29.06.2023 Views

Grond Weg Waterbouw 03 2023

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

GROND/WEG/WATERBOUW<br />

GROND<br />

WEG<br />

WATERBOUW<br />

PLATFORM OVER CIVIELE TECHNIEK & INFRASTRUCTUUR I GWW-BOUW.NL<br />

GROND/WEG/WATERBOUW<br />

GRONDWEGWATERBOUW<br />

GROND/WEG/WATERBOUW<br />

Platform over civiele techniek & infrastructuur<br />

jaargang 13 - <strong>2023</strong><br />

juni - juli 3<br />

GWW-BOUW.NL<br />

3<br />

Veiligheid is<br />

topprioriteit<br />

Verbreding<br />

snelweg A9 BAHO<br />

OT ontmoet IT in de<br />

kritieke infrastructuur<br />

Duurzaamheidslabel voor<br />

ondergrondse bouwwerken


Duurzame en betrouwbare<br />

mobiele energieoplossingen<br />

Schoner en stiller werken wordt steeds vanzelfsprekender op<br />

bijvoorbeeld de bouwplaats, in de infra en op evenementen.<br />

Men wil uitstoot en geluidsoverlast voorkomen, maar wel<br />

flexibel, wendbaar en rendabel kunnen werken. De hybride<br />

oplossingen van Bredenoord zijn specifiek afgestemd op elke<br />

situatie. Slimme combinaties van onder meer duurzame<br />

energie, het net, aggregaten en batterijsystemen zorgen voor<br />

betrouwbare stroomoplossingen. Onze experts vertellen u<br />

graag welke oplossing het beste bij uw behoefte past.<br />

Bel of mail voor vrijblijvend advies met ons Rental team.<br />

www.bredenoord.com<br />

+31 (0)55 301 85 01 • rental@bredenoord.com


EXTRA DATA AAN<br />

NLCS-OBJECTEN<br />

TOEVOEGEN<br />

NIEUW!<br />

INFRACAD 8<br />

• MEER OVERZICHT MET<br />

ENTITY DATA VIEWER<br />

• INFRACAD NLCS<br />

BIBLIOTHEEK 5.0<br />

• NOG VEEL MEER<br />

NLCS-FUNCTIONALITEIT<br />

WWW.INFRACAD.NL<br />

DOWNLOAD TRIAL<br />

ONLINE DEMO<br />

GRATIS WORKSHOP<br />

INFRACAD MAP<br />

Geo-informatie (PDOK)<br />

en KLIC verwerken<br />

· BGT en Kadastrale kaart importeren<br />

· KLIC-meldingen importeren<br />

· Luchtfoto’s importeren<br />

· Import volledig conform NLCS<br />

· Desktop-versie voor AutoCAD LT,<br />

BricsCAD en MicroStation<br />

NIEUW!<br />

NIEUW!<br />

INFRACAD<br />

#1 NLCS applicatie voor<br />

ontwerpen en toetsen<br />

· Marktstandaard voor efficiënt werken met NLCS<br />

· Automatische legenda en bijschriften<br />

· Krachtige ‘Controle en herstel’ functionaliteit<br />

· Efficiënte gereedschappen en ontwerptools<br />

Beheer van bibliotheken, incl. NLCS-objectdata<br />

Verbeterde sondering-functionaliteit<br />

INFRACAD CE<br />

Landmeetkundige software<br />

voor professionals<br />

· Geschikt voor alle merken apparatuur<br />

· Dwars- en lengteprofielen verwerken<br />

· Uitzetbestanden maken en bijhouden<br />

· Werken met eigen meetcodes<br />

· Verwerking volledig conform NLCS<br />

· Krachtige Civil 3D gereedschappen


VERKEERSREGELINSTALLATIES<br />

OPENBARE VERLICHTING<br />

LAADOPLOSSINGEN<br />

INFRASTRUCTURELE ELEKTROTECHNIEK<br />

Toermalijnstraat 1b<br />

1812 RL Alkmaar<br />

Tel. algemeen: 072 535 35 55<br />

info@hartog-pilkes.nl<br />

hartog-pilkes.nl


3<br />

VERVANGEN, RENOVEREN EN UITBREIDEN<br />

Deze editie van <strong>Grond</strong>/<strong>Weg</strong>/<strong>Waterbouw</strong> staat grotendeels in het teken van vervangen, renoveren en uitbreiden. Waarvan? Onder<br />

meer van het Nederlandse ondergrondse landschap dat behoorlijk wat onderwatertunnels en landtunnels rijk is. Kunstwerken die de<br />

komende tien tot vijftien jaar aan een grondige upgrade worden onderworpen. Datzelfde geldt voor een enorme hoeveelheid aan<br />

kabels en leidingen die gerenoveerd of vervangen moeten worden. Het is al druk in de ondergrond en er moet nog (veel) meer bij.<br />

Een forse opgave. In het thema ‘ondergronds bouwen’ belichten we al die facetten, de impact en mogelijke oplossingen. Daarnaast<br />

nemen we een kijkje onder de grond bij onder andere het nieuwe stationsgebied in Groningen, de onderdoorgang A2/N2 en bij de<br />

renovatie van de Heinenoordtunnel.<br />

We kunnen niet meer zonder software, dat moge duidelijk zijn. Niet vreemd dat het thema digitalisering & software een terugkerend<br />

item is met dit keer ook een aantal mooie praktijkvoorbeelden. Zo helpt software (en meetapparatuur uiteraard) onder meer bij het<br />

vervangen, renoveren en veiliger maken van bestaande, zogenaamde diepladergevoelige spooroverwegen. Of wat te denken van het<br />

recent gelanceerde initiatief dat ons inzicht geeft in de actuele staat van het wegennetwerk in Nederland? Inmiddels worden dagelijks<br />

al zo’n 30.000 unieke beelden ingewonnen door weggebruikers zoals jij en ik, en dat aantal neemt alleen maar toe. En met de integratie<br />

in GIS-software is er nu een verdere stap voorwaarts gezet. Verderop alle details en meer voorbeelden van digitalisering, zoals<br />

die van onze kritieke infrastructuur waarbij een brug geslagen wordt tussen OT en IT om daarmee de veiligheid, beschikbaarheid en<br />

betrouwbaarheid te garanderen.<br />

Beton is wereldwijd het meest gebruikte bouwmateriaal. De sector staat voor een enorme duurzaamheidsopgave. De betonspecial<br />

in deze editie van GWW-magazine toont aan dat de keten fl ink aan de weg timmert. Op verschillende manieren. Wist je bijvoorbeeld<br />

dat er cementloze bestrating bestaat? Het product is per direct beschikbaar, volledig gecertifi ceerd en 100% recyclebaar. Ook<br />

betonplaten kun je tegenwoordig al volledig circulair bestellen. Duurzamer kan eigenlijk niet. Verder nemen we een kijkje in de keuken<br />

van een keerwandenproducent die een nieuw duurzaam betonmengsel heeft geïntroduceerd. In dit derde generatie mengsel is het<br />

aandeel Portlandcement met 50% verminderd. Ook duiken we in de wereld van biobeton. Wordt dit the next big step?<br />

Verder in deze editie een uitgebreide special over het verbreden en verdiept aanleggen van de snelweg A9 tussen Badhoevedorp en<br />

Holendrecht. Het vormt het sluitstuk van het grootste wegenbouwproject van Nederland, de weguitbreiding Schiphol-Amsterdam-<br />

Almere (SAA). Het tracé loopt dwars door Amstelveen. Er wordt dus alles aan gedaan om de overlast voor de omgeving tot een<br />

minimum te beperken. Elk deelgebied heeft zo zijn specifi eke uitdagingen, maar overall is de slappe ondergrond toch wel het meest<br />

uitdagend. Ook redelijk uniek is dat de A9 zoveel mogelijk beschikbaar blijft voor verkeer, weliswaar via bypasses, maar dat geeft de<br />

nodige beperkingen qua bouwruimte. Kortom, met recht een complex project dat vele partijen verenigt en die dat op de volgende<br />

pagina’s met alle plezier etaleren.<br />

Dit en nog veel meer interessante topics in deze editie van <strong>Grond</strong>/<strong>Weg</strong>/<strong>Waterbouw</strong>. Voor nu wens ik u, namens het hele team van<br />

GWW, veel leesplezier en alvast een fi jne vakantie!<br />

Roel van Gils,<br />

Eindredacteur


GROND/WEG/WATERBOUW<br />

Platform over civiele techniek & infrastructuur<br />

gww-bouw.nl<br />

Jaargang 13 • Nummer 3 <strong>2023</strong><br />

Verschijnt 6 x per jaar<br />

ISSN: 2212-9979<br />

UITGEVER<br />

Kleurloos bindmiddel in Warm Mix kleurasfalt 10<br />

‘Voor ons een logische stap in een veranderende markt’ 14<br />

Met dit batterijsysteem werk je overal en altijd 100% elektrisch 16<br />

THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />

Schatbeurderlaan 6<br />

Postbus 249, 6000 AE Weert<br />

+31 495 45 00 95<br />

info@louwersmediagroep.nl<br />

louwersmediagroep.nl<br />

EINDREDACTIE<br />

Roel van Gils<br />

REDACTIETEAM<br />

Chris Elbers, Roel van Gils, Susan Peek,<br />

Suzanne van Gaale, Tony Vos<br />

PROJECTMANAGER<br />

Frank Wekking<br />

f.wekking@louwersmediagroep.nl<br />

Wouter Jansen<br />

w.jansen@louwersmediagroep.nl<br />

SECRETARIAAT<br />

Manuela Depenbrock<br />

Sandra Reijnders<br />

ADVERTENTIES<br />

Een hoge resolutie PDF moet worden aangeleverd via<br />

de AdPortal. Mocht u nog geen uploadlink hebben<br />

ontvangen, stuur een email naar<br />

traffi c@louwersmediagroep.nl<br />

ABONNEMENTSPRIJS<br />

Nederland: € 90,00 per jaar excl. BTW<br />

Buiten Nederland: € 110,00 per jaar excl. BTW<br />

ING: IBAN: NL46INGB0000417165<br />

SWIFTADRES: INGBNL2A<br />

T.n.v. Louwers Mediagroep<br />

o.v.v. <strong>Grond</strong>/<strong>Weg</strong>/<strong>Waterbouw</strong><br />

Informatie over abonnementen:<br />

+31 495 45 00 95<br />

ADRESWIJZIGINGEN<br />

Schriftelijk tenminste drie weken voor verhuizing naar:<br />

Postbus 249, 6000 AE Weert, Nederland<br />

OPZEGGINGEN<br />

Indien twee maanden voor het verstrijken van de abonnementsperiode<br />

geen schriftelijk bericht van op zegging<br />

is ontvangen, wordt het abonnement auto matisch met<br />

een jaar verlengd.<br />

DOELGROEP<br />

<strong>Grond</strong>/<strong>Weg</strong>/<strong>Waterbouw</strong> wordt als abonnement<br />

en in controlled Circulation persoonsgericht<br />

gestuurd naar: directies en management van<br />

bedrijven betrokken bij de bouw van dijken,<br />

bruggen, kanalen, cultuurtechnisch grondwerk,<br />

baggerwerken, waterbouw en wegenbouw,<br />

ingenieurs-en architectenbureaus, toeleveranciers,<br />

brancheverenigingen, ministeries en rijksdiensten,<br />

Rijkswaterstaat (alle HID’s, hoofd ingenieur<br />

directeuren), provinciale, gemeentelijke en ander<br />

betrokken overheden. Oplage 6900<br />

VORMGEVING/ART DIRECTION<br />

studio@louwersmediagroep.nl<br />

DRUKWERK<br />

Drukkerij Hendrix, Peer<br />

Niets uit deze uitgave mag worden over genomen of ver menig vuldigd zonder<br />

uitdruk kelijke toestemming van de uitgever en zon der bronvermelding. Hoewel<br />

dit blad op zorg vuldige wijze en naar beste weten is samen gesteld kunnen uitgever<br />

en auteurs op geen enkele wijze instaan voor de juistheid of volledig heid<br />

van de informatie. Zij aan vaar den dan ook geen enkele aansprake lijkheid voor<br />

schade, van wel ke aard ook, die het gevolg is van hande lingen en/of beslissingen<br />

die gebaseerd zijn op deze informatie.<br />

Toekomstbestendig vervangen en renoveren in de ondergrond 18<br />

Al een halve eeuw deskundigheid en ervaring in tunnelventilatiesystemen 23<br />

One-stop shop voor testen, inspecteren en certificeren 26<br />

Samen bouwen aan de ondergrondse infrastructuur van morgen 30<br />

Bouwkuipmonitoring voor integrale projectbeheersing 34<br />

Onderdoorgang A2/N2: Sluitstuk in gebiedsontwikkeling Eindhoven Noordwest 36<br />

Gietijzerproductie zonder directe CO 2<br />

-uitstoot 41<br />

Brandwerende platen bieden nieuwe Rottemerentunnel optimale bescherming 42<br />

Specialistische funderingswerken voor nieuwe nucleaire reactor 46<br />

Heinenoordtunnel als eerste tunnel in Zuid-Holland aan de beurt 48<br />

Mobiele hijsoplossingen van wereldklasse uit Breda 52<br />

Specialist in baanbrekende onderwateroplossingen gaat voor groen 54<br />

De Pen: Gioffry Maduro, Senior-adviseur DBFM-tunnels bij Rijkswaterstaat en 56<br />

duurzaamheidscoördinator bij het Centrum Ondergronds Bouwen<br />

18<br />

10<br />

26


Inhoud<br />

46<br />

68<br />

34 54 76<br />

THEMA DIGITALISERING & SOFTWARE<br />

De kritieke ontwerpaspecten om overwegen veiliger te maken 58<br />

“We kunnen nog meer focussen op het puzzelwerk” 60<br />

Wil jij als bouwbedrijf de stikstofuitstoot efficiënt berekenen? 62<br />

Actuele beelden van de openbare ruimte in ArcGIS 66<br />

Digitalisering van kritieke infrastructuur 68<br />

Het belang van een bouwkundige opname en monitoring 72<br />

Superslanke geluidswal in gewapende grond voor Park Vijfsluizen 76<br />

Zorgzaam afwateren is onze prioriteit 78<br />

THEMA BETON<br />

Wens tot meer betonverfraaiing door middel van kleur verovert de betonindustrie 80<br />

én de buitenruimte in Nederland<br />

17 miljoen kilogram CO 2<br />

-reductie dankzij cementloze bestrating 84<br />

Stapsgewijs naar een cementvrije generatie 86<br />

"Zo dragen ook wij ons steentje bij aan een duurzamere wereld" 88<br />

Wordt biobeton hét alternatieve bouwmateriaal van de toekomst? 90<br />

Schroefankers voor de montage van bouwdelen op steen en beton 92<br />

Geen circulaire economie zonder betononderhoud 95<br />

Prefab betonelementen voor de infra 98


Inhoud<br />

Duurzaam realiseren van infra- en waterbouwprojecten 100<br />

Wielwasinstallatie lost uitstootproblemen op 102<br />

THEMA VEILIGHEID<br />

Out of the box denken in het kader van veiligheid 104<br />

Safety Culture Ladder 106<br />

Exotische aanvragen leiden tot unieke oplossingen 109<br />

Een scheiding met alleen winnaars 110<br />

Waarborg voor duurzaam en milieubewust handelen 112<br />

Effectief risicomanagement in de infra 114<br />

‘Wij gaan voor trede 4 op de Safety Culture Ladder’ 118<br />

Nog meer veiligheid op de bouwplaats dankzij slimme detectiesystemen 120<br />

Verkoop, verhuur én onderhoud van infra-gerelateerde gereedschappen 124<br />

Suzanne Lommers (29), lasser bij Lommers Welding 128<br />

98<br />

110<br />

84 104 120<br />

8


Inhoud<br />

148<br />

136 156<br />

176<br />

PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

Optimaliseren van de ‘Tweede Ring van Amsterdam’ 130<br />

Specialist in technisch uitdagende projecten 132<br />

Snel funderen op ‘dik water’ met EPS en gewapende grond 134<br />

Duurzaam gebruik funderingen viaducten en bruggen 136<br />

Staal met een lage milieu-impact 140<br />

Ingenieursbureau met eigen veldwerkers 143<br />

Zakbaken en andere hulpconstructies 144<br />

Kwalitatief hoogwaardige bouwhekken uit Nederland 145<br />

CO 2<br />

-neutraal geproduceerde lichtmasten 146<br />

Funderingsgiganten bundelen krachten 148<br />

Opzoeken van voorspanwapening met radartechnologie 150<br />

Specialist in incidentmanagement 154<br />

Extra ogen voor de wegverkeersleiding 156<br />

‘Ze kunnen niet om ons heen’ 158<br />

10 kilometer kabels en leidingen verplaatsen 162<br />

EPS-constructies met lage MKI-waarde 164<br />

Slim en effectief asset management 168<br />

Creatief in boren, zagen en slopen 170<br />

Tijdelijke bruggen in en over de A9 waarborgen mobiliteit 172<br />

Technisch geweten van het project 174<br />

Groeien met de sector mee 176<br />

Veiligheid en capaciteit als core business 178<br />

Pompinstallaties van concept tot onderhoud 180<br />

Niet denken in standaard oplossingen 182<br />

GROND/WEG/WATERBOUW<br />

GROND/WEG/WATERBOUW<br />

GROND<br />

WEG<br />

WATERBOUW PLATFORM OVER CIVIELE TECHNIEK & INFRASTRUCTUUR I GWW-BOUW.NL<br />

3<br />

GROND/WEG/WATERBOUW<br />

GRONDWEGWATERBOUW<br />

GROND/WEG/WATERBOUW<br />

Platform over civiele techniek & infrastructuur<br />

Veiligheid is<br />

topprioriteit<br />

Verbreding<br />

snelweg A9 BAHO<br />

OT ontmoet IT in de<br />

kritieke infrastructuur<br />

jaargang 13 - <strong>2023</strong><br />

juni - juli 3<br />

GWW-BOUW.NL<br />

Duurzaamheidslabel voor<br />

ondergrondse bouwwerken<br />

Cover: Blankenburgverbinding –<br />

Maasdeltatunnel zuidzijde<br />

Beeld: Disa International<br />

Blijf gratis en eenvoudig op de<br />

hoogte van het laatste nieuws.<br />

Volg ons op social media en meld<br />

je aan voor onze nieuwsbrief!<br />

gww-bouw.nl<br />

bouwmat.eu<br />

Infrapartners 184<br />

9


Tekst | Susan Peek Beeld | Ooms Producten<br />

Kleurloos bindmiddel in<br />

Warm Mix kleurasfalt:<br />

Een hoogwaardige, circulaire én veilige toepassing<br />

Nederland heeft één van de dichtst vertakte wegennetten ter wereld, waarvan zo’n 130.000<br />

kilometer verharde weg is, voornamelijk gemaakt van asfalt. Om te zorgen voor een duurzaam<br />

en veilig wegennet in Nederland, wordt er hard gewerkt aan oplossingen en verbeteringen van<br />

o.a. het asfalt, de levensduur ervan en het onderhoud eraan. Latexfalt en Ooms Producten<br />

vormen de koplopers in innovatieprocessen en het doen van onderzoek op het gebied van asfalt<br />

en bitumen. “Wij zien innovatie, duurzaamheid en samenwerken als dé weg naar succes voor<br />

onder andere de wegenbouw”, zegt Dr. Ir. Eyassu Hagos, senior R&D specialist bij Latexfalt.<br />

Recentelijk heeft Latexfalt in samenwerking<br />

met Ooms Producten BV – Sealofl ex onderzoek<br />

gedaan naar het gebruik van kleurloos<br />

bindmiddel in Warm Mix kleurasfalt. De aanloop<br />

ernaartoe en de belangrijkste conclusies<br />

uit dat onderzoek lees je hier.<br />

GEKLEURDE VERHARDINGEN<br />

In Nederland, en in toenemende mate ook in<br />

het buitenland, worden gekleurde verhardingen<br />

toegepast. Vaak is dat om de verkeersveiligheid<br />

te bevorderen door accenten op de weg<br />

aan te brengen, zoals de welbekende rood of<br />

geel gekleurde fi etsstroken en bij kruispunten,<br />

verkeerspleinen en drempels. Het kan ook zijn<br />

dat gekleurde verhardingen worden toegepast<br />

vanuit esthetisch oogpunt, of om het welzijn<br />

van bewoners te verbeteren door hittestress<br />

in binnensteden te reduceren. Licht gekleurde<br />

wegdekken dragen bovendien bij aan CO 2<br />

-reductie<br />

doordat minder verlichting nodig is.<br />

VERSCHILLENDE TECHNIEKEN<br />

De manier waarop de gekleurde verharding<br />

wordt gerealiseerd kan variëren; van het schilderen<br />

(verven) van het wegdek tot het toepassen<br />

van een epoxyhars coating of het gebruik van<br />

gekleurde steenslag in combinatie met synthetische<br />

pigmenteerbare (kleurloze) bindmiddelen.<br />

“Elke toepassing kent specifi eke voor- en nadelen<br />

zowel op het gebied van kwaliteit als levensduur.<br />

Ook wat de kostprijs betreft zijn de diverse<br />

technieken duidelijk verschillend van elkaar”, zegt<br />

Hagos. Volgens hem is een bitumineuze oppervlakbehandeling<br />

met gekleurde steenslag het<br />

goedkoopste. “De weersomstandigheden tijdens<br />

het aanleggen van de weg bepalen echter<br />

in sterke mate de levensduur. Als het steenslag<br />

niet goed hecht met de emulsie, bij aanleg onder<br />

slechte weersomstandigheden bijvoorbeeld, dan<br />

is de levensduur zeer kort. Dat geldt ook voor<br />

een epoxyhars coating, die uitsluitend op een<br />

droge ondergrond kan worden aangebracht.”<br />

Hagos weet dat gekleurd asfalt, geproduceerd<br />

met standaard zwarte bitumen en veel kleurpigment,<br />

regelmatig wordt toegepast vanwege de<br />

lagere (initiële) kosten ten opzichte van asfalt met<br />

een kleurloos bindmiddel. “Een nadeel daarbij is<br />

echter dat de kleur veel donkerder is dan wat je<br />

met een kleurloos bindmiddel kunt bereiken. Bovendien<br />

lijkt de kwaliteit door de grote hoeveelheid<br />

pigment in zwarte bitumen af te nemen ten<br />

opzichte van standaard zwart asfalt.” Mogelijke<br />

oorzaak daarvan kan zijn dat het gebruikte pigment<br />

niet compatibel is met bepaalde type bitumen,<br />

volgens Hagos. “Dit kan zich zelfs al uiten<br />

direct na het asfalteren in de vorm van een bijna<br />

niet verdichtbaar ‘droog’ asfaltmengsel.”<br />

BESTE RESULTAAT MET<br />

PIGMENTEERBARE KLEURLOZE<br />

BINDMIDDELEN<br />

Een gekleurde verharding met een (kwalitatief<br />

goed) kleurloos bindmiddel blijkt in de praktijk<br />

het beste resultaat op te leveren met een<br />

lange levensduur, volgens Ir. Kees Plug, specialist<br />

bij Ooms Producten. “Kleurloze bindmiddelen<br />

hebben het voordeel dat met relatief weinig pigment<br />

een heldere kleur kan worden verkregen.<br />

Dit in tegenstelling tot conventioneel zwarte<br />

bitumen waarmee met veel (poeder)pigment<br />

toch een donkere kleur wordt verkregen. In de<br />

markt is echter twijfel ontstaan over de kwaliteit<br />

en verwerkbaarheid van kleurloze bindmiddelen<br />

en of gekleurd asfalt met een kleurloos<br />

bindmiddel wel circulair en Arbo-technisch verantwoord<br />

is. Dit vanwege mogelijke emissie van<br />

dampen tijdens de productie en verwerking.”<br />

Het recente onderzoek dat Ooms Producten<br />

samen met Latexfalt heeft gedaan, laat zien dat<br />

deze twijfels ongegrond zijn en dat met een<br />

kleurloos bindmiddel verantwoord een kwalitatief<br />

hoogwaardig warm mix asfalt kan worden<br />

geproduceerd. In dit artikel zullen we ingaan<br />

op de specifi eke aspecten van pigmenteerbare<br />

kleurloze bindmiddelen en hoe deze in de praktijk<br />

het beste kunnen worden toegepast, ook<br />

met betrekking tot Arbo-technische aspecten.<br />

Dit doen we aan de hand van een simulatieproef<br />

in het laboratorium. Ook zullen de circulaire aspecten<br />

van gekleurd asfalt worden besproken.<br />

VISUELE INSPECTIES<br />

Maar laten we eerst eens kijken naar gekleurd asfalt<br />

in de praktijk. Omdat er weinig onderzoek is<br />

uitgevoerd naar de eigenschappen op laboratoriumschaal<br />

en gekleurd asfalt met een kleurloos<br />

bindmiddel niet CE-plichtig is, kan alleen op basis<br />

van visuele inspecties een indruk worden verkregen<br />

van de prestaties van gekleurd asfalt. “Hier<br />

zou meer onderzoek naar gedaan moeten worden”,<br />

vindt Plug. “Wij hebben, om de prestaties<br />

van gekleurde wegvlakken te beoordelen, in 2019<br />

in de regio Koggenland/Beemster diverse locaties<br />

met rood asfalt bekeken. Hoewel de exacte aanlegdatum<br />

van de meeste locaties niet bekend is,<br />

mag aangenomen worden dat het asfalt er in de<br />

meeste gevallen langer dan 10 jaar ligt. Uit deze<br />

visuele inspecties is gebleken dat het schadebeeld<br />

op locaties waar een polymeer gemodifi ceerd<br />

kleurloos bindmiddel is toegepast, beperkt is. ❯<br />

10


‘Gekleurde verharding met kleurloos<br />

bindmiddel: beste resultaat met een<br />

lange levensduur’<br />

11


Typisch schadebeeld van rood asfalt met zwarte bitumen, waarbij de productie en<br />

verwerking van invloed is op de levensduur (tevens afhankelijk van de type/oorsprong<br />

van bitumen). Exacte aanlegdatum is niet bekend, maar korter dan 10 jaar geleden.<br />

Op deze afbeelding is rood asfalt met gemodificeerd kleurloos bindmiddel te zien.<br />

Afgezien van enige randschade is er verder geen schade geconstateerd bij de<br />

visuele inspectie in 2019.<br />

Zeker ten opzichte van de goedkopere varianten”,<br />

zegt Plug. Hij concludeert dat de nietgemodificeerde<br />

variant in het verleden vooral<br />

vaak is toegepast in situaties waar deze niet<br />

geschikt voor was. “Zoals bij verkeersdrempels,<br />

met vroegtijdige schade tot gevolg.”<br />

Op basis van deze (summiere) visuele inspecties<br />

kan dus gesteld worden dat de beste kwaliteit<br />

gekleurd asfalt verkregen wordt door gekleurd<br />

asfalt met een gemodificeerd kleurloos<br />

bindmiddel toe te passen.<br />

SPECIFIEKE ASPECTEN<br />

“Een synthetisch pigmenteerbaar bindmiddel<br />

heeft vergelijkbare eigenschappen als een conventioneel<br />

(polymeer gemodificeerd) bitumen”,<br />

zegt Plug en benadrukt dat het wel belangrijk is<br />

dat er een kwalitatief goed kleurloos bindmiddel<br />

wordt gebruikt. “De te verkrijgen asfaltkwaliteit<br />

is namelijk afhankelijk van het type toegepaste<br />

synthetisch pigmenteerbare kleurloze bindmiddel.<br />

Omdat er voor kleurloze bindmiddelen in<br />

Nederland geen normering bestaat, kan de kwaliteit<br />

nogal variëren. Er zijn dan ook helaas kleurloze<br />

bindmiddelen op de markt verkrijgbaar met<br />

matige prestaties die voor de verkeerde toepassing<br />

worden ingezet. Het kan daarom zijn dat<br />

een niet-gemodificeerd laagwaardig kleurloos<br />

bindmiddel slechter presteert dan een standaard<br />

zwart asfalt. Aan de andere kant blijkt dat<br />

een goede kwaliteit synthetisch pigmenteerbaar<br />

kleurloos bindmiddel minimaal aan de prestaties<br />

van een standaard polymeer gemodificeerd bitumen<br />

(PmB) kan voldoen, mits de asfalt mengen<br />

verwerkingstemperatuur hier ook goed op<br />

zijn afgestemd. “De weerstand tegen vermoeiing<br />

en spoorvorming is zeer hoog, waardoor<br />

vroegtijdig falen op mechanische eigenschappen<br />

voor dit type bindmiddel dan ook niet te verwachten<br />

is”, zegt Plug. Hij erkent dat de stijfheid<br />

door de modificatie wel lager is, maar dat deze<br />

parameter voor een deklaag niet maatgevend is.<br />

ASFALTMENGTEMPERATUUR<br />

“Zoals gezegd is de meng- en verwerkingstemperatuur<br />

van het asfalt van groot belang<br />

voor het verwerkingsproces en de uiteindelijke<br />

kwaliteit van het asfalt. Het is dan ook<br />

belangrijk de door de leverancier aanbevolen<br />

temperaturen voor het specifieke type bindmiddel<br />

aan te houden”, zegt Plug. “Niet alleen<br />

is het pigment zelf gevoelig voor te hoge<br />

temperaturen waardoor het kan verkleuren,<br />

maar ook kan bij te hoge mengtemperaturen<br />

(180 °C) onnodige emissie van asfaltdampen<br />

ontstaan. Voor een veilige verwerking moeten<br />

deze emissies zo laag mogelijk zijn. Dankzij<br />

nieuwe ontwikkelingen is het mogelijk om gekleurd<br />

asfalt met synthetisch pigmenteerbaar<br />

kleurloze bindmiddelen bij een lage temperatuur<br />

(120-140 °C) Warm Mix Asfalt (WMA)<br />

te produceren met vergelijkbare emissiedampen<br />

als een standaard bitumen. Naast een besparing<br />

op gas zal ook de uitstoot van vluchtige<br />

bestanddelen tijdens de productie en<br />

verwerking aanzienlijk minder zijn.”<br />

LABORATORIUM<br />

SIMULATIEPROEF EMISSIES<br />

“Dat zeggen we niet alleen, dat willen we<br />

natuurlijk ook zorgvuldig onderbouwen”,<br />

Schematische weergave testopstelling emissie gedurende verwerking van asfalt in het laboratorium.<br />

12


vervolgt Plug. “Daarom hebben we in ons<br />

laboratorium een simulatieproef opgezet<br />

om de emissies tijdens het verhardingsproces<br />

te kwantificeren voor een roodgekleurd<br />

asfaltmengsel met een synthetisch<br />

pigmenteerbaar kleurloos bindmiddel.” Uit<br />

de metingen blijkt dat ook in een ‘worstcase’<br />

scenario (meting in afgesloten ruimte)<br />

de grenswaarde als tijd-gewogen-gemiddelde<br />

(TGG) niet wordt overschreden. Uit de<br />

meting in de open ruimte (simulatie-emissie<br />

achter de asfaltspreidmachine) blijkt dat in<br />

dit geval de emissie in alle gevallen onder de<br />

detectiegrens ligt en daarmee ruim onder<br />

de grenswaarde als tijd-gewogen-gemiddelde<br />

(TGG). Te concluderen valt dus dat er<br />

Arbo-technisch geen probleem is om gekleurd<br />

asfalt als Warm Mix Asfalt te kunnen<br />

toepassen, omdat de uitstoot van emissies,<br />

dampen en aerosolen bij deze lagere temperaturen<br />

minimaal is en ruimschoots onder<br />

de grenswaarden zoals opgenomen in<br />

de Arbonormen blijft.<br />

RESULTATEN TAUW-<br />

BLOOTSTELLINGSONDERZOEK<br />

In onderstaande tabel is een deel van de metingen<br />

van het blootstellingsonderzoek samengevat.<br />

De volledige resultaten zijn opgenomen<br />

in het Tauw rapport.<br />

CIRCULAIRE ASPECTEN<br />

VAN GEKLEURD ASFALT<br />

Omdat asfalt in Nederland op grote schaal<br />

hergebruikt wordt in de vorm van partiele<br />

recycling (PR) in nieuw asfalt, is ook gekeken<br />

naar de circulaire aspecten van gekleurd asfalt.<br />

“Daarbij is gebleken dat gekleurd asfalt<br />

met een synthetisch pigmenteerbaar kleurloos<br />

bindmiddel in principe net zo circulair is<br />

als conventioneel asfalt. Vanwege de kleinere<br />

volumes van gekleurd asfalt is het wel een<br />

uitdaging om oud gekleurd asfalt te hergebruiken<br />

in nieuw gekleurd asfalt. En het verdient<br />

niet de voorkeur om het toe te passen<br />

in een standaard (zwarte) deklaag, vanwege<br />

de afwijkende kleur steenslag”, zegt Plug.<br />

“Laagwaardig hergebruik in standaard asfalt<br />

onderlagen is echter iets dat zonder veel inspanning<br />

of problemen kan worden gedaan.<br />

De verkregen kwaliteit van het nieuwe asfalt<br />

is tot op heden minimaal vergelijkbaar<br />

met de kwaliteit van standaard asfalt zonder<br />

PR-materiaal. Dat komt doordat een kleurloos<br />

bindmiddel volledig compatibel is met<br />

(verjongings)bitumen en tevens nog actieve<br />

polymeren bevat. Horizontale recycling van<br />

kleurasfalt-granulaat kan dus zeker een significante<br />

bijdrage leveren aan het realiseren<br />

van de doelstellingen van wegbeheerders om<br />

tot duurzamere asfaltmengsels te komen.<br />

Concentratie Grenswaarden<br />

(mg/m 3 ) (mg/m 3 )<br />

Component Cas nr meeting 1 / 2 / 3 TGG 8 uur<br />

Hydrogen sulfide 6/4/83 2,3<br />

Cyclohexane 110-82-7 700<br />

n-Hexane 110-54-3 < 0,11 72<br />

Heptane 142-82-5 1.200<br />

n-Pentane 109-66-0 1.800<br />

iso-Pentane 78-78-4 1.800<br />

Neopentane 463-82-1 1,06 1.800<br />

1,2,3-Trimethylbenzene 526-73-8 100<br />

Benzene 71-43-2 0,7<br />

0-Xylene 95-47-6 221<br />

1,2,4-Trimethylbenzene 95-63-6 < 0,11 100<br />

1,3,5-Trimethylbenzene 108-67-8 100<br />

Styrene 100-42-5 85<br />

Toluene 108-88-3 150<br />

EthtyIbenzene 100-41-4 215<br />

Cumeen (Isopropylbenzene) 98-82-8 0,21 50<br />

m+p-Xylenes 179601-23-1 0,11 210<br />

alpha-Methylstyrene 98-83-9 20<br />

Naphthalene 91-20-3 < 0,11 50<br />

Indene 95-13-6 45<br />

C6-C12 hydrocarbons - -<br />

TVOC - -<br />

Temperatuur (°C) - 140 -<br />

Tabel: Een samenvatting van de meetresultaten van het Tauw-blootstellingsonderzoek.<br />

Helaas wordt, vanwege logistieke redenen,<br />

kleurasfalt-granulaat bij de asfaltcentrale momenteel<br />

nog niet apart gehouden. Mocht dit<br />

in de toekomst wel het geval zijn dan zou op<br />

eenvoudige wijze ook een kleurasfalt kunnen<br />

worden geproduceerd met gerecycled asfalt.<br />

CONCLUSIE<br />

Met de juiste selectie van materialen én wanneer<br />

de juiste productie- en verwerkingsvoorschriften<br />

worden toegepast, is het mogelijk<br />

om op een verantwoorde manier gekleurd<br />

asfalt te produceren met een levensduur die<br />

minimaal gelijk is aan standaard (zwart) asfalt.<br />

Het emissie-onderzoek van de verwerking<br />

van gekleurd asfalt met een synthetisch pigmenteerbaar<br />

kleurloos bindmiddel toont namelijk<br />

het volgende aan:<br />

·<br />

Kleurloos bindmiddel is kwalitatief minimaal<br />

gelijkwaardig aan zwarte bitumen, en heeft<br />

·<br />

een consistentere kwaliteit;<br />

Om een heldere kleur te krijgen is het toepassen<br />

van een synthetisch pigmenteerbaar<br />

·<br />

kleurloos bindmiddel hierbij nodig;<br />

Kleurloos bindmiddel heeft een betere compatibiliteit<br />

met kleurpigmenten, het asfalt<br />

heeft daardoor een langere levensduur, die<br />

·<br />

ook beter voorspelbaar is;<br />

De nieuwe generatie kleurloos bindmiddel<br />

(low temperature) kan moeiteloos geproduceerd<br />

en verwerkt worden bij temperaturen<br />

·<br />

tussen de 120-140 °C (warm mix);<br />

De uitstoot van emissies, dampen en aerosolen<br />

bij deze lagere temperaturen is minimaal,<br />

en blijft ruimschoots onder de grenswaarden<br />

zoals opgenomen in de Arbonormen;<br />

·<br />

Het past daarmee uitstekend binnen de ambitie<br />

van Bouwend Nederland om per 2025<br />

te stoppen met de productie van wegenbouwasfalt<br />

op hoge temperaturen (hot mix);<br />

·<br />

Kleurloos bindmiddel is volledig compatibel<br />

met standaard bitumen. Recycling van gekleurd<br />

asfalt is dan ook goed mogelijk. Voor<br />

horizontale recycling, waarmee optimaal<br />

hergebruik ontstaat, is het advies om kleurasfalt<br />

PR-materiaal apart op te slaan bij de<br />

asfaltbanken- en centrales.<br />

Op grond van praktijkervaring is er dan ook<br />

geen enkele aanwijzing dat synthetisch pigmenteerbare<br />

kleurloze bindmiddelen minder verantwoord,<br />

duurzaam en circulair zouden zijn dan<br />

de momenteel voorhanden zijnde alternatieven.<br />

Het volledige onderzoeksrapport van Latexfalt<br />

in samenwerking met Ooms Producten<br />

BV – Sealoflex is te lezen op de website van<br />

Ooms Producten. ■<br />

13


Hartog-Pilkes is een allround installateur op gebied van infrastructurele elektrotechniek.<br />

Tekst | Suzanne van Gaale Beeld | Hartog-Pilkes<br />

‘Voor ons een logische stap<br />

in een veranderende markt’<br />

Als je al zestien jaar nauw samenwerkt en elkaar goed aanvult qua kennis en expertise, dan is een<br />

feitelijke samenvoeging tot één bedrijf een logische vervolgstap. En dus gaan Pilkes Verlichting BV en<br />

Ko Hartog Elektrotechniek verder als één bedrijf onder de naam Hartog-Pilkes. Volgens directeur<br />

Bjorn Dielemans een belangrijke stap op weg naar de toekomst.<br />

“‘De markt verandert en er liggen voor ons<br />

veel kansen en uitdagingen waaronder een aantal<br />

serieuze opgaven en investeringen”, aldus<br />

Dielemans. Dit wekt direct de nieuwsgierigheid<br />

op welke uitdagingen en opgaven hij doelt.<br />

Voordat we daar verder op inzoomen, eerst<br />

een korte introductie van het nieuwe Hartog-<br />

Pilkes. Beide bedrijven zijn van oudsher een<br />

familiebedrijf. Pilkes werd opgericht in 1907,<br />

Hartog in 1928. In de afgelopen decennia hebben<br />

zij zich ontwikkeld tot zeer ervaren installateurs<br />

in de markt van verkeersregelinstallaties<br />

en openbare verlichting. Nu de samenvoeging<br />

van beide bedrijven een feit is, presenteert het<br />

zich als een allround installateur op het gebied<br />

van infrastructurele elektrotechniek. Denk<br />

hierbij aan de aanleg van openbare verlichting,<br />

verkeersinstallaties en laadoplossingen. Opdrachtgevers<br />

zijn veelal provincies en gemeenten,<br />

aangevuld met civiele aannemers. Dagelijks<br />

bouwen 114 medewerkers letterlijk aan de weg<br />

vanuit de hoofdvestiging in Alkmaar en nevenvestigingen<br />

in Drachten, Wierden, Utrecht en<br />

Vijfhuizen. “Wij zijn een bedrijf vol techneuten.<br />

Op iedere locatie hebben we mensen met de<br />

nodige vakkennis en expertise om alle voorkomende<br />

werkzaamheden en vraagstukken<br />

op te pakken en uit te voeren. Je ziet dat bij<br />

veel van onze opdrachtgevers kennis verdwijnt<br />

door een tekort aan mensen met de juiste kennis.<br />

Gevolg is dat er meer en meer verwacht<br />

wordt van installateurs om oplossingen te bedenken<br />

voor infrastructurele vraagstukken. En<br />

daar ligt onze kracht. Wij hebben de expertise<br />

in huis, dus ook de rekenkracht om te werken<br />

aan sterke engineeringsopgaven.” De projecten<br />

waar Hartog-Pilkes voor ingeschakeld<br />

wordt, variëren van het plaatsen van een enkele<br />

lichtmast bij een sportveld tot grootschalige<br />

projecten van meer dan 3 miljoen euro. “Ons<br />

motto is: wie het kleine niet eert, is het grote<br />

niet weerd. Wij blijven dicht bij ons zelf en klanten<br />

kunnen ons voor ieder vraagstuk bellen,<br />

klein en groot. Dankzij onze roots als familiebedrijf<br />

hebben we nog steeds korte lijnen maar<br />

14


nu wel met de professionalisering en slagkracht<br />

van een groot bedrijf.”<br />

TOENEMENDE VRAAG NAAR<br />

LAADSYSTEMEN<br />

In de markt ziet Dielemans veel beweging en<br />

verandering. Reden temeer voor de twee zusterbedrijven<br />

om als één bedrijf verder te gaan.<br />

“Er liggen voor onze branche een aantal serieuze<br />

opgaves rondom investeringen in duurzame<br />

middelen, oplopende personeelskrapte<br />

en certificeringen. We hebben nu nog meer<br />

mogelijkheden om daar op in te spelen en verder<br />

te professionaliseren. Kijk alleen al naar de<br />

toenemende vraag voor elektrisch laden. Wij<br />

leveren laadsystemen voor zowel openbaar<br />

terrein als privégebruik. Wij verzorgen de levering,<br />

aanleg en onderhoud voor onder meer<br />

parkeergarages, bedrijfsgebouwen, winkelcentra<br />

en woningen.”<br />

VOLGENDE STAP<br />

Het fysiek samenvoegen van twee bedrijven is<br />

stap 1, maar volgens Dielemans start dan pas<br />

werkelijk het samenwerken. “De aankomende<br />

tijd staat in het teken van de verdere onderlinge<br />

binding. Dat geldt voor al onze vestigingen.<br />

Lopende processen worden verder geoptimaliseerd<br />

en de nieuwe naam Hartog-Pilkes en het<br />

bijbehorende logo zullen we verder uitrollen.<br />

Deze stap maakt dat we onze ambities om te<br />

groeien in professionalisering en dienstverlening<br />

in een nieuwe fase kunnen brengen. Onze<br />

ogen zijn gericht op de toekomst!” ■<br />

Dagelijks bouwen 114 medewerkers letterlijk aan<br />

de weg vanuit de hoofdvestiging in Alkmaar en<br />

nevenvestigingen in Drachten, Wierden, Utrecht<br />

en Vijfhuizen.<br />

'Dankzij onze roots als familiebedrijf<br />

hebben we nog steeds korte lijnen maar<br />

nu wel met de professionalisering en<br />

slagkracht van een groot bedrijf'<br />

Hartog-Pilkes heeft de expertise in huis, en daarom ook de rekenkracht om te werken aan sterke engineeringsopgaven.<br />

15


Tekst | Suzanne van Gaale Beeld | Wattsun<br />

Met dit batterijsysteem<br />

werk je overal en<br />

altijd 100% elektrisch<br />

Duurzame energie op de bouwplaats<br />

Duurzame energie beschikbaar maken op plekken waar het stroomnet niet komt. Dat is de filosofie<br />

van Wattsun. De drijvende krachten achter het bedrijf zijn Koen Olieslagers en Bart Hendriks.<br />

Samen bedachten zij een draagbaar en stapelbaar batterijsysteem, geschikt voor apparatuur met<br />

een 230 volt-stekker. Hun slogan is dan ook ‘Where the power grid ends, Wattsun begins…’<br />

“Eigenlijk is Wattsun ontstaan vanuit de frustratie<br />

dat er nog veel fossiele brandstof wordt<br />

gebruikt voor stroomvoorziening. Denk aan<br />

de vele aggregaten die ingezet worden”,<br />

zegt Olieslagers. “Dit moet én kan anders.<br />

Wij hebben destijds gezocht naar een manier<br />

waarbij professionals off grid met groene<br />

stroom kunnen werken. En zo kwamen we uit<br />

op een stapelbaar en draagbaar batterijsys-<br />

teem. In feite is het een soort pop-up power,<br />

het duurzame alternatief voor een aggregaat.”<br />

HOE HET WERKT<br />

Het batterijsysteem, de Wattsun Dock, is de<br />

basis. Deze kan ingezet worden voor stroom<br />

in de schaftwagen, op de bouwplaats of vanuit<br />

de servicebus. Het is geschikt voor apparatuur<br />

met een 230 volt-stekker en dus<br />

bruikbaar voor zowel een koffiezetapparaat<br />

en laptop als boormachine, bouwlamp of cirkelzaag.<br />

Belangrijk voordeel van dit systeem is<br />

dat de batterijcapaciteit uit te breiden is door<br />

te stapelen. De stapelbare batterijcapaciteit is<br />

7.800 Wh, zo heb je altijd voldoende stroom<br />

bij de hand. Iedere klus is namelijk anders, en<br />

hiermee heb je altijd genoeg energie om zorgeloos<br />

te werken, waar en wanneer je wilt.<br />

Het batterijsysteem is geschikt voor apparatuur met een 230 volt-stekker en dus bruikbaar voor zowel een<br />

koffiezetapparaat en laptop als boormachine, bouwlamp of cirkelzaag.<br />

Koen Olieslagers.<br />

16


Dankzij de flexibele zonnepanelen zijn ook schaftwagens duurzaam, emissievrij en zelfvoorzienend te maken.<br />

VAN BINNENSTAD TOT<br />

NATUURGEBIED<br />

Met name in de bouwsector wordt het Wattsun-batterijsysteem<br />

veel gebruikt. Zo heeft<br />

de Van Gelder Groep als eerste bedrijf in Nederland,<br />

mede dankzij Wattsun, haar bouwproject<br />

volledig emissievrij kunnen uitvoeren.<br />

Olieslagers: “Omdat ons batterijsysteem<br />

100% emissievrij en stil is, is het ook ideaal<br />

om te gebruiken op bouwplaatsen in de binnenstad<br />

en in natuurgebieden. Onze missie is<br />

om duurzame energie mobiel en overal beschikbaar<br />

te maken. Zonne-energie past uitstekend<br />

in dit verhaal. En daarom hebben we<br />

een flexibel zonnepaneel ontwikkeld als extra<br />

laadmogelijkheid van het batterijsysteem.<br />

Hiermee kun je overal, zelfs op de meest afgelegen<br />

locaties, duurzame stroom gebruiken.<br />

Dankzij de zonnepanelen zijn ook schaftwagens<br />

duurzaam, emissievrij en zelfvoorzienend<br />

te maken. Een aggregaat is niet meer<br />

nodig en je kunt overal en altijd werken en<br />

je eigen stroom opwekken. Hoe cool is dat?”<br />

NOG MEER VERMOGEN<br />

Het Wattsun-concept slaat dusdanig goed<br />

aan dat er nu al volop gewerkt wordt aan de<br />

ontwikkeling van een nieuw batterijsysteem<br />

'Ons batterijsysteem is 100% emissievrij en stil,<br />

en dus ideaal om te gebruiken op bouwplaatsen<br />

in de binnenstad en in natuurgebieden'<br />

met meer vermogen en mogelijkheden. “Wij<br />

denken mee met onze klanten en helpen ze<br />

bij de overstap naar emissievrij werken. Of<br />

dat nu werken de bouwplaats betreft of ergens<br />

letterlijk in het veld. Daarvoor ontwikkelen<br />

wij producten die eenvoudig in gebruik<br />

zijn én van hoge kwaliteit zijn, zodat je onder<br />

alle omstandigheden de beschikking hebt<br />

over duurzame groene stroom.”<br />

TOEKOMSTBESTENDIGE PARTNER<br />

Wattsun heeft inmiddels al zeven jaar ervaring<br />

met emissievrije stroomoplossingen op<br />

locatie. Het bedrijf is daardoor uitgegroeid<br />

tot dé Nederlandse partner op het gebied<br />

van off grid-energievoorzieningen. “We<br />

hebben intensief contact met onze klanten.<br />

Hierdoor weten we waar hun behoeften<br />

liggen en creëren we oplossingen op maat.<br />

Ook testen we nieuwe innovaties samen<br />

met trouwe klanten, zodat we nu en in de<br />

toekomst de juiste partner blijven.” ■<br />

17


THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />

Tekst | COB/Harry Bijl, Marije Nieuwenhuizen Beeld | COB, e.a.<br />

Toekomstbestendig vervangen<br />

en renoveren in de ondergrond<br />

Alle grote maatschappelijke opgaven op het gebied van woningbouw, verduurzaming, klimaatadaptie of<br />

leefbaarheid hebben een substantiële ondergrondse component. Het is al druk in de ondergrond en er<br />

moet nog meer bij. In de tussentijd moet veel van wat al in de grond zit gerenoveerd of vervangen worden.<br />

Dat leidt voor zowel tunnels als kabels en leidingen tot een forse opgave. Brenda Berkhout, coördinator<br />

Civiel binnen het COB-tunnelprogramma en Jarko van Bloois, coördinator binnen de Kennisarena kabels en<br />

leidingen, belichten opgaven, impact en oplossingen bij renoveren en vervangen in de ondergrond.<br />

TUNNELRENOVATIES<br />

“In de jaren zestig en zeventig van de vorige<br />

eeuw zagen we een piek in de aanleg van infrastructurele<br />

kunstwerken in Nederland. Die piek<br />

zien we nu en het komende decennium terug<br />

in de renovatieopgave voor bruggen en sluizen,<br />

en dus ook voor tunnels”, legt Brenda Berkhout<br />

uit. “De verwachting is dat er de komende tien<br />

tot vijftien jaar meer dan twintig tunnels gerenoveerd<br />

moeten worden. We zien nog wel wat<br />

nieuwbouw in de meerjarenplannen, maar het<br />

merendeel van de beschikbare middelen wordt<br />

de komende periode ingezet voor renovatie.”<br />

Dat er zoveel projecten relatief kort achter elkaar<br />

plaatsvinden, biedt volgens Brenda Berkhout<br />

een prachtige kans om tunnelrenovaties<br />

slimmer aan te pakken. “Nu is het moment.<br />

Rijkswaterstaat heeft binnen het Programma<br />

Tunnelrenovaties Zuid-Holland (PTZ) – passend<br />

binnen het landelijke programma Vervanging<br />

en renovatie – bewust gekozen voor een<br />

volgordelijke aanpak waarbij ervaringen bij de<br />

renovatie van de ene tunnel meteen worden<br />

verwerkt en toegepast in de volgende. ProRail<br />

hanteert een soortgelijke aanpak, waarbij renovaties<br />

van de Hemspoortunnel en de Willemsspoortunnel<br />

worden gebruikt om te leren<br />

ten behoeve van volgende renovaties. Binnen<br />

het tunnelprogramma van het COB-netwerk<br />

lopen verschillende projecten die ondersteunend<br />

zijn aan het leren van project naar project.<br />

Het idee is dat we van de huidige renovatieopgave<br />

een kans maken om de noodzaak tot<br />

renovatie in de toekomst te beperken.”<br />

TOEKOMSTBESTENDIG<br />

RENOVEREN<br />

De afgelopen jaren is al veel ervaring opgedaan<br />

met het vervangen en/of renoveren van tun-<br />

neltechnische installaties. De levensduur van<br />

die installaties is korter dan die van de civiele<br />

constructie. “Voor het civieltechnische deel is<br />

er steeds meer noodzaak om te begrijpen wat<br />

er gebeurt op het gebied van deformatie en<br />

degradatie”, legt Brenda Berkhout uit. “Om<br />

een levensduur van honderd jaar en langer te<br />

bereiken, is onderhoud aan de civiele componenten<br />

noodzakelijk. Nederland kent veel afzinktunnels,<br />

waar met name de voegen cruciaal<br />

zijn. We zien dat die verouderen en we willen<br />

weten wat nodig is om te voorkomen dat er<br />

de komende vijftig jaar schade optreedt. Hetzelfde<br />

geldt voor betonrenovatie.”<br />

“We zijn op de goede weg”, is Brenda Berkhouts<br />

tussentijdse conclusie. “Er lopen binnen<br />

het civieltechnische deel van het tunnelprogramma<br />

onderzoeksprojecten die betrekking<br />

hebben op verschillende aspecten van de voegenproblematiek.<br />

De inzichten die we binnen<br />

eerdere projecten hebben opgedaan, worden<br />

nu ook al bij lopende renovaties benut. Verder<br />

faciliteert Rijkswaterstaat dat we kunnen meelopen<br />

bij de renovatie van de Heinenoordtunnel,<br />

zodat we daarvan kunnen leren ten behoeve<br />

van andere praktijkprojecten. Aanvullend werken<br />

we nu ook samen met universiteiten. Er is<br />

fi nanciering geregeld voor promotieonderzoek<br />

naar deformatie en degradatie van tunnels. Dat<br />

programma loopt tot en met 2<strong>03</strong>0.”<br />

WENSEN<br />

Er is dus sprake van een structurele kennisaanpak<br />

die steeds meer z’n vruchten begint af te werpen.<br />

Dat neemt overigens niet weg dat er volgens Brenda<br />

Berkhout nog wel iets te wensen overblijft. “Als<br />

het om monitoring gaat, kunnen we bijvoorbeeld<br />

nog wel wat leren van de aanpak in Azië. Ook<br />

daar zijn veel afgezonken tunnels. Daar zie je dat<br />

er veel meer budget is voor monitoring van voegen,<br />

vervorming en materialen. Monitoring wordt<br />

in Nederland vaak als te kostbaar gezien, maar het<br />

resultaat is enorm waardevol. Bij tunnels zien we<br />

een doorgaande zetting, ook bij de tunnels die er<br />

al decennia liggen, maar we weten nog steeds niet<br />

goed waarom dat gebeurt. We ballasten tunnels<br />

om ervoor te zorgen dat ze niet opdrijven en toch<br />

zakken tunnels jaar na jaar. We willen weten hoelang<br />

dat proces doorgaat en welke vervorming de<br />

constructie kan hebben. Structureel monitoren<br />

helpt ons zulke vragen te beantwoorden.”<br />

EFFICIËNTER<br />

De renovatieopgave voor tunnels beperkt zich<br />

niet tot de voegenproblematiek van de civiele<br />

constructie. Brenda Berkhout: “We willen ook<br />

bewerkstelligen dat tunnels maximaal beschikbaar<br />

zijn. Simpelweg omdat Nederland zich niet<br />

kan veroorloven dat tunnels langdurig zijn afgesloten<br />

voor onderhoud of renovatie. Een tunnelbuis<br />

in één richting dichthouden, geeft op veel plaatsen<br />

al een enorme chaos, laat staan een complete<br />

afsluiting voor langere periode. Daarom willen we<br />

ervoor zorgen dat er in de toekomst geen grootschalige,<br />

langdurige renovaties meer nodig zijn en<br />

onverwacht onderhoud niet voorkomt.”<br />

Aanvullend zoekt het COB-netwerk, waarbinnen<br />

opdrachtgevers, ingenieursbureaus, aannemers<br />

en kennisinstituten samenwerken, naar<br />

meer effi ciency. Brenda Berkhout: “Een mooi<br />

voorbeeld is het project Evolutiepad naar uniformiteit,<br />

waarbinnen het COB-netwerk onderzoekt<br />

hoe we ervoor kunnen zorgen dat tunnels<br />

qua techniek en beheerinformatie meer op elkaar<br />

gaan lijken. Hierdoor kunnen renovaties sneller,<br />

soepeler en effi ciënter verlopen én kunnen toekomstige<br />

renovaties eenvoudiger en met minder<br />

tunnelafsluitingen worden uitgevoerd. ❯<br />

18


THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />

Tunnelrenovaties bieden<br />

ook een uitgelezen kans<br />

om te verduurzamen.<br />

(Foto: COB/Vincent<br />

Basler)<br />

‘Ervaringen bij de renovatie van de<br />

ene tunnel worden meteen verwerkt<br />

en toegepast in de volgende'<br />

19


THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />

Met behulp van dit soort gericht, praktisch onderzoek,<br />

werken we steeds integraler. Dat is ook nodig<br />

omdat we handjes missen. We moeten echt efficiënter<br />

omgaan met de mensen die we hebben.”<br />

Veel zinktunnels kampen met gelijksoortige problemen rond voegen en deformatie. (Foto: Vlaketunnel door<br />

Joop van Houdt, beeldbank Rijkswaterstaat)<br />

KABELS EN LEIDINGEN:<br />

VERVANGING EN UITBREIDING<br />

INEEN<br />

Ook voor kabels en leidingen geldt dat de piek in<br />

aanleg in de jaren zestig en zeventig is terug te zien<br />

in de vervangingsopgave van vandaag. Maar er is<br />

meer aan de hand. De vervangingsopgave speelt<br />

op het moment dat kabel- en leidingennetwerken<br />

uitgebreid moeten worden. De energietransitie<br />

leidt tot verzwaring van het elektriciteitsnet en de<br />

aanleg van warmtenetten, terwijl er de komende<br />

jaren ook nog eens honderdduizenden woningen<br />

bij moeten komen. Bovendien is de piek in vervanging<br />

van kabels en leidingen minder eenduidig dan<br />

bij tunnels, omdat de verwachte levensduur voor<br />

de verschillende media (riolering, elektra, water,<br />

gas) niet dezelfde is. Vanuit de wens om hinder en<br />

dubbel werk te voorkomen en werkzaamheden<br />

voor verschillende assets te combineren, is dat een<br />

complicerende factor.<br />

De kabels-en-leidingensector ziet kansen om vervanging<br />

en nieuwe aanleg te combineren en zo van<br />

de nood een deugd te maken. Een lastige opgave<br />

volgens Jarko van Bloois, die benadrukt dat de ondergrond<br />

al dermate vol is, dat we anders moeten<br />

gaan denken en werken. “Overheden en netbeheerders<br />

hadden het uitgangspunt ‘alles moet<br />

kunnen’. Maar dat tijdperk ligt echt achter ons. De<br />

vervangings- en uitbreidingsopgave valt niet alleen<br />

samen met de energietransitie; ook maatregelen<br />

voor hemelwateropvang en het steeds vaker ondergronds<br />

brengen van functies als afvalinzameling<br />

en parkeren hebben grote impact op kabels en leidingen.<br />

En vanuit het streven naar verbetering van<br />

de leefbaarheid neemt de vraag naar groen in de<br />

stad toe. Dat maakt de totaalopgave nog complexer.<br />

We hebben enerzijds te maken met een groeiende<br />

ondergrondse ruimteclaim, terwijl er ondergronds<br />

juist minder ruimte beschikbaar is. Bovendien groeit<br />

het aantal stakeholders en wordt het nog lastiger<br />

om de verschillende belangen te verenigen.”<br />

Gezamenlijk optrekken is essentieel om al het werk in de ondergrond efficiënt uit te voeren. (Foto: COB)<br />

STANDPUNT INNEMEN<br />

“We zijn het punt voorbij dat we nog kunnen<br />

reguleren. De drukte in de ondergrond maakt<br />

dat regisseren noodzaak is geworden”, vervolgt<br />

Jarko van Bloois. “Tot nu toe wordt steeds pas<br />

in de praktijk gezocht naar oplossingen; dat is<br />

geen houdbare situatie. Er zijn strategische keuzes<br />

nodig, duidelijke beleidskeuzes die discussies<br />

in de praktijk voorkomen. Door vooraf helder<br />

te hebben wat wel en niet mag, welke eisen en<br />

randvoorwaarden er gelden, weten alle stakeholders<br />

waar ze aan toe zijn.”<br />

20


THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />

“De bestaande situatie in de ondergrond kan<br />

de voortgang van bovengrondse projecten behoorlijk<br />

in de weg zitten. Anderzijds kan slim<br />

gebruik van de ondergrond juist helpen om opgaven<br />

te verwezenlijken. Dat besef zal moeten<br />

indalen bij bestuurders en beleidsmakers”, zegt<br />

Jarko van Bloois. “We kunnen het ons niet langer<br />

veroorloven om de ondergrond sluitpost<br />

te laten zijn. De onderlinge afhankelijkheidsrelatie<br />

tussen boven- en ondergrond hoort bij de<br />

start van elk project al op tafel te liggen.”<br />

SAMEN NAAR OPLOSSINGEN<br />

Het netwerk van het COB, waarin overheden,<br />

netbeheerders en aannemers vertegenwoordigd<br />

zijn, vliegt de opgaven vanuit verschillende invalshoeken<br />

aan. Jarko van Bloois: “Alle onderzoeksprojecten<br />

maken onderdeel uit van de Kennisarena<br />

kabels en leidingen, een kennisprogramma van<br />

stichting Mijn Aansluiting en het COB, dat op projectniveau<br />

vaak gesteund wordt door het Fonds<br />

Fysieke Leefomgeving. We kijken hierin naar zaken<br />

als regie, feitenkennis, nieuwe werkwijzen en<br />

digitaal samenwerken.”<br />

Waar het tunnelprogramma zich momenteel<br />

toespitst op drie hoofdonderwerpen – civiele<br />

techniek, digitalisering en duurzaamheid (zie<br />

kader) – is de Kennisarena nog erg versnipperd.<br />

“De analyse ‘Common ground voor ondergronds<br />

infra’ die in 2018 en 2019 werd uitgevoerd,<br />

leverde een goed beeld op van de status<br />

van en de uitdagingen voor de ondergrondse<br />

kabel- en leidinginfrastructuur in Nederland”,<br />

vertelt Jarko van Bloois. “Toen al was duidelijk<br />

dat samenwerking nog belangrijker gaat worden,<br />

maar óók dat dat nog heel moeizaam gaat.<br />

Daarom werd ervoor gekozen om klein te beginnen,<br />

met praktische, herkenbare opgaven.<br />

Op die manier zijn de afgelopen jaren met succes<br />

diverse onderzoeksprojecten uitgevoerd.<br />

Er is bijvoorbeeld een uitgebreid online naslagwerk<br />

(groeiboek) gemaakt dat inzicht geeft in<br />

fabels en feiten over wet- en regelgeving voor<br />

kabels en leidingen. Ook is onderzocht hoe het<br />

nou écht zit met ‘het woud aan regelgeving’ bij<br />

gemeenten en welk gedrag er schuilgaat achter<br />

het ontstaan van graafschade. Met het organiseren<br />

van een Kennisarenadag in 2021 en <strong>2023</strong><br />

is ervoor gezorgd dat de resultaten gedeeld en<br />

gevierd werden. Dit alles maakt dat het vertrouwen<br />

en begrip voor elkaar is gegroeid en<br />

dat we nu de volgende stap kunnen zetten.”<br />

TOEKOMSTGERICHT<br />

Jarko van Bloois doelt hiermee op de meer programmatische<br />

aanpak die momenteel wordt uitgewerkt.<br />

“We zien dat er in de beleidsvorming<br />

voor ruimtelijke ordening meer aandacht komt<br />

voor de ondergrond, zoals de ambitie om water<br />

en bodem sturend te maken bij ruimtelijke ontwikkelingen.<br />

Er is sprake van een toename aan<br />

overlegtafels, onderzoeksprogramma’s, kennisinstellingen<br />

en samenwerkingscoalities die zich<br />

bezighouden met de ondergrond. Om dubbel<br />

werk, onopvallende ad-hocresultaten, verwarring<br />

en tegenstrijdige conclusies te voorkomen en juist<br />

de krachten te bundelen en samenhang te creëren,<br />

is het wenselijk om de Kennisarena een meer<br />

centrale plek te geven en het onderzoek voor de<br />

langere termijn te programmeren.”<br />

“Dat betekent overigens niet dat de Kennisarena<br />

anders gaat functioneren”, benadrukt Jarko van<br />

Bloois. “De kortcyclische wijze van kennisontwikkeling<br />

waarbij onderzoekstrajecten in tussenstappen<br />

worden opgeknipt en meerdere deliverables<br />

per jaar worden opgeleverd, wordt zeker vastge-<br />

houden. De branche is hier zeer positief over, het<br />

maakt de enorme opgaven behapbaar en het onderzoek<br />

concreet en lonend. Wat we willen, is de<br />

projecten meer in lijn brengen met het uiteindelijke<br />

doel – waar staan we in 2<strong>03</strong>0? – zodat er een<br />

samenhangend plan ligt voor de komende jaren.<br />

Dat geeft houvast en biedt de mogelijkheid tot<br />

langetermijnfinanciering, waarmee de continuïteit<br />

beter is gewaarborgd.” ■<br />

In het COB-project Samen zonder schade is een serious<br />

game ontwikkeld om het gedrag van de stakeholders te<br />

analyseren. Zelf de serious game spelen? Ga naar www.<br />

cob.nl/gedoespel voor meer informatie.<br />

‘We zijn het punt voorbij dat we nog kunnen<br />

reguleren. De drukte in de ondergrond maakt dat<br />

regisseren noodzaak is geworden'<br />

De kwaliteit van de leefomgeving staat onder hoge<br />

druk door de huidige drukte in de ondergrond én<br />

de oplossingen voor maatschappelijke opgaven die<br />

er nog een plek moeten krijgen. (Illustratie: COB/<br />

Cartoon Blanche)<br />

DUURZAAMHEID<br />

Zowel in de tunnel- als kabels-en-leidingensector krijgt duurzaamheid steeds meer<br />

aandacht. In het tunnelprogramma werkt het COB-netwerk aan drie overkoepelde<br />

doelen voor gerenoveerde en nieuwgebouwde tunnels in 2<strong>03</strong>0: energieneutraal in<br />

gebruik, maximaal 50% primaire grondstoffen door inzet op herbruikbaarheid en<br />

tunnels als aantoonbare oplossing voor klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting.<br />

Voor kabels en leidingen is er in 2022 vanuit de Kennisarena onderzoek gedaan<br />

naar verduurzaming. Met overheden, netbeheerders, advies- en ingenieursbureaus,<br />

leveranciers en aannemers zijn kaders bepaald voor het opstellen van succesvolle<br />

duurzaamheidsmaatregelen. De uitwerking wordt dit jaar opgepakt. Meer informatie<br />

is te vinden via www.cob.nl/tunnelprogramma en www.cob.nl/kennisarena.<br />

Het COB-netwerk wil uitgaan van de feiten en niet<br />

van interpretaties rondom wet- en regelgeving.<br />

21


Gecerficeerd conform<br />

NEN-EN 12101-3<br />

Mechanische rook- en<br />

warmtevenlatoren<br />

Pure competence in air.<br />

Sinds de jaren 70 innovaeve maatwerkoplossingen<br />

met ruimtebesparende en geluidsarme tunnelvenlatoren<br />

voor duurzame en betrouwbare tunnel venlaesystemen<br />

TOONAANGEVENDE EXPERTISE IN TUNNELVENTILATIE<br />

Betrouwbaar. Duurzaam. Sl<br />

Innovae en kwaliteit door eigen ontwikkeling en produce<br />

De efficiënte ZerAx®<br />

tunnelvenlator hee<br />

gemiddeld 20% meer<br />

stuwkracht per kilowa<br />

De rechthoekige design<br />

tunnelvenlatoren<br />

besparen 20cm bij<br />

dezelfde stuwkracht<br />

Duurzaam door een lage<br />

Total Cost of Ownership<br />

en 98% recyclebaarheid<br />

Reeds in de jaren 70 hebben we het venlaesysteem geleverd voor de<br />

Kiltunnel onder de Dordtse Kil. Sindsdien hebben we ons doorontwikkeld<br />

tot een specialist in maatgesneden, ruimtebesparende en geluidsarme<br />

tunnelvenlaesystemen en zijn we uitgegroeid tot een toonaangevend<br />

bedrijf voor tunnel venlaesystemen binnen Nederland.<br />

Innovae als kerncompetene.<br />

Comfort en veiligheid zijn belangrijke parameters in het tunnelontwerp.<br />

Er worden hoge eisen gesteld aan de brandbestendigheid en het geluid<br />

van het venlaesysteem. Door onze jarenlange ervaring hebben we de<br />

producten en experse om iedere tunnelvenlae uitdaging aan te gaan.<br />

Als systeemleverancier hebben we veel kennis van de Landelijke Tunnel<br />

Standaard (LTS). Bovendien kunnen we als gecerficeerd rookbeheersingsbedrijf<br />

zelfstandig systemen voor tunnelvenlae en overdruksystemen voor<br />

veilige vluchtwegen ontwerpen.<br />

Geïnteresseerd?<br />

Neem voor meer informae contact op met NOVENCO in Bergschenhoek.<br />

www.novenco-building.com/nl


THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />

Tekst | Chris Elbers Beeld | NOVENCO Building & Industry/COMOL5 VOF/Bert Kaufmann<br />

Al een halve eeuw deskundigheid en<br />

ervaring in tunnelventilatiesystemen<br />

Bedrijfsfocus ligt komende decennia vooral op renovatieprojecten<br />

Al zo'n 76 jaar geldt NOVENCO Building & Industry als specialist op het gebied van innovatieve<br />

ventilatiesystemen. Producten die volgens de hoogste normen in moederland Denemarken worden<br />

geproduceerd en bekend staan om hun compromisloze kwaliteit. Niet alleen vanwege het<br />

hoge rendement en lage geluidsniveau. Ook qua duurzaamheid staan de producten en systemen<br />

van NOVENCO op een zeer hoog niveau. Juist dát gegeven maakt de productoplossingen van<br />

het bedrijf zo geschikt voor de Nederlandse markt, een werkgebied waar de komende<br />

decennia de nodige tunnelrenovatieprojecten op het programma staan...<br />

De ventilatiesystemen van NOVENCO kom je<br />

over de hele wereld tegen. Ook in Nederland<br />

dus, waar het van oorsprong Deense bedrijf al<br />

sinds de jaren 70 actief is. Lag hier in de beginfa-<br />

se nog de nadruk op de productie van ventilatievoorzieningen<br />

voor de scheepvaart, gaandeweg<br />

verschoof het accent naar de ontwikkeling en<br />

vervaardiging van hoogwaardige ❯<br />

Door de beperkte hoogte in de Leidsche Rijntunnel zijn<br />

er tevens clusters met efficiënte ingangsventilatoren<br />

geplaatst, die zorgen voor rookvrije vluchtroutes bij<br />

een calamiteit in de tunnel. (Foto: NOVENCO)<br />

23


THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />

De Leidsche Rijntunnel bij Utrecht bestaat uit vijf tunnelbuizen met een rechthoekig profi el, waarbij gekozen is voor de hoogtebesparende NOVENCOtunnelventilatoren.<br />

(Foto: NOVENCO)<br />

tunnelventilatoren en systemen. Met als resultaat<br />

dat door de jaren heen vanuit NOVENCO<br />

Nederland een groot deel van het nationale<br />

weg- en spoortunnelbestand werd voorzien van<br />

stuwkrachtventilatoren. Onmisbare componenten<br />

die enerzijds zorgen voor ventilatie onder<br />

normale omstandigheden (ook in het geval van<br />

fi les) en anderzijds in het geval van calamiteiten,<br />

zoals brand. Bij de eerste toepassing wordt de<br />

tunnellucht in de rijrichting geventileerd via het<br />

stuwdrukprincipe. In het andere geval zorgen<br />

de tunnelventilatoren ervoor dat mensen de<br />

tunnelbuis snel en veilig kunnen verlaten door<br />

vluchtwegen rookvrij te houden.<br />

RENOVATIESLAG<br />

Het Nederlandse landschap herbergt behoorlijk<br />

wat onderwatertunnels en landtunnels. Kunstwerken<br />

waarvan een groot deel op relatief korte<br />

termijn wordt onderworpen aan een grondige<br />

DE BELANGRIJKSTE KENMERKEN VAN<br />

NOVENCO-TUNNELVENTILATOREN:<br />

Niet-omeerbare o 100 omeerbare uitoeringen<br />

eteste en gecertifi ceerde roobeheersingssystemen tot 400 °C gedurende 2 uur<br />

Hoge efi cintie en lage geluidsnieaus<br />

Speciale de ectoren oor een optimaal rendement an de installatie<br />

Hoge sturacht bi minimale inbouhoogte<br />

opknapbeurt, zo blijkt. "In de aankomende 10 tot<br />

15 jaar worden in Nederland meer dan twintig<br />

tunnels gerenoveerd", aldus Ruud van Beek, algemeen<br />

directeur van NOVENCO Nederland, dat<br />

vanuit Bergschenhoek met circa 35 medewerkers<br />

de vaderlandse markt bedient. "Niet raar dus dat<br />

we onszelf, als een betrouwbare partner voor<br />

nieuwbouw én renovatie van tunnels, samen<br />

met onze opdrachtgevers vooral op die discipline<br />

gaan richten. Een discipline die qua invulling totaal<br />

anders is dan het plegen van nieuwbouw. Zeker<br />

als het gaat om het al dan niet vervangen van bestaande<br />

apparatuur en systemen door nieuwe,<br />

duurzamere componenten. Díe specifi eke materie<br />

leidt nogal eens tot discussie. Want wanneer<br />

doe je het goed? Aan de ene kant willen we allemaal<br />

heel graag hergebruiken en circulair bezig<br />

zijn. Maar je streeft er ook naar dat nieuw aangebrachte<br />

techniek duurzaam is, lang mee gaat en<br />

een geringe CO 2<br />

-footprint heeft. Als participant<br />

GECERTIFICEERD VENTILATIESYSTEEM VOOR EEN GROENERE EN VEILIGERE WERELD<br />

Met het ZerAx ® -entilatorsysteem met reuentieregeling geet NOVENCO het antoord op de raag naar efi cintere,<br />

duurzame (tunnel)ventilatiesystemen. In de vorm van onder meer de ZerAx ® HT, s erelds meest efi cinte en stilste<br />

gecertifi ceerde toerengeregelde -entilator, zet het bedri ederom een nieue stap richting een groenere en eiligere<br />

ereld. e EN 12101-32015-certifi cering staat in het geal an brand het gebrui toe an toerengeregelde -<br />

entilatoren, aldus Van Bee. aartoe dient de -entilator in combinatie met de toegepaste reuentieregelaar bi<br />

hoge temperatuur door een onahanelie instantie te orden getest en gecertifi ceerd. at is gebeurd. e olledige range<br />

an betroubare, energiezuinige erx ® axiaalentilatoren an NOVENCO zin door de MP in Braunscheig getest n<br />

gecertifi ceerd als -entilatoren in combinatie met anoss VT ® frequentieregelaars."<br />

24


THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />

Met een lengte van 3 kilometer is de Gaasperdammertunnel in Amsterdam-Zuidoost de langste landtunnel van<br />

Nederland. Voor deze tunnel is gekozen voor een combinatie van ingangs- en tunnelventilatoren met in totaal<br />

139 ventilatoren in vijf tunnelbuizen. (Foto: NOVENCO)<br />

De Roertunnel is een van de A73-tunnels die binnenkort duurzaam gerenoveerd gaat worden met NOVENCO<br />

ZerAx® ingangsventilatoren. (Foto: Bert Kaufmann)<br />

PRAKTIJKCASE<br />

Ruimtegebrek, minder onderhoud in de tunnel, levensduur en geluid: het waren<br />

allemaal pijn- en aandachtspunten bij het renoveren van de tunnelventilatie van<br />

de A73-tunnels Roer en Swalmen. Het belangrijkste doel tijdens dit project was<br />

om geen of een minimaal aantal ventilatoren in de tunnel te plaatsen, teneinde<br />

aanrijschade te voorkomen. De ideale oplossing werd gevonden via de plaatsing<br />

van ventilatoren bij de ingang en ventilatoren bij de uitgang voor omkeerbaarheid.<br />

Doordat de toegepaste NOVENCO ZerAx ® ingangsventilatoren 20% meer<br />

stuwkracht per kilowatt genereren, kan met een kleinere diameter toch voldoende<br />

stuwkracht geleverd worden binnen het vermogensplaatje. Om een levensduur van<br />

30 jaar te kunnen garanderen, zijn de ZerAx ® ingangsventilatoren vervaardigd uit<br />

RVS 316 L. Tevens is de recyclebaarheid van de ZerAx ® 98% (dit is door Stena<br />

Recycling vastgesteld en gerapporteerd). Het resultaat: in samenwerking met<br />

Croonwolter&dros heeft NOVENCO een passende en duurzame oplossing kunnen<br />

bieden voor de renovatie van de A73-tunnels Roer en Swalmen.<br />

EEN WELKOM TOTAALPAKKET<br />

Tijdens de realisatie van de optimale<br />

tunnelventilatieoplossing biedt NOVENCO<br />

een compleet pakket services.<br />

Ontwerp van tunnelventilatie- en<br />

rookbeheersingssystemen<br />

Deterministische en probabilistische<br />

systeemberekeningen voor risicoanalyse<br />

Proectspecifi ee productastemming<br />

Projectbegeleiding van ontwerp tot<br />

overdracht aan de klant<br />

FAT (Factory Acceptance Test), SAT<br />

(Site Acceptance Test) en luchtzijdig<br />

ondersteunen bij de inbedrijfstelling<br />

van het systeem<br />

van het COB, het Centrum voor Ondergronds<br />

Bouwen (zie ook www.cob.nl), voeren we met<br />

onze opdrachtgevers en andere marktpartijen<br />

met regelmaat hierover de dialoog en proberen<br />

we samen tot oplossingen te komen. Daarnaast<br />

leveren we als deelnemer aan diverse werkgroepen<br />

een bijdrage aan de gaande discussies over<br />

duurzaamheid, circulariteit, energie-effi ciency en<br />

hergebruik van materialen. We hebben volop<br />

oog voor de wereld van morgen. Daarbij maken<br />

we gebruik van ons archief, dat zeer waardevol<br />

materiaal en informatie bevat over de ventilatiesystemen<br />

van veel tunnels die sinds de jaren 70 in<br />

Nederland zijn gebouwd."<br />

RUIMTEBESPAREND<br />

In de meeste landen zijn bergtunnels met een<br />

rond tunnelprofi el de norm, maar in Nederland<br />

komen we voornamelijk onderwatertunnels<br />

en landtunnels tegen met een rechthoekig<br />

profi el. Die specifi eke vorm zorgt ervoor dat<br />

ook de ruimte om ventilatoren in een bestaande<br />

tunnel aan te brengen een stuk beperkter<br />

is. "Vandaar ook dat we een serie ruimtebesparende<br />

rechthoekige designventilatoren met<br />

een minimale inbouwhoogte hebben ontwikkeld",<br />

legt Van Beek uit. "Deze vinding levert<br />

in vergelijking met een ronde ventilator niet alleen<br />

een hoogtebesparing van 20 centimeter<br />

op, ook het rendement ervan is een stuk hoger.<br />

De ventilatoren zijn zeer effi ciënt, waardoor je<br />

meer stuwkracht per kilowatt kunt genereren."<br />

En wat verder vermeldenswaardig is: door deze<br />

hoogtebespaarders te gebruiken, kan ook volstaan<br />

worden met een kleinere plafondhoogte.<br />

Iets dat resulteert in enorme kostenbesparingen<br />

tijdens de bouw van de tunnel. Over duurzaam<br />

werken gesproken… Verder ontwikkelde<br />

NOVENCO de ZerAx ® , de meest effi ciënte<br />

ventilator ter wereld. Dit innovatieve ZerAx ® -<br />

ontwerp is ook toegepast op de ingangsventilatoren<br />

van tunnels, waardoor ze maar liefst 20%<br />

effi ciënter zijn geworden. ■<br />

25


THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | Normec QS<br />

One-stop shop voor testen,<br />

inspecteren en certifi ceren<br />

Normec QS is al meer dan twintig jaar de onafhankelijke one-stop-shop op het gebied van testen, inspecteren<br />

en certifi ceren. Als onderdeel van Normec, toonaangevend in testen, inspectie, certifi cering en<br />

compliance, is de scope de laatste jaren aanzienlijk uitgebreid. Behalve over folieconstructies in verdiepte<br />

liggingen, op stortplaatsen of bij afdichtingen met AEC-bodemassen en staalslakken kan Normec QS<br />

bijvoorbeeld ook uitspraken doen over de restlevensduur van kunststof leidingsystemen en constructies.<br />

Folieconstructies worden, behalve bij stortplaatsen<br />

en het afdichten van staalslakken, meer en<br />

meer toegepast bij het verdiept aanleggen van<br />

wegconstructies. Het is in veel gevallen een<br />

economischer én duurzamer alternatief. “En<br />

daarin zijn we een one-stop-shop”, zegt algemeen<br />

directeur Iljo Fluit. “Voor folieconstructies<br />

bijvoorbeeld treden we op als geaccrediteerde<br />

inspectie-instelling tijdens de aanleg en verrichten<br />

we destructieve testen op kunststof lasverbindingen<br />

in ons eigen daartoe geaccrediteerde<br />

laboratorium. Ook mogen we onder accreditatie<br />

een uitspraak doen over de te verwachten<br />

restlevensduur van folieconstructies vanwege<br />

het feit dat wij zelf een erkende lange-duur gedragsdeskundige<br />

in huis hebben.”<br />

KENNISPARTNER<br />

Ook voor kunststof leidingwerken hanteert Normec<br />

QS een one-stop-shop principe. “We verzorgen<br />

de persoonscertifi catie van zowel kunststof<br />

lassers als lastoezichthouders, de visuele<br />

inspectie tijdens aanleg (controle lasparameters,<br />

visuele controle vervaardigde lasverbindingen),<br />

destructief onderzoek van zowel steekproefsge-<br />

Uniek ultrasoon onderzoek op elektromoflassen waarbij<br />

onvolkomenheden kunnen worden gelokaliseerd.<br />

26


THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />

Normec QS voert ook destructief onderzoek uit op spiegellassen.<br />

wijs geteste veldlasverbindingen als representatieve<br />

proefl asverbindingen en ultrasoon NDOonderzoek<br />

(ToFD voor spiegellassen en PAUT<br />

voor elektromofl assen)”, zo somt Fluit de taken<br />

op en vervolgt: “Uniek is dat onze diensten vallen<br />

onder intellectueel eigendom én onder accreditatie.<br />

Daarnaast profi leren we ons nadrukkelijk<br />

als kennispartner; we nemen onze verantwoordelijkheid<br />

in de keten door actief deel te nemen<br />

aan normalisatiecommissies en in brancheverenigingen.<br />

Op die manier kunnen we anticiperen op<br />

de ontwikkelingen in wet- en regelgeving en onze<br />

klanten proactief ontzorgen.”<br />

RESTLEVENSDUURBEPALING<br />

Normec QS heeft een methodiek ontwikkeld<br />

voor het bepalen van de restlevensduur van kunststof<br />

leidingsystemen. “We hebben een praktische<br />

en effectieve onderzoeksmethode ontwikkeld om<br />

de mate van veroudering<br />

te toetsen en de verwachte<br />

restlevensduur onder<br />

gelijkblijvende gebruikscondities<br />

te bepalen”, verduidelijkt<br />

Fluit. “In veel gevallen<br />

wordt daarmee de<br />

levensduur aantoonbaar<br />

met nog eens vele tientallen<br />

jaren verlengd en kunnen<br />

vervangingsinvesteringen worden uitgesteld.<br />

De methode is gebaseerd op een wetenschappelijk<br />

onderbouwing door TNO.”<br />

GEO-ELEKTRISCHE METING<br />

Ook geaccrediteerd en met ministeriële erkenning<br />

is het door Normec ontwikkelde GEM2-<br />

systeem. “We gebruiken het met name om op<br />

folieconstructies een Verklaring Vloeistofdichte<br />

Voorziening af te geven. Wederom een unieke<br />

methodiek, omdat niet alleen een 'dicht-ondicht<br />

meting' wordt uitgevoerd, maar ook de<br />

plaats van de lekkage wordt gelokaliseerd na<br />

het uitvoeren van de geo-elektrische meting.”<br />

Sinds het toetreden tot Normec zijn we in staat<br />

om onze klanten in veel bredere zin te bedienen,<br />

resumeert Fluit. “Zo maken we dankbaar<br />

gebruik van de diensten<br />

van onze zusterorganisatie<br />

Normec<br />

‘Uniek is dat onze<br />

diensten vallen onder<br />

intellectueel eigendom<br />

én onder accreditatie’<br />

Certifi cation (zie<br />

artikel elders in dit<br />

magazine, red.) en<br />

van Normec OWS<br />

in Gent (B), die veel<br />

onderzoek doet naar<br />

onder andere de biodegradeerbaarheid<br />

van kunststof materialen.”<br />

Normec OWS staat in de frontlinie bij de ontwikkeling<br />

van nieuwe analysemethodes en voert<br />

duurzaamheidsanalyses uit zoals LCA (levenscyclusanalyse),<br />

carbon footprint, EPD (Environmental<br />

Product Declaration) en PEF (Product<br />

Environmental Footprint). ■<br />

Visuele inspectie van spiegellassen als onderdeel van<br />

de totale kwaliteitsborging onder accreditatie.<br />

27


Normec QS<br />

Uw partner voor Testen, Inspecteren,<br />

Certificeren én Opleiden!<br />

Wat kan Normec QS voor u betekenen?<br />

Kwaliteitscontrole tijdens aanleg<br />

folieconstructies en kunststof leidingen<br />

Inspectie, Niet Destructief Onderzoek<br />

én Destructief Onderzoek<br />

Restlevensduurbepaling op<br />

bestaande leidingen en folieconstructies<br />

Onderscheidend vermogen door<br />

persoonlijke benadering<br />

Onafhankelijk onderzoek naar verwachte<br />

restlevensduur folieconstructies en<br />

kunststof leidingen<br />

Opleiding en persoonscertificatie<br />

kunststof lassers en lastoezichthouders<br />

̌ Risicobeheersing door preventieve inspecties<br />

en onderzoek naar materiaalkwaliteit<br />

Meer informatie?<br />

Neem contact op via +31 (0)88 166 20 00<br />

of mail naar info-qs@normecgroup.com<br />

normecqs.com<br />

Improve Quality. Reduce Risk.


WWW.SGSROOSENBIJL.NL<br />

NL.ROOSENBIJL.INFO@SGS.COM<br />

+31 (0)88 – 214 56 00<br />

Totaaloplossingen<br />

voor de<br />

ondergrondse<br />

infrastructuur<br />

SAFER<br />

GREENER<br />

SMARTER<br />

De kabel- en leidingbranche kent voor SGS<br />

Roos+Bijl geen geheimen. Wij ontwerpen<br />

technische kabel- en leidingnetwerken voor<br />

distributie en transport, en verzorgen de<br />

begeleiding bij het aanleggen, verleggen<br />

of verwijderen van kabels en leidingen. De<br />

ondergrondse infrastructuur is ons domein:<br />

olie, gas & chemie, energie, water en<br />

telecommunicatie zijn onze expertisegebieden.<br />

Door onze jarenlange ervaring zijn wij in staat om met u mee te denken.<br />

Of het nu gaat om het ontwerpen van een tracé, het beheren van<br />

een glasvezelnetwerk, een omgevingsscan of complexe berekeningen.<br />

Onze engineers staat voor u klaar.<br />

nze iensen<br />

• ngineering abels en leiingen<br />

• rinaie abels en leiingen<br />

• Glasvezelbeheer en engineering<br />

• ngineering en avies


THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />

Tekst | Susan Peek Beeld | SGS Roos+Bijl, 123RF, Adobe Stock<br />

Samen bouwen aan de ondergrondse<br />

infrastructuur van morgen<br />

Veilig én duurzaam, met het oog op de energietransitie<br />

De energietransitie. Inmiddels een behoorlijk breed begrip, maar we zitten er middenin. Volgens<br />

Erik Teerink, accountmanager bij SGS Roos+Bijl leunt de energietransitie op drie belangrijke<br />

pijlers: groen gas, elektrificatie en warmtenetten. “En dat is nou precies waar wij iets in kunnen<br />

betekenen. SGS is namelijk gespecialiseerd in het bedenken van duurzame en veilige<br />

ondergrondse (en bovengrondse) infrastructuur, voor grote en kleine projecten.”<br />

“Binnen SGS bieden we diverse diensten aan,<br />

waaronder tracé-engineering en coördinatie<br />

voor het aanleggen, verleggen of aanpassen<br />

van kabels en leidingen, maar ook helpen we<br />

netwerkbeheerders met hun vraagstukken<br />

op het gebied van elektrificatie en ondersteunen<br />

we in het voortraject van de aanleg<br />

van warmtenetten.” In de ogen van Teerink<br />

zijn warmtenet oplossingen nog wel een ondergeschoven<br />

kindje. “Er wordt veel meer<br />

gesproken over mogelijkheden op het gebied<br />

van verduurzaming met wind- en zonne-<br />

energie en oplossingen met waterstof. Maar<br />

daar laten we echt kansen liggen.”<br />

WARMTEWET<br />

“Ik denk dat dat te maken heeft met de nieuwe<br />

warmtewet, die vanaf 2025 in gaat. De overheid<br />

dient op basis van die wet een meerderheidsbelang<br />

van minimaal 51% te hebben in de<br />

infrastructuur van warmtenetten. Dat zorgt<br />

ervoor dat private partijen twijfelen of het<br />

nog wel rendabel is om warmtenetten te bouwen.<br />

Het plan van het kabinet om vóór 2<strong>03</strong>0<br />

Een stadsverwarmingsleiding bestaat uit drie lagen:<br />

een stalen leiding, een pur laag en een PE mantel.<br />

Alle drie de materialen hebben een maximaal<br />

toelaatbare spanning. (Beeld: Adobe Stock)<br />

een half miljoen huizen van het gas af te halen,<br />

waarbij stadswarmte een belangrijk middel is,<br />

dreigt daardoor vertraging op te lopen.”<br />

Van bron naar huisaansluiting: SGS adviseert en ondersteunt van a tot z op het gebied van tracé-engineering<br />

en zorgt dat aan de vereiste normering wordt voldaan. (Beeld: 123RF)<br />

OVERGANGSFASE<br />

“We zitten op dit moment echt in een overgangsfase”,<br />

zegt Tim Stadman Robaard, engineer<br />

bij SGS Roos+Bijl. Stadman Robaard werkt sinds<br />

twee jaar bij SGS en heeft zich tijdens zijn studie<br />

enorm verdiept in stadsverwarming. “Ik ben<br />

afgestudeerd op AGFW FW401, een Duitse<br />

norm, opgesteld door de AGFW, die veel wordt<br />

toegepast in Nederland voor het aanleggen van<br />

stadsverwarmingsleidingen”, zegt hij. “Tijdens<br />

mijn afstuderen heb ik een rekentool ontwikkeld<br />

waardoor die norm nauwkeuriger kan worden<br />

toegepast. Tevens deed ik onderzoek naar het<br />

toepassen van deze norm in Nederland.” Kennis<br />

30


THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />

die hem in zijn huidige baan bij SGS perfect van<br />

pas komt! “Het is enorm belangrijk dat we alles in<br />

goede banen leiden, omdat enerzijds het aantal<br />

warmtenetaansluitingen verdubbeld moet worden,<br />

maar anderzijds zien we de markt onzeker<br />

worden omdat de spelregels veranderen. Daar is<br />

dus nog veel in te doen.” Stadman Robaard merkt<br />

dat de branche op het gebied van stadsverwarmingsleidingen<br />

langzaamaan aan het professionaliseren<br />

is. “De kennis bij leveranciers neemt toe<br />

en de samenwerking met warmtenetwerken,<br />

zoals binnen de onafhankelijke koepelorganisatie<br />

AGFW, komt op gang. Ook wij delen onze kennis<br />

graag, daarom zijn we ook aangesloten bij Stichting<br />

Warmtenetwerk. Ik ben er van overtuigd dat<br />

wij met onze uitgebreide kennis en expertise, de<br />

branche volop kunnen ondersteunen.”<br />

ONDERSTEUNEN VAN A TOT Z<br />

Teerink beaamt dat: “SGS blinkt uit in specialistisch<br />

berekenen, heeft veel kennis in huis op het<br />

gebied van ondergronds en stadsverwarmingsnormen.<br />

Opdrachtgevers hanteren namelijk<br />

verschillende normen, soms zelfs per gebied.<br />

Wij kunnen van bron naar huisaansluiting, dus<br />

van a tot z op het gebied van tracé-engineering,<br />

adviseren en ondersteunen en zorgen dat aan<br />

de vereiste normering wordt voldaan. Of het<br />

nou gaat om de aanleg van een nieuwbouwwijk<br />

of het aansluiten van een bestaand object in de<br />

binnenwijk van Rotterdam: per project kijken<br />

wij onder andere naar of iets realiseerbaar is,<br />

of er boringen gedaan moeten worden, of het<br />

vergunningbaar is en wie de vergunningsverlenende<br />

instanties zijn. We gaan in gesprek met<br />

bevoegd gezag, checken de norm waaraan voldaan<br />

moet worden en zorgen dat de wensen<br />

en eisen van de opdrachtgever in het geheel<br />

worden meegenomen. Aan het eind van dat<br />

traject bieden we een compleet totaalpakket<br />

naar aanleiding van het vraagstuk, waarna<br />

er direct gestart kan worden met de aanleg.”<br />

Teerink zegt dat steeds meer partijen bij SGS<br />

aankloppen voor deze specifieke expertise.<br />

“Iedereen weet ons steeds beter te vinden.”<br />

DIGITALISERING<br />

“Het gaat er dus met name om dat je enorm<br />

goed voorbereid aan zo’n project begint”, zegt<br />

Stadman Robaard en geeft aan dat digitalisering<br />

daar zeker helpend bij kan zijn. “Weer zo’n<br />

breed begrip, maar met behulp van allerlei moderne<br />

technieken is het wel mogelijk om visueel<br />

te maken wat er onder de grond gebeurt.<br />

Ik zie de toekomstige ontwikkeling dan ook wel<br />

zo ver gaan dat er Digital Twins gebouwd worden,<br />

om alles ondergronds exact in kaart te<br />

brengen en zo op voorhand issues te kunnen<br />

tackelen. De missie van SGS, om meer te digitaliseren,<br />

sluit hier mooi op aan.” ■<br />

SGS is gespecialiseerd in het bedenken van duurzame en veilige ondergrondse (en bovengrondse)<br />

infrastructuur, voor grote en kleine projecten. (Beeld: SGS Roos+Bijl)<br />

Doordat de leiding zo warm wordt (circa 130 graden Celcius), zet de leiding uit onder de grond. Vooral in<br />

bochten ontstaat veel uitzetting en beweging. (Beeld: Adobe Stock)<br />

De AGFW FW401 norm beschrijft hoeveel krachten er in een stadsverwarmingsleiding zijn toegestaan. SGS<br />

blinkt uit in specialistisch berekenen en controleert of die norm niet overschreden wordt. (Beeld: Adobe Stock)<br />

31


GEZOCHT:<br />

MENSEN MET<br />

TUNNELVISIE<br />

KIJK OP<br />

SOLTEGRO.NL/WERKEN-BIJ


WIJ ZIJN SPECIALIST IN MONITORING-<br />

EN POSITIONERING OPLOSSINGEN.<br />

De verbindende schakel tussen ontwerp, realisatie en beheer van infrastructurele projecten.<br />

Wil je meer grip krijgen op complexe infrastructuur projecten? Neem contact met ons op.<br />

Westkanaaldijk 2, 3542 DA Utrecht The Netherlands | +31 (0)30 248 69 11 | info@geocon.eu | www.geocon.eu


THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | Geocon<br />

Bouwkuipmonitoring voor<br />

integrale projectbeheersing<br />

Bouwen in een dynamische omgeving geeft altijd uitdagingen. Geocon is de schakel tussen<br />

ontwerp en realisatie bij complexe projecten en weet als geen ander hoe je verschillende<br />

monitorings- en positioneringsoplossingen kunt inzetten om projecten te beheersen. Ook voor<br />

bouwkuipmonitoring heeft Geocon een geheel eigen visie en hanteert indien nodig de zogenaamde<br />

‘observational method’. Want monitoring gaat veel verder dan alleen de bouwkuip zelf,<br />

zo bewijst de monitoringsspecialist onder meer bij het nieuwe stationsgebied in Groningen.<br />

Geocon is ruim dertig jaar een begrip in de<br />

wereld van monitorings- en positioneringsoplossingen.<br />

“Onder bouwkuipmonitoring verstaan<br />

we het controleren van de (ontwerp)<br />

uitgangspunten, beheersen van risico’s en het<br />

waarborgen van de veiligheid zodat de volgende<br />

bouwfase uitgevoerd kan worden”, begint<br />

Carlos Bosma, bedrijfsleider van Geocon. “We<br />

zijn volledig onafhankelijk in onze sensorkeuze<br />

en gaan in onze aanpak altijd op zoek naar de<br />

beste oplossing. De meettechniek is niet bepa-<br />

lend. Wij brengen eerst de risico’s in kaart en<br />

bekijken welke informatie we moeten inwinnen<br />

om risico’s of invloeden te beheersen. Daarna<br />

gaan we pas kijken hoe we die informatie gaan<br />

inwinnen. Met een camera, sensor, visuele inspectie<br />

of iets anders.”<br />

DRIEHOEK<br />

Gegevens verzamelen is leuk, maar de cirkel moet<br />

wel rond zijn, benadrukt Bosma. “Dat wil zegen,<br />

een plan maken, uitvoeren, gegevens inwinnen en<br />

Krachten, vervormingen, inclinometing, waterstand, waterdruk, zetting of deformatie van een bouwkuip, het<br />

kan door Geocon allemaal gemeten/gemonitord worden.<br />

34


THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />

wat met die data doen. Dat zit verweven in onze<br />

basisaanpak. Het vraagt om een interactie tussen<br />

mensen, medewerkers en technologie. Als die<br />

drie niet samengaan, levert het geen effect op.<br />

Er moet wel opvolging komen op de ingewonnen<br />

data. Wij gebruiken onze monitoringstechnieken<br />

als schakel tussen ontwerp, realisatie en beheer<br />

van bijvoorbeeld een bouwkuip.”<br />

Welke informatie verzamelt Geocon zoal in<br />

en om een bouwkuip? Het gaat onder meer<br />

om de bouwkuip zelf, zoals krachten, vervormingen,<br />

inclinometing, waterstand, waterdruk,<br />

zetting of deformatie. En vergeet de omgeving<br />

van de bouwkuip niet: welk effect heeft<br />

de bouw(kuip) op zijn omgeving? Denk aan<br />

het effect van bemaling op grondwaterstand<br />

en belendingen, trilling, geluid, zettingen en<br />

bouwkundige opnamen. “In Groningen werken<br />

we bijvoorbeeld midden in de stad, ligt het in<br />

dienst zijnde spoor over de bouwkuip en staat<br />

het 120 meter lange monumentale stationsgebouw<br />

op enkele meters afstand.”<br />

Naast een breed scala aan sensor- en meettechnieken<br />

past Geocon ook nieuwe technologie<br />

toe. “Zo maken we de laatste jaren steeds<br />

meer gebruik van satellietmetingen”, vertelt<br />

Bosma. “Daarmee meten we de deformatie<br />

zowel op de belendingen als op straatniveau.<br />

We gebruiken het vooral om te controleren<br />

wat het effect is op de omgeving.”<br />

GEÏNTEGREERD PLAN MET OOG<br />

VOOR DE OMGEVING<br />

Wat speelt er nog meer in en rond een bouwkuip?<br />

“Een belangrijk aspect is het beheersen<br />

van alle raakvlakken aan het monitoringsplan”,<br />

vervolgt Bosma. “Dat geldt ook voor invloeden<br />

buiten de bouwkuip zoals grondwaterbemalingen<br />

met effect op de grondwaterspiegel.<br />

Het betekent dus ook dat contact met de omgevingsmanager,<br />

het waterschap en gemeente<br />

over vergunningen, zodat deze geborgd zijn<br />

in het plan. Het omgevingsbeheer is belangrijk<br />

voor een succesvolle projectbeheersing. Wij inventariseren<br />

de effecten op de omgeving met<br />

het maken van een risicocontourenplan. We bekijken<br />

tot waar de invloed van de bouw reikt op<br />

het gebied van grondwaterstanden, geluidshinder,<br />

trillingen, transportbewegingen, enz. Rondom<br />

die risicocontouren kunnen maatregelen genomen<br />

worden die vervolgens in de uitvoering<br />

ook getoetst (gemonitord) worden.”<br />

Als specialist in monitorings- en positioneringsoplossingen<br />

garandeert Geocon een integrale<br />

oplossing die bestaat uit de best passende<br />

technologie voor elk vraagstuk en dat levert de<br />

klant een betrouwbaar resultaat op. ■<br />

Monitoring gaat veel verder dan alleen de bouwkuip<br />

zelf, zo bewijst Geocon onder meer bij het nieuwe<br />

stationsgebied in Groningen.<br />

35


THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | Paul Poels en Roel van Gils<br />

Onderdoorgang A2/N2:<br />

Sluitstuk in gebiedsontwikkeling<br />

Eindhoven Noordwest<br />

In Eindhoven Noordwest wordt al 5,5 jaar flink aan de weg ‘getimmerd’ voor een betere doorstroming<br />

en bereikbaarheid van onder andere de Brainport Industries Campus (BIC), bedrijventerrein GDC<br />

Acht en Eindhoven Airport. Zowel met de auto, fiets als het openbaar vervoer. Momenteel werken de<br />

gemeente Eindhoven en Strukton, samen met partners, aan de derde en laatste fase met als huzarenstuk<br />

de onderdoorgang van de nieuwe weg onder de A2/N2. Afgelopen zomer werden de ‘tunnelmoten’<br />

succesvol ingereden. Samen met wethouder Stijn Steenbakkers (gebiedsontwikkeling Eindhoven<br />

Noordwest en Brainport), projectmanager Sjaak Gerritsen (Strukton) en projectleider Hendrik-Jan<br />

Vennix (gemeente Eindhoven) maakten we de eerste meters door de nieuwe onderdoorgang.<br />

Het inrijden van de tunneldelen was absoluut het<br />

technische hoogtepunt van het project.<br />

VAN KIP TOT CHIP<br />

“De gemeente Eindhoven heeft Eindhoven<br />

Noordwest, net als bijvoorbeeld het Spoorzonegebied<br />

met o.a. Internationale KnoopXL, aangemerkt<br />

als een strategische ontwikkelingslocatie”,<br />

begint Steenbakkers. “Als wethouder ben<br />

ik verantwoordelijk voor de ontwikkeling van<br />

deze gebieden. Eindhoven Noordwest is in<br />

die zin bijzonder, omdat hier een aantal strategische<br />

functies bij elkaar komt. Het vliegveld,<br />

GDC Acht én de ontwikkeling van de Brainport<br />

Industries Campus (BIC) 1, waar diverse hightech<br />

(maak)bedrijven samen met het onderwijs<br />

onder één dak werken aan de economie van<br />

morgen. In november 2022 heeft de Eindho-<br />

vense gemeenteraad de eerste stappen voor de<br />

uitbreiding van BIC 2 goedgekeurd, wat maakt<br />

dat er nog eens 225.000 m2 bijkomt, waar het<br />

Brainport bedrijfsleven en onderwijsinstellingen<br />

kunnen werken aan innovatieve en hightech oplossingen<br />

voor maatschappelijke uitdagingen op<br />

bijvoorbeeld het gebied van zorg, mobiliteit en<br />

energie. Aan de andere kant is er ook veel oog<br />

voor groen en natuurontwikkeling. Zo doorkruist<br />

het Stadsbos Eindhoven Noordwest en<br />

zullen we in de toekomst het 142 hectare grote<br />

landgoed De Wielewaal openstellen voor het<br />

publiek. Met recht dus een bijzonder gebied,<br />

dat zich ook wel laat omschrijven als de regio<br />

van ‘kip tot chip’.”<br />

INVESTEREN IN BEREIKBAARHEID<br />

De gebiedsontwikkeling van Eindhoven Noordwest<br />

vormt volgens Vennix een van de grootste<br />

infrastructurele uitbreidingen sinds begin jaren<br />

zestig. Steenbakkers vult aan: “Het is belangrijk<br />

dat we investeren in de bereikbaarheid van<br />

onze stad. Dit project is cruciaal voor de ontsluiting<br />

van het gebied en het verminderen van<br />

de fi ledruk op de A2/N2 en A58, alsmede het<br />

ontlasten van de Anthony Fokkerweg. Naast<br />

het auto- en vrachtverkeer staat in de gebiedsontwikkeling<br />

ook het stimuleren van duurzaam<br />

vervoer (bijvoorbeeld de fi ets en openbaar vervoer)<br />

centraal. Bereikbaarheid wordt multimodaal<br />

bekeken. De aanleg van de fi etsbrug over<br />

36


THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />

‘De gebiedsontwikkeling van<br />

Eindhoven Noordwest vormt een<br />

van de grootste infrastructurele<br />

uitbreidingen sinds begin jaren zestig’<br />

de A2/N2, een fi etstunnel onder de Anthony<br />

Fokkerweg in eerdere fasen en de komst van<br />

HOV3, de derde Hoogwaardig Openbaar Vervoerlijn<br />

in Eindhoven, zijn daar mooie voorbeelden<br />

van. Het project <strong>Weg</strong>enstructuur Eindhoven<br />

Noordwest wordt gefi nancierd door het<br />

ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, de<br />

provincie Noord-Brabant, de gemeente Eindhoven<br />

en de gemeente Oirschot.”<br />

ALTERNATIEF OP<br />

REFERENTIEONTWERP<br />

Strukton is verantwoordelijk voor de uitvoering<br />

van de derde en laatste fase, in een bouwteam<br />

met de gemeente Eindhoven. “Het project behelst<br />

het realiseren van de onderdoorgang van<br />

een nieuwe weg onder de A2/N2 tot aan de<br />

rotonde op bedrijventerrein GDC Acht”, vertelt<br />

Gerritsen. “Bij de uitvraag ‘zat’ weliswaar<br />

een referentieontwerp van de onderdoorgang,<br />

maar het bood wel de mogelijkheid om met<br />

een alternatief te komen. We hebben het oorspronkelijke<br />

plan van een wand-/dakmethode<br />

omgebogen tot het inrijden van prefab elementen.<br />

Met deze hinder-gestuurde incentive<br />

is ons het project gegund. Door vervolgens ook<br />

nog eens slim te faseren, bleef verkeer in twee<br />

richtingen over de A2 altijd mogelijk.” Strukton<br />

heeft daartoe zowel aan de west- als oostzijde<br />

van de A2/N2 een bouwplaats ingericht<br />

en daar twee tunnelmoten voorgebouwd. “De<br />

vier moten waren tussen de 21 en bijna 30 meter<br />

lang, allemaal 12 meter breed en hadden<br />

een gewicht van zo’n 1.300 tot 1.900 ton”, weet<br />

Vennix. “Midden in de zomervakantie van 2022<br />

zijn de tunneldelen ingereden.”<br />

TECHNISCH HOOGTEPUNT<br />

Het inrijden van de vier tunneldelen was absoluut<br />

het technische hoogtepunt van het project.<br />

“Allereerst werd de capaciteit op de A2/N2 gehalveerd<br />

in een tijdelijk verkeerssysteem, waarbij<br />

tijdens de werkzaamheden gedurende 3,5 week<br />

in beide richtingen de helft van de in totaal 15<br />

rijstroken open bleven”, legt Gerritsen uit. ❯<br />

37


THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />

Beide toeritten zijn voorzien van een zand-voor-zandbed, gevlakt en genivelleerd om de tunneldelen achtereenvolgens op een platform van SPMT’s naar beneden te rijden<br />

en in positie te brengen.<br />

“Vervolgens zijn we aan de westkant begonnen<br />

met het opbreken van de rijksweg en<br />

het ontgraven van het tracé om de twee tunnelmoten<br />

te ontvangen. De toerit is voorzien<br />

van een zand-voor-zandbed, gevlakt en genivelleerd<br />

om beide delen achtereenvolgens<br />

op een platform van SPMT’s naar beneden<br />

te rijden en in positie te brengen. Een precisieklus,<br />

want de SPMT was niet bij machte<br />

om het hoge gewicht weer achteruit (lees:<br />

bergop) te bewegen.” In acht dagen tijd (24<br />

uur per dag, met een team van 100 mensen)<br />

werd de klus geklaard en was alles weer aangevuld<br />

om het verkeer over de eerste twee<br />

tunnelmoten te laten rijden. Daarna was de<br />

oostkant aan de beurt. “Dezelfde werkzaamheden,<br />

maar dan in spiegelbeeld. En we<br />

hadden een dag langer de tijd”, zegt Gerritsen.<br />

“Het meest spannende moment vormde<br />

in deze fase natuurlijk de ‘passing’ van de derde<br />

tunnelmoot. Ook hier konden we met de<br />

SPMT niet achteruit bewegen. Gelukkig bleken<br />

die ‘zorgen’ ongegrond, want het paste<br />

als gegoten.”<br />

SPANNEND MOMENT<br />

Door af te wijken van het referentieontwerp<br />

heeft het verkeer slechts 3,5 week enige hinder<br />

ondervonden van de bouw van de onderdoorgang.<br />

“Een enorm verschil met de initiële<br />

methode, waarbij ruim een jaar een tijdelijk verkeerssysteem<br />

opgezet zou moeten worden”,<br />

Momenteel is Strukton bezig met de afbouw van de onderdoorgang en het aanleggen van de wegconstructie.<br />

Strukton heeft zowel aan de west- als oostzijde van de A2/N2 een bouwplaats ingericht en daar twee tunnelmoten voorgebouwd.<br />

38


THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />

Midden in de zomervakantie van 2022 zijn de tunneldelen ingereden.<br />

zegt Vennix. “Aan die fasering ging overigens<br />

wel een intensief voorbereidingstraject vooraf.<br />

Enerzijds om de omgeving en stakeholders te informeren,<br />

maar ook om het vakantieverkeer te<br />

‘bereiken’ en tijdig om te leiden. De 60 minuten<br />

vertraging, zoals berekend in onze modellen en<br />

als mogelijke verwachting gecommuniceerd naar<br />

de ‘buitenwereld’, is niet opgetreden.” Steenbakkers:<br />

“Het verdient een groot compliment naar<br />

alle betrokken partijen. We waren een beetje<br />

gespannen over het effect van het deels afsluiten<br />

van één van de belangrijkste hoofdaders van<br />

Nederland midden in de zomervakantie. Maar<br />

het is allemaal vlekkeloos verlopen en ook nog<br />

eens vóór op planning. Het verkeer heeft er<br />

nauwelijks last van gehad. Echt vakmanschap.”<br />

Momenteel is Strukton bezig met de afbouw<br />

van de onderdoorgang en het aanleggen van<br />

de wegconstructie. De weg wordt aangesloten<br />

op de bestaande rotonde op bedrijventerrein<br />

GDC Acht. Zo ontstaat een betere verbinding<br />

met de op- en afritten naar de A58 in Best en<br />

is het bedrijventerrein minder afhankelijk van<br />

alleen de A2/N2. De onderdoorgang van de<br />

A2/N2 en daarmee de eindoplevering van de<br />

derde en laatste fase van de weginfrastructuur<br />

in Eindhoven Noordwest wordt naar verwachting<br />

eind september a.s. offi cieel geopend. ■<br />

‘Door af te wijken van<br />

het referentieontwerp<br />

heeft het verkeer<br />

slechts 3,5 week enige<br />

hinder ondervonden<br />

van de bouw van de<br />

onderdoorgang’<br />

V.l.n.r.: projectleider Hendrik-Jan Vennix (gemeente Eindhoven), wethouder Stijn Steenbakkers (gebiedsontwikkeling<br />

Eindhoven Noordwest en Brainport) en projectmanager Sjaak Gerritsen (Strukton). (Beeld: Roel van Gils)<br />

39


Circulaire leidingsystemen<br />

van nodulair gietijzer<br />

PIPELINE<br />

SOLUTIONS<br />

FOR THE<br />

FUTURE<br />

www.pamline.nl


THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | Saint-Gobain PAM<br />

Gietijzerproductie zonder<br />

directe CO 2<br />

-uitstoot<br />

Saint-Gobain PAM heeft in de zomer van 2022 een nieuwe elektrische oven in gebruik genomen in<br />

de fabriek in Pont-a-Mousson in Frankrijk. Het maakt de productie van gietijzer mogelijk zonder directe<br />

CO 2<br />

-uitstoot en zonder water aan de omgeving te onttrekken. Een mooie stap in de richting<br />

naar een CO 2<br />

-neutraal productieproces van nodulair gietijzeren buizen.<br />

De oven, een investering van 10 miljoen euro, stelt Saint-Gobain PAM<br />

in staat om de productie van gietijzer te verhogen en tegelijkertijd de<br />

kwaliteit van de dienstverlening te verbeteren. Het is immers veel<br />

gemakkelijker om te anticiperen op wisselende of schommelende<br />

marktvraag. Het nieuwe proces maakt deel uit van de strategie van<br />

Saint-Gobain PAM om de productie van nodulair gietijzeren buizen<br />

CO 2<br />

-neutraal te maken. Dankzij deze nieuwe elektrische oven wordt<br />

de CO 2<br />

-uitstoot jaarlijks met 30 kiloton gereduceerd. ■<br />

Het nieuwe proces maakt deel uit van de strategie van Saint-Gobain PAM om de<br />

productie van nodulair gietijzeren buizen CO 2<br />

-neutraal te maken.<br />

De elektrische oven heeft een capaciteit van 120.000 ton per jaar.<br />

Voor de beeldvorming, een buis met een diameter van 100 mm<br />

weegt 95 kilogram, dus dit is ongeveer gelijk aan 7.500 kilometer<br />

buis. De oven met een vermogen van 18 MW kan het schroot van<br />

het traditionele proces recyclen. Hierdoor wordt het gebruik van<br />

natuurlijke hulpbronnen beperkt, evenals de CO 2<br />

-impact van het<br />

transport van grondstoffen.<br />

HERGEBRUIK VAN SCHROOT<br />

Een mooie bijkomstigheid is dat deze elektrische oven het mogelijk<br />

maakt om schroot van externe bronnen te recyclen. En dat biedt<br />

voor Saint-Gobain PAM nieuwe kansen. Want oud ijzer van producten<br />

die al decennialang gebruikt zijn, kunnen voortaan ook worden<br />

hergebruikt. Bovendien wordt hiermee het aanbod van grondstoffen<br />

groter, en dat maakt PAM flexibeler en onafhankelijker. Met dit in<br />

gedachten heeft Saint-Gobain PAM een recyclingservice ontwikkeld<br />

voor oude gietijzeren buizen. De oude buizen worden naar de PAMfabriek(en)<br />

gebracht, waar ze in stukken worden gesneden voordat ze<br />

worden omgesmolten voor de productie van nieuwe buizen. Gietijzer<br />

– of het nu gaat om grijs of nodulair gietijzer – is namelijk een materiaal<br />

dat steeds opnieuw kan worden hergebruikt zonder verlies van de<br />

materiaaleigenschappen of risico's voor de (water)kwaliteit.<br />

De elektrische oven heeft een capaciteit van 120.000 ton per jaar, goed voor zo'n<br />

7.500 kilometer aan buis.<br />

41


THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />

Tekst | Chris Elbers Beeld | Promat<br />

Brandwerende platen bieden<br />

nieuwe Rottemerentunnel<br />

optimale bescherming<br />

De aanleg van de nieuwe A16 Rotterdam, gesitueerd tussen de A13 en A16 langs de noordoostrand<br />

van Rotterdam, vordert gestaag. Om de energieneutrale rijksweg optimaal in het landschap in te<br />

passen, wordt onder meer de Rottemerentunnel gebouwd. Deze 2.235 meter lange landtunnel zal na<br />

oplevering half verdiept in het Lage Bergse Bos komen te liggen. Promat, gespecialiseerd in passieve<br />

brandbescherming, voorziet het bouwwerk van brandwerende platen. Oplossingen die volledig<br />

voldoen aan de wettelijk gestelde eisen qua brandreactie en brandwerendheid.<br />

Bij brand in gebouwen of tunnels is het van het<br />

grootste belang dat de dragende constructiedelen<br />

voldoende lang overeind blijven. Tegelijk<br />

is het met het oog op de bedrijfscontinuïteit<br />

zaak dat eventuele schade zo veel mogelijk<br />

wordt beperkt. Met het doel stalen en beton-<br />

nen (draag)constructies brandwerend te maken,<br />

biedt Promat als onderdeel van het Belgische<br />

familiebedrijf Etex Group al meer dan<br />

43 jaar een gevarieerd assortiment brandwerende<br />

producten en systemen voor tunnels.<br />

Zelf ontwikkelde kwaliteitsoplossingen die bij<br />

calamiteiten de gewenste zekerheid bieden,<br />

bouwwerken beschermen en een veilige doorgang<br />

garanderen in geval van brand. Met het<br />

geven van een deskundig advies en het testen<br />

van constructies maakt het bedrijf de toolbox<br />

voor brandveilig bouwen compleet.<br />

Bekleding stalen damwand toerit Zuid.<br />

42


THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />

Voor de Rottemerentunnel verzorgt Promat ook<br />

het ontwerp van aanvullende voorzieningen, zoals<br />

vluchtdeuren en EHBO-boxen. Op de foto een detail van<br />

de bekleding aan de binnenzijde van een hulppostkast.<br />

PLAATWERK ALS MAATWERK<br />

Zo ook in het geval van de uit twee tunnelbuizen<br />

en een middenkanaal bestaande<br />

Rottemerentunnel, een project dat wordt<br />

uitgevoerd door bouwcombinatie De Groene<br />

Boog. "Het grootste deel van het bouwwerk<br />

betreft een landtunnel die volgens de<br />

Rijkswaterstaat-brandcurve conform regelgeving<br />

60 en 120 minuten brandwerend<br />

moet zijn", aldus Frank van der Wal, namens<br />

Promat actief als Regional Tunnel Manager<br />

voor Nederland, de Noordse landen en het<br />

Verenigd Koninkrijk. "Die brandcurve loopt<br />

op tot een temperatuur van 1.350 graden<br />

Celsius. Je kunt in dit geval dus niet volstaan<br />

met een willekeurig brandwerend product.<br />

Vandaar dat we gekozen hebben voor de<br />

tunnelplaten van het type Promatect ® -TF-X,<br />

een relatief nieuw product dat als voordeel<br />

heeft dat het in elke lengte van 2 tot 3 meter<br />

kan worden geproduceerd, waardoor er<br />

weinig zaagverlies is. Maatwerk in optima<br />

forma, dus. Daarnaast is het een passief systeem,<br />

zodat het niet geactiveerd hoeft te<br />

worden. Je monteert de platen en de tunnel<br />

is beschermd. Makkelijker kan niet. Verder<br />

is deze plaatvariant net als onze andere<br />

tunnelplaatproducten optimaal bestand tegen<br />

de invloeden van strooizout, vorst, dooi<br />

en dynamische belasting." Promatect ® -TF-X<br />

heeft een classificatie X gekregen volgens de<br />

EN-12467 (onbehandeld in te zetten in buitensituaties).<br />

DIKKERE LAAG<br />

Voor de Rottemerentunnel levert Promat<br />

maar liefst 107.000 m 2 Promatect ® -TF-X. Inmiddels<br />

is het plafond van de tunnel geheel<br />

bekleed met het doeltreffende plaatmateriaal.<br />

Wanneer de tunneltechnische installaties<br />

(waaronder verlichting, camera's en luidsprekers)<br />

zijn gemonteerd en getest, volgen de<br />

tunnelwanden. Een werk dat De Groene<br />

‘De Rottemerentunnel<br />

wordt voorzien van<br />

circa 107.000 m 2<br />

brandwerend<br />

plaatmateriaal’<br />

Boog omstreeks november van dit jaar verwacht<br />

af te ronden. Een klus ook waarvoor<br />

het merendeel van het brandwerend plaatmateriaal<br />

wordt gebruikt, zo blijkt. "De tunnel<br />

gaat ook onder de Bleiswijkse Vaart en<br />

de veenrivier de Rotte door", licht Van der<br />

Wal toe. "Omdat tunnels onder water wettelijk<br />

moeten voldoen aan een RWS-curve van<br />

120 minuten, is hier een dikkere laag plaatmateriaal<br />

toegepast. Hierdoor wordt voorkomen<br />

dat bij brand het beton gaat spatten<br />

en de tunnelbuis bezwijkt." ■<br />

Plafond met verhoging voor de jetventilatoren.<br />

43


BRANDVEILIGHEID<br />

IN TUNNELS<br />

Bescherm met PROMATECT ® -platen van Promat<br />

www.promat.com


Strong foundations, solid future<br />

- Atlaspalen<br />

- Franki Omegapalen<br />

- <strong>Grond</strong>verdringende schroefpalen<br />

met verloren punt<br />

- Geschroefde stalen buispalen<br />

- Schroefinjectiepalen<br />

- Schroefpalen<br />

- Palenwanden<br />

- Diepwanden<br />

- Mini-heiwerk<br />

- Funderingsherstel<br />

Franki <strong>Grond</strong>technieken B.V.,<br />

opgericht in 1934, is een ervaren<br />

funderingsaannemer.<br />

Het bedrijf is gespecialiseerd in<br />

het ontwerp en de realisatie van<br />

alle mogelijke funderingsconstructies.<br />

Er wordt onder andere gewerkt aan grote<br />

infra projecten, utiliteitsbouw, woningbouw<br />

en renovatie. Met haar jarenlange<br />

expertise kan Franki <strong>Grond</strong>technieken<br />

een compleet gamma geoptimaliseerde<br />

funderingsoplossingen aanbieden.<br />

Franki <strong>Grond</strong>technieken maakt deel uit<br />

van de wereldwijde funderingsgroep<br />

Franki Foundations (www.ffgb.be).<br />

Franki <strong>Grond</strong>technieken B.V.<br />

Laan van Europa 900, 3317 DB Dordrecht, Nederland<br />

+31 78 20 62 400<br />

info@franki.nl<br />

www.franki-grondtechnieken.com


THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />

Tekst | Chris Elbers/Franki <strong>Grond</strong>technieken Beeld | Franki <strong>Grond</strong>technieken, Pallas<br />

Specialistische funderingswerken<br />

voor nieuwe nucleaire reactor<br />

Bijzonder project in de Pettense duinen<br />

In de duinen van Petten (Noord-Holland) staat sinds de jaren 60 een nucleaire reactor waar<br />

medische isotopen worden onderzocht en geproduceerd. Deze zogenaamde High-Flux-reactor<br />

(HFR) is echter 60 jaar oud. En in het geval van dergelijke reactors geldt: hoe ouder, des te groter<br />

het risico dat de productie stilvalt, waardoor patiënten geen diagnose of behandeling meer kunnen<br />

krijgen. Daarom is gestart met de bouw van de nieuwe PALLAS-reactor. Franki <strong>Grond</strong>technieken<br />

levert met diverse specialistische funderingswerken een belangrijke bijdrage aan het project.<br />

Gezien de aard van de werkzaamheden (de bouw<br />

van een nucleaire reactor) staat het gehele ontwerp<br />

van het in 2021 gestarte project in het kader<br />

van nucleaire veiligheid. Dit betekent dat er rekening<br />

is gehouden met omstandigheden die hoogstwaarschijnlijk<br />

nooit gelijktijdig op zullen treden,<br />

zoals extreem hoog water of aardbevingen. De<br />

reactor is dermate robuust ontworpen dat deze<br />

ook onder de meest extreme omstandigheden intact<br />

blijft. Dit vertaalt zich vanzelfsprekend in hoge<br />

kwaliteitseisen tijdens de bouwfase. Alle onderdelen<br />

van de bouw worden grondig voorbereid en<br />

diverse malen uitgebreid gecontroleerd, zodat met<br />

zekerheid kan worden gesteld dat de bouw aan<br />

alle gestelde normen en eisen voldoet.<br />

UITVOERING<br />

Het merendeel van de werkzaamheden betreft<br />

het door Franki <strong>Grond</strong>technieken uitgevoerde<br />

funderingswerk. Het Dordtse bedrijf<br />

is inmiddels gestart met de realisatie van de<br />

diepwanden die de rand van de bouwkuip<br />

vormen. "Deze bouwkuip meet ongeveer 50<br />

bij 50 meter en wordt gevormd door het graven<br />

van diepwanden met een dikte van 1,5<br />

meter en een diepte van 35 meter", zegt Jan<br />

Leen van der Vlies, directeur uitvoering binnen<br />

Franki. "Aansluitend worden deze diepwanden<br />

voorzien van zeer zware wapeningskorven.<br />

Om de veiligheid rondom de<br />

handeling van de zware korven op het PAL-<br />

Artist impression van de nieuwe PALLAS-reactor.<br />

46


THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />

Luchtfoto van het<br />

werkterrein.<br />

Franki <strong>Grond</strong>technieken realiseert diepwanden met een diepte van 35 meter en een dikte van 1,50 meter.<br />

LAS-terrein te waarborgen, zijn de eerste<br />

exemplaren op de productielocatie in België<br />

onderworpen aan uitgebreide hijsproeven.<br />

Hieruit is gebleken dat de berekende sterkte<br />

en de werkmethode voor het verticaal installeren<br />

van de korven ook daadwerkelijk veilig<br />

en efficiënt kan worden uitgevoerd."<br />

Wanneer de diepwanden gereed zijn, zal Franki<br />

de kuip aansluitend voorzien van 162 geboorde<br />

strengankers, om zodoende de stabiliteit van<br />

de bouwput na ontgraving te kunnen garanderen.<br />

Na het testen en afspannen van de ankers<br />

wordt de kuip ‘in den natte’ ontgraven tot een<br />

diepte van ruim 20 meter onder het maaiveld.<br />

Aansluitend volgt wederom een huzarenstukje<br />

op funderingsgebied. "Vanaf pontons zullen we<br />

in totaal 380 geschroefde stalen buispalen met<br />

een lengte van 33 meter tot ruim 50 meter onder<br />

het maaiveld gaan aanbrengen", vervolgt<br />

Van der Vlies. "Hierna voorzien we de bodem<br />

van de bouwput van een dikke laag onderwaterbeton.<br />

Als dit is uitgehard, wordt de gehele<br />

kuip leeggepompt. Als sluitstuk zal BESIX Nederland<br />

eind 2024 de definitieve constructieve<br />

vloer met een dikte van 1,5 meter in de kuip<br />

realiseren. Vervolgens kan de bouwkuip worden<br />

overgedragen aan PALLAS."<br />

Maar ook in technische zin is het project<br />

uitdagend. "Omdat het werk bestaat uit extreem<br />

grote funderingselementen, kan niet<br />

altijd blind worden gevaren op ervaring. Simpelweg<br />

omdat werken van deze omvang met<br />

deze toepassing in Nederland nog niet eerder<br />

zijn uitgevoerd", meent Van der Vlies, die lovend<br />

is over het vertoonde teamwork. "De<br />

grote kracht binnen dit project is de unieke<br />

open, transparante samenwerking tussen<br />

PALLAS, BESIX en Franki <strong>Grond</strong>technieken,<br />

aangevuld met de kennis en capaciteit van<br />

co-makers De Vries Titan (ankers, red.) en<br />

Bonneveld (grondwerk, red). Voor iedereen<br />

is de bouw van een reactor grotendeels een<br />

nieuw fenomeen. Dat maakt het noodzakelijk<br />

om optimaal samen te werken. We hebben<br />

elkaars kennis hard nodig." ■<br />

UITDAGING<br />

Het project vormt voor alle betrokkenen een<br />

zeer bijzondere klus. De werken worden immers<br />

uitgevoerd in een niet-alledaagse omgeving.<br />

Een gegeven dat zich vertaalt in een zeer<br />

intensieve check van kwaliteit en veiligheid.<br />

De wapeningskorven voor de diepwanden zijn op de<br />

productielocatie onderworpen aan uitgebreide hijstesten.<br />

47


THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />

Tekst | Susan Peek Beeld | Rijkswaterstaat, Nick Franken, Syb van Breda & Co architects<br />

Heinenoordtunnel als eerste<br />

tunnel in Zuid-Holland aan de beurt<br />

bij enorme renovatieopgave van Rijkswaterstaat<br />

Nederland staat aan de vooravond van een enorme onderhoudsopgave op infrastructureel<br />

gebied. De komende jaren worden -in opdracht van Rijkswaterstaat- meer dan honderd bruggen,<br />

tunnels, sluizen en viaducten gerenoveerd. De Heinenoordtunnel, is als eerste van acht tunnels<br />

die in Zuid-Holland worden gerenoveerd aan de beurt. Bouwcombinatie Savera III, bestaande uit<br />

Dura Vermeer, SWARCO (voorheen Dynniq) en SPIE Nederland, zijn verantwoordelijk voor de<br />

uitvoering van de renovatie en de ontwikkeling van de nieuwe tunnelautomatisering.<br />

DUURZAAMHEIDSSLAG<br />

Onder andere wordt het wegdek vernieuwd en<br />

het beton hersteld. In het kader van duurzaamheid<br />

worden de wanden van de tunnel lichter<br />

gemaakt, waardoor er minder ‘bijverlichting’ nodig<br />

is. Hierdoor gaat het energieverbruik omlaag.<br />

Ook worden er nieuwe lichtroosters en ledverlichting<br />

toegepast. En er komt een middentunnelkanaal,<br />

waar de nieuwe tunnelautomatisering<br />

opgebouwd wordt. De oude systemen blijven<br />

in werking tot de nieuwe systemen opgebouwd,<br />

getest en goedgekeurd zijn. Na renovatie is dit<br />

middentunnelkanaal de nieuwe vluchtgang. Verder<br />

worden de bestaande dienstgebouwen aangepakt<br />

en krijgen ze een nieuw uiterlijk zodat ze<br />

beter in de omgeving passen.<br />

MULTITECHNISCH<br />

DIENSTVERLENER<br />

SPIE Nederland is een dochteronderneming van<br />

de SPIE groep, dé onafhankelijke Europese leider<br />

in multitechnische dienstverlening op de gebieden<br />

van energie en communicatie. SPIE Nederland begeleidt<br />

haar klanten in het ontwerp, de uitvoering,<br />

de exploitatie en het onderhoud van diverse installaties<br />

in de energie-, infrastructurele-, industriele-<br />

en gebouwgebonden sectoren. “Als grootste<br />

multitechnisch dienstverlener van ons land willen<br />

we graag een voortrekkersrol vervullen en bijdragen<br />

aan een toekomstbestendig Nederland”,<br />

zegt Rick Schreurs, technisch manager bij SPIE.<br />

Schreurs werkt al tien jaar bij SPIE binnen verschillende<br />

divisies en is bij project Renovatie Heinenoordtunnel<br />

eindverantwoordelijk voor het ontwerp<br />

en de testfase. “In feite ben ik het technisch<br />

geweten van mijn collega, Jurgen van den Bos, die<br />

al 21 jaar bij SPIE werkt en tevens MT-lid is binnen<br />

48


THEMA ONDERGRONDS BOUWEN<br />

de afdeling verkeer en vervoer.” Bij project Renovatie<br />

Heinenoordtunnel is Van den Bos de projectmanager<br />

namens SPIE. “Samen met SWAR-<br />

CO is SPIE verantwoordelijk voor het ontwerp,<br />

het installeren, het testen en het onderhouden<br />

van de tunneltechnische installaties.”<br />

TECHNISCHE OPLOSSINGEN VOOR<br />

TECHNISCHE UITDAGINGEN<br />

“Wij ontwerpen, installeren en onderhouden de<br />

energievoorziening, de werktuigbouwkundige installaties,<br />

zoals de vloeistofpompinstallatie, de blusvoorziening,<br />

de ventilatie en de overdrukinstallatie<br />

en de gebouwgebonden installatie”, zegt Van<br />

den Bos. “Naast deze installaties pakt SPIE onder<br />

andere de vluchtdeuren en hulppostkasten op.”<br />

Schreurs legt uit dat het een behoorlijke uitdaging<br />

is om de nieuwe installaties parallel op te bouwen<br />

terwijl de oude nog in werking zijn. “Qua energievoorziening<br />

moet het twee keer zoveel aankunnen<br />

en je moet uiteraard ook kijken naar de ruimtelijke<br />

huishouding: zo moeten het nieuwe kabeltracé de<br />

oude niet in de weg zitten en heb je te maken met<br />

een beperkte ruimtelijke inpassing van het nieuwe<br />

systeem. Hier is een intensief voortraject aan<br />

vooraf gegaan om alles in goede banen te leiden.<br />

Aan de hand van een door Savera III gebouwde<br />

mock-up van een deel van de tunnelwand met het<br />

middentunnelkanaal, hebben we vooraf de technische<br />

uitdagingen goed in kaart gebracht en daar<br />

oplossingen voor aangedragen.”<br />

STRAKKE PLANNING<br />

Naast de technische uitdagingen is ook de strakke<br />

planning iets om serieus rekening mee te houden.<br />

“Het gehele project, van werktuigbouwkunde<br />

tot renovatie van de tunneltechnische installaties,<br />

wordt uitgevoerd in diverse fases van in totaal<br />

veertig nachten, dertig weekenden en twee zomerperiodes”,<br />

zegt Van den Bos. “Dat betekent<br />

dat je de juiste mensen en materiaal op de juiste<br />

plek op het juiste moment moet hebben om de<br />

doorlooptijd niet in gevaar te brengen en de planning<br />

te halen.” Schreurs licht toe dat door deze<br />

gefaseerde uitvoering de huidige systemen in bedrijf<br />

blijven tot de nieuwe systemen gebouwd en<br />

getest zijn. “Zo is een maandenlange afsluiting van<br />

de tunnel niet nodig en blijft de hinder relatief beperkt<br />

voor de ruim 110.000 weggebruikers per<br />

dag en zijn we er zeker van dat alles goed werkt<br />

voordat wordt overgeschakeld van de oude naar<br />

de nieuwe systemen.”<br />

GOEDE SAMENWERKING<br />

Een onderlinge goede samenwerking is essentieel<br />

voor het succes van dit project. “En die<br />

loopt voortreffelijk, zowel binnen de combinatie<br />

als met Rijkswaterstaat”, beaamt Van den<br />

Bos. “Binnen SPIE werken we met de One-<br />

SPIE-gedachte: er is zo ontzettend veel kennis<br />

aanwezig binnen de diverse afdelingen en<br />

disciplines van SPIE, dat die zeker bij dit soort<br />

projecten volop wordt benut. Dit stevige fundament<br />

vergroot onze waarde voor klanten en<br />

zorgt dat wij klaar zijn voor nog meer grootschalige<br />

infrastructurele projecten. ■<br />

Rick Schreurs, technisch manager bij SPIE.<br />

(Beeld: Nick Franken)<br />

Bouwcombinatie Savera III maakte een mock-up<br />

van een deel van de tunnelwand met het<br />

middentunnelkanaal. (Beeld: Nick Franken)<br />

Een onderlinge goede samenwerking is essentieel<br />

voor het succes van dit project. Zowel binnen de<br />

combinatie als met Rijkswaterstaat loopt dat<br />

voortreffelijk volgens SPIE. (Beeld: Nick Franken)<br />

Jurgen van den Bos, projectmanager bij SPIE.<br />

(Beeld: Nick Franken)<br />

Dankzij de gefaseerde uitvoering blijven de huidige systemen in bedrijf tot de nieuwe systemen gebouwd en getest zijn. Zo blijft de hinder beperkt. (Beeld: Nick Franken)<br />

49


Met jouw werk<br />

maak je een wereld<br />

van verschil<br />

Wij staan klaar om je te helpen: (3D) Machinebesturing • Total stations<br />

• 2D en 3D maatvoering • GPS-ontvangers • Lasers • Trainingen & support •<br />

Scanners • (maatwerk) Projectmanagement software<br />

www.topconpositioning.nl<br />

MAAK VAN JOUW<br />

SCHAFTWAGEN EEN<br />

EMISSIEVRIJE<br />

SCHAFTWAGEN<br />

SIMPELE INSTALLATIE GESCHIKT VOOR ELKE SCHAFTWAGEN HUFTERPROOF BATTERIJSYSTEEM<br />

WATTSUN IS JOUW TOEKOMSTBESTENDIGE PARTNER VOOR EMISSIEVRIJ WERKEN<br />

WWW.WATTSUN.NET


Tekst | Chris Elbers Beeld | Manitowoc Crane Group<br />

Mobiele hijsoplossingen<br />

van wereldklasse uit Breda<br />

Sinds de oprichting in 1902 heeft Manitowoc zich ontwikkeld tot een ware specialist in de kraanwereld.<br />

Een van de merken die het bedrijf voert, is Grove, een begrip op het gebied van mobiele<br />

kranen. Erik Baas is als sales manager in Midden- en Noord-Nederland verantwoordelijk voor deze<br />

kraanvariant. Hij vertelt meer over de flexibel in te zetten mobiele hijsoplossingen. Krachtpatsers die<br />

zich vooral onderscheiden door een multifunctionele inzetbaarheid binnen uiteenlopende sectoren.<br />

Op kraangebied neemt Manitowoc een vooraanstaande<br />

positie in. Die status heeft het bedrijf niet<br />

alleen te danken aan de geboden veelheid qua<br />

materieel. Ook als het gaat om productontwikkeling,<br />

financieringsmogelijkheden en aftersales<br />

mag de onderneming zich terecht een wereldspeler<br />

noemen. Binnen het mondiale decor kom<br />

je de uitgebreide reeks kranen van Manitowoc op<br />

vele plekken tegen. Bijvoorbeeld in de commerciele<br />

bouw en rondom infrastructurele projecten.<br />

Maar ook binnen de woningbouw, industriebouw<br />

en petrochemie. En wat ook mooi is: de geboden<br />

kraanoplossingen zijn via telematica steeds<br />

intensiever gelinkt met slimme softwareapplicaties<br />

als Grove Connect en Potain Connect. Een<br />

De Grove GMK5250XL all terrain hijskraan in actie.<br />

Met een indrukwekkende mastlengte van 78,5 meter<br />

en een maximale hijscapaciteit van 250 ton is deze<br />

Grove uniek in deze klasse!<br />

welkome extra waarvan de gevarieerde groep afnemers<br />

van Manitowoc telkens weer profiteert.<br />

BREED INZETBAAR<br />

Het Nederlandse filiaal van Manitowoc is gevestigd<br />

in een modern pand aan de Veilingkade<br />

15 in Breda. Behalve de verkoopafdeling is hier<br />

ook een uitgebreide partsafdeling en een werkplaats<br />

voor het onderhoud van mobiele kranen<br />

aanwezig. Het gespecialiseerde verkoopteam,<br />

bestaande uit Erik Baas en Niek Brabers, is dagelijks<br />

actief in Nederland met de verkoop van<br />

de geavanceerde mobiele hijskranen van Grove.<br />

Breed inzetbare oplossingen die met name worden<br />

gebruikt voor het verticale transport van<br />

zware lasten in de segmenten infra, bouw en industrie.<br />

"Het programma van Grove is onder te<br />

verdelen in AT, de all terrain hijskranen, en RT,<br />

de rough terrain hijskranen met hijscapaciteiten<br />

van 40 tot 450 ton", zo zegt hij. "Een belangrijk<br />

kenmerk van de AT is dat de machinist met zijn<br />

hijskraan gewoon over de openbare weg naar de<br />

job kan rijden. Is het werk eenmaal gedaan, dan<br />

rijdt hij met de kraan verder naar een volgende<br />

locatie. Dat maakt de AT tot de ideale kraan voor<br />

kortstondige hijsprojecten. Zelfs wanneer er op<br />

een dag meerdere klussen op verschillende plekken<br />

geklaard moeten worden."<br />

PERFECT VOOR<br />

LANGDURIGE KLUSSEN<br />

In tegenstelling tot de AT rijden de RT-hijskranen<br />

van Grove niet op de openbare weg, maar worden<br />

ze met behulp van een dieplader naar de gewenste<br />

locatie getransporteerd. De RT-hijskraan<br />

is de perfecte oplossing voor de meer langdurige<br />

projecten. Verder is het type geschikt om op alle<br />

soorten terrein te worden ingezet. Ook de minder<br />

begaanbare. "Een belangrijk voordeel van de<br />

RT-hijskraan is dat de machinist kan rijden met de<br />

De Grove GMK4100L-1 all terrain hijskraan heeft een<br />

maximale hijscapaciteit van 100 ton.<br />

kraan, terwijl deze een zware last in de hijshaak<br />

heeft", aldus Baas, die merkt dat de waarde van<br />

RT-hijskranen in de praktijk soms wel eens wordt<br />

onderschat. Geheel ten onrechte, zo meent hij.<br />

"Juist voor hijswerkzaamheden die wat meer tijd<br />

in beslag nemen, is dit een perfecte oplossing.<br />

Daar komt nog bij dat de investering en exploitatiekosten<br />

lager zijn dan van de AT-hijskranen."<br />

ALTIJD EEN OPLOSSING<br />

Het relaas van Baas bewijst het nog maar eens:<br />

de mobiele hijskranen van Grove bieden voor<br />

iedere gebruiker en voor elk project een passende<br />

en kwalitatief hoogwaardige oplossing.<br />

Daarvoor staan Manitowoc en Grove garant.<br />

Bovendien is de klant altijd verzekerd van een<br />

prima restwaarde, wanneer de kraan in Nederland<br />

is 'uitgewerkt'. "Onze klanten kunnen<br />

altijd rekenen op maatwerk en een vergaande<br />

service", vult Baas aan. "Zo zijn de technische<br />

mensen van Grove dagelijks op pad om de<br />

eindgebruiker optimaal te ondersteunen. Want<br />

stilstand van de hijskraan is geen optie!" ■<br />

52


De Grove GRT655L compacte rough terrain<br />

hijskraan in actie. Met een capaciteit van 55 ton<br />

is deze kraan uiterst compact en fl exibel inzetbaar.<br />

53


Tekst | Roel van Gils Beeld | DISA International<br />

Specialist in baanbrekende<br />

onderwateroplossingen<br />

gaat voor groen<br />

DISA International gaat als specialist in baanbrekende onderwateroplossingen geen uitdaging uit de weg.<br />

Zo levert het wereldwijd opererende bedrijf een wezenlijke bijdrage aan grote infrastructurele projecten<br />

in ons land, maar heeft ook een rol in grote offshore hernieuwbare energiebronnen wereldwijd.<br />

Sinds 20<strong>03</strong> vertrouwt een internationale klantenkring<br />

op de inventieve en uitgebreide oplossingen<br />

voor de zee- en onderwaterwereld van<br />

DISA International. “Diversificatie en internationale<br />

expansie hebben ertoe geleid dat het bedrijf<br />

zich verder heeft kunnen ontwikkelen en<br />

verdiepen. “We zijn nu wereldwijd actief met<br />

verschillende divisies, te weten offshore olie<br />

en gas, civiele bouw en offshore hernieuwbare<br />

energiebronnen (mogelijk gemaakt door C-Ventus)”,<br />

zegt Managing Director Didier De Graaff.<br />

“Voor al deze sectoren hebben we een mooie<br />

gevulde orderportefeuille dankzij het vertrouwen<br />

van onze internationale klantenkring.”<br />

TECHNOLOGY<br />

De divisies van DISA International maken<br />

stuk voor stuk gebruik van de kennis, knowhow<br />

en ontwikkelingskracht van het eigen<br />

Technology-center. “Vanuit deze divisie ontwikkelen<br />

en leveren we specialistische apparatuur,<br />

zoals een grote verscheidenheid aan<br />

duikapparatuur en ROV’s voor alle soorten<br />

onderzeese operaties zodat onze mensen<br />

wereldwijd het verschil kunnen maken”, benadrukt<br />

De Graaff. Het wordt allemaal gefaciliteerd<br />

vanuit de divisie Technology met<br />

DISA International levert een wezenlijke bijdrage aan grote infrastructurele projecten in ons land, zoals hier op de A24 Blankenburgverbinding.<br />

54


Sinds 2008 heeft DISA International ook een sterke<br />

focus op het gebied van hernieuwbare energie op zee.<br />

warehouses in België, Nederland, Singapore<br />

en de Verenigde Staten.<br />

C-VENTUS<br />

Sinds 2008 heeft DISA International ook een<br />

sterke focus op het gebied van hernieuwbare<br />

energie op zee. DISA besloot een merknaam<br />

en bedrijf op te richten voor de offshore windparkdiensten<br />

genaamd C-Ventus Offshore<br />

Windfarm Services. “Hiermee leveren we specialistische<br />

kennis op het gebied van installatie,<br />

operaties en onderhoud (O&M)”, verduidelijkt<br />

De Graaff. “Vandaag is C-Ventus een dynamisch<br />

en continu evoluerend bedrijf gespecialiseerd in<br />

offshore wind. Tot op heden hebben we met<br />

belangrijke spelers in deze sector nauw samengewerkt<br />

aan meer dan twintig offshore windparken<br />

in het Verenigd Koninkrijk, Duitsland,<br />

Nederland en België, waarbij we met succes veilige,<br />

kosteneffectieve en hoogwaardige diensten<br />

hebben geleverd. Denk daarbij aan onderhoud<br />

en assistentie bij de installatie, al dan niet via<br />

duikwerk en rope access technieken, maar ook<br />

aan projectmanagement en engineering.”<br />

DISA International gaat als specialist in baanbrekende<br />

onderwateroplossingen geen uitdaging uit de weg.<br />

Inmiddels heeft DISA International een mooie<br />

club van bijna honderd medewerkers “Daarnaast<br />

maken we gebruik van een flexibele<br />

schil van minstens nog eens honderd enthousiaste<br />

techneuten. Overigens zijn we altijd op<br />

zoek naar gedreven en gemotiveerde krachten<br />

om onze klanten optimaal te bedienen.<br />

Bekijk zeker eens de vacatures op onze website<br />

of neem vrijblijvend contact met ons op.<br />

Wie weet werk jij straks ook aan één van de<br />

vele prachtige projecten.” ■<br />

55


DE PEN<br />

Beeld: COB/Vincent Basler<br />

56


DE PEN<br />

Gioffry Maduro<br />

Senior-adviseur DBFM-tunnels bij Rijkswaterstaat en<br />

duurzaamheidscoördinator bij het Centrum Ondergronds Bouwen<br />

CO 2<br />

-reductie bij<br />

ondergronds bouwen<br />

Bij werkzaamheden aan tunnels, kabels en leidingen en andere objecten in de ondergrond speelt<br />

CO 2<br />

-reductie een steeds grotere rol. Maar toch is het nog geen tweede natuur. We zijn namelijk<br />

gewend om in standaard processen te denken, al vele tientallen jaren. Dat moeten we doorbreken.<br />

Kan het ook anders, met minder uitstoot of moeten we een project op deze manier überhaupt<br />

wel uitvoeren? CO 2<br />

-reductie moet een vast onderdeel van ons denken worden.<br />

Ben je bewust van je verbruik en uitstoot. Niet alleen thuis, maar ook op zakelijk gebied. Op het<br />

niveau van appeltje-eitje. Des te eerder zal er een versnelling plaatsvinden. Ook bij ondergronds<br />

bouwen valt er nog op heel veel vlakken winst te behalen als het gaat om de reductie van de uitstoot<br />

van schadelijke stoffen. Kijk alleen maar eens naar de gebruikte grondstoffen. Bij een tunnel<br />

gaat het vaak over beton. Duurzaam beton is een issue, en daar gaan we gelukkig steeds verder<br />

in. Datzelfde geldt voor het hergebruik van asfalt waar Nederland wereldwijd koploper in is.<br />

Vanuit het Centrum Ondergronds Bouwen (COB) richten we ons binnen het platform duurzaamheid<br />

op drie werkpakketten: de energietransitie, circulariteit en de tunnel in zijn omgeving.<br />

Een niet te onderschatten aandeel leveren de installaties in bijvoorbeeld een tunnel. Er gaan veel<br />

installaties in en uit. Traditioneel is de ‘levensduur’ van zo’n installatie slechts zeven tot vijftien<br />

jaar voor een tunnel. Dat concept is niet langer houdbaar. Vanuit het COB zetten we in op twee<br />

belangrijke onderzoeksvelden, te weten materiaalhergebruik en energiereductie van installaties.<br />

De hele keten, van fabrikant en leverancier tot opdrachtgever en aannemer, moet belangrijke<br />

stappen nemen om uiteindelijk te komen tot een circulaire economie. Dat zal een behoorlijke<br />

impact hebben op de manier waarop wij in de toekomst onze tunnels ontwerpen, bouwen en<br />

beheren. Want ook het onderhoud van ondergrondse objecten is een belangrijk aandachtspunt.<br />

Opdrachtgevers gaan steeds meer eisen stellen ten aanzien van ‘schoon’ onderhoud. Oftewel, zo<br />

min mogelijk uitstoot genereren tijdens een onderhoudsmoment. Elektrificatie van materieel en<br />

voertuigen komt dan om de hoek kijken.<br />

Vanuit het COB hebben we de maatregelencatalogus voor energiereductie in tunnels opgesteld<br />

om gezamenlijk toe te werken naar een energiearme en uiteindelijk een energieneutrale<br />

tunnel. Een levend document dat concrete maatregelen beschrijft voor technische aspecten,<br />

het proces en voor contracten. Het energieverbruik van een (bestaande of nieuwe) tunnel kan<br />

hiermee substantieel verminderd worden tot zelfs energieneutraal. We zien dat nieuwe contracten<br />

die op de markt komen daarop geënt zijn. Neemt niet weg dat het altijd een complexe<br />

puzzel zal blijven: want, wat kan ik uitvragen, wat kan de markt aanleveren en hoe kun je dat<br />

aantoonbaar maken? Er zijn genoeg ideeën, maar praktijkvoorbeelden die echt goed werken<br />

zijn nog schaars. Maar ook dat is een kwestie van tijd. Ik verwacht namelijk dat er een duurzaamheidslabel<br />

komt voor ondergrondse bouwwerken, net zoals het energielabel voor je huis<br />

of kantoorpand. Dan wordt CO 2<br />

-reductie ‘vanzelf’ een vast onderdeel van ons denken. ■<br />

57


THEMA DIGITALISERING & SOFTWARE<br />

Tekst en beeld | Iv-Infra<br />

De kritieke ontwerpaspecten<br />

om overwegen veiliger te maken<br />

In Nederland zijn meerdere diepladergevoelige spooroverwegen. Hierdoor bestaat het risico<br />

dat een dieplader vastloopt wanneer deze zo’n verhoogde overweg passeert. En dat levert<br />

levensgevaarlijke situaties op.<br />

De overwegen staan opgenomen in openbaar toegankelijke databases, zoals<br />

de digitale wegenkaart RDW en het diepladerboekje van ProRail. Deze<br />

databases zijn voor vervoerders van belang om vooraf uit te sluiten dat een<br />

voertuig kan vastlopen. Het uitgangspunt bij het passeren van een overweg<br />

is dat dit binnen 15 seconden moet gebeuren. Indien de inschatting<br />

is dat dit langer duurt, moet er contact opgenomen worden met ProRail.<br />

Eén van de overwegen is die aan de Stationsweg in Lisse. Op deze overweg<br />

rijden landbouwvoertuigen die in de huidige situatie de top van de<br />

overweg raken.<br />

INHOUD VAN DE OPDRACHT<br />

Iv-Infra is door ProRail gevraagd hiervoor diverse alternatieve wegassen<br />

en/of spoorassen in concept te ontwerpen die de diepladergevoeligheid<br />

wegnemen. De overweg aan de Stationsweg betreft een kruising met<br />

twee sporen die in een boog liggen. De in het spoor aangebrachte verkanting<br />

leidt tot een ongunstig lengteprofi el van de weg, deze liggen namelijk<br />

in hetzelfde vlak, waardoor ter plaatse van de overweg een ‘helling’<br />

ontstaat voor het wegverkeer. Aan de bovenzijde van de helling raakt het<br />

landbouwverkeer de weg, met het risico om vast te lopen.<br />

3D-LASERSCANNING<br />

Om de beste optie uit te vinden, is het belangrijk dat de exacte ligging<br />

van de weg en het spoor ingemeten worden. Dit gebeurt door<br />

middel van een 3D-laserscanning, gecombineerd met tachymetrie en<br />

GNSS (satellietnavigatie).<br />

Bij de 3D-laserscanning wordt op meerdere locaties een losse scan gemaakt.<br />

Per scan worden de omgeving en meerdere targets ingemeten. Dit gebeurt<br />

tevens met een tachymeter om de losse 3D-scans zeer nauwkeuring (± 3<br />

mm) aan elkaar te rekenen (registratie). Het resultaat van deze registratie is<br />

een volledige 3D-puntenwolk van de omgeving. Daarnaast worden met behulp<br />

van GNSS markante punten ingemeten die ook in de 3D-scan zichtbaar<br />

zijn. Zodoende kan de 3D-puntenwolk in RD-coördinaten worden bepaald.<br />

Het voordeel van 3D-laserscanning in de bovenstaande methode is dat de<br />

objecten in het gebied in een relatief kort tijdsbestek contactloos worden<br />

ingemeten met een zeer hoge puntdichtheid, zonder op het spoor te komen.<br />

Er hoeft daarbij geen buitendienststelling aangevraagd te worden.<br />

De 3D-puntenwolk is de basis voor de verdere verwerking, van waaruit<br />

de ontwerpen opgesteld kunnen worden.<br />

ONTWERPPROCES<br />

Om te bepalen of een overweg diepladergevoelig is, wordt de zogenoemde<br />

gevaarklasse berekend. Voor de berekening wordt<br />

uitgegaan van een as-afstand. Op basis van de inmeting van<br />

de weg en het spoor zal de doorsteek/pijl (in verticale richting)<br />

worden bepaald. De gevaarklasse volgt dan uit de formule.<br />

Overwegen met een k-waarde ≤ 100 kunnen gevaar voor het vastlopen opleveren.<br />

De praktijk leert dat bij een topboog van meer dan 200 meter er geen<br />

probleem ontstaat. Bij het maken van het conceptontwerp is het doel om – na<br />

inmeting – tot een k-waarde te komen die groter is dan 100.<br />

58


THEMA DIGITALISERING & SOFTWARE<br />

Met behulp van een gedetailleerde 3D-scan, wordt de situatie in en rond de Stationsweg in Lisse in kaart gebracht en gevisualiseerd in een puntenwolk.<br />

Er zijn meerdere opties voor het uitwerken van de ontwerpen. Het<br />

wegnemen van de diepladergevoeligheid kan door aanpassing van de<br />

sporen, de weg of beiden. Indien het spoor aangepast wordt, kan blijken<br />

dat de boogstraal vergroot moet worden. Daardoor vermindert<br />

de verkanting en het leidt tot kleinere hoogteverschillen.<br />

EEN ALTERNATIEF IS HET ZORGEN VOOR<br />

EEN MEER GELEIDELIJK WEGVERLOOP RICHTING<br />

DE HELLING IN DE OVERWEG.<br />

Een hybride oplossing is eveneens een optie. In dit geval kunnen de sporen<br />

bijvoorbeeld in zijn geheel lager weggelegd worden waardoor in het<br />

wegprofi el ruimte ontstaat om de aansluitingen op de overweg meer<br />

geleidelijk te laten verlopen.<br />

OMGANG MET RAAKVLAKKEN<br />

Bij het uitwerken van de ontwerpen dient ook rekening gehouden te worden<br />

met mogelijke raakvlakken. Denk in het geval van de overweg in Lisse<br />

aan aanwezige kabels en leidingen, de waterhuishouding en het behoud van<br />

de overwegveiligheid. Zo zijn bij de overweg aan de Stationsweg terugkerende<br />

problemen met de spoorligging geconstateerd: zogenaamde blinde<br />

vering (klappers). Bij blinde vering ontstaat in de onbelaste toestand ruimte<br />

tussen de onderkant van de dwarsligger en het ballastbed. Wanneer het<br />

spoor belast wordt zal invering waargenomen worden. Wanneer blinde vering<br />

extremere vormen aanneemt, wordt deze aangeduid als klappers.<br />

Voor het ontstaan van blinde vering bestaan verschillende oorzaken.<br />

Het vermoeden bestaat dat op deze locatie klappers blijven terugkeren<br />

door verzadiging van de bodem met hemelwater. Gezien dit<br />

vermoeden, is het van belang dat bij het opstellen van de conceptontwerpen<br />

geen situatie gecreëerd wordt die leidt tot een slechtere<br />

waterhuishouding. Aanvullend kan dan altijd nog besloten worden om<br />

ten aanzien van de waterhuishouding extra maatregelen te nemen.<br />

Wat betreft kabels en leidingen zullen die altijd in eerste instantie<br />

geïnventariseerd moeten worden middels een KLIC-melding, zodat<br />

eventuele beperkingen in de afweging meegenomen kunnen worden.<br />

Afhankelijk van de uitkomsten, zal bij het uitwerken van de conceptontwerpen<br />

rekening gehouden moeten worden met eventuele raakvlakken<br />

die de mogelijkheden tot aanpassing van de weg en/of het spoor<br />

beperken. Ook kijken we naar eventuele negatieve gevolgen voor de<br />

overwegveiligheid in de nieuwe situatie. Als blijkt dat deze niet voorkomen<br />

kunnen worden, stellen we aanvullende maatregelen voor.<br />

Kortom, er spelen verschillende aspecten rondom de overwegveiligheid<br />

die in de ontwerpfase meegewogen moeten worden. De komende periode<br />

zal Iv-Infra starten om de situatie bij de overweg in Lisse in kaart te<br />

brengen en te komen tot een gewogen advies waarin op de criteria impact<br />

wegverkeer, impact spoorverkeer, kosten en impact omgeving een verbetering<br />

van de overwegveiligheid wordt gerealiseerd. ■<br />

Het is met het blote oog goed te zien: de overweg ligt een stuk hoger ten opzichte<br />

van de weg.<br />

Voor gewoon personenvervoer is er geen risico, diepladers zoals vracht- en<br />

veevervoer lopen nogal eens vast.<br />

59


THEMA DIGITALISERING & SOFTWARE<br />

Tekst en beeld | Arkance Systems<br />

“We kunnen nog meer<br />

focussen op het puzzelwerk”<br />

Els Seldam en Axel Bosman over het belang van Drill Control in de energietransitie<br />

Ze hebben het druk, bij de Siers Groep. Het bedrijf in Oldenzaal is onder meer specialist in sleufloze<br />

technieken. En in een tijd waarin de energietransitie een hot item is, betekent dat: werk aan de<br />

winkel. Engineers Els Seldam en Axel Bosman vertellen over hun werk, waarin Drill Control 8.0 een<br />

belangrijke rol speelt. “Dankzij Drill Control wordt ons werk beter, sneller én leuker.”<br />

De Siers Groep zet de sleufloze techniek vooral<br />

in voor de aanleg van ondergrondse kabels en leidingen,<br />

zoals voor gas, elektriciteit of data. “Soms<br />

kun je niet werken met open sleuven”, legt Els<br />

uit. “Bijvoorbeeld als je een kanaal kruist, of een<br />

snelweg of spoorrails. Dan ga je over op sleufloos:<br />

je graaft niet, maar je creëert een boorgat en gaat<br />

op die manier de diepte in, op gepaste afstand<br />

onder de eerder genoemde objecten door.”<br />

BODEMINFORMATIE<br />

De uitdaging hierbij is logisch: als je de grond<br />

in gaat, zie je niets meer. En dus is het in kaart<br />

brengen van alle boven- en ondergrondse obstakels<br />

belangrijk om tot een goed boorontwerp<br />

te komen. “Er ligt van alles onder de grond”, vertelt<br />

Els. “Bestaande boringen, fundaties, of zelfs<br />

afvalcontainers, zoals in bebouwde omgevingen.<br />

Al die informatie hebben we nodig.” Axel vult<br />

aan: “We downloaden bijvoorbeeld kadastrale<br />

grenzen, en de BGT, de Basisregistratie Grootschalige<br />

Topografie. Daarnaast vragen we KLICgegevens<br />

op bij het Kadaster. We verwerken al<br />

deze data met InfraCAD Map. Het resultaat is<br />

een AutoCAD-tekening die we in Civil 3D gebruiken<br />

als basis voor het boorontwerp.”<br />

VEEL TIJDWINST<br />

Drill Control zorgt (als plug-in voor Civil<br />

3D) voor het bundelen van alle relevante<br />

informatie. “Zoals het genereren van een<br />

lengteprofiel”, aldus Els. “Daarin zie je alle<br />

kabels en leidingen op exact de juiste diepte<br />

en positie. Dat is wel een verschil met vroeger…<br />

Toen ik in 2005 engineer ‘sleufloze<br />

technieken’ werd, bestond Drill Control nog<br />

niet. We moesten alles handmatig tekenen<br />

en uitrekenen. Wat vroeger enkele dagen<br />

duurde, doe je nu in een paar uur. Het uiteindelijk<br />

genereren van een boorontwerp is<br />

Engineers Els Seldam en Axel Bosman: "Dankzij Drill Control wordt ons werk beter, sneller én leuker".<br />

De Siers Groep zet de sleufloze techniek vooral in voor de aanleg van<br />

ondergrondse kabels en leidingen zoals voor gas,elektriciteit of data.<br />

60


THEMA DIGITALISERING & SOFTWARE<br />

Siers is tevreden over Drill Control 8.0. Haar<br />

engineers werken er al enige tijd mee.<br />

hierdoor een stuk eenvoudiger. En dat zorgt<br />

er weer voor dat we meer opdrachten kunnen<br />

aannemen.”<br />

AUTOMATISCH DOORREKENEN<br />

Axel toont het maaiveldprofiel van een actueel<br />

project, waarbij de Siers Groep drie bundels<br />

middenspanningskabels aanbrengt. “Parallel<br />

aan het spoor, onder een singel door en<br />

ook passeren we een watergang. Drill Control<br />

maakt het maaiveldprofiel, waardoor we<br />

in één oogopslag zien waar de snijpunten zich<br />

bevinden en of onze boorlijn mooi vlak is.<br />

Boogstralen, hoeken, minimale diepte… we<br />

geven onze parameters in en Drill Control<br />

rekent het automatisch door.”<br />

OVER DRILL CONTROL 8.0<br />

Drill Control is software die het<br />

ontwerpen van horizontaal gestuurde<br />

boringen makkelijker maakt. Aannemers,<br />

ingenieursbureaus en leidingbeheerders<br />

besparen hiermee veel tijd in de ontwerp-,<br />

uitvoerings- en revisiefase. Drill Control is<br />

leverbaar in meerdere talen en bestaat<br />

uit twee aparte applicaties die naadloos<br />

met Civil 3D samenwerken: Drill Control<br />

Design en Drill Control Construct.<br />

De belangrijkste voordelen van Drill<br />

Control:<br />

- Tot 90% sneller maken en wijzigen<br />

van een ontwerp of revisie<br />

- Export naar onder andere D-Geo<br />

Pipeline, Google Earth en GIS<br />

- Flexibel importeren vanuit alle<br />

meetapparatuur<br />

- In diverse talen beschikbaar<br />

- Professionele output<br />

- Mogelijkheid voor eigen presentatiestij<br />

Een stapje eerder, vertelt Els, is via een<br />

bovenaanzicht al de ideale route bepaald.<br />

“Daarop zie je waar zich bebouwing bevindt,<br />

of andere omstandigheden waar je rekening<br />

mee moet houden.”<br />

BETROUWBAAR ONTWERP<br />

Volgens Els en Axel maakt Drill Control<br />

het werk niet alleen sneller en aangenamer,<br />

maar ook betrouwbaarder. “Zeker als je<br />

later wijzigingen aanbrengt in je ontwerp”,<br />

aldus Axel. “We maken vaak proefsleuven,<br />

meestal bij het in- en uittredepunt van de<br />

boring. Als blijkt dat we de boorlijn moeten<br />

opschuiven, is dat een kwestie van ingeven.<br />

Drill Control past de maatvoering en alle<br />

gerelateerde gegevens automatisch aan. Sowieso<br />

is het vandaag de dag gewoon druk in<br />

de ondergrond. Het is niet altijd eenvoudig<br />

om een goede locatie te vinden voor nóg<br />

een ondergrondse leiding. Drill Control<br />

zorgt daarin voor duidelijkheid.”<br />

EXTRA DUIDELIJKHEID<br />

Inmiddels werken de Siers-engineers met<br />

Drill Control 8.0, een versie die volgens Els<br />

verschillende verbeteringen kent ten opzichte<br />

van versie 6.0. “Een voorbeeld is het<br />

automatisch intekenen van het maaiveld, inclusief<br />

alle kabels, leidingen en hun betreffende<br />

dieptes.” Axel: “Ook het dynamisch<br />

aanpassen van boorlijnen vind ik een voordeel.<br />

Normaal zou je alles opnieuw moeten<br />

koppelen en controleren, maar versie 8.0<br />

maakt er zélf een correct nieuw profiel van.<br />

Daardoor kunnen we nu nóg meer focussen<br />

op het daadwerkelijk leggen van de puzzel, in<br />

plaats van het in kaart brengen en aanpassen<br />

van de randvoorwaarden.”<br />

NAUWELIJKS OVERLAST<br />

Terug naar de energietransitie, die de Siers<br />

Groep momenteel veel opdrachten oplevert.<br />

Axel knikt: “Met name middenspanningstrajecten,<br />

omdat de huidige netwerken<br />

het elektriciteitstransport simpelweg niet<br />

aan kunnen. In grofweg driekwart van alle<br />

projecten is minimaal één boring nodig. Natuurlijk<br />

komt ook daar materieel aan te pas,<br />

OVER DE SIERS GROEP<br />

De Siers Groep (Oldenzaal, opgericht<br />

in 1964) levert een compleet pakket<br />

op het gebied van de ondergrondse<br />

infra in vrijwel heel Nederland en<br />

Duitsland. De ruim 700 medewerkers<br />

geven dagelijks invulling aan de<br />

slogan ‘Gegrond op Kwaliteit’. De Siers<br />

Groep is een echt familiebedrijf, kent<br />

een groot sociaal gevoel en sterke<br />

maatschappelijke betrokkenheid.<br />

maar de impact op de omgeving is veel kleiner<br />

dan wanneer je bovengronds een sleuf<br />

zou graven. Zo boorden we laatst nog ondergronds<br />

bij een basisschool – de overlast<br />

was minimaal.”<br />

VERDERE VERBETERINGEN<br />

Het mag duidelijk zijn dat Drill Control een<br />

spilfunctie vervult in het werk van Els, Axel<br />

en hun collega-engineers. “Of we ons kunnen<br />

voorstellen om zónder deze plug-in te werken?<br />

Voorstellen wel, maar wenselijk is dat beslist<br />

niet”, lacht Axel. Els vult aan: “Versie 8.0<br />

is zeker een vooruitgang. Toch zijn er heus nog<br />

wel verbeterpunten, veelal teken-technische<br />

dingen. Vaak is de leverancier van de software,<br />

in dit geval Arkance Systems, daarvoor afhankelijk<br />

van derden. Zo vind ik dat het Kadaster<br />

prima Z-maten in KLIC-gegevens mee zou<br />

kunnen geven. Dan is de KLIC-informatie nog<br />

completer. Via InfraCAD Map kunnen we die<br />

vervolgens perfect importeren en gebruiken<br />

voor onze volgende sleufloze boring.” ■<br />

Arkance Systems - Vestiging Oss.<br />

OVER ARKANCE SYSTEMS<br />

Arkance Systems is een wereldwijde organisatie van specialisten die met een<br />

compleet portfolio van software, hardware, cursussen en diensten, organisaties<br />

ondersteunt met hun digitale transformatie. Het bedrijf is de grootste Autodeskspecialist<br />

ter wereld, met een sterke focus op Bouw en Infrastructuur. Het helpt<br />

klanten met de implementatie van NLCS en BIM, het standaardiseren van CADomgevingen<br />

en het optimaliseren van werkprocessen en werkmethodieken.<br />

61


THEMA DIGITALISERING & SOFTWARE<br />

Tekst | Susan Peek Beeld | Van Meijel Automatisering<br />

Wil jij als bouwbedrijf de stikstofuitstoot<br />

efficiënt berekenen?<br />

Dat kan met de nieuw ontwikkelde duurzaamheidscalculatie<br />

Het vliegensvlug moeten terugdringen van CO 2<br />

-uitstoot, de natuur die achteruit holt, een groeiend<br />

tekort aan grondstoffen én de enorme woningbouwopgave… de bouwbranche staat voor<br />

nogal wat uitdagingen tegenwoordig. Toch blijft het stikstofdebacle in <strong>2023</strong> de grootste uitdaging<br />

voor menig bouwer. Gelukkig is Van Meijel Automatisering -automatiseringspartner voor bedrijven<br />

in de infra, bouw en aanverwante sectoren- altijd druk bezig met wat hun klanten nodig hebben<br />

en bedachten ze ook hier weer een oplossing voor.<br />

Door de uitspraak van de Raad van State op 2<br />

november 2022 is elke bouwactiviteit waarbij<br />

stikstof uitgestoten wordt, vergunningplichtig<br />

geworden. Ook bij projecten die alleen tijdelijk<br />

stikstof uitstoten, moet het effect op de natuur<br />

worden berekend. En dat is voor velen een bureaucratische<br />

uitdaging waar hard om oplossingen<br />

wordt gevraagd. VanMeijel werkt aan een<br />

nieuwe duurzaamheidscalculatie in het ERPplatform<br />

Metacom. Sabien Hoekman, consultant<br />

bij VanMeijel, is onderdeel van de werkgroep<br />

die zich daar volop mee bezighoudt.<br />

VOORNAAMSTE OORZAAK<br />

“We weten dat de voornaamste oorzaak van<br />

stikstofuitstoot in de bouw het groot materi-<br />

eel is, zoals graafmachines, vrachtwagens, kranen,<br />

bulldozers en shovels”, begint Hoekman.<br />

“Juist dit materieel is onmisbaar in deze sector.<br />

Maar door het nieuwe reglement, moet elk<br />

project dat nog niet vergund is, opnieuw kijken<br />

naar de stikstofuitstoot van werktuigen en het<br />

transport. Daarnaast moet er berekend worden<br />

in welke mate de activiteiten effect hebben<br />

op omliggende, beschermde Natura2000-<br />

gebieden.” Hoekman geeft aan dat het ook nog<br />

maar de vraag is of je met de reeds gemaakte<br />

berekeningen recht hebt op een bouwvergunning.<br />

“Dit maakt het hele proces op weg naar<br />

de start van een project een tijdrovende klus.<br />

En precies op dat soort vraagstukken bieden<br />

wij graag een antwoord”, zegt ze. “We zien<br />

het stikstofdebacle, naast een uitdaging, ook<br />

als een kans voor onze (potentiële) klanten om<br />

te kunnen groeien als bouwprofessional. Wanneer<br />

zij goed voorbereid zijn op deze vergunningsplicht,<br />

kan vertraging voorkomen worden<br />

en wordt de impact op het milieu verlaagd.<br />

Dan ben je als bouwbedrijf meteen bezig met<br />

een duurzaamheidsslag.”<br />

DUURZAAMHEIDSCALCULATIE<br />

Het motto van VanMeijel ‘bouwen kan simpeler’<br />

komt ook in deze oplossing weer terug. In<br />

Metacom Online was een package voor duurzaamheid<br />

in ontwikkeling, alleen sloot deze niet<br />

genoeg aan op de huidige wensen. Onze werkgroep<br />

is gaan inventariseren wat de wensen<br />

VanMeijel ontwikkelt tevens een stamdatahub: leveranciers kunnen in Metacom<br />

Online de prijzen, maar ook de duurzaamheids- en uitstootgegevens van hun<br />

materieel invoeren en delen.<br />

De duurzaamheidscoördinator kan calculatiegegevens van o.a. stikstof en CO 2<br />

vervolgens eenvoudig in AERIUS zetten.<br />

62


THEMA DIGITALISERING & SOFTWARE<br />

van de klant op dit moment zijn. Op basis van<br />

die belangrijke input, waarbij de uitdaging voornamelijk<br />

aan de voorkant lag bij het verzamelen<br />

van alle betreffende gegevens, zijn we dit verder<br />

aan het ontwikkelen. Met als doel dat onze<br />

klanten in Metacom op een efficiënte manier<br />

stikstofdeposities op Natura2000-gebieden<br />

kunnen berekenen naast de mogelijkheid om<br />

te calculeren met CO 2<br />

. De duurzaamheidscoordinator<br />

kan dit soort gegevens vervolgens<br />

eenvoudig in AERIUS zetten, het rekeninstrument<br />

voor de leefomgeving van het RIVM,”<br />

zegt Hoekman en legt uit dat de nieuwe ontwikkelingen<br />

in Calculatie XE tussentijds getoetst<br />

wordt bij klanten. “Het is zelfs mogelijk<br />

om verschillende versies aan te maken, zodat<br />

je kunt vergelijken welke optie de minste uitstoot<br />

oplevert. De gegevens die nodig zijn voor<br />

het invullen van de AERIUS calculatie kunnen<br />

straks eenvoudig vanuit de calculatie geprint<br />

worden en worden gedeeld met de duurzaamheidscöordinator.”<br />

Op het VMA festival ‘Future<br />

Proof’ van 6 juni in de Noordoostpolder, heeft<br />

VanMeijel deze nieuwe oplossing al gepresenteerd.<br />

De duurzaamheidscalculatie zal uitkomen<br />

in Metacom versie 2022 en <strong>2023</strong>.<br />

De voornaamste oorzaak van stikstofuitstoot in de bouw is het groot materieel, zoals graafmachines,<br />

vrachtwagens, kranen, bulldozers en shovels.<br />

VanMeijel werkt aan een nieuwe duurzaamheidscalculatie in het ERP-platform Metacom.<br />

‘Het stikstofdebacle:<br />

naast een uitdaging<br />

ook een kans om<br />

te groeien als<br />

bouwprofessional’<br />

STAMDATAHUB<br />

Een mooie ontwikkeling dat je - wanneer je de<br />

kostprijs en de verkoopprijs calculeert - ook<br />

meteen de CO 2<br />

-uitstoot en stikstofuitstoot<br />

kunt calculeren, vindt Hoekman. “En wellicht<br />

zullen we er op termijn nog meer aan toe gaan<br />

voegen, maar voor nu heeft dit de prioriteit.” In<br />

het verlengde van de duurzaamheidscalculatie<br />

package is VanMeijel ook bezig met het ontwikkelen<br />

van een stamdatahub. “In Metacom is het<br />

doel om de stamgegevens van materieel per<br />

leverancier (gegevens zoals brandstofgebruik)<br />

vast te kunnen leggen. Met de stamdatahub is<br />

het mogelijk dat onderaannemers zelf in Metacom<br />

Online de prijzen, maar ook de duurzaamheids-<br />

en uitstootgegevens van hun materieel<br />

in kunnen voeren en die kunnen delen<br />

met de hoofdaannemers waar ze voor werken.<br />

En zo denken we altijd mee in echte oplossingen<br />

waar de markt behoefte aan heeft”, zegt<br />

Hoekman tot slot. ■<br />

63


Benieuwd naar de<br />

mogelijkheden? Neem<br />

contact met ons op!<br />

STIKSTOFUITSTOOT EFFICIËNT BEREKENEN?<br />

DUURZAAMHEIDSCALCULATIE<br />

ONTDEKKEN IN METACOM<br />

Als bedrijf in de grond-, weg- en waterbouw heb je nu meer dan ooit te maken<br />

met duurzame maatregelen en stikstofuitstoot. Per bouwproject moet worden<br />

onderzocht wat de stikstof gevolgen zijn voor beschermde natuurgebieden die<br />

om het bouwproject heen liggen. Dit veroorzaakt vertraging in projecten.<br />

Maak kennis met de duurzaamheidscalculatie package:<br />

Stikstof en ammoniak emissies bereken van werktuigen & transport<br />

Deposities berekenen in Aerius<br />

Meerdere versies aanmaken, voor de beste vergelijking.<br />

Onderbouwing als pdf genereren & direct delen met andere partijen.


Van kaart<br />

en analyse<br />

naar inzicht<br />

Efficiëntere workflows, duidelijkere<br />

samenwerking en betere ontzorging.<br />

Voeg locatie toe aan uw ontwerp-proces<br />

en krijg inzicht in hoe projecten zich<br />

verhouden tot de ruimtelijke context.


THEMA DIGITALISERING & SOFTWARE<br />

Tekst | Lisa Zeijpveld Beeld | Esri<br />

Actuele beelden van de<br />

openbare ruimte in ArcGIS<br />

Altijd en overal inzicht in de actuele staat van het wegennetwerk in Nederland. Dat kan via het platform<br />

en de app van Real-Time Road Inspection (RTRI). Dankzij een recente integratie met het Esri<br />

ArcGIS-platform zijn de gebruiksmogelijkheden alleen maar toegenomen. Kortweg biedt dit meer<br />

gebruiksgemak, meer data en toepassingsmogelijkheden. "We zijn blij met deze mooie samenwerking,<br />

zodat we onze gezamenlijke klanten nog beter kunnen bedienen", zo roepen Jan Kroon, directeur<br />

van RTRI en Frank de Zoeten, senior business developer bij Esri Nederland in koor.<br />

Real-Time Road Inspection is in 2021 gestart. Oprichter Andries Takke<br />

kwam tot dit idee toen hij onderweg was met zijn auto en hem allerlei<br />

afwijkingen in de infrastructuur opvielen, variërend van een slecht wegdek<br />

tot kapotte hectometerpaaltjes. Waarom doen we niets met die informatie,<br />

zo vroeg hij zich af? Dat bracht hem samen met een team van experts<br />

tot de ontwikkeling van een app en een platform waarmee en waarop<br />

beelden worden verzameld die weggebruikers maken vanuit hun auto met<br />

een mobiele telefoon of bij voorkeur met een dashboardcamera.<br />

HANDIG<br />

Met de integratie met het Esri ArcGIS-platform is er nu een verdere stap<br />

voorwaarts gezet. "De Esri ArcGIS gebruikers, waaronder veel overheden<br />

en aannemers, kunnen bij een bezoek aan het platform met een paar klikken<br />

nu ook specifieke RTRI GIS-data boven tafel krijgen. Reuze handig voor diegenen<br />

die willen weten hoe het gesteld is met de staat van een bepaald stuk<br />

weg in Nederland. De combi is per direct beschikbaar voor al onze abonnees<br />

die hebben gekozen voor een zogenoemd API-pakket", zegt Kroon.<br />

TOEGEVOEGDE WAARDE<br />

De Zoeten vult aan: "De toegevoegde waarde voor klantengroepen van<br />

zowel Esri als RTRI zijn de actuele beelden van de openbare ruimte die<br />

beschikbaar zijn. Beschouw de integratie als een hosted feature service in<br />

ArcGIS Online. Gebruikers kunnen op een veilige manier de data in hun eigen<br />

ArcGIS omgeving gebruiken en delen via allerlei configureerbare apps<br />

die workflows van klanten ondersteunen. ArcGIS online heeft met het<br />

portaal een beheeromgeving waarmee toegang naar services verleend kan<br />

worden." De Zoeten vervolgt: "Het mooie is dat het contact voor deze samenwerking<br />

snel was gelegd. We zijn niet al te lang geleden benaderd door<br />

RTRI. Vervolgens zijn zowel onze als hun ontwikkelaars ermee aan de slag<br />

gegaan en de feature service is nu dus al in de lucht. Soms gaat het snel!"<br />

Gebruikers kunnen op een veilige manier de data in hun eigen ArcGIS omgeving gebruiken en delen via allerlei configureerbare apps die workflows van klanten ondersteunen.<br />

66


THEMA DIGITALISERING & SOFTWARE<br />

diensten maken de beelden terwijl ze toch al onderweg zijn. De beelden<br />

worden dan ook als het ware door iedereen gemaakt en zijn ook<br />

van iedereen. Bestuurders brengen automatisch wegen in kaart, terwijl<br />

ze rijden met onze mobiele app. Afwijkingen in een traject worden<br />

met 1 druk op de kop geregistreerd en met een route-exportfunctie<br />

geëxporteerd naar het platform. Alles bij elkaar zorgen we zo voor<br />

up-to-date wegeninformatie, minder CO 2<br />

-uitstoot door minder voertuigkilometers<br />

en is het bovendien kostenbesparend. Goed om te vermelden<br />

is dat ons platform is opgenomen als keteninitiatief in de CO 2<br />

-<br />

prestatieladder (trede 3)."<br />

Altijd en overal inzicht in de actuele staat van het wegennetwerk in Nederland.<br />

Dat kan via het platform en de app van Real-Time Road Inspection (RTRI).<br />

ACTUELE BEELDEN<br />

Volgens Kroon kunnen overheidsinstanties, zoals Rijkswaterstaat, de<br />

beelden gebruiken om bijvoorbeeld onderhoud te plegen, zaken te<br />

vervangen en schades te repareren of om deze activiteiten op afstand<br />

te monitoren. "Aannemers kunnen voor het interpreteren van bestekken<br />

en projectvoorbereiding uitstekend gebruikmaken van actuele<br />

beelden om de situatie van geplande werkzaamheden en projecten<br />

op afstand te monitoren. Ook kunnen eenvoudig rapportages worden<br />

opgesteld. Zo worden kostbare, soms onveilige, en tijdrovende bezoeken<br />

aan een bouwlocatie beperkt tot een minimum. Beelden worden<br />

automatisch geüpload in het online RTRI-platform. Om deze in te zien<br />

en te beheren kunnen onze klanten dus een abonnement afsluiten."<br />

DUURZAAM<br />

Kroon: "We slaan met deze service meerdere duurzame vliegen in één<br />

klap. Want er hoeft niet speciaal gereden te worden om opnames te<br />

maken. Bijvoorbeeld vuilnisophaaldiensten, pakketbezorgers en andere<br />

30.000 UNIEKE BEELDEN PER DAG<br />

Inmiddels worden er bij elkaar al zo'n 30.000 unieke beelden per dag<br />

ingewonnen en dat aantal neemt alleen maar toe. Dat geldt ook voor het<br />

aantal gebruikers. Veel organisaties, bedrijven en overheden maken er<br />

inmiddels gebruik van, waaronder de vuilnisophaaldienst van gemeente<br />

Hoeksche Waard, KWS/Gebr. Van Kessel (VolkerWessels-ondernemingen),<br />

gemeente Eindhoven en Mourik Infra. "Er is vraag naar en belangstelling<br />

voor actuele beelden, waarmee onze klanten en die van Esri naar<br />

gelang hun behoeften er mee aan de slag kunnen en beleid op kunnen<br />

voeren of vervolgactiviteiten op kunnen plannen. Bij alles wat we doen<br />

staat veiligheid en privacy van onze appgebruikers en de openbare ruimte<br />

voorop", aldus Kroon.<br />

TOEKOMST<br />

De Zoeten verwacht dat deze hosted feature service nog maar het<br />

begin is van de mogelijkheden die de samenwerking biedt. “Het heeft<br />

potentie om uit te groeien tot een service die steeds meer opties biedt.<br />

Onder meer door toepassing van machine learning. Hiermee kan bijvoorbeeld<br />

gekeken worden of bepaalde verkeersborden scheef staan<br />

op een bepaald traject." Kroon ziet die mogelijkheden ook. "Artifi cial<br />

intelligence (AI), RTRI en ArcGIS gaan prima samen. De beelden bieden<br />

een basis voor toegepaste AI, onder meer bij het herkennen van<br />

objecten en schades." ■<br />

‘Het heeft potentie om uit te groeien<br />

tot een service die steeds meer<br />

opties biedt’<br />

Via RTRI worden dagelijks zo'n 30.000 unieke beelden ingewonnen en dat aantal neemt alleen maar toe.<br />

67


THEMA DIGITALISERING & SOFTWARE<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | ICT Group<br />

Digitalisering van<br />

kritieke infrastructuur<br />

OT ontmoet IT<br />

De Nederlandse kritieke infrastructuur, zoals tunnels, bruggen, gemalen, sluizen en elektriciteitsnetwerken,<br />

is van oudsher geautomatiseerd met Operationele Technologie (OT). Deze technologie staat<br />

bekend om zijn betrouwbaarheid en veiligheid. We willen echter steeds meer weten van en doen<br />

met deze kritieke infrastructuur, maar ook zaken voorspelbaar maken zodat de beschikbaarheid zo<br />

hoog mogelijk is. Daarom wordt er naast OT ook steeds meer gebruik gemaakt van IT in de kritieke<br />

infrastructuur. Tegelijkertijd mag dit niet ten koste gaan van de robuustheid en veiligheid van de huidige<br />

systemen. ICT Group weet als geen ander hoe je een brug slaat tussen OT en IT om daarmee de<br />

veiligheid, beschikbaarheid en betrouwbaarheid van kritieke infrastructuur te garanderen.<br />

OT is een aparte tak van automatisering met<br />

plc’s en scadasystemen. “Deze technologie is<br />

robuust, betrouwbaar en veilig”, begint Herman<br />

Kraaij van ICT Group. “Je zet een systeem<br />

aan en hebt er geen omkijken meer naar. Het<br />

draait vele jaren zonder enig mankement of<br />

storing. Nu worden er steeds meer zaken aan<br />

toegevoegd, zoals cloud computing of kunstmatige<br />

intelligentie. Functioneel is het natuurlijk<br />

fantastisch, maar qua robuustheid en veiligheid<br />

is het wel een punt van zorg bij veel beheerders.<br />

Assets worden kwetsbaar omdat ze gekoppeld<br />

zijn aan IT. OT koppelen aan IT-systemen<br />

in de cloud, als voorbeeld, brengt behalve<br />

voordelen ook serieuze risico’s met zich mee<br />

die geborgd moeten worden.”<br />

SLIMME ALGORITMES<br />

Kijkend naar automatisering in het waterdomein,<br />

dan worden nu al slimme algoritmes<br />

ontwikkeld die voorspellen wanneer een<br />

dijk mogelijk aan sterkte verliest, geeft Léon<br />

Huijsdens van ICT Group als voorbeeld. “Dat<br />

is puur IT. Daarbij worden tegenwoordig ook<br />

drones ingezet om scheuren in dijken te detecteren.<br />

Dat levert gigabytes aan data op<br />

die geautomatiseerd en geanalyseerd moeten<br />

worden. Ook weer IT. Maar het gaat nog veel<br />

verder dan dat. IT-algoritmiek wordt ook ingezet<br />

bij processen om afvalwater op te waarderen<br />

tot drinkwater, een mooi voorbeeld<br />

van circulariteit. Klassieke plc-technologie is<br />

dan niet meer toereikend. Op alle fronten<br />

wordt dus IT aan OT toegevoegd.”<br />

BESCHIKBAARHEID EN VEILIGHEID<br />

Diezelfde evolutie zien we aan de kant van de<br />

vervoersinfrastructuur over de weg, het water<br />

en het spoor, zegt Kraaij. “Hierin bevinden zich<br />

allerlei objecten, zoals een brug, tunnel of sluis<br />

die ten dienste staan van de kritieke infrastructuur.<br />

Beschikbaarheid en veiligheid zijn hierin hele<br />

belangrijke aspecten, maar staan beide onder<br />

druk. Omdat we zo’n dichtbevolkt land zijn, is<br />

de belasting van die objecten enorm. Als je bijvoorbeeld<br />

het verkeer dat 40 jaar geleden per<br />

etmaal over de Van Brienenoordbrug reed vergelijkt<br />

met dat van nu, dan is de toename enorm.<br />

En als zo’n object uitvalt, staat heel de regio Rotterdam<br />

stil. Voorspelbaarheid in de functie van<br />

dat soort objecten is super belangrijk, zowel voor<br />

de betrouwbaarheid als voor het uitvoeren van<br />

(tijdelijk) onderhoud. Daar wil je zo voorspellend<br />

mogelijk in zijn. ‘IT ontmoet OT’ is dan bijzonder<br />

bepalend, zodat je informatie hebt over de status<br />

van de systeemdelen van deze assets.”<br />

VOORSPELBAARHEID<br />

Een ander voorbeeld over het belang van voorspelbaarheid.<br />

Huijsdens: “Hadden we vroeger<br />

nog de capaciteit om bij een hoosbui het water<br />

reactief af te voeren, nu willen we op voorhand al<br />

weten waar en op welk moment de hoosbui gaat<br />

vallen, zodat we vooruitlopend daarop al pompen<br />

kunnen aanzetten om een deel van het water<br />

af te voeren.” Kraaij geeft nog een voorbeeld:<br />

“Bij een tunnel willen we weten wat de status is<br />

van bijvoorbeeld de lagers in een ventilator. Als<br />

de ventilator uitvalt, moet de tunnel dicht. Dat<br />

wil je voorkomen. Daarom is het zaak om tijdens<br />

een geplande onderhoudsperiode alle renovatiewerkzaamheden<br />

mee te nemen, ook de lagers<br />

van de ventilator die versleten zijn. Voor die voorspelbaarheid<br />

heb je IT nodig. Er zijn inmiddels verschillende<br />

initiatieven opgestart, dit gebeurt nog<br />

vaak als PoC, maar in de toekomst verwachten<br />

we dit steeds verder uit te breiden.”<br />

Klassieke OT verrijken met IT is fantastisch<br />

en biedt volop perspectief, maar ben je bewust<br />

van de kwetsbaarheden, resumeert<br />

Huijsdens. “Als ICT Group hebben we beide<br />

competenties aan boord. Techneuten die alles<br />

weten van OT, maar ook experts op IT-gebied.<br />

Dat onderscheidt ons van andere automatiseerders<br />

in de infrastructuur. Daarnaast<br />

hebben onze specialisten ook veel kennis van<br />

het werktuigbouwkundige en elektrotechnische<br />

aspect dat we automatiseren. Dat maakt<br />

dat we als geen ander in staat zijn om op een<br />

betrouwbare en veilige manier een brug te<br />

slaan tussen OT en IT om de infrastructuur<br />

toekomstbestendig te houden.” ■<br />

Naast OT wordt er steeds meer gebruik gemaakt van IT in de kritieke infrastructuur.<br />

68


THEMA DIGITALISERING & SOFTWARE<br />

BESTE DIGITAL TRANSFORMER<br />

ICT Group is door MT/Sprout<br />

wederom uitgeroepen tot beste<br />

Digital Transformer in de categorie<br />

Software, Development & Platforms/<br />

Enablers-Overall. Dat blijkt uit het<br />

DX300-onderzoek, dat op initiatief van<br />

toonaangevend ondernemersplatform<br />

MT/Sprout is uitgevoerd. “Net als<br />

vorig jaar zijn we beoordeeld op<br />

de onderwerpen: samenwerking<br />

met onze klanten in digitale<br />

transformatietrajecten, expertise op het<br />

gebied van transformatie en de kwaliteit<br />

van de uitvoering van onze diensten. En<br />

wederom hebben wij in onze categorie<br />

de eerste plaats bemachtigd.”<br />

ICT Group heeft beide competenties aan boord: techneuten die alles weten van<br />

OT, maar ook experts op IT-gebied.<br />

69


INGENIEURSBUREAU<br />

VAN DE TOEKOMST<br />

Assetmanagement<br />

Projectmanagement<br />

Techniek & Automatisering<br />

Veiligheid<br />

Data & Informatie<br />

Wij zijn uw partner in lifecycle.<br />

innocy.nl


AGRULINE<br />

PE 100-RC<br />

Scheurbestendige fittings & leidingen<br />

LANGERE LEVENSDUUR<br />

scheurbestendig PE 100-RC<br />

HOGE ECONOMISCHE EFFICIËNTIE<br />

schuurvrije installatie<br />

DUURZAME KOPPELINGEN<br />

betere lasresultaten<br />

ONE STOP SHOPPING<br />

compleet PE 100 RC leidingsysteem<br />

voor gas, waterstof, water,<br />

afvalwater en chemische media<br />

®<br />

agru Kunststofftechnik Gesellschaft m.b.H. | Ing.-Pesendorfer-Strasse 31 | 4540 Bad Hall, Oostenrijk | www.agru.at |


THEMA DIGITALISERING & SOFTWARE<br />

Als aannemer ben je verplicht om schade aan de omgeving zover mogelijk te voorkomen.<br />

Scherpe, continue monitoring kan grote<br />

kostenposten en stilstand voorkomen.<br />

Tekst | Susan Peek Beeld | Topcon<br />

Het belang van een<br />

bouwkundige opname<br />

en monitoring<br />

Als aannemer ben je verplicht om -bij de bouw van een project- schade aan de omgeving zoveel<br />

mogelijk te voorkomen. Werkzaamheden als graven, heien, het trillen van damwanden en bemaling<br />

kunnen de grond instabiel maken, waardoor omliggende objecten bijvoorbeeld kunnen verzakken.<br />

Het is dan ook voor alle partijen van belang om die risico’s in kaart te brengen en vooral<br />

zo klein mogelijk te maken. Dat kan door voorafgaand aan een bouwproject een bouwkundige<br />

opname van het risicogebied te maken en tijdens de werkzaamheden te monitoren.<br />

Door de bouwkundige opname is vooraf de<br />

precieze staat van elk object in de omgeving duidelijk.<br />

Het geeft de aannemer tevens informatie<br />

over de risico’s van de bouwwerkzaamheden en<br />

de kans op schade. Tijdens de uitvoering van de<br />

bouwwerkzaamheden monitort de aannemer<br />

zowel de bouwkuip en -locatie als de omliggende<br />

objecten. Hij meet of alle objecten nog<br />

op dezelfde afstand staan ten opzichte van elkaar<br />

en van de omgeving. Zodra er veranderingen<br />

optreden in die metingen, kan de aannemer<br />

maatregelen nemen. “Een bouwkundige opname<br />

en monitoring zijn om vele redenen belangrijk<br />

om te doen”, zegt Barry Engelen, Adviseur<br />

Geodesie bij Topcon Positioning Netherlands.<br />

ZES REDENEN VOOR<br />

BOUWKUNDIGE OPNAME<br />

EN MONITORING<br />

1. De opname is de juridische basis om het<br />

project te starten;<br />

2. De opname geeft duidelijkheid over constructieve<br />

risico’s in de bouwomgeving;<br />

3. Opname en monitoring kunnen imagoschade<br />

voorkomen;<br />

4. Opname en monitoring kunnen faalkosten<br />

(in tijd en geld) voorkomen;<br />

5. Je kunt aanspraak maken op de verzekering<br />

als er toch schade ontstaat;<br />

6. Je bent goed voorbereid op de Wet kwaliteitsborging<br />

voor het bouwen (Wkb).<br />

De noodzaak is dus duidelijk, maar hoe pak je<br />

dit aan? Hoe implementeer je de opname en<br />

monitoring in je werkprocessen? We laten zien<br />

hoe aannemer Heijmans dat doet.<br />

ONDERDEEL VAN<br />

HET WERKPROCES<br />

“Gelukkig is de kans op grote, constructieve<br />

schade bij de meeste projecten relatief<br />

klein. Bij werkzaamheden voor grote<br />

bouwprojecten, waar de impact op de omgeving<br />

zo groot is dat er wél constructieve<br />

problemen kunnen ontstaan, is een bouwkundige<br />

opname en monitoring standaard<br />

onderdeel van ons werkproces”, zegt Robin<br />

72


THEMA DIGITALISERING & SOFTWARE<br />

Bouwkundige opname van het risicogebied gebeurt idealiter al in de tenderfase.<br />

Dullens, projectleider bij Heijmans. “Vooraf<br />

wordt er een bouwkundige opname van het<br />

risicogebied gemaakt door een opname-expert.<br />

Vervolgens wordt er een monitoringsplan<br />

gemaakt aan de hand van het ontwerp.<br />

Daar staat in wat en hoe er gemonitord<br />

moet worden en met welke frequentie. Uiteraard<br />

staan hier ook de beheersmaatregelen<br />

in, net als de grenswaardes die niet<br />

mogen worden overschreden.” Dullens legt<br />

uit dat vervolgens de monitoringsapparatuur<br />

wordt opgesteld en de meetdata naar<br />

de betrokkenen wordt gestuurd. “Wordt<br />

de signaalwaarde bereikt, dan krijgt bijvoorbeeld<br />

de projectleider een bericht dat<br />

er sprake is van veranderingen en kan de<br />

werkwijze worden aangepast. Wordt de<br />

interventiewaarde bereikt, dan moeten<br />

werkzaamheden per direct worden stilgelegd.<br />

Uiteraard doen we er alles aan om dat<br />

te voorkomen. We willen risicogestuurd en<br />

beheerst bouwen en de constructieve veiligheid<br />

van het te bouwen object én objecten<br />

in de omgeving borgen.”<br />

METRO GRAND PARIS<br />

Ook in Parijs is er sprake van adequate monitoring<br />

bij project Grand Paris: een megaproject<br />

voor de metro, waarbij het netwerk<br />

dubbel zo groot gemaakt wordt. Bij de bouw<br />

van maar liefst 200 kilometer aan nieuwe<br />

metrolijnen rond Parijs zullen er zo’n 20 tunnelboormachines<br />

actief zijn. Bij zo’n groot<br />

project onder een drukke stad is veiligheid<br />

van levensbelang. Cementys zet Topcon monitoringapparatuur<br />

in waarmee onder andere<br />

de aangrenzende bouw in de gaten gehouden<br />

wordt, zoals stations, tunnels, maar ook<br />

naastgelegen wegen, masten en antennes.<br />

Deze detectie-technologie merkt zelfs de<br />

kleinste beweging op zodat er indien nodig<br />

ingegrepen kan worden. Alle metingen moeten<br />

dus kloppen: daar staat of valt zo’n project<br />

mee. Nauwkeurigheid van de apparatuur<br />

is dus cruciaal: onder alle weersomstandigheden<br />

moet die worden gewaarborgd, tot op<br />

de halve millimeter nauwkeurig. De experts<br />

zorgen met de gespecialiseerde apparatuur<br />

van Topcon in Parijs voor een veilig fundament<br />

voor dit megaproject.<br />

‘Risico’s verkleinen,<br />

discussies elimineren’<br />

Topcon schreef in samenwerking met Cobouw<br />

een whitepaper over het belang van<br />

monitoring en hoe je de opname en monitoring<br />

van het risicogebied in de workflow<br />

van projecten verwerkt. Ontvangen?<br />

Check: https://bit.ly/467RLbn ■<br />

Ondergrondse werkzaamheden brengen altijd risico's van schade aan de<br />

omgeving met zich mee.<br />

Een bouwkundige opname van de omgeving bewijst of deze scheur er al zat<br />

voordat je begon met de werkzaamheden.<br />

73


UNIEKE 120 TONNER<br />

OP 5 ASSEN.<br />

Met een uitzonderlijk lange hoofdmast van<br />

66 meter, enorme hijscapaciteit, goede<br />

wendbaarheid en de mogelijkheid om<br />

extra ballast op de kraan te vervoeren is de<br />

nieuwe Grove GMK5120L de meest veelzijdige<br />

taxikraan in de 100-120 tons klasse.<br />

• Eén motor concept met een zuinige en schone EUROMOT 5/<br />

Tier 4 final Mercedes motor en transmissie. Compleet met<br />

Fuel Saver Mode voor extra brandstofbesparing.<br />

• Met het ECO-modesysteem, standaard op de kraan, is de<br />

GMK5120L de zuinigste kraan in deze klasse.<br />

• CCS-besturingssysteem, intuïtief, eenvoudig voor iedere<br />

gebruiker met hoofdmast configurator.<br />

• MAXbase voor veilig werken bij asymmetrische opstelling<br />

en extra hijscapaciteit.<br />

• Indrukwekkende hijscapaciteit zowel op hoogte als op<br />

vlucht tot 6,3 ton met 66 meter hoofdmast.<br />

• ‘Best in class’ taxi-kraan met maar liefst 14,6 ton ballast op<br />

de kraan binnen de geldende aslasten van 12 ton per as.<br />

• UK ballast configuratie met 30,7 ton ballast op de kraan<br />

met 16,5 ton per as.<br />

GMK5120L<br />

• Capaciteit: 120 ton<br />

• Hoofdmast: 66 meter<br />

• Jib mechanisch of hydraulisch:<br />

Max. 24 meter<br />

• Maximale hoogte: 90 meter<br />

• Motor: Mercedes-Benz 390 kW<br />

EUROMOT 5/Tier 4 final<br />

Meer weten? www.manitowoc.com.<br />

Neem contact op via:<br />

salesnl@manitowoc.com<br />

Of maak een afspraak met de Grove<br />

specialisten.<br />

Zuid Nederland:<br />

Niek Brabers 06 209 255 20.<br />

Noord Nederland:<br />

Erik Baas 06 523 868 65.


Infra werkgebied<br />

Infra woongebied<br />

In een paar klikken<br />

bij de oplossingen voor<br />

jouw infra vraagstuk<br />

Heijmans heeft het<br />

Met ruim 100 jaar ervaring en een breed assortiment aan<br />

slimme,<br />

Met ruim<br />

technische<br />

100 jaar ervaring<br />

en duurzame<br />

en een<br />

oplossingen<br />

breed assortiment<br />

maken<br />

aan<br />

wij<br />

slimme,<br />

infrastructuur<br />

technische<br />

toekomstbestendig.<br />

en duurzame oplossingen<br />

Heijmans<br />

maken<br />

heeft<br />

regionale<br />

wij infrastructuur<br />

vestigingen<br />

toekomstbestendig.<br />

door heel Nederland.<br />

Heijmans<br />

Van hieruit<br />

heeft<br />

werken<br />

regionale<br />

we<br />

vestigingen<br />

samen met<br />

door<br />

(semi)-overheden<br />

heel Nederland.<br />

én private<br />

Van hieruit<br />

opdrachtgevers<br />

werken we samen<br />

aan<br />

met<br />

lokale<br />

(semi)-overheden<br />

projecten. Want<br />

én<br />

wat<br />

private<br />

jouw<br />

infra<br />

opdrachtgevers<br />

uitdaging ook<br />

aan<br />

is,<br />

lokale<br />

wij denken<br />

projecten.<br />

graag<br />

Want<br />

met<br />

wat<br />

je<br />

jouw<br />

mee over<br />

mogelijke<br />

infra uitdaging<br />

oplossingsrichtingen.<br />

ook is, wij denken<br />

Heijmans<br />

graag met<br />

heeft<br />

je mee<br />

het<br />

over<br />

mogelijke oplossingsrichtingen. Heijmans heeft het<br />

Scan de<br />

QR-code en<br />

Scan de<br />

neem direct<br />

QR-code en<br />

een kijkje<br />

neem direct<br />

een kijkje


De geluidswal is 520 meter lang, loopt naar boven taps toe en varieert in breedte.<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | Heijmans<br />

Superslanke geluidswal<br />

in gewapende grond<br />

voor Park Vijfsluizen<br />

Het voormalige sportpark van Shell in de gemeente Vlaardingen wordt door Heijmans getransformeerd<br />

tot een nieuwe woonwijk met circa 400 woningen: Park Vijfsluizen. Om het groene karakter weer terug<br />

te brengen én verkeersgeluid te weren is tegen de aanpalende snelweg A4 een superslanke geluidswal<br />

gerealiseerd in gewapende grond. Een dermate slanke constructie die volgens Gino Jongmans,<br />

bedrijfsleider bij Voets Gewapende <strong>Grond</strong>constructies, uniek is voor Nederlandse begrippen.<br />

Bij de ontwikkeling van Park Vijfsluizen zijn verschillende specialismen<br />

vanuit Heijmans betrokken. “Vastgoed ontwikkelt het terrein, Woningbouw<br />

bouwt de woningen en Infra maakt het terrein bouw- en woonrijp”,<br />

legt Mark van Hees uit, projectleider bij de infradivisie. De geluidswal<br />

is Europees aanbesteed met als doel om in de eerste fase met de<br />

winnende partij verder te gaan in een bouwteam. Na de bouwteamfase<br />

volgt een realisatiefase. Heijmans (Infra en Funderingstechnieken) en<br />

Voets Gewapende <strong>Grond</strong>constructies hebben gezamenlijk in het najaar<br />

van 2021 de tender doorlopen om te komen tot het beste plan. “Op 21<br />

januari 2022 bleken wij voor die aanbesteding de beste partij en is ons<br />

fase 1 gegund, de bouwteamfase.”<br />

MAAKBAARHEID<br />

In de eerste fase hebben de drie partijen, samen met de gemeente<br />

Vlaardingen en Heijmans Vastgoed als opdrachtgever in een bouw-<br />

teamverband het ontwerp verder uitgewerkt. “In deze fase hebben<br />

we de wensen van de opdrachtgever, landschapsarchitect, de maakbaarheid<br />

en alle disciplines en stakeholders in een recordtempo bij<br />

elkaar gebracht. Het rechtvaardigde de keuze van de opdrachtgever<br />

om hiervoor een bouwteam op te tuigen”, vindt Jongmans. “Ook<br />

werd gestuurd op de prijs. Als bouwteam werden we uitgedaagd om<br />

vanuit een voorlopig ontwerp het project verder te optimaliseren,<br />

mede in samenspraak met adviesbureau Crux dat reeds bij de opdrachtgever<br />

was aangesloten.” De maakbaarheid was volgens Jongmans<br />

echt wel een issue, in dit geval vanwege de slankheid in gewapende<br />

grond. “Vanuit ieders expertise zijn we uiteindelijk gekomen<br />

tot een maakbaar ontwerp binnen een voor de opdrachtgever acceptabel<br />

budget. Dat resulteerde uiteindelijk in een uitvoeringsovereenkomst,<br />

de realisatiefase (fase 2) middels UAV-GC, die op 25 juli<br />

2022 werd getekend. Kort daarna zijn we gestart met de uitvoering.”<br />

76


De geluidswal is gerealiseerd in gewapende grond.<br />

45.000 TON MENGGRANULAAT<br />

De geluidswal is 520 meter lang, loopt naar boven taps toe en varieert<br />

in breedte. Op het smalste punt is het ‘scherm’ bovenin slechts 2,5<br />

meter breed en onderin 4,5 meter breed bij een hoogte variërend<br />

van 12 tot 14 meter. “Het geheel steunt op een palenmatras dat is<br />

opgebouwd uit 1.432 stuks heipalen, met daar bovenop paaldeksels<br />

en een laag in folie ingepakte menggranulaat (het matras). De bedoeling<br />

is dat de hele wal gaat hangen op die palen”, legt Van Hees uit.<br />

“Op het paalmatras is de gewapende grondconstructie aangebracht.<br />

De geluidswal bestaat in de basis uit een kern van menggranulaat,<br />

aangevuld met gekwalificeerd zand en gebiedseigen grond bij de bredere<br />

delen. Boven op de wal bevindt zich een schanskorf bestaande<br />

uit granulaat en bioblocks, afgewerkt met cortenstaal. De bioblocks<br />

dragen overigens ook bij aan het dempen van het verkeersgeluid vanuit<br />

de A4.” In totaal is er volgens Van Hees ruim 45.000 ton menggranulaat<br />

verwerkt in de geluidswal. “Het granulaat is in het kader van<br />

duurzaamheid grotendeels afkomstig uit de sloop van de oude sluis<br />

bij Terneuzen. Al met al dus ook een behoorlijk complexe logistieke<br />

uitdaging om het transport in goede banen te leiden, als je bedenkt<br />

dat gelijktijdig de woonwijk wordt gebouwd.”<br />

De geluidswal heeft momenteel nog een overwegend zwart uiterlijk, inherent<br />

aan de gewapende grondconstructie. Van Hees: “In het najaar<br />

worden de klimplanten aangeplant, zodat het uiteindelijk uitmondt in een<br />

groene oase. Om de groei te bevorderen is grondverbetering toegepast<br />

en is de wand voorzien van staaldraden en groeigaas. Voor de wal ligt<br />

nog een onderhoudspad met bomengranulaat en een wadi om de afwatering<br />

van de A4 te waarborgen.” Op 14 juni <strong>2023</strong> is de geluidswal formeel<br />

overgedragen aan de opdrachtgever. “Voor ons was het een heel<br />

bijzonder traject en verre van alledaags”, blikt Jongmans terug en besluit:<br />

“Vooral omdat we vanaf dag één betrokken waren en we zodoende de<br />

kans kregen om de maakbaarheid al in het ontwerp te borgen.” ■<br />

De geluidswal bestaat in de basis uit een kern van menggranulaat, aangevuld met gekwalificeerd zand en<br />

gebiedseigen grond bij de bredere delen.<br />

Op het smalste punt is de geluidswal bovenin slechts<br />

2,5 meter breed en onderin 4,5 meter breed bij een<br />

hoogte variërend van 12 tot 14 meter.<br />

77


Visuele weergave van de werking van de Cycloon filterput kolk.<br />

Cycloon filterput kolk. Speciaal ontwikkeld om<br />

vervuiling uit infiltratiesystemen te houden en<br />

oppervlakte- en grondwater schoner te houden.<br />

Tekst | Susan Peek Beeld | TBS-SVA<br />

Zorgzaam afwateren<br />

is onze prioriteit<br />

Het is ongetwijfeld niemand ontgaan: ons klimaat verandert dusdanig, dat het absoluut nodig is om<br />

maatregelen te nemen. De grote, langdurige droogtes tegenover de enorme stortbuien waardoor<br />

enorme wateroverlast ontstaat, vragen om passende oplossingen in onder andere waterafvoer, waterbuffering<br />

en infiltratie. “Maar dan wel op een verantwoorde manier, met betere producten die een<br />

zuiverende werking hebben zodat ons oppervlakte- en grondwater schoner blijft”, zegt Willy Bruckers,<br />

commercieel directeur van TBS-SVA Groep.<br />

Mini Rain Garden. Een bak van gewapend beton<br />

met planten erin, die niet alleen als verkeersremmer<br />

kan werken, maar tevens als vergroener.<br />

Hij constateert dat er veel aandacht is voor<br />

infiltreren en bufferen, maar vindt dat er niet<br />

altijd de juiste producten worden aangeboden<br />

in de markt. “Er is bijna geen oog voor<br />

de vervuiling die men infiltreert”, zegt Bruckers.<br />

“En precies daar willen wij het verschil<br />

maken.”<br />

KLIMAATADAPTIEVE PRODUCTEN<br />

TBS-SVA is bezig met de ontwikkeling van een<br />

compleet assortiment klimaatadaptieve producten.<br />

“Omdat -als we het blijven doen zoals<br />

vandaag- dit de saneringsplekken worden van<br />

de toekomst”, zegt Bruckers. “Want het is bizar<br />

hoe vuil ons zogenaamde ‘schone’ regenwater<br />

is nadat het op de openbare infrastructuur<br />

is gevallen. En van dat water wordt vaak ons<br />

uiteindelijke drinkwater gemaakt! Met onze innovatieve<br />

producten willen we voorkomen dat<br />

verontreinigd water in de openbare ruimte terecht<br />

komt en zorgen we voor een veilig nu en<br />

een schonere toekomst.”<br />

Bruckers noemt enkele voorbeelden van klimaatadaptieve<br />

producten die het bedrijf ontwikkeld<br />

heeft.<br />

CYCLOON FILTERPUT KOLK<br />

“Onze Cycloon filterput kolk is speciaal ontwikkeld<br />

om vervuiling uit infiltratiesystemen<br />

te houden en oppervlakte- en grondwater<br />

schoner te houden. Op deze kolk kunnen drie<br />

traditionele kolken -uitgerust met een grof filter-<br />

aangesloten worden. Het water gaat als<br />

78


een cycloon door het fijnmazige filter, waarbij<br />

het schone water dankzij middelpuntvliedende<br />

kracht naar de schoonwaterafvoer gaat, die<br />

aangesloten kan worden op een willekeurige<br />

infiltratievoorziening, en het vuile water wordt<br />

afgevoerd naar het vuilriool.”<br />

‘Drie sterke merken<br />

waarbij<br />

volop sprake is van<br />

kruisbestuiving binnen<br />

de afwateringsmarkt’<br />

COOL CITY DRAINGOOT<br />

“Verder ontwikkelden we de Cool City<br />

Draingoot. Dat is een nieuwe vorm van waterbuffering,<br />

afwatering en/of infiltratie waarbij<br />

vergroening en verkoeling van de binnenstad<br />

centraal staat.” Bruckers legt uit dat het<br />

product eenvoudig te plaatsen is, weinig onderhoud<br />

vergt en bestand is tegen wielbelasting<br />

dankzij de dragende roosterconstructie.<br />

“Maar bovenal is het een klimaatneutrale<br />

oplossing in binnenstedelijke gebieden: het is<br />

beheersbaar groen die hittestress in een verstedelijkte<br />

omgeving positief kan beïnvloeden<br />

en daarnaast zorgt voor het vertraagd<br />

afvoeren en/of infiltreren van gezuiverd regenwater<br />

op locatie.”<br />

MINI RAIN GARDEN<br />

“Eén van de meest recente ontwikkelingen is<br />

onze Mini Rain Garden. Een bak van gewapend<br />

beton met planten erin, die niet alleen<br />

als verkeersremmer kan werken, maar tevens<br />

als vergroener. Het substraat dat onder<br />

de planten zit, heeft een zuiverende werking<br />

door middel van toevoeging van kool. Het gezuiverde<br />

water dat daar doorheen is gegaan<br />

kan via een infiltratieleiding naar een wadi of<br />

dergelijke afgevoerd worden.”<br />

KRUISBESTUIVING<br />

“Wij voelen ons verantwoordelijk en maken<br />

van zorgzaam afwateren onze prioriteit”,<br />

zegt Bruckers. “Een mooie missie, die helaas<br />

hard nodig is. Sinds de fusie van TBS en SVA<br />

in 2020, is er al volop sprake van kruisbestuiving<br />

binnen de afwateringsmarkt en hebben<br />

we dit soort mooie innovatieve producten<br />

kunnen ontwikkelen. Met de recente overname<br />

van IE Systems is daar nog een expertise<br />

bijgekomen: de rioleringsmarkt.” IE Systems<br />

is gespecialiseerd in baanbrekende oplossingen<br />

bij rioleringsproblemen, zoals een luchtinblaassysteem<br />

ten behoeve van H2S-bestrijding<br />

en de gepatenteerde ontluchtings-/<br />

afvoer kanteldeksels. “Het bedrijf past bij<br />

ons, we zitten vaak bij dezelfde opdrachtgevers<br />

en kunnen op deze manier nóg beter<br />

onze krachten bundelen en elkaar versterken.”<br />

Met de combinatie van deze drie sterke<br />

merken zorgt de TBS-SVA Groep ervoor dat<br />

hun klanten de juiste en meest passende oplossingen<br />

aangeboden krijgen voor een goed<br />

afwaterings- én rioleringssysteem. ■<br />

Visuele weergave van de werking van de Cool City Drain. Het substraat dat onder<br />

de planten zit, heeft een zuiverende werking door middel van toevoeging van kool.<br />

Cool City Draingoot. Een nieuwe vorm van waterbuffering, afwatering en/of<br />

infiltratie waarbij vergroening en verkoeling van de binnenstad centraal staat.<br />

79


THEMA BETON<br />

Tekst | Jerry Helmers Beeld | Jerry Helmers en Dominic Brown<br />

Wens tot meer betonverfraaiing<br />

door middel van kleur verovert<br />

de betonindustrie én de<br />

buitenruimte in Nederland<br />

Het Vredespaleis, maar dan op een tramhalte naast het Centraal Station.<br />

“Ons land heeft gemiddeld genomen vaak ‘grijs en grauw weer’ en precies daarom vraag ik me af waarom<br />

we de kleur grijs zo veel gebruiken bij de inrichting van de stedelijke omgeving. Grijs + grijs = saai.<br />

Waarom niet wat meer kleur?” Aan het woord is de zichtbaar bevlogen Dominic Brown (40), creative<br />

entrepreneur uit Den Haag. “Kleur doet aantoonbaar iets met mensen. Ook de beton- en staalindustrie<br />

in Nederland kan nog wel wat stappen maken, wat mij betreft. Hoe? We kunnen beton aankleden! We<br />

kunnen beton mooier maken! We kunnen de beleving van beton naar een hoger niveau brengen!”<br />

80


THEMA BETON<br />

Een blik op de Hofvijver bij het Binnenhof, maar dan onder een viaduct bij het Centraal Station.<br />

Iedereen die wel eens in de Hofstad komt,<br />

heeft met zekerheid zijn prachtige werk wel<br />

eens gezien of is er voorbij gelopen. Bijvoorbeeld<br />

op en rond het Centraal Station in het<br />

centrum van de stad. Diverse viaducten, onderdoorgangen<br />

of pilaren zijn voorzien van<br />

méér dan levensgrote impressies die iets vertellen<br />

over de stad, haar inwoners en de geschiedenis.<br />

Alles beter dan al dat grijze en<br />

grauwe beton. Het is daar ter plekke een ware<br />

upgrade van de omgeving.<br />

‘Beton blijft langer<br />

houdbaar of<br />

heeft een minder<br />

strikt onderhoudsprogramma<br />

nodig’<br />

En zo kan dus ook een spoorbrug onderdeel uitmaken van het landschap.<br />

81


THEMA BETON<br />

De trieste onderdoorgang bij NS Station Amsterdam RAI kan wel een upgrade gebruiken. Dominic Brown heeft een idee.<br />

SOCIALE VEILIGHEID<br />

Maar we doen dit in ons land nog veel te weinig.<br />

Brown: “We missen dus kansen. Want<br />

kleur – zeker ook in combinatie met de juiste<br />

verlichting – biedt meer sociale veiligheid.<br />

Ook is aangetoond dat op plekken waar meer<br />

kleur is, minder ongewenste graffiti is. Daarnaast<br />

kun je met kleur kansen creëren voor de<br />

promotie van de historie of de cultuur van de<br />

stad. Maar bovenal: door beton(blokken) te<br />

voorzien van folie met een kleurrijke tekening<br />

of ontwerp, met daaroverheen een coating –<br />

want, zo werkt het – ben je ook duurzaam<br />

bezig. Het beton heeft door de beschermlaag<br />

minder last van weersinvloeden. Dit betekent:<br />

minder erosie! En dus blijft beton langer houdbaar<br />

of heeft het een minder strikt onderhoudsprogramma<br />

nodig. Voor mij is het nog<br />

steeds niet te bevatten dat veel grote jongens<br />

in de betonindustrie dit niet zien of … niet<br />

willen zien?”<br />

VERLOEDERING<br />

“In de steden in Nederland zijn zo ontzettend<br />

veel lelijke plekken. Er zijn veel locaties<br />

waar de kleur grijs aantrekkelijker kan worden<br />

gemaakt. Het beton is daar niet aangekleed:<br />

de verloedering slaat toe. Ik ben ervan<br />

overtuigd dat veel inwoners, passanten en<br />

gewone burgers deze visuele achteruitgang<br />

ook niet accepteren: ze snappen niet dat er<br />

geen euro’s worden uitgetrokken om op een<br />

simpele manier de omgeving te verfraaien en<br />

daarmee sociaal-maatschappelijke doelstellingen<br />

te bereiken. Vooral op de locaties die<br />

zo in het oog springen. En, over geld gespro-<br />

Deze plek in Den Haag is Dominic Brown een doorn in het oog. Direct naast Den Haag NS, bij de<br />

taxistandplaats: alleen maar grijs en grauw. Dat kan kleurrijker.<br />

Dominic Brown op het Anna van Buerenplein in het<br />

centrum van Den Haag, samen met… Anna van Bueren.<br />

82


THEMA BETON<br />

ken: voor relatief weinig geld kúnnen we die<br />

impact creëren!”<br />

CITYMARKETING<br />

Brown ziet die noodzaak tot verfraaiing zelfs<br />

als een component van maatschappelijk verantwoord<br />

ondernemen. “De betonjongens<br />

zijn goed met hun technische innovaties om<br />

daarmee een stuk duurzaamheid te bereiken,<br />

hetzij in de productieprocessen hetzij in het<br />

eindproduct. Prima.<br />

werken. Oftwel, het is ook een oproep aan de<br />

architecten van Nederland die elke dag bezig<br />

zijn met de inrichting van onze buitenruimtes.<br />

Bovendien kan het verfraaien van beton zelfs<br />

een (commercieel) onderdeel worden van<br />

slimme citymarketing. Je creëert namelijk plekken<br />

die interessant worden voor het maken<br />

van selfies. Toeristen vinden het geweldig. Die<br />

zijn juist daarnaar op zoek. Als ze maar een selfie<br />

kunnen maken en als ze maar wat interessants<br />

kunnen posten. Aangekleed beton levert<br />

dus alleen maar voordelen op.” ■<br />

‘Je creëert met een<br />

verfraaiing van het<br />

beton plekken die<br />

interessant worden<br />

voor het maken<br />

van selfies’<br />

Ik denk dat we daar vanuit Nederland ook wereldwijd<br />

in voorop lopen. Maar, maatschappelijk<br />

verantwoord ondernemen betekent dat je<br />

er ook voor zorgt dat mensen de omgeving als<br />

veilig ervaren. Je wilt mensen zich toch comfortabel<br />

laten voelen in de openbare ruimte?<br />

Dat is – vind ik – feitelijk óók een opgave voor<br />

de beton- en staalindustrie, en dan met name<br />

voor de partijen die aan onze infrastructuur<br />

Zeg het maar, waar kiest u voor? Een saai geluidsscherm langs de snelweg of wat meer leven langs de vangrail?<br />

83


THEMA BETON<br />

Tekst | Suzanne van Gaale Beeld | v.d. Bosch Beton<br />

17 miljoen kilogram CO -reductie<br />

2<br />

dankzij cementloze bestrating<br />

Voor gemeenten die hun bestratingsmaterialen willen verduurzamen, heeft v.d. Bosch Beton uit Almelo<br />

de oplossing: Reduton ® cementloos beton. Dankzij de extreem lage CO 2<br />

-uitstoot en MKI-score is dit<br />

een zeer interessante optie voor duurzame infraprojecten, van een eenvoudig trottoir tot groen<br />

parkeren aan toe. Berry Mullink van v.d. Bosch Beton vertelt waar en hoe Reduton ingezet wordt.<br />

Van een grote gemeente als Rotterdam tot aan<br />

kleinere gemeenten als Twenterand, Hellendoorn,<br />

Dalfsen en Steenwijkerland. Zij hebben<br />

duurzaamheid op de agenda en kiezen voor de<br />

toepassing van Reduton bij onder meer de aanleg<br />

van fietspaden, voetgangerspaden en straten.<br />

“Reduton zien wij als het zogenaamde laaghangende<br />

fruit”, aldus Mullink. “Het is per direct<br />

beschikbaar, volledig gecertificeerd en 100% recyclebaar.<br />

Dat maakt het voor gemeenten en andere<br />

overheden relatief eenvoudig om te inves-<br />

teren in duurzame infraprojecten. Van de aanleg<br />

van een fietspad of voetgangerspad tot groene<br />

parkeerplaatsen en volledige wegen aan toe.”<br />

KIWA-CERTIFICAAT<br />

Zeven jaar geleden, in 2016, investeerde v.d.<br />

Bosch Beton in een fabriek om beton op basis<br />

van geopolymeer beton, dus zonder cement<br />

te produceren. “We hebben daarvoor samen<br />

met de provincie Overijssel een half jaar lang<br />

een proef gedraaid om het te testen. Dit liep<br />

dusdanig naar wens dat we klaar waren om Reduton<br />

te produceren. Om de kwaliteit te borgen<br />

en aantoonbaar te maken, is het KIWA-gecertificeerd.<br />

Dit certificaat biedt de zekerheid<br />

dat Reduton voldoet aan de gangbare normen<br />

en dat tegelijkertijd een vergelijking met klassieke<br />

materialen mogelijk is.”<br />

VOORDELEN<br />

Het belangrijkste verschil tussen Reduton en<br />

regulier beton is dat bij Reduton het cement<br />

Reduton als bermverharding in de gemeente Súdwest-Fryslân.<br />

84


THEMA BETON<br />

Op de Campus van de UT in Enschede is Reduton toegepast op de parkeerplaatsen.<br />

vervangen is door geopolymeren. Voor deze<br />

betonsoort worden grondstoffen gebruikt die<br />

minder CO 2<br />

-uitstoot veroorzaken dan traditioneel<br />

cementbeton. Daarnaast worden secundaire<br />

bouwstoffen als toeslagmaterialen gebruikt.<br />

“Hierdoor behalen we een extreme CO 2<br />

-reductie<br />

tot wel 75% en zijn de milieukosten vele malen<br />

lager. De MKI is zo’n 60% lager dan van cementbeton.<br />

In de acht jaren dat we nu bezig zijn,<br />

hebben we aantoonbaar al 17 miljoen kilogram<br />

CO 2<br />

gereduceerd.” Naast deze twee belangrijke<br />

voordelen, zijn er nog een aantal aspecten die<br />

de toepassing van Reduton aantrekkelijk maken.<br />

Zo heeft het een langere levensduur, een hogere<br />

eindsterkte en is het volledig recyclebaar en kan<br />

het terug in de reguliere betonketen.<br />

GROEN PARKEREN<br />

Kijken we naar duurzame infraprojecten, dan<br />

gaat het niet alleen over duurzaam materiaal<br />

maar ook over bijvoorbeeld het klimaatadaptief<br />

inrichten van straten en wijken. Groen parkeren<br />

is daar onderdeel van. V.d. Bosch Beton<br />

speelt hier actief op in samen met Park Positieve<br />

en AquaBase. “Parkeerplaatsen beslaan binnenstedelijk<br />

zo’n 15% van de openbare ruimte<br />

en kunnen relatief eenvoudig vergroend worden.<br />

Met de producten Flood Twin, Gradiënt<br />

en KAP Graselement bieden we een oplossing<br />

voor vergroening en infiltratie van hemelwater<br />

in stedelijk gebied. Regelmatig organiseren wij<br />

op onze locatie in Almelo kennisevents voor<br />

belangstellenden. Wil je meer weten over Reduton<br />

en/of over Groen Parkeren? Volg ons op<br />

LinkedIn, kijk op onze website en neem vooral<br />

contact op met ons.” ■<br />

'Het product is per direct beschikbaar, volledig gecertificeerd en<br />

100% recyclebaar. Dat maakt het voor gemeenten en andere overheden<br />

relatief eenvoudig om te investeren in duurzame infraprojecten'<br />

85


THEMA BETON<br />

Video ‘Onderweg naar een cementvrije generatie’.<br />

Tekst | Chris Elbers Beeld | Bosch Beton<br />

Stapsgewijs naar een<br />

cementvrije generatie<br />

Keerwandenproducent introduceert nieuw duurzaam betonmengsel<br />

Bij keerwandenproducent Bosch Beton heerst een duidelijke en bovenal proactieve visie op duurzaamheid.<br />

Sterker nog, tegen het decor van de duurzaamheidstransitie heeft de Barneveldse onderneming<br />

alles aan boord om in vijf stappen tot een cementvrije generatie keerwanden te komen. In<br />

dat kader vond onlangs de introductie plaats van een 3e generatie betonmengsel, een revolutionaire<br />

vinding waarin het aandeel Portlandcement met maar liefst 50% is verminderd!<br />

Bosch Beton is vol overtuigd van de noodzaak<br />

om een bijdrage te leveren aan de<br />

duurzaamheidstransitie. Met de ontwikkeling<br />

van nieuwe producten levert het daaraan<br />

zélf een meer dan substantiële bijdrage.<br />

"Op weg naar een cementvrije generatie zijn<br />

vergaande stappen op het duurzaamheids-<br />

front broodnodig", duidt CEO Brechtje van<br />

den Beuken de al genomen en nog te nemen<br />

initiatieven. "Zo zijn we druk bezig met de<br />

ontwikkeling en optimalisatie van hybridevarianten<br />

waarin het aandeel cement stevig is<br />

gereduceerd. Dat alles met het ultieme doel<br />

om op termijn een cementvrije generatie als<br />

standaard te vervaardigen. In dat kader hebben<br />

we inmiddels de eerste cementloze en<br />

uit geopolymeer samengestelde keerwanden<br />

geproduceerd. Het is een product dat<br />

binnen proeftuinen en pilotprojecten meedraait<br />

en scherp wordt gemonitord. Via normeringen<br />

en certificeringen is het zaak om<br />

86


THEMA BETON<br />

deze variant richting de toekomst verder te<br />

standaardiseren."<br />

3E GENERATIE<br />

De visual elders op deze pagina toont dat de<br />

standaard betonrecepturen van Bosch Beton hun<br />

basis kenden in een 100% cementaandeel. Na de<br />

ingebruikname van de nieuwe productiefaciliteit<br />

stapte het bedrijf vervolgens over op een duurzamer<br />

2nd Generation mengsel. "Hierbij gaat het<br />

om een product dat al voor 30% cementvrij en<br />

dus beter voor het milieu is dan de vorige variant",<br />

legt Van den Beuken uit. "Een mengsel dat ons<br />

in staat stelt om stapsgewijs toe te werken naar<br />

een 100% cementvrije generatie en bij te dragen<br />

aan een fl inke vermindering van de CO 2<br />

-emissie."<br />

‘In het nieuwe betonmengsel<br />

is het aandeel Portlandcement<br />

met liefst 50% afgenomen’<br />

Met de introductie van de derde generatie<br />

betonmengsel, waarbinnen het aandeel Portlandcement<br />

met maar liefst 50% is gereduceerd,<br />

heeft Bosch Beton onlangs een nieuwe<br />

stap op het duurzaamheidspad gezet. "Per 1<br />

februari jongstleden is dit mengsel de nieuwe<br />

standaard voor alle door ons geleverde infrastructurele<br />

toepassingen", aldus Van den Beu-<br />

ken. "Een standaard waarmee we andermaal<br />

onze pioniersgeest bewijzen en aantonen dat<br />

duurzaamheid met de juiste intrinsieke motivatie<br />

haalbaar is. Zonder onze klanten op te<br />

zadelen met een meerprijs of concessies te<br />

doen als het gaat om de garantie. Want die ís<br />

en blíjft ook voor dit nieuwe product gehandhaafd<br />

op 20 jaar." ■<br />

100%<br />

cement<br />

30%<br />

cement free<br />

50%<br />

cement free<br />

60%<br />

cement free<br />

75%<br />

cement free<br />

100%<br />

cement free<br />

1st<br />

Gen<br />

2nd<br />

Gen<br />

3rd<br />

Gen<br />

4th<br />

Gen<br />

5th<br />

Gen<br />

1st<br />

Gen<br />

Het stappenplan van Bosch Beton: op weg naar een cementvrije generatie keerwanden.<br />

100%<br />

cement free<br />

1st<br />

Gen<br />

Onderweg naar een cementvrije generatie<br />

87


THEMA BETON<br />

Tekst en beeld | Zwaagstra Beton<br />

"Zo dragen ook wij<br />

ons steentje bij aan een<br />

duurzamere wereld"<br />

Volledig circulaire betonplaten<br />

Dagelijks produceert Zwaagstra Beton vijftienhonderd betonplaten van eersteklas kwaliteit.<br />

Daarvoor gebruikt het Hoogeveense bedrijf uitsluitend secundaire grondstoffen en voorkomt zo<br />

onnodige winning van nieuwe grondstoffen. "Een ultiem voorbeeld van circulaire economie."<br />

Alle betonplaten die Zwaagstra Beton produceert,<br />

bestaan voor 100% uit gerecyclede materialen,<br />

zoals ECO-granulaat, ECO-zand en<br />

ECO-grind: secundaire grondstoffen verworven<br />

uit gereinigd teerhoudend asfalt. "Duurzamer<br />

kan niet", vertelt accountmanager An-<br />

dré Veerkamp van Zwaagstra Beton. "Het zijn<br />

mooie, kwalitatief hoogstaande producten en<br />

ze zijn altijd beschikbaar. Bovendien hoeft er,<br />

door het hergebruik van grondstoffen, geen<br />

nieuw zand en grind gewonnen te worden.<br />

Een ultiem voorbeeld van circulaire economie.<br />

Daarmee dragen ook wíj ons steentje bij aan<br />

een duurzamere wereld."<br />

THERMISCH REINIGEN<br />

De ECO-grondstoffen neemt Zwaagstra Beton<br />

af van Recycling Kombinatie REKO in Rot-<br />

Alle betonplaten van Zwaagstra Beton zijn volledig gemaakt van secundaire grondstoffen.<br />

88


THEMA BETON<br />

terdam. Veerkamp: "REKO verwijdert de schadelijke<br />

stoffen uit teerhoudend asfalt door het<br />

tot zeer hoge temperaturen te verwarmen.<br />

Thermisch reinigen heet dat. Het giftige teer<br />

verbrandt en wat overblijft zijn schone grondstoffen<br />

van hoge kwaliteit: ECO-granulaat,<br />

ECO-zand en ECO-grind. Van die secundaire<br />

grondstoffen maken wij weer nieuwe betonplaten.<br />

Onze platen zijn dus volledig circulair."<br />

De grondstoffen van REKO worden vanuit<br />

de Rotterdamse Haven per schip naar<br />

Meppel vervoerd. Daar worden ze vervolgens<br />

met vrachtwagens naar de fabriek van<br />

Zwaagstra Beton in Hoogeveen gebracht.<br />

"Er wordt continu gereden tussen Meppel en<br />

Hoogeveen", legt Veerkamp uit. "Dat is ook<br />

nodig, want we produceren zo’n vijftienhonderd<br />

betonplaten per dag."<br />

Zwaagstra Beton neemt de ECO-grondstoffen af van Recycling Kombinatie REKO in Rotterdam.<br />

GEBEZEMDE BETONPLATEN<br />

De betonplaten van Zwaagstra Beton zijn<br />

in diverse uitvoeringen en afmetingen verkrijgbaar<br />

en met verschillende toplagen<br />

uit te voeren. De gebezemde betonplaat<br />

is een van de hardlopers. Deze wordt direct<br />

na het storten gebezemd, waardoor hij<br />

een extra ruwe toplaag heeft en veel grip<br />

biedt. Dit maakt deze plaat, die ook leverbaar<br />

is als hoeklijnplaat, zeer geschikt voor<br />

onder meer voetpaden en opslagterreinen.<br />

Veerkamp: "Onze gebezemde betonplaten<br />

zijn leverbaar in diktes van 14, 16 en zelfs<br />

20 centimeter, want de vraag naar dikkere<br />

betonplaten neemt toe. Het bouwverkeer<br />

wordt steeds zwaarder en de platen krijgen<br />

daardoor steeds meer te verduren. Onze<br />

betonplaten van 20 centimeter dik hebben<br />

een aslast van 40 ton en zijn daar uitstekend<br />

tegen bestand." ■<br />

BETONPLATEN KEERWANDEN GOTEN SPECIALS<br />

info@zwaagstrabeton.nl | zwaagstrabeton.nl<br />

89


THEMA BETON<br />

Biobeton samples.<br />

Tekst | Jerry Helmers Beeld | Bioclear Earth<br />

Wordt BIOBETON hét<br />

alternatieve bouwmateriaal<br />

van DE TOEKOMST?<br />

Het is tijd voor The Next Step<br />

Succesvolle innovaties ontstaan bijna altijd door de samenwerking tussen wetenschap en marktpartijen.<br />

Dat is niet anders bij biobeton. Volgens Dick Specht van innovatie- en adviesbureau Bioclear earth<br />

uit Groningen gaat het daarbij om het gezamenlijk creëren van waarde met de kracht van de natuur.<br />

Biobeton kubussen; 1 met grind en 1 met miscanthus.<br />

Biobeton proefstuk in de kubusmal.<br />

90


THEMA BETON<br />

‘We zijn nu vooral op<br />

zoek naar een match<br />

tussen het lab en de<br />

praktijk om te kunnen<br />

testen, te kunnen<br />

doorontwikkelen en<br />

daarvan weer te leren’<br />

Biobeton kubus.<br />

“Sinds 2016 zijn we intensief op zoek naar alternatief<br />

bouwmateriaal voor beton, omdat de bouw<br />

duurzamer moet worden om de klimaatdoelstellingen<br />

te kunnen halen. Ons huidige onderzoek<br />

steunt op drie pijlers: we kijken naar commerciële<br />

haalbaarheid, duurzaamheid en technische kansen.<br />

Maar het is wel tijd om onszelf nu te koppelen<br />

aan de markt, daarom werken we nu samen<br />

met Strukton Civiel start-up & innovation centre.<br />

Het is tijd voor The Next Step.”<br />

De overheid erkent de urgentie en steunt<br />

het onderzoek met de Topsector Energiesubsidie<br />

van het Ministerie van Economische<br />

Zaken en Klimaat.<br />

1. ALS EERSTE: WAT IS<br />

BIOBETON EIGENLIJK?<br />

“We vervangen traditioneel cement door<br />

bacteriën die calcietkristallen produceren<br />

waardoor zand en grind zich (toch) aan elkaar<br />

kunnen hechten. Deze biocementatie<br />

kan in de toekomst hét alternatief worden<br />

voor conventioneel cementbeton. Als dit zou<br />

lukken, dan maken we een grote stap vooruit,<br />

want de conventionele cementproductie<br />

is nu nog verantwoordelijk voor ruim 8% van<br />

de wereldwijde CO 2<br />

-productie. We zetten<br />

dus eigenlijk de kracht van de natuur aan het<br />

werk. En, we helpen het klimaat.”<br />

2. HOE BELANGRIJK IS BIOBETON?<br />

“Dat is nu – anno <strong>2023</strong> – nog een lastige vraag<br />

om te beantwoorden. Als ik aanklop bij marktpartijen<br />

om het procedé van ‘biobeton’ onder<br />

de aandacht te brengen, dan krijg ik altijd drie terechte<br />

vragen. Men wil weten: hoe sterk is het?<br />

Wat kost het? En… wat is de levensduur? Het<br />

‘lastige’ is dat ik die vragen nu niet precies kan beantwoorden.<br />

Dat komt omdat we nog middenin<br />

het ontwikkel- en innovatieproces zitten. We zijn<br />

nu vooral op zoek naar een match tussen het lab<br />

en de praktijk om te kunnen testen, te kunnen<br />

doorontwikkelen en daarvan weer te leren.”<br />

“Eigenlijk is de kern van mijn boodschap dat ik<br />

niet alleen een appèl doe op al die bouwbedrijven<br />

in Nederland maar ook op opdrachtgevers.<br />

Die zouden bijvoorbeeld best in hun<br />

aanbesteding voorwaarden kunnen opnemen<br />

dat de markt met alternatieven zoals<br />

biobeton moet gaan experimenteren. Al zou<br />

het in eerste instantie nog maar gaan om de<br />

aanleg van – bijvoorbeeld – een fietspad of<br />

wandelpad: daar zou je al met een paar meter<br />

biobeton kunnen werken. Dat zou ons al<br />

Biobeton kubus proefstuk na het ontkisten.<br />

tevreden stellen. We kunnen dan in de praktijk<br />

testen hoe het biobeton standhoudt.”<br />

“Overigens vind ik wel dat de overheid zich<br />

meer aan het procedé én de kansen van biobeton<br />

zou kunnen conformeren. Immers, we<br />

ontvangen subsidie vanuit de overheid om<br />

te kunnen innoveren. Mooi. Zijn we blij mee.<br />

Maar diezelfde overheid is ook opdrachtgever<br />

in de GWW-sector. Geef het resultaat van al<br />

die innovatietrajecten rondom biobeton dan<br />

ook een kans zich in de praktijk te bewijzen.”<br />

3. WORDT BIOBETON<br />

OOIT DE STANDAARD?<br />

“Niemand kan de toekomst voorspellen maar<br />

nu richten we ons vooral op niet-constructief<br />

bouwmateriaal. Echter, in mijn optiek is het<br />

onvermijdelijk dat over een aantal jaren een<br />

alternatief bouwmateriaal zoals biobeton een<br />

standaard kan worden. Dat is geen onlogische<br />

gedachte want linksom of rechtsom: er moet<br />

veel gebouwd worden en die klimaatdoelstellingen<br />

willen we met z’n allen toch halen?” ■<br />

91


THEMA BETON<br />

Tekst en beeld | HECO-Schrauben<br />

Schroefankers voor de montage<br />

van bouwdelen op steen en beton<br />

Schroefankers worden in de bouw steeds vaker gebruikt voor de montage van bouwdelen op<br />

beton en steen, omdat schroefankers sneller verwerkt kunnen worden dan mechanische en<br />

chemische ankers. HECO-Schrauben steekt in zijn R&D-afdeling veel tijd in het testen en<br />

doorontwikkelen van zijn schroefankers, die onder de naam MULTI-MONTI-Plus op de markt<br />

gebracht worden. Het bedrijf heeft veel nieuwe uitvoeringen geïntroduceerd, die toegelaten zijn<br />

voor het gebruik in diverse beton- en steensoorten en voor diverse toepassingen.<br />

Schroefankers hebben duidelijke voordelen ten opzichte van mechanische<br />

en chemische ankers. Schroefankers zijn aanzienlijk goedkoper<br />

en besparen dankzij de eenvoudige en snelle verwerking veel tijd bij<br />

de montage. Schroefankers hebben een versterkte vertanding aan de<br />

schroefpunt en speciale schroefdraad die in het beton snijden. Er hoeft<br />

alleen een gat geboord te worden, dat gereinigd kan worden door de<br />

boor een paar keer in en uit het boorgat te bewegen. Na het indraaien<br />

kan het schroefanker meteen belast worden.<br />

BETON- EN STEENSOORTEN<br />

Schroefankers kunnen een zeer hoge belasting aan. Ze werden aanvankelijk<br />

vooral gebruikt in harde steensoorten en gescheurd of<br />

ongescheurd beton, maar dankzij innovaties en nieuwe toelatingen<br />

kunnen ze tegenwoordig ook gebruikt worden voor bevestigingen<br />

in kalkzandsteen, gasbeton, baksteen en kanaalplaatvloeren. Met de<br />

HCS 4.0 calculatiesoftware van HECO kunnen de belasting en dimensionering<br />

van de HECO-schroefankers berekend worden. Op<br />

basis van de informatie over het project, de ondergrond en de omstandigheden<br />

rolt er een advies met 3D-afbeeldingen uit voor de<br />

optimale schroefverbinding, het schroeftype, de afmetingen en de<br />

benodigde hoeveelheid.<br />

‘Schroefankers kunnen sneller<br />

verwerkt worden dan mechanische<br />

en chemische ankers'<br />

Met HCS 4.0 kunnen verbindingen met schroefankers berekend worden.<br />

92


THEMA BETON<br />

TOEPASSINGEN<br />

Schroefankers kunnen onder meer gebruikt worden voor de montage<br />

van kabelgoten, lichtarmaturen, zonnepanelen, gevelplaten, leidingsystemen,<br />

relingen, vangrails en geluidsschermen. Dankzij hun<br />

stabiliteit bij brand, de corrosiebestendigheid en de eenvoudige (de)<br />

montage voor inspecties zijn ze eveneens geschikt voor de bevestiging<br />

van brandwerende platen in tunnels. Sommige schroefankers<br />

zijn toegelaten voor meervoudig gebruik; bijvoorbeeld bij de (tijdelijke)<br />

bevestiging van valbescherming, schoren, bekisting, steigers en<br />

toevoerleidingen op de bouwplaats. Met een eenvoudige tool kan<br />

een bouwbedrijf testen of het anker slijtage vertoont en niet meer<br />

gebruikt mag worden.<br />

HECO-SCHROEFANKERS<br />

HECO-Schrauben heeft een uitgebreid assortiment met 25 soorten<br />

schroefankers. Naast de ‘normale’ schroefankers is het MMS-plus V<br />

voorsteekanker leverbaar voor de montage van hekwerken en relingen.<br />

Voor tijdelijke bevestigingen is de MMS-plus SSK ontwikkeld en voor de<br />

montage van houten elementen op beton kan men kiezen uit de MMSplus<br />

S of de MMS-TC. Verschillende kopsoorten zoals zeskantkop, rondkop,<br />

ooganker en binnen- en buitendraadanker maken de bevestiging van<br />

montagerails en leidingen mogelijk.<br />

HECOschroefanker<br />

met<br />

zeskantkop.<br />

Bevestiging van een reling met schroefankers.<br />

De MULTI-MONTI-Plus van HECO is toegelaten voor blootstelling aan<br />

brand (conform R120 en RWS 180) en voor gebruik in aardbevingsgebieden<br />

(categorie C1 en C2). Bovendien voldoen ze aan de VdS-richtlijn<br />

CEA 4001 voor de installatie van sprinklerinstallaties. ■<br />

MULTI-MONTI<br />

® -plus:<br />

veiligheid dankzij<br />

ervaring en kwaliteit<br />

HET<br />

ORIGINEEL:<br />

MULTI-MONTI<br />

SCHROEF-<br />

ANKERS<br />

Grootste goedgekeurde<br />

assortiment ETA optie 1<br />

(inclusief seismische lasten)<br />

van 6 mm – 20 mm.<br />

Goedgekeurd voor<br />

brandbelasting in metselwerk,<br />

met algemene type<br />

goedkeuring (aBG)<br />

Goedgekeurd voor<br />

metselwerk, massieve<br />

kalkzandsteen, geperforeerde<br />

kalkzandsteen<br />

en lichtgewicht beton.<br />

heco-schrauben.nl<br />

93


VITAAL BOOMBEHEER MET AANDACHT<br />

VOOR NATUUR, MENS EN OMGEVING<br />

Boomrooierij Weij tmans is een hypermoderne onderneming<br />

en vooraanstaand landelij k speler in de bomensector.<br />

Met vakkundige, betrokken medewerkers en een veelzij dig<br />

innovatief machinepark zij n we inzetbaar voor elk project.<br />

Bij vitaal boombeheer, maar ook in onze bedrij fsvoering,<br />

hoort duurzaam en circulair denken. Met de beschikbaarheid<br />

van elektrische machines en voertuigen hebben we breed<br />

ingezet op emissie-vrij werken.<br />

Boomrooierij Weij tmans is een professioneel en uitstekend<br />

geoutilleerd partner voor werkzaamheden in de GWW-sector.<br />

Bij nieuwbouwprojecten maar ook voor regulier onderhoud<br />

kunnen wij u de best passende oplossing bieden.<br />

Bomen rooien en snoeien<br />

Compleet projectbeheer<br />

Uniek gespecialiseerd materieel<br />

Duurzaam en emissie-vrij<br />

Efficiënt, veilig en kwalitatief<br />

BOOMROOIERIJ<br />

WEIJTMANS BV<br />

Handelsweg 18<br />

5071 NT Udenhout<br />

Nederland<br />

Tel. 013-511 14 83<br />

algemeen@weij tmans.nl<br />

boomrooierij weij tmans.nl


THEMA BETON<br />

Het netwerkplein omringd door 12 stands.<br />

Tekst en beeld | BetonOnderhoudsPlatform<br />

Geen circulaire economie<br />

zonder betononderhoud<br />

Na jaren in het noorden van het land een Betonreparatiemiddag te organiseren, was het nu de<br />

beurt aan het zuiden van het land. Op donderdagmiddag 30 maart jl. was de eerste Zuidelijke<br />

Betonreparatiemiddag in de LocHal in Tilburg, georganiseerd door het BetonOnderhoudsPlatform.<br />

Doel van de dag was om te laten zien hoe<br />

deugdelijk onderzoek, onderhouden, repareren<br />

en versterken van betonconstructies bijdraagt<br />

aan de circulaire economie waarnaar<br />

we op weg zijn. Niet slopen maar behouden,<br />

nieuwe mogelijkheden creëren door versterken<br />

en door de inzet van nieuwe technieken,<br />

met als slogan: ‘Geen circulaire economie zonder<br />

betononderhoud’.<br />

Bezoekers werden ontvangen met een broodjeslunch.<br />

Na de welkomstwoorden van BOP<br />

voorzitter Anthony van den Hondel, die gedu-<br />

rende de dag ook de moderator was, kwamen<br />

de verschillende sprekers aan het woord.<br />

HET KLIMAAT VERANDERT,<br />

WAT NU?<br />

Nadat Patrick Dewez van Solid Services ons<br />

een inkijk gaf in de geschiedenis van de locatie,<br />

en het omliggend gebied, waar de Betonreparatiemiddag<br />

werd gehouden, sprak Gerard<br />

van der Steenhoven van de Universiteit Twente<br />

en voormalig hoofddirecteur van het KNMI<br />

over de klimaatverandering, als gevolg van de<br />

opwarming van de aarde door de toename<br />

van de CO 2<br />

-niveaus in de atmosfeer. Duidelijk<br />

werd dat er een causaal verband is tussen<br />

de stijging van de temperatuur en de uitstoot<br />

van broeikasgassen en dat een bijdrage aan<br />

de reductie hiervan door de bouw in het algemeen<br />

en de betonbranche in het bijzonder<br />

zeker van belang is. Waar men wel oog voor<br />

moet hebben, is de ‘verstopte uitstoot’. Kijk<br />

bijvoorbeeld niet alleen naar de vervanging<br />

van cement in beton, maar ook naar eigen<br />

productie en mobiliteit, ingekochte elektriciteit<br />

en goederen, en gebruik en verwijdering<br />

van verkochte producten. ❯<br />

95


THEMA BETON<br />

Anthony van den Hondel, voorzitter BOP, opende de middag.<br />

HOE ECOLOGISCH INTELLIGENT<br />

BEN JIJ?<br />

Deze vraag werd gesteld door auteur en veranderprofessional<br />

Daan Fousert. Ecologische<br />

intelligentie is gebruiken wat je nodig hebt, zonder<br />

schade aan te richten, dan wel schade te<br />

herstellen aan de natuur, de aarde en de mensheid.<br />

Duurzaamheid is hier een onderdeel van.<br />

We kunnen 30 tot 50% van het cement in ons<br />

beton vervangen door gebruikt cement, kalksteenmeel<br />

of chemische hulpstoffen. Dat is<br />

natuurlijk fantastisch, maar repareren zou eigenlijk<br />

de voorkeur moeten krijgen, want met<br />

het slopen van gebouwen wordt de energie<br />

die nodig is geweest om het te bouwen, ook<br />

vernietigd.<br />

HERGEBRUIK IN DE PRAKTIJK<br />

Wouter van den Berg van Nebest vertelde<br />

over ‘Closing the Loop’; een consortium dat<br />

circulaire oplossingen en innovaties ontwikkelt<br />

om bestaande kunstwerken een tweede leven<br />

te geven in de vorm van nieuwe kunstwerken.<br />

Een aantal praktijkvoorbeelden passeerde de<br />

revue, waaronder het hergebruik van de liggers<br />

onder de A9 bij de Keizer Karelweg in Amstelveen.<br />

Martijn Broekman van Bo-Ex liet een<br />

praktijkvoorbeeld zien in de woningbouw, het<br />

plan Ivoordreef in Utrecht, waarbij in beginsel<br />

gekeken werd naar welke onderdelen uit de<br />

bestaande bouw hergebruikt konden worden<br />

in het nieuwe plan. Net als in het voorbeeld<br />

van Wouter van de Berg bleek ook hier dat<br />

inventariseren en ‘oogsten’ misschien wel de<br />

belangrijkste stappen zijn in het proces, waarbij<br />

bij het inventariseren uiteindelijk ook gekeken<br />

werd of onderdelen die misschien niet in het<br />

nieuwe plan gebruikt konden worden, wellicht<br />

bij een ander project te hergebruiken waren.<br />

Bij het oogsten moet men de sloper al in een<br />

vroeg stadium betrekken om de (on)mogelijkheden<br />

duidelijk te krijgen.<br />

ONDERHOUD EN<br />

REPARATIE IN DE PRAKTIJK<br />

Hierbij kwamen twee marktsegmenten aan<br />

bod: de industrie en de woningbouw. Pascal<br />

van Montfort van Royal HaskoningDHV<br />

en Joep Lemmens van Sitech Services lieten<br />

zien voor welke uitdagingen zij staan met<br />

de reparatie en renovatie van zo’n 7.000<br />

kolommen, onderdeel van ‘pipe racks’ op<br />

Chemelot, zodat nog 25 jaar (of zelfs langer)<br />

gebruik kan worden gemaakt van deze<br />

infrastructuur. In het verleden werd gebruik<br />

gemaakt van standaard oplossingen, op basis<br />

van de beschikbare inzichten, kennis en<br />

kengetallen van toen. Nieuwe inzichten voor<br />

onderhoud zijn nodig om de juiste oplossingen<br />

in te brengen. Deze oplossingen moeten<br />

inpasbaar en breed toepasbaar zijn. Het vergelijken<br />

van verschillende innovatieve onderhoudsmaatregelen<br />

in een proeftuin op locatie<br />

Chemelot helpt hierbij. Output van deze<br />

96


THEMA BETON<br />

Netwerken in de LocHal in Tilburg.<br />

proeftuin is het bepalen van de meest optimale<br />

onderhoudsmaatregelen voor een service<br />

life extension van 25 jaar. De aanwezige<br />

onderhoudexperts werden uitgenodigd om<br />

met duurzame oplossingen te komen die een<br />

prestatieverbetering leveren van hun assets.<br />

Voor het woningbouw praktijkvoorbeeld<br />

kwamen opdrachtgever (Eric Parel, vastgoedbeheerder<br />

bij Hof Wonen) en uitvoerder<br />

(Chris Uittenbogaard, directeur bij<br />

SealteQ West) aan het woord. Het betreft<br />

een levensduurverlenging van 328 betonnen<br />

balkons in een industriewijk in Delft. Ook<br />

hier was de inventarisatie onder het mom<br />

van ‘meten is weten’ van groot belang. Doel<br />

van de renovatie van de balkons was om de<br />

woningen nog 15 jaar te kunnen exploiteren,<br />

zonder ingrijpend onderhoud. Belangrijk<br />

voor het succes van deze renovatie was het<br />

vormen van een bouwteam.<br />

Eric Parel, vastgoedbeheerder bij Hof Wonen en Chris Uittenbogaard, directeur bij SealteQ West.<br />

Tijdens de pauze en na afloop van de lezingen<br />

was er, onder het genot van een hapje en een<br />

drankje, genoeg tijd en ruimte om te netwerken<br />

op het netwerkplein, waarop een 12-tal<br />

bedrijven zich met een stand presenteerde.<br />

Met een mooie verscheidenheid aan sprekers<br />

en onderwerpen en de goede mogelijkheden<br />

voor netwerken was het voor velen een nuttige<br />

en geslaagde middag. ■<br />

97


THEMA BETON<br />

Als keerwandspecialist is MBS Beton inmiddels een gekende naam in de infrasector, maar de producent van prefab betonelementen heeft een nog veel breder gamma.<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | MBS Beton<br />

Prefab betonelementen<br />

voor de infra<br />

Zowel standaard als op maat<br />

Als keerwandspecialist is MBS Beton inmiddels een gekende naam in de infrasector, maar de<br />

producent van prefab betonelementen heeft een nog veel breder gamma. Ook voor maatwerk<br />

betonproducten kun je bij het bedrijf uit Soest terecht. Een gesprek met bedrijfsleider<br />

Wim Kunnen over de toegevoegde waarde van MBS Beton die recent nog de nodige producten<br />

heeft geleverd voor onder andere de A24 Blankenburgverbinding en de Tweede Maasvlakte.<br />

MBS Beton is onderdeel van de MBS Groep en<br />

actief in zowel de infrasector als van oudsher in<br />

de agrarische wereld. “Binnen de groep beschikken<br />

we over productielocaties in Emmen, Soest,<br />

Wielsbeke (B) en Alphen aan den Rijn. Daarnaast<br />

hebben we partnerships met een aantal vaste le-<br />

veranciers om tot een zo breed mogelijk assortiment<br />

te komen”, zegt Kunnen. “Onze klanten in<br />

de infrasector variëren van hoveniers- en grondverzetbedrijven<br />

tot middelgrote en grote aannemers.<br />

In die hoedanigheid zijn we dan ook betrokken<br />

bij de meest uiteenlopende projecten.”<br />

BREED ASSORTIMENT<br />

Keerwanden, stapelblokken, taludtrappen,<br />

waterputten, afwateringsgoten…, MBS Beton<br />

levert het allemaal. “Naast onze keerwanden<br />

en andere standaard betonproducten<br />

kun je bij ons ook terecht voor<br />

98


THEMA BETON<br />

Behalve voor keerwanden en andere standaard betonproducten kun je bij MBS<br />

Beton ook terecht voor maatwerk betonproducten.<br />

MBS Beton leverde op de Tweede Maasvlakte onder andere een hele serie<br />

betonnen deksels.<br />

maatwerk betonproducten. Denk daarbij<br />

aan bijvoorbeeld: poeren, hangschorten,<br />

deksels, stootplaten, afdeksloven, voorzetwanden<br />

en meer. Zo lang het maar geen<br />

schoonbeton is (CUR100)”, benadrukt Kunnen.<br />

Al is dat laatste op meerdere manieren<br />

te interpreteren, want de keerwanden bijvoorbeeld<br />

zijn mooi glad afgewerkt en uitermate<br />

maatvast. “We gaan prat op onze uitstekende<br />

prijs-/kwaliteitverhouding en zijn<br />

in staat om scherp aan de wind te zeilen.”<br />

Dat blijft in de markt niet onopgemerkt. Zo<br />

leverde MBS Beton op de Tweede Maasvlakte<br />

onder andere een hele serie betonnen<br />

deksels en op de A24 Blankenburgverbinding<br />

een reeks aan speciale keerwanden.<br />

“Maar ook voor kleinere projecten is men<br />

bij ons aan het juiste adres.”<br />

Een grote voorraad standaard producten,<br />

snelle levertijden, korte lijnen en persoonlijk<br />

contact, dat zijn volgens Kunnen toch wel<br />

de voornaamste kenmerken van MBS Beton.<br />

“Met name dat laatste vinden we belangrijk.<br />

Bij ons geen automatische e-mails, maar een<br />

vast aanspreekpunt aan de lijn. Zodat we samen<br />

al sparrend tot het beste resultaat komen<br />

en waarmaken wat we beloven.” ■<br />

Specialist Specialist in prefab betonelementen<br />

in prefab betonelementen<br />

Specialist in prefab betonelementen<br />

WIJ DENKEN<br />

WIJ DENKEN WIJ DENKEN<br />

GRAAG GRAAG MET<br />

GRAAG MET MET<br />

MEE!<br />

U MEE! U MEE!<br />

Meer informatie:<br />

Meer informatie:<br />

Meer informatie:<br />

mbsbeton.nl mbsbeton.nl of bel<br />

mbsbeton.nl of bel<br />

of bel<br />

+31 (0)35 +31 588 (0)351839<br />

+31 (0)35 588 1839<br />

588 1839<br />

99


Met de elektrische cutterzuiger behoorde Verboon Maasland tot de early adopters.<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | Verboon Maasland en Vincent Basler Fotografie<br />

Duurzaam realiseren van<br />

infra- en waterbouwprojecten<br />

Sinds 2020 heeft Verboon Maasland een duidelijke focus gevormd op een duurzame realisatie van<br />

haar projecten op de rand van land en water. Zo is in 2021 de eerste elektrische cutterzuiger in de<br />

vaart gegaan, is recent een elektrische 100-tons draadkraan in gebruik genomen en kan het bedrijf<br />

deze zomer beschikken over een waterstofcel, die uit een samenwerking met Nexus Energies dan<br />

gereed is voor een pilotproject. “In het huidige tijdperk van CO 2<br />

- en stikstofreductie zijn wij in staat<br />

om veel van onze specialistische werkzaamheden volledig emissieloos uit te voeren”, zegt Ruud van<br />

Wijk, directeur van Verboon Maasland. “Wij nemen onze verantwoordelijkheid en investeren in de<br />

energietransitie. Nu zijn de opdrachtgevers aan zet.”<br />

Aan initiële interesse om projecten emissieloos<br />

te gaan uitvoeren ontbreekt het vaak<br />

niet, maar als puntje bij paaltje komt, haken<br />

veel opdrachtgevers uiteindelijk toch af, weet<br />

Van Wijk inmiddels uit ervaring. “De markt<br />

verkeert nog in een transitiefase. Een fase<br />

die zich enerzijds kenmerkt door doelstellingen<br />

die van overheidswege worden opgelegd<br />

om stappen te maken naar het emissiearm<br />

en -loos realiseren van projecten. En ander-<br />

zijds een budget dat te vaak niet toereikend<br />

blijkt te zijn. Elektrisch materieel is nu eenmaal<br />

duurder en in veel gevallen in de waterbouw<br />

en infrastructuur moeten er ook nog extra<br />

voorzieningen worden getroffen, zoals het<br />

aanleggen van een geschikte bouw- of walstroomaansluiting.<br />

Dan is het verleidelijk om<br />

toch maar te vertrouwen op het bekende, de<br />

traditionele dieselbrandstof en HVO100. Het<br />

is typerend voor de transitiefase waarin we<br />

ons met z’n allen bevinden en die nog jaren<br />

gaat duren”, verwacht Van Wijk.<br />

SUBSIDIES VOOR<br />

EMISSIELOOS WERKEN<br />

Volgens Van Wijk zijn projecten die door overheden<br />

momenteel op de markt worden gezet nog<br />

altijd gebudgetteerd op het tijdperk van vóór de<br />

emissieloze vraag en grotere klimaatdoelstellingen.<br />

“Er wordt in de budgetten nog geen reke-<br />

100


ning gehouden met emissieloos werken, dus het<br />

budget is niet toereikend. Dat lijkt zorgwekkend,<br />

maar gelukkig zijn er wel initiatieven (lees: subsidies)<br />

waarop opdrachtgevers aanspraak kunnen<br />

maken. Zo heeft Rijkswaterstaat bijvoorbeeld<br />

een apart potje voor het stimuleren van de inzet<br />

van emisseloos materieel. Ook voor waterschappen<br />

is er extra budget beschikbaar boven op het<br />

projectbudget om emissieloos werken te stimuleren.<br />

Wij moedigen opdrachtgevers dan ook aan<br />

om zich hard te maken voor een duurzame realisatie<br />

en deze extra beschikbare gelden te ontkoppelen<br />

bij de Rijksoverheid, en vooral niet vast<br />

te blijven zitten in het oude stramien.”<br />

ELEKTRISCHE DRAADKRAAN<br />

Met de elektrische cutterzuiger behoorde Verboon<br />

Maasland tot de early adopters. Nu zet het<br />

bedrijf ook duurzame stappen bij één van zijn andere<br />

disciplines: het ontgraven van natte bouwkuipen.<br />

“Met deze discipline genieten we landelijke<br />

bekendheid en zijn actief (geweest) op vrijwel alle<br />

aansprekende infraprojecten in ons land, zoals de<br />

Rijnlandroute, A13-A16 Rotterdam (De Groene<br />

Boog) en de A24 Blankenburgverbinding”, zegt<br />

Van Wijk. “In 2021 hebben we ter uitbreiding en<br />

modernisering het besluit genomen om te investeren<br />

in een nieuwe 100-tons draadkraan die in<br />

staat is om volledig emissieloos te werken. De machine<br />

is tailormade gemaakt door MTeck uit Stellendam<br />

die al jarenlang elektrische kranen bouwt<br />

voor toepassing in havens en op schepen. Het<br />

was voor hun overigens ook de eerste elektrische<br />

landkraan met rupsonderstel in Nederland.<br />

Met deze machine zijn we nu in staat om de natte<br />

ontgraving van bouwkuipen en verdiepte liggingen<br />

volledig emissieloos uit te voeren, inclusief volledig<br />

emissieloos hydraulisch transport met elektrische<br />

boosters naar een depot dat kilometers verder<br />

kan liggen. Absoluut uniek.”<br />

GEZOCHT: PILOTPROJECT<br />

Omdat Verboon Maasland ook op plekken komt<br />

waar geen bouwstroom aanwezig is of kan worden<br />

aangelegd, en toch emissieloos wil werken,<br />

kan de draadkraan ook met een waterstofcel<br />

worden voorzien van stroom. “De business case<br />

moet hiervoor wel gemaakt kunnen worden”, erkent<br />

Van Wijk, maar voegt er direct aan toe dat<br />

ze twee jaar geleden een intentieovereenkomst<br />

hebben getekend met Nexus Energies, die zich<br />

bezighoudt met de ontwikkeling van waterstofceltechnologie.<br />

“Dat betekent concreet dat we<br />

vanaf deze zomer de beschikking hebben over<br />

een waterstofcel die voldoende stroom kan leveren<br />

voor onze elektrische cutterzuiger of onze<br />

De nieuwe 100-tons draadkraan is in staat om<br />

volledig emissieloos te werken.<br />

100-tons elektrische draadkraan. Dus ook op locaties<br />

waar geen walstroom aanwezig is, zoals op<br />

het water of in Natura2000-gebieden, kunnen<br />

we volledig emissieloos werken met onze draadkraan<br />

en cutterzuiger.” Verboon Maasland en<br />

Nexus Energies roepen opdrachtgevers op om<br />

een pilotproject met hen uit te voeren waarmee<br />

we als Nederlandse maatschappij kunnen aantonen<br />

dat emissieloos werken écht mogelijk is. ■<br />

Verboon<br />

denkt groen!<br />

Doe je mee?<br />

De MTeck 2100E is een custom-made volledig elektrisch<br />

aangedreven 100 tons draadkraan.<br />

Een duurzame visie vraagt om een nieuwe generatie materieel.<br />

Molenweg 12<br />

3155 AV Maasland<br />

+31 (0) 10 - 59 220 22<br />

info@verboonmaasland.nl<br />

verboonmaasland.nl<br />

101


Tekst en beeld | FRUTIGER<br />

Wielwasinstallatie lost<br />

uitstootproblemen op<br />

Vuile wegen, stof en plakkerig vuil op voertuigen zijn aan de orde van de dag op veel<br />

stortplaatsen, laadplaatsen van bulkmaterialen, containerparken, bouwwerven ... FRUTIGER biedt<br />

als wereldwijde marktleider al meer dan 30 jaar een breed assortiment moderne en praktische<br />

oplossingen daarvoor aan.<br />

EEN WIELWASINSTALLATIE PAKT HET PROBLEEM<br />

VAN VUILE WEGEN AAN<br />

In 1995 ontwikkelde FRUTIGER het eerste doorrijsysteem ter wereld.<br />

Met een doorrijsysteem hoeven vrachtwagens niet meer te stoppen<br />

om de banden schoon te maken. Wanneer het voertuig voorbij de<br />

lichtbarrière aan de ingang rijdt, activeert de wasinstallatie zich vanzelf.<br />

Tijdens het doorrijden reinigen de talrijke sproeiers de banden<br />

en het chassis met krachtige waterstralen. Daarbij stroomt het waswater<br />

automatisch terug in het systeem, waar het opnieuw wordt<br />

verwerkt voor de volgende wasbeurt. Een geïntegreerd schraapsys-<br />

teem of een uitschepsysteem verwijdert het afgespoten slib, dat u<br />

vervolgens moeiteloos kunt afvoeren.<br />

DEMUCKINGINSTALLATIES MAKEN VUILE<br />

BOUWVOERTUIGEN SCHOON<br />

In tegenstelling tot een wielwasinstallatie dient een demuckinginstallatie<br />

niet om de openbare weg schoon te houden, maar om grof vuil en<br />

grove resten te verwijderen van het chassis, de onderkant en de wielen<br />

of rupsbanden van bouwvoertuigen. Een demuckinginstallatie kan rupsvoertuigen<br />

tot maximaal de grootte van een Caterpillar D11 reinigen,<br />

Wielwasinstallatie MobyDick ONE.<br />

102


maar ook kiepwagens en wielladers. Een complete wasbeurt van de<br />

voorkant, de zijkant en het chassis neemt met een demuckinginstallatie<br />

amper enkele minuten in beslag. Zo kunt u de voertuigen meteen weer<br />

inzetten. Daarnaast bespaart u op hulpbronnen, ontlast u het milieu en<br />

draagt u bij aan het welzijn van iedereen op de werf.<br />

‘Dankzij deze beproefde technologie<br />

zorgt het gebruikte water voor een<br />

doeltreffende stofbinding'<br />

Automatisch reinigen van een kiepwagen (demucking).<br />

STOFBINDINGSSYSTEMEN TREKKEN<br />

STOFDEELTJES DOELTREFFEND AAN<br />

De stofbindingssystemen van FRUTIGER werken volgens het principe<br />

van stofbinding aan minuscule waterdruppeltjes. Hoogwaardige<br />

midden- en hogedrukpompen met een druk tussen 20 en 100 bar<br />

sproeien via speciale spuitmonden een waternevel met massaal veel,<br />

hele fijne waterdruppeltjes. De haast microscopische druppeltjes zijn<br />

doeltreffender omdat ze, naast hun groter aantal en homogenere<br />

omvang, langer in de lucht blijven hangen door de lagere vlucht- en<br />

valsnelheid. Zo oefenen ze een lagere aantrekkingskracht rondom uit,<br />

waardoor ze zich vaker binden met de stofdeeltjes en die op de grond<br />

laten vallen. Dankzij deze beproefde technologie zorgt het gebruikte<br />

water voor een doeltreffende stofbinding. ■<br />

FRUTIGER – a whale, a promise!<br />

Wielwasinstallaties Demuckinginstallaties Stofbindingssystemen<br />

www.mobydick.com • info@frutiger.ch • +49 (0)8022 705 33<br />

Directe offerte<br />

1<strong>03</strong>


THEMA VEILIGHEID<br />

BUKO Infrasupport treft alle verkeersvoorzieningen om de nieuwe aansluiting van Wezep en bedrijvenpark H2O op de A28 te kunnen realiseren.<br />

Tekst | Susan Peek Beeld | Joeri Klink<br />

Out of the box denken in<br />

het kader van veiligheid<br />

bij aanpassingen aan wegennet rondom Wezep<br />

In opdracht van provincie Gelderland wordt er gewerkt aan een nieuwe aansluiting van Wezep en bedrijvenpark<br />

H2O op de A28. Het project wordt door hoofdaannemer Gebr. Van der Lee uitgevoerd.<br />

BUKO Infrasupport treft alle verkeersvoorzieningen om deze nieuwe aansluiting te kunnen realiseren.<br />

“Het is best bijzonder dat de provincie voor<br />

dit project gekozen heeft voor een RAW bestek<br />

in plaats van een reguliere tender”, zegt<br />

Robin Koelewijn, Projectleider Verkeersmaatregelen<br />

Regio Noordoost bij BUKO Infrasupport.<br />

“Daarom was het voor ons zaak<br />

om ons heel goed voor te bereiden en op<br />

voorhand al zoveel mogelijk te weten te komen<br />

over dit project, nog voor het bestek op<br />

de markt zou komen.”<br />

VEILIGHEID<br />

“Als BUKO Infrasupport vervullen wij maar een<br />

klein aspect binnen zo’n groot project, maar<br />

wél een heel belangrijke”, vervolgt Koelewijn.<br />

“Er is voor BUKO gekozen omdat wij hoog op<br />

scoren veiligheid. Daarnaast denken wij actief<br />

mee in project specifi eke oplossingen en zijn<br />

we communicatief heel sterk, in onder andere<br />

onze veiligheidsonderbouwing.”<br />

OPLOSSINGSGERICHT DENKEN<br />

“Zoals bij elk project zijn er ook hier uitdagingen<br />

waarbij het belangrijk is om out of the box<br />

te denken in het kader van veiligheid.” Koelewijn<br />

noemt de geleidebarrier. “Zodra je hier<br />

een zichtscherm op plaatst, vervalt de typegoedkeuring.<br />

Zowel een zichtscherm als de<br />

barrier zijn wel vereisten vanuit het bestek en<br />

de CROW. Dus bedachten we een project<br />

specifi eke oplossing: bouwhekken langs het asfalt<br />

met een anti-zichtdoek. Het voldoet aan<br />

alle eisen: het verkeer is zo niet afgeleid door<br />

de werkzaamheden en kan hier rustig en veilig<br />

rijden. Het is niet alleen de meest veilige optie,<br />

maar ook goedkoper dan het initiële plan.<br />

En dat is natuurlijk vrij uitzonderlijk!” Voor de<br />

barrier bedacht BUKO nog een oplossing: “Er<br />

moest een vluchthaven in opgenomen worden<br />

en er moest een calamiteitendoorgang komen,<br />

aangezien je op een druk verkeersknooppunt<br />

zit. Dus hebben we geadviseerd om twee<br />

strengen in plaats van één streng neer te zetten,<br />

waarbij de rechtstand streng langs het<br />

werkvak staat en de tweede streng achter de<br />

104


THEMA VEILIGHEID<br />

barrier begint. Zo ontstaat er een tussenruimte<br />

die als calamiteitendoorgang kan dienen.”<br />

BEGRIP IS CRUCIAAL<br />

Naast de project specifieke oplossingen is<br />

BUKO voorafgaand aan het traject en tijdens<br />

de werkzaamheden volop bezig om het verkeer<br />

te informeren. “Het is bizar hoeveel je<br />

bij zo’n knooppunt moet informeren, vanaf<br />

diverse hoeken”, zegt Koelewijn. “Maar bewustwording<br />

vooraf en begrip tijdens de<br />

werkzaamheden kunnen levensreddend<br />

zijn. Dus zetten we bij de weekendafsluiting<br />

DRIPS in (Dynamisch Route-informatiepaneel)<br />

en staan er tijdelijke omleidingen en<br />

tekstwagens aan de weg om het verkeer juist<br />

en voortijdig te informeren. Uiteraard zijn<br />

deze verkeersmaatregelen ook in Melvin opgenomen,<br />

het systeem waarin gemeentes-,<br />

hulp-, en calamiteitendiensten kunnen zien<br />

waar werkzaamheden zijn en die optimaal<br />

op elkaar afgestemd kunnen worden.”<br />

Met dit soort verkeersmaatregelen -die ook<br />

nog op een systematische manier opgebouwd<br />

zijn- creëer je de grootst mogelijke veiligheid<br />

voor de mensen die er werken als ook voor<br />

de weggebruikers die langs die werkzaamheden<br />

rijden. “En niet te vergeten de mensen die<br />

de verkeersmaatregelen op- en afbouwen.”<br />

Koelewijn wil tot slot nog een woord van dank<br />

uitspreken aan aannemer Gebr. Van der Lee:<br />

“Voor de prettige samenwerking en het vertrouwen<br />

dat zij in BUKO hebben gesteld.” ■<br />

‘Begrip voor de<br />

werkzaamheden kan<br />

levensreddend zijn’<br />

Met bewustwording vooraf en begrip tijdens de werkzaamheden creëer je de grootst mogelijke veiligheid voor<br />

de mensen die er werken en voor de weggebruikers.<br />

onze<br />

meest<br />

regelen<br />

iligheid<br />

ruikers.<br />

rkeersen<br />

van<br />

expert<br />

eer dan<br />

eral in<br />

Of je nu<br />

ervaren<br />

ns het<br />

en, op<br />

ds.<br />

WERKEN BIJ BUKO<br />

Wij zoeken nieuwe collega’s. Of je nu<br />

een starter bent of een ervaren<br />

professional: jij kunt bij ons het<br />

verschil maken. Op de wagen, op<br />

kantoor, op de werf, in de loods.<br />

Waar jij naartoe wil vinden wij belangrijker<br />

dan waar je vandaan komt.<br />

Waar wacht je nog op?<br />

CONTACT ONS VIA<br />

WERKENBIJBUKO.NL<br />

T<br />

BUKOINFRASUPPORT<br />

RUIM BAAN VOOR JOU<br />

105


THEMA VEILIGHEID<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | Aboma<br />

Safety Culture Ladder<br />

Geen implementatie, maar een verandering<br />

De Safety Culture Ladder is een instrument om het veiligheidsbewustzijn, de houding en het handelen<br />

van medewerkers in een bedrijf te meten. Het is geen implementatie, maar een verandering.<br />

Het doel is om als organisatie bewust aan de slag te gaan met het verbeteren van het veiligheidsbewustzijn<br />

en veiligheidsgedrag onder de medewerkers. In samenwerking met Aboma Consultancy<br />

heeft Siers Groep Oldenzaal recent trede 4 bereikt op de Safety Culture Ladder.<br />

Siers Groep heeft veiligheid hoog in het vaandel<br />

staan. “Het is geen windowdressing, maar<br />

serious business”, benadrukt Adriaan Post,<br />

bedrijfsleider van de vestiging Oldenzaal, die<br />

zelf vanuit ervaringen en trajecten bij vorige<br />

werkgevers behoorlijk begaan is met het thema<br />

veiligheid. “Als het gaat om veiligheid doe<br />

je in feite een appèl op de veronderstelde intrinsieke<br />

motivatie van medewerkers om veilig<br />

te willen werken en veilig thuis te komen.<br />

Toen ik twee jaar geleden bij Siers Groep in<br />

dienst trad, lag er al een behoorlijke basis op<br />

het gebied van veiligheid met een programma<br />

bestaande uit vier kernwaarden en tien gedragsnormen.<br />

Veilig werken komt niet vanzelf,<br />

je moet het als werkgever faciliteren, ook bij<br />

het niet-leidinggevend personeel. We betrekken<br />

daarom bewust alle geledingen bij de totstandkoming<br />

van ons veiligheidsbeleid. Om er<br />

samen beter van te worden.”<br />

TANDJE HEFTIGER<br />

Siers Groep heeft vanuit het verleden goede<br />

ervaringen met Aboma Consultancy. “Onze<br />

vestiging in Dordrecht werd eerder al gecertificeerd<br />

voor trede 3 op de Safety Culture Ladder,<br />

waarna is opgeschaald naar trede 4 onder<br />

begeleiding van Aboma Consultancy”, vervolgt<br />

Post. “Op een gegeven moment is besloten om<br />

de vestiging Oldenzaal ook naar trede 4 te brengen,<br />

feitelijk vanuit het niets, want we hadden<br />

Ton Stijger van Aboma Consultancy.<br />

106


THEMA VEILIGHEID<br />

nog geen certificering op de Safety Culture Ladder.<br />

Gezien het veelomvattende veiligheidsbeleid<br />

dat er al lag, kwamen we samen met Aboma<br />

tot de conclusie dat we op het niveau van trede<br />

3 zaten. Trede 4 is echter een wezenlijk tandje<br />

heftiger. Omdat het traject in Dordrecht zeer<br />

goed was bevallen, is het een logische stap dat<br />

we ook voor de certificering van Oldenzaal samen<br />

optrekken. Gezien de ‘lessons learned’ en<br />

kennis van de organisatie des te effectiever.”<br />

‘Meer begrip voor<br />

elkaar creëert<br />

mogelijkheden om<br />

samen te veranderen'<br />

KWEKEN VAN BEWUSTZIJN<br />

De Safety Culture Ladder gaat over cultuur, dat<br />

bepaald wordt door het gedrag van de medewerkers,<br />

zegt Ton Stijger van Aboma Consultancy.<br />

“Geen enkele organisatie heeft een overkoepelende<br />

cultuur, ook Siers niet. Het is een<br />

samenstel van subculturen die bepaald worden<br />

door individuele medewerkers. Tijdens onze<br />

trainingen maken we ieder individu bewust van<br />

de eigen gedragingen en de eigen kijk op de<br />

wereld. Ook zoomen we heel erg in op het<br />

brein. Meer dan 95% van het dagelijks handelen<br />

gebeurt onbewust en is voorgeprogrammeerd<br />

vanuit de vorming van een individu. Wij maken<br />

in onze trainingen mensen bewust van de<br />

automatische gedragingen zodat ze uiteindelijk<br />

het eigen gedrag en dat van een ander kunnen<br />

bevragen. Meer begrip voor elkaar creëert<br />

mogelijkheden om samen te veranderen.” Post<br />

vult aan: “Je kunt mensen wel aanspreken op<br />

onveilig handelen, maar ze moeten begrijpen<br />

waarom je ze aanspreekt. Aboma is heel sterk<br />

in het kweken van bewustzijn bij het individu.<br />

Een aanpak bij de bron.”<br />

Het is volgens de heren absoluut ondenkbaar<br />

voor een bedrijf om je voor trede 4 te certificeren<br />

als je kiest voor alleen maar zenden. “De<br />

Safety Culture Ladder is geen implementatie,<br />

maar een verandering”, stelt Stijger. “En bovendien<br />

een continu proces. Er is iets in gang gezet<br />

dat nooit eindigt. Zie het als bergop fietsen, je<br />

zal altijd druk op de pedalen moeten houden<br />

en het onderwerp continu aandacht moeten geven.<br />

Wees altijd oprecht nieuwsgierig en ga de<br />

dialoog met elkaar aan bij onveilig handelen.” In<br />

mei jongstleden is Siers Groep Oldenzaal succesvol<br />

gecertificeerd voor trede 4. “Een fantastisch<br />

resultaat”, vindt Post die trots is op het feit<br />

dat aan één normelement niet is voldaan. “We<br />

hebben bij Siers Groep geen budget voor veiligheid.<br />

Wat nodig is, wordt gedaan.” ■<br />

In samenwerking met Aboma Consultancy heeft<br />

Siers Groep Oldenzaal recent trede 4 bereikt op de<br />

Safety Culture Ladder.<br />

Aboma Consultancy bv<br />

Maxwellstraat 49 a<br />

6716 BX Ede<br />

Postbus 141<br />

6710 BC Ede<br />

T <strong>03</strong>18 691920<br />

info@aboma.nl<br />

www.aboma.nl<br />

Samen streven naar een 100% veilige<br />

en gezonde werkomgeving<br />

DUURZAAM BOUWEN<br />

AAN VEILIGHEID EN KWALITEIT.<br />

107


i in prtner in certificerinen p<br />

et eied n liteit eilieid en ilie<br />

Oerte innen d<br />

Neem contact op via<br />

inocertnorecgropco<br />

of <strong>03</strong>45 585 000<br />

U kunt bij ons terecht voor Asbestverwijdering en -inventarisatie,<br />

Chroom-6, ISO 9001, ISO 14001, CO 2<br />

-prestatieladder,<br />

Veiligheidsladder, BRL 9335, BRL 2506, ISO 27001, CPR2+ en VCA.<br />

<br />

<br />

<br />

Marktleider door hoogwaardige<br />

dienstverlening<br />

certificatiedossier ia <br />

eigen klantportaal inzichtelijk<br />

l certificaten onder n da<br />

informeer naar de voordelen<br />

Normec<br />

Certification<br />

<br />

<br />

<br />

Oerstappen aen i eenodig<br />

met onze overstapservice<br />

Circulair slopen wint terrein<br />

De missie van Normec is om<br />

lle aditoren in in dienst<br />

een bijdrage te leveren aan een<br />

en een rie pratieraring<br />

drae en eilige ogeing<br />

i in graag an dienst o et<br />

Op orte terin een certificaat<br />

certificaat irclair loopproect<br />

nodig? Neem contact met ons op.<br />

te behalen.<br />

Wij garanderen korte doorlooptijden.<br />

eer inrtie Neem contact op via <strong>03</strong>45 585 000 of ✉ info-cert@normecgroup.com<br />

AL MEER DAN 30 JAAR DÉ EXPERT OP<br />

HET GEBIED VAN 100% BIOLOGISCH<br />

MOBIELE KOOILADDERS<br />

UNIVERSELE TRAPPEN (TALUD)<br />

MODULAIRE TRAPPEN<br />

AFBREEKBARE / PFAS VRIJE<br />

SMEERMIDDELEN<br />

Referenties op te vragen!<br />

LAAD & LOS PLATFORM<br />

CONTAINERTRAPPEN<br />

TRAPPENTORENS<br />

Neem gerust contact met ons op<br />

voor GRATIS bemonstering, advies<br />

en begeleiding van alle merken olie!<br />

MET ONZE SUPERSTAIRS BEREIK JE<br />

VEILIG EN DUURZAAM DE TOP!<br />

Michael Anslijn<br />

+31 (0)6-23 <strong>03</strong>7 020<br />

VERKOOP VERHUUR MONTAGE<br />

info@easystairs.nl / 0850-092070 / easystairs.nl<br />

Duport Lubricare B.V. | www.duportlubricare.nl | 0523 -619892<br />

00<strong>03</strong>6294006 - Easystairs.indd 1 30-<strong>03</strong>-<strong>2023</strong> 16:16


THEMA VEILIGHEID<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | EasyStairs<br />

Exotische aanvragen leiden<br />

tot unieke oplossingen<br />

Sinds 2019 timmert EasyStairs hard aan de weg in de bouw- en infrasector met zijn modulaire<br />

oplossingen voor het veilig overbruggen van verschillende hoogtes of taluds. “We zijn absoluut een<br />

nichespeler en krijgen dan ook regelmatig de meest bijzondere aanvragen. En dat leidt niet zelden<br />

tot unieke praktische oplossingen”, zegt Bouwe Bölger, eigenaar van EasyStairs met gepaste trots.<br />

Het creëren van een veilige en duurzame toegang op hoogte of in<br />

een bouwput, dat is waar het bij EasyStairs allemaal mee begonnen<br />

is. “We zijn leverancier (en verhuurder) van modulaire en koppelbare<br />

trappen als alternatief voor de houten bouwtrap die na elk project<br />

bij het afval belandt”, verduidelijkt Bölger. Inmiddels maken veel bekende<br />

partijen in de bouw en infra dankbaar gebruik van de producten<br />

van EasyStairs. Voor de infrasector is de taludtrap verreweg<br />

het populairst. Afgelopen jaar is voor een zeedijkverbeteringsproject<br />

250 meter taludtrappen verhuurd. “Bedrijven hebben nog maar één<br />

trap nodig voor meerdere projecten en verspillen geen hout of staal<br />

meer aan het (ver)maken van een tijdelijke trap. En dat wordt gewaardeerd,<br />

ook vanuit duurzaamheidsperspectief. Met name de laatste<br />

jaren maakt onze verhuurafdeling een sterke groei door.”<br />

Op vraag van klanten breidt EasyStairs het programma steeds verder<br />

uit. “Zo hebben we recent laad- en losplatformen opgenomen in ons<br />

assortiment, en zijn we nu bezig met een pilot voor een zogenaamde<br />

hangende trappentoren. Dat laatste is echt uniek, en bedoeld voor<br />

het betreden van een bouwput. Het voordeel is dat de trappentoren<br />

niet op de bodem van de put rust en naarmate de kuip dieper<br />

wordt ontgraven verder kan worden uitgebreid. Momenteel zijn we<br />

met diverse partijen bezig om een deze oplossing toe te passen. Onze<br />

trappentorens zijn sowieso altijd modulair van opzet en laten zich<br />

eenvoudig (met een kraan) verplaatsen.” ■<br />

Voor de infrasector is de taludtrap verreweg het populairst.<br />

V.l.n.r.: Bouwe Bölger en Rob Schijvens van EasyStairs.<br />

109


THEMA VEILIGHEID<br />

Tekst | Tony Vos Beeld | Bouwhekken Nederland<br />

Een scheiding met alleen winnaars<br />

Al vanaf het prille begin is Bouwhekken Nederland, partner in tijdelijk hekwerk, betrokken bij het<br />

project de Groene Boog. Vele honderden meters hekwerk worden ingezet om bouwplaatsen van<br />

het doorgaande verkeer te scheiden. Accountmanager Gerrit Klaas Gerritsma legt uit.<br />

De eerste levering van bouwhekken door Bouwhekken<br />

Nederland voor het project de Groene<br />

Boog vond ruim vier jaar geleden in januari 2019<br />

al plaats. Gerritsma: “Het was een grote order<br />

met zogenaamde anti-climb hekken, een van<br />

de types die we in ons assortiment hebben. Ze<br />

worden gekenmerkt door smalle maaswijdtes.<br />

Onze hekken worden geleverd met voeten en<br />

klemmen of worden in de grond bevestigd. De<br />

klem met voet is in deze branche traditioneel, de<br />

buizen in de grond worden toegepast als een semipermanente<br />

oplossing. In Rotterdam worden<br />

beide systemen in combinatie toegepast.”<br />

HONDERDEN METERS<br />

Gerritsma licht verder toe dat de losse buizen<br />

vooral geschikt zijn als de kwaliteit van het tijde-<br />

lijk hekwerk voorop staat, vaak in combinatie met<br />

een langere periode. Denk aan projecten die zo’n<br />

vijf jaar duren. Omdat de hekken hierdoor steviger<br />

bevestigd zijn, zijn ze geschikt voor alle soorten<br />

weersinvloeden, met name stormwinden.<br />

“Onze hekken worden voor dit project op<br />

meerdere momenten geleverd na de initiële<br />

bestelling. Ze worden deels op locatie gemonteerd.<br />

Daarvoor werken we samen met vakkundige<br />

mensen door het gehele land. De meeste<br />

van onze producten worden gebruikt om een<br />

afscheiding te creëren tussen een bouwlocatie<br />

en de bestaande weg die door het verkeer in<br />

gebruik blijft. Omdat het hier om een enorm<br />

groot project gaat, staan er her en der honderden<br />

meters hekwerk achter elkaar. Na de levering<br />

is onze rol bij een project uitgespeeld, maar<br />

'Onze hekken worden voor dit project<br />

op meerdere momenten geleverd<br />

na de initiële bestelling'<br />

Op de Groene Boog is Bouwhekken Nederland leverancier van tijdelijk hekwerk.<br />

110


THEMA VEILIGHEID<br />

we kunnen na afl oop ook zorgdragen voor de<br />

demontage”, legt Gerritsma uit.<br />

GELUIDSWERENDE DOEKEN<br />

De klanten van Bouwhekken Nederland zijn<br />

doorgaans grote bouwbedrijven, infrapartijen<br />

en combinaties van bedrijven zoals de Groene<br />

Boog. In het geval van de Groene Boog zijn de<br />

hekken gekocht door de opdrachtgever. Na afloop<br />

van het project gaan de hekken naar de<br />

klant die ze vervolgens weer bij andere werkzaamheden<br />

kan inzetten.<br />

Gerritsma: “We hebben tegelijk met de hekken<br />

ook een aantal bouwhekdoeken geleverd,<br />

zelfs doeken met een geluidswerend karakter.<br />

Dat laatste type doek is een behoorlijk nieuwe<br />

ontwikkeling en leveren we sinds begin dit jaar.<br />

Het akoestisch vermogen van dit bouwhekdoek<br />

is uitmuntend te noemen. Tot 5.000 Hz<br />

kan zelfs een reductie van 48 dB worden bereikt.<br />

In plaats van neutrale doeken bestellen<br />

onze klanten ook reclamebanners.”<br />

alle formaten hekken aanbieden. Het ontwerp<br />

hiervoor kunnen we geheel in de stijl van de<br />

klant verzorgen met een eigen ontwerpstudio.<br />

Een voorbeeld hiervan is informatie op het<br />

doek in de trant van de naam van de aannemer<br />

gevolgd door ‘realiseert hier… in opdracht van’.<br />

Geluidswerende doeken zijn puur functioneel.”<br />

Andere elementen zijn uitvoerdersborden<br />

op maat en logo bordjes op de bouwhekken.<br />

Daarop kan het logo van Bouwhekken Nederland<br />

als ‘merk’ staan, maar op verzoek ook<br />

klant specifi eke logobordjes. ■<br />

“Standaard zijn onze hekken 3,5 meter lang en<br />

2 meter hoog, maar we hebben ook hekken<br />

die 1,20 meter hoog zijn of juist korter. Onze<br />

bedrukte doeken/banners kunnen we voor<br />

Hekwerk voorzien van bordjes.<br />

111


THEMA VEILIGHEID<br />

Tekst | Chris Elbers Beeld | Normec Group<br />

Waarborg voor duurzaam<br />

en milieubewust handelen<br />

Als grootste certificerende instelling van Nederland op het gebied van kwaliteit, milieu en veiligheid<br />

biedt Normec Certification marktpartijen een welkome helpende hand rondom het certificeringsproces.<br />

Vanuit een slim one-stop-shop-concept zet het bedrijf daarbij onder meer vol in op<br />

duurzaamheid en de reductie van milieubelastende aspecten. Een focus die leidt tot een glashelder<br />

inzicht in de milieu-impact van de bedrijfsprocessen en stevige grip op de zaak.<br />

De meeste organisaties zijn anno <strong>2023</strong> voldoende<br />

doordrongen van de noodzaak om<br />

duurzaam en milieuvriendelijk te opereren. De<br />

grote vraag die in veel gevallen echter speelt,<br />

is hoe dat in de alledaagse praktijk succesvol<br />

georganiseerd en gewaarborgd moet worden.<br />

Als onderdeel van de Normec Group leveren<br />

Normec Certification en Normec QS (zie artikel<br />

elders in deze editie) daaraan graag een<br />

bijdrage. Met puike certificeringsoplossingen<br />

die de impact van de bedrijfsvoering blootleggen<br />

en handvatten bieden voor een succesvol<br />

en milieuvriendelijk handelen. "Er zijn verschillende<br />

manieren om je eigen milieu-impact inzichtelijk<br />

te maken en daarop de controle te<br />

houden", zegt commercieel directeur Arjen<br />

Werkmeester. "Denk aan het checken van de<br />

energierekening en het van daaruit nemen van<br />

energiebesparende maatregelen. Of het berekenen<br />

van het werkelijk verbruik van je machinepark.<br />

Zomaar twee initiatieven waarmee je<br />

de basis legt voor milieubewuster handelen en<br />

tegelijk stappen zet richting je eigen toekomst<br />

én de geformuleerde klimaatdoelen. Bovendien<br />

leidt een dergelijk beleid in veel gevallen<br />

tot grote kostenreducties. Gebruikmaking<br />

van bijvoorbeeld de vijf niveaus tellende CO 2<br />

Prestatieladder, een instrument dat bedrijven<br />

en overheden behulpzaam is bij het reduceren<br />

van CO 2<br />

en kosten, levert al gauw tienduizenden<br />

euro's aan besparingen op. En dát zorgt<br />

er weer voor dat je als bedrijf scherper en dus<br />

kansrijker kunt inschrijven op offertes of aanbestedingen.<br />

Zéker als je wat hoger op de ladder<br />

staat. Kortom, inzicht krijgen in de milieuimpact<br />

van je business levert zowel de planeet<br />

als je eigen portemonnee winst op. Tegelijk<br />

maak je jezelf concurrerender en plaats je een<br />

gunstige footprint voor de volgende generatie."<br />

Arjen Werkmeester, commercieel directeur Normec Certification.<br />

CERTIFICERING<br />

Met de CO 2<br />

Prestatieladder noemt Werkmeester<br />

een instrument dat Normec als kundige certificerende<br />

instantie van extra waarde voorziet.<br />

"Organisaties kennen de noodzaak om hun bedrijfsactiviteiten<br />

en -processen zo duurzaam<br />

mogelijk uit te voeren", zegt hij. "De CO 2<br />

Prestatieladder<br />

stimuleert dit gedrag." Omdat de CO 2<br />

Prestatieladder uitgaat van de bedrijfseigen ambitie<br />

en inbreng, inventariseren organisaties hun<br />

prestaties zélf. Normec Certification is een partner<br />

die deze vervolgens beoordeelt. Dáárvoor<br />

is alles binnen de bedrijfsmuren van de certificeringsspecialist<br />

voorhanden. Zo bekijkt een van de<br />

eigen auditoren via een documentatiebeoordeling<br />

en diverse interviews binnen alle bedrijfsgeledingen<br />

of de organisatie in kwestie voldoende<br />

inspanningen heeft geleverd om aan de gestelde<br />

eisen te voldoen. "De beoordeling voor de CO 2<br />

Prestatielader gebeurt door ervaren experts die<br />

weten wat er in de markt van de klant speelt én<br />

wat realistische doelstellingen zijn", onderstreept<br />

Werkmeester nogmaals de expertise van Normec<br />

Certification. "Binnen onze oplossingen staat<br />

de praktische bruikbaarheid altijd voorop." ■<br />

112


THEMA VEILIGHEID<br />

De ervaren experts van<br />

Normec Certifi cation<br />

weten wat er in de markt<br />

van de klant speelt.<br />

'We bieden handvatten voor<br />

een succesvol en<br />

milieuvriendelijk handelen'<br />

113


THEMA VEILIGHEID<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | BouwQ<br />

Effectief risicomanagement<br />

in de infra<br />

Een constructief veilig kunstwerk zonder fouten<br />

Een dijkversterkingsproject, een nieuwe snelweg, de renovatie van een bestaand kunstwerk, …<br />

iedereen is erbij gebaat dat het op een veilige manier wordt uitgevoerd. Een extra paar ‘ogen en<br />

oren’ is vaak wenselijk om ontwerp- of bouwfouten vroegtijdig op te sporen. Als geaccrediteerde<br />

instelling én volledig onafhankelijke partij onderwerpt BouwQ al bijna twintig jaar dergelijke<br />

kunstwerken aan technische inspecties om de kwaliteit ervan, met name op het gebied van<br />

constructieve veiligheid, zeker te stellen.<br />

In een ontwerp- of uitvoeringstraject kunnen<br />

zomaar fouten insluipen, missers met mogelijk<br />

grote gevolgen. “Wij zijn gefocust op het vinden<br />

van die fouten om zo potentiële risico’s uit<br />

te sluiten, verspilling in materiaal en tijd tegen<br />

te gaan én bovenal de constructieve veiligheid<br />

te garanderen”, zegt Jos Rooijakkers, algemeen<br />

directeur van BouwQ. De inspectie-instelling<br />

opereert volledig onafhankelijk en is daarvoor<br />

als enige instantie in Nederland geaccrediteerd<br />

volgens de NEN-EN ISO/IEC 17050:2012. “We<br />

voldoen aan de hoogste kwaliteitseisen ten aan-<br />

Als een spin in het web voert BouwQ steekproefsgewijs en risicogestuurd de nodige controles uit op de grootste veiligheidsrisico’s om bijvoorbeeld ongelukken,<br />

schades en omgevingshinder te voorkomen.<br />

114


THEMA VEILIGHEID<br />

zien van kundigheid en onafhankelijkheid en<br />

leveren nimmer een bijdrage aan het primaire<br />

bouwproces, dat is erg belangrijk voor onze opdrachtgevers.<br />

We zijn enkel en alleen een verificatie-<br />

en validatiebureau dat via risicogestuurde<br />

methodes en dienstverleningspakketten onpartijdig<br />

de kwaliteit en veiligheid van bouwwerken<br />

zeker kan stellen. En dat doen we in de infrasector<br />

voor opdrachtgevers als Rijkswaterstaat,<br />

ProRail, infra-aannemers en verzekeraars.”<br />

SPIN IN HET WEB<br />

De dienstverlening van BouwQ richt zich op<br />

twee facetten: enerzijds het garanderen van<br />

de veiligheid tijdens de bouwfase (Risk Control)<br />

en anderzijds het controleren van de veiligheid<br />

bij oplevering oftewel de kwaliteit van<br />

het eindproduct. “Momenteel zijn we bijvoorbeeld<br />

namens een aantal grote verzekeraars<br />

zoals SwissRe en Allianz betrokken bij onder<br />

meer het dijkversterkingsproject Gorinchem-<br />

Waardenburg en het versterken van de Lekdijk<br />

tussen Amerongen en Schoonhoven”, zegt<br />

Benno Bruinsma, projectmanager bij BouwQ.<br />

“In beide gevallen voeren we als een spin in<br />

het web steekproefsgewijs en risicogestuurd<br />

de nodige controles uit op de grootste veiligheidsrisico’s<br />

om bijvoorbeeld ongelukken,<br />

schades en omgevingshinder te voorkomen.<br />

Projectmanager Benno Bruinsma en algemeen<br />

directeur Jos Rooijakkers van BouwQ.<br />

TECHNICAL INSPECTION SERVICE<br />

Via zogenaamde Technical Inspection Service<br />

(TIS) controleert BouwQ de kwaliteit van het<br />

eindproduct. “Het is een methode waarbij we<br />

zowel het ontwerp controleren (berekeningen<br />

en tekeningen) als de bouwfase via een<br />

risicogestuurde aanpak. Bij eventuele missers<br />

beargumenteren we uiteraard waarom iets<br />

aantoonbaar niet klopt, bijvoorbeeld door het<br />

opstellen van eigen schaduwberekeningen”,<br />

legt Bruinsma uit. “Deze controles doen we<br />

momenteel onder andere voor Rijkswaterstaat<br />

bij de zuidelijke ringweg om Groningen en voor<br />

de aannemer Groene Boog bij een complexe<br />

brug in de A16 bij Rotterdam. Ook bij het inschuiven<br />

van de onderdoorgang A2/N2 afgelopen<br />

zomervakantie waren we betrokken.<br />

Onder meer vanwege het korte tijdspad en de<br />

strikte deadline heeft de gemeente Eindhoven<br />

ons als controlebureau ingehuurd om ‘mee te<br />

kijken’ met het ontwerp en de bouwfase om<br />

te voorkomen dat er vertraging of fouten optreden.<br />

Een project waarmee we de afgelopen<br />

weken heel druk zijn geweest. Om diezelfde<br />

reden worden we door de aannemer ingeschakeld<br />

bij het uitvoeren van groot onderhoud<br />

(renovatie) aan de John Frostbrug in de gemeente<br />

Arnhem. Sommige zaken moeten nu<br />

eenmaal in één keer goed gaan.”<br />

BouwQ garandeert voor opdrachtgevers in Nederland en ook steeds meer in België een constructief veilig<br />

kunstwerk zonder fouten.<br />

De kracht van BouwQ zit hem niet alleen in de<br />

hoogopgeleide medewerkers, maar vooral ook<br />

in de marktbrede visie. “Wij krijgen jaarlijks vele<br />

ontwerpen onder ogen en weten daardoor precies<br />

waar het vaak ‘schuurt’ en waar eventuele<br />

missers kunnen optreden”, benadrukt Rooijakkers.<br />

“Omdat we zelf nooit ontwerpen opstellen<br />

of bouwwerkzaamheden uitvoeren, hebben<br />

we voor ieder project de handen vrij om alles te<br />

checken en onpartijdig te kunnen oordelen. En<br />

zo garanderen we voor onze opdrachtgevers in<br />

Nederland en ook steeds meer in België een constructief<br />

veilig kunstwerk zonder fouten.” ■<br />

115


Ondergrondse & bovengrondse infrastructuur,<br />

gespecialiseerd in drink- en afvalwater projecten<br />

Wij houden van korte lijnen met onze klanten en partners<br />

Wij zoeken altijd naar innovatieve oplossingen<br />

Wij delen onze kennis met opdrachtgevers<br />

Wij zijn trots op onze betrokken medewerkers<br />

Groots in leidingWerk<br />

WWW.GWLEIDINGTECHNIEK.NL


THEMA VEILIGHEID<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | GW Leidingtechniek BV<br />

‘Wij gaan voor trede 4 op<br />

de Safety Culture Ladder’<br />

GW Leidingtechniek BV is een bekende naam bij vele waterschappen, drinkwaterbedrijven en infraaannemers.<br />

Het bedrijf is gespecialiseerd in het ontwerp, aanleg, renovatie, reiniging, reparatie en<br />

nazorg van met name afval- en drinkwaterleidingen. Veiligheid is daarbij topprioriteit. GW Leidingtechniek<br />

BV is reeds gecertificeerd voor trede 3 op de Safety Culture Ladder, maar gaat nu<br />

-onder bezielende leiding van QHSE-manager André van der Meijde- voor trede 4.<br />

Veiligheid is een groot goed voor onze medewerkers<br />

en dus automatisch ook voor het<br />

bedrijf, zowel op kantoor als in het veld, begint<br />

Van der Meijde. Het bedrijf wordt onder<br />

andere ingeschakeld voor leidingreparaties of<br />

levensduurverlenging van bijvoorbeeld een rioleringsstelsel.<br />

“Onze mensen gaan dan de betonkoker<br />

in voor het uitvoeren van eventuele<br />

betonreparaties, uiteraard voorzien van de nodige<br />

PBM’s. Denk aan harnasbescherming, een<br />

volgelaatsmasker met ademlucht en gasdetectie,<br />

en aanvullend een alarmering bij dreigend<br />

hoogwater. We nemen geen enkel risico; veilig-<br />

heid is topprioriteit. Toch zijn we van mening<br />

dat er nog ruimte is voor verbetering, vandaar<br />

onze ambitie om de stap naar trede 4 op de<br />

SCL te zetten.”<br />

BEWUSTWORDING CREËREN<br />

De Safety Culture Ladder geeft inzicht in<br />

de veiligheidscultuur binnen een organisatie.<br />

Het is een instrument om veiligheidsbewustzijn,<br />

houding en gedrag te meten. Hierbij<br />

wordt de nadruk op de veiligheidscultuur<br />

gelegd. “De invulling van de veiligheidscultuur<br />

binnen ons bedrijf heeft veel te maken<br />

met bewustwording”, zegt Van der Meijde.<br />

“Dat bereik je niet met één keer per jaar een<br />

meeting beleggen over het dragen van een<br />

helm en veiligheidsbril en de juiste manier<br />

van tillen. Iemand die veilig werkt, doet dat<br />

niet alleen voor zichzelf maar ook voor collega’s,<br />

familie, vrienden. Daarom is het zaak<br />

om medewerkers hier met regelmaat op te<br />

wijzen, alles wat aandacht krijgt groeit. Het<br />

moet gaan leven. Risico’s nemen toe, zodra<br />

de aandacht verslapt.” Trede 4 op de SCL<br />

houdt in dat veiligheidsregels niet alleen belangrijk<br />

worden gevonden (trede 3), maar dat<br />

André van der Meijde, QHSE-manager bij GW Leidingtechniek BV.<br />

118


THEMA VEILIGHEID<br />

veiligheid een hoge prioriteit heeft en continu<br />

wordt verbeterd.<br />

KWALITEITSCIRKEL VAN DEMING<br />

Van der Meijde is op 1 februari jongstleden<br />

gestart om invulling aan te geven aan<br />

een proactieve veiligheidscultuur bij GW<br />

Leidingtechniek BV. “In de markt maak je<br />

mede met certificaten aantoonbaar waar je<br />

als organisatie staat, het opent tegelijk ook<br />

nieuwe deuren. Een certificaat moet echter<br />

geen blok aan het been zijn, maar zo geïntegreerd<br />

worden dat iedereen het nut ervan<br />

inziet zodat het vervolgens als vanzelf wordt<br />

nageleefd. Een opgave die je alleen maar bereikt<br />

door goed met elkaar te praten. Niet<br />

door een poster op te hangen. Dat geldt<br />

ook voor de veiligheidscultuur. Die moet<br />

gedragen worden en functioneert alleen als<br />

iedere schakel in de organisatie op elkaar<br />

aansluit. Om dat te bereiken, maken we onder<br />

andere gebruik van de Kwaliteitscirkel<br />

van Deming met uiteraard een sterke focus<br />

op interne veiligheidsissues.”<br />

‘We nemen geen enkel<br />

risico; veiligheid is<br />

topprioriteit’<br />

Veiligheid is een groot goed bij GW Leidingtechniek BV, zowel op kantoor als in het veld.<br />

VOORWAARDE VOOR SUCCES<br />

GW Leidingtechniek BV heeft behoorlijk<br />

wat certificaten aan de muur hangen, zoals<br />

ISO 9001, VCA, SCL en een aantal branchespecifieke<br />

managementcertificaten gericht<br />

op kwaliteit, gezondheid van medewerkers<br />

en milieu. “Met trede 4 op de SCL leggen<br />

we de lat voor onszelf weer een stukje hoger<br />

door proactief aan de veiligheidscultuur<br />

te gaan werken.” Een cultuur die overigens<br />

wel degelijk al aanwezig is bij GW Leidingtechniek<br />

BV, anders was trede 3 ook niet<br />

behaald. “De certificering voor trede 3 is<br />

hartstikke terecht, maar het is ook zo dat<br />

mensen op een gegeven moment blind zijn<br />

voor bepaalde processen. Het is goed om<br />

de organisatie tegen het licht te houden. Er<br />

valt altijd iets te leren en dat houdt nooit<br />

op. Het is een continu proces én een voorwaarde<br />

voor succes. Dat geldt niet alleen<br />

voor het aantal meters leiding dat GW Leidingtechniek<br />

BV realiseert, maar ook voor<br />

de kwaliteit van het geleverd werk, de Arbo-veiligheid…<br />

het draagt allemaal bij”, zegt<br />

Van der Meijde tot besluit. ■<br />

GW Leidingtechniek BV is gespecialiseerd in het ontwerp, aanleg, renovatie, reiniging, reparatie en nazorg van<br />

met name afval- en drinkwaterleidingen.<br />

119


THEMA VEILIGHEID<br />

Tekst | Suzanne van Gaale Beeld | Brigade Electronics<br />

Nog meer veiligheid op de<br />

bouwplaats dankzij slimme<br />

detectiesystemen<br />

Safety first op de bouwplaats<br />

Dit jaar en volgend jaar introduceert Brigade Electronics een aantal innovaties die verdergaan dan<br />

alleen de veiligheid van individuele voertuigen. En ook Artificial Intelligence (AI) gaat een steeds<br />

grotere rol spelen in de veiligheidssystemen van Brigade.<br />

“Voor elk voertuig hebben we een veiligheidssysteem.<br />

Brigade gaat elke uitdaging aan om<br />

met een passende oplossing te komen”, aldus<br />

Nikki Collignon, marketingmedewerker bij<br />

Brigade Electronics. Het bedrijf ontwikkelt en<br />

levert onder andere camerasystemen, obstakel-detectiesystemen<br />

en achteruitrij-alarmen<br />

voor bouwvoertuigen en fabrieksmachines.<br />

“De aandacht voor veiligheid in bijvoorbeeld<br />

de bouw, constructie, distributie, wegenbouw,<br />

steengroeven en mijnen neemt toe. Dat is natuurlijk<br />

een positieve en belangrijke ontwikkeling.<br />

Onze focus ligt volledig op veiligheid, daarom<br />

hebben we vorig jaar met de campagne<br />

Brigade Tough nog meer bewustwording proberen<br />

te creëren rond dit onderwerp.”<br />

HELIKOPTER PERSPECTIEF<br />

Zolang er nog ongevallen gebeuren tijdens het werken<br />

met voertuigen, blijft de grootste focus van<br />

Brigade op veiligheid. “We gaan uitdagingen aan,<br />

bouwen bijvoorbeeld ook systemen op voertuigen<br />

die op vliegvelden rijden, op walsen en verreikers,<br />

noem maar op.” Brigade Electronics bouwt veiligheidssystemen<br />

in en op bestaande voertuigen.<br />

Voor een nog grotere veiligheid ontwikkelde Brigade<br />

onder meer een 360-systeem met vier camera’s<br />

dat een helikopter perspectief weergeeft<br />

op de monitor. En met haar radarsysteem detecteert<br />

een voertuig of er iets achterop komt rijden.<br />

INNOVATIES<br />

Brigade Electronics introduceert binnenkort<br />

een aantal mooie innovaties die verdergaan dan<br />

alleen de veiligheid van individuele voertuigen.<br />

Haar missie is om het aantal ongelukken met<br />

dodelijke afloop terug te brengen naar nul. Collignon:<br />

“Helemaal geen ongelukken is ons ideaalbeeld.<br />

Daarom zijn we dagelijks bezig om nog<br />

betere producten te ontwikkelen.” Zo komt<br />

begin 2024 de Brigade Fusion op de markt. Dit<br />

is een combinatie van verschillende applicaties<br />

voor bouwparken en grotere constructiesites<br />

waarmee optimale veiligheid op het bouwterrein<br />

verkregen kan worden. Ook doet Brigade<br />

Electronics steeds meer met Artificial Intelligence<br />

(AI). “Binnenkort lanceren we AI-camera’s<br />

die bestuurders visueel waarschuwen als er<br />

mensen in de buurt van een voertuig komen.<br />

Het systeem voorspelt de kans op een ongeluk.”<br />

ZONE-SAFE SYSTEEM<br />

Ook de beveiliging van mensen is een slimme<br />

manier om ongelukken te voorkomen. Zo rijden<br />

er in magazijnen veel heftrucks rond. Met<br />

het Zone-Safe systeem van Brigade worden<br />

medewerkers uitgerust met een tag die gedetecteerd<br />

kan worden door een systeem in de<br />

heftruck. De chauffeur krijgt dus een seintje<br />

zodra er iemand te dicht bij het voertuig komt.<br />

Brigade ontwikkelt obstakel-detectiesystemen en achteruitrij-alarmen voor bouwvoertuigen en fabrieksmachines.<br />

Deze en andere nieuwe producten zijn onder<br />

meer te zien op de Brigade Stand 409 op<br />

de MATEXPO van 6-10 september <strong>2023</strong> in<br />

Kortrijk XPO. ■<br />

120


THEMA VEILIGHEID<br />

'Binnenkort lanceren we AI-camera’s die bestuurders visueel<br />

waarschuwen als er mensen in de buurt van een voertuig komen.<br />

Het systeem voorspelt de kans op een ongeluk'<br />

Het 360-systeem met vier camera’s geeft een helikopter perspectief weer op de monitor.<br />

121


Backsense® radar<br />

met weergave<br />

op scherm<br />

Radar sensorgegevens en<br />

camerabeeld gecombineerd<br />

De radar sensorgegevens van<br />

Brigade minimaliseren zowel de schade<br />

aan het voertuig als aanrijdingen, door<br />

de bestuurder op de hoogte te brengen<br />

van de afstand tussen het voertuig<br />

en obstakels, of deze nu bewegen of<br />

stilstaan.<br />

Ideaal voor voertuigen en machines<br />

die manoeuvreren bij lage snelheden.<br />

Werkt in combinatie met een<br />

Backeye® camera-/monitorsysteem en<br />

maximaal twee Backsense® netwerkradarsystemen.<br />

De displaymodule op het scherm<br />

waarschuwt de bestuurder voor<br />

obstakels in de gevarenzone door<br />

hoorbare en zichtbare radargegevens<br />

in 5 fasen te combineren met het<br />

camerabeeld op de monitor.<br />

Integratie van Backsense® radardetectie en<br />

Backeye® camera-/monitorsystemen van Brigade<br />

Maximaal 2 waarschuwingen via radardetectie<br />

gecombineerd met het camerabeeld op de monitor<br />

in de cabine<br />

Verlaging van stress bij de bestuurder en minder<br />

plaats wordt weergegeven<br />

Backeye® Camera-/monitorsystemen<br />

Backeye®360<br />

+31 541 53 18 01 brigade-electronics.nl


VAN KAAM SPECIALIST IN<br />

KUNSTSTOFLEIDINGWERK<br />

EN APPENDAGES<br />

Van Kaam BV is uw bedrijf voor<br />

aanschaf, advies en aanpassing<br />

van ondergrondse infrastructuren<br />

en voorraad houdend partner van<br />

grote producenten als GF en AVK.<br />

Jarenlange ervaring zorgt ervoor<br />

dat onze specialisten uw meest<br />

complexe vraagstukken kunnen<br />

tackelen.<br />

VAN KAAM BV<br />

Rechte Tocht 11<br />

1507 BZ Zaandam<br />

Nederland<br />

+31 (0)75 631 48 41<br />

info@vankaam.eu<br />

Volg ons op<br />

social media<br />

@ VANKAAMBV<br />

WWW.VANKAAM.EU


Van Kaam Materieel is reeds vele jaren partner van George Fischer Piping Systems.<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | Van Kaam<br />

Verkoop, verhuur én onderhoud van<br />

infra-gerelateerde gereedschappen<br />

Als specialist in ondergrondse infrastructuren beschikt Van Kaam over een compleet en onderscheidend<br />

programma aan kunststofmaterialen. Waaronder sinds enige tijd ook 100% fossielvrije HDPE,<br />

dus volledig circulair. Maar wist je dat Van Kaam ook sterk is in de verkoop, verhuur én het onderhoud<br />

van infra-gerelateerde gereedschappen? Directeur Bastiaan van Kaam vertelt met veel plezier<br />

over de vele facetten van Van Kaam Materieel.<br />

124


‘Die extra service maakt dat<br />

gebruikers hun laskast slechts<br />

enkele dagen hoeven te missen in<br />

plaats van enkele weken’<br />

Als specialist in ondergrondse infrastructuren beschikt Van Kaam over een<br />

compleet en onderscheidend programma aan kunststofmaterialen en infragerelateerde<br />

gereedschappen.<br />

Van Kaam verkoopt en verhuurt het complete gamma aan IPlast-laskasten en<br />

verzorgt daarnaast ook het onderhoud en de kalibratie van deze laskasten.<br />

Van Kaam Materieel is reeds vele jaren partner<br />

van George Fischer Piping Systems en<br />

heeft sinds kort ook het volledige assortiment<br />

van PlastItalia onder zijn hoede als<br />

exclusief distributeur voor de Benelux en<br />

Noord-Frankrijk. “Als partner van George<br />

Fischer verkopen, verhuren en onderhouden<br />

we het hele palet”, zegt Van Kaam. “Het<br />

gamma varieert van lasmachines en werkplaatsmachines<br />

tot alle infra-gerelateerde gereedschappen<br />

zoals eersteklas buissnijders,<br />

mechanische schillers, (ronddruk)klem- en<br />

uitrichtgereedschappen en nog veel en veel<br />

meer. Ook speciale schillers die gecertificeerd<br />

zijn volgens de NTA 8828 behoren tot<br />

het assortiment, variërend in formaat van 75<br />

mm tot en met 710 mm.” Specifiek voor de<br />

lasmachines van George Fischer verzorgt Van<br />

Kaam Materieel desgewenst ook het onderhoud<br />

en de kalibratie in eigen beheer.<br />

IPLAST-LASKASTEN<br />

Nieuw voor Van Kaam Materieel is het dealerschap<br />

met PlastItalia. “De IPlast-laskasten<br />

zijn specifiek ontwikkeld om de lassen van<br />

buizen en fittingen voor het medium water,<br />

riool, waterstof of gas betrouwbaarder<br />

en veiliger te maken”, zegt Van Kaam. “De<br />

nieuwste serie HDPE-elektrolasmachines van<br />

PlastItalia zijn ontworpen om het hele lasproces<br />

onder controle te houden en alle risico's<br />

die aan het lasproces verbonden zijn uit te<br />

sluiten. We verkopen en verhuren het complete<br />

gamma aan IPlast-laskasten. Daarnaast<br />

verzorgen we ook het onderhoud en de kalibratie<br />

van deze laskasten. Voorheen gebeurde<br />

dat in het servicepunt op Sicilië, maar sinds<br />

kort verzorgen wij dat gewoon vanuit onze<br />

eigen vestiging in Zaandam. Die extra service<br />

maakt dat gebruikers hun laskast slechts enkele<br />

dagen hoeven te missen in plaats van enkele<br />

weken. Uiteraard wordt het onderhoud<br />

uitgevoerd conform de fabrieksstandaarden<br />

en afgeleverd met een officieel certificaat namens<br />

Van Kaam Materieel.” ■<br />

125


Naturally Performing Environments<br />

DAGLICHTOPLOSSINGEN<br />

ROOK-EN WARMTEAFVOER<br />

NATUURLIJKE VENTILATIE<br />

SERVICE EN ONDERHOUD<br />

www.kingspanlightandair.nl


VROUW IN DE BOUW<br />

128


VROUW IN DE BOUW<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | Lommers Welding Service<br />

Suzanne Lommers (29),<br />

lasser bij<br />

Lommers Welding<br />

De bouw- en infrasector is een mannenwereld. Maar wie goed<br />

zoekt, komt wel degelijk ook vrouwen tegen. Op deze pagina<br />

bieden we hun een podium. Om te lezen wat ze beweegt, hoe ze<br />

hun werk doen en vooral hoe het is om als vrouw in een overwegend<br />

mannenwereld werkzaam te zijn. In deze editie geven we<br />

het woord aan Suzanne Lommers, inmiddels 7 jaar werkzaam als<br />

lasser bij Lommers Welding.<br />

‘Op het werk<br />

ben ik one<br />

of the guys’<br />

29 jaar jong is ze nog maar, en al meer dan 7<br />

jaar ervaring met vrijwel alle voorkomende laswerkzaamheden<br />

op aansprekende infraprojecten.<br />

Suzanne Lommers leerde van vader Henk<br />

de kneepjes van het vak en is inmiddels ‘one of<br />

the guys’. Toch was haar vader niet direct gecharmeerd<br />

van het idee dat dochterlief in het<br />

bedrijf kwam werken. “Weliswaar ging ik van<br />

jongs af aan mee met mijn vader op ‘karwei’,<br />

maar hij had zich voor mij een andere toekomst<br />

voorgesteld, buiten de bouwput”, zegt ze. “Na<br />

mijn kappersopleiding en een kort avontuur in<br />

de horeca begon het toch te kriebelen. Mijn<br />

hart ligt bij de techniek. Na een goed gesprek<br />

met mijn ouders ging mijn vader overstag, maar<br />

met dien verstande dat ik een lasopleiding zou<br />

volgen.” De rest is geschiedenis.<br />

Van lassen conform NEN-EN 1090 executieklasse<br />

1, 2, 3 en 4 met eventueel CE en/of<br />

bijvoorbeeld de ROK, het uitvoeren van laswerkzaamheden,<br />

snijden en (de-)monteren tot<br />

bouwen en verhuren van drijvende pontons<br />

en werkvlotten. Lommers Welding Service is<br />

van alle markten thuis en uitgebreid gecertifi -<br />

ceerd, waaronder ook VCA, ISO 9001, 3834<br />

en 17660-1 en de trede 2 op de Safety Culture<br />

Ladder. Ook Suzanne is voor vrijwel al die<br />

aspecten gecertifi ceerd, in alle staalsoorten en<br />

alle posities. “Na mijn opleiding heb ik eerst<br />

een tijdje in de werkplaats doorgebracht, maar<br />

al snel mocht ik mee naar buiten. De A9 Gaasperdammertunnel<br />

was een van de eerste projecten<br />

waar ik een bijdrage aan heb geleverd.<br />

Hier heb ik ook veel geleerd, van snijden en<br />

lassen tot het ontdekken van de dagroutine.”<br />

Suzanne doorkruist het hele land. “Ik ben<br />

overal wel geweest van Zeeland op de Maasvlakte<br />

tot de nieuwe ondergrondse fi etsenstalling<br />

op het Leidseplein, en heb mooie dingen<br />

mogen zien en maken. En het leuke is, dat ik<br />

op veel projecten ook samen met mijn vader<br />

optrek. Dat had hij jaren geleden niet kunnen<br />

voorzien. De band met mijn familie is sowieso<br />

heel hecht. Ik ben dankbaar voor het feit dat ik<br />

samen met mijn vader, moeder én broer mag<br />

werken. En natuurlijk ook met alle andere fi jne<br />

collega’s waarmee we samen mooie projecten<br />

maken.” Ondanks de lange dagen en het soms<br />

zware werk, voelt Suzanne zich op haar plek<br />

in het familiebedrijf en de vele mannen. “Als je<br />

doet wat je leuk vindt, voelt het niet als werk.<br />

Zeker een paar jaar geleden was ik als vrouw<br />

echt een uitzondering op de bouw. Als lasser<br />

overigens nog steeds. Maar dat ervaar ik niet<br />

als onprettig. Integendeel. Op het werk ben ik<br />

‘one of the guys’.”<br />

Het is fi jn om buiten bezig te zijn en je bent ook<br />

een soort van eigen baas, zo ervaart Suzanne<br />

haar werk. “Er wordt van je verwacht dat je<br />

zelfstandig iets maakt. Je wordt niet constant<br />

op je vingers gekeken. Natuurlijk werken we<br />

met zwaar staal, maar handige hulp- en hijsmiddelen<br />

maken het werk tegenwoordig minder<br />

zwaar.” Suzanne blijft dus voorlopig nog wel<br />

even actief in de bouwputten. ■<br />

129


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | Rijkswaterstaat<br />

Optimaliseren van de<br />

‘Tweede Ring van Amsterdam’<br />

Het programma weguitbreiding Schiphol-Amsterdam-Almere (SAA) is het grootste wegenbouwproject<br />

van Nederland. De verbreding van de A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht vormt het<br />

vijfde en laatste project binnen het omvangrijke programma, en niet bepaald het minste. De ‘Tweede<br />

Ring van Amsterdam’ loopt namelijk dwars door Amstelveen. Er wordt dus alles aan gedaan om<br />

de overlast voor de omgeving tot een minimum te beperken. Een gesprek met Lammert Postma,<br />

omgevingsmanager bij Rijkswaterstaat over de vele uitdagingen bij het optimaliseren van de A9.<br />

De aanleiding voor het SAA-traject is meerledig.<br />

“In het noordelijke deel van de Randstad is er volop<br />

sprake van groei”, begint Postma. “Zo is in de<br />

Nota Ruimte besloten dat Almere groeit naar de<br />

vijfde stad van Nederland, staat Amsterdam voor<br />

een forse binnenstedelijke woningopgave en zien<br />

we een forse groei qua werkgelegenheid rondom<br />

Schiphol. Het doel van het SAA-programma<br />

is om de groei in mobiliteit, die het gevolg is van<br />

bovenstaande ontwikkelingen, te faciliteren. Met<br />

daarbij een tweede doelstelling om de snelweg<br />

waar mogelijk beter in te passen, zodat de leefbaarheid<br />

langs de snelweg verbetert.” En dat laatste<br />

zie je ook op de A9 die in Amstelveen straks<br />

grotendeels aan het zicht wordt onttrokken.<br />

EXPRESS LANE<br />

De A9 wordt over een lengte van 11 kilometer<br />

verbreed van 2x3 naar 2x4 rijstroken<br />

plus wisselbaan. “De huidige wisselbaan die<br />

nu vanaf Almere via de A1 eindigt bij knooppunt<br />

Diemen trekken we door via de Gaasperdammertunnel<br />

tot aan Ouderkerk aan de<br />

Amstel”, legt Postma uit. “Afhankelijk van de<br />

spitsregeling biedt de wisselbaan een ‘express<br />

lane’ voor doorgaand verkeer. Als gevolg van<br />

die verbreding worden tien kunstwerken compleet<br />

gesloopt en opnieuw opgebouwd in verbrede<br />

vorm, wordt één kunstwerk hergebruikt<br />

en verbreed (de Schipholbrug), bouwen we<br />

Een artist impression van de toekomstige situatie:<br />

een verdiepte A9 ter hoogte van Amstelveen in 2027.<br />

130


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

Werk in uitvoering bij de Schipholbrug.<br />

De contouren van de verdiepte ligging in Amstelveen zijn al goed zichtbaar.<br />

een nieuwe underpass voor de wisselbaan in<br />

knooppunt Holendrecht en bouwen we één<br />

nieuw kunstwerk in de vorm van de 1,6 kilometer<br />

verdiepte ligging in Amstelveen. Tot slot<br />

worden alle geluidsschermen vervangen door<br />

nieuwe hogere schermen, in totaal goed voor<br />

zo’n 14 kilometer in Ouder-Amstel en Amstelveen.<br />

Het project is gevat in een DBFM-contract<br />

en gegund aan bouwconsortium VeenIX.<br />

Dat betekent dat zij het ontwerp maken en de<br />

voorfi nanciering regelen. In de onderhoudsfase<br />

van 14 jaar stellen we daar een beschikbaarheidsvergoeding<br />

tegenover, zodat de combinatie<br />

als het ware de ‘hypotheek’ kan afl ossen.”<br />

COMPENSATIEREGELING<br />

De A9 is één van de belangrijkste en drukste<br />

snelwegen in Nederland. “Het idee is om tijdens<br />

de bouw zoveel mogelijk 2x3 rijstroken<br />

voor het verkeer open te houden”, zegt Postma.<br />

“Vanwege de beperkte ruimte brengt dat<br />

complexe verkeersfaseringen met zich mee.<br />

Een dergelijk project gaat bovendien gepaard<br />

met veel stof, lawaai en trillingen. Toch proberen<br />

we de leefbaarheid voor de bewoners<br />

langs de snelweg draaglijk te houden. Zo zorgen<br />

we voor een uitvoerige communicatie op<br />

wijkniveau, maar neemt ook de aannemer<br />

een aantal hinderbeperkende maatregelen.<br />

De palen bij de verdiepte ligging worden bijvoorbeeld<br />

niet geheid maar geboord. Soms is<br />

het echter onmogelijk om bewoners te ontzien,<br />

zoals bij het slopen van kunstwerken of<br />

het aanbrengen van damwanden. Daarvoor<br />

hebben we een compensatieregeling in het<br />

leven geroepen die afhankelijk is van het aantal<br />

decibels op de gevel. Dat varieert van het<br />

beschikbaar stellen van een ‘noise cancelling’<br />

koptelefoon tot in sommige gevallen zelfs het<br />

aanbieden van een hotelovernachting.”<br />

ZOUTE KWEL<br />

Wat dit project ook bijzonder complex maakt,<br />

is de hele slechte ondergrond en de vele verschillende<br />

polderpeilen, erkent Postma. “Onze<br />

Spaande aannemer zegt soms gekscherend<br />

‘your underground is absolute hell’. Het vraagt<br />

om intensief overleg en afstemming met vele<br />

stakeholders, waaronder het Hoogheemraadschap<br />

Rijnland en het Waterschap Amstel,<br />

Gooi en Vecht. In de praktijk komt het erop<br />

neer dat het soms erg lang duurt voordat er<br />

een stabiele aardebaan ontstaat. Het is ook<br />

de reden dat in de verdiepte ligging wordt<br />

gewerkt met een onderwaterbetonvloer om<br />

zoute kwel bij voorbaat al uit te sluiten.”<br />

Volgens Postma verloopt de uitvoering voorspoedig.<br />

“In het Amstelveense hebben we<br />

wat vertraging opgelopen door corona. Door<br />

uitval en thuiswerken heeft het ontwerptraject<br />

wat langer geduurd, wat maakt dat de<br />

beschikbaarheidsdatum voor het middendeel<br />

is opgeschoven van 2026 naar 2027. Aan de<br />

oost- en westkant liggen we wel op schema<br />

voor eind 2026. Er is momenteel veel te zien<br />

op en rond de A9. Het eerste compartiment<br />

van de verdiepte ligging is al heel duidelijk in<br />

wording, in het oosten verrijzen langzaam de<br />

funderingen voor de nieuwe kunstwerken<br />

over de Amstel en de Bullewijk en ook aan<br />

de Schipholbrug wordt volop gewerkt. Vanuit<br />

de omgeving is er dan ook veel interesse voor<br />

het project. En daar geven we graag gehoor<br />

aan. Zo verzorgt een gepensioneerde collega<br />

regelmatig fi etsrondleidingen en delen we online<br />

veel informatie. Via diverse webcams kan<br />

men de voortgang live volgen.” ■<br />

131


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

Voor het verbreden van de A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht worden diverse kunstwerken gesloopt.<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | VeenIX<br />

Specialist in technisch<br />

uitdagende projecten<br />

Bouwconsortium VeenIX, een samenwerkingsverband tussen PGGM en FCC, is verantwoordelijk<br />

voor het ontwerpen, bouwen, voorfinancieren en 14 jaar onderhouden van de A9 tussen Badhoevedorp<br />

en Holendrecht. Voor de Spaanse hoofdaannemer FCC Construcción is dit het eerste<br />

project in Nederland en direct ook één van de meest uitdagende in zijn wereldwijde portfolio. Een<br />

gesprek met projectdirecteur Raúl Hortal Alonso en projectmanager Angel Rodríguez Legaretta.<br />

FCC Construcción is gespecialiseerd in het<br />

realiseren van grootschalige infrastructurele<br />

projecten. Het bedrijf heeft een wereldwijde<br />

scope en is met 20.000 medewerkers in meer<br />

dan 25 landen actief. “Momenteel ligt onze<br />

focus op Noord-Amerika, Canada, West-Europa,<br />

het Midden-Oosten en Australië”, zegt<br />

Hortal Alonso. “Specifiek voor Europa zijn we<br />

vooral bezig om onze positie te versterken<br />

in de Benelux en Groot-Brittannië. In België<br />

hebben we recent een mooi project afgerond<br />

(Gevangenis van Haren) en nu zijn we bezig<br />

met tenderen voor andere projecten in België<br />

en ook opnieuw in Nederland.”<br />

GEAVANCEERDE<br />

INFRASTRUCTUUR<br />

De infrastructuur in Nederland behoort tot<br />

de meest geavanceerde ter wereld, vindt<br />

Hortal Alonso. “Daarnaast is het vanuit bedrijfsperspectief<br />

voor ons volkomen veilig<br />

om hier onze nek uit te steken. Zowel juridisch<br />

als financieel is alles tot in de puntjes<br />

geregeld. Al die zaken komen samen in<br />

het A9-project dat zich kenmerkt door vele<br />

karakteristieke elementen, zoals de locatie<br />

met beperkte ruimte, de slappe bodemgesteldheid,<br />

de sloop en bouw van vele kunstwerken<br />

en de bouw van een verdiepte ligging<br />

dwars door Amstelveen. Typisch een<br />

132


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

project waar wij als FCC onze toegevoegde<br />

waarde kunnen laten zien. We zijn gewend<br />

om ons aan te passen aan lokale omstandigheden<br />

en zijn wereldwijd actief op projecten<br />

die allesbehalve conventioneel zijn.”<br />

DEELGEBIEDEN<br />

En allesbehalve conventioneel is de wegverbreding<br />

van de A9 tussen Badhoevedorp en<br />

Holendrecht. Ook de start van het project<br />

overigens in januari 2020, net voor de corona<br />

lockdown in maart dat jaar. “Het was behoorlijk<br />

uitdagend om in een voor ons onbekend<br />

land vanaf scratch<br />

een compleet nieuwe<br />

organisatie op<br />

te bouwen, volledig<br />

op afstand”, erkent<br />

Hortal Alonso.<br />

“Door de lockdown<br />

was iedereen thuis<br />

aan het werk. Dat<br />

had grote impact op<br />

vooral de ontwerpfase,<br />

maar ook dat<br />

hebben we uiteindelijk<br />

gemanaged,<br />

weliswaar met een<br />

lichte vertraging op<br />

de planning voor het<br />

middendeel.” Het project is namelijk opgesplitst<br />

in drie deelprojecten: oost, midden en<br />

west. “Elk deelgebied heeft zo zijn specifieke<br />

uitdagingen, maar overall is de slappe ondergrond<br />

toch wel het meest uitdagende”, zegt<br />

Rodríguez Legaretta. “Dat hebben we niet<br />

eerder meegemaakt in andere landen. Ook<br />

redelijk uniek is dat de A9 zoveel mogelijk<br />

beschikbaar blijft voor verkeer, weliswaar via<br />

‘We zijn gewend om<br />

ons aan te passen aan<br />

lokale omstandigheden<br />

en zijn wereldwijd<br />

actief op projecten<br />

die allesbehalve<br />

conventioneel zijn'<br />

bypasses, maar dat geeft de nodige beperkingen<br />

qua bouwruimte.”<br />

MILIEUKOSTENINDICATOR<br />

En over bijzonderheden gesproken, Rodríguez<br />

Legaretta prijst de aandacht voor het milieu bij<br />

het omvangrijke infraproject. “Nederland loopt<br />

absoluut voorop als het gaat om de circulaire<br />

economie, zeker als we het vergelijken met al<br />

onze andere projecten wereldwijd. We hebben<br />

niet eerder zo’n aanpak gezien.” Hij doelt<br />

op de Milieukostenindicator, ook wel de MKI<br />

genoemd, een single-score indicator uitgedrukt<br />

in euro’s, die de schaduwkosten<br />

van het<br />

project aantoont.<br />

“Deze milieudoelstellingen<br />

zijn belangrijk<br />

voor Nederland,<br />

maar de lessen die we<br />

hier gezamenlijk leren<br />

nemen we ook mee<br />

naar andere projecten.<br />

Het sterkt onze<br />

positie als bedrijf.”<br />

Zo’n omvangrijk project<br />

als de A9 maakt<br />

FCC Construcción<br />

natuurlijk niet alleen.<br />

“Vanuit FCC zijn we met zestig medewerkers<br />

actief op het project, maar we maken ook dankbaar<br />

gebruik van de expertise van lokale marktpartijen”,<br />

zegt Hortal Alonso. “We zijn als het<br />

ware een integrator die de beste keuzes maakt<br />

voor het project. We hebben in die zin geen beperkingen<br />

en staan open voor een samenwerking<br />

met alle soorten bedrijven en culturen.”<br />

Ook op dat gebied is de A9 een internationaal<br />

Projectdirecteur Raúl Hortal Alonso.<br />

Projectmanager Angel Rodríguez Legaretta.<br />

project, want er zijn meer dan tien nationaliteiten<br />

werkzaam op en rond het project. Volgens<br />

Hortal Alonso verloopt de uitvoering gestaag<br />

en volgens planning. ■<br />

Elk deelgebied heeft zo zijn specifieke uitdagingen.<br />

De Schipholbrug wordt aan weerszijden verbreed.<br />

133


PROJECT VERBREDING SNELWEGA9 BAHO<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | Bonneveld<br />

Snel funderen op ‘dik water’<br />

met EPS en gewapende grond<br />

In opdracht van Rijkswaterstaat verbreedt VeenIX de A9 tussen de knooppunten Badhoevedorp<br />

en Holendrecht. De A9 is gelegen in een behoorlijk drassige en complexe omgeving. Om niet al te<br />

veel tijd te verliezen met voorbelasten en ruimte te besparen, wordt veelvuldig gebruik gemaakt van<br />

EPS- en gewapende grondconstructies. Een monsterklus voor Bonneveld Gewapende <strong>Grond</strong>constructies<br />

BV die de uitvoering voor rekening neemt.<br />

In 25 jaar tijd is Bonneveld in de huidige vorm<br />

uitgegroeid tot een specialistisch aannemer.<br />

De afdeling gewapende grondconstructies<br />

heeft een sterke ontwikkeling doorgemaakt en<br />

bouwt al ruim tien jaar constructies in het gehele<br />

land. Bonneveld is onderdeel van Joosten<br />

Concepts, een samenwerkingsverband tussen<br />

verschillende leveranciers, producenten, ingenieurs<br />

en aannemers. “Wij verzorgen in die<br />

hoedanigheid hier op de A9 de uitvoering van<br />

alle EPS- en gewapende grondconstructies”,<br />

zegt Leon van der Heiden, werkvoorbereider<br />

bij Bonneveld. Joosten Concepts werkt volgens<br />

het OLA-principe: ontwerpen, leveren en aanbrengen.<br />

“Wij zijn dus verantwoordelijk voor<br />

dat laatste en brengen ook een stukje kennis<br />

in. Bovendien kunnen we, met het aannemingsbedrijf<br />

achter ons, werkzaamheden heel breed<br />

oppakken. En dat wordt gewaardeerd.”<br />

IDEALE FUNDERING<br />

Op die plekken waar weinig ruimte is en<br />

waar geen taluds aangebracht kunnen worden,<br />

biedt gewapende grond een uitkomst.<br />

“Zoals beton gewapend wordt met staal, wapenen<br />

wij grond met kunststoffen. Dankzij<br />

deze techniek creëer je een bouwwerk van<br />

grond die ook trekkrachten kan opnemen,<br />

wat het een ideale fundering maakt voor<br />

(spoor)wegen”, legt Van der Heiden uit. “EPS<br />

leent zich op zijn beurt uitstekend om effectief<br />

en snel te funderen op ‘dik water’. Samen<br />

met Joosten Concepts bieden we een totaalpakket<br />

aan opdrachtgevers, vanaf scratch tot<br />

aan de juiste oplossing met de gewenste facing<br />

afgestemd op ieder project.”<br />

ELEKTRISCH SNIJZWAARD<br />

Inmiddels is Bonneveld bezig met het vijfde<br />

deelproject binnen de scope. “Ter hoogte<br />

van de Schipholbrug hebben we in vier fasen<br />

de EPS-constructies aangebracht, goed voor<br />

in totaal zo’n 31.000 m3 EPS”, zegt Hans van<br />

Beek, uitvoerder bij Bonneveld. Half Nederland<br />

is er wel eens langsgereden, in de kom<br />

van de afrit bij de Schipholbrug lag al het<br />

piepschuim in opslag. Het EPS wordt toegepast<br />

om de niet-draagkrachtige ondergrond<br />

Het EPS wordt toegepast om de niet-draagkrachtige ondergrond zo min mogelijk te belasten.<br />

134


PROJECT VERBREDING SNELWEGA9 BAHO<br />

zo min mogelijk te belasten. De EPS-blokken<br />

worden onder de landhoofden rondom de<br />

funderingspalen pas gemaakt door middel van<br />

een zelfontwikkeld elektrisch snijzwaard. Dat<br />

zorgt voor een nauwkeuriger resultaat zonder<br />

onnodig afval te creëren.” EPS-constructies<br />

moeten, nadat deze zijn aangebracht, beschermd<br />

worden tegen invloeden van buitenaf.<br />

“Op dit project zijn er twee varianten aangebracht:<br />

folie en concrete canvas. Concrete<br />

canvas zijn betonmatten die uitgerold worden<br />

en na toevoeging van water harden deze uit.”<br />

DIVERSE VERANKERINGEN<br />

EN CONSTRUCTIES<br />

Daarnaast heeft Bonneveld een damwandverankering<br />

van bijna 500 meter aangebracht met<br />

geokunststoffen die zijn vastgezet in het grondlichaam.<br />

“Het is een snellere methode en neemt<br />

bovendien minder ruimte in beslag in vergelijking<br />

met de traditionele groutankers”, weet Van<br />

Beek. “De damwandverankering laat zich eenvoudig<br />

demonteren zonder dat er materialen<br />

achterblijven en is ook nog eens goedkoper.”<br />

Voor een tijdelijke brug over een op- en afrit<br />

van de A9 heeft Bonneveld verder twee gewapende<br />

grondconstructies gecreëerd om de brug<br />

op te leggen en de toe- en afritten overheen te<br />

Op die plekken waar weinig ruimte is en waar geen taluds aangebracht kunnen worden, biedt gewapende<br />

grond een uitkomst.<br />

laten lopen. Daarnaast worden twee constructies<br />

aangebracht voor een nog aan te leggen bypass,<br />

waarbij een gedeelte ook direct voor de<br />

defi nitieve situatie wordt aangebracht. De defi<br />

nitieve situatie wordt uitgevoerd in een helling<br />

van maximaal 65° zodat hier later een groene<br />

uitstraling van gemaakt kan worden. In totaal<br />

is er circa 500 meter gewapende grond aangebracht,<br />

met een maximale hoogte van 6 meter.<br />

In het afgelopen decennium heeft Bonneveld<br />

naast honderden gewapende grondconstructies<br />

en EPS-constructies ook verschillende<br />

paalmatrassen en Terre-Armee wanden gerealiseerd.<br />

Met recht een specialist dus. ■<br />

| <strong>Grond</strong>werk<br />

| Bodemsanering<br />

| Onderwaterwerk<br />

| Rioolwerk<br />

| Straatwerk<br />

| Railinfra<br />

| Gewapende<br />

grondconstructies<br />

Ampèreweg 4<br />

3752 LR Bunschoten<br />

info@bonneveldbv.com<br />

T <strong>03</strong>5 - 52 80 340<br />

www.bonneveld.nl<br />

135


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | Fugro<br />

Duurzaam gebruik funderingen<br />

viaducten en bruggen<br />

In de bouw is het steeds meer gebruikelijk om bij een reconstructie, uitbreiding of complete<br />

nieuwbouw te bekijken of de reeds aanwezige paalfundering (deels) hergebruikt kan worden.<br />

In de infrastructuur daarentegen is het tot op heden nog niet eerder op grote schaal toegepast.<br />

Daar komt nu met dank aan de expertise van Fugro bij de verbreding en de verdiepte aanleg van<br />

de A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht (BaHo) verandering in bij in ieder geval vijf viaducten.<br />

“Vanwege de lastige slappe ondergrond, met name in Amstelveen, zijn<br />

wij als gerenommeerde partij door VeenIX gevraagd hen te ondersteunen<br />

met het geotechnisch grondonderzoek en -advies”, begint Diederick<br />

Bouwmeester, Manager Sector Infrastructuur bij Fugro.<br />

GEO-RISICO’S<br />

“We hebben daarvoor een analyse gedaan op het reeds aanwezige grondonderzoek<br />

en die in onze archieven”, vervolgt Bouwmeester. “Rondom<br />

Amsterdam hebben we in het verleden heel veel onderzoek gedaan. Vervolgens<br />

hebben we een en ander op een rijtje gezet en ingeschat wat er<br />

aan aanvullend grondonderzoek nodig zou zijn met sonderen en boren,<br />

om de geotechnische bodemparameters goed in beeld te krijgen. Daarnaast<br />

is bekeken of er aanvullend geologisch onderzoek nodig was. Van<br />

belang is te weten te komen of je met meerdere geologische afzettingen<br />

te maken hebt, waardoor je verschillende parametersets moet hanteren.<br />

In dit project heeft Fugro meer dan 2.500 locaties onderzocht met sonderen<br />

en boren. “Op basis daarvan hebben we een geotechnisch basisrapport<br />

gemaakt en een 3D-ondergrondmodel, oftewel 3D ground<br />

information model (GIM), waarmee iedereen aan de slag kan. We zijn<br />

samen met Rijkswaterstaat dan ook gesprekspartner voor de geotechniek<br />

binnen VeenIX en alle ontwerpbureaus en onderaannemers.”<br />

136


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

(Beeld: Rijkswaterstaat, Henk Roolvink)<br />

Verder heeft Fugro nog een voorstel gemaakt voor het monitoringswerk,<br />

zodat tijdens de uitvoering van de grondwerkzaamheden afwijkingen<br />

door middel van zakbaken, waterspanningsmeters, inclinometers en<br />

peilbuizen nauwlettend kunnen worden gemonitord en direct geïnterpreteerd<br />

aan de ontwerpeisen.<br />

REKENREGELS<br />

Elf viaducten binnen het project worden gesloopt en in verbrede vorm<br />

opnieuw opgebouwd. Een eis vanuit Rijkswaterstaat was om van diverse<br />

viaducten onderdelen te hergebruiken. “In het aanbiedingsontwerp<br />

heeft VeenIX een overzicht gemaakt van de funderingen die in aanmerking<br />

kwamen voor hergebruik en waarvan de haalbaarheid gedurende<br />

het project moest worden getoetst”, zegt Johan Schuringa, Geotechnisch<br />

Consultant bij Fugro. “Het doel was om met name funderingen uit de jaren<br />

zestig en zeventig van de vorige eeuw her te gebruiken. Maar die zijn<br />

wel met andere normen uitgerekend dan waar het huidige funderingsontwerp<br />

aan moet voldoen. Er zijn speciale rekennormen opgesteld om<br />

de oude palen te toetsen, waarvan de belangrijkste voorwaarde toch wel<br />

is dat de paalbelasting met niet meer dan 15% toeneemt (zie NEN8707).<br />

Anders moet je volgens de nieuwste normen ontwerpen en dan kom je<br />

nooit uit met betrekking tot het draagvermogen van de funderingspalen.<br />

Met name omdat in 2016 de rekenregels zijn aangescherpt en de paalfactoren<br />

(voor het paalpuntdraagvermogen) met 30% zijn verlaagd.”<br />

PAALDRAAGVERMOGEN<br />

Bij mogelijk hergebruik van bestaande funderingspalen zal je dus eerst<br />

moeten bekijken of de paalbelasting met minder dan 15% toeneemt in<br />

de nieuwe situatie. “Dat is eigenlijk een vraag voor de constructeur”,<br />

zegt Schuringa. Inmiddels is geconcludeerd dat de paalfundering van vijf<br />

viaducten (deels) hergebruikt kan worden en heeft Fugro voor kunstwerk<br />

vier (KW4 - een viaduct aan de westkant van Amstelveen, red.)<br />

het concept al helemaal doorgerekend. Voor KW4 is intensief contact<br />

geweest tussen de constructeur en de afdeling Geotechniek van Fugro.<br />

Zo werd een inschatting gemaakt dat het totale gewicht van KW4 in<br />

de nieuwe situatie met 11% toeneemt, binnen de marges dus. Let wel,<br />

het viaduct wordt verbreed van 27,5 naar 50 meter. “De eerste horde<br />

was dus genomen, maar we kwamen vervolgens net niet uit met het<br />

paaldraagvermogen in de eerste ontwerpfase. Toch hadden we genoeg<br />

aanknopingspunten om door te gaan, omdat we altijd nog aanvullende<br />

beheersmaatregelen konden treffen.”<br />

AANVULLENDE BEHEERSMAATREGELEN<br />

Als het draagvermogen niet wordt gehaald, zoals het geval is bij vrijwel alle<br />

bestaande viaducten op de A9 BaHo, is het toegestaan om bijvoorbeeld<br />

extra sonderingen uit te voeren om de homogeniteit van de ondergrond<br />

nader te bepalen. “Een sondering geeft slechts informatie over één punt.<br />

De gedachtegang achter deze maatregel is dat als je meerdere onderzoeken<br />

uitvoert (lees: sonderingen) je met meer zekerheid iets kunt zeggen<br />

over de homogeniteit van de ondergrond”, licht Bouwmeester verder toe.<br />

“In de rekenregels is daarvoor een bepaalde -factor, een correlatiefactor<br />

voor het aantal grondproeven, opgenomen. Deze wordt vaak gunstiger bij<br />

meer grondonderzoek waardoor het draagvermogen ook gunstiger/beter<br />

uitpakt. Zo kan je dus extra draagvermogen toerekenen aan de bestaande<br />

paalfundering. Aanvullend grondonderzoek loont dus.”<br />

STIJFHEIDSVERSCHILLEN<br />

De oude palen moeten uiteindelijk samen met de nieuwe palen de<br />

fundering voor het nieuwe en verbrede viaduct vormen. ❯<br />

137


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

“Oude palen zijn echter een stuk minder stijf ten opzichte van nieuwe palen,<br />

omdat ze vroeger op stuit werden geheid tot net in het pleistocene<br />

zand”, weet Schuringa. “Met de huidige rekenregels moeten de nieuwe<br />

palen een stuk dieper staan om het benodigde draagvermogen te halen.<br />

Dat zorgt voor behoorlijk wat stijfheidsverschillen in de fundering en dat<br />

kan negatief uitpakken voor de krachtenafdracht. Ook dat moet allemaal<br />

berekend worden. Daarnaast moet er rekening worden gehouden met<br />

het voorkomen van installatieschade of tijdelijke reductie van draagvermogen<br />

van de oude fundering door het aanbrengen van de nieuwe palen.<br />

Dat zijn belangrijke aandachtspunten in de uitvoering.”<br />

CONTROLESONDERINGEN<br />

Fugro had de beschikking over oude bestektekeningen uit de jaren<br />

60/70 over hoe de viaducten gebouwd zijn en waar de palen zich<br />

bevonden. Of ze schoor geheid waren of te lood, de afmetingen en<br />

het paalpuntniveau. “De ervaring leert dat de tekeningen geen garantie<br />

bieden of het in werkelijkheid ook zo gebouwd is”, zegt Bouwmeester.<br />

“Palen die voor hergebruik in aanmerking komen, willen we<br />

goed kunnen beoordelen, zodat we zeker weten dat ze op diepte<br />

zitten tot in het pleistocene zand. Dat kan op verschillende manieren<br />

en is bij KW4 uitgevoerd door sonderingen met een zogenaamde<br />

magnetometerconus. Een speciale conus die de wapening in de paal<br />

Extra draagvermogen voor bestaande paalfundering kan door het doen van meer<br />

grondonderzoek. (Beeld: Fugro)<br />

Om geo-data te verzamelen over de<br />

bestaande tussensteunpunten is ook<br />

vanaf het water zo dicht mogelijk<br />

tegen de bestaande paalfundering<br />

aan gesondeerd. (Beeld: Fugro)<br />

138


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

Fugro heeft meer dan 2.500 sonderingen en boringen uitgevoerd. (Beeld: Fugro)<br />

detecteert. Daarvoor was het zaak om de sondering uit te voeren<br />

binnen een afstand van anderhalve meter van de paal. Aangezien de<br />

palen veelal schoor zijn geheid, was ook dat een kwestie van goed<br />

puzzelen. Overal waar het enigszins mogelijk was, hebben we controlesonderingen<br />

uitgevoerd en daarmee met redelijke zekerheid de<br />

gerealiseerde inheiniveaus aangetoond.”<br />

Uiteindelijk is het bij KW4 gelukt om alle 208 oude palen in het Definitief<br />

Ontwerp van de nieuwe fundering op te nemen. Daarmee<br />

Ook bij de brug over de Bullewijk gaan de funderingspalen (deels) duurzaam<br />

gebruikt worden. (Beeld: Fugro)<br />

wordt volgens Fugro ook een besparing gerealiseerd van circa 200<br />

nieuwe palen wat overeenkomt met 1.200 ton CO 2<br />

-uitstoot (wat<br />

gelijk is aan ongeveer tien trans-Atlantische retourvluchten). Los van<br />

het feit dat elke paal die niet hoeft te worden geïnstalleerd een besparing<br />

oplevert in beton, wapening, transport en installatie: dus tijd<br />

én geld. “En dat is alleen nog maar voor KW4”, benadrukt Schuringa.<br />

“Er zijn nog vier andere viaducten waarvan de palen (deels) hergebruikt<br />

gaan worden, waaronder de brug over de Bullewijk en de brug<br />

over de Amstel.” ■<br />

Hier een sondering met de magnetometerconus, vlak tegen de bestaande paalfundering aan om het paalpuntniveau (PPN) te bepalen. (Beeld: Fugro)<br />

139


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | VeenIX<br />

Staal met een lage milieu-impact<br />

Aan de weguitbreiding Schiphol, Amsterdam, Almere van Rijkswaterstaat, heeft ArcelorMittal in de<br />

verschillende projecten staal geleverd. Ook in het vijfde en laatste traject van het programma, de<br />

A9 Badhoevedorp – Holendrecht, levert ArcelorMittal een wezenlijke bijdrage. De staalproducent<br />

wordt geacht in een tijdsbestek van slechts vier maanden ruim 16.000 ton aan staal te leveren. En<br />

daar blijft het niet bij. Een gesprek met Roel Bijlard van ArcelorMittal over deze gigantische operatie.<br />

project weer teruggekocht door ArcelorMittal.<br />

Al deze materialen kunnen dan weer in toekomstige<br />

projecten ingezet worden. Zo leveren we<br />

ook voor dit project zowel gebruikte als nieuwe<br />

planken uit onze voorraad in Nederland. Het restant<br />

wordt aangevuld met nieuw geproduceerde<br />

damwand uit de fabriek in Luxemburg. Voor deze<br />

combinatie is tevens gekozen omdat het gaat om<br />

zo’n gigantische hoeveelheid in een kort tijdsbestek.<br />

Het is daarmee ook een logistieke uitdaging,<br />

waarbij we zowel per binnenvaartschip als per as<br />

leveren op de projectlocatie.”<br />

ECOSHEETPILE<br />

De levering van 20.000 ton is exclusief bestemd<br />

voor de aanleg van de verdiepte ligging in Am-<br />

ArcelorMittal is een bekend gezicht op het A9-project.<br />

ArcelorMittal is een bekend gezicht op het project.<br />

“Verspreid over 2022 hebben we voor<br />

verschillende kleinere kunstwerken zo’n 4.000<br />

ton aan staal mogen leveren”, begint Bijlard.<br />

“Het zwaartepunt van de operatie voor ons ligt<br />

echter in de eerste twee kwartalen van <strong>2023</strong>.<br />

Tussen februari en juni hebben we aan bouwcombinatie<br />

VeenIX ruim 16.000 ton stalen damwand<br />

geleverd. Behalve de damwand levert ArcelorMittal<br />

ook de combiwand. “Het gaat om<br />

2.200 ton aan buispalen met slot (914x16mm en<br />

914x20mm), waarvan 1.800 ton voor tijdelijke<br />

toepassing en 400 ton als definitief werk. Daarnaast<br />

produceren we nog eens 1.100 ton aan<br />

boorpalen in een diameter van 457 met wanddiktes<br />

tussen de 10 en 16 mm. Zo leveren we<br />

voor dit project vrijwel alle producten uit ons<br />

productiegamma. En dat heeft een behoorlijke<br />

impact, al weten we dat goed te managen.”<br />

DUURZAAM (HER)GEBRUIK<br />

VAN STAAL<br />

Van de 16.000 ton stalen damwand wordt 9.000<br />

ton voor tijdelijke constructies gebruikt. De overige<br />

7.000 ton damwand wordt aangebracht met<br />

een definitieve functie. “Voor de tijdelijke constructies<br />

bieden we vaak een verhuur of een<br />

koop-terugkoopcontract aan. Hierdoor is er de<br />

garantie dat we de materialen na afloop van het<br />

project terug in onze voorraad nemen. Ook de<br />

tijdelijke combiwand wordt na afloop van het<br />

‘Op dit moment kunnen we ook damwanden uit<br />

schroot geproduceerd met 100% groene stroom<br />

leveren, waardoor de impact nog verder wordt<br />

verlaagd naar 360 kg CO 2<br />

per ton’<br />

De levering van 20.000 ton is exclusief bestemd voor de aanleg van de verdiepte ligging in Amstelveen.<br />

140


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

De staalproducent wordt geacht in een tijdsbestek van slechts vier maanden ruim 16.000 ton aan staal te leveren.<br />

Van de 16.000 ton stalen damwand wordt 9.000 ton voor tijdelijke constructies gebruikt.<br />

stelveen. “Daar blijft het hopelijk niet bij, want<br />

ook in de laatste fase van dit project gaat er aardig<br />

wat damwanden de grond in,” zegt Bijlard.<br />

ArcelorMittal heeft bouwcombinatie VeenIX<br />

ook ondersteund met het rekenen aan de damwanden<br />

met betrekking tot duurzaamheid en<br />

het einde-levensduur-scenario. “We hebben<br />

een zo realistisch mogelijk beeld geschetst en<br />

voorgelegd aan de combinatie. Omdat het gaat<br />

om veel tijdelijke constructies, kan veel staal<br />

straks elders worden hergebruikt. Dit heeft een<br />

grote invloed op de uiteindelijke milieu-impact<br />

van het project. De damwanden die we leveren<br />

zijn bovendien geproduceerd uit ca. 100%<br />

schroot in een vlamboogoven, ook de (gebruikte)<br />

damwanden uit voorraad. Dat leidt tot een<br />

veel lagere milieu-impact (430 kg CO 2<br />

per ton) in<br />

vergelijking met damwanden uit een hoogoven<br />

(ca. 2.500 kg CO 2<br />

per ton). Op dit moment kunnen<br />

we ook damwanden uit schroot geproduceerd<br />

met 100% groene stroom leveren, waardoor<br />

de impact nog verder wordt verlaagd naar<br />

360 kg CO2 per ton. Voor beide producten,<br />

de EcoSheetPile en EcoSheetPile Plus (op<br />

100% groene stroom), zijn recent de EPD’s gepubliceerd<br />

voor de Nederlandse markt.” ■<br />

141


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

Geonius verzorgt de maatvoering, monitoring en het milieukundig advies en<br />

onderzoek op en rond de A9.<br />

Deelname van Geonius tijdens de Dag van de Bouw van 17 juni jl. op locatie<br />

Amstelveen.<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | Geonius<br />

Ingenieursbureau<br />

met eigen veldwerkers<br />

De maatvoering, monitoring en het milieukundig advies en onderzoek op en rond de wegverbreding<br />

en verdiepte aanleg van de A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht wordt verzorgd door<br />

Geonius. Met ingenieurs, adviseurs en technici in de buitendienst kan Geonius effi ciënt en fl exibel<br />

opereren. Door de betrokkenheid in een vroeg stadium van een project kan er veel worden<br />

voorzien en als er zich toch onverwachte situaties voordoen kunnen zij snel schakelen.<br />

Al in 2019 werd het eerste contact gelegd tussen bouwconsortium VeenIX,<br />

die in opdracht van Rijkswaterstaat de werkzaamheden aan de A9 uitvoert,<br />

en Geonius. “Op basis van een bestaand milieukundig bodemonderzoek hebben<br />

wij toen een milieukundig advies uitgebracht”, zegt Niels Geuijen, projectleider<br />

Milieu bij Geonius. “Dat was de aanleiding om in de volgende ontwerpfase<br />

meer onderzoek op detailniveau uit te mogen voeren. En dat doen<br />

we eigenlijk nog steeds als er in het ontwerp en de aanleg zaken naar boven<br />

komen waar we geen informatie van hebben. We zijn dus enerzijds adviseur,<br />

maar voeren tegelijkertijd ook alle bodemonderzoeken uit en begeleiden de<br />

bodemsaneringen van voornamelijk snelweg-gerelateerde verontreinigingen.<br />

En dat doen we ook voor andere materiaalstromen die vrijkomen.”<br />

Vanuit de discipline maatvoering is Geonius met een kleine twintig medewerkers<br />

actief op het project. “Alles wat ingemeten en uitgezet moet worden<br />

binnen de projectgrens loopt via ons”, zegt Hassan El Gardaoui, projectleider<br />

maatvoering vanuit Geonius. “Het varieert van het inwinnen van data<br />

en het opzetten van een primair meetkundige grondslag tot het maatvoeren<br />

van beton- en asfaltwerkzaamheden en het inwinnen van data voor kabels<br />

en leidingen. Ook monitoren we (tijdelijke) kunstwerken, damwanden,<br />

zandlichamen en andere objecten op het zettingsgedrag. Weliswaar zijn we<br />

nu vanuit Geonius met twee disciplines betrokken bij het A9-project, maar<br />

onze scope is veel breder met werkvelden als Landschap, Archeologie en<br />

Ecologie. Met die brede expertise op de achtergrond én eigen veldwerkers<br />

kunnen we snel en fl exibel inspelen op vrijwel elke uitdaging.” ■<br />

‘Met ingenieurs, adviseurs en<br />

technici in de buitendienst kunnen<br />

we effi ciënt en fl exibel opereren’<br />

Wij zijn Geonius<br />

Ingenieursdiensten<br />

en veldonderzoek<br />

Meer weten over onze<br />

dienstverlening?<br />

Geonius.nl<br />

GWW 150623.indd 1 16-06-<strong>2023</strong> 08:39<br />

143


Naamloos-9 1 15-11-2021 16:05<br />

PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | LMW<br />

Zakbaken<br />

en andere<br />

hulpconstructies<br />

De zakbaken en andere hulpconstructies van las- en montagewerken (LMW) in De Rijp zijn<br />

onmisbaar bij de verbreding en verdiepte aanleg van de A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht,<br />

een project van Rijkswaterstaat. Door tijdens de uitvoering het gedrag van de ondergrond continu<br />

te monitoren, kan bouwconsortium VeenIX precies berekenen wanneer de volgende laag zand<br />

kan worden aangebracht. Zusterbedrijf Q-Fence zorgt daarbij voor een veilige afscherming van<br />

het bouwterrein met vele kilometers aan kwalitatief hoogwaardige hekwerken.<br />

LMW levert vooral las- en montagewerken voor weg- en waterbouwprojecten.<br />

“We zijn gespecialiseerd in het produceren van zakbaken,”<br />

zegt directeur Joeri Hoeve. Een zakbaak is een stalen instrument waarmee<br />

je het zakken van de grond bij verschillende ophoogslagen nauwgezet<br />

kunt meten. “De zakbaken worden in verschillende fasen ingezet. Het<br />

gaat om zakbaken geproduceerd in standaard formaten en vele specials.<br />

Dat wil zeggen, een stalen plaat met daaraan vast een lange stalen buis<br />

met een totaalgewicht van zo’n 25 kilogram.”<br />

WWW.LMW-NEDERLAND.NL<br />

LMW is een bekende<br />

leverancier voor<br />

de infrasector. “We<br />

kunnen zakbaken<br />

snel uit voorraad<br />

leveren en maken<br />

ook de nodige specials<br />

voor de weg- en<br />

waterbouw. In het<br />

verleden hebben we<br />

al vele grote infraprojecten<br />

beleverd,<br />

zoals vele duizenden<br />

zakbaken voor SAAone,<br />

Westfrisiaweg,<br />

Combinatie Badhoever<br />

Bogen en Alliantie<br />

Markermeerdijken.<br />

Ook maatwerk<br />

is voor ons geen<br />

probleem.” ■<br />

De zakbaken en andere hulpconstructies van las- en<br />

montagewerken (LMW) in De Rijp zijn onmisbaar bij<br />

de verbreding en verdiepte aanleg van de A9 tussen<br />

Badhoevedorp en Holendrecht.<br />

PARTNER VAN<br />

‘D<br />

in<br />

144


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

Op de lange termijn zijn de bouwhekken en accessoires<br />

van Q-Fence ook een veel duurzamere keuze.<br />

Q-Fence staat voor Quality Fence en richt zich uitsluitend op de productie van kwalitatief hoogwaardige bouwhekken<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | Q-Fence<br />

Kwalitatief hoogwaardige<br />

bouwhekken uit Nederland<br />

Het relatief jonge bedrijf Q-Fence heeft in korte tijd een mooie klantenkring opgebouwd in de bouw- en<br />

infrasector. “Kwaliteit betaalt zich uit. Onze bouwhekken kunnen tegen een stootje”, zegt directeur Marco<br />

de Tombe. De Nederlandse producent heeft in verschillende fases bijna 10 kilometer aan bouwhekken<br />

geleverd aan bouwconsortium VeenIX, die in opdracht van Rijkswaterstaat de A9 tussen de knooppunten<br />

Badhoevedorp en Holendrecht verbreedt en verdiept aanlegt. Met daarbij ook nog maatwerkproductie.<br />

Q-Fence staat voor Quality Fence en richt zich volgens De Tombe uitsluitend<br />

op de productie van kwalitatief hoogwaardige bouwhekken.<br />

“Dat komt door onze lasmethodes van het buizenframe en de kwaliteit<br />

van de voormaterialen die wij gebruiken. Dit krijgen wij ook terug via<br />

onze distribiteurs die onze bouwhekken in de markt zetten en waar<br />

wij een nauw samenwerkingsverband mee hebben. Onze Professional<br />

& Industrial lijn bouwhekken worden bovendien thermisch verzinkt.<br />

Zo zijn ze voor vele tientallen jaren beschermd tegen corrosie. Op de<br />

lange termijn is het dus ook een veel duurzamere keuze.”<br />

MAATWERK & FULL SERVICE<br />

Behalve de bouwhekken produceert Q-Fence ook de opslagbokken<br />

zelf. “Ook die kunnen we specifi ek op maat maken, al dan niet voorzien<br />

van een logo of andere wensen”, legt de Tombe uit. “Het contact<br />

met VeenIX is ontstaan via het zusterbedrijf van mijn compagnon<br />

LMW Nederland die zakbakens produceren. Inmiddels zijn we<br />

ruim 10 kilometer aan bouwhekken verder in verschillende soorten<br />

en maten, waaronder ook maatwerk voor een drietal houten pieren<br />

die we in samenwerking met de projectleiders hebben ontwikkeld<br />

en geproduceerd. Desgewenst kunnen wij ook de (de)montage uit<br />

handen nemen.”<br />

VERGROENING<br />

Veel bouwprojecten willen zich profi leren op het gebied van duurzaamheid,<br />

weet De Tombe. “Met onze eigen ontwikkelde Nekktar<br />

plantenbank spelen we in op deze collectieve behoefte aan vergroening<br />

en verfraaing van de omgeving. De plantenbank is eenvoudig te bevestigen<br />

aan bijna elk soort gaas-hekwerk, zowel tijdelijk als permanent hekwerk.<br />

Het is daardoor niet nodig om te investeren in een totaal ander<br />

type (bouw)hekwerk waar veelal hoge kosten mee gemoeid zijn.” ■<br />

KIJK VOOR MEER INFORMATIE OP WWW.Q-FENCE.NL<br />

KWALITEITS- BOUWHEKKEN<br />

Q-FENCE IS DE NEDERLANDSE PRODUCENT VAN BOUW-<br />

HEKKEN, DRANGHEKKEN & TRANSPORTREKKEN VOOR<br />

BOUW & INFRA EN DE EVENEMENTENSECTOR.<br />

BOUWHEKKEN • DRANGHEKKEN • OPSLAG & TRANSPORTSYSTEMEN<br />

BOUWHEK ACCESSOIRES • NEKKTAR • POORTEN<br />

LAGE ZIJDE 10, 5626 DL, EINDHOVEN<br />

+31 40 220 24 00 • INFO@Q-FENCE.NL<br />

145


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | Valmont Structures<br />

CO 2<br />

-neutraal<br />

geproduceerde lichtmasten<br />

Bouwconsortium VeenIX, die in opdracht van Rijkswaterstaat de A9 Badhoevedorp-Holendrecht<br />

verbreedt en verdiept aanlegt, heeft bij Valmont Structures een bestelling gedaan van circa 400<br />

stalen lichtmasten met uithouders voor het aanlichten van het laatste deel van de vernieuwde A9.<br />

Volgens Gerard Raes van Valmont Nederland gaat het om lichtmasten in achttien verschillende<br />

typen die CO 2<br />

-neutraal worden geproduceerd en excelleren door een uiterst lage MKI-waarde.<br />

Valmont Structures ontwerpt, vervaardigt en<br />

distribueert producten voor de infrastructuur.<br />

“Ons portfolio van maatwerkproducten<br />

omvat een breed scala aan verlichtingsmasten<br />

voor straten, openbare gebieden, parkeerplaatsen,<br />

snelwegen, industrieterreinen<br />

en sportcomplexen”, zegt Raes enthousiast.<br />

“Daarnaast leveren wij telecom- en elektriciteitsmasten,<br />

en op verzoek ontwerpen en<br />

plaatsen we zogenaamde specials voor toepassing<br />

op bijvoorbeeld vliegvelden, containerterminals<br />

of bij bruggen en sluizen. Voor<br />

de verbreding van de A9 tussen Badhoevedorp<br />

en Holendrecht kunnen we putten uit<br />

ons standaard assortiment.”<br />

UNIFORM LICHTBEELD<br />

Na eerdere offerteaanvragen bereikte Valmont<br />

in maart <strong>2023</strong> met VeenIX een definitieve<br />

overeenkomst voor de engineering en<br />

levering van de lichtmasten. “We zijn momenteel<br />

volop aan het engineeren en verwachten<br />

spoedig de productie van de eerste<br />

masten op te starten”, vervolgt Raes. “Onze<br />

opdrachtgever heeft achttien verschillende<br />

typen masten geselecteerd die ook nog eens<br />

variëren in afmetingen, van 1 meter hoogte<br />

tot masten van 18 meter hoog. De wisselende<br />

lengte heeft te maken met de positionering en<br />

onder meer de verdiepte ligging. Het doel is<br />

om uiteindelijk een lichtbeeld in één rechte lijn<br />

te bewerkstelligen. De lichtmasten met uithouders<br />

worden allemaal thermisch verzinkt<br />

en aanvullend voorzien van een poedercoating<br />

voor een maximale duurzaamheid.”<br />

De lichtmasten met uithouders worden allemaal thermisch verzinkt en aanvullend voorzien van een<br />

poedercoating voor een maximale duurzaamheid.<br />

DUURZAAMHEID<br />

Duurzaamheid is in dit project een belangrijke<br />

factor, weet Raes. “En dat past bij onze<br />

filosofie.” Valmont is al sinds 2009 een CO2-<br />

neutraal producerend bedrijf en is sinds 2017<br />

146


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

gecertificeerd voor de CO 2<br />

Prestatieladder<br />

op niveau 3. “Tevens zijn wij gecertificeerd<br />

voor het EcoVadis label, een Europees erkend<br />

label dat de materiële duurzaamheidseffecten<br />

beoordeelt op basis van gedocumenteerd<br />

bewijsmateriaal. Deze inspanningen zorgen<br />

ervoor dat wij de masten aan VeenIX CO 2<br />

-<br />

neutraal kunnen leveren met een lage MKIwaarde.<br />

En het mooie is bovendien dat de<br />

stalen masten aan het einde van de projectlevensduur<br />

hergebruikt kunnen worden in een<br />

volgend project.”<br />

De lichtmasten Valmont_Vaktijdschrift van Valmont GWW <strong>03</strong> Structures 23.pdf 1 04-May-23 worden CO10:33:30<br />

2<br />

-neutraal geproduceerd en excelleren door een uiterst lage<br />

MKI-waarde.<br />

Valmont Structures loopt hierin voorop en<br />

werkt nauw samen met Mastenbank om<br />

masten een tweede leven te geven door ze<br />

op diverse projecten in Nederland opnieuw<br />

in te zetten. “Overheden rekenen doorgaans<br />

met een levensduur van 40 jaar voor stalen<br />

masten”, zegt Raes. “Veel masten overleven<br />

hun eigen project, maar ook door vroegtijdige<br />

aanpassingen aan de infrastructuur worden<br />

masten vaak vervangen terwijl ze nog<br />

prima functioneren. In plaats van afgeschreven<br />

lichtmasten te recyclen of zelfs te vernietigen,<br />

zet Mastenbank in op hergebruik,<br />

reparatie en renovatie. Een mooi initiatief op<br />

weg naar een circulaire economie.” ■<br />

We light the way.<br />

Lighting is a vital component to enhancing any environment.<br />

Whether they are meant to be fully functional or highly<br />

decorative, light structures are as important as the light itself.<br />

Our innovative portfolio of lighting structures and top quality<br />

manufacturing techniques have made Valmont Structures a<br />

trusted global leader in the industry.<br />

Contact you local Valmont representative for more information.<br />

Valmont Nederland BV<br />

Telephone: (31) 495 599 959<br />

Web: valmontstructures.nl<br />

Email : info.nl@valmont.com<br />

147


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | TerraFirmA9<br />

Funderingsgiganten<br />

bundelen krachten<br />

De verbreding en de verdiepte aanleg van de A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht, uitgevoerd<br />

door VeenIX, in opdracht van Rijkswaterstaat, behelst een tracé van ruim 11 kilometer.<br />

Gezien de omvang van het project hebben Gebr. van ’t Hek en Voorbij Funderingstechniek de<br />

krachten gebundeld. Onder de noemer TerraFirmA9 zijn beide funderingsgiganten al sinds<br />

2021 actief met momenteel een ‘groot aantal’ stellingen op het werk.<br />

Al in de calculatiefase hebben we elkaar opgezocht<br />

om het project samen aan te vliegen, begint<br />

Sander Poot, projectleider bij Gebr. van ’t<br />

Hek. “Het werk heeft een dusdanige omvang dat<br />

het onmogelijk is om het alleen op te pakken en<br />

daarnaast ook nog andere opdrachtgevers te bedienen.<br />

Niemand kan dit alleen.” Ook Erik Sandifort,<br />

projectleider bij Voorbij Funderingstechniek,<br />

kan dat beamen en geeft een indicatie van de<br />

enorme hoeveelheden. “Tot op heden hebben<br />

we al 20.000 ton aan damwand, 400 buispalen en<br />

3.300 tijdelijk en definitieve ankers aangebracht.”<br />

VOORBEREIDENDE<br />

WERKZAAMHEDEN<br />

In de periode 2021-2022 heeft TerraFirmA9<br />

de grondkeringen gemaakt voor de bypass,<br />

de tijdelijke omlegging van de A9. “Daar zijn<br />

we zo’n anderhalf jaar mee bezig geweest”,<br />

zegt Sandifort. “Zo hebben we diverse tijdelijke<br />

en definitieve grondkeringen gezet en<br />

verankerd, inclusief het laswerk op locatie.<br />

Ook zijn er volop palen geboord voor een<br />

aantal hulpbruggen, zoals de brug over het<br />

Keizer Karelplein, de langste tijdelijke brug<br />

van Nederland op dit moment. Verder hebben<br />

we oude damwanden en kwelschermen<br />

Op dit moment is TerraFirmA9 met ruim<br />

twintig stellingen actief op het project.<br />

148


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

getrokken en geïnjecteerd om een waterdichte<br />

laag te herstellen en her en der nog<br />

wat oude fundaties verwijderd van gesloopte<br />

kunstwerken.” Eigenlijk zijn we pas sinds<br />

dit jaar gestart met het aanbrengen van de<br />

grondkeringen voor de nieuwe A9, erkent<br />

Poot. “En dan vooral rond het centrum van<br />

Amstelveen voor de aanleg van de verdiepte<br />

ligging. Hier bouwt VeenIX eerst de noordzijde<br />

en over twee jaar de zuidzijde. Dat betekent<br />

voor ons veel damwanden en ankers<br />

aanbrengen, zowel tijdelijk als definitief.”<br />

GROOTSTE FUNDERINGSOPGAVE<br />

VAN NEDERLAND<br />

Technisch uitdagend is het project volgens<br />

beide heren niet zozeer. “De uitdaging zit hem<br />

vooral in de enorme hoeveelheden die in een<br />

kort tijdsbestek aangebracht moeten worden,<br />

in combinatie met het organiseren van de logistiek”,<br />

zegt Poot. “Het is qua funderingsopgave<br />

het grootste project van Nederland dat<br />

momenteel in uitvoering is. Komt nog bij dat<br />

het project enorm in beweging is, wat soms<br />

resulteert in een gewijzigde planning. Aan ons<br />

de taak om dat te managen door een uitgekiende<br />

inzet van mens en materieel.” De samenwerking<br />

tussen beide funderingsbedrijven<br />

in TerraFirmA9 verloopt als een geoliede machine.<br />

Sandifort: “Het is in onze wereld best<br />

bijzonder dat je met een concullega een combinatie<br />

vormt. Van concurrentie is absoluut<br />

geen sprake in de combinatie. De samenwerking<br />

is echt top. We werken als collega’s samen<br />

aan dit megaproject.” Op dit moment is<br />

TerraFirmA9 met ruim twintig stellingen actief<br />

op het project. ■<br />

Tot op heden heeft TerraFirmA9 al 20.000 ton aan damwand, 400 buispalen en 3.300 tijdelijke en definitieve<br />

ankers aangebracht.<br />

De uitdaging zit hem vooral in de<br />

enorme hoeveelheden die in een kort<br />

tijdsbestek aangebracht moeten<br />

worden, in combinatie met het<br />

organiseren van de logistiek.<br />

149


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | TerraCarta<br />

Opzoeken van<br />

voorspanwapening<br />

met radartechnologie<br />

Onderdeel van de verbreding en verdiepte aanleg van de A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht<br />

is de Schipholbrug. Ook die wordt vanzelfsprekend aangepakt en aan weerszijden verbreed. Om<br />

de nieuwe delen te verankeren aan het kunstwerk worden tot wel 2 meter ‘diepe’ ankers geboord<br />

in de bestaande constructie. En die mogen de voorspanwapening natuurlijk niet raken. TerraCarta<br />

werd ingeschakeld om door middel van radartechnologie de wapening in het beton in kaart te<br />

brengen om zo de positie van de nieuwe ankers te bepalen.<br />

TerraCarta is groot geworden met het in<br />

kaart brengen van kabels en leidingen in de<br />

ondergrond. “Daarvoor maken we gebruik<br />

van allerhande detectieapparatuur”, zegt Karel<br />

Meinen, CEO van TerraCarta. “Om deze<br />

kabels en leidingen vervolgens te identifice-<br />

ren, wordt op die positie een sleuf gegraven.<br />

In de loop der jaren hebben we dus behoorlijk<br />

wat kennis en expertise opgebouwd in<br />

het opsporen en identificeren van kabels en<br />

leidingen. Met die ervaring en technologie<br />

zijn we ook in staat om in beton te kijken.”<br />

Als gevolg van de bollenplaatvloerproblematiek,<br />

met als dieptepunt het instorten van de<br />

parkeergarage op Eindhoven Airport, heeft<br />

TerraCarta inmiddels de wapening in tal van<br />

gebouwen doorgemeten. “Zo zijn de vloeren<br />

van de JuBi-torens aan de Turfmarkt in Den<br />

Haag (het enorme gebouw van het ministerie<br />

van Economische Zaken, red.) versterkt<br />

met 50.000 ankers, waarbij we de foutmarge<br />

van het opsporen van de bestaande wapening<br />

hebben teruggebracht naar nagenoeg nul.”<br />

TerraCarta brengt door middel van radartechnologie de wapening in het beton in kaart.<br />

GPR EN EML<br />

Bij het verbreden van de Schipholbrug staat<br />

bouwconsortium VeenIX, die in opdracht<br />

van Rijkswaterstaat werkt, in feite voor dezelfde<br />

uitdaging als bij de bollenplaatvloeren.<br />

“Ook hier is sprake van bestaande wapening<br />

die van buitenaf logischerwijs niet zichtbaar<br />

is en waarvan de exacte ligging niet specifiek<br />

op tekening is geduid”, weet Meinen. “Onze<br />

taak is om het voorspanstaal met een hoge<br />

nauwkeurigheid in kaart te brengen, zodat de<br />

ankers op een veilige en verantwoorde manier<br />

geboord kunnen worden. Het mooie is<br />

dat we daarvoor ‘gewoon’ onze meetinstrumenten<br />

kunnen inzetten waarmee we ook<br />

digitaal in de ondergrond kijken, oftewel de<br />

ground-penetrating radar technologie (GPR)<br />

en elektromagnetische lokalisatie (EML). Met<br />

behulp van meetantennes in een reeks aan<br />

frequenties kijken we dwars door het beton<br />

150


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

TerraCarta kijkt dwars door het beton als<br />

een soort röntgen.<br />

De combinatie van meettechnieken bepaalt de zekerheid van hetgeen je in kaart brengt.<br />

als een soort röntgen. Via hogere frequenties<br />

kunnen we de fijnmazige wapening opsporen,<br />

terwijl we op een lagere frequentie<br />

de hoofdwapening mooi in beeld krijgen. En<br />

zo maken we aan de hand van een 3D-draadmodel<br />

visueel wat er in de brug gebeurt.”<br />

HOOGST MOGELIJKE ZEKERHEID<br />

Behalve GPR en ELM heeft TerraCarta nog<br />

andere instrumenten ingezet om de wapening<br />

van de Schipholbrug zo goed mogelijk op te<br />

sporen. “Zo hebben we met EML-apparatuur<br />

eerder al eens groutankers in kaart gebracht”,<br />

vervolgt Meinen. “De combinatie van meettechnieken<br />

bepaalt de zekerheid van hetgeen<br />

je in kaart brengt. Je wilt immers zaken kunnen<br />

controleren. Ook hebben we zowel aan<br />

de boven- als onderkant gemeten om op basis<br />

van eventuele foutmarges te calculeren.<br />

En zo wegen we tal van zaken tegen elkaar<br />

af om een oordeel te vellen over met welke<br />

nauwkeurigheid en tegen welke effort we de<br />

wapening in kaart kunnen brengen. Want hoe<br />

meer zekerheid, hoe meer inspanningen het<br />

vergt. Dat is wat wij doen: de hoogst mogelijke<br />

zekerheid nastreven. Daarnaast heeft ook<br />

de boring die gezet wordt nog een bepaalde<br />

tolerantie.” Het 3D-draadmodel dat Terra-<br />

Carta genereert, wordt over de nieuw te zetten<br />

boringen gelegd voor een clashdetectie.<br />

“Op die manier geven we aan welke boring<br />

bijvoorbeeld 5 of 10 centimeter verplaatst<br />

moet worden, zodat de bestaande wapening<br />

niet geraakt wordt.”<br />

TerraCarta maakt gebruik van onder andere ground-penetrating radar technologie (GPR) en<br />

elektromagnetische lokalisatie (EML).<br />

Volgens Meinen is het de eerste keer dat een<br />

kunstwerk op een dergelijke manier wordt<br />

doorgelicht. “We wisten dat het kon en hebben<br />

er in het verleden ook wel eens mee geexperimenteerd,<br />

maar op deze schaal was het<br />

voor ons de eerste keer. En direct ook een<br />

succes.” Wordt ongetwijfeld vervolgd! ■<br />

151


Bel direct: 0528-234406<br />

Kabel kwijt?<br />

Voorkom graafschade!<br />

TerraCarta is gespecialiseerd in het opsporen en vastleggen van kabels,<br />

(kunststof )leidingen, gestuurde boringen en ook zinkers.<br />

Voorkom dus graafschade en neem contact met ons op.<br />

Kijk op: www.graafschade.nl


WE DO<br />

SERIOUS<br />

BUSINESS<br />

Dé specialist in<br />

incidentmanagement<br />

bij verbreding A9<br />

Bel 0800-870 20 20, wij staan 24/7 voor u klaar.<br />

wilchem.nl<br />

Burgemeester Keijzerweg 12, 3352 AR Papendrecht, Tel: +31 (0) 78 641 39 88


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

Als specialist in incidentmanagement heeft Wilchem nauw contact met Rijkswaterstaat.<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | Wilchem<br />

Specialist in incidentmanagement<br />

Incidenten veilig, snel en effectief aanpakken, dat is de core business van Wilchem. De specialist<br />

in incidentmanagement is al sinds het prille begin betrokken bij het SAA-traject (programma<br />

weguitbreiding Schiphol – Amsterdam – Almere van Rijkswaterstaat) en nu ook bij de laatste<br />

fase, de verbreding van de A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht.<br />

Wilchem werkt op het SAA-traject in opdracht<br />

van Ballast Nedam Road Specialties, die<br />

in dit geval voor aannemerscombinatie VeenIX<br />

het onderhoud verzorgt. “Onderdeel van dat<br />

‘pakket’ is ook het incidentmanagement”, zegt<br />

Willem Bekkink, hoofd bedrijfsbureau bij Wilchem.<br />

“Het is een specialisme dat je er niet zomaar<br />

‘even’ bij doet. Dat maakt dat wij daar als<br />

vaste partner voor worden ingezet. Met een<br />

vestiging in Zaandam, in de regio van de A9, is<br />

dit project ons op het lijf geschreven.”<br />

UNIEKE WEGDEKREINIGERS<br />

Wanneer komt Wilchem in actie? “Bij alle mogelijke<br />

incidenten van klein tot heel groot”,<br />

antwoordt Hans Zwang, projectleider bij Wilchem.<br />

“Als er zich een incident voordoet op<br />

de snelweg, krijgen we een melding en plaatsen<br />

we allereerst de nodige verkeersmaatregelen,<br />

zoals botsabsorbers, zodat de hulpdiensten,<br />

weginspecteur en berger veilig hun<br />

werk kunnen doen. Daarna gaan we aan de<br />

slag met de reinigingsacties en met het herstel<br />

van alle schade die is ontstaan. Het doel<br />

is om de doorstroming zo snel mogelijk weer<br />

te bevorderen, zodat achteropkomend verkeer<br />

niet te lang in de file staat.” Bekkink geeft<br />

een voorbeeld: “Bij een incident met grote<br />

impact waarbij de geleiderail platligt, schade<br />

aan het asfalt is ontstaan en vloeistoffen zijn<br />

vrijgekomen, starten we de opruimactie altijd<br />

met een reinigingsactie. Onze wegdekreinigers<br />

zijn daarin wel uniek. We maken gebruik<br />

van hoogwaardige techniek voorzien van een<br />

speciaal rotordek, warmwater en hoge druk,<br />

waardoor we allerlei soorten verontreiniging<br />

met één machine kunnen verwijderen.”<br />

HERSTELLEN VAN SCHADE<br />

Naast de beveiliging van een incident vormt<br />

wegdekreiniging in veel gevallen wel de hoofdmoot<br />

bij incidentmanagement, weet Bekkink.<br />

“Ook zetten we direct in op het saneren van<br />

de berm. Verder nemen we de volledige verantwoordelijkheid<br />

voor het herstel van alle<br />

154


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

schades, plaatsen de geleiderail weer in positie<br />

en herstellen schade aan het asfalt. Kleine<br />

gaatjes en krasschades door bijvoorbeeld<br />

een kapotte velg herstellen we zelf, terwijl we<br />

voor de grotere asfaltschades vertrouwen op<br />

partners. We hebben een goede relatie met<br />

de asfaltaannemers in ons land zodat we snel<br />

kunnen acteren bij dit soort incidenten.”<br />

INNOVATIES<br />

Als specialist in incidentmanagement heeft<br />

Wilchem nauw contact met Rijkswaterstaat.<br />

“We hebben zitting in verschillende werkgroepen”,<br />

zegt Zwang. “In de werkgroep veiligheid<br />

ontwikkelen en bespreken we nieuwe<br />

innovaties en plannen eventuele testopstellingen<br />

om de veiligheid voor hulpdiensten,<br />

wegwerkers en weggebruikers te verhogen.”<br />

‘Het doel is om de<br />

doorstroming zo<br />

snel mogelijk weer<br />

te bevorderen, zodat<br />

achteropkomend<br />

verkeer niet te lang in<br />

de file staat’<br />

Incidenten veilig, snel en effectief aanpakken, dat is de core business van Wilchem.<br />

GEVAARLIJKE STOFFEN<br />

Incidentmanagement op snelwegen is maar<br />

een klein deel van de scope van Wilchem.<br />

Het bedrijf is namelijk ook kind aan huis in de<br />

havens van Rotterdam, Antwerpen en Zeebrugge.<br />

“Als op zee of op een schip zelf iets<br />

met bijvoorbeeld de lading van een container<br />

gebeurt, lossen wij het op”, zegt Bekkink.<br />

“De expertise van gevaarlijke stoffen komt<br />

soms ook op de weg van pas. We worden<br />

ook regelmatig opgeroepen om de brandweer<br />

te voorzien van kennis, informatie en<br />

advies om ervoor te zorgen dat een incident<br />

met gevaarlijke stoffen op de juiste manier<br />

wordt opgelost. Als enige partij in Nederland<br />

beschikken we over een mobiele lekbak<br />

waarin we 40ft-containers met lekkende<br />

lading veilig kunnen vervoeren en afvoeren<br />

naar een locatie voor verdere afhandeling. En<br />

zo zijn we door heel het land actief en ver<br />

daarbuiten. Ons Emergency Respons Team<br />

(ERT) vliegt de hele wereld over.” ■<br />

Naast de beveiliging van een incident vormt wegdekreiniging in veel gevallen wel de hoofdmoot bij incidentmanagement.<br />

155


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | Hacousto Protec<br />

Tracé A9 Badhoevedorp-Holendrecht.<br />

Guido van Breen, Senior Manager Business Line<br />

Security bij Hacousto Protec.<br />

Extra ogen voor de wegverkeersleiding<br />

De rijkswegen in Nederland worden bewaakt door duizenden camera’s (IM camera’s). Het zijn<br />

de ‘digitale ogen’ voor de wegverkeersleiders van Rijkswaterstaat in de verkeerscentrales. Op het<br />

nieuwe tracé van de A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht worden de huidige camera’s<br />

vervangen door nieuwe Rijkswaterstaat-gevalideerde exemplaren van Hacousto Protec.<br />

Hacousto Protec (handelsmerk van Bosch Energy and Building Solutions)<br />

is veiligheids- en beveiligingsspecialist in complexe infrastructurele projecten<br />

zoals die van Rijkswaterstaat. “We hebben een brede diepgaande<br />

kennis op het gebied van safety & security in het Rijkswaterstaat-domein,<br />

zoals landelijke tunnels, sluizen en bruggen”, zegt Guido van Breen, senior<br />

manager van de businessline Security. “Organisaties die in dit domein<br />

projecten realiseren, weten ons te vinden voor expertise en specialisme<br />

op het gebied van safety & security. Samen met hen ontwerpen, implementeren<br />

en beheren wij al jarenlang complexe systemen. Ons unieke<br />

specialisme is noodzakelijk voor het dagelijkse weg- en waterverkeer.”<br />

‘Op het nieuwe tracé van de<br />

A9 tussen Badhoevedorp en<br />

Holendrecht worden de huidige<br />

camera’s vervangen door nieuwe<br />

Rijkswaterstaat-gevalideerde<br />

exemplaren’<br />

vertelt Van Breen. “We hebben inmiddels samen met onze opdrachtgever<br />

tientallen camera’s geplaatst op dit tracé.” In de aankomende<br />

periode wordt het areaal verder uitgebreid. ■<br />

Veiligheid<br />

voor mens en<br />

organisatie<br />

Ontwerp, realisatie en beheer van innovatieve<br />

veiligheids- en beveiligingsoplossingen.<br />

MINIMALE INZET OP LOCATIE<br />

De toegevoegde waarde van Hacousto Protec zit hem volgens Van<br />

Breen in het feit “dat we onze jarenlange ervaring met complexe vraagstukken<br />

met een specialistisch team vertalen naar een systeem dat past<br />

bij de vraag van onze opdrachtgever. Dit geldt zeker voor het project<br />

A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht, waar we een effi ciënte oplossing<br />

realiseren die voldoet aan de vraagstelling van Rijkswaterstaat.<br />

Daar is een werkwijze voor opgezet met minimale inzet op locatie: een<br />

kwestie van ophangen en koppelen aan het Rijkswaterstaat-netwerk”,<br />

www.hacoustoprotec.com<br />

156<br />

Advertentie HP-95x130mm.indd 1 12-6-<strong>2023</strong> 11:15:18


Nieuw<br />

Het veelzijdige gootsysteem<br />

voor waterdichte oplossingen<br />

ACO DRAIN® PowerDrain Sealin<br />

ACO biedt dé waterdichte oplossing voor<br />

zware verkeersbelastingen met het<br />

vernieuwde gootsysteem ACO PowerDrain<br />

Sealin. Een belangrijke vernieuwing is dat<br />

naast de gietijzeren roosters met Powerlock<br />

vergrendeling, alle roosters uit ons<br />

Ruime roosterkeuze voor elk project<br />

Multiline programma met de Drainlock®<br />

vergrendeling ook op deze goot passen.<br />

Hierdoor heb je een een ruime keuze aan<br />

roosters in vele vormen, kleuren en materialen.<br />

De roosters voldoen aan alle eisen,<br />

zowel op het esthetisch als functioneel vlak.<br />

veilig<br />

• zelfvergrendelende<br />

Powerlock<br />

• geïntegreerde<br />

elastomeer dempers<br />

Powerlock rooster<br />

D400<br />

Gietijzer<br />

Nieuw<br />

Powerlock rooster<br />

F900<br />

Gietijzer<br />

Nieuw<br />

Langsstaafrooster<br />

Gietijzer<br />

Traanplaat<br />

Gietijzer<br />

gesloten<br />

Sleufrooster<br />

Heelguard<br />

Gietijzer<br />

dicht<br />

• standaard geïntegreerde<br />

Sealin afdichting<br />

Maasrooster Q+<br />

Verzinkt staal<br />

RVS<br />

Sleufrooster<br />

Gietijzer<br />

sterk<br />

• 12 mm brede gietijzeren<br />

randbescherming<br />

• Robuust gootelement<br />

ACO BV • www.aco.nl • info@aco.nl<br />

ACO. creating<br />

the future of drainage


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | Van Werven Infra<br />

‘Ze kunnen niet om ons heen’<br />

Bouwconsortium VeenIX verbreedt, in opdracht van Rijkswaterstaat, de A9 tussen de knooppunten<br />

Badhoevedorp en Holendrecht. Met een vestiging pal aan de A9 kan bouwconsortium VeenIX<br />

eigenlijk niet om Van Werven Infra heen. En dat gebeurt dan ook niet. De veelzijdig dienstverlener in<br />

de infra en recycling levert een wezenlijke bijdrage aan het project, heeft inmiddels in eigen beheer<br />

al enkele pompputten ontgraven en levert verder vooral (veel) materieel aan de verschillende<br />

onderaannemers van het bouwconsortium.<br />

Helemaal in de voorbereiding, in de tenderfase,<br />

zijn we door één van de andere aanbieders gevraagd<br />

om een prijs te maken voor het grote<br />

grondwerk, begint Daan Kea, projectleider bij<br />

Van Werven Infra. “Wij hebben destijds een<br />

prijs gemaakt voor de tweede inschrijver van het<br />

project, maar dat maakte wel dat wij behoorlijk<br />

wat kennis hebben vergaard van het project.<br />

Bovendien ligt het ook nog eens bij ons om de<br />

hoek. Genoeg redenen dus voor het bouwconsortium<br />

en de vele onderaannemers om een<br />

beroep te doen op onze variëteit aan diensten.”<br />

Als je over de huidige A9 rijdt, zie je volop materieel in de kleuren van Van Werven Infra.<br />

158


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

Nu is Van Werven Infra bezig met het realiseren van de basculekelders aan<br />

weerzijden van de Schipholbrug.<br />

Het ontgraven van de basculekelders gebeurt gedeeltelijk in den droge en deels in<br />

den natte.<br />

FIJN SLIB<br />

Tot op heden heeft Van Werven Infra in eigen<br />

beheer twee pompputten ontgraven op<br />

het project. “Het gaat om twee forse putten<br />

voor regenwateropvang”, zegt Kea. “Deze<br />

hebben we in den natte ontgraven tot een<br />

diepte van zo’n 8 meter en voorzien van<br />

een betonvloer onderwater. Een uitdaging<br />

hierbij was om al het fijne slib uit de putten<br />

te onttrekken. Door gebruik te maken van<br />

polymeren is ook die klus geklaard.” Nu is<br />

Van Werven Infra bezig met het realiseren<br />

van de basculekelders aan weerzijden van<br />

de Schipholbrug. “Het ontgraven gebeurt<br />

gedeeltelijk in den droge en deels in den<br />

natte”, legt Kea uit. “Het resulteert in een<br />

bouwput van ongeveer 20 bij 20 meter en<br />

6 meter diep, die we vervolgens vlak maken<br />

en profileren om de betonnen werkvloer te<br />

kunnen maken. Daarnaast verhuren we veel<br />

materieel aan zowel VeenIX als aan de vele<br />

onderaannemers. Als je over de huidige A9<br />

rijdt, zie je volop materieel in de kleuren van<br />

Van Werven Infra. Een mooi gezicht.”<br />

INZETTEN OP ELEKTRIFICATIE<br />

Van Werven Infra ziet elektrificatie van materieel<br />

als dé oplossing voor de huidige problematiek<br />

rond stikstof, CO 2<br />

-reductie, enz.<br />

“Daarin proberen we als familiebedrijf ook<br />

voorop te lopen”, benadrukt Kea. “Zo hebben<br />

we al heel vroeg geïnvesteerd in het ombouwen<br />

van een diesel-aangedreven shovel<br />

naar een elektrische variant. Twee jaar geleden<br />

hebben we de Ahlmann Zwenklader AZ<br />

95 in gebruik genomen en daarna ook doorgepakt.<br />

Inmiddels beschikken we over twee<br />

elektrisch aangedreven mobiele kranen, een<br />

Mecalac 11 die we ook in samenwerking met<br />

Ahlmann hebben omgebouwd en nog een<br />

serie elektrische minigravers. Daarnaast zit<br />

er nog een elektrische rupskraan in de pijplijn.<br />

We zitten dus niet stil, maar realiseren<br />

ons ook dat opladen op de bouwplaats nog<br />

te vaak een probleem is. Dat ondervangen<br />

we (gedeeltelijk) met onze accuboxen.”<br />

EMISSIELOZE PROJECTEN<br />

Het volledig elektrisch ontgraven van een<br />

bouwkuip is volgens Kea vooralsnog een<br />

brug te ver. “We kijken er wel naar, maar<br />

de praktijk blijkt toch weerbarstig. Je hebt<br />

grote vermogens nodig om bijvoorbeeld<br />

een DOP-pomp elektrisch aan te drijven<br />

en ook om die grote volumes water te verpompen.<br />

Bij ‘natte bouwkuipen’ zijn dergelijke<br />

aansluitingen vaak nog niet voorzien.<br />

We zoeken daarin wel naar passende oplossingen,<br />

zodanig dat we pompen bijvoorbeeld<br />

efficiënter kunnen inzetten, rekening<br />

houdend met de beschikbare voeding. We<br />

merken wel dat de vraag naar elektrisch materieel<br />

stijgt. Opdrachtgevers stellen het als<br />

eis. Voor aannemers is dat niet altijd een<br />

vanzelfsprekendheid om daar invulling aan<br />

te geven, zeker gezien het beperkte aanbod<br />

van elektrisch materieel. Daar spelen wij<br />

als onderaannemer en machineverhuurder<br />

op in, zodat een hoofdaannemer niet alleen<br />

hoeft te investeren in elektrisch materieel.<br />

We treden bovendien op als vraagbaak<br />

voor aannemers ten aanzien van de uitvoering<br />

van emissieloze projecten. Bij ons zijn<br />

ze aan het goede adres, zowel voor advies<br />

als voor elektrisch materieel.” ■<br />

Daan Kea, projectleider bij Van Werven Infra.<br />

159


VOLLEDIG<br />

EMISSIELOOS<br />

We verhuren elektrisch materieel én introduceerden dé oplossing<br />

waarmee jij jouw machine overal kunt opladen: mobiele accuboxen.<br />

We komen en gaan met elektrische auto’s en brengen ons materieel<br />

met een hybride vrachtwagen.<br />

Zo kunnen we ons werk volledig emissieloos uitvoeren.<br />

Naast elektrisch materieel verhuren wij ook<br />

machines met Stage V-motoren en NOX filters.<br />

Bekijk al ons<br />

elektrisch materieel


Leidinggevend in complexe netwerken.<br />

Van Baarsen Buisleidingen B.V. is een dynamisch<br />

en ambitieus aannemersbedrijf en sinds 1962 actief<br />

in de infrabranche.<br />

Wij ontlenen ons 60-jarig bestaan door inzet van onze<br />

brede technische kennis en ervaring en zijn specialist<br />

in maatwerk bij onder andere lekkages. Onze 250 medewerkers<br />

beschikken over meer dan een oplossend<br />

vermogen en zijn uiterst gedreven. Samen zorgen wij<br />

voor een veilig en kwalitatief hoogstaand netwerk.<br />

Onze werkzaamheden bestaan uit het ontwerpen,<br />

aanleggen, vervangen en repareren van ondergrondse<br />

infrastructuur voor de disciplines water, gas, elektra<br />

en koude- en warmtetechnieken. Onze opdrachtgevers<br />

zijn o.a. Liander, WaterNet, Dunea en PWN (Noord en<br />

Zuid-Holland).<br />

Wij werken volgens álle certificeringen en kwaliteitsnormeringen<br />

die ons vak aan ons stelt. Het maakt<br />

niet uit waar en hoe, wij voldoen aan de eisen van de<br />

certificerende instellingen en de kwaliteitsnormen die<br />

hiervoor gelden.<br />

Uitdagingen gaan we altijd aan,<br />

problemen lossen we altijd op.<br />

Meer informatie?<br />

Bel: 020 659 6553<br />

info@vbaarsen.nl I www.vbaarsen.nl


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

Een groot deel van de kabels en leidingen naast en onder de bruggen en viaducten van de bestaande A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht is door Van Baarsen Buisleidingen verplaatst.<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | VeenIX<br />

10 kilometer kabels<br />

en leidingen verplaatsen<br />

Naast en onder de bruggen en viaducten van de bestaande A9 tussen Badhoevedorp en<br />

Holendrecht ligt een groot aantal kabels en leidingen. Om die ook na de verbreding bereikbaar<br />

te houden, moeten ze verplaatst worden. Als huisaannemer van Liander werd Van Baarsen Buisleidingen<br />

al in een vroeg stadium ingeschakeld. Niet veel later trokken ook PWN, Waternet en<br />

Stedin aan de bel, zodat heel efficiënt werk-met-werk gemaakt kon worden.<br />

Van Baarsen Buisleidingen is binnen het project<br />

eigenlijk een vreemde eend in de bijt.<br />

“Weliswaar is het verzoek voor het verplaatsen<br />

van de kabels en leidingen vanuit<br />

bouwconsortium VeenIX gekomen, maar<br />

we werken in opdracht van Liander voor<br />

het verplaatsen van de signaal-, midden- en<br />

laagspanningskabels”, vertelt René van der<br />

Sluis, procesmanager bij Van Baarsen Buisleidingen.<br />

“Gedurende het project<br />

zijn daar ook PWN, Waternet en Stedin<br />

als opdrachtgevers bijgekomen om delen<br />

162


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

Met bouwconsortium VeenIX heeft Van Baarsen Buisleidingen een bouwteam gecreëerd.<br />

van leidingen te verplaatsen. De sleuf lag<br />

immers toch open.”<br />

BOUWTEAM<br />

Met bouwconsortium VeenIX heeft Van<br />

Baarsen Buisleidingen een bouwteam gecreëerd.<br />

“Elke veertien dagen vindt er een<br />

overleg plaats om de voortgang en planning<br />

te bespreken. Want de planning is nogal aan<br />

veranderingen onderhevig, zo hebben we de<br />

afgelopen twee jaar dat we op het project<br />

actief zijn gemerkt”, zegt Van der Sluis. Matthijs<br />

Cappendijk, projectcoördinator bij Van<br />

Baarsen Buisleidingen, vult aan: “De flexibele<br />

planning heeft vooral te maken met het<br />

feit dat het project niet in beton is gegoten.<br />

Er ligt geen DO of UO aan ten grondslag.<br />

Aan ons de taak om constant te anticiperen<br />

op veranderingen, maar dat is ons wel toevertrouwd.<br />

Vanuit Van Baarsen zijn René en<br />

ik het aanspreekpunt voor het hele traject<br />

van A tot Z: vanaf calculatie en voorbereiding<br />

tot engineering, vergunningaanvraag,<br />

planning en uitvoering. Dat maakt dat we<br />

snel kunnen schakelen.”<br />

‘Aan ons de taak om<br />

constant te anticiperen<br />

op veranderingen,<br />

maar dat is ons wel<br />

toevertrouwd'<br />

GESTUURDE BORINGEN<br />

Van Baarsen Buisleidingen switcht continu<br />

van locatie op het traject van Badhoevedorp<br />

tot Holendrecht. “We volgen de planning<br />

van de aannemer en verleggen steeds korte<br />

trajecten”, zegt Cappendijk. “Inmiddels hebben<br />

we al een kilometer of 10 aan kabels<br />

en leidingen verlegd, allemaal gefaseerd. Het<br />

omgelegde tracé wordt dan telkens aangesloten<br />

op het bestaande deel. En zo verplaatsen<br />

we ons ‘random’ over het project.<br />

Het ene traject duurt een week, het andere<br />

enkele maanden, ook dat wisselt dus.” Van<br />

der Sluis: “Daarnaast hebben we in totaal<br />

nog eens zo’n twintig gestuurde boringen<br />

onder de A9 gemaakt. Al met al dus best<br />

een omvangrijk project voor ons met een<br />

lange looptijd van nu al meer dan twee jaar.<br />

We zijn nu wel naar het einde toe aan het<br />

werken. Het merendeel van de kabels en leidingen<br />

ligt in de nieuwe situatie. Tot eind dit<br />

jaar zijn we nog wel actief op het project,<br />

zij het niet meer continu. En dan zijn we in<br />

totaal toch zo’n drie jaar betrokken geweest<br />

met meestal één of twee ploegen, maar op<br />

pieken ook met drie of vier ploegen. Al met<br />

al weer een mooie referentie voor ons.” ■<br />

163


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | VeenIX<br />

EPS-constructies<br />

met lage MKI-waarde<br />

Bij de verbreding en verdiepte aanleg van de A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht maakt<br />

bouwconsortium VeenIX, die in opdracht werkt voor Rijkswaterstaat, volop gebruik van de mogelijkheden<br />

van EPS als lichtgewicht ophoogmateriaal. De specialisten van Joosten Groep staan de<br />

combinatie bij in het ontwerp, de levering en het aanbrengen van de EPS-constructies en wisten tot<br />

op heden al flink wat optimalisaties door te voeren.<br />

Bouwconsortium VeenIX maakt volop gebruik van de mogelijkheden van EPS als lichtgewicht ophoogmateriaal.<br />

164


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

op de leveranties van EPS en tevens een financieel<br />

voordeel. Komt nog bij dat wij voor het<br />

geleverde EPS een terugnamegarantie kunnen<br />

bieden bij einde levensduur. Dat samen resulteert<br />

in een extreem lage MKI-waarde.”<br />

De specialisten van Joosten Groep staan de combinatie bij in het ontwerp, de levering en het aanbrengen van<br />

de EPS-constructies en wisten tot op heden al flink wat optimalisaties door te voeren.<br />

Bij Joosten Groep is specialistische kennis aanwezig<br />

waardoor je er terecht kan voor alles<br />

wat te maken heeft met infrastructuur, watermanagement<br />

en groen in de openbare ruimte.<br />

“Juist op projecten van deze omvang komt onze<br />

kracht naar voren. Wij weten dat er meer gevraagd<br />

wordt dan alleen het leveren van materialen”,<br />

zegt Martin Wal, commercieel directeur<br />

van Joosten Groep. “Ieder groot project heeft<br />

zo zijn uitdagingen ten aanzien van het ontwerp,<br />

de planning en op financieel vlak. Wij zijn<br />

als groep in staat om als partner mee te denken<br />

om tot slimme oplossingen te komen, die<br />

het verschil kunnen maken in kwaliteit, bouwtijd,<br />

MKI-waarde én prijs. Binnen onze club van<br />

specialisten kunnen we een aannemer bijstaan<br />

in het ontwerp van de lichtgewicht ophoogconstructie,<br />

in het leveren van de EPS-materialen<br />

en in het aanbrengen ervan via onze partner<br />

Bonneveld. Het OLA-principe noemen we dat<br />

bij Joosten, ontwerp leveren en aanbrengen”<br />

PROJECTTEAM<br />

De A9 Badhoevedorp - Holendrecht is binnen<br />

Joosten Groep geclassificeerd als een GPproject.<br />

“Een project van een dergelijke omvang<br />

vraagt om de juiste mensen met de juiste<br />

kennis en ervaring”, vindt Wal. “Dat is ook de<br />

reden dat we vrijwel direct een projectteam<br />

hebben geformeerd. Alle grote infrastructurele<br />

projecten vliegen we op deze manier aan.<br />

En dat wordt gewaardeerd, ook door VeenIX.”<br />

Op dit project heeft Joosten een vast team<br />

als aanspeekpunt dat alle belangen behartigt.<br />

Op het moment dat Joosten Groep werd ingeschakeld<br />

door VeenIX was er voor de bouw<br />

van veel kunstwerken EPS als lichtgewicht ophoogmateriaal<br />

voorzien. “Er was heel veel EPS<br />

begroot met een zwaar type. Bovendien zat er<br />

een MKI-verplichting op het project. Wij hebben<br />

vervolgens binnen het ontwerpteam Erik<br />

Kwast van Kwast Consult aangedragen, Erik is<br />

ook partner van Joosten Concepts, onderdeel<br />

van Joosten Groep. Zo hebben wij bij kunnen<br />

dragen aan het optimaliseren van de zware<br />

EPS-types naar een lichter type. Dankzij deze<br />

geoptimaliseerde oplossing ontstond er een<br />

aanzienlijke reductie in de totale MKI-impact<br />

VAN HET EEN KOMT HET ANDER<br />

Het geoptimaliseerd ontwerp in combinatie<br />

met de lage MKI-waarde maakte dat Joosten<br />

Groep alleen vorig jaar al meer dan 35.000 m3<br />

EPS heeft weggezet in het project. “Inmiddels<br />

hebben we voor het volgende deelgebied wederom<br />

de tender gewonnen”, zegt Wal met gepaste<br />

trots. En daar blijft het niet bij. “Als Joosten<br />

Groep beschouwen we constructies altijd integraal.<br />

Vaak komt er een gewapende grondconstructie<br />

bovenop of een schanskorf tegenaan.<br />

Deze raakvlakken borgen we intern bij Joosten<br />

en we stellen samen met de klant het integrale<br />

ontwerp op. Een dergelijke constructie voeren<br />

we ook uit volgens het OLA-principe, waar we<br />

zowel het ontwerp, de leveranties en de realisatie<br />

integraal uitvoeren samen met onze vaste<br />

partners. Daarnaast kan de combinatie op het<br />

project gebruik maken van ons brede assortiment.<br />

Er zijn bijvoorbeeld ook grote kunststof<br />

leidingtracés verstrekt en vanuit Joosten Productie<br />

en Lastechniek maatwerk PE-putten op<br />

het werk geleverd. Daar ligt de kracht van de<br />

Joosten Groep. Vanuit een concurrerende positie<br />

brengen we kennis en kunde in het project.<br />

Vanuit deze gedachte kan de aannemer of combinatie<br />

met slechts één partij aan boord vele<br />

complexe vraagstukken afvangen.” ■<br />

Als Joosten Groep beschouwen we constructies altijd integraal.<br />

165


ALTIJD<br />

STROOM OP<br />

LOCATIE<br />

WATTSUN IS JOUW TOEKOMSTBESTENDIGE PARTNER VOOR EMISSIEVRIJ WERKEN<br />

WWW.WATTSUN.NET


Winner MT/Sprout award 2022 + <strong>2023</strong><br />

Opnieuw beste Digital<br />

Transformer van Nederland!<br />

CATEGORIE SOFTWARE DEVELOPMENT<br />

& PLATFORMS/ENABLERS-OVERALL<br />

ictgroup.eu


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

In opdracht van bouwconsortium VeenIX draagt INNOCY al vanaf de tender de verantwoordelijkheid voor het asset management bij de verbreding van de A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht.<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | VeenIX<br />

Slim en effectief<br />

asset management<br />

In opdracht van bouwconsortium VeenIX draagt INNOCY al vanaf de tender de verantwoordelijkheid<br />

voor het asset management bij de verbreding van de A9 tussen Badhoevedorp en<br />

Holendrecht. Nu het project in volle gang is, pakt INNOCY diverse rollen op met als belangrijkste<br />

het gehele asset management tijdens de realisatie- en de exploitatiefase. En het inventieve<br />

advies- en ingenieursbureau doet dat op een geheel eigen wijze: voor een vaste prijs.<br />

Vanaf dag één zijn we door VeenIX gevraagd om mee te schrijven aan<br />

het tenderplan dat uiteindelijk tot de winnende aanbieding heeft geleid,<br />

begint Jasper Staadegaard, business development manager bij IN-<br />

NOCY. “Na gunning zijn we direct begonnen met het inrichten van<br />

het asset managementbeleid, het RAMS, de maintenance engineering,<br />

storingscoördinatie, enz. Met andere woorden, we zijn het eerste aanspreekpunt<br />

voor het bouwconsortium en regievoerder richting Rijkswaterstaat<br />

om de gemaakte afspraken te bewaken.”<br />

UNIEK VOORBEELD<br />

De A9 is een uniek voorbeeld van een volledig integrale asset managementaanpak,<br />

vindt Staadegaard. “Vooral omdat we al vroeg in de tender<br />

hebben gezegd dat we het asset management willen aanvliegen met<br />

meer verantwoordelijkheid dan op uren. En wel voor een vast bedrag<br />

per maand. We zijn ons ervan bewust dat het risico’s met zich meebrengt<br />

als we buiten de scope en buiten de tijd lopen. Door integraal overzicht,<br />

optimaliseren we huidige en toekomstige onderhoudskosten en zo ver-<br />

168


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

De ‘INNOCY way of asset management’ leent zich uitstekend voor dit soort grotere projecten om feilloos invulling te geven aan het veilig en beschikbaar houden van de weg.<br />

lagen we de indirecte kosten voor het dagelijks onderhoud. Met deze<br />

inhoudelijke kennis van de te bouwen systemen reduceren we de totale<br />

onderhoudskosten voor het gehele project, tot 2040. Onze integrale<br />

aanpak is noodzakelijk voor de verantwoordelijkheid die we oppakken<br />

om de focus te verleggen van een goedkoop ontwerp naar voordelige<br />

lifecycle kosten. Een methode die tot op heden goed uitpakt.”<br />

‘Een succesformule die we graag in<br />

vervolgprojecten kopiëren, waarbij<br />

we gebruikmaken van eerdere<br />

ervaringen'<br />

GEÏNTEGREERD ASSET MANAGEMENT<br />

INNOCY is zowel strategisch, tactisch als operationeel verbonden aan<br />

het project en verzorgt het Strategisch Asset Management (SAM), het<br />

Maintenance Management (MM) en alle RAMS-activiteiten. “We hebben<br />

daartoe zelf een systeem ingericht dat potentieel voldoet aan de ISO<br />

55000-certifi cering, ook al is het A9-project niet op deze manier gecertifi<br />

ceerd”, zegt Arjan Haak, vanuit INNOCY betrokken als asset manager<br />

op het project. “Vanuit het SAM houden we het areaal draaiende, zoals<br />

vastgesteld in het Strategisch Asset Management Plan. Daarbij wordt het<br />

onderhoud zo gepland dat het wegverkeer zo min mogelijk hinder ondervindt<br />

en dat alle objecten in het traject goed blijven functioneren. Dit<br />

past bij de integrale asset management aanpak voor dit project. Zodra er<br />

een storing voordoet, komt het bij ons in de calamiteitendienst terecht.<br />

Vervolgens moet de storing binnen de gestelde termijn worden opgelost<br />

om boetepunten te voorkomen. Vanuit de calamiteitendienst werken we<br />

er hard aan om alle storingen zo snel mogelijk op te lossen.”<br />

OPEN COMMUNICATIE<br />

Het Maintenance Management neemt voor INNOCY momenteel verreweg<br />

de meeste tijd in beslag. “Zo’n 85% van ons werk gaat op in deze<br />

discipline”, zegt Haak. “Dat zal voorlopig ook nog wel zo blijven. Een<br />

uitdaging waarin al onze kennis van pas komt gezien het neergaande<br />

aantal uren dat we te besteden hebben in combinatie met de leeftijd<br />

van het areaal. Verder blijven we vanuit RAMS bekijken hoe we<br />

het toekomstig onderhoud kunnen bewaken. We vinden het belangrijk<br />

om open en transparant te communiceren over de problemen die we<br />

tegenkomen. En kijken altijd of de oplossing goed past bij het Maintenance<br />

Management voor de lange termijn, de doelstellingen voor het<br />

project en wat het beste is voor het bouwconsortium.”<br />

DRIEHOEK VAN ASSET MANAGEMENT<br />

De driehoek tussen SAM, RAMS en MM noemt Haak de ‘INNOCY<br />

way of asset management’. “De methodiek leent zich uitstekend voor<br />

dit soort grotere projecten om feilloos invulling te geven aan het veilig<br />

en beschikbaar houden van de weg. Waarbij we een bijna gestandaardiseerd<br />

systeem projectspecifi ek maken. Dat is onze kracht hier<br />

op VeenIX en ook naar de toekomst toe.” Staadegaard concludeert:<br />

“Een succesformule die we graag in vervolgprojecten kopiëren, waarbij<br />

we gebruikmaken van eerdere ervaringen. Wij werken integraal als<br />

één team aan de projectdoelstellingen, optimale lifecycle kosten en wat<br />

goed is voor het bouwconsortium.” ■<br />

169


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | Van der Jagt Groep<br />

Creatief in<br />

boren, zagen en slopen<br />

In opdracht van Rijkswaterstaat voert VeenIX de verbreding van de A9 Badhoevedorp- Holendrecht<br />

uit. “Vrijwel al onze disciplines komen samen op dit project”, zegt André Rikkers, bedrijfsleider bij Van<br />

der Jagt Groep. “Als het moeilijk wordt of speciaal is, weten opdrachtgevers ons altijd wel te vinden.”<br />

Van der Jagt Groep is een veelzijdig specialist in<br />

allerhande boor-, zaag- en sloopwerkzaamheden.<br />

Rikkers: “Met onze verschillende entiteiten<br />

zijn we betrokken bij de meest uiteenlopende infrastructurele<br />

projecten. Hier op de A9 zijn we<br />

in eerste instantie gevraagd om het betonoppervlak<br />

van de pijlers onder de Schipholbrug op te<br />

ruwen en de stekwapening in te boren en te verlijmen,<br />

zodat het kunstwerk verbreed kan worden.<br />

Dat klinkt simpel, maar is in de praktijk een<br />

gigantische klus als je bedenkt dat het om 600 m 2<br />

aan betonoppervlak gaat en 12.000 (!) stekken.”<br />

'Op dit project komt<br />

alles samen. Het toont<br />

de veelzijdigheid aan<br />

van ons als groep’<br />

Het zagen van de schampkanten gebeurde ’s nachts.<br />

OP LAND EN WATER<br />

Tot op de dag van vandaag is Van der Jagt<br />

Groep bezig met deze monsterklus. “De<br />

Schipholbrug rust op twee landhoofden en<br />

zeven pijlers die allemaal ‘aangepakt’ worden.<br />

“Drie pijlers staan op het land en vier<br />

in het water. Om de pijlers in het water te<br />

behandelen, hebben we een eigen bootje ter<br />

beschikking. Daarmee varen we naar de ponton<br />

waar onze kraan opgesteld staat die het<br />

sloop- en boorwerk doet. We moeten namelijk<br />

ook wel eens in het beton hakken om<br />

de bestaande wapening zichtbaar te maken”,<br />

legt Rikkers uit. “In de vaargeul hebben we<br />

bovendien te maken met reguliere scheepvaart.<br />

We krijgen daartoe een uur van te-<br />

170


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

voren een seintje van de brugwachter dat er<br />

een boot aankomt en dat we dus plaats moeten<br />

maken. Dat maakt het project allemaal<br />

behoorlijk dynamisch, maar ook complex.”<br />

VEELZIJDIG DIENSTVERLENER<br />

Het project beperkt zich voor Van der Jagt<br />

Groep niet tot die ene klus. “Inmiddels hebben<br />

we ook opdracht gekregen voor het verwijderen<br />

van de schampkanten van de Schipholbrug”,<br />

vervolgt Rikkers. “Het gaat om de<br />

ophoging waarop de vangrail is gepositioneerd.<br />

Omdat het kunstwerk aan weerszijden<br />

wordt verbreed, moeten deze schampkanten<br />

afgezaagd worden. Al met al best een<br />

ingrijpende operatie, want het gebeurt allemaal<br />

in de nacht met tijdelijke wegafsluitingen.<br />

Daarbij boren we eerst ankers, zagen de<br />

schampkant in stukken om deze vervolgens<br />

in blokken weg te hijsen en af te voeren. En<br />

dat alles over een lengte van circa 550 meter.<br />

Inmiddels zijn we ook bezig met asfalt zagen,<br />

het boren van proefkernen en hebben we de<br />

vraag gekregen om mee te denken over de<br />

bestaande oplegging van de brug die aangepast<br />

moet worden. Op dit project komt alles<br />

samen. Het toont de veelzijdigheid aan van<br />

ons als Van der Jagt Groep.” ■<br />

Het boren van de stekwapening gebeurt zoveel mogelijk machinaal, door middel van een zogenoemde boorlafette.<br />

Meer weten of reageren?<br />

Bel: 06 - 15 56 66 45<br />

of mail naar: andre@vanderjagtgroep.nl<br />

171


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

Met het nieuwe JSB4-brugsysteem van Janson Bridging is in Amstelveen de grootste tijdelijke snelwegbrug van Europa gebouwd.<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | Janson Bridging<br />

Tijdelijke bruggen in en over<br />

de A9 waarborgen mobiliteit<br />

De wegverbreding van de A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht van Rijkswaterstaat is op zich al een<br />

iconisch project, zeker ook voor Janson Bridging. Met maar liefst acht tijdelijke bruggen, waarvan vier in de<br />

snelweg is het voor de Nederlandse divisie het grootste verhuurproject ooit. Daarnaast heeft het project<br />

ook nog diverse primeurs. Zo wordt hier voor het eerst het gloednieuwe JSB4-brugsysteem toegepast<br />

én wordt er vlak naast het stadshart van Amstelveen de grootste tijdelijke snelwegbrug ooit gebouwd.<br />

Een aanvraag vanuit bouwconsortium<br />

VeenIX voor acht tijdelijke bruggen betekende<br />

ook voor Janson Bridging Nederland<br />

even schakelen, erkent Abdelhakim el Harchaoui,<br />

Projectmanager bij Janson Bridging<br />

Nederland. “Het gaat om vier bruggen in de<br />

gecreëerde bypass van de snelweg en nog<br />

eens vier bruggen over de snelweg heen.<br />

De bruggen over de snelweg zijn verschil-<br />

lend van type en uitvoering. Twee bruggen<br />

zijn uitsluitend bedoeld voor voetgangers en<br />

fi etsers en twee voor gecombineerd verkeer.<br />

De acht tijdelijke bruggen zijn allemaal verschillend<br />

qua vorm, lengte en overspanning.<br />

Ook zijn ze samengesteld uit verschillende<br />

brugsystemen, variërend van balkbrugsystemen<br />

zoals het type JSK en plaatliggerbrugsystemen<br />

JSB1, JSB2 en de gloednieuwe JSB4.”<br />

MONITORING OP<br />

VERKEERSBELASTINGEN<br />

Janson Bridging beschikt over een eigen engineeringsafdeling,<br />

eigen projectleiders en eigen<br />

monteurs. “We hebben alles in huis om<br />

een dergelijk complex traject snel en effi cient<br />

op te pakken”, zegt Marcel van Fessem,<br />

General Manager bij Janson Bridging Nederland.<br />

“De lijntjes tussen Janson en VeenIX<br />

172


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

zijn dan ook heel kort. Daarnaast beschikken<br />

we over een enorme voorraad, en dat was<br />

absoluut een pre, gezien het korte tijdsbestek<br />

waarin alles gerealiseerd moest worden.<br />

Wel is voor dit project, mede gevoed door<br />

vragen vanuit andere Europese landen, ons<br />

nieuwe JSB4-brugsysteem versneld ontwikkeld.<br />

De JSB-4 is een doorontwikkeling van<br />

de bestaande JSB-systemen, waarbij de aandacht<br />

is uitgegaan naar een ontwikkeling specifiek<br />

voor snelwegtoepassingen. Hierdoor is<br />

het JSB-4 systeem een stuk sterker en beter<br />

bestand tegen vermoeiing als gevolg van de<br />

zware en grote hoeveelheid verkeersbewegingen.<br />

De tijdelijke brug wordt voortdurend<br />

gemonitord op (zware) verkeersbewegingen<br />

om de impact van verkeersbewegingen op<br />

de brugelementen inzichtelijk te maken. Met<br />

deze informatie kunnen we rekenkundig aantonen<br />

dat de brug voldoende sterk is voor<br />

de resterende periode of voor inzet in vervolgprojecten.”<br />

Tijdens het ontwerp van het<br />

systeem is volgens Van Fessem ook speciale<br />

aandacht uitgegaan naar het geluid wat een<br />

brug produceert. “Het resultaat is dat het<br />

vernieuwde JSB-4 ontwerp significant stiller<br />

is dan andere systemen.”<br />

Het JSB-4 systeem is een stuk sterker en beter bestand tegen vermoeiing als gevolg van de zware en grote<br />

hoeveelheid verkeersbewegingen.<br />

Met het nieuwe JSB4-brugsysteem is in Amstelveen<br />

de grootste tijdelijke snelwegbrug van Europa<br />

gebouwd. “Met een lengte van 94,5 meter<br />

en een breedte van 32,5 meter is het bijna<br />

een voetbalveld”, schetst El Harchaoui. “Deze<br />

brug bestaat overigens uit drie overspanningen<br />

met elk een lengte van 31,5 meter. De langste<br />

(en zwaarste) elementen zijn toegepast in<br />

een tijdelijke brug van 81 bij 12,5 meter die bestaat<br />

uit slechts twee vrije overspanningen van<br />

40,5 meter.” Van Fessem vult aan: “Door ons<br />

modulaire concept kunnen we met standaard<br />

modules maatwerk leveren. En dat is hier goed<br />

gelukt. Natuurlijk zijn er ontzettend veel variabelen<br />

en raakvlakken die we moeten managen,<br />

maar dat doen we samen met VeenIX.” ■<br />

jansonbridging.nl<br />

EXTREEM STERK &<br />

ONVERMOEIBAAR<br />

DE JSB-4 – JANSONS NIEUWSTE INNOVATIE<br />

VOOR EEN HOGE<br />

VERKEERSINTENSITEIT<br />

ALLE VOORDELEN OP EEN RIJ<br />

Extreem sterk<br />

Speciaal voor snelwegen<br />

Grote overspanningen<br />

O.b.v. Eurocode<br />

IFD Principe<br />

CE gecertificeerde vangrails<br />

Tijdelijke brug<br />

Circulair<br />

173


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

Tekst | Roel van Gils Beeld | VeenIX<br />

Technisch geweten van het project<br />

In het voortraject is Nobleo Bouw & Infra gevraagd om het technisch ontwerp van de<br />

A9 Badhoevedorp – Holendrecht te verzorgen om tot een mooie integrale aanbieding te komen.<br />

Ook na de tender is een deel van de ‘Nobleanen’ betrokken gebleven bij het project en is op<br />

diverse belangrijke posities actief. Nobleo wordt zelfs gezien als technisch geweten van het<br />

project. Een gesprek met Toon Hollanders, ontwerpcoördinator bij Nobleo Bouw & Infra.<br />

In de tenderfase was Nobleo onderdeel van<br />

VeenIX. “Met een team van 25 Nobleanen<br />

hebben we invulling gegeven aan het technisch<br />

ontwerp, inclusief het ontwerpmanagement,<br />

de ontwerpleiding en de technische integratie”,<br />

zegt Hollanders. “Het was een intensief en dynamisch<br />

traject dat zich kenmerkte door een<br />

uitgebreide samenwerking met de klant en de<br />

klant achter de klant, oftewel Rijkswaterstaat.<br />

En dat is waar we ons als Nobleo in onderscheiden.<br />

We zijn niet alleen een puur technisch<br />

bureau, maar ook sterk gericht op integraliteit,<br />

communicatie en klantgerichtheid. Dat<br />

is de toegevoegde waarde die we in de tender<br />

hebben geboden en nu nog steeds bieden.”<br />

SPIN IN HET WEB<br />

Ook gedurende de DO- en de UO-fase en nu<br />

tijdens de uitvoering vervult Nobleo nog altijd<br />

diverse belangrijk rollen, zoals het integratiemanagement<br />

van deelgebied Oost (onder andere<br />

bij Ouderkerk aan de Amstel) met vijf viaducten,<br />

twee grote bruggen, een verdiepte ligging in<br />

knooppunt Holendrecht (wisselbaan), grondkeringen<br />

en geluidsschermen. Hollanders: “Daarnaast<br />

verzorgen we het integratiemanagement<br />

van de Schipholbrug, een zeer complexe vervangingsopgave<br />

van één van de grootste basculebruggen<br />

van Nederland in een complexe fasering.<br />

Ook leveren we hoofd-werkvoorbereiders<br />

bij het roads team die de wegfasering mogelijk<br />

maken van onder andere de bypass langs de<br />

bouwput voor de verdiepte ligging in het hart<br />

van Amstelveen, zonder dat de weggebruiker er<br />

iets van merkt. Verder viel de coördinatie van<br />

de constructieve veiligheid binnen onze scope.<br />

We verzorgden alle technische reviews van de<br />

ontwerpberekeningen in de DO-fase en geven<br />

nu technisch advies. Tenslotte werken we nauw<br />

samen met de ingenieursbureaus die zijn ingehuurd<br />

door VeenIX en met alle overige disciplines<br />

binnen het project die veel expertise toevoegen.<br />

Dat is het mooie van onze rol, we zijn<br />

in feite de spin in het web en werken samen<br />

met alle partijen en (lokale) overheden om gezamenlijk<br />

tot het beste resultaat te komen.”<br />

Luchtfoto ter hoogte van Ouderkerk aan de Amstel.<br />

174


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

GOEDE WEGFASERING<br />

EN INPASSING<br />

De ontwerpoplossing kenmerkt zich volgens Hollanders<br />

door een wegfasering die het mogelijk<br />

maakt om met minimale overlast voor de weggebruiker<br />

én de omgeving het project te kunnen<br />

realiseren. “Het ontwerp heeft verder een laag<br />

risicoprofiel voor de omgeving. Rijkswaterstaat<br />

heeft dus bewust gekozen voor een oplossing die<br />

vertrouwen wekte. Door een mooi ingepast ontwerp<br />

laten wij bovendien zien veel oog te hebben<br />

voor de kwaliteit van de omgeving. Het ontwerp<br />

is inmiddels bijna gereed en wordt nu overgenomen<br />

door de teams van site-engineering en werkvoorbereiding.<br />

Ook zij kunnen bij ons terecht voor<br />

vragen of aankloppen als er technische uitdagingen<br />

moeten worden opgelost, want wij zijn ook betrokken<br />

in deze teams. Uiteraard steeds in samenwerking<br />

met de andere betrokken partijen.”<br />

Ook na de tender is een deel van de ‘Nobleanen’ betrokken gebleven bij het project en is op diverse belangrijke<br />

posities actief.<br />

‘We zijn niet alleen een puur technisch bureau,<br />

maar ook sterk gericht op integraliteit,<br />

communicatie en klantgerichtheid'<br />

Hollanders en zijn team van Nobleanen zijn trots<br />

om een bijdrage te leveren aan zo’n iconisch project<br />

in Nederland waar vrijwel iedereen wel eens<br />

overheen rijdt. “We hebben er heel veel plezier<br />

in. Het is een complex en dynamisch project<br />

met veel stakeholders en internationale partijen.<br />

Door te spiegelen en ideeën uit te wisselen komen<br />

we samen tot verrassende inzichten.” ■<br />

Vacature alert!<br />

Kom jij werken aan de meest<br />

complexe infra projecten?<br />

Nobleo Bouw & Infra is een gespecialiseerd<br />

ingenieursbureau voor complexe multidisciplinaire<br />

projecten in de infrastructuur. Van tender tot<br />

realisatiefase, met onze integrale aanpak en<br />

specialistische kennis maakt Nobleo echt<br />

bouwbare ontwerpen!<br />

Nieuwsgierig naar de<br />

mogelijkheden bij Nobleo?<br />

Scan de QR code en<br />

check onze vacatures!<br />

Op de hoogte blijven van<br />

alles wat er leeft en speelt?<br />

@nobleobouwinfra<br />

175


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

Tekst | Tony Vos Beeld | Wolfswinkel<br />

Groeien met de sector mee<br />

Alles wat met oppervlaktereiniging te maken heeft, is de specialiteit van Wolfswinkel Reiniging<br />

uit Maarsbergen. Directeur Wim van Wolfswinkel vertelt dat zijn bedrijf al in een vroeg stadium<br />

betrokken is bij de A9 Badhoevedorp-Holendrecht, een project van Rijkswaterstaat dat wordt<br />

uitgevoerd door bouwconsortium VeenIX.<br />

Van Wolfswinkel: “Wij bieden een breed assortiment<br />

aan veegmachines en wegdekreinigers.<br />

De kleinste zijn slechts 2 meter hoog<br />

en kunnen in fietstunnels worden ingezet. De<br />

grootste heeft een werkbreedte van 3,80 meter.<br />

Daardoor zijn we inzetbaar bij alle soorten<br />

veeg- en reinigingswerkzaamheden in de<br />

wegenbouw. VeenIX zocht een partij voor het<br />

schoonhouden van bouwplaatsen en wegen<br />

en kwam zo bij ons uit.”<br />

MEEGROEIEN<br />

Bij Wolfswinkel Reiniging draait alles om<br />

het schoonhouden van oppervlaktes, “van<br />

parkeergarages tot luchthavens”, legt Van<br />

Wolfswinkel uit. “Onze hoofdzaak is het<br />

hoofd- en onderliggend wegennet. Zo zijn<br />

er dit jaar twee weekenden waarop met<br />

betrekking tot de A9 tijdelijke omzettingen<br />

worden gerealiseerd. Daar zijn wij volop<br />

bij betrokken. Verder vegen we wekelijks<br />

de bouwterreinen en worden we afhankelijk<br />

van de werkzaamheden ter plaatse op<br />

aanvraag ingezet. In zo’n geval komen meer<br />

veegvoertuigen uit onze vloot in actie.”<br />

Begin 2021 werd het eerste contract met<br />

VeenIX getekend. Van Wolfswinkel verwacht<br />

dat het belangrijkste deel van het werk voor<br />

zijn bedrijf nog moet komen. “Nu wordt er<br />

nog veel grondwerk uitgevoerd, maar zodra<br />

de nadruk komt te liggen op de aanleg van<br />

asfalt, dan wordt onze taak groter.”<br />

De historie van Wolfswinkel Reiniging gaat ver<br />

terug. “Mijn ouders begonnen met loonwerk<br />

in de landbouw. Dat verschoof naar het ophalen<br />

van huisvuil begin jaren zestig. Daar kwam<br />

eind jaren zeventig een veegwagen voor in de<br />

wegenbouw bij. Ons bedrijf is meegegroeid<br />

met de opkomst van het koud frezen. Door in<br />

de pas te lopen met gespecialiseerde aannemers<br />

in de jaren tachtig en negentig raak je in<br />

de branche bekend en groeien we meestal van<br />

het ene in het andere project.”<br />

Afhankelijk van de werkzaamheden wordt een of meerdere machine ingezet.<br />

176


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

DUURZAAMHEID<br />

“Via de BAM zijn we betrokken geweest bij de<br />

verbreding van de A12. Tegenwoordig werken<br />

we veel via Heijmans die ons introduceerde<br />

bij VeenIX. Intussen zijn we uitgegroeid tot<br />

het grootste specifiek op de wegenbouw gerichte<br />

reinigingsbedrijf. Door mee te groeien<br />

in dit segment, alsmaar verder te professionaliseren<br />

en ook alle benodigde certificaten te<br />

halen, hebben we onze unieke positie bereikt<br />

en weten we die vast te houden.”<br />

het reinigen, zodat we geen leidingwater hoeven<br />

te verspillen. Ons huidige pand dateert uit<br />

2020 en is volledig CO 2<br />

-neutraal en gasloos.<br />

Op dit moment kijken we naar de verduurzaming<br />

van ons machinepark. We oriënteren<br />

ons op de eerste volledig elektrische machine<br />

en alle andere voertuigen hebben de mogelijkheid<br />

te rijden op HVO.” ■<br />

'De grootste<br />

veegmachine heeft<br />

een werkbreedte van<br />

3,80 meter'<br />

Vooroplopen in duurzaamheid is een vereiste,<br />

vindt Van Wolfswinkel. “Onze machines gebruiken<br />

veel water. Op onze vestiging wordt<br />

regenwater opgevangen dat wordt opgeslagen<br />

in een bufferkelder met een inhoud van 1.200<br />

kubieke meter. Dit water wordt gebruikt voor<br />

Alle soorten oppervlaktes worden door Wolfswinkel Reiniging schoon gemaakt.<br />

WOLFSWINKEL REINIGING<br />

KENT DE WEG<br />

DE SPECIALIST IN INFRA REINIGING<br />

VEEGWAGENS EN WEGDEKREINIGERS WEGDEKDROGERS ZOAB CLEANERS<br />

HAARBOS 19 3953 HA MAARSBERGEN 085 - 9022040 INFO@WOLFSWINKELREINIGING.NL WOLFSWINKELREINIGING.NL<br />

177


PROJECT VERBREDING SNELWEB A9 BAHO<br />

Bij ATR Group draait het vooral om de mensen.<br />

Tekst | Tony Vos Beeld | ATR Group<br />

Veiligheid en capaciteit<br />

als core business<br />

ATR Group is een organisatie die vooral investeert in de kennis van hun mensen. Bij infrastructurele<br />

projecten komt de expertise op het gebied van veiligheid, gezondheid en milieu volledig tot uitdrukking.<br />

Gespecialiseerd op spoorwegveiligheid levert<br />

ATR Group ook mensen voor in de bouw en<br />

infra. Dat betekent dus ook voor infrastructurele<br />

projecten buiten het spoor. Roel van der<br />

Aa is bij ATR Group veiligheidsdeskundige. “We<br />

worden bij projecten betrokken zodra een aannemer<br />

capaciteits- en kennisproblemen heeft.”<br />

VEILIGHEIDSKUNDIGE<br />

Werkmaatschappijen van de ATR Group hebben<br />

op het vlak van veiligheid en kwaliteit de<br />

hoogst mogelijke certifi ceringen zoals ISO,<br />

VCA, WPB en veiligheidsladder trede 4. En<br />

daarbij is Van der Aa als hoge veiligheidskun-<br />

dige verantwoordelijk voor QHSE (Quality<br />

Health Safety and Environment).<br />

“De vraag van een aannemer vullen wij op<br />

verschillende manieren in. Allereerst hebben<br />

we onze eigen mensen. Verder beschikken we<br />

over een fl exibele schil van met name zelfstandigen.<br />

Mensen die we kennen en die vakinhoudelijk<br />

volledig onder onze verantwoordelijkheid<br />

vallen en onze manier van werken eigen<br />

hebben gemaakt. We zetten ze met grote regelmaat<br />

in. Daarbuiten beschikken we over een<br />

aantal gespecialiseerde bedrijven om ons heen<br />

die we ook bij onze projecten kunnen betrekken.<br />

Medewerkers en partners werken geheel<br />

volgens onze normen zodat de door ons gewenste<br />

manier van werken uniform wordt uitgevoerd.<br />

De klant mag van ons een optimale<br />

inzet verwachten.”<br />

Van der Aa: “We hebben V&G coördinatoren in<br />

dienst die we als interim of op projectbasis inzetten<br />

in de infra, het vakgebied waarmee we sterk<br />

verbonden zijn. Daar ligt al sinds 2013 onze specifi<br />

eke kennis en ervaring. ATR Group werkt met<br />

zeventig eigen medewerkers. Daaronder specialisten<br />

in werkvoorbereiding, projectbegeleiding<br />

en daadwerkelijk uitvoerenden. We staan bij-<br />

178


PROJECT VERBREDING SNELWEB A9 BAHO<br />

voorbeeld veiligheidsfunctionarissen bij, leveren<br />

V&G coördinatoren maar ook de wegwerker.”<br />

IN CONTROL<br />

Bij ATR Group geldt dat overzichtelijkheid een<br />

sleutelbegrip is. ATR Group zet op de verschillende<br />

werkplekken diverse middelen in om dit<br />

te monitoren. Door te werken met ervaren personeel<br />

blijven complexe werkzaamheden overzichtelijk,<br />

waardoor ze altijd ‘in control’ zijn.<br />

'We werken alleen<br />

met mensen die onze<br />

manier van werken<br />

eigen hebben gemaakt'<br />

Van der Aa: “De manier van werken is zeer<br />

divers. Zo treden we op als preferred partner<br />

van een opdrachtgever, maar kunnen ook<br />

deelnemer zijn van een joint-venture. We<br />

worden op projectbasis ingevlogen, maar zijn<br />

bij andere projecten weer betrokken bij het<br />

reguliere onderhoud.” ■<br />

Spoorwegveiligheid is een van de specialismen van ATR Group.<br />

179


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

Tekst | Tony Vos Beeld | REMONDIS<br />

Pompinstallaties van<br />

concept tot onderhoud<br />

Peter Stam werkt als projectadviseur bij REMONDIS Smart Infra Westland in Wateringen.<br />

REMONDIS is met negen vestigingen een landelijk opererend installatiebedrijf op het gebied<br />

van kwantitatief water- en inframanagement. Het grootste deel van de opdrachtgevers zijn<br />

aannemers en overheden van gemeentes via waterschappen en provincies tot Rijkswaterstaat.<br />

Stam: “REMONDIS Nederland heeft naast<br />

de tak afval en recycling de divisie Smart Infra<br />

waar ik werk en wat we voor het gemak de<br />

‘pompentak’ noemen. Denk aan rioolgemalen<br />

dus compleet met pomp- en besturingsinstallatie,<br />

het automatiseren van poldergemalen<br />

en stuwen. En pompinstallaties waar snelwegen<br />

verdiept liggen, dus ook bij viaducten,<br />

aquaducten en in tunnels om het regenwater<br />

wat naar binnen stroomt weg te pompen.”<br />

REMONDIS Smart Infra engineert, levert en<br />

installeert complete pompinstallaties van klein<br />

tot groot, maar zorgt na plaatsing ook voor<br />

onderhoud, service, inspectie en renovatie.<br />

POMPINSTALLATIES<br />

Stam: “Bij het Rijkswaterstaatproject A9 Badhoevedorp-Holendrecht<br />

is VeenIX onze opdrachtgever.<br />

We zijn met ze in contact gekomen<br />

van wege onze kennis en ervaring met<br />

pompinstallaties en de bijbehorende besturing.<br />

Een bouwcombinatie vindt bij ons alles<br />

onder één dak. Vanaf het prille begin ondersteunen<br />

we onze opdrachtgevers met advies<br />

en engineering. Vervolgens stort de aannemer<br />

volgens ons advies en assistentie de betonnen<br />

constructie met pompput. Daarna leveren en<br />

installeren wij de pompinstallatie.”<br />

De besturing van het Tijdelijk Gemaal.<br />

Met betrekking tot het A9-project is RE-<br />

MONDIS Smart Infra op drie plaatsen ingeschakeld.<br />

Het eerst project is afgerond: het<br />

plaatsen van een Tijdelijk Gemaal. Stam: “Er<br />

lag een oorspronkelijk gemaal met vijf pompen<br />

direct achter het geluidscherm van de<br />

oude A9. Iets verder realiseerden we ter<br />

vervanging een Tijdelijk Gemaal. Dat was<br />

aanvankelijk voorzien voor drie tot vier jaar,<br />

maar het zullen er uiteindelijk meer worden.”<br />

180


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

REMONDIS Smart Infra maakt een duidelijk<br />

verschil in vuil (riool) en schoon (regen)<br />

water. Het tweede project is met drie droog<br />

opgestelde pompen het rioolgemaal Keizer<br />

Karelweg, dat uiteindelijk wordt overgedragen<br />

aan de gemeente Amstelveen. Stam:<br />

“De persleidingen<br />

hiervan komen<br />

op het dak van de<br />

landtunnel. Het afgevoerde<br />

vuile water<br />

gaat richting de<br />

afvalwaterzuivering.<br />

Vanaf de opstart van<br />

dit project is de gemeente<br />

Amstelveen<br />

direct betrokken<br />

geweest met een eigen<br />

programma van<br />

eisen (PVE).”<br />

INZICHTELIJK PROCES<br />

Het derde project is het defi nitieve gemaal<br />

ter vervanging van het Tijdelijk Gemaal. Er<br />

wordt bij de ontwikkeling volop met 3D engineering<br />

gewerkt. Stam: “Dat heeft niet alleen<br />

een meerwaarde voor REMONDIS, het<br />

‘Opdrachtgevers<br />

kunnen van concept tot<br />

installatie en meerjarig<br />

onderhoud bij één<br />

partij terecht’<br />

maakt het hele proces ook inzichtelijker voor<br />

de opdrachtgever. Dat komt van pas tijdens<br />

de engineering over de positie van pompen<br />

en leidingwerk en bijvoorbeeld de locaties<br />

van de kabelgoten. Dit voordeel vinden we<br />

ook terug bij de uitvoering. We zetten 3D<br />

engineering al jaren<br />

actief in bij onze<br />

projecten.”<br />

Stam noemt als<br />

kracht van RE-<br />

MONDIS Smart<br />

Infra dat de opdrachtgever<br />

van<br />

concept tot installatie<br />

en meerjarig<br />

onderhoud bij één<br />

partij terecht kan.<br />

Via een telemetriesysteem<br />

worden de<br />

locaties gemonitord. Op basis van de aldus<br />

verkregen meldingen kan op afstand worden<br />

ingegrepen of worden besloten naar de locatie<br />

te gaan. Ieder project heeft zijn eigen<br />

projectleider die het centrale aanspreekpunt<br />

is voor de opdrachtgever. ■<br />

Het Tijdelijk Gemaal in aanbouw.<br />

HET WATERBEHEER VAN DE TOEKOMST.<br />

REMONDIS Smart Infra werkt aan een duurzame toekomst<br />

door efficiënt waterbeheer. Bij REMONDIS verzorgen wij<br />

maatwerkoplossingen op het gebied van onder meer<br />

afval-, hemel- en oppervlaktewater. Wij zijn uw partner van<br />

advies, engineering, realisatie tot aan service,<br />

(risicogestuurd) onderhoud en beheer. Verder zijn wij<br />

specialist in het ontwerp en realisatie van tunnelgemalen.<br />

Door de integratie van slimme pomptechniek in combinatie<br />

met elektrotechniek, werktuigbouw en automatisering in<br />

eigen huis, bieden wij u een totaaloplossing op het gebied<br />

van waterbeheer. We hebben meer dan 40 jaar ervaring<br />

en vestigingen door heel het land. Door vanaf het begin<br />

mee te denken bij waterprojecten kunnen de specialisten<br />

van REMONDIS Smart infra u vol passie adviseren over<br />

probleemloos functionerende installaties. Daar worden wij<br />

enthousiast van!<br />

Wordt u ook enthousiast van waterbeheer en bent u<br />

ook nieuwsgierig naar REMONDIS?<br />

Wij vertellen u graag meer, kom gerust eens op<br />

de koffie!<br />

181


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

DELTABLOC plaats barriers in tijdelijke en permanente situaties.<br />

Tekst | Tony Vos Beeld | DELTABLOC<br />

Niet denken in<br />

standaard oplossingen<br />

De eerste paar honderd meter speciale voertuigkeringen van DELTABLOC zijn inmiddels in het<br />

kader van de verbreding en de verdiepte aanleg van de A9 Badhoevedorp-Holendrecht geplaatst.<br />

Directeur Kees Hanegraaf licht graag het specialisme van zijn bedrijf toe.<br />

DELTABLOC is specialist in passieve voertuigkeringen.<br />

Hanegraaf: “Met de standaard barriersystemen<br />

die in Nederland beschikbaar zijn,<br />

kan in veel gevallen worden volstaan. Daar-<br />

naast ontstaan er bij aanleg en reconstructie<br />

van wegen situaties die niet met standaard<br />

oplossingen kunnen worden ingevuld. Juist<br />

daar komt DELTABLOC in beeld.”<br />

Rijkswaterstaat stelt eisen aan een veilige afscherming.<br />

Daarvoor wordt met prestatieklassen<br />

gewerkt. De benodigde kwaliteit van een<br />

barrier wordt bepaald door de verkeerssitu-<br />

182


PROJECT VERBREDING SNELWEG A9 BAHO<br />

atie, beschikbare ruimte en de te verwachten<br />

risico’s bij een aanrijding.<br />

GELUIDSSCHERM<br />

Hanegraaf: “Op de A9 kunnen we rustig stellen dat<br />

voor de tijdelijke afscherming 90% van de voertuigkeringen<br />

met standaardoplossingen worden ingevuld.<br />

Maar als er te weinig ruimte voor deze keringen<br />

is, zullen kleinere systemen moeten worden<br />

ingepast of systemen die minder verschuiven bij<br />

een aanrijding. Die situatie doet zich nu voor. Wij<br />

hebben tot nu toe vijf verschillende systemen op<br />

de A9 ingezet en leveren daarmee een belangrijke<br />

bijdrage aan de verkeersveiligheid van het project.”<br />

De barrier met geluidsscherm is met name<br />

geschikt als verkeersgeluid richting woonbebouwing<br />

moet worden beperkt. Die gecombineerde<br />

functie kwam naar voren uit de eisen<br />

van Rijkswaterstaat. DELTABLOC plaatst deze<br />

schermen over een afstand van 1,6 kilometer,<br />

waarvan er inmiddels 600 meter is gerealiseerd.<br />

Alle voertuigenkeringen zijn met echte botsproeven<br />

getest om de kwaliteit aan te tonen.<br />

Ook de barrier met geïntegreerd geluidsscherm.<br />

Hanegraaf: “Dat deze barrier echt werkt is inmiddels<br />

in de praktijk gebleken. Er heeft al een<br />

auto met hoge snelheid tegenaan gezeten en<br />

alles is keurig blijven staan.<br />

TIJDELIJK EN PERMANENT<br />

DELTABLOC praat over tijdelijke en permanente<br />

systemen. Maar zodra een zogenaamd<br />

tijdelijk systeem voor meer dan een jaar<br />

wordt geplaatst, dan wordt deze ingericht<br />

alsof het permanent is. De opdrachtgever<br />

koopt een deel van de barriers, maar voor<br />

VeenIX heeft DELTABLOC ook een verhuurpool<br />

opgericht. “We wijzen erop dat reeds<br />

geleverde barriers mogelijk in de permanente<br />

situatie opnieuw ingezet kunnen worden.<br />

Kees Hanegraaf van DELTABLOC.<br />

Dat past helemaal in de gedachte van duurzaamheid<br />

en kostenbesparing.”<br />

Als er op een bepaalde plek achter een barrier<br />

een forse kans bestaat op grote gevolgschade,<br />

dan past DELTABLOC een zwaarder<br />

uitgevoerd systeem toe uit de hogere prestatieklasse<br />

H4b. Zo’n systeem is gemaakt om ook<br />

vrachtwagens te keren. “Denk in dat geval aan<br />

een systeem op een brugdek of vlak naast een<br />

talud. Deze barriers kunnen eventueel verankerd<br />

worden en verschuiven mede daardoor<br />

bij een aanrijding niet of nauwelijks.”<br />

De kleinere en smallere systemen worden<br />

vooral voor tijdelijk gebruik ingezet. Daarvan<br />

heeft DELTABLOC een grote huurpool. Deze<br />

zijn vooral bedoeld om verkeersstromen te<br />

scheiden op plekken waar voor een zwaardere<br />

barrier in het midden van de weg geen plaats is.<br />

Tot slot illustreert Hanegraaf de betrokkenheid<br />

van DELTABLOC met het milieu. “De productie<br />

van de grote wanden vindt voor de A9 plaats bij<br />

Strukton Prefab beton in Utrecht. Deze hoeven<br />

niet over een grote afstand vervoerd te worden,<br />

waardoor de milieu-impact (MKI-waarde)<br />

bij het transport bescheiden blijft.” ■<br />

DELTABLOC® – Wij zijn<br />

Verkeersveiligheid. Sinds 2000.<br />

DELTABLOC® is toonaangevend ontwikkelaar van betonnen en stalen voertuigkeringssystemen en van moderne geluidswerende systemen. Met<br />

meer dan 320 crashtests zijn wij de wereldwijde expert op het gebied van passieve verkeersveiligheid. Onze systemen zijn geïnstalleerd in<br />

meer dan 45 landen. We zijn de enige leverancier met een compleet assortiment voor weginfrastructuur en industrie met een indrukwekkende<br />

productdiversiteit en specialistische expertise. DELTABLOC® – maakt wegen wereldwijd veiliger. Al meer dan 20 jaar.<br />

HOME OF ROAD SAFETY<br />

deltabloc.com<br />

183


INFRAPARTNERS<br />

Scan deze QR code met uw<br />

smartphone voor uitgebreide<br />

informatie over de Infrapartners<br />

gww-bouw.nl/bedrijf<br />

ABOMA BV<br />

MaxWellstraat 49a<br />

6716 BX EDE<br />

Postbus 121<br />

6710 BC EDE<br />

T +31 318 69 19 20<br />

E info@aboma.nl<br />

W www.aboma.nl<br />

ALTENBURG FUNDERINGSTECHNIEK BV<br />

Postbus 26<br />

8530 AA Lemmer<br />

Industrieweg 17<br />

8531 PA LEMMER<br />

T +31 514 58 88 20<br />

F +31 514 58 88 39<br />

E info@altenburggroep.com<br />

W www.altenburggroep.com<br />

INGENIEURSBUREAU BOORSMA<br />

G. Sondermanstraat 2<br />

92<strong>03</strong> PV DRACHTEN<br />

Postbus 647<br />

9200 AP DRACHTEN<br />

T +31 512 58 <strong>03</strong> 00<br />

F +31 512 52 52 96<br />

E drachten@boorsma-consultants.nl<br />

W www.boorsma-consultants.nl<br />

BOSKALIS NEDERLAND<br />

Rosmolenweg 2<br />

Postbus 76<br />

3350 AB PAPENDRECHT<br />

T. +31 78 20 65 000<br />

E nederland@boskalis.nl<br />

W www.boskalis.nl/nederland<br />

DIESEKO GROUP B.V.<br />

Lelystraat 49<br />

3364 AH SLIEDRECHT<br />

T +31 184 41 <strong>03</strong> 33<br />

E info@diesekogroup.com<br />

W www.diesekogroup.com<br />

DYNAMOSTAAL BV<br />

BOUWINFRASUPPORT.COM<br />

Dynamostraat 31<br />

39<strong>03</strong> LK VEENENDAAL<br />

Postbus 135<br />

3900 AC VEENENDAAL<br />

T +31 318 50 93 30<br />

F +31 318 55 61 41<br />

E info@bouwinfrasupport.com<br />

W www.bouwinfrasupport.com<br />

W www.dynamostaal.com<br />

ANTEA GROUP<br />

Postbus 10044<br />

1301 AA ALMERE<br />

T +31 36 530 80 00<br />

E info.nl@anteagroup.com<br />

W www.anteagroup.nl<br />

BIA GROUP<br />

Skagerrakstraat 6<br />

7202 BZ ZUTPHEN<br />

T +31 88 3<strong>03</strong> 22 00<br />

E info.nl@biagroup.com<br />

W www.biagroup.com<br />

BRINKMANN & NIEMEIJER MOTOREN BV<br />

Postbus 50<br />

7390 AB TWELLO<br />

T +31 571 27 69 00<br />

E info@bnmotoren.nl<br />

W www.bnmotoren.nl<br />

CROONWOLTER & DROS<br />

Marten Meesweg 25<br />

3068 AV ROTTERDAM<br />

T +31 88 923 33 44<br />

E info@croonwolterendros.nl<br />

W www.croonwolterendros.nl<br />

GM RECYCLING BVBA<br />

Krommeveldstraat 1<br />

B-9971 LEMBEKE (B)<br />

T +32 9 378 39 47<br />

E info@gmrecycling.be<br />

W www.gmrecycling.be<br />

GOOIMEER B.V.<br />

Damsluisweg 67<br />

1332 EB ALMERE<br />

Postbus 30219<br />

13<strong>03</strong> AE ALMERE<br />

T +31 36 537 <strong>03</strong> 33<br />

F +31 36 537 <strong>03</strong> 32<br />

E mail@gooimeer.nl<br />

W www.gooimeer.nl<br />

184


INFRAPARTNERS<br />

Scan deze QR code met uw<br />

smartphone voor uitgebreide<br />

informatie over de Infrapartners<br />

gww-bouw.nl/bedrijf<br />

HAKKERS BV<br />

Oudas 11<br />

4251 AW Werkendam<br />

Postbus 11<br />

4250 DA Werkendam<br />

T +31 183 50 11 22<br />

F +31 183 50 16 65<br />

E info@hakkers.com<br />

W www.hakkers.com<br />

VAN DER KAMP<br />

Hoekerweg 1<br />

8042 PH ZWOLLE<br />

T +31 38 422 20 09<br />

E info@vdkamp.eu<br />

W www.vdkamp.eu<br />

LEICA GEOSYSTEMS B.V.<br />

Turfschipper 39<br />

2292 JC Wateringen<br />

T +31 88 001 80 00<br />

E customercare.nl@leica-geosystems.com<br />

W www.leica-geosystems.com/nl-nl<br />

VAN HATTUM EN BLANKEVOORT<br />

Lange Dreef 13<br />

4131 NJ VIANEN<br />

T +31 348 43 51 00<br />

F +31 348 43 51 11<br />

E info@vhbinfra.nl<br />

W www.vhbinfra.nl<br />

HYUNDAI CONSTRUCTION<br />

EQUIPMENT EUROPE<br />

Hyundailaan 4<br />

B-3980 TESSENDERLO<br />

T +32 14 56 22 00<br />

E info@hyundai.eu<br />

W www.hyundai.eu<br />

LEYENAAR TAAPKEN LAMAKER BV<br />

Kamerlingh Onnesweg 7<br />

4131 PK VIANEN<br />

Postbus 191<br />

4130 ED VIANEN<br />

T +31 347 37 48 44<br />

F +31 347 37 79 08<br />

E verkoop@ltl.nl<br />

W www.ltl.nl<br />

HOFFMANN BODEMTECHNIEKEN B.V.<br />

Beekerheide 17-19<br />

5741 HB BEEK EN DONK<br />

T +31 492 38 66 66<br />

E info@hoffmanngroep.com<br />

W www.hoffmanngroep.com<br />

INPIEQ<br />

Liberatorstraat 3<br />

4651 SC STEENBERGEN<br />

T +31 850 81 20 00<br />

E info@inpieq.nl<br />

W www.inpieq.nl<br />

MAX BÖGL NEDERLAND BV<br />

Pedro de Medinalaan 5a<br />

1086 XK AMSTERDAM<br />

T +31 20 398 11 30<br />

E info@nl.max-boegl.com<br />

W www.max-boegl.de/nl/<br />

HOOGMARTENS WEGENBOUW<br />

Hagelkruisweg 2<br />

5993 SC MAASBREE<br />

T +32 89 81 02 30<br />

E info@hoogmartens.be<br />

W www.hoogmartens.be<br />

IPV DELFT<br />

Oude Delft 39<br />

2611 BB Delft<br />

T +31 15 750 25 75<br />

E info@ipvdelft.nl<br />

W www.ipvdelft.nl<br />

MOBILIS<br />

Landdrostlaan 49<br />

7327 GM Apeldoorn<br />

Postbus 20175<br />

7302 HD Apeldoorn<br />

Nederland<br />

T +31 55 538 22 22<br />

E info@mobilis.nl<br />

W www.mobilis.nl<br />

HUPKES HOUTHANDEL DIEREN B.V.<br />

Sprankerenseweg 79<br />

6951 DE DIEREN<br />

T +31 313 41 91 00<br />

F +31 313 42 00 39<br />

E info@hupkes.nl<br />

w www.hupkes.nl<br />

<strong>03</strong>13 - 419 100<br />

sales@hupkes.nl<br />

KOKOSYSTEMS B.V.<br />

Saturnus 9<br />

2685 LX POELDIJK<br />

Postbus 107<br />

2290 AC WATERINGEN<br />

T +31 174 24 48 38<br />

F +31 174 24 02 45<br />

maatwerk E info@kokosystems.nl in hout voor<br />

W www.kokosystems.nl<br />

grond-, weg- en<br />

waterbouw<br />

NLMK PLATE SALES S.A.<br />

Rue de Clabecq 101<br />

B-1460 ITTRE<br />

T + 32 2 391 91 00<br />

E quard@eu.nlmk.com<br />

W www.eu.nlmk.com/en/<br />

185


INFRAPARTNERS<br />

Scan deze QR code met uw<br />

smartphone voor uitgebreide<br />

informatie over de Infrapartners<br />

gww-bouw.nl/bedrijf<br />

VAN OORD NEDERLAND<br />

Schaardijk 211<br />

3063 NH ROTTERDAM<br />

Postbus 8574<br />

3009 AN ROTTERDAM<br />

T +31 88 826 00 00<br />

F +31 88 826 50 10<br />

E info@vanoord.com<br />

W www.vanoord.com<br />

PERI NEDERLAND B.V.<br />

Bekistingen, steigers en Engineering<br />

Postbus 304<br />

5480 AH SCHIJNDEL<br />

T +31 73 547 91 00<br />

F +31 73 549 36 51<br />

E info@peri.nl<br />

W www.peri.nl<br />

TELE RADIO BENELUX<br />

Jadestraat 9<br />

2665 NS BLEISWIJK<br />

T +31 70 419 41 20<br />

E benelux@tele-radio.com<br />

W www.teleradio.nl<br />

TENSAR INTERNATIONAL B.V.<br />

Helftheuvelweg 11<br />

5222 AV S-HERTOGENBOSCH<br />

T +31 73 624 19 16<br />

E info@tensar.nl<br />

W www.tensar.nl<br />

TEXION GEOKUNSTSTOFFEN NV<br />

Admiraal de Boisotstraat 13<br />

B-2000 ANTWERPEN<br />

T +32 3 210 91 91<br />

F +32 3 210 91 92<br />

E info@texion.be<br />

W www.texion.be<br />

UNIHORN BV<br />

Verbinders in infra<br />

Scharwoude 9 Postbus 58<br />

1634 EA SCHARWOUDE 1633 ZH AVENHORN<br />

T +31 229 54 78 50<br />

E info@unihorn.nl<br />

W www.unihorn.nl<br />

VAN LAECKE GROUP<br />

Schatting 8 Vleugelboot 51<br />

8210 ZEDELGEM 3991 CM HOUTEN<br />

België<br />

Nederland<br />

T +32 50 55 18 90 T +31 30 68 68 100<br />

E info@vanlaeckegroup.com<br />

W www.vanlaeckegroup.com<br />

VAN SCHAIK GRONDVERZET<br />

Dorpsstraat 1<br />

3481 AE HARMELEN<br />

T +31 348 442 852<br />

E info@vanschaikgrondverzet.nl<br />

W www.vanschaikgrondverzet.nl<br />

REESINK CONSTRUCTION EQUIPMENT NL<br />

B.V.<br />

Molensteyn 47<br />

3454 PT DE MEERN<br />

T +31 30 666 60 66<br />

E info@kemp-groep.nl<br />

W www.kemp-groep.nl<br />

TOPCON<br />

De Kronkels 14<br />

3752 LM BUNSCHOTEN-SPAKENBURG<br />

T +31 33 299 29 39<br />

E customerservice.nl@topcon.com<br />

W www.topconpositioning.com<br />

VOORBIJ FUNDERINGSTECHNIEK B.V<br />

Postbus 20701<br />

1001 NS AMSTERDAM<br />

T +31 20 407 71 00<br />

F +31 20 407 71 99<br />

E info@voorbijft.nl<br />

W www.voorbijdunderingstechniek.nl<br />

SAES INTERNATIONAL B.V.<br />

Lozerweg 10<br />

6006 SR WEERT<br />

T +31 495 56 19 29<br />

E info@saes.nl<br />

W www.demolitiontools.eu<br />

TRIFLEX<br />

Boerendanserdijk 35<br />

8024 AE ZWOLLE<br />

T +31 38 460 20 50<br />

E info@triflex.nl<br />

W www.triflex.nl<br />

XYLEM WATER SOLUTIONS<br />

NEDERLAND B.V.<br />

Pieter Zeemanweg 240 Postbus 1126<br />

3316 GZ DORDRECHT 3300 BC DORDRECHT<br />

T +31 78 654 84 00<br />

F +31 78 651 09 36<br />

E xylemwatersolutionsnl@xyleminc.com<br />

W www.xylemwatersolutions.com/nl<br />

STRUKTON CIVIEL NOORD & OOST BV<br />

Kelvinstraat 1<br />

Postbus 355<br />

7570 AJ OLDENZAAL<br />

T +31 6 51 56 33 49<br />

E marlon.snijders@strukton.com<br />

W www.struktonciviel.nl<br />

UCM HOLLAND/SANY CRANES SERVICES<br />

Rijksstraatweg 59<br />

2171 AK SASSENHEIM<br />

T +31 252 25 52 55<br />

E info@sanycranes.services<br />

W www.sanycranes.services<br />

ZIUT<br />

Nieuwe Plein 1b<br />

6811 KN ARNHEM<br />

T +31 26 800 19 00<br />

E info@ziut.nl<br />

W www.ziut.nl<br />