveld is onderdeel van Joosten<br />
Concepts, een samenwerkingsverband tussen<br />
verschillende leveranciers, producenten, ingenieurs<br />
en aannemers. “Wij verzorgen in die<br />
hoedanigheid hier op de A9 de uitvoering van<br />
alle EPS- en gewapende grondconstructies”,<br />
zegt Leon van der Heiden, werkvoorbereider<br />
bij Bonneveld. Joosten Concepts werkt volgens<br />
het OLA-principe: ontwerpen, leveren en aanbrengen.<br />
“Wij zijn dus verantwoordelijk voor<br />
dat laatste en brengen ook een stukje kennis<br />
in. Bovendien kunnen we, met het aannemingsbedrijf<br />
achter ons, werkzaamheden heel breed<br />
oppakken. En dat wordt gewaardeerd.”<br />
IDEALE FUNDERING<br />
Op die plekken waar weinig ruimte is en<br />
waar geen taluds aangebracht kunnen worden,<br />
biedt gewapende grond een uitkomst.<br />
“Zoals beton gewapend wordt met staal, wapenen<br />
wij grond met kunststoffen. Dankzij<br />
deze techniek creëer je een bouwwerk van<br />
grond die ook trekkrachten kan opnemen,<br />
wat het een ideale fundering maakt voor<br />
(spoor)wegen”, legt Van der Heiden uit. “EPS<br />
leent zich op zijn beurt uitstekend om effectief<br />
en snel te funderen op ‘dik water’. Samen<br />
met Joosten Concepts bieden we een totaalpakket<br />
aan opdrachtgevers, vanaf scratch tot<br />
aan de juiste oplossing met de gewenste facing<br />
afgestemd op ieder project.”<br />
ELEKTRISCH SNIJZWAARD<br />
Inmiddels is Bonneveld bezig met het vijfde<br />
deelproject binnen de scope. “Ter hoogte<br />
van de Schipholbrug hebben we in vier fasen<br />
de EPS-constructies aangebracht, goed voor<br />
in totaal zo’n 31.000 m3 EPS”, zegt Hans van<br />
Beek, uitvoerder bij Bonneveld. Half Nederland<br />
is er wel eens langsgereden, in de kom<br />
van de afrit bij de Schipholbrug lag al het<br />
piepschuim in opslag. Het EPS wordt toegepast<br />
om de niet-draagkrachtige ondergrond<br />
Het EPS wordt toegepast om de niet-draagkrachtige ondergrond zo min mogelijk te belasten.<br />
134
PROJECT VERBREDING SNELWEGA9 BAHO<br />
zo min mogelijk te belasten. De EPS-blokken<br />
worden onder de landhoofden rondom de<br />
funderingspalen pas gemaakt door middel van<br />
een zelfontwikkeld elektrisch snijzwaard. Dat<br />
zorgt voor een nauwkeuriger resultaat zonder<br />
onnodig afval te creëren.” EPS-constructies<br />
moeten, nadat deze zijn aangebracht, beschermd<br />
worden tegen invloeden van buitenaf.<br />
“Op dit project zijn er twee varianten aangebracht:<br />
folie en concrete canvas. Concrete<br />
canvas zijn betonmatten die uitgerold worden<br />
en na toevoeging van water harden deze uit.”<br />
DIVERSE VERANKERINGEN<br />
EN CONSTRUCTIES<br />
Daarnaast heeft Bonneveld een damwandverankering<br />
van bijna 500 meter aangebracht met<br />
geokunststoffen die zijn vastgezet in het grondlichaam.<br />
“Het is een snellere methode en neemt<br />
bovendien minder ruimte in beslag in vergelijking<br />
met de traditionele groutankers”, weet Van<br />
Beek. “De damwandverankering laat zich eenvoudig<br />
demonteren zonder dat er materialen<br />
achterblijven en is ook nog eens goedkoper.”<br />
Voor een tijdelijke brug over een op- en afrit<br />
van de A9 heeft Bonneveld verder twee gewapende<br />
grondconstructies gecreëerd om de brug<br />
op te leggen en de toe- en afritten overheen te<br />
Op die plekken waar weinig ruimte is en waar geen taluds aangebracht kunnen worden, biedt gewapende<br />
grond een uitkomst.<br />
laten lopen. Daarnaast worden twee constructies<br />
aangebracht voor een nog aan te leggen bypass,<br />
waarbij een gedeelte ook direct voor de<br />
defi nitieve situatie wordt aangebracht. De defi<br />
nitieve situatie wordt uitgevoerd in een helling<br />
van maximaal 65° zodat hier later een groene<br />
uitstraling van gemaakt kan worden. In totaal<br />
is er circa 500 meter gewapende grond aangebracht,<br />
met een maximale hoogte van 6 meter.<br />
In het afgelopen decennium heeft Bonneveld<br />
naast honderden gewapende grondconstructies<br />
en EPS-constructies ook verschillende<br />
paalmatrassen en Terre-Armee wanden gerealiseerd.<br />
Met recht een specialist dus. ■<br />
| <strong>Grond</strong>werk<br />
| Bodemsanering<br />
| Onderwaterwerk<br />
| Rioolwerk<br />
| Straatwerk<br />
| Railinfra<br />
| Gewapende<br />
grondconstructies<br />
Ampèreweg 4<br />
3752 LR Bunschoten<br />
info@bonneveldbv.com<br />
T <strong>03</strong>5 - 52 80 340<br />
www.bonneveld.nl<br />
135
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | Fugro<br />
Duurzaam gebruik funderingen<br />
viaducten en bruggen<br />
In de bouw is het steeds meer gebruikelijk om bij een reconstructie, uitbreiding of complete<br />
nieuwbouw te bekijken of de reeds aanwezige paalfundering (deels) hergebruikt kan worden.<br />
In de infrastructuur daarentegen is het tot op heden nog niet eerder op grote schaal toegepast.<br />
Daar komt nu met dank aan de expertise van Fugro bij de verbreding en de verdiepte aanleg van<br />
de A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht (BaHo) verandering in bij in ieder geval vijf viaducten.<br />
“Vanwege de lastige slappe ondergrond, met name in Amstelveen, zijn<br />
wij als gerenommeerde partij door VeenIX gevraagd hen te ondersteunen<br />
met het geotechnisch grondonderzoek en -advies”, begint Diederick<br />
Bouwmeester, Manager Sector Infrastructuur bij Fugro.<br />
GEO-RISICO’S<br />
“We hebben daarvoor een analyse gedaan op het reeds aanwezige grondonderzoek<br />
en die in onze archieven”, vervolgt Bouwmeester. “Rondom<br />
Amsterdam hebben we in het verleden heel veel onderzoek gedaan. Vervolgens<br />
hebben we een en ander op een rijtje gezet en ingeschat wat er<br />
aan aanvullend grondonderzoek nodig zou zijn met sonderen en boren,<br />
om de geotechnische bodemparameters goed in beeld te krijgen. Daarnaast<br />
is bekeken of er aanvullend geologisch onderzoek nodig was. Van<br />
belang is te weten te komen of je met meerdere geologische afzettingen<br />
te maken hebt, waardoor je verschillende parametersets moet hanteren.<br />
In dit project heeft Fugro meer dan 2.500 locaties onderzocht met sonderen<br />
en boren. “Op basis daarvan hebben we een geotechnisch basisrapport<br />
gemaakt en een 3D-ondergrondmodel, oftewel 3D ground<br />
information model (GIM), waarmee iedereen aan de slag kan. We zijn<br />
samen met Rijkswaterstaat dan ook gesprekspartner voor de geotechniek<br />
binnen VeenIX en alle ontwerpbureaus en onderaannemers.”<br />
136
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
(Beeld: Rijkswaterstaat, Henk Roolvink)<br />
Verder heeft Fugro nog een voorstel gemaakt voor het monitoringswerk,<br />
zodat tijdens de uitvoering van de grondwerkzaamheden afwijkingen<br />
door middel van zakbaken, waterspanningsmeters, inclinometers en<br />
peilbuizen nauwlettend kunnen worden gemonitord en direct geïnterpreteerd<br />
aan de ontwerpeisen.<br />
REKENREGELS<br />
Elf viaducten binnen het project worden gesloopt en in verbrede vorm<br />
opnieuw opgebouwd. Een eis vanuit Rijkswaterstaat was om van diverse<br />
viaducten onderdelen te hergebruiken. “In het aanbiedingsontwerp<br />
heeft VeenIX een overzicht gemaakt van de funderingen die in aanmerking<br />
kwamen voor hergebruik en waarvan de haalbaarheid gedurende<br />
het project moest worden getoetst”, zegt Johan Schuringa, Geotechnisch<br />
Consultant bij Fugro. “Het doel was om met name funderingen uit de jaren<br />
zestig en zeventig van de vorige eeuw her te gebruiken. Maar die zijn<br />
wel met andere normen uitgerekend dan waar het huidige funderingsontwerp<br />
aan moet voldoen. Er zijn speciale rekennormen opgesteld om<br />
de oude palen te toetsen, waarvan de belangrijkste voorwaarde toch wel<br />
is dat de paalbelasting met niet meer dan 15% toeneemt (zie NEN8707).<br />
Anders moet je volgens de nieuwste normen ontwerpen en dan kom je<br />
nooit uit met betrekking tot het draagvermogen van de funderingspalen.<br />
Met name omdat in 2016 de rekenregels zijn aangescherpt en de paalfactoren<br />
(voor het paalpuntdraagvermogen) met 30% zijn verlaagd.”<br />
PAALDRAAGVERMOGEN<br />
Bij mogelijk hergebruik van bestaande funderingspalen zal je dus eerst<br />
moeten bekijken of de paalbelasting met minder dan 15% toeneemt in<br />
de nieuwe situatie. “Dat is eigenlijk een vraag voor de constructeur”,<br />
zegt Schuringa. Inmiddels is geconcludeerd dat de paalfundering van vijf<br />
viaducten (deels) hergebruikt kan worden en heeft Fugro voor kunstwerk<br />
vier (KW4 - een viaduct aan de westkant van Amstelveen, red.)<br />
het concept al helemaal doorgerekend. Voor KW4 is intensief contact<br />
geweest tussen de constructeur en de afdeling Geotechniek van Fugro.<br />
Zo werd een inschatting gemaakt dat het totale gewicht van KW4 in<br />
de nieuwe situatie met 11% toeneemt, binnen de marges dus. Let wel,<br />
het viaduct wordt verbreed van 27,5 naar 50 meter. “De eerste horde<br />
was dus genomen, maar we kwamen vervolgens net niet uit met het<br />
paaldraagvermogen in de eerste ontwerpfase. Toch hadden we genoeg<br />
aanknopingspunten om door te gaan, omdat we altijd nog aanvullende<br />
beheersmaatregelen konden treffen.”<br />
AANVULLENDE BEHEERSMAATREGELEN<br />
Als het draagvermogen niet wordt gehaald, zoals het geval is bij vrijwel alle<br />
bestaande viaducten op de A9 BaHo, is het toegestaan om bijvoorbeeld<br />
extra sonderingen uit te voeren om de homogeniteit van de ondergrond<br />
nader te bepalen. “Een sondering geeft slechts informatie over één punt.<br />
De gedachtegang achter deze maatregel is dat als je meerdere onderzoeken<br />
uitvoert (lees: sonderingen) je met meer zekerheid iets kunt zeggen<br />
over de homogeniteit van de ondergrond”, licht Bouwmeester verder toe.<br />
“In de rekenregels is daarvoor een bepaalde -factor, een correlatiefactor<br />
voor het aantal grondproeven, opgenomen. Deze wordt vaak gunstiger bij<br />
meer grondonderzoek waardoor het draagvermogen ook gunstiger/beter<br />
uitpakt. Zo kan je dus extra draagvermogen toerekenen aan de bestaande<br />
paalfundering. Aanvullend grondonderzoek loont dus.”<br />
STIJFHEIDSVERSCHILLEN<br />
De oude palen moeten uiteindelijk samen met de nieuwe palen de<br />
fundering voor het nieuwe en verbrede viaduct vormen. ❯<br />
137
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
“Oude palen zijn echter een stuk minder stijf ten opzichte van nieuwe palen,<br />
omdat ze vroeger op stuit werden geheid tot net in het pleistocene<br />
zand”, weet Schuringa. “Met de huidige rekenregels moeten de nieuwe<br />
palen een stuk dieper staan om het benodigde draagvermogen te halen.<br />
Dat zorgt voor behoorlijk wat stijfheidsverschillen in de fundering en dat<br />
kan negatief uitpakken voor de krachtenafdracht. Ook dat moet allemaal<br />
berekend worden. Daarnaast moet er rekening worden gehouden met<br />
het voorkomen van installatieschade of tijdelijke reductie van draagvermogen<br />
van de oude fundering door het aanbrengen van de nieuwe palen.<br />
Dat zijn belangrijke aandachtspunten in de uitvoering.”<br />
CONTROLESONDERINGEN<br />
Fugro had de beschikking over oude bestektekeningen uit de jaren<br />
60/70 over hoe de viaducten gebouwd zijn en waar de palen zich<br />
bevonden. Of ze schoor geheid waren of te lood, de afmetingen en<br />
het paalpuntniveau. “De ervaring leert dat de tekeningen geen garantie<br />
bieden of het in werkelijkheid ook zo gebouwd is”, zegt Bouwmeester.<br />
“Palen die voor hergebruik in aanmerking komen, willen we<br />
goed kunnen beoordelen, zodat we zeker weten dat ze op diepte<br />
zitten tot in het pleistocene zand. Dat kan op verschillende manieren<br />
en is bij KW4 uitgevoerd door sonderingen met een zogenaamde<br />
magnetometerconus. Een speciale conus die de wapening in de paal<br />
Extra draagvermogen voor bestaande paalfundering kan door het doen van meer<br />
grondonderzoek. (Beeld: Fugro)<br />
Om geo-data te verzamelen over de<br />
bestaande tussensteunpunten is ook<br />
vanaf het water zo dicht mogelijk<br />
tegen de bestaande paalfundering<br />
aan gesondeerd. (Beeld: Fugro)<br />
138
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
Fugro heeft meer dan 2.500 sonderingen en boringen uitgevoerd. (Beeld: Fugro)<br />
detecteert. Daarvoor was het zaak om de sondering uit te voeren<br />
binnen een afstand van anderhalve meter van de paal. Aangezien de<br />
palen veelal schoor zijn geheid, was ook dat een kwestie van goed<br />
puzzelen. Overal waar het enigszins mogelijk was, hebben we controlesonderingen<br />
uitgevoerd en daarmee met redelijke zekerheid de<br />
gerealiseerde inheiniveaus aangetoond.”<br />
Uiteindelijk is het bij KW4 gelukt om alle 208 oude palen in het Definitief<br />
Ontwerp van de nieuwe fundering op te nemen. Daarmee<br />
Ook bij de brug over de Bullewijk gaan de funderingspalen (deels) duurzaam<br />
gebruikt worden. (Beeld: Fugro)<br />
wordt volgens Fugro ook een besparing gerealiseerd van circa 200<br />
nieuwe palen wat overeenkomt met 1.200 ton CO 2<br />
-uitstoot (wat<br />
gelijk is aan ongeveer tien trans-Atlantische retourvluchten). Los van<br />
het feit dat elke paal die niet hoeft te worden geïnstalleerd een besparing<br />
oplevert in beton, wapening, transport en installatie: dus tijd<br />
én geld. “En dat is alleen nog maar voor KW4”, benadrukt Schuringa.<br />
“Er zijn nog vier andere viaducten waarvan de palen (deels) hergebruikt<br />
gaan worden, waaronder de brug over de Bullewijk en de brug<br />
over de Amstel.” ■<br />
Hier een sondering met de magnetometerconus, vlak tegen de bestaande paalfundering aan om het paalpuntniveau (PPN) te bepalen. (Beeld: Fugro)<br />
139
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | VeenIX<br />
Staal met een lage milieu-impact<br />
Aan de weguitbreiding Schiphol, Amsterdam, Almere van Rijkswaterstaat, heeft ArcelorMittal in de<br />
verschillende projecten staal geleverd. Ook in het vijfde en laatste traject van het programma, de<br />
A9 Badhoevedorp – Holendrecht, levert ArcelorMittal een wezenlijke bijdrage. De staalproducent<br />
wordt geacht in een tijdsbestek van slechts vier maanden ruim 16.000 ton aan staal te leveren. En<br />
daar blijft het niet bij. Een gesprek met Roel Bijlard van ArcelorMittal over deze gigantische operatie.<br />
project weer teruggekocht door ArcelorMittal.<br />
Al deze materialen kunnen dan weer in toekomstige<br />
projecten ingezet worden. Zo leveren we<br />
ook voor dit project zowel gebruikte als nieuwe<br />
planken uit onze voorraad in Nederland. Het restant<br />
wordt aangevuld met nieuw geproduceerde<br />
damwand uit de fabriek in Luxemburg. Voor deze<br />
combinatie is tevens gekozen omdat het gaat om<br />
zo’n gigantische hoeveelheid in een kort tijdsbestek.<br />
Het is daarmee ook een logistieke uitdaging,<br />
waarbij we zowel per binnenvaartschip als per as<br />
leveren op de projectlocatie.”<br />
ECOSHEETPILE<br />
De levering van 20.000 ton is exclusief bestemd<br />
voor de aanleg van de verdiepte ligging in Am-<br />
ArcelorMittal is een bekend gezicht op het A9-project.<br />
ArcelorMittal is een bekend gezicht op het project.<br />
“Verspreid over 2022 hebben we voor<br />
verschillende kleinere kunstwerken zo’n 4.000<br />
ton aan staal mogen leveren”, begint Bijlard.<br />
“Het zwaartepunt van de operatie voor ons ligt<br />
echter in de eerste twee kwartalen van <strong>2023</strong>.<br />
Tussen februari en juni hebben we aan bouwcombinatie<br />
VeenIX ruim 16.000 ton stalen damwand<br />
geleverd. Behalve de damwand levert ArcelorMittal<br />
ook de combiwand. “Het gaat om<br />
2.200 ton aan buispalen met slot (914x16mm en<br />
914x20mm), waarvan 1.800 ton voor tijdelijke<br />
toepassing en 400 ton als definitief werk. Daarnaast<br />
produceren we nog eens 1.100 ton aan<br />
boorpalen in een diameter van 457 met wanddiktes<br />
tussen de 10 en 16 mm. Zo leveren we<br />
voor dit project vrijwel alle producten uit ons<br />
productiegamma. En dat heeft een behoorlijke<br />
impact, al weten we dat goed te managen.”<br />
DUURZAAM (HER)GEBRUIK<br />
VAN STAAL<br />
Van de 16.000 ton stalen damwand wordt 9.000<br />
ton voor tijdelijke constructies gebruikt. De overige<br />
7.000 ton damwand wordt aangebracht met<br />
een definitieve functie. “Voor de tijdelijke constructies<br />
bieden we vaak een verhuur of een<br />
koop-terugkoopcontract aan. Hierdoor is er de<br />
garantie dat we de materialen na afloop van het<br />
project terug in onze voorraad nemen. Ook de<br />
tijdelijke combiwand wordt na afloop van het<br />
‘Op dit moment kunnen we ook damwanden uit<br />
schroot geproduceerd met 100% groene stroom<br />
leveren, waardoor de impact nog verder wordt<br />
verlaagd naar 360 kg CO 2<br />
per ton’<br />
De levering van 20.000 ton is exclusief bestemd voor de aanleg van de verdiepte ligging in Amstelveen.<br />
140
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
De staalproducent wordt geacht in een tijdsbestek van slechts vier maanden ruim 16.000 ton aan staal te leveren.<br />
Van de 16.000 ton stalen damwand wordt 9.000 ton voor tijdelijke constructies gebruikt.<br />
stelveen. “Daar blijft het hopelijk niet bij, want<br />
ook in de laatste fase van dit project gaat er aardig<br />
wat damwanden de grond in,” zegt Bijlard.<br />
ArcelorMittal heeft bouwcombinatie VeenIX<br />
ook ondersteund met het rekenen aan de damwanden<br />
met betrekking tot duurzaamheid en<br />
het einde-levensduur-scenario. “We hebben<br />
een zo realistisch mogelijk beeld geschetst en<br />
voorgelegd aan de combinatie. Omdat het gaat<br />
om veel tijdelijke constructies, kan veel staal<br />
straks elders worden hergebruikt. Dit heeft een<br />
grote invloed op de uiteindelijke milieu-impact<br />
van het project. De damwanden die we leveren<br />
zijn bovendien geproduceerd uit ca. 100%<br />
schroot in een vlamboogoven, ook de (gebruikte)<br />
damwanden uit voorraad. Dat leidt tot een<br />
veel lagere milieu-impact (430 kg CO 2<br />
per ton) in<br />
vergelijking met damwanden uit een hoogoven<br />
(ca. 2.500 kg CO 2<br />
per ton). Op dit moment kunnen<br />
we ook damwanden uit schroot geproduceerd<br />
met 100% groene stroom leveren, waardoor<br />
de impact nog verder wordt verlaagd naar<br />
360 kg CO2 per ton. Voor beide producten,<br />
de EcoSheetPile en EcoSheetPile Plus (op<br />
100% groene stroom), zijn recent de EPD’s gepubliceerd<br />
voor de Nederlandse markt.” ■<br />
141
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
Geonius verzorgt de maatvoering, monitoring en het milieukundig advies en<br />
onderzoek op en rond de A9.<br />
Deelname van Geonius tijdens de Dag van de Bouw van 17 juni jl. op locatie<br />
Amstelveen.<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | Geonius<br />
Ingenieursbureau<br />
met eigen veldwerkers<br />
De maatvoering, monitoring en het milieukundig advies en onderzoek op en rond de wegverbreding<br />
en verdiepte aanleg van de A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht wordt verzorgd door<br />
Geonius. Met ingenieurs, adviseurs en technici in de buitendienst kan Geonius effi ciënt en fl exibel<br />
opereren. Door de betrokkenheid in een vroeg stadium van een project kan er veel worden<br />
voorzien en als er zich toch onverwachte situaties voordoen kunnen zij snel schakelen.<br />
Al in 2019 werd het eerste contact gelegd tussen bouwconsortium VeenIX,<br />
die in opdracht van Rijkswaterstaat de werkzaamheden aan de A9 uitvoert,<br />
en Geonius. “Op basis van een bestaand milieukundig bodemonderzoek hebben<br />
wij toen een milieukundig advies uitgebracht”, zegt Niels Geuijen, projectleider<br />
Milieu bij Geonius. “Dat was de aanleiding om in de volgende ontwerpfase<br />
meer onderzoek op detailniveau uit te mogen voeren. En dat doen<br />
we eigenlijk nog steeds als er in het ontwerp en de aanleg zaken naar boven<br />
komen waar we geen informatie van hebben. We zijn dus enerzijds adviseur,<br />
maar voeren tegelijkertijd ook alle bodemonderzoeken uit en begeleiden de<br />
bodemsaneringen van voornamelijk snelweg-gerelateerde verontreinigingen.<br />
En dat doen we ook voor andere materiaalstromen die vrijkomen.”<br />
Vanuit de discipline maatvoering is Geonius met een kleine twintig medewerkers<br />
actief op het project. “Alles wat ingemeten en uitgezet moet worden<br />
binnen de projectgrens loopt via ons”, zegt Hassan El Gardaoui, projectleider<br />
maatvoering vanuit Geonius. “Het varieert van het inwinnen van data<br />
en het opzetten van een primair meetkundige grondslag tot het maatvoeren<br />
van beton- en asfaltwerkzaamheden en het inwinnen van data voor kabels<br />
en leidingen. Ook monitoren we (tijdelijke) kunstwerken, damwanden,<br />
zandlichamen en andere objecten op het zettingsgedrag. Weliswaar zijn we<br />
nu vanuit Geonius met twee disciplines betrokken bij het A9-project, maar<br />
onze scope is veel breder met werkvelden als Landschap, Archeologie en<br />
Ecologie. Met die brede expertise op de achtergrond én eigen veldwerkers<br />
kunnen we snel en fl exibel inspelen op vrijwel elke uitdaging.” ■<br />
‘Met ingenieurs, adviseurs en<br />
technici in de buitendienst kunnen<br />
we effi ciënt en fl exibel opereren’<br />
Wij zijn Geonius<br />
Ingenieursdiensten<br />
en veldonderzoek<br />
Meer weten over onze<br />
dienstverlening?<br />
Geonius.nl<br />
GWW 150623.indd 1 16-06-<strong>2023</strong> 08:39<br />
143
Naamloos-9 1 15-11-2021 16:05<br />
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | LMW<br />
Zakbaken<br />
en andere<br />
hulpconstructies<br />
De zakbaken en andere hulpconstructies van las- en montagewerken (LMW) in De Rijp zijn<br />
onmisbaar bij de verbreding en verdiepte aanleg van de A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht,<br />
een project van Rijkswaterstaat. Door tijdens de uitvoering het gedrag van de ondergrond continu<br />
te monitoren, kan bouwconsortium VeenIX precies berekenen wanneer de volgende laag zand<br />
kan worden aangebracht. Zusterbedrijf Q-Fence zorgt daarbij voor een veilige afscherming van<br />
het bouwterrein met vele kilometers aan kwalitatief hoogwaardige hekwerken.<br />
LMW levert vooral las- en montagewerken voor weg- en waterbouwprojecten.<br />
“We zijn gespecialiseerd in het produceren van zakbaken,”<br />
zegt directeur Joeri Hoeve. Een zakbaak is een stalen instrument waarmee<br />
je het zakken van de grond bij verschillende ophoogslagen nauwgezet<br />
kunt meten. “De zakbaken worden in verschillende fasen ingezet. Het<br />
gaat om zakbaken geproduceerd in standaard formaten en vele specials.<br />
Dat wil zeggen, een stalen plaat met daaraan vast een lange stalen buis<br />
met een totaalgewicht van zo’n 25 kilogram.”<br />
WWW.LMW-NEDERLAND.NL<br />
LMW is een bekende<br />
leverancier voor<br />
de infrasector. “We<br />
kunnen zakbaken<br />
snel uit voorraad<br />
leveren en maken<br />
ook de nodige specials<br />
voor de weg- en<br />
waterbouw. In het<br />
verleden hebben we<br />
al vele grote infraprojecten<br />
beleverd,<br />
zoals vele duizenden<br />
zakbaken voor SAAone,<br />
Westfrisiaweg,<br />
Combinatie Badhoever<br />
Bogen en Alliantie<br />
Markermeerdijken.<br />
Ook maatwerk<br />
is voor ons geen<br />
probleem.” ■<br />
De zakbaken en andere hulpconstructies van las- en<br />
montagewerken (LMW) in De Rijp zijn onmisbaar bij<br />
de verbreding en verdiepte aanleg van de A9 tussen<br />
Badhoevedorp en Holendrecht.<br />
PARTNER VAN<br />
‘D<br />
in<br />
144
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
Op de lange termijn zijn de bouwhekken en accessoires<br />
van Q-Fence ook een veel duurzamere keuze.<br />
Q-Fence staat voor Quality Fence en richt zich uitsluitend op de productie van kwalitatief hoogwaardige bouwhekken<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | Q-Fence<br />
Kwalitatief hoogwaardige<br />
bouwhekken uit Nederland<br />
Het relatief jonge bedrijf Q-Fence heeft in korte tijd een mooie klantenkring opgebouwd in de bouw- en<br />
infrasector. “Kwaliteit betaalt zich uit. Onze bouwhekken kunnen tegen een stootje”, zegt directeur Marco<br />
de Tombe. De Nederlandse producent heeft in verschillende fases bijna 10 kilometer aan bouwhekken<br />
geleverd aan bouwconsortium VeenIX, die in opdracht van Rijkswaterstaat de A9 tussen de knooppunten<br />
Badhoevedorp en Holendrecht verbreedt en verdiept aanlegt. Met daarbij ook nog maatwerkproductie.<br />
Q-Fence staat voor Quality Fence en richt zich volgens De Tombe uitsluitend<br />
op de productie van kwalitatief hoogwaardige bouwhekken.<br />
“Dat komt door onze lasmethodes van het buizenframe en de kwaliteit<br />
van de voormaterialen die wij gebruiken. Dit krijgen wij ook terug via<br />
onze distribiteurs die onze bouwhekken in de markt zetten en waar<br />
wij een nauw samenwerkingsverband mee hebben. Onze Professional<br />
& Industrial lijn bouwhekken worden bovendien thermisch verzinkt.<br />
Zo zijn ze voor vele tientallen jaren beschermd tegen corrosie. Op de<br />
lange termijn is het dus ook een veel duurzamere keuze.”<br />
MAATWERK & FULL SERVICE<br />
Behalve de bouwhekken produceert Q-Fence ook de opslagbokken<br />
zelf. “Ook die kunnen we specifi ek op maat maken, al dan niet voorzien<br />
van een logo of andere wensen”, legt de Tombe uit. “Het contact<br />
met VeenIX is ontstaan via het zusterbedrijf van mijn compagnon<br />
LMW Nederland die zakbakens produceren. Inmiddels zijn we<br />
ruim 10 kilometer aan bouwhekken verder in verschillende soorten<br />
en maten, waaronder ook maatwerk voor een drietal houten pieren<br />
die we in samenwerking met de projectleiders hebben ontwikkeld<br />
en geproduceerd. Desgewenst kunnen wij ook de (de)montage uit<br />
handen nemen.”<br />
VERGROENING<br />
Veel bouwprojecten willen zich profi leren op het gebied van duurzaamheid,<br />
weet De Tombe. “Met onze eigen ontwikkelde Nekktar<br />
plantenbank spelen we in op deze collectieve behoefte aan vergroening<br />
en verfraaing van de omgeving. De plantenbank is eenvoudig te bevestigen<br />
aan bijna elk soort gaas-hekwerk, zowel tijdelijk als permanent hekwerk.<br />
Het is daardoor niet nodig om te investeren in een totaal ander<br />
type (bouw)hekwerk waar veelal hoge kosten mee gemoeid zijn.” ■<br />
KIJK VOOR MEER INFORMATIE OP WWW.Q-FENCE.NL<br />
KWALITEITS- BOUWHEKKEN<br />
Q-FENCE IS DE NEDERLANDSE PRODUCENT VAN BOUW-<br />
HEKKEN, DRANGHEKKEN & TRANSPORTREKKEN VOOR<br />
BOUW & INFRA EN DE EVENEMENTENSECTOR.<br />
BOUWHEKKEN • DRANGHEKKEN • OPSLAG & TRANSPORTSYSTEMEN<br />
BOUWHEK ACCESSOIRES • NEKKTAR • POORTEN<br />
LAGE ZIJDE 10, 5626 DL, EINDHOVEN<br />
+31 40 220 24 00 • INFO@Q-FENCE.NL<br />
145
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | Valmont Structures<br />
CO 2<br />
-neutraal<br />
geproduceerde lichtmasten<br />
Bouwconsortium VeenIX, die in opdracht van Rijkswaterstaat de A9 Badhoevedorp-Holendrecht<br />
verbreedt en verdiept aanlegt, heeft bij Valmont Structures een bestelling gedaan van circa 400<br />
stalen lichtmasten met uithouders voor het aanlichten van het laatste deel van de vernieuwde A9.<br />
Volgens Gerard Raes van Valmont Nederland gaat het om lichtmasten in achttien verschillende<br />
typen die CO 2<br />
-neutraal worden geproduceerd en excelleren door een uiterst lage MKI-waarde.<br />
Valmont Structures ontwerpt, vervaardigt en<br />
distribueert producten voor de infrastructuur.<br />
“Ons portfolio van maatwerkproducten<br />
omvat een breed scala aan verlichtingsmasten<br />
voor straten, openbare gebieden, parkeerplaatsen,<br />
snelwegen, industrieterreinen<br />
en sportcomplexen”, zegt Raes enthousiast.<br />
“Daarnaast leveren wij telecom- en elektriciteitsmasten,<br />
en op verzoek ontwerpen en<br />
plaatsen we zogenaamde specials voor toepassing<br />
op bijvoorbeeld vliegvelden, containerterminals<br />
of bij bruggen en sluizen. Voor<br />
de verbreding van de A9 tussen Badhoevedorp<br />
en Holendrecht kunnen we putten uit<br />
ons standaard assortiment.”<br />
UNIFORM LICHTBEELD<br />
Na eerdere offerteaanvragen bereikte Valmont<br />
in maart <strong>2023</strong> met VeenIX een definitieve<br />
overeenkomst voor de engineering en<br />
levering van de lichtmasten. “We zijn momenteel<br />
volop aan het engineeren en verwachten<br />
spoedig de productie van de eerste<br />
masten op te starten”, vervolgt Raes. “Onze<br />
opdrachtgever heeft achttien verschillende<br />
typen masten geselecteerd die ook nog eens<br />
variëren in afmetingen, van 1 meter hoogte<br />
tot masten van 18 meter hoog. De wisselende<br />
lengte heeft te maken met de positionering en<br />
onder meer de verdiepte ligging. Het doel is<br />
om uiteindelijk een lichtbeeld in één rechte lijn<br />
te bewerkstelligen. De lichtmasten met uithouders<br />
worden allemaal thermisch verzinkt<br />
en aanvullend voorzien van een poedercoating<br />
voor een maximale duurzaamheid.”<br />
De lichtmasten met uithouders worden allemaal thermisch verzinkt en aanvullend voorzien van een<br />
poedercoating voor een maximale duurzaamheid.<br />
DUURZAAMHEID<br />
Duurzaamheid is in dit project een belangrijke<br />
factor, weet Raes. “En dat past bij onze<br />
filosofie.” Valmont is al sinds 2009 een CO2-<br />
neutraal producerend bedrijf en is sinds 2017<br />
146
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
gecertificeerd voor de CO 2<br />
Prestatieladder<br />
op niveau 3. “Tevens zijn wij gecertificeerd<br />
voor het EcoVadis label, een Europees erkend<br />
label dat de materiële duurzaamheidseffecten<br />
beoordeelt op basis van gedocumenteerd<br />
bewijsmateriaal. Deze inspanningen zorgen<br />
ervoor dat wij de masten aan VeenIX CO 2<br />
-<br />
neutraal kunnen leveren met een lage MKIwaarde.<br />
En het mooie is bovendien dat de<br />
stalen masten aan het einde van de projectlevensduur<br />
hergebruikt kunnen worden in een<br />
volgend project.”<br />
De lichtmasten Valmont_Vaktijdschrift van Valmont GWW <strong>03</strong> Structures 23.pdf 1 04-May-23 worden CO10:33:30<br />
2<br />
-neutraal geproduceerd en excelleren door een uiterst lage<br />
MKI-waarde.<br />
Valmont Structures loopt hierin voorop en<br />
werkt nauw samen met Mastenbank om<br />
masten een tweede leven te geven door ze<br />
op diverse projecten in Nederland opnieuw<br />
in te zetten. “Overheden rekenen doorgaans<br />
met een levensduur van 40 jaar voor stalen<br />
masten”, zegt Raes. “Veel masten overleven<br />
hun eigen project, maar ook door vroegtijdige<br />
aanpassingen aan de infrastructuur worden<br />
masten vaak vervangen terwijl ze nog<br />
prima functioneren. In plaats van afgeschreven<br />
lichtmasten te recyclen of zelfs te vernietigen,<br />
zet Mastenbank in op hergebruik,<br />
reparatie en renovatie. Een mooi initiatief op<br />
weg naar een circulaire economie.” ■<br />
We light the way.<br />
Lighting is a vital component to enhancing any environment.<br />
Whether they are meant to be fully functional or highly<br />
decorative, light structures are as important as the light itself.<br />
Our innovative portfolio of lighting structures and top quality<br />
manufacturing techniques have made Valmont Structures a<br />
trusted global leader in the industry.<br />
Contact you local Valmont representative for more information.<br />
Valmont Nederland BV<br />
Telephone: (31) 495 599 959<br />
Web: valmontstructures.nl<br />
Email : info.nl@valmont.com<br />
147
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | TerraFirmA9<br />
Funderingsgiganten<br />
bundelen krachten<br />
De verbreding en de verdiepte aanleg van de A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht, uitgevoerd<br />
door VeenIX, in opdracht van Rijkswaterstaat, behelst een tracé van ruim 11 kilometer.<br />
Gezien de omvang van het project hebben Gebr. van ’t Hek en Voorbij Funderingstechniek de<br />
krachten gebundeld. Onder de noemer TerraFirmA9 zijn beide funderingsgiganten al sinds<br />
2021 actief met momenteel een ‘groot aantal’ stellingen op het werk.<br />
Al in de calculatiefase hebben we elkaar opgezocht<br />
om het project samen aan te vliegen, begint<br />
Sander Poot, projectleider bij Gebr. van ’t<br />
Hek. “Het werk heeft een dusdanige omvang dat<br />
het onmogelijk is om het alleen op te pakken en<br />
daarnaast ook nog andere opdrachtgevers te bedienen.<br />
Niemand kan dit alleen.” Ook Erik Sandifort,<br />
projectleider bij Voorbij Funderingstechniek,<br />
kan dat beamen en geeft een indicatie van de<br />
enorme hoeveelheden. “Tot op heden hebben<br />
we al 20.000 ton aan damwand, 400 buispalen en<br />
3.300 tijdelijk en definitieve ankers aangebracht.”<br />
VOORBEREIDENDE<br />
WERKZAAMHEDEN<br />
In de periode 2021-2022 heeft TerraFirmA9<br />
de grondkeringen gemaakt voor de bypass,<br />
de tijdelijke omlegging van de A9. “Daar zijn<br />
we zo’n anderhalf jaar mee bezig geweest”,<br />
zegt Sandifort. “Zo hebben we diverse tijdelijke<br />
en definitieve grondkeringen gezet en<br />
verankerd, inclusief het laswerk op locatie.<br />
Ook zijn er volop palen geboord voor een<br />
aantal hulpbruggen, zoals de brug over het<br />
Keizer Karelplein, de langste tijdelijke brug<br />
van Nederland op dit moment. Verder hebben<br />
we oude damwanden en kwelschermen<br />
Op dit moment is TerraFirmA9 met ruim<br />
twintig stellingen actief op het project.<br />
148
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
getrokken en geïnjecteerd om een waterdichte<br />
laag te herstellen en her en der nog<br />
wat oude fundaties verwijderd van gesloopte<br />
kunstwerken.” Eigenlijk zijn we pas sinds<br />
dit jaar gestart met het aanbrengen van de<br />
grondkeringen voor de nieuwe A9, erkent<br />
Poot. “En dan vooral rond het centrum van<br />
Amstelveen voor de aanleg van de verdiepte<br />
ligging. Hier bouwt VeenIX eerst de noordzijde<br />
en over twee jaar de zuidzijde. Dat betekent<br />
voor ons veel damwanden en ankers<br />
aanbrengen, zowel tijdelijk als definitief.”<br />
GROOTSTE FUNDERINGSOPGAVE<br />
VAN NEDERLAND<br />
Technisch uitdagend is het project volgens<br />
beide heren niet zozeer. “De uitdaging zit hem<br />
vooral in de enorme hoeveelheden die in een<br />
kort tijdsbestek aangebracht moeten worden,<br />
in combinatie met het organiseren van de logistiek”,<br />
zegt Poot. “Het is qua funderingsopgave<br />
het grootste project van Nederland dat<br />
momenteel in uitvoering is. Komt nog bij dat<br />
het project enorm in beweging is, wat soms<br />
resulteert in een gewijzigde planning. Aan ons<br />
de taak om dat te managen door een uitgekiende<br />
inzet van mens en materieel.” De samenwerking<br />
tussen beide funderingsbedrijven<br />
in TerraFirmA9 verloopt als een geoliede machine.<br />
Sandifort: “Het is in onze wereld best<br />
bijzonder dat je met een concullega een combinatie<br />
vormt. Van concurrentie is absoluut<br />
geen sprake in de combinatie. De samenwerking<br />
is echt top. We werken als collega’s samen<br />
aan dit megaproject.” Op dit moment is<br />
TerraFirmA9 met ruim twintig stellingen actief<br />
op het project. ■<br />
Tot op heden heeft TerraFirmA9 al 20.000 ton aan damwand, 400 buispalen en 3.300 tijdelijke en definitieve<br />
ankers aangebracht.<br />
De uitdaging zit hem vooral in de<br />
enorme hoeveelheden die in een kort<br />
tijdsbestek aangebracht moeten<br />
worden, in combinatie met het<br />
organiseren van de logistiek.<br />
149
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | TerraCarta<br />
Opzoeken van<br />
voorspanwapening<br />
met radartechnologie<br />
Onderdeel van de verbreding en verdiepte aanleg van de A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht<br />
is de Schipholbrug. Ook die wordt vanzelfsprekend aangepakt en aan weerszijden verbreed. Om<br />
de nieuwe delen te verankeren aan het kunstwerk worden tot wel 2 meter ‘diepe’ ankers geboord<br />
in de bestaande constructie. En die mogen de voorspanwapening natuurlijk niet raken. TerraCarta<br />
werd ingeschakeld om door middel van radartechnologie de wapening in het beton in kaart te<br />
brengen om zo de positie van de nieuwe ankers te bepalen.<br />
TerraCarta is groot geworden met het in<br />
kaart brengen van kabels en leidingen in de<br />
ondergrond. “Daarvoor maken we gebruik<br />
van allerhande detectieapparatuur”, zegt Karel<br />
Meinen, CEO van TerraCarta. “Om deze<br />
kabels en leidingen vervolgens te identifice-<br />
ren, wordt op die positie een sleuf gegraven.<br />
In de loop der jaren hebben we dus behoorlijk<br />
wat kennis en expertise opgebouwd in<br />
het opsporen en identificeren van kabels en<br />
leidingen. Met die ervaring en technologie<br />
zijn we ook in staat om in beton te kijken.”<br />
Als gevolg van de bollenplaatvloerproblematiek,<br />
met als dieptepunt het instorten van de<br />
parkeergarage op Eindhoven Airport, heeft<br />
TerraCarta inmiddels de wapening in tal van<br />
gebouwen doorgemeten. “Zo zijn de vloeren<br />
van de JuBi-torens aan de Turfmarkt in Den<br />
Haag (het enorme gebouw van het ministerie<br />
van Economische Zaken, red.) versterkt<br />
met 50.000 ankers, waarbij we de foutmarge<br />
van het opsporen van de bestaande wapening<br />
hebben teruggebracht naar nagenoeg nul.”<br />
TerraCarta brengt door middel van radartechnologie de wapening in het beton in kaart.<br />
GPR EN EML<br />
Bij het verbreden van de Schipholbrug staat<br />
bouwconsortium VeenIX, die in opdracht<br />
van Rijkswaterstaat werkt, in feite voor dezelfde<br />
uitdaging als bij de bollenplaatvloeren.<br />
“Ook hier is sprake van bestaande wapening<br />
die van buitenaf logischerwijs niet zichtbaar<br />
is en waarvan de exacte ligging niet specifiek<br />
op tekening is geduid”, weet Meinen. “Onze<br />
taak is om het voorspanstaal met een hoge<br />
nauwkeurigheid in kaart te brengen, zodat de<br />
ankers op een veilige en verantwoorde manier<br />
geboord kunnen worden. Het mooie is<br />
dat we daarvoor ‘gewoon’ onze meetinstrumenten<br />
kunnen inzetten waarmee we ook<br />
digitaal in de ondergrond kijken, oftewel de<br />
ground-penetrating radar technologie (GPR)<br />
en elektromagnetische lokalisatie (EML). Met<br />
behulp van meetantennes in een reeks aan<br />
frequenties kijken we dwars door het beton<br />
150
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
TerraCarta kijkt dwars door het beton als<br />
een soort röntgen.<br />
De combinatie van meettechnieken bepaalt de zekerheid van hetgeen je in kaart brengt.<br />
als een soort röntgen. Via hogere frequenties<br />
kunnen we de fijnmazige wapening opsporen,<br />
terwijl we op een lagere frequentie<br />
de hoofdwapening mooi in beeld krijgen. En<br />
zo maken we aan de hand van een 3D-draadmodel<br />
visueel wat er in de brug gebeurt.”<br />
HOOGST MOGELIJKE ZEKERHEID<br />
Behalve GPR en ELM heeft TerraCarta nog<br />
andere instrumenten ingezet om de wapening<br />
van de Schipholbrug zo goed mogelijk op te<br />
sporen. “Zo hebben we met EML-apparatuur<br />
eerder al eens groutankers in kaart gebracht”,<br />
vervolgt Meinen. “De combinatie van meettechnieken<br />
bepaalt de zekerheid van hetgeen<br />
je in kaart brengt. Je wilt immers zaken kunnen<br />
controleren. Ook hebben we zowel aan<br />
de boven- als onderkant gemeten om op basis<br />
van eventuele foutmarges te calculeren.<br />
En zo wegen we tal van zaken tegen elkaar<br />
af om een oordeel te vellen over met welke<br />
nauwkeurigheid en tegen welke effort we de<br />
wapening in kaart kunnen brengen. Want hoe<br />
meer zekerheid, hoe meer inspanningen het<br />
vergt. Dat is wat wij doen: de hoogst mogelijke<br />
zekerheid nastreven. Daarnaast heeft ook<br />
de boring die gezet wordt nog een bepaalde<br />
tolerantie.” Het 3D-draadmodel dat Terra-<br />
Carta genereert, wordt over de nieuw te zetten<br />
boringen gelegd voor een clashdetectie.<br />
“Op die manier geven we aan welke boring<br />
bijvoorbeeld 5 of 10 centimeter verplaatst<br />
moet worden, zodat de bestaande wapening<br />
niet geraakt wordt.”<br />
TerraCarta maakt gebruik van onder andere ground-penetrating radar technologie (GPR) en<br />
elektromagnetische lokalisatie (EML).<br />
Volgens Meinen is het de eerste keer dat een<br />
kunstwerk op een dergelijke manier wordt<br />
doorgelicht. “We wisten dat het kon en hebben<br />
er in het verleden ook wel eens mee geexperimenteerd,<br />
maar op deze schaal was het<br />
voor ons de eerste keer. En direct ook een<br />
succes.” Wordt ongetwijfeld vervolgd! ■<br />
151
Bel direct: 0528-234406<br />
Kabel kwijt?<br />
Voorkom graafschade!<br />
TerraCarta is gespecialiseerd in het opsporen en vastleggen van kabels,<br />
(kunststof )leidingen, gestuurde boringen en ook zinkers.<br />
Voorkom dus graafschade en neem contact met ons op.<br />
Kijk op: www.graafschade.nl
WE DO<br />
SERIOUS<br />
BUSINESS<br />
Dé specialist in<br />
incidentmanagement<br />
bij verbreding A9<br />
Bel 0800-870 20 20, wij staan 24/7 voor u klaar.<br />
wilchem.nl<br />
Burgemeester Keijzerweg 12, 3352 AR Papendrecht, Tel: +31 (0) 78 641 39 88
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
Als specialist in incidentmanagement heeft Wilchem nauw contact met Rijkswaterstaat.<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | Wilchem<br />
Specialist in incidentmanagement<br />
Incidenten veilig, snel en effectief aanpakken, dat is de core business van Wilchem. De specialist<br />
in incidentmanagement is al sinds het prille begin betrokken bij het SAA-traject (programma<br />
weguitbreiding Schiphol – Amsterdam – Almere van Rijkswaterstaat) en nu ook bij de laatste<br />
fase, de verbreding van de A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht.<br />
Wilchem werkt op het SAA-traject in opdracht<br />
van Ballast Nedam Road Specialties, die<br />
in dit geval voor aannemerscombinatie VeenIX<br />
het onderhoud verzorgt. “Onderdeel van dat<br />
‘pakket’ is ook het incidentmanagement”, zegt<br />
Willem Bekkink, hoofd bedrijfsbureau bij Wilchem.<br />
“Het is een specialisme dat je er niet zomaar<br />
‘even’ bij doet. Dat maakt dat wij daar als<br />
vaste partner voor worden ingezet. Met een<br />
vestiging in Zaandam, in de regio van de A9, is<br />
dit project ons op het lijf geschreven.”<br />
UNIEKE WEGDEKREINIGERS<br />
Wanneer komt Wilchem in actie? “Bij alle mogelijke<br />
incidenten van klein tot heel groot”,<br />
antwoordt Hans Zwang, projectleider bij Wilchem.<br />
“Als er zich een incident voordoet op<br />
de snelweg, krijgen we een melding en plaatsen<br />
we allereerst de nodige verkeersmaatregelen,<br />
zoals botsabsorbers, zodat de hulpdiensten,<br />
weginspecteur en berger veilig hun<br />
werk kunnen doen. Daarna gaan we aan de<br />
slag met de reinigingsacties en met het herstel<br />
van alle schade die is ontstaan. Het doel<br />
is om de doorstroming zo snel mogelijk weer<br />
te bevorderen, zodat achteropkomend verkeer<br />
niet te lang in de file staat.” Bekkink geeft<br />
een voorbeeld: “Bij een incident met grote<br />
impact waarbij de geleiderail platligt, schade<br />
aan het asfalt is ontstaan en vloeistoffen zijn<br />
vrijgekomen, starten we de opruimactie altijd<br />
met een reinigingsactie. Onze wegdekreinigers<br />
zijn daarin wel uniek. We maken gebruik<br />
van hoogwaardige techniek voorzien van een<br />
speciaal rotordek, warmwater en hoge druk,<br />
waardoor we allerlei soorten verontreiniging<br />
met één machine kunnen verwijderen.”<br />
HERSTELLEN VAN SCHADE<br />
Naast de beveiliging van een incident vormt<br />
wegdekreiniging in veel gevallen wel de hoofdmoot<br />
bij incidentmanagement, weet Bekkink.<br />
“Ook zetten we direct in op het saneren van<br />
de berm. Verder nemen we de volledige verantwoordelijkheid<br />
voor het herstel van alle<br />
154
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
schades, plaatsen de geleiderail weer in positie<br />
en herstellen schade aan het asfalt. Kleine<br />
gaatjes en krasschades door bijvoorbeeld<br />
een kapotte velg herstellen we zelf, terwijl we<br />
voor de grotere asfaltschades vertrouwen op<br />
partners. We hebben een goede relatie met<br />
de asfaltaannemers in ons land zodat we snel<br />
kunnen acteren bij dit soort incidenten.”<br />
INNOVATIES<br />
Als specialist in incidentmanagement heeft<br />
Wilchem nauw contact met Rijkswaterstaat.<br />
“We hebben zitting in verschillende werkgroepen”,<br />
zegt Zwang. “In de werkgroep veiligheid<br />
ontwikkelen en bespreken we nieuwe<br />
innovaties en plannen eventuele testopstellingen<br />
om de veiligheid voor hulpdiensten,<br />
wegwerkers en weggebruikers te verhogen.”<br />
‘Het doel is om de<br />
doorstroming zo<br />
snel mogelijk weer<br />
te bevorderen, zodat<br />
achteropkomend<br />
verkeer niet te lang in<br />
de file staat’<br />
Incidenten veilig, snel en effectief aanpakken, dat is de core business van Wilchem.<br />
GEVAARLIJKE STOFFEN<br />
Incidentmanagement op snelwegen is maar<br />
een klein deel van de scope van Wilchem.<br />
Het bedrijf is namelijk ook kind aan huis in de<br />
havens van Rotterdam, Antwerpen en Zeebrugge.<br />
“Als op zee of op een schip zelf iets<br />
met bijvoorbeeld de lading van een container<br />
gebeurt, lossen wij het op”, zegt Bekkink.<br />
“De expertise van gevaarlijke stoffen komt<br />
soms ook op de weg van pas. We worden<br />
ook regelmatig opgeroepen om de brandweer<br />
te voorzien van kennis, informatie en<br />
advies om ervoor te zorgen dat een incident<br />
met gevaarlijke stoffen op de juiste manier<br />
wordt opgelost. Als enige partij in Nederland<br />
beschikken we over een mobiele lekbak<br />
waarin we 40ft-containers met lekkende<br />
lading veilig kunnen vervoeren en afvoeren<br />
naar een locatie voor verdere afhandeling. En<br />
zo zijn we door heel het land actief en ver<br />
daarbuiten. Ons Emergency Respons Team<br />
(ERT) vliegt de hele wereld over.” ■<br />
Naast de beveiliging van een incident vormt wegdekreiniging in veel gevallen wel de hoofdmoot bij incidentmanagement.<br />
155
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | Hacousto Protec<br />
Tracé A9 Badhoevedorp-Holendrecht.<br />
Guido van Breen, Senior Manager Business Line<br />
Security bij Hacousto Protec.<br />
Extra ogen voor de wegverkeersleiding<br />
De rijkswegen in Nederland worden bewaakt door duizenden camera’s (IM camera’s). Het zijn<br />
de ‘digitale ogen’ voor de wegverkeersleiders van Rijkswaterstaat in de verkeerscentrales. Op het<br />
nieuwe tracé van de A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht worden de huidige camera’s<br />
vervangen door nieuwe Rijkswaterstaat-gevalideerde exemplaren van Hacousto Protec.<br />
Hacousto Protec (handelsmerk van Bosch Energy and Building Solutions)<br />
is veiligheids- en beveiligingsspecialist in complexe infrastructurele projecten<br />
zoals die van Rijkswaterstaat. “We hebben een brede diepgaande<br />
kennis op het gebied van safety & security in het Rijkswaterstaat-domein,<br />
zoals landelijke tunnels, sluizen en bruggen”, zegt Guido van Breen, senior<br />
manager van de businessline Security. “Organisaties die in dit domein<br />
projecten realiseren, weten ons te vinden voor expertise en specialisme<br />
op het gebied van safety & security. Samen met hen ontwerpen, implementeren<br />
en beheren wij al jarenlang complexe systemen. Ons unieke<br />
specialisme is noodzakelijk voor het dagelijkse weg- en waterverkeer.”<br />
‘Op het nieuwe tracé van de<br />
A9 tussen Badhoevedorp en<br />
Holendrecht worden de huidige<br />
camera’s vervangen door nieuwe<br />
Rijkswaterstaat-gevalideerde<br />
exemplaren’<br />
vertelt Van Breen. “We hebben inmiddels samen met onze opdrachtgever<br />
tientallen camera’s geplaatst op dit tracé.” In de aankomende<br />
periode wordt het areaal verder uitgebreid. ■<br />
Veiligheid<br />
voor mens en<br />
organisatie<br />
Ontwerp, realisatie en beheer van innovatieve<br />
veiligheids- en beveiligingsoplossingen.<br />
MINIMALE INZET OP LOCATIE<br />
De toegevoegde waarde van Hacousto Protec zit hem volgens Van<br />
Breen in het feit “dat we onze jarenlange ervaring met complexe vraagstukken<br />
met een specialistisch team vertalen naar een systeem dat past<br />
bij de vraag van onze opdrachtgever. Dit geldt zeker voor het project<br />
A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht, waar we een effi ciënte oplossing<br />
realiseren die voldoet aan de vraagstelling van Rijkswaterstaat.<br />
Daar is een werkwijze voor opgezet met minimale inzet op locatie: een<br />
kwestie van ophangen en koppelen aan het Rijkswaterstaat-netwerk”,<br />
www.hacoustoprotec.com<br />
156<br />
Advertentie HP-95x130mm.indd 1 12-6-<strong>2023</strong> 11:15:18
Nieuw<br />
Het veelzijdige gootsysteem<br />
voor waterdichte oplossingen<br />
ACO DRAIN® PowerDrain Sealin<br />
ACO biedt dé waterdichte oplossing voor<br />
zware verkeersbelastingen met het<br />
vernieuwde gootsysteem ACO PowerDrain<br />
Sealin. Een belangrijke vernieuwing is dat<br />
naast de gietijzeren roosters met Powerlock<br />
vergrendeling, alle roosters uit ons<br />
Ruime roosterkeuze voor elk project<br />
Multiline programma met de Drainlock®<br />
vergrendeling ook op deze goot passen.<br />
Hierdoor heb je een een ruime keuze aan<br />
roosters in vele vormen, kleuren en materialen.<br />
De roosters voldoen aan alle eisen,<br />
zowel op het esthetisch als functioneel vlak.<br />
veilig<br />
• zelfvergrendelende<br />
Powerlock<br />
• geïntegreerde<br />
elastomeer dempers<br />
Powerlock rooster<br />
D400<br />
Gietijzer<br />
Nieuw<br />
Powerlock rooster<br />
F900<br />
Gietijzer<br />
Nieuw<br />
Langsstaafrooster<br />
Gietijzer<br />
Traanplaat<br />
Gietijzer<br />
gesloten<br />
Sleufrooster<br />
Heelguard<br />
Gietijzer<br />
dicht<br />
• standaard geïntegreerde<br />
Sealin afdichting<br />
Maasrooster Q+<br />
Verzinkt staal<br />
RVS<br />
Sleufrooster<br />
Gietijzer<br />
sterk<br />
• 12 mm brede gietijzeren<br />
randbescherming<br />
• Robuust gootelement<br />
ACO BV • www.aco.nl • info@aco.nl<br />
ACO. creating<br />
the future of drainage
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | Van Werven Infra<br />
‘Ze kunnen niet om ons heen’<br />
Bouwconsortium VeenIX verbreedt, in opdracht van Rijkswaterstaat, de A9 tussen de knooppunten<br />
Badhoevedorp en Holendrecht. Met een vestiging pal aan de A9 kan bouwconsortium VeenIX<br />
eigenlijk niet om Van Werven Infra heen. En dat gebeurt dan ook niet. De veelzijdig dienstverlener in<br />
de infra en recycling levert een wezenlijke bijdrage aan het project, heeft inmiddels in eigen beheer<br />
al enkele pompputten ontgraven en levert verder vooral (veel) materieel aan de verschillende<br />
onderaannemers van het bouwconsortium.<br />
Helemaal in de voorbereiding, in de tenderfase,<br />
zijn we door één van de andere aanbieders gevraagd<br />
om een prijs te maken voor het grote<br />
grondwerk, begint Daan Kea, projectleider bij<br />
Van Werven Infra. “Wij hebben destijds een<br />
prijs gemaakt voor de tweede inschrijver van het<br />
project, maar dat maakte wel dat wij behoorlijk<br />
wat kennis hebben vergaard van het project.<br />
Bovendien ligt het ook nog eens bij ons om de<br />
hoek. Genoeg redenen dus voor het bouwconsortium<br />
en de vele onderaannemers om een<br />
beroep te doen op onze variëteit aan diensten.”<br />
Als je over de huidige A9 rijdt, zie je volop materieel in de kleuren van Van Werven Infra.<br />
158
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
Nu is Van Werven Infra bezig met het realiseren van de basculekelders aan<br />
weerzijden van de Schipholbrug.<br />
Het ontgraven van de basculekelders gebeurt gedeeltelijk in den droge en deels in<br />
den natte.<br />
FIJN SLIB<br />
Tot op heden heeft Van Werven Infra in eigen<br />
beheer twee pompputten ontgraven op<br />
het project. “Het gaat om twee forse putten<br />
voor regenwateropvang”, zegt Kea. “Deze<br />
hebben we in den natte ontgraven tot een<br />
diepte van zo’n 8 meter en voorzien van<br />
een betonvloer onderwater. Een uitdaging<br />
hierbij was om al het fijne slib uit de putten<br />
te onttrekken. Door gebruik te maken van<br />
polymeren is ook die klus geklaard.” Nu is<br />
Van Werven Infra bezig met het realiseren<br />
van de basculekelders aan weerzijden van<br />
de Schipholbrug. “Het ontgraven gebeurt<br />
gedeeltelijk in den droge en deels in den<br />
natte”, legt Kea uit. “Het resulteert in een<br />
bouwput van ongeveer 20 bij 20 meter en<br />
6 meter diep, die we vervolgens vlak maken<br />
en profileren om de betonnen werkvloer te<br />
kunnen maken. Daarnaast verhuren we veel<br />
materieel aan zowel VeenIX als aan de vele<br />
onderaannemers. Als je over de huidige A9<br />
rijdt, zie je volop materieel in de kleuren van<br />
Van Werven Infra. Een mooi gezicht.”<br />
INZETTEN OP ELEKTRIFICATIE<br />
Van Werven Infra ziet elektrificatie van materieel<br />
als dé oplossing voor de huidige problematiek<br />
rond stikstof, CO 2<br />
-reductie, enz.<br />
“Daarin proberen we als familiebedrijf ook<br />
voorop te lopen”, benadrukt Kea. “Zo hebben<br />
we al heel vroeg geïnvesteerd in het ombouwen<br />
van een diesel-aangedreven shovel<br />
naar een elektrische variant. Twee jaar geleden<br />
hebben we de Ahlmann Zwenklader AZ<br />
95 in gebruik genomen en daarna ook doorgepakt.<br />
Inmiddels beschikken we over twee<br />
elektrisch aangedreven mobiele kranen, een<br />
Mecalac 11 die we ook in samenwerking met<br />
Ahlmann hebben omgebouwd en nog een<br />
serie elektrische minigravers. Daarnaast zit<br />
er nog een elektrische rupskraan in de pijplijn.<br />
We zitten dus niet stil, maar realiseren<br />
ons ook dat opladen op de bouwplaats nog<br />
te vaak een probleem is. Dat ondervangen<br />
we (gedeeltelijk) met onze accuboxen.”<br />
EMISSIELOZE PROJECTEN<br />
Het volledig elektrisch ontgraven van een<br />
bouwkuip is volgens Kea vooralsnog een<br />
brug te ver. “We kijken er wel naar, maar<br />
de praktijk blijkt toch weerbarstig. Je hebt<br />
grote vermogens nodig om bijvoorbeeld<br />
een DOP-pomp elektrisch aan te drijven<br />
en ook om die grote volumes water te verpompen.<br />
Bij ‘natte bouwkuipen’ zijn dergelijke<br />
aansluitingen vaak nog niet voorzien.<br />
We zoeken daarin wel naar passende oplossingen,<br />
zodanig dat we pompen bijvoorbeeld<br />
efficiënter kunnen inzetten, rekening<br />
houdend met de beschikbare voeding. We<br />
merken wel dat de vraag naar elektrisch materieel<br />
stijgt. Opdrachtgevers stellen het als<br />
eis. Voor aannemers is dat niet altijd een<br />
vanzelfsprekendheid om daar invulling aan<br />
te geven, zeker gezien het beperkte aanbod<br />
van elektrisch materieel. Daar spelen wij<br />
als onderaannemer en machineverhuurder<br />
op in, zodat een hoofdaannemer niet alleen<br />
hoeft te investeren in elektrisch materieel.<br />
We treden bovendien op als vraagbaak<br />
voor aannemers ten aanzien van de uitvoering<br />
van emissieloze projecten. Bij ons zijn<br />
ze aan het goede adres, zowel voor advies<br />
als voor elektrisch materieel.” ■<br />
Daan Kea, projectleider bij Van Werven Infra.<br />
159
VOLLEDIG<br />
EMISSIELOOS<br />
We verhuren elektrisch materieel én introduceerden dé oplossing<br />
waarmee jij jouw machine overal kunt opladen: mobiele accuboxen.<br />
We komen en gaan met elektrische auto’s en brengen ons materieel<br />
met een hybride vrachtwagen.<br />
Zo kunnen we ons werk volledig emissieloos uitvoeren.<br />
Naast elektrisch materieel verhuren wij ook<br />
machines met Stage V-motoren en NOX filters.<br />
Bekijk al ons<br />
elektrisch materieel
Leidinggevend in complexe netwerken.<br />
Van Baarsen Buisleidingen B.V. is een dynamisch<br />
en ambitieus aannemersbedrijf en sinds 1962 actief<br />
in de infrabranche.<br />
Wij ontlenen ons 60-jarig bestaan door inzet van onze<br />
brede technische kennis en ervaring en zijn specialist<br />
in maatwerk bij onder andere lekkages. Onze 250 medewerkers<br />
beschikken over meer dan een oplossend<br />
vermogen en zijn uiterst gedreven. Samen zorgen wij<br />
voor een veilig en kwalitatief hoogstaand netwerk.<br />
Onze werkzaamheden bestaan uit het ontwerpen,<br />
aanleggen, vervangen en repareren van ondergrondse<br />
infrastructuur voor de disciplines water, gas, elektra<br />
en koude- en warmtetechnieken. Onze opdrachtgevers<br />
zijn o.a. Liander, WaterNet, Dunea en PWN (Noord en<br />
Zuid-Holland).<br />
Wij werken volgens álle certificeringen en kwaliteitsnormeringen<br />
die ons vak aan ons stelt. Het maakt<br />
niet uit waar en hoe, wij voldoen aan de eisen van de<br />
certificerende instellingen en de kwaliteitsnormen die<br />
hiervoor gelden.<br />
Uitdagingen gaan we altijd aan,<br />
problemen lossen we altijd op.<br />
Meer informatie?<br />
Bel: 020 659 6553<br />
info@vbaarsen.nl I www.vbaarsen.nl
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
Een groot deel van de kabels en leidingen naast en onder de bruggen en viaducten van de bestaande A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht is door Van Baarsen Buisleidingen verplaatst.<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | VeenIX<br />
10 kilometer kabels<br />
en leidingen verplaatsen<br />
Naast en onder de bruggen en viaducten van de bestaande A9 tussen Badhoevedorp en<br />
Holendrecht ligt een groot aantal kabels en leidingen. Om die ook na de verbreding bereikbaar<br />
te houden, moeten ze verplaatst worden. Als huisaannemer van Liander werd Van Baarsen Buisleidingen<br />
al in een vroeg stadium ingeschakeld. Niet veel later trokken ook PWN, Waternet en<br />
Stedin aan de bel, zodat heel efficiënt werk-met-werk gemaakt kon worden.<br />
Van Baarsen Buisleidingen is binnen het project<br />
eigenlijk een vreemde eend in de bijt.<br />
“Weliswaar is het verzoek voor het verplaatsen<br />
van de kabels en leidingen vanuit<br />
bouwconsortium VeenIX gekomen, maar<br />
we werken in opdracht van Liander voor<br />
het verplaatsen van de signaal-, midden- en<br />
laagspanningskabels”, vertelt René van der<br />
Sluis, procesmanager bij Van Baarsen Buisleidingen.<br />
“Gedurende het project<br />
zijn daar ook PWN, Waternet en Stedin<br />
als opdrachtgevers bijgekomen om delen<br />
162
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
Met bouwconsortium VeenIX heeft Van Baarsen Buisleidingen een bouwteam gecreëerd.<br />
van leidingen te verplaatsen. De sleuf lag<br />
immers toch open.”<br />
BOUWTEAM<br />
Met bouwconsortium VeenIX heeft Van<br />
Baarsen Buisleidingen een bouwteam gecreëerd.<br />
“Elke veertien dagen vindt er een<br />
overleg plaats om de voortgang en planning<br />
te bespreken. Want de planning is nogal aan<br />
veranderingen onderhevig, zo hebben we de<br />
afgelopen twee jaar dat we op het project<br />
actief zijn gemerkt”, zegt Van der Sluis. Matthijs<br />
Cappendijk, projectcoördinator bij Van<br />
Baarsen Buisleidingen, vult aan: “De flexibele<br />
planning heeft vooral te maken met het<br />
feit dat het project niet in beton is gegoten.<br />
Er ligt geen DO of UO aan ten grondslag.<br />
Aan ons de taak om constant te anticiperen<br />
op veranderingen, maar dat is ons wel toevertrouwd.<br />
Vanuit Van Baarsen zijn René en<br />
ik het aanspreekpunt voor het hele traject<br />
van A tot Z: vanaf calculatie en voorbereiding<br />
tot engineering, vergunningaanvraag,<br />
planning en uitvoering. Dat maakt dat we<br />
snel kunnen schakelen.”<br />
‘Aan ons de taak om<br />
constant te anticiperen<br />
op veranderingen,<br />
maar dat is ons wel<br />
toevertrouwd'<br />
GESTUURDE BORINGEN<br />
Van Baarsen Buisleidingen switcht continu<br />
van locatie op het traject van Badhoevedorp<br />
tot Holendrecht. “We volgen de planning<br />
van de aannemer en verleggen steeds korte<br />
trajecten”, zegt Cappendijk. “Inmiddels hebben<br />
we al een kilometer of 10 aan kabels<br />
en leidingen verlegd, allemaal gefaseerd. Het<br />
omgelegde tracé wordt dan telkens aangesloten<br />
op het bestaande deel. En zo verplaatsen<br />
we ons ‘random’ over het project.<br />
Het ene traject duurt een week, het andere<br />
enkele maanden, ook dat wisselt dus.” Van<br />
der Sluis: “Daarnaast hebben we in totaal<br />
nog eens zo’n twintig gestuurde boringen<br />
onder de A9 gemaakt. Al met al dus best<br />
een omvangrijk project voor ons met een<br />
lange looptijd van nu al meer dan twee jaar.<br />
We zijn nu wel naar het einde toe aan het<br />
werken. Het merendeel van de kabels en leidingen<br />
ligt in de nieuwe situatie. Tot eind dit<br />
jaar zijn we nog wel actief op het project,<br />
zij het niet meer continu. En dan zijn we in<br />
totaal toch zo’n drie jaar betrokken geweest<br />
met meestal één of twee ploegen, maar op<br />
pieken ook met drie of vier ploegen. Al met<br />
al weer een mooie referentie voor ons.” ■<br />
163
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | VeenIX<br />
EPS-constructies<br />
met lage MKI-waarde<br />
Bij de verbreding en verdiepte aanleg van de A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht maakt<br />
bouwconsortium VeenIX, die in opdracht werkt voor Rijkswaterstaat, volop gebruik van de mogelijkheden<br />
van EPS als lichtgewicht ophoogmateriaal. De specialisten van Joosten Groep staan de<br />
combinatie bij in het ontwerp, de levering en het aanbrengen van de EPS-constructies en wisten tot<br />
op heden al flink wat optimalisaties door te voeren.<br />
Bouwconsortium VeenIX maakt volop gebruik van de mogelijkheden van EPS als lichtgewicht ophoogmateriaal.<br />
164
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
op de leveranties van EPS en tevens een financieel<br />
voordeel. Komt nog bij dat wij voor het<br />
geleverde EPS een terugnamegarantie kunnen<br />
bieden bij einde levensduur. Dat samen resulteert<br />
in een extreem lage MKI-waarde.”<br />
De specialisten van Joosten Groep staan de combinatie bij in het ontwerp, de levering en het aanbrengen van<br />
de EPS-constructies en wisten tot op heden al flink wat optimalisaties door te voeren.<br />
Bij Joosten Groep is specialistische kennis aanwezig<br />
waardoor je er terecht kan voor alles<br />
wat te maken heeft met infrastructuur, watermanagement<br />
en groen in de openbare ruimte.<br />
“Juist op projecten van deze omvang komt onze<br />
kracht naar voren. Wij weten dat er meer gevraagd<br />
wordt dan alleen het leveren van materialen”,<br />
zegt Martin Wal, commercieel directeur<br />
van Joosten Groep. “Ieder groot project heeft<br />
zo zijn uitdagingen ten aanzien van het ontwerp,<br />
de planning en op financieel vlak. Wij zijn<br />
als groep in staat om als partner mee te denken<br />
om tot slimme oplossingen te komen, die<br />
het verschil kunnen maken in kwaliteit, bouwtijd,<br />
MKI-waarde én prijs. Binnen onze club van<br />
specialisten kunnen we een aannemer bijstaan<br />
in het ontwerp van de lichtgewicht ophoogconstructie,<br />
in het leveren van de EPS-materialen<br />
en in het aanbrengen ervan via onze partner<br />
Bonneveld. Het OLA-principe noemen we dat<br />
bij Joosten, ontwerp leveren en aanbrengen”<br />
PROJECTTEAM<br />
De A9 Badhoevedorp - Holendrecht is binnen<br />
Joosten Groep geclassificeerd als een GPproject.<br />
“Een project van een dergelijke omvang<br />
vraagt om de juiste mensen met de juiste<br />
kennis en ervaring”, vindt Wal. “Dat is ook de<br />
reden dat we vrijwel direct een projectteam<br />
hebben geformeerd. Alle grote infrastructurele<br />
projecten vliegen we op deze manier aan.<br />
En dat wordt gewaardeerd, ook door VeenIX.”<br />
Op dit project heeft Joosten een vast team<br />
als aanspeekpunt dat alle belangen behartigt.<br />
Op het moment dat Joosten Groep werd ingeschakeld<br />
door VeenIX was er voor de bouw<br />
van veel kunstwerken EPS als lichtgewicht ophoogmateriaal<br />
voorzien. “Er was heel veel EPS<br />
begroot met een zwaar type. Bovendien zat er<br />
een MKI-verplichting op het project. Wij hebben<br />
vervolgens binnen het ontwerpteam Erik<br />
Kwast van Kwast Consult aangedragen, Erik is<br />
ook partner van Joosten Concepts, onderdeel<br />
van Joosten Groep. Zo hebben wij bij kunnen<br />
dragen aan het optimaliseren van de zware<br />
EPS-types naar een lichter type. Dankzij deze<br />
geoptimaliseerde oplossing ontstond er een<br />
aanzienlijke reductie in de totale MKI-impact<br />
VAN HET EEN KOMT HET ANDER<br />
Het geoptimaliseerd ontwerp in combinatie<br />
met de lage MKI-waarde maakte dat Joosten<br />
Groep alleen vorig jaar al meer dan 35.000 m3<br />
EPS heeft weggezet in het project. “Inmiddels<br />
hebben we voor het volgende deelgebied wederom<br />
de tender gewonnen”, zegt Wal met gepaste<br />
trots. En daar blijft het niet bij. “Als Joosten<br />
Groep beschouwen we constructies altijd integraal.<br />
Vaak komt er een gewapende grondconstructie<br />
bovenop of een schanskorf tegenaan.<br />
Deze raakvlakken borgen we intern bij Joosten<br />
en we stellen samen met de klant het integrale<br />
ontwerp op. Een dergelijke constructie voeren<br />
we ook uit volgens het OLA-principe, waar we<br />
zowel het ontwerp, de leveranties en de realisatie<br />
integraal uitvoeren samen met onze vaste<br />
partners. Daarnaast kan de combinatie op het<br />
project gebruik maken van ons brede assortiment.<br />
Er zijn bijvoorbeeld ook grote kunststof<br />
leidingtracés verstrekt en vanuit Joosten Productie<br />
en Lastechniek maatwerk PE-putten op<br />
het werk geleverd. Daar ligt de kracht van de<br />
Joosten Groep. Vanuit een concurrerende positie<br />
brengen we kennis en kunde in het project.<br />
Vanuit deze gedachte kan de aannemer of combinatie<br />
met slechts één partij aan boord vele<br />
complexe vraagstukken afvangen.” ■<br />
Als Joosten Groep beschouwen we constructies altijd integraal.<br />
165
ALTIJD<br />
STROOM OP<br />
LOCATIE<br />
WATTSUN IS JOUW TOEKOMSTBESTENDIGE PARTNER VOOR EMISSIEVRIJ WERKEN<br />
WWW.WATTSUN.NET
Winner MT/Sprout award 2022 + <strong>2023</strong><br />
Opnieuw beste Digital<br />
Transformer van Nederland!<br />
CATEGORIE SOFTWARE DEVELOPMENT<br />
& PLATFORMS/ENABLERS-OVERALL<br />
ictgroup.eu
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
In opdracht van bouwconsortium VeenIX draagt INNOCY al vanaf de tender de verantwoordelijkheid voor het asset management bij de verbreding van de A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht.<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | VeenIX<br />
Slim en effectief<br />
asset management<br />
In opdracht van bouwconsortium VeenIX draagt INNOCY al vanaf de tender de verantwoordelijkheid<br />
voor het asset management bij de verbreding van de A9 tussen Badhoevedorp en<br />
Holendrecht. Nu het project in volle gang is, pakt INNOCY diverse rollen op met als belangrijkste<br />
het gehele asset management tijdens de realisatie- en de exploitatiefase. En het inventieve<br />
advies- en ingenieursbureau doet dat op een geheel eigen wijze: voor een vaste prijs.<br />
Vanaf dag één zijn we door VeenIX gevraagd om mee te schrijven aan<br />
het tenderplan dat uiteindelijk tot de winnende aanbieding heeft geleid,<br />
begint Jasper Staadegaard, business development manager bij IN-<br />
NOCY. “Na gunning zijn we direct begonnen met het inrichten van<br />
het asset managementbeleid, het RAMS, de maintenance engineering,<br />
storingscoördinatie, enz. Met andere woorden, we zijn het eerste aanspreekpunt<br />
voor het bouwconsortium en regievoerder richting Rijkswaterstaat<br />
om de gemaakte afspraken te bewaken.”<br />
UNIEK VOORBEELD<br />
De A9 is een uniek voorbeeld van een volledig integrale asset managementaanpak,<br />
vindt Staadegaard. “Vooral omdat we al vroeg in de tender<br />
hebben gezegd dat we het asset management willen aanvliegen met<br />
meer verantwoordelijkheid dan op uren. En wel voor een vast bedrag<br />
per maand. We zijn ons ervan bewust dat het risico’s met zich meebrengt<br />
als we buiten de scope en buiten de tijd lopen. Door integraal overzicht,<br />
optimaliseren we huidige en toekomstige onderhoudskosten en zo ver-<br />
168
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
De ‘INNOCY way of asset management’ leent zich uitstekend voor dit soort grotere projecten om feilloos invulling te geven aan het veilig en beschikbaar houden van de weg.<br />
lagen we de indirecte kosten voor het dagelijks onderhoud. Met deze<br />
inhoudelijke kennis van de te bouwen systemen reduceren we de totale<br />
onderhoudskosten voor het gehele project, tot 2040. Onze integrale<br />
aanpak is noodzakelijk voor de verantwoordelijkheid die we oppakken<br />
om de focus te verleggen van een goedkoop ontwerp naar voordelige<br />
lifecycle kosten. Een methode die tot op heden goed uitpakt.”<br />
‘Een succesformule die we graag in<br />
vervolgprojecten kopiëren, waarbij<br />
we gebruikmaken van eerdere<br />
ervaringen'<br />
GEÏNTEGREERD ASSET MANAGEMENT<br />
INNOCY is zowel strategisch, tactisch als operationeel verbonden aan<br />
het project en verzorgt het Strategisch Asset Management (SAM), het<br />
Maintenance Management (MM) en alle RAMS-activiteiten. “We hebben<br />
daartoe zelf een systeem ingericht dat potentieel voldoet aan de ISO<br />
55000-certifi cering, ook al is het A9-project niet op deze manier gecertifi<br />
ceerd”, zegt Arjan Haak, vanuit INNOCY betrokken als asset manager<br />
op het project. “Vanuit het SAM houden we het areaal draaiende, zoals<br />
vastgesteld in het Strategisch Asset Management Plan. Daarbij wordt het<br />
onderhoud zo gepland dat het wegverkeer zo min mogelijk hinder ondervindt<br />
en dat alle objecten in het traject goed blijven functioneren. Dit<br />
past bij de integrale asset management aanpak voor dit project. Zodra er<br />
een storing voordoet, komt het bij ons in de calamiteitendienst terecht.<br />
Vervolgens moet de storing binnen de gestelde termijn worden opgelost<br />
om boetepunten te voorkomen. Vanuit de calamiteitendienst werken we<br />
er hard aan om alle storingen zo snel mogelijk op te lossen.”<br />
OPEN COMMUNICATIE<br />
Het Maintenance Management neemt voor INNOCY momenteel verreweg<br />
de meeste tijd in beslag. “Zo’n 85% van ons werk gaat op in deze<br />
discipline”, zegt Haak. “Dat zal voorlopig ook nog wel zo blijven. Een<br />
uitdaging waarin al onze kennis van pas komt gezien het neergaande<br />
aantal uren dat we te besteden hebben in combinatie met de leeftijd<br />
van het areaal. Verder blijven we vanuit RAMS bekijken hoe we<br />
het toekomstig onderhoud kunnen bewaken. We vinden het belangrijk<br />
om open en transparant te communiceren over de problemen die we<br />
tegenkomen. En kijken altijd of de oplossing goed past bij het Maintenance<br />
Management voor de lange termijn, de doelstellingen voor het<br />
project en wat het beste is voor het bouwconsortium.”<br />
DRIEHOEK VAN ASSET MANAGEMENT<br />
De driehoek tussen SAM, RAMS en MM noemt Haak de ‘INNOCY<br />
way of asset management’. “De methodiek leent zich uitstekend voor<br />
dit soort grotere projecten om feilloos invulling te geven aan het veilig<br />
en beschikbaar houden van de weg. Waarbij we een bijna gestandaardiseerd<br />
systeem projectspecifi ek maken. Dat is onze kracht hier<br />
op VeenIX en ook naar de toekomst toe.” Staadegaard concludeert:<br />
“Een succesformule die we graag in vervolgprojecten kopiëren, waarbij<br />
we gebruikmaken van eerdere ervaringen. Wij werken integraal als<br />
één team aan de projectdoelstellingen, optimale lifecycle kosten en wat<br />
goed is voor het bouwconsortium.” ■<br />
169
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | Van der Jagt Groep<br />
Creatief in<br />
boren, zagen en slopen<br />
In opdracht van Rijkswaterstaat voert VeenIX de verbreding van de A9 Badhoevedorp- Holendrecht<br />
uit. “Vrijwel al onze disciplines komen samen op dit project”, zegt André Rikkers, bedrijfsleider bij Van<br />
der Jagt Groep. “Als het moeilijk wordt of speciaal is, weten opdrachtgevers ons altijd wel te vinden.”<br />
Van der Jagt Groep is een veelzijdig specialist in<br />
allerhande boor-, zaag- en sloopwerkzaamheden.<br />
Rikkers: “Met onze verschillende entiteiten<br />
zijn we betrokken bij de meest uiteenlopende infrastructurele<br />
projecten. Hier op de A9 zijn we<br />
in eerste instantie gevraagd om het betonoppervlak<br />
van de pijlers onder de Schipholbrug op te<br />
ruwen en de stekwapening in te boren en te verlijmen,<br />
zodat het kunstwerk verbreed kan worden.<br />
Dat klinkt simpel, maar is in de praktijk een<br />
gigantische klus als je bedenkt dat het om 600 m 2<br />
aan betonoppervlak gaat en 12.000 (!) stekken.”<br />
'Op dit project komt<br />
alles samen. Het toont<br />
de veelzijdigheid aan<br />
van ons als groep’<br />
Het zagen van de schampkanten gebeurde ’s nachts.<br />
OP LAND EN WATER<br />
Tot op de dag van vandaag is Van der Jagt<br />
Groep bezig met deze monsterklus. “De<br />
Schipholbrug rust op twee landhoofden en<br />
zeven pijlers die allemaal ‘aangepakt’ worden.<br />
“Drie pijlers staan op het land en vier<br />
in het water. Om de pijlers in het water te<br />
behandelen, hebben we een eigen bootje ter<br />
beschikking. Daarmee varen we naar de ponton<br />
waar onze kraan opgesteld staat die het<br />
sloop- en boorwerk doet. We moeten namelijk<br />
ook wel eens in het beton hakken om<br />
de bestaande wapening zichtbaar te maken”,<br />
legt Rikkers uit. “In de vaargeul hebben we<br />
bovendien te maken met reguliere scheepvaart.<br />
We krijgen daartoe een uur van te-<br />
170
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
voren een seintje van de brugwachter dat er<br />
een boot aankomt en dat we dus plaats moeten<br />
maken. Dat maakt het project allemaal<br />
behoorlijk dynamisch, maar ook complex.”<br />
VEELZIJDIG DIENSTVERLENER<br />
Het project beperkt zich voor Van der Jagt<br />
Groep niet tot die ene klus. “Inmiddels hebben<br />
we ook opdracht gekregen voor het verwijderen<br />
van de schampkanten van de Schipholbrug”,<br />
vervolgt Rikkers. “Het gaat om de<br />
ophoging waarop de vangrail is gepositioneerd.<br />
Omdat het kunstwerk aan weerszijden<br />
wordt verbreed, moeten deze schampkanten<br />
afgezaagd worden. Al met al best een<br />
ingrijpende operatie, want het gebeurt allemaal<br />
in de nacht met tijdelijke wegafsluitingen.<br />
Daarbij boren we eerst ankers, zagen de<br />
schampkant in stukken om deze vervolgens<br />
in blokken weg te hijsen en af te voeren. En<br />
dat alles over een lengte van circa 550 meter.<br />
Inmiddels zijn we ook bezig met asfalt zagen,<br />
het boren van proefkernen en hebben we de<br />
vraag gekregen om mee te denken over de<br />
bestaande oplegging van de brug die aangepast<br />
moet worden. Op dit project komt alles<br />
samen. Het toont de veelzijdigheid aan van<br />
ons als Van der Jagt Groep.” ■<br />
Het boren van de stekwapening gebeurt zoveel mogelijk machinaal, door middel van een zogenoemde boorlafette.<br />
Meer weten of reageren?<br />
Bel: 06 - 15 56 66 45<br />
of mail naar: andre@vanderjagtgroep.nl<br />
171
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
Met het nieuwe JSB4-brugsysteem van Janson Bridging is in Amstelveen de grootste tijdelijke snelwegbrug van Europa gebouwd.<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | Janson Bridging<br />
Tijdelijke bruggen in en over<br />
de A9 waarborgen mobiliteit<br />
De wegverbreding van de A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht van Rijkswaterstaat is op zich al een<br />
iconisch project, zeker ook voor Janson Bridging. Met maar liefst acht tijdelijke bruggen, waarvan vier in de<br />
snelweg is het voor de Nederlandse divisie het grootste verhuurproject ooit. Daarnaast heeft het project<br />
ook nog diverse primeurs. Zo wordt hier voor het eerst het gloednieuwe JSB4-brugsysteem toegepast<br />
én wordt er vlak naast het stadshart van Amstelveen de grootste tijdelijke snelwegbrug ooit gebouwd.<br />
Een aanvraag vanuit bouwconsortium<br />
VeenIX voor acht tijdelijke bruggen betekende<br />
ook voor Janson Bridging Nederland<br />
even schakelen, erkent Abdelhakim el Harchaoui,<br />
Projectmanager bij Janson Bridging<br />
Nederland. “Het gaat om vier bruggen in de<br />
gecreëerde bypass van de snelweg en nog<br />
eens vier bruggen over de snelweg heen.<br />
De bruggen over de snelweg zijn verschil-<br />
lend van type en uitvoering. Twee bruggen<br />
zijn uitsluitend bedoeld voor voetgangers en<br />
fi etsers en twee voor gecombineerd verkeer.<br />
De acht tijdelijke bruggen zijn allemaal verschillend<br />
qua vorm, lengte en overspanning.<br />
Ook zijn ze samengesteld uit verschillende<br />
brugsystemen, variërend van balkbrugsystemen<br />
zoals het type JSK en plaatliggerbrugsystemen<br />
JSB1, JSB2 en de gloednieuwe JSB4.”<br />
MONITORING OP<br />
VERKEERSBELASTINGEN<br />
Janson Bridging beschikt over een eigen engineeringsafdeling,<br />
eigen projectleiders en eigen<br />
monteurs. “We hebben alles in huis om<br />
een dergelijk complex traject snel en effi cient<br />
op te pakken”, zegt Marcel van Fessem,<br />
General Manager bij Janson Bridging Nederland.<br />
“De lijntjes tussen Janson en VeenIX<br />
172
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
zijn dan ook heel kort. Daarnaast beschikken<br />
we over een enorme voorraad, en dat was<br />
absoluut een pre, gezien het korte tijdsbestek<br />
waarin alles gerealiseerd moest worden.<br />
Wel is voor dit project, mede gevoed door<br />
vragen vanuit andere Europese landen, ons<br />
nieuwe JSB4-brugsysteem versneld ontwikkeld.<br />
De JSB-4 is een doorontwikkeling van<br />
de bestaande JSB-systemen, waarbij de aandacht<br />
is uitgegaan naar een ontwikkeling specifiek<br />
voor snelwegtoepassingen. Hierdoor is<br />
het JSB-4 systeem een stuk sterker en beter<br />
bestand tegen vermoeiing als gevolg van de<br />
zware en grote hoeveelheid verkeersbewegingen.<br />
De tijdelijke brug wordt voortdurend<br />
gemonitord op (zware) verkeersbewegingen<br />
om de impact van verkeersbewegingen op<br />
de brugelementen inzichtelijk te maken. Met<br />
deze informatie kunnen we rekenkundig aantonen<br />
dat de brug voldoende sterk is voor<br />
de resterende periode of voor inzet in vervolgprojecten.”<br />
Tijdens het ontwerp van het<br />
systeem is volgens Van Fessem ook speciale<br />
aandacht uitgegaan naar het geluid wat een<br />
brug produceert. “Het resultaat is dat het<br />
vernieuwde JSB-4 ontwerp significant stiller<br />
is dan andere systemen.”<br />
Het JSB-4 systeem is een stuk sterker en beter bestand tegen vermoeiing als gevolg van de zware en grote<br />
hoeveelheid verkeersbewegingen.<br />
Met het nieuwe JSB4-brugsysteem is in Amstelveen<br />
de grootste tijdelijke snelwegbrug van Europa<br />
gebouwd. “Met een lengte van 94,5 meter<br />
en een breedte van 32,5 meter is het bijna<br />
een voetbalveld”, schetst El Harchaoui. “Deze<br />
brug bestaat overigens uit drie overspanningen<br />
met elk een lengte van 31,5 meter. De langste<br />
(en zwaarste) elementen zijn toegepast in<br />
een tijdelijke brug van 81 bij 12,5 meter die bestaat<br />
uit slechts twee vrije overspanningen van<br />
40,5 meter.” Van Fessem vult aan: “Door ons<br />
modulaire concept kunnen we met standaard<br />
modules maatwerk leveren. En dat is hier goed<br />
gelukt. Natuurlijk zijn er ontzettend veel variabelen<br />
en raakvlakken die we moeten managen,<br />
maar dat doen we samen met VeenIX.” ■<br />
jansonbridging.nl<br />
EXTREEM STERK &<br />
ONVERMOEIBAAR<br />
DE JSB-4 – JANSONS NIEUWSTE INNOVATIE<br />
VOOR EEN HOGE<br />
VERKEERSINTENSITEIT<br />
ALLE VOORDELEN OP EEN RIJ<br />
Extreem sterk<br />
Speciaal voor snelwegen<br />
Grote overspanningen<br />
O.b.v. Eurocode<br />
IFD Principe<br />
CE gecertificeerde vangrails<br />
Tijdelijke brug<br />
Circulair<br />
173
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
Tekst | Roel van Gils Beeld | VeenIX<br />
Technisch geweten van het project<br />
In het voortraject is Nobleo Bouw & Infra gevraagd om het technisch ontwerp van de<br />
A9 Badhoevedorp – Holendrecht te verzorgen om tot een mooie integrale aanbieding te komen.<br />
Ook na de tender is een deel van de ‘Nobleanen’ betrokken gebleven bij het project en is op<br />
diverse belangrijke posities actief. Nobleo wordt zelfs gezien als technisch geweten van het<br />
project. Een gesprek met Toon Hollanders, ontwerpcoördinator bij Nobleo Bouw & Infra.<br />
In de tenderfase was Nobleo onderdeel van<br />
VeenIX. “Met een team van 25 Nobleanen<br />
hebben we invulling gegeven aan het technisch<br />
ontwerp, inclusief het ontwerpmanagement,<br />
de ontwerpleiding en de technische integratie”,<br />
zegt Hollanders. “Het was een intensief en dynamisch<br />
traject dat zich kenmerkte door een<br />
uitgebreide samenwerking met de klant en de<br />
klant achter de klant, oftewel Rijkswaterstaat.<br />
En dat is waar we ons als Nobleo in onderscheiden.<br />
We zijn niet alleen een puur technisch<br />
bureau, maar ook sterk gericht op integraliteit,<br />
communicatie en klantgerichtheid. Dat<br />
is de toegevoegde waarde die we in de tender<br />
hebben geboden en nu nog steeds bieden.”<br />
SPIN IN HET WEB<br />
Ook gedurende de DO- en de UO-fase en nu<br />
tijdens de uitvoering vervult Nobleo nog altijd<br />
diverse belangrijk rollen, zoals het integratiemanagement<br />
van deelgebied Oost (onder andere<br />
bij Ouderkerk aan de Amstel) met vijf viaducten,<br />
twee grote bruggen, een verdiepte ligging in<br />
knooppunt Holendrecht (wisselbaan), grondkeringen<br />
en geluidsschermen. Hollanders: “Daarnaast<br />
verzorgen we het integratiemanagement<br />
van de Schipholbrug, een zeer complexe vervangingsopgave<br />
van één van de grootste basculebruggen<br />
van Nederland in een complexe fasering.<br />
Ook leveren we hoofd-werkvoorbereiders<br />
bij het roads team die de wegfasering mogelijk<br />
maken van onder andere de bypass langs de<br />
bouwput voor de verdiepte ligging in het hart<br />
van Amstelveen, zonder dat de weggebruiker er<br />
iets van merkt. Verder viel de coördinatie van<br />
de constructieve veiligheid binnen onze scope.<br />
We verzorgden alle technische reviews van de<br />
ontwerpberekeningen in de DO-fase en geven<br />
nu technisch advies. Tenslotte werken we nauw<br />
samen met de ingenieursbureaus die zijn ingehuurd<br />
door VeenIX en met alle overige disciplines<br />
binnen het project die veel expertise toevoegen.<br />
Dat is het mooie van onze rol, we zijn<br />
in feite de spin in het web en werken samen<br />
met alle partijen en (lokale) overheden om gezamenlijk<br />
tot het beste resultaat te komen.”<br />
Luchtfoto ter hoogte van Ouderkerk aan de Amstel.<br />
174
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
GOEDE WEGFASERING<br />
EN INPASSING<br />
De ontwerpoplossing kenmerkt zich volgens Hollanders<br />
door een wegfasering die het mogelijk<br />
maakt om met minimale overlast voor de weggebruiker<br />
én de omgeving het project te kunnen<br />
realiseren. “Het ontwerp heeft verder een laag<br />
risicoprofiel voor de omgeving. Rijkswaterstaat<br />
heeft dus bewust gekozen voor een oplossing die<br />
vertrouwen wekte. Door een mooi ingepast ontwerp<br />
laten wij bovendien zien veel oog te hebben<br />
voor de kwaliteit van de omgeving. Het ontwerp<br />
is inmiddels bijna gereed en wordt nu overgenomen<br />
door de teams van site-engineering en werkvoorbereiding.<br />
Ook zij kunnen bij ons terecht voor<br />
vragen of aankloppen als er technische uitdagingen<br />
moeten worden opgelost, want wij zijn ook betrokken<br />
in deze teams. Uiteraard steeds in samenwerking<br />
met de andere betrokken partijen.”<br />
Ook na de tender is een deel van de ‘Nobleanen’ betrokken gebleven bij het project en is op diverse belangrijke<br />
posities actief.<br />
‘We zijn niet alleen een puur technisch bureau,<br />
maar ook sterk gericht op integraliteit,<br />
communicatie en klantgerichtheid'<br />
Hollanders en zijn team van Nobleanen zijn trots<br />
om een bijdrage te leveren aan zo’n iconisch project<br />
in Nederland waar vrijwel iedereen wel eens<br />
overheen rijdt. “We hebben er heel veel plezier<br />
in. Het is een complex en dynamisch project<br />
met veel stakeholders en internationale partijen.<br />
Door te spiegelen en ideeën uit te wisselen komen<br />
we samen tot verrassende inzichten.” ■<br />
Vacature alert!<br />
Kom jij werken aan de meest<br />
complexe infra projecten?<br />
Nobleo Bouw & Infra is een gespecialiseerd<br />
ingenieursbureau voor complexe multidisciplinaire<br />
projecten in de infrastructuur. Van tender tot<br />
realisatiefase, met onze integrale aanpak en<br />
specialistische kennis maakt Nobleo echt<br />
bouwbare ontwerpen!<br />
Nieuwsgierig naar de<br />
mogelijkheden bij Nobleo?<br />
Scan de QR code en<br />
check onze vacatures!<br />
Op de hoogte blijven van<br />
alles wat er leeft en speelt?<br />
@nobleobouwinfra<br />
175
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
Tekst | Tony Vos Beeld | Wolfswinkel<br />
Groeien met de sector mee<br />
Alles wat met oppervlaktereiniging te maken heeft, is de specialiteit van Wolfswinkel Reiniging<br />
uit Maarsbergen. Directeur Wim van Wolfswinkel vertelt dat zijn bedrijf al in een vroeg stadium<br />
betrokken is bij de A9 Badhoevedorp-Holendrecht, een project van Rijkswaterstaat dat wordt<br />
uitgevoerd door bouwconsortium VeenIX.<br />
Van Wolfswinkel: “Wij bieden een breed assortiment<br />
aan veegmachines en wegdekreinigers.<br />
De kleinste zijn slechts 2 meter hoog<br />
en kunnen in fietstunnels worden ingezet. De<br />
grootste heeft een werkbreedte van 3,80 meter.<br />
Daardoor zijn we inzetbaar bij alle soorten<br />
veeg- en reinigingswerkzaamheden in de<br />
wegenbouw. VeenIX zocht een partij voor het<br />
schoonhouden van bouwplaatsen en wegen<br />
en kwam zo bij ons uit.”<br />
MEEGROEIEN<br />
Bij Wolfswinkel Reiniging draait alles om<br />
het schoonhouden van oppervlaktes, “van<br />
parkeergarages tot luchthavens”, legt Van<br />
Wolfswinkel uit. “Onze hoofdzaak is het<br />
hoofd- en onderliggend wegennet. Zo zijn<br />
er dit jaar twee weekenden waarop met<br />
betrekking tot de A9 tijdelijke omzettingen<br />
worden gerealiseerd. Daar zijn wij volop<br />
bij betrokken. Verder vegen we wekelijks<br />
de bouwterreinen en worden we afhankelijk<br />
van de werkzaamheden ter plaatse op<br />
aanvraag ingezet. In zo’n geval komen meer<br />
veegvoertuigen uit onze vloot in actie.”<br />
Begin 2021 werd het eerste contract met<br />
VeenIX getekend. Van Wolfswinkel verwacht<br />
dat het belangrijkste deel van het werk voor<br />
zijn bedrijf nog moet komen. “Nu wordt er<br />
nog veel grondwerk uitgevoerd, maar zodra<br />
de nadruk komt te liggen op de aanleg van<br />
asfalt, dan wordt onze taak groter.”<br />
De historie van Wolfswinkel Reiniging gaat ver<br />
terug. “Mijn ouders begonnen met loonwerk<br />
in de landbouw. Dat verschoof naar het ophalen<br />
van huisvuil begin jaren zestig. Daar kwam<br />
eind jaren zeventig een veegwagen voor in de<br />
wegenbouw bij. Ons bedrijf is meegegroeid<br />
met de opkomst van het koud frezen. Door in<br />
de pas te lopen met gespecialiseerde aannemers<br />
in de jaren tachtig en negentig raak je in<br />
de branche bekend en groeien we meestal van<br />
het ene in het andere project.”<br />
Afhankelijk van de werkzaamheden wordt een of meerdere machine ingezet.<br />
176
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
DUURZAAMHEID<br />
“Via de BAM zijn we betrokken geweest bij de<br />
verbreding van de A12. Tegenwoordig werken<br />
we veel via Heijmans die ons introduceerde<br />
bij VeenIX. Intussen zijn we uitgegroeid tot<br />
het grootste specifiek op de wegenbouw gerichte<br />
reinigingsbedrijf. Door mee te groeien<br />
in dit segment, alsmaar verder te professionaliseren<br />
en ook alle benodigde certificaten te<br />
halen, hebben we onze unieke positie bereikt<br />
en weten we die vast te houden.”<br />
het reinigen, zodat we geen leidingwater hoeven<br />
te verspillen. Ons huidige pand dateert uit<br />
2020 en is volledig CO 2<br />
-neutraal en gasloos.<br />
Op dit moment kijken we naar de verduurzaming<br />
van ons machinepark. We oriënteren<br />
ons op de eerste volledig elektrische machine<br />
en alle andere voertuigen hebben de mogelijkheid<br />
te rijden op HVO.” ■<br />
'De grootste<br />
veegmachine heeft<br />
een werkbreedte van<br />
3,80 meter'<br />
Vooroplopen in duurzaamheid is een vereiste,<br />
vindt Van Wolfswinkel. “Onze machines gebruiken<br />
veel water. Op onze vestiging wordt<br />
regenwater opgevangen dat wordt opgeslagen<br />
in een bufferkelder met een inhoud van 1.200<br />
kubieke meter. Dit water wordt gebruikt voor<br />
Alle soorten oppervlaktes worden door Wolfswinkel Reiniging schoon gemaakt.<br />
WOLFSWINKEL REINIGING<br />
KENT DE WEG<br />
DE SPECIALIST IN INFRA REINIGING<br />
VEEGWAGENS EN WEGDEKREINIGERS WEGDEKDROGERS ZOAB CLEANERS<br />
HAARBOS 19 3953 HA MAARSBERGEN 085 - 9022040 INFO@WOLFSWINKELREINIGING.NL WOLFSWINKELREINIGING.NL<br />
177
PROJECT VERBREDING SNELWEB A9 BAHO<br />
Bij ATR Group draait het vooral om de mensen.<br />
Tekst | Tony Vos Beeld | ATR Group<br />
Veiligheid en capaciteit<br />
als core business<br />
ATR Group is een organisatie die vooral investeert in de kennis van hun mensen. Bij infrastructurele<br />
projecten komt de expertise op het gebied van veiligheid, gezondheid en milieu volledig tot uitdrukking.<br />
Gespecialiseerd op spoorwegveiligheid levert<br />
ATR Group ook mensen voor in de bouw en<br />
infra. Dat betekent dus ook voor infrastructurele<br />
projecten buiten het spoor. Roel van der<br />
Aa is bij ATR Group veiligheidsdeskundige. “We<br />
worden bij projecten betrokken zodra een aannemer<br />
capaciteits- en kennisproblemen heeft.”<br />
VEILIGHEIDSKUNDIGE<br />
Werkmaatschappijen van de ATR Group hebben<br />
op het vlak van veiligheid en kwaliteit de<br />
hoogst mogelijke certifi ceringen zoals ISO,<br />
VCA, WPB en veiligheidsladder trede 4. En<br />
daarbij is Van der Aa als hoge veiligheidskun-<br />
dige verantwoordelijk voor QHSE (Quality<br />
Health Safety and Environment).<br />
“De vraag van een aannemer vullen wij op<br />
verschillende manieren in. Allereerst hebben<br />
we onze eigen mensen. Verder beschikken we<br />
over een fl exibele schil van met name zelfstandigen.<br />
Mensen die we kennen en die vakinhoudelijk<br />
volledig onder onze verantwoordelijkheid<br />
vallen en onze manier van werken eigen<br />
hebben gemaakt. We zetten ze met grote regelmaat<br />
in. Daarbuiten beschikken we over een<br />
aantal gespecialiseerde bedrijven om ons heen<br />
die we ook bij onze projecten kunnen betrekken.<br />
Medewerkers en partners werken geheel<br />
volgens onze normen zodat de door ons gewenste<br />
manier van werken uniform wordt uitgevoerd.<br />
De klant mag van ons een optimale<br />
inzet verwachten.”<br />
Van der Aa: “We hebben V&G coördinatoren in<br />
dienst die we als interim of op projectbasis inzetten<br />
in de infra, het vakgebied waarmee we sterk<br />
verbonden zijn. Daar ligt al sinds 2013 onze specifi<br />
eke kennis en ervaring. ATR Group werkt met<br />
zeventig eigen medewerkers. Daaronder specialisten<br />
in werkvoorbereiding, projectbegeleiding<br />
en daadwerkelijk uitvoerenden. We staan bij-<br />
178
PROJECT VERBREDING SNELWEB A9 BAHO<br />
voorbeeld veiligheidsfunctionarissen bij, leveren<br />
V&G coördinatoren maar ook de wegwerker.”<br />
IN CONTROL<br />
Bij ATR Group geldt dat overzichtelijkheid een<br />
sleutelbegrip is. ATR Group zet op de verschillende<br />
werkplekken diverse middelen in om dit<br />
te monitoren. Door te werken met ervaren personeel<br />
blijven complexe werkzaamheden overzichtelijk,<br />
waardoor ze altijd ‘in control’ zijn.<br />
'We werken alleen<br />
met mensen die onze<br />
manier van werken<br />
eigen hebben gemaakt'<br />
Van der Aa: “De manier van werken is zeer<br />
divers. Zo treden we op als preferred partner<br />
van een opdrachtgever, maar kunnen ook<br />
deelnemer zijn van een joint-venture. We<br />
worden op projectbasis ingevlogen, maar zijn<br />
bij andere projecten weer betrokken bij het<br />
reguliere onderhoud.” ■<br />
Spoorwegveiligheid is een van de specialismen van ATR Group.<br />
179
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
Tekst | Tony Vos Beeld | REMONDIS<br />
Pompinstallaties van<br />
concept tot onderhoud<br />
Peter Stam werkt als projectadviseur bij REMONDIS Smart Infra Westland in Wateringen.<br />
REMONDIS is met negen vestigingen een landelijk opererend installatiebedrijf op het gebied<br />
van kwantitatief water- en inframanagement. Het grootste deel van de opdrachtgevers zijn<br />
aannemers en overheden van gemeentes via waterschappen en provincies tot Rijkswaterstaat.<br />
Stam: “REMONDIS Nederland heeft naast<br />
de tak afval en recycling de divisie Smart Infra<br />
waar ik werk en wat we voor het gemak de<br />
‘pompentak’ noemen. Denk aan rioolgemalen<br />
dus compleet met pomp- en besturingsinstallatie,<br />
het automatiseren van poldergemalen<br />
en stuwen. En pompinstallaties waar snelwegen<br />
verdiept liggen, dus ook bij viaducten,<br />
aquaducten en in tunnels om het regenwater<br />
wat naar binnen stroomt weg te pompen.”<br />
REMONDIS Smart Infra engineert, levert en<br />
installeert complete pompinstallaties van klein<br />
tot groot, maar zorgt na plaatsing ook voor<br />
onderhoud, service, inspectie en renovatie.<br />
POMPINSTALLATIES<br />
Stam: “Bij het Rijkswaterstaatproject A9 Badhoevedorp-Holendrecht<br />
is VeenIX onze opdrachtgever.<br />
We zijn met ze in contact gekomen<br />
van wege onze kennis en ervaring met<br />
pompinstallaties en de bijbehorende besturing.<br />
Een bouwcombinatie vindt bij ons alles<br />
onder één dak. Vanaf het prille begin ondersteunen<br />
we onze opdrachtgevers met advies<br />
en engineering. Vervolgens stort de aannemer<br />
volgens ons advies en assistentie de betonnen<br />
constructie met pompput. Daarna leveren en<br />
installeren wij de pompinstallatie.”<br />
De besturing van het Tijdelijk Gemaal.<br />
Met betrekking tot het A9-project is RE-<br />
MONDIS Smart Infra op drie plaatsen ingeschakeld.<br />
Het eerst project is afgerond: het<br />
plaatsen van een Tijdelijk Gemaal. Stam: “Er<br />
lag een oorspronkelijk gemaal met vijf pompen<br />
direct achter het geluidscherm van de<br />
oude A9. Iets verder realiseerden we ter<br />
vervanging een Tijdelijk Gemaal. Dat was<br />
aanvankelijk voorzien voor drie tot vier jaar,<br />
maar het zullen er uiteindelijk meer worden.”<br />
180
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
REMONDIS Smart Infra maakt een duidelijk<br />
verschil in vuil (riool) en schoon (regen)<br />
water. Het tweede project is met drie droog<br />
opgestelde pompen het rioolgemaal Keizer<br />
Karelweg, dat uiteindelijk wordt overgedragen<br />
aan de gemeente Amstelveen. Stam:<br />
“De persleidingen<br />
hiervan komen<br />
op het dak van de<br />
landtunnel. Het afgevoerde<br />
vuile water<br />
gaat richting de<br />
afvalwaterzuivering.<br />
Vanaf de opstart van<br />
dit project is de gemeente<br />
Amstelveen<br />
direct betrokken<br />
geweest met een eigen<br />
programma van<br />
eisen (PVE).”<br />
INZICHTELIJK PROCES<br />
Het derde project is het defi nitieve gemaal<br />
ter vervanging van het Tijdelijk Gemaal. Er<br />
wordt bij de ontwikkeling volop met 3D engineering<br />
gewerkt. Stam: “Dat heeft niet alleen<br />
een meerwaarde voor REMONDIS, het<br />
‘Opdrachtgevers<br />
kunnen van concept tot<br />
installatie en meerjarig<br />
onderhoud bij één<br />
partij terecht’<br />
maakt het hele proces ook inzichtelijker voor<br />
de opdrachtgever. Dat komt van pas tijdens<br />
de engineering over de positie van pompen<br />
en leidingwerk en bijvoorbeeld de locaties<br />
van de kabelgoten. Dit voordeel vinden we<br />
ook terug bij de uitvoering. We zetten 3D<br />
engineering al jaren<br />
actief in bij onze<br />
projecten.”<br />
Stam noemt als<br />
kracht van RE-<br />
MONDIS Smart<br />
Infra dat de opdrachtgever<br />
van<br />
concept tot installatie<br />
en meerjarig<br />
onderhoud bij één<br />
partij terecht kan.<br />
Via een telemetriesysteem<br />
worden de<br />
locaties gemonitord. Op basis van de aldus<br />
verkregen meldingen kan op afstand worden<br />
ingegrepen of worden besloten naar de locatie<br />
te gaan. Ieder project heeft zijn eigen<br />
projectleider die het centrale aanspreekpunt<br />
is voor de opdrachtgever. ■<br />
Het Tijdelijk Gemaal in aanbouw.<br />
HET WATERBEHEER VAN DE TOEKOMST.<br />
REMONDIS Smart Infra werkt aan een duurzame toekomst<br />
door efficiënt waterbeheer. Bij REMONDIS verzorgen wij<br />
maatwerkoplossingen op het gebied van onder meer<br />
afval-, hemel- en oppervlaktewater. Wij zijn uw partner van<br />
advies, engineering, realisatie tot aan service,<br />
(risicogestuurd) onderhoud en beheer. Verder zijn wij<br />
specialist in het ontwerp en realisatie van tunnelgemalen.<br />
Door de integratie van slimme pomptechniek in combinatie<br />
met elektrotechniek, werktuigbouw en automatisering in<br />
eigen huis, bieden wij u een totaaloplossing op het gebied<br />
van waterbeheer. We hebben meer dan 40 jaar ervaring<br />
en vestigingen door heel het land. Door vanaf het begin<br />
mee te denken bij waterprojecten kunnen de specialisten<br />
van REMONDIS Smart infra u vol passie adviseren over<br />
probleemloos functionerende installaties. Daar worden wij<br />
enthousiast van!<br />
Wordt u ook enthousiast van waterbeheer en bent u<br />
ook nieuwsgierig naar REMONDIS?<br />
Wij vertellen u graag meer, kom gerust eens op<br />
de koffie!<br />
181
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
DELTABLOC plaats barriers in tijdelijke en permanente situaties.<br />
Tekst | Tony Vos Beeld | DELTABLOC<br />
Niet denken in<br />
standaard oplossingen<br />
De eerste paar honderd meter speciale voertuigkeringen van DELTABLOC zijn inmiddels in het<br />
kader van de verbreding en de verdiepte aanleg van de A9 Badhoevedorp-Holendrecht geplaatst.<br />
Directeur Kees Hanegraaf licht graag het specialisme van zijn bedrijf toe.<br />
DELTABLOC is specialist in passieve voertuigkeringen.<br />
Hanegraaf: “Met de standaard barriersystemen<br />
die in Nederland beschikbaar zijn,<br />
kan in veel gevallen worden volstaan. Daar-<br />
naast ontstaan er bij aanleg en reconstructie<br />
van wegen situaties die niet met standaard<br />
oplossingen kunnen worden ingevuld. Juist<br />
daar komt DELTABLOC in beeld.”<br />
Rijkswaterstaat stelt eisen aan een veilige afscherming.<br />
Daarvoor wordt met prestatieklassen<br />
gewerkt. De benodigde kwaliteit van een<br />
barrier wordt bepaald door de verkeerssitu-<br />
182
PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />
atie, beschikbare ruimte en de te verwachten<br />
risico’s bij een aanrijding.<br />
GELUIDSSCHERM<br />
Hanegraaf: “Op de A9 kunnen we rustig stellen dat<br />
voor de tijdelijke afscherming 90% van de voertuigkeringen<br />
met standaardoplossingen worden ingevuld.<br />
Maar als er te weinig ruimte voor deze keringen<br />
is, zullen kleinere systemen moeten worden<br />
ingepast of systemen die minder verschuiven bij<br />
een aanrijding. Die situatie doet zich nu voor. Wij<br />
hebben tot nu toe vijf verschillende systemen op<br />
de A9 ingezet en leveren daarmee een belangrijke<br />
bijdrage aan de verkeersveiligheid van het project.”<br />
De barrier met geluidsscherm is met name<br />
geschikt als verkeersgeluid richting woonbebouwing<br />
moet worden beperkt. Die gecombineerde<br />
functie kwam naar voren uit de eisen<br />
van Rijkswaterstaat. DELTABLOC plaatst deze<br />
schermen over een afstand van 1,6 kilometer,<br />
waarvan er inmiddels 600 meter is gerealiseerd.<br />
Alle voertuigenkeringen zijn met echte botsproeven<br />
getest om de kwaliteit aan te tonen.<br />
Ook de barrier met geïntegreerd geluidsscherm.<br />
Hanegraaf: “Dat deze barrier echt werkt is inmiddels<br />
in de praktijk gebleken. Er heeft al een<br />
auto met hoge snelheid tegenaan gezeten en<br />
alles is keurig blijven staan.<br />
TIJDELIJK EN PERMANENT<br />
DELTABLOC praat over tijdelijke en permanente<br />
systemen. Maar zodra een zogenaamd<br />
tijdelijk systeem voor meer dan een jaar<br />
wordt geplaatst, dan wordt deze ingericht<br />
alsof het permanent is. De opdrachtgever<br />
koopt een deel van de barriers, maar voor<br />
VeenIX heeft DELTABLOC ook een verhuurpool<br />
opgericht. “We wijzen erop dat reeds<br />
geleverde barriers mogelijk in de permanente<br />
situatie opnieuw ingezet kunnen worden.<br />
Kees Hanegraaf van DELTABLOC.<br />
Dat past helemaal in de gedachte van duurzaamheid<br />
en kostenbesparing.”<br />
Als er op een bepaalde plek achter een barrier<br />
een forse kans bestaat op grote gevolgschade,<br />
dan past DELTABLOC een zwaarder<br />
uitgevoerd systeem toe uit de hogere prestatieklasse<br />
H4b. Zo’n systeem is gemaakt om ook<br />
vrachtwagens te keren. “Denk in dat geval aan<br />
een systeem op een brugdek of vlak naast een<br />
talud. Deze barriers kunnen eventueel verankerd<br />
worden en verschuiven mede daardoor<br />
bij een aanrijding niet of nauwelijks.”<br />
De kleinere en smallere systemen worden<br />
vooral voor tijdelijk gebruik ingezet. Daarvan<br />
heeft DELTABLOC een grote huurpool. Deze<br />
zijn vooral bedoeld om verkeersstromen te<br />
scheiden op plekken waar voor een zwaardere<br />
barrier in het midden van de weg geen plaats is.<br />
Tot slot illustreert Hanegraaf de betrokkenheid<br />
van DELTABLOC met het milieu. “De productie<br />
van de grote wanden vindt voor de A9 plaats bij<br />
Strukton Prefab beton in Utrecht. Deze hoeven<br />
niet over een grote afstand vervoerd te worden,<br />
waardoor de milieu-impact (MKI-waarde)<br />
bij het transport bescheiden blijft.” ■<br />
DELTABLOC® – Wij zijn<br />
Verkeersveiligheid. Sinds 2000.<br />
DELTABLOC® is toonaangevend ontwikkelaar van betonnen en stalen voertuigkeringssystemen en van moderne geluidswerende systemen. Met<br />
meer dan 320 crashtests zijn wij de wereldwijde expert op het gebied van passieve verkeersveiligheid. Onze systemen zijn geïnstalleerd in<br />
meer dan 45 landen. We zijn de enige leverancier met een compleet assortiment voor weginfrastructuur en industrie met een indrukwekkende<br />
productdiversiteit en specialistische expertise. DELTABLOC® – maakt wegen wereldwijd veiliger. Al meer dan 20 jaar.<br />
HOME OF ROAD SAFETY<br />
deltabloc.com<br />
183
INFRAPARTNERS<br />
Scan deze QR code met uw<br />
smartphone voor uitgebreide<br />
informatie over de Infrapartners<br />
gww-bouw.nl/bedrijf<br />
ABOMA BV<br />
MaxWellstraat 49a<br />
6716 BX EDE<br />
Postbus 121<br />
6710 BC EDE<br />
T +31 318 69 19 20<br />
E info@aboma.nl<br />
W www.aboma.nl<br />
ALTENBURG FUNDERINGSTECHNIEK BV<br />
Postbus 26<br />
8530 AA Lemmer<br />
Industrieweg 17<br />
8531 PA LEMMER<br />
T +31 514 58 88 20<br />
F +31 514 58 88 39<br />
E info@altenburggroep.com<br />
W www.altenburggroep.com<br />
INGENIEURSBUREAU BOORSMA<br />
G. Sondermanstraat 2<br />
92<strong>03</strong> PV DRACHTEN<br />
Postbus 647<br />
9200 AP DRACHTEN<br />
T +31 512 58 <strong>03</strong> 00<br />
F +31 512 52 52 96<br />
E drachten@boorsma-consultants.nl<br />
W www.boorsma-consultants.nl<br />
BOSKALIS NEDERLAND<br />
Rosmolenweg 2<br />
Postbus 76<br />
3350 AB PAPENDRECHT<br />
T. +31 78 20 65 000<br />
E nederland@boskalis.nl<br />
W www.boskalis.nl/nederland<br />
DIESEKO GROUP B.V.<br />
Lelystraat 49<br />
3364 AH SLIEDRECHT<br />
T +31 184 41 <strong>03</strong> 33<br />
E info@diesekogroup.com<br />
W www.diesekogroup.com<br />
DYNAMOSTAAL BV<br />
BOUWINFRASUPPORT.COM<br />
Dynamostraat 31<br />
39<strong>03</strong> LK VEENENDAAL<br />
Postbus 135<br />
3900 AC VEENENDAAL<br />
T +31 318 50 93 30<br />
F +31 318 55 61 41<br />
E info@bouwinfrasupport.com<br />
W www.bouwinfrasupport.com<br />
W www.dynamostaal.com<br />
ANTEA GROUP<br />
Postbus 10044<br />
1301 AA ALMERE<br />
T +31 36 530 80 00<br />
E info.nl@anteagroup.com<br />
W www.anteagroup.nl<br />
BIA GROUP<br />
Skagerrakstraat 6<br />
7202 BZ ZUTPHEN<br />
T +31 88 3<strong>03</strong> 22 00<br />
E info.nl@biagroup.com<br />
W www.biagroup.com<br />
BRINKMANN & NIEMEIJER MOTOREN BV<br />
Postbus 50<br />
7390 AB TWELLO<br />
T +31 571 27 69 00<br />
E info@bnmotoren.nl<br />
W www.bnmotoren.nl<br />
CROONWOLTER & DROS<br />
Marten Meesweg 25<br />
3068 AV ROTTERDAM<br />
T +31 88 923 33 44<br />
E info@croonwolterendros.nl<br />
W www.croonwolterendros.nl<br />
GM RECYCLING BVBA<br />
Krommeveldstraat 1<br />
B-9971 LEMBEKE (B)<br />
T +32 9 378 39 47<br />
E info@gmrecycling.be<br />
W www.gmrecycling.be<br />
GOOIMEER B.V.<br />
Damsluisweg 67<br />
1332 EB ALMERE<br />
Postbus 30219<br />
13<strong>03</strong> AE ALMERE<br />
T +31 36 537 <strong>03</strong> 33<br />
F +31 36 537 <strong>03</strong> 32<br />
E mail@gooimeer.nl<br />
W www.gooimeer.nl<br />
184
INFRAPARTNERS<br />
Scan deze QR code met uw<br />
smartphone voor uitgebreide<br />
informatie over de Infrapartners<br />
gww-bouw.nl/bedrijf<br />
HAKKERS BV<br />
Oudas 11<br />
4251 AW Werkendam<br />
Postbus 11<br />
4250 DA Werkendam<br />
T +31 183 50 11 22<br />
F +31 183 50 16 65<br />
E info@hakkers.com<br />
W www.hakkers.com<br />
VAN DER KAMP<br />
Hoekerweg 1<br />
8042 PH ZWOLLE<br />
T +31 38 422 20 09<br />
E info@vdkamp.eu<br />
W www.vdkamp.eu<br />
LEICA GEOSYSTEMS B.V.<br />
Turfschipper 39<br />
2292 JC Wateringen<br />
T +31 88 001 80 00<br />
E customercare.nl@leica-geosystems.com<br />
W www.leica-geosystems.com/nl-nl<br />
VAN HATTUM EN BLANKEVOORT<br />
Lange Dreef 13<br />
4131 NJ VIANEN<br />
T +31 348 43 51 00<br />
F +31 348 43 51 11<br />
E info@vhbinfra.nl<br />
W www.vhbinfra.nl<br />
HYUNDAI CONSTRUCTION<br />
EQUIPMENT EUROPE<br />
Hyundailaan 4<br />
B-3980 TESSENDERLO<br />
T +32 14 56 22 00<br />
E info@hyundai.eu<br />
W www.hyundai.eu<br />
LEYENAAR TAAPKEN LAMAKER BV<br />
Kamerlingh Onnesweg 7<br />
4131 PK VIANEN<br />
Postbus 191<br />
4130 ED VIANEN<br />
T +31 347 37 48 44<br />
F +31 347 37 79 08<br />
E verkoop@ltl.nl<br />
W www.ltl.nl<br />
HOFFMANN BODEMTECHNIEKEN B.V.<br />
Beekerheide 17-19<br />
5741 HB BEEK EN DONK<br />
T +31 492 38 66 66<br />
E info@hoffmanngroep.com<br />
W www.hoffmanngroep.com<br />
INPIEQ<br />
Liberatorstraat 3<br />
4651 SC STEENBERGEN<br />
T +31 850 81 20 00<br />
E info@inpieq.nl<br />
W www.inpieq.nl<br />
MAX BÖGL NEDERLAND BV<br />
Pedro de Medinalaan 5a<br />
1086 XK AMSTERDAM<br />
T +31 20 398 11 30<br />
E info@nl.max-boegl.com<br />
W www.max-boegl.de/nl/<br />
HOOGMARTENS WEGENBOUW<br />
Hagelkruisweg 2<br />
5993 SC MAASBREE<br />
T +32 89 81 02 30<br />
E info@hoogmartens.be<br />
W www.hoogmartens.be<br />
IPV DELFT<br />
Oude Delft 39<br />
2611 BB Delft<br />
T +31 15 750 25 75<br />
E info@ipvdelft.nl<br />
W www.ipvdelft.nl<br />
MOBILIS<br />
Landdrostlaan 49<br />
7327 GM Apeldoorn<br />
Postbus 20175<br />
7302 HD Apeldoorn<br />
Nederland<br />
T +31 55 538 22 22<br />
E info@mobilis.nl<br />
W www.mobilis.nl<br />
HUPKES HOUTHANDEL DIEREN B.V.<br />
Sprankerenseweg 79<br />
6951 DE DIEREN<br />
T +31 313 41 91 00<br />
F +31 313 42 00 39<br />
E info@hupkes.nl<br />
w www.hupkes.nl<br />
<strong>03</strong>13 - 419 100<br />
sales@hupkes.nl<br />
KOKOSYSTEMS B.V.<br />
Saturnus 9<br />
2685 LX POELDIJK<br />
Postbus 107<br />
2290 AC WATERINGEN<br />
T +31 174 24 48 38<br />
F +31 174 24 02 45<br />
maatwerk E info@kokosystems.nl in hout voor<br />
W www.kokosystems.nl<br />
grond-, weg- en<br />
waterbouw<br />
NLMK PLATE SALES S.A.<br />
Rue de Clabecq 101<br />
B-1460 ITTRE<br />
T + 32 2 391 91 00<br />
E quard@eu.nlmk.com<br />
W www.eu.nlmk.com/en/<br />
185
INFRAPARTNERS<br />
Scan deze QR code met uw<br />
smartphone voor uitgebreide<br />
informatie over de Infrapartners<br />
gww-bouw.nl/bedrijf<br />
VAN OORD NEDERLAND<br />
Schaardijk 211<br />
3063 NH ROTTERDAM<br />
Postbus 8574<br />
3009 AN ROTTERDAM<br />
T +31 88 826 00 00<br />
F +31 88 826 50 10<br />
E info@vanoord.com<br />
W www.vanoord.com<br />
PERI NEDERLAND B.V.<br />
Bekistingen, steigers en Engineering<br />
Postbus 304<br />
5480 AH SCHIJNDEL<br />
T +31 73 547 91 00<br />
F +31 73 549 36 51<br />
E info@peri.nl<br />
W www.peri.nl<br />
TELE RADIO BENELUX<br />
Jadestraat 9<br />
2665 NS BLEISWIJK<br />
T +31 70 419 41 20<br />
E benelux@tele-radio.com<br />
W www.teleradio.nl<br />
TENSAR INTERNATIONAL B.V.<br />
Helftheuvelweg 11<br />
5222 AV S-HERTOGENBOSCH<br />
T +31 73 624 19 16<br />
E info@tensar.nl<br />
W www.tensar.nl<br />
TEXION GEOKUNSTSTOFFEN NV<br />
Admiraal de Boisotstraat 13<br />
B-2000 ANTWERPEN<br />
T +32 3 210 91 91<br />
F +32 3 210 91 92<br />
E info@texion.be<br />
W www.texion.be<br />
UNIHORN BV<br />
Verbinders in infra<br />
Scharwoude 9 Postbus 58<br />
1634 EA SCHARWOUDE 1633 ZH AVENHORN<br />
T +31 229 54 78 50<br />
E info@unihorn.nl<br />
W www.unihorn.nl<br />
VAN LAECKE GROUP<br />
Schatting 8 Vleugelboot 51<br />
8210 ZEDELGEM 3991 CM HOUTEN<br />
België<br />
Nederland<br />
T +32 50 55 18 90 T +31 30 68 68 100<br />
E info@vanlaeckegroup.com<br />
W www.vanlaeckegroup.com<br />
VAN SCHAIK GRONDVERZET<br />
Dorpsstraat 1<br />
3481 AE HARMELEN<br />
T +31 348 442 852<br />
E info@vanschaikgrondverzet.nl<br />
W www.vanschaikgrondverzet.nl<br />
REESINK CONSTRUCTION EQUIPMENT NL<br />
B.V.<br />
Molensteyn 47<br />
3454 PT DE MEERN<br />
T +31 30 666 60 66<br />
E info@kemp-groep.nl<br />
W www.kemp-groep.nl<br />
TOPCON<br />
De Kronkels 14<br />
3752 LM BUNSCHOTEN-SPAKENBURG<br />
T +31 33 299 29 39<br />
E customerservice.nl@topcon.com<br />
W www.topconpositioning.com<br />
VOORBIJ FUNDERINGSTECHNIEK B.V<br />
Postbus 20701<br />
1001 NS AMSTERDAM<br />
T +31 20 407 71 00<br />
F +31 20 407 71 99<br />
E info@voorbijft.nl<br />
W www.voorbijdunderingstechniek.nl<br />
SAES INTERNATIONAL B.V.<br />
Lozerweg 10<br />
6006 SR WEERT<br />
T +31 495 56 19 29<br />
E info@saes.nl<br />
W www.demolitiontools.eu<br />
TRIFLEX<br />
Boerendanserdijk 35<br />
8024 AE ZWOLLE<br />
T +31 38 460 20 50<br />
E info@triflex.nl<br />
W www.triflex.nl<br />
XYLEM WATER SOLUTIONS<br />
NEDERLAND B.V.<br />
Pieter Zeemanweg 240 Postbus 1126<br />
3316 GZ DORDRECHT 3300 BC DORDRECHT<br />
T +31 78 654 84 00<br />
F +31 78 651 09 36<br />
E xylemwatersolutionsnl@xyleminc.com<br />
W www.xylemwatersolutions.com/nl<br />
STRUKTON CIVIEL NOORD & OOST BV<br />
Kelvinstraat 1<br />
Postbus 355<br />
7570 AJ OLDENZAAL<br />
T +31 6 51 56 33 49<br />
E marlon.snijders@strukton.com<br />
W www.struktonciviel.nl<br />
UCM HOLLAND/SANY CRANES SERVICES<br />
Rijksstraatweg 59<br />
2171 AK SASSENHEIM<br />
T +31 252 25 52 55<br />
E info@sanycranes.services<br />
W www.sanycranes.services<br />
ZIUT<br />
Nieuwe Plein 1b<br />
6811 KN ARNHEM<br />
T +31 26 800 19 00<br />
E info@ziut.nl<br />
W www.ziut.nl<br />
186
REAL-TIME CENTIMETER NAUWKEURIG<br />
VANAF<br />
€750,-<br />
PER JAAR<br />
VANAF<br />
€350,-<br />
PER JAAR<br />
LANDMEETKUNDE<br />
MACHINEBESTURING<br />
VANAF<br />
€350,-<br />
PER JAAR<br />
VANAF<br />
€375,-<br />
PER JAAR<br />
PRECISIELANDBOUW<br />
DRONEMAPPING<br />
DE STANDAARD IN RTK CORRECTIES<br />
Door gebruik te maken van het VRS NEXT netwerk kunt u 365 dagen per jaar<br />
vertrouwen op een homogene en herhaalbare nauwkeurigheid in de gehele<br />
Benelux, inclusief GPS, GLONASS, GALILEO en BEIDOU correcties.<br />
REAL-TIME CENTIMETER NAUWKEURIG<br />
GPS, GLONASS, GALILEO & BEIDOU<br />
MAXIMALE BESCHIKBAARHEID<br />
VOLLEDIG MERKONAFHANKELIJK<br />
Vermogenweg 107, 3641 SR Mijdrecht<br />
Telefoon 085 130 85 87<br />
BEKIJK ALLE ABONNEMENTEN VIA VRSNEXT.COM
ABOUT DISA - YOUR SUBSEA<br />
SOLUTIONS SPECIALIST<br />
We are DISA International, your specialists in pioneering<br />
subsea solutions. Since 20<strong>03</strong> we have been diving into<br />
different segments of the marine and underwater world<br />
where our inventive and comprehensive solutions are<br />
relied upon by our international client base.<br />
WHAT WE DO - WORLDWIDE<br />
UNDERWATER SOLUTIONS<br />
Diversification and international expansion have broadened<br />
and deepened the DISA brand and we now operate globally<br />
with four distinct divisions.<br />
CIVIL CONSTRUCTION<br />
OFFSHORE RENEWABLES<br />
OFFSHORE OIL & GAS<br />
WRECK REMOVAL<br />
At DISA, it's all about making ideas happen<br />
We understand the art of inventing and modifying concepts and techniques,<br />
and also bringing them to life to meet operational challenges.<br />
WWW.DISA-INTERNATIONAL.COM