You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

Nr <strong>190</strong> | MAART 2024<br />

Tweemaandelijks | Afgiftekantoor : Leuven | P705015<br />









MAAR OOK...<br />



Human skin cells under a microscope (detailed texture suitable for dermatological studies) – © Nisit / Adobe Stock<br />






Gezicht<br />

Lichaam<br />

Intiemes zones<br />


Baby’s<br />

Kinderen<br />

Volwassenen<br />



Herbalanceert het microbioom<br />


Versnelt het herstel van de epidermis<br />

[ KOPER + ZINK + MANGAAN ]<br />

Zuiverende bestanddelen<br />


Lipidenherstellend en hydraterend<br />


[ 5% PANTHENOL ]<br />

Kalmeert intens het<br />

oncomfortabele gevoel<br />



Bewezen op 20.000 PERSONEN<br />

(1 week tot 97 jaar)<br />


LETSELS onder pediatrische<br />

en dermatologische controle<br />

40ml - CNK: 4488-649<br />

100ml - CNK: 4488-656<br />


Niet vet. Plakt niet.<br />




Otezla ® 10 mg, 20 mg and 30 mg film-coated tablets 1. NAME OF THE MEDICINAL PRODUCT: Otezla<br />

10 mg film-coated tablets. Otezla 20 mg film-coated tablets. Otezla 30 mg film-coated tablets. 2. QUA-<br />

LITATIVE AND QUANTITATIVE COMPOSITION: Otezla 10 mg film-coated tablets: Each film- coated<br />

tablet contains 10 mg of apremilast. Excipient(s) with known effect: Each film-coated tablet contains 57<br />

mg of lactose (as lactose monohydrate). Otezla 20 mg film-coated tablets: Each film-coated tablet<br />

contains 20 mg of apremilast. Excipient(s) with known effect: Each film-coated tablet contains 114 mg<br />

of lactose (as lactose monohydrate). Otezla 30 mg film-coated tablets: Each film-coated tablet contains<br />

30 mg of apremilast. Excipient(s) with known effect: Each film-coated tablet contains 171 mg of lactose<br />

(as lactose monohydrate). For the full list of excipients, see section 6.1. 3. PHARMACEUTICAL FORM:<br />

Film-coated tablet (tablet). Otezla 10 mg film-coated tablets: Pink, diamond shaped 10 mg film-coated<br />

tablet of 8 mm length with “APR” engraved on one side and “10” on the opposite side. Otezla 20 mg<br />

film-coated tablets: Brown, diamond shaped 20 mg film-coated tablet of 10 mm length with “APR”<br />

engraved on one side and “20” on the opposite side. Otezla 30 mg film-coated tablets: Beige, diamond<br />

shaped 30 mg film-coated tablet of 12 mm length with “APR” engraved on one side and “30” on the<br />

opposite side. 4. CLINICAL PARTICULARS: 4.1 Therapeutic indications: Psoriatic arthritis: Otezla, alone<br />

or in combination with Disease Modifying Antirheumatic Drugs (DMARDs), is indicated for the<br />

treatment of active psoriatic arthritis (PsA) in adult patients who have had an inadequate response or<br />

who have been intolerant to a prior DMARD therapy (see section 5.1). Psoriasis: Otezla is indicated for<br />

the treatment of moderate to severe chronic plaque psoriasis in adult patients who failed to respond<br />

to or who have a contraindication to, or are intolerant to other systemic therapy including cyclosporine,<br />

methotrexate or psoralen and<br />

ultraviolet-A light (PUVA). Behçet’s<br />

disease: Otezla is indicated<br />

for the treatment of<br />

adult patients with oral ulcers<br />

associated with Behçet’s<br />

disease (BD) who are candidates<br />

for systemic therapy.<br />

4.2 Posology and method of<br />

administration: Treatment<br />

with Otezla should be initiated<br />

by specialists experienced<br />

in the diagnosis and treatment<br />

of psoriasis, psoriatic<br />

arthritis or Behçet’s disease.<br />

Posology: The recommended<br />

dose of apremilast is 30 mg<br />

taken orally twice daily, approximately<br />

12 hours apart<br />

(morning and evening), with<br />

no food restrictions. An initial<br />

titration schedule is required<br />

as shown below in Table 1.<br />

No re-titration is required after<br />

initial titration. Table 1.<br />

Dose titration schedule:<br />

Day 1: AM: 10 mg; Day 2: AM:<br />

10 mg. PM: 10 mg; Day 3: AM:<br />

10 mg. PM: 20 mg; Day 4: AM:<br />

20 mg. PM: 20 mg; Day 5: AM:<br />

20 mg. PM: 30 mg; Day 6 &<br />

thereafter: AM: 30 mg. PM:<br />

30 mg. If patients miss a<br />

dose, the next dose should<br />

be taken as soon as possible.<br />

If it is close to the time for<br />

their next dose, the missed<br />

dose should not be taken and<br />

the next dose should be taken<br />

at the regular time. During<br />

pivotal trials the greatest<br />

improvement was<br />

observed within the first 24<br />

weeks of treatment for PsA<br />

and PSOR and within the first<br />

12 weeks of treatment for<br />

BD. If a patient shows no evidence<br />

of therapeutic benefit<br />

after this time period, treatment<br />

should be reconsidered.<br />

The patient’s response<br />

to treatment should be evaluated<br />

on a regular basis.<br />

Special populations: Elderly<br />

patients: No dose adjustment<br />

is required for this patient<br />

population (see sections 4.8<br />

and 5.2). Patients with renal<br />

impairment: No dose adjustment<br />

is needed in patients<br />

with mild and moderate renal<br />

impairment. The dose of<br />

apremilast should be reduced<br />

to 30 mg once daily in<br />

patients with severe renal<br />

impairment (creatinine clearance<br />

of less than 30 mL per<br />

minute estimated by the<br />

Cockcroft-Gault equation).<br />

For initial dose titration in this<br />

group, it is recommended that<br />

apremilast be titrated using o<strong>nl</strong>y the AM schedule listed in Table 1 and the PM doses be skipped (see<br />

section 5.2). Patients with hepatic impairment: No dose adjustment is necessary for patients with hepatic<br />

impairment (see section 5.2). Paediatric population: The safety and efficacy of apremilast in children<br />

aged 0 to 17 years have not been established. No data are available. Method of administration: Otezla<br />

is for oral use. The film-coated tablets should be swallowed whole, and can be taken either with or<br />

without food. 4.3 Contraindications: Hypersensitivity to the active substance(s) or to any of the excipients<br />

listed in section 6.1. Pregnancy (see section 4.6). 4.8 Undesirable effects: Summary of the safety<br />

profile: The most commo<strong>nl</strong>y reported adverse reactions with apremilast in PsA and PSOR are<br />

gastrointestinal (GI) disorders including diarrhoea (15.7%) and nausea (13.9%). The other most commo<strong>nl</strong>y<br />

reported adverse reactions include upper respiratory tract infections (8.4%), headache (7.9%),<br />

and tension headache (7.2%) and are mostly mild to moderate in severity. The most commo<strong>nl</strong>y reported<br />

adverse drug reactions with apremilast in BD are diarrhoea (41.3%), nausea (19.2%), headache<br />

(14.4%), upper respiratory tract infection (11.5%), upper abdominal pain (8.7%), vomiting (8.7%) and<br />

back pain (7.7%) and are mostly mild to moderate in severity. The gastrointestinal adverse reactions<br />

generally occurred within the first 2 weeks of treatment and usually resolved within 4 weeks. Hypersensitivity<br />

reactions are uncommo<strong>nl</strong>y observed (see section 4.3). Tabulated list of adverse reactions:<br />

The adverse reactions observed in patients treated with apremilast are listed below by system organ<br />

class (SOC) and frequency for all adverse reactions. Within each SOC and frequency grouping, adverse<br />

BEL-407-0823-80002- V2.0 – creation date 5th of February 2024<br />

reactions are presented in order of<br />

decreasing seriousness. The adverse<br />

drug reactions were determined<br />

based on data from the apremilast<br />

clinical development programme<br />

and post-marketing experience.<br />

The frequencies of adverse drug<br />



Otezla ® , the first and o<strong>nl</strong>y oral PDE4-inhibitor on the market for patients with PSO<br />

or PsA, is well tolerated and requires no dose adjustment (except in severe renal<br />

impairment), monitoring or analytical screening. 1-3,a<br />



>8<br />

years of<br />


in the treatment of<br />

Experts consider apremilast a<br />

suitable option in the treatment<br />

of the psoriatic patient *# and<br />

presence of comorbidities 1,7,8<br />

Public price (VAT incl.) 2<br />

OTEZLA ® 10, 20, 30 mg 27 tabl.: 337,47 €<br />

OTEZLA ® 30 mg 56 tabl.: 688,83€<br />

reactions are those reported in the apremilast arms of the four Phase III studies in PsA (n = 1,945) or the<br />

two Phase III studies in PSOR (n = 1184), and in the phase III study in BD (n = 207) (the highest frequency<br />

from either data pool is represented in table 2). Frequencies are defined as: very common (≥ 1/10);<br />

common (≥ 1/100 to

Otezla ® 10 mg, 20 mg and 30 mg film-coated tablets 1. NAME OF THE MEDICINAL PRODUCT: Otezla<br />

10 mg film-coated tablets. Otezla 20 mg film-coated tablets. Otezla 30 mg film-coated tablets. 2. QUA-<br />

LITATIVE AND QUANTITATIVE COMPOSITION: Otezla 10 mg film-coated tablets: Each film- coated<br />

tablet contains 10 mg of apremilast. Excipient(s) with known effect: Each film-coated tablet contains 57<br />

mg of lactose (as lactose monohydrate). Otezla 20 mg film-coated tablets: Each film-coated tablet<br />

contains 20 mg of apremilast. Excipient(s) with known effect: Each film-coated tablet contains 114 mg<br />

of lactose (as lactose monohydrate). Otezla 30 mg film-coated tablets: Each film-coated tablet contains<br />

30 mg of apremilast. Excipient(s) with known effect: Each film-coated tablet contains 171 mg of lactose<br />

(as lactose monohydrate). For the full list of excipients, see section 6.1. 3. PHARMACEUTICAL FORM:<br />

Film-coated tablet (tablet). Otezla 10 mg film-coated tablets: Pink, diamond shaped 10 mg film-coated<br />

tablet of 8 mm length with “APR” engraved on one side and “10” on the opposite side. Otezla 20 mg<br />

film-coated tablets: Brown, diamond shaped 20 mg film-coated tablet of 10 mm length with “APR”<br />

engraved on one side and “20” on the opposite side. Otezla 30 mg film-coated tablets: Beige, diamond<br />

shaped 30 mg film-coated tablet of 12 mm length with “APR” engraved on one side and “30” on the<br />

opposite side. 4. CLINICAL PARTICULARS: 4.1 Therapeutic indications: Psoriatic arthritis: Otezla, alone<br />

or in combination with Disease Modifying Antirheumatic Drugs (DMARDs), is indicated for the<br />

treatment of active psoriatic arthritis (PsA) in adult patients who have had an inadequate response or<br />

who have been intolerant to a prior DMARD therapy (see section 5.1). Psoriasis: Otezla is indicated for<br />

the treatment of moderate to severe chronic plaque psoriasis in adult patients who failed to respond<br />

to or who have a contraindication to, or are intolerant to other systemic therapy including cyclosporine,<br />

methotrexate or psoralen and<br />

ultraviolet-A light (PUVA). Behçet’s<br />

disease: Otezla is indicated<br />

for the treatment of<br />

adult patients with oral ulcers<br />

associated with Behçet’s<br />

disease (BD) who are candidates<br />

for systemic therapy.<br />

4.2 Posology and method of<br />

administration: Treatment<br />

with Otezla should be initiated<br />

by specialists experienced<br />

in the diagnosis and treatment<br />

of psoriasis, psoriatic<br />

arthritis or Behçet’s disease.<br />

Posology: The recommended<br />

dose of apremilast is 30 mg<br />

taken orally twice daily, approximately<br />

12 hours apart<br />

(morning and evening), with<br />

no food restrictions. An initial<br />

titration schedule is required<br />

as shown below in Table 1.<br />

No re-titration is required after<br />

initial titration. Table 1.<br />

Dose titration schedule:<br />

Day 1: AM: 10 mg; Day 2: AM:<br />

10 mg. PM: 10 mg; Day 3: AM:<br />

10 mg. PM: 20 mg; Day 4: AM:<br />

20 mg. PM: 20 mg; Day 5: AM:<br />

20 mg. PM: 30 mg; Day 6 &<br />

thereafter: AM: 30 mg. PM:<br />

30 mg. If patients miss a<br />

dose, the next dose should<br />

be taken as soon as possible.<br />

If it is close to the time for<br />

their next dose, the missed<br />

dose should not be taken and<br />

the next dose should be taken<br />

at the regular time. During<br />

pivotal trials the greatest<br />

improvement was<br />

observed within the first 24<br />

weeks of treatment for PsA<br />

and PSOR and within the first<br />

12 weeks of treatment for<br />

BD. If a patient shows no evidence<br />

of therapeutic benefit<br />

after this time period, treatment<br />

should be reconsidered.<br />

The patient’s response<br />

to treatment should be evaluated<br />

on a regular basis.<br />

Special populations: Elderly<br />

patients: No dose adjustment<br />

is required for this patient<br />

population (see sections 4.8<br />

and 5.2). Patients with renal<br />

impairment: No dose adjustment<br />

is needed in patients<br />

with mild and moderate renal<br />

impairment. The dose of<br />

apremilast should be reduced<br />

to 30 mg once daily in<br />

patients with severe renal<br />

impairment (creatinine clearance<br />

of less than 30 mL per<br />

minute estimated by the<br />

Cockcroft-Gault equation).<br />

For initial dose titration in this<br />

group, it is recommended that<br />

apremilast be titrated using o<strong>nl</strong>y the AM schedule listed in Table 1 and the PM doses be skipped (see<br />

section 5.2). Patients with hepatic impairment: No dose adjustment is necessary for patients with hepatic<br />

impairment (see section 5.2). Paediatric population: The safety and efficacy of apremilast in children<br />

aged 0 to 17 years have not been established. No data are available. Method of administration: Otezla<br />

is for oral use. The film-coated tablets should be swallowed whole, and can be taken either with or<br />

without food. 4.3 Contraindications: Hypersensitivity to the active substance(s) or to any of the excipients<br />

listed in section 6.1. Pregnancy (see section 4.6). 4.8 Undesirable effects: Summary of the safety<br />

profile: The most commo<strong>nl</strong>y reported adverse reactions with apremilast in PsA and PSOR are<br />

gastrointestinal (GI) disorders including diarrhoea (15.7%) and nausea (13.9%). The other most commo<strong>nl</strong>y<br />

reported adverse reactions include upper respiratory tract infections (8.4%), headache (7.9%),<br />

and tension headache (7.2%) and are mostly mild to moderate in severity. The most commo<strong>nl</strong>y reported<br />

adverse drug reactions with apremilast in BD are diarrhoea (41.3%), nausea (19.2%), headache<br />

(14.4%), upper respiratory tract infection (11.5%), upper abdominal pain (8.7%), vomiting (8.7%) and<br />

back pain (7.7%) and are mostly mild to moderate in severity. The gastrointestinal adverse reactions<br />

generally occurred within the first 2 weeks of treatment and usually resolved within 4 weeks. Hypersensitivity<br />

reactions are uncommo<strong>nl</strong>y observed (see section 4.3). Tabulated list of adverse reactions:<br />

The adverse reactions observed in patients treated with apremilast are listed below by system organ<br />

class (SOC) and frequency for all adverse reactions. Within each SOC and frequency grouping, adverse<br />

BEL-407-0823-80002- V2.0 – creation date 5th of February 2024<br />

reactions are presented in order of<br />

decreasing seriousness. The adverse<br />

drug reactions were determined<br />

based on data from the apremilast<br />

clinical development programme<br />

and post-marketing experience.<br />

The frequencies of adverse drug<br />



Otezla ® , the first and o<strong>nl</strong>y oral PDE4-inhibitor on the market for patients with PSO<br />

or PsA, is well tolerated and requires no dose adjustment (except in severe renal<br />

impairment), monitoring or analytical screening. 1-3,a<br />



>8<br />

years of<br />


in the treatment of<br />

Experts consider apremilast a<br />

suitable option in the treatment<br />

of the psoriatic patient *# and<br />

presence of comorbidities 1,7,8<br />

Public price (VAT incl.) 2<br />

OTEZLA ® 10, 20, 30 mg 27 tabl.: 337,47 €<br />

OTEZLA ® 30 mg 56 tabl.: 688,83€<br />

reactions are those reported in the apremilast arms of the four Phase III studies in PsA (n = 1,945) or the<br />

two Phase III studies in PSOR (n = 1184), and in the phase III study in BD (n = 207) (the highest frequency<br />

from either data pool is represented in table 2). Frequencies are defined as: very common (≥ 1/10);<br />

common (≥ 1/100 to

3<br />







H<br />

et melanoom is de 5e meest voorkomende vorm<br />

van kanker in België, met 4.163 nieuwe diagnoses<br />

in 2022. Het komt vaker voor bij vrouwen (2.356<br />

nieuwe gevallen in 2022) dan bij mannen (1.807 nieuwe<br />

gevallen in 2022). De overlevingsverwachtingen voor patiënten<br />

met gevorderd melanoom (niet te behandelen of metastatisch)<br />

zijn de afgelopen tien jaar aanzie<strong>nl</strong>ijk veranderd. Tien jaar<br />

geleden hadden patiënten met de diagnose gevorderd melanoom<br />

(niet te resecteren of metastatisch) een zeer slechte prognose en<br />

boden de beschikbare behandelingen weinig hoop. Vandaag de<br />

dag is overleving op lange termijn voor hen mogelijk geworden.<br />

Immunotherapie en gecombineerde therapieën bij de behandeling<br />

van kanker hebben de algehele overlevingscurve opnieuw<br />

gedefinieerd voor patiënten met melanoom, nier- en blaaskanker,<br />

longkanker en mesothelioom, lymfoom, hersen- en<br />

halskanker, darmkanker, maagkanker en (maag-)slokdarmkanker.<br />

Tot 2010 werd een uitgezaaid melanoom behandeld met<br />

chemotherapie. Het standaardmedicijn in die tijd, dacarbazine,<br />

gaf in de beste klinische onderzoeken een mediane overleving<br />

van ongeveer 9 maanden. Vooruitgang kwam van preklinisch<br />

onderzoek, met de identificatie van mutaties in het BRAF-gen<br />

(MAP-kinase pathway) en receptoren die de anti-tumor immuunrespons<br />

remmen (PD1, CTLA-4). In meer dan 10 jaar zijn 11<br />

moleculen of combinaties van moleculen op de markt gekomen.<br />

In de adjuvante behandeling van het stadium III melanoom is<br />

de echte revolutie gekomen van combinaties, waarmee we nu<br />

aanzie<strong>nl</strong>ijke ervaring hebben.<br />

“Het vertalen van fundamentele wetenschap naar effectieve<br />

kankerimmunotherapie door het blokkeren van zogenaamde<br />

immuuncheckpointmoleculen op het oppervlak van immuunen<br />

kankercellen heeft geleid tot een nieuwe therapeutische<br />

dimensie die we ons twintig jaar geleden niet hadden kunnen<br />

voorstellen. En we hebben zeker nog niet alle mogelijke voordelen<br />

onderzocht die immuuntherapie kankerpatiënten kan<br />

bieden. Immunotherapie is een van de behandelingen die het<br />

paradigma van de behandeling van kanker fundamenteel heeft<br />

veranderd, met als doel het verkrijgen van een immuunrespons<br />

tegen de tumor en het genereren van een immunologisch geheugen,”<br />

merkt Professor. Dr. Bart Neyns, hoofd van de afdeling<br />

Medische Oncologie in het UZ Brussel.<br />

De toename in overlevingskansen bij melanoom gaat echter<br />

gepaard met andere uitdagingen. De behoefte aan oncologische<br />

zorg is toegenomen als gevolg van de therapeutische vooruitgang.<br />

Stress en angst bij patiënten en hun familie zijn nooit<br />

eerder onderzocht.<br />

Om een beter inzicht te krijgen in de impact van “scanxiety” op<br />

hen, zijn Melanoompunt, Universiteit Gent en het Universitair<br />

Ziekenhuis Gent een onderzoeksproject gestart.<br />

“Stress en angst gerelateerd aan of tijdens medische beeldvorming<br />

komen vaak voor bij kankerpatiënten, waardoor ze<br />

afwisselend periodes van angst en opluchting ervaren. Dit noemen<br />

we ‘scanxiety’, een grote psychologische belasting voor<br />

patiënten en hun familie,” legt Luc Vautmans, medeoprichter<br />

en bestuurslid van Melanoompunt, uit.<br />

Maart 2024

4<br />


“Door gebruik te maken van gepolariseerde en<br />

niet-gepolariseerde verlichting legt deze huidscanner<br />

het huidoppervlak en de lichaamsvorm van de patiënt<br />

vast in één 3D-beeld met hoge resolutie. Dit wordt<br />

gevolgd door een controle van de hele huid door<br />

de AI van de software, die automatisch alle zichtbare<br />

laesies identificeert, in kaart brengt en karakteriseert.”<br />

Het onderzoeksteam heeft al gegevens verzameld over de impact<br />

van ‘scanxiety’ op het sociale, fysieke en psychologische<br />

welzijn van patiënten en hun familie voor, tijdens en na medische<br />

consultaties. Als volgende stap wordt dit jaar een nationale<br />

longitudinale studie gelanceerd om een overzicht te krijgen<br />

van de situatie in België, vervolgens individuele behoeften te<br />

identificeren en ondersteuningsinitiatieven te ontwikkelen in<br />

samenwerking met patiënten, hun familie en zorgverleners om<br />

angst en bezorgdheid tijdens het hele proces te verminderen.<br />

Daarnaast is de melanoomscreening zelf ook voortdurend in<br />

ontwikkeling. De diagnose van huidkanker is een visueel proces.<br />

De getrainde ogen van een dermatoloog hebben lang vooropgelopen<br />

in de technologie. De laatste jaren zijn er echter verschillende<br />

beeldvormingstechnieken ontwikkeld om huidtumoren<br />

niet-invasief en in realtime te bestuderen. Deze technieken<br />

bieden een aantal voordelen bij de behandeling van verschillende<br />

huidpathologieën, met name doordat er minder huidbiopsieën<br />

nodig zijn en doordat ze helpen bij de therapeutische follow-up<br />

en de vroegtijdige identificatie van lokale recidieven die niet<br />

door klinisch onderzoek kunnen worden opgespoord.<br />

Naast dermoscopie, het belangrijkste niet-invasieve beeldvormingshulpmiddel,<br />

beschikken we nu over andere, geavanceerdere<br />

technieken. Aan deze beeldvormingstechnologieën is o<strong>nl</strong>angs<br />

een 3D-scanner toegevoegd. Wereldwijd zijn er ongeveer veertig<br />

van deze apparaten in gebruik, allemaal gekoppeld aan medische<br />

centra. In België zijn momenteel slechts twee 3D-scanners<br />

geïnstalleerd. De scanner, die 2,50 meter hoog en 2,50 meter<br />

breed is, is uitgerust met een huidbeeldvormingssysteem. Met<br />

behulp van gepolariseerde en niet-gepolariseerde verlichting<br />

legt deze geavanceerde huidscanner het huidoppervlak en de<br />

vorm van het lichaam van de patiënt vast in één enkel beeld.<br />

Hiervoor worden 46 stereovisiemodules (gelijk aan 92 camera’s)<br />

gebruikt, die een nauwkeurig 3D-beeld met hoge resolutie opleveren.<br />

Dit wordt gevolgd door een verificatie van de hele huid<br />

door de AI van de software, die automatisch alle zichtbare laesies<br />

identificeert, in kaart brengt en karakteriseert. Alle volledige<br />

en close-up beelden worden opgeslagen in een toegankelijk,<br />

georganiseerd en veilig beeldbeheersysteem om een archief<br />

te creëren dat kan worden gebruikt voor vergelijking tijdens<br />

volgende onderzoeken en voor automatische identificatie van<br />

nieuwe laesies die zijn verschenen sinds de vorige afbeelding<br />

werd gemaakt.<br />

“De 3D-huidscanner is speciaal ontworpen om nauwkeurig en<br />

gedetailleerd dermatologisch onderzoek uit te voeren. Met deze<br />

geavanceerde techniek kan huidkanker vroegtijdig worden opgespoord.<br />

Moedervlekken, pigmentvlekken, maar ook huidaandoeningen<br />

zoals psoriasis, brandwonden, neurofibromatose en<br />

vitiligo worden in detail gescand en digitaal opgeslagen,” merkt<br />

Dr. Voet op, dermatoloog in Gent, die de eerste dermatoloog in<br />

België was die in deze geavanceerde technologie investeerde.<br />

“Omdat dermatologie een visueel specialisme is, is het duidelijk<br />

dat de vooruitgang op het vlak van beeldvorming een enorme<br />

meerwaarde biedt. Maar de technologische vooruitgang toont<br />

ook aan dat digitale hulpmiddelen een veelbelovende toekomst<br />

hebben om artsen te helpen huidkanker vroeger en nauwkeuriger<br />

te diagnosticeren. Maar één ding is zeker: aan het einde van<br />

de keten “zal menselijke intelligentie blijven beslissen welke<br />

actie ondernomen moet worden, afhankelijk van de context en<br />

de patiënt”, benadrukt Dr. Voet.<br />

Maart 2024

Voor patiënten met MATIGE TOT ERNSTIGE PLAQUE<br />

PSORIASIS (volwassenen en kinderen > 6 jaar<br />

≥ 25kg) artritis psoriatica en axiale spondyloartritis<br />


TALTZ® - 80 mg/ml Injectiepen 1 ml € 959,25 € 12,10 € 8,00 Bf<br />

TALTZ® - 80 mg/ml Injectiespuit 1 ml € 959,25 € 12,10 € 8,00 Bf<br />

(radiografische en niet-radiografische) 1 Biedt kans op een VOLLEDIGE 2 ,<br />

ZONDER<br />



met zichtbaar SNEL resultaat 2 ,<br />

zelfs in moeilijk te behandelen zones 4<br />

ESSENTIËLE GEGEVENS VAN DE SKP 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Taltz 80 mg oplossing voor injectie in voorgevulde pen. Taltz 80 mg oplossing voor injectie in voorgevulde injectiespuit. 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE<br />

SAMENSTELLING Elke voorgevulde pen/injectiespuit bevat 80 mg ixekizumab in 1 ml. Ixekizumab is geproduceerd in CHO- cellen met behulp van DNA-recombinatietechniek. Voor de volledige lijst van hulpstoffen, zie rubriek 6.1<br />

3. FARMACEUTISCHE VORM Oplossing voor injectie. De oplossing is helder en kleurloos tot lichtgeel. 4. KLINISCHE GEGEVENS 4.1 Therapeutische indicaties Plaque psoriasis Taltz is geïndiceerd voor de behandeling van matige<br />

tot ernstige plaque psoriasis bij volwassenen die in aanmerking komen voor systemische therapie. Pediatrische plaque psoriasis Taltz is geïndiceerd voor de behandeling van matige tot ernstige plaque psoriasis bij kinderen vanaf de leeftijd<br />

van 6 jaar en met een lichaamsgewicht van ten minste 25 kg en adolescenten die in aanmerking komen voor systemische therapie. Arthritis psoriatica Taltz, alleen of in combinatie met methotrexaat, is geïndiceerd voor de behandeling<br />

van actieve arthritis psoriatica bij volwassen patiënten die één of meer therapieën met disease-modifying antirheumatic drugs (DMARDs) niet verdroegen of daar ontoereikend op reageerden (zie rubriek 5.1). Axiale spondyloartritis<br />

Spondylitis ankylopoetica (radiografische axiale spondyloartritis) Taltz is geïndiceerd voor de behandeling van volwassenen met actieve spondylitis ankylopoetica die ontoereikend reageerden op conventionele therapie. Niet-radiografische<br />

axiale spondyloartritis Taltz is geïndiceerd voor de behandeling van volwassenen met actieve niet-radiografische axiale spondyloartritis met objectieve verschijnselen van ontsteking zoals aangetoond door een verhoogd C-reactief protëine<br />

(CRP) en/of magnetische kernspinresonantie (MRI) die ontoereikend reageerden op niet-steroïdale ontstekingsremmers (NSAID’s). 4.2 Dosering en wijze van toediening Dit geneesmiddel is bedoeld voor gebruik onder begeleiding en<br />

supervisie van een arts met ervaring in de diagnose en behandeling van aandoeningen waar het voor is geïndiceerd. Dosering Plaque psoriasis bij volwassenen De aanbevolen dosis is 160 mg per subcutane injectie (twee injecties van<br />

80 mg) in week 0, gevolgd door 80 mg (één injectie) in de weken 2, 4, 6, 8, 10, en 12, daarna een onderhoudsdosering van 80 mg (één injectie) elke 4 weken (Q4W). Pediatrische plaque psoriasis (6 jaar en ouder) Bij kinderen onder de<br />

leeftijd van 6 jaar zijn geen werkzaamheids- en veiligheidsgegevens beschikbaar (zie rubriek 5.1). Een dosering voor een lichaamsgewicht onder 25 kg wordt door de beschikbare gegevens niet onderbouwd. De aanbevolen dosering die<br />

via subcutane injectie aan kinderen wordt gegeven, is gebaseerd op de volgende gewichtsklassen: Lichaamsgewicht kinderen: Hoger dan 50 kg Aanbevolen startdosering (week 0): 160 mg (2 injecties van 80 mg) Aanbevolen<br />

dosering elke 4 weken (Q4W) hierna: 80 mg. Lichaamsgewicht kinderen: 25 tot 50 kg Aanbevolen startdosering (week 0): 80 mg Aanbevolen dosering elke 4 weken (Q4W) hierna: 40 mg. Voor kinderen die 80 mg<br />

voorgeschreven krijgen, kan direct de Taltz voorgevulde injectiespuit worden gebruikt. Voor bereidingsinstructies van Taltz 40 mg, zie rubriek 6.6. Doses lager dan 80 mg moeten door een zorgverlener worden bereid. Taltz wordt niet<br />

aanbevolen voor gebruik bij kinderen met een lichaamsgewicht lager dan 25 kg. Het pediatrisch lichaamsgewicht moet worden vastgelegd en regelmatig worden geverifieerd voorafgaande aan een dosis. Arthritis psoriatica De aanbevolen<br />

dosis is 160 mg per subcutane injectie (twee injecties van 80 mg) in week 0, gevolgd door 80 mg (één injectie) elke 4 weken hierna. Voor patiënten met arthritis psoriatica met gelijktijdig matige tot ernstige plaque psoriasis is de<br />

aanbevolen dosering hetzelfde als bij plaque psoriasis. Axiale spondyloartritis (radiografisch en niet-radiografisch) De aanbevolen dosis is 160 mg per subcutane injectie (twee injecties van 80 mg) in week 0, gevolgd door 80 mg elke<br />

4 weken (zie rubriek 5.1 voor meer informatie). Voor alle indicaties (plaque psoriasis bij volwassenen en kinderen, arthritis psoriatica, axiale spondyloartritis) moet stoppen met de behandeling overwogen worden bij patiënten die na 16<br />

tot 20 weken behandeling geen respons hebben laten zien. Enkele patiënten die aanvankelijk een gedeeltelijke respons vertonen, kunnen met voortgezette behandeling na 20 weken alsnog een verbetering laten zien. Speciale<br />

patiëntengroepen Ouderen (≥ 65 jaar) Er is geen dosisaanpassing nodig (zie rubriek 5.2). Er is beperkte informatie over personen ≥ 75 jaar. Nier- of leverfunctiestoornis Taltz is in deze patiëntenpopulatie niet bestudeerd. Er kan geen<br />

aanbeveling voor de dosering worden gedaan. Pediatrische patiënten Pediatrische plaque psoriasis (lichaamsgewicht lager dan 25 kg en jonger dan 6 jaar) Er is bij kinderen met een lichaamsgewicht lager dan 25 kg en jonger dan 6 jaar<br />

geen relevante toepassing voor het gebruik van Taltz bij de indicatie van matige tot ernstige plaque psoriasis. Pediatrische arthritis psoriatica De veiligheid en werkzaamheid van Taltz bij kinderen en adolescenten van 2 tot onder de 18 jaar<br />

voor de behandeling van arthritis psoriatica (een categorie juveniele idiopathische artritis) zijn nog niet vastgesteld. Er zijn geen gegevens beschikbaar. Er is geen relevante toepassing voor Taltz bij kinderen onder de 2 jaar voor de indicatie<br />

arthritis psoriatica. Wijze van toediening Subcutaan gebruik Taltz is bedoeld voor subcutane injectie. De injectieplaatsen kunnen worden afgewisseld. Indien mogelijk dienen delen van de huid die psoriasis vertonen, vermeden te worden<br />

als injectieplaatsen. De oplossing/de pen/de injectiespuit mag niet geschud worden. Na de juiste training in de subcutane injectietechniek, kunnen patiënten Taltz zelf injecteren als de zorgverlener vaststelt dat dat kan. De arts dient echter<br />

een juiste follow-up van patiënten te organiseren. In de patiëntenbijsluiter en de gebruikershandleiding worden begrijpelijke instructies voor de toediening gegeven. De injectiepsuit: Doses lager dan 80 mg die moeten worden bereid,<br />

mogen alleen door een zorgverlener worden toegediend. Voor de bereidingsinstructies van het geneesmiddel voor toediening, zie rubriek 6.6. 4.3 Contra-indicaties Ernstige overgevoeligheid voor de werkzame stof of voor een van de<br />

in rubriek 6.1 vermelde hulpstoffen. Actieve infecties van klinische betekenis (bijv. actieve tuberculose, zie rubriek 4.4). 4.8 Bijwerkingen Samenvatting van het veiligheidsprofiel De meest gemelde bijwerkingen waren reacties op de<br />

injectieplaats (15,5%) en infecties aan de bovenste luchtwegen (16,4%) (meestal nasofaryngitis). Tabel met bijwerkingen Bijwerkingen uit klinische studies en postmarketingrapporten (tabel 1) zijn weergegeven naar systeem/orgaanklasse<br />

volgens MedDRA. Binnen iedere systeem/orgaanklasse zijn de bijwerkingen gerangschikt op frequentie, met de meest voorkomende bijwerkingen als eerste. Binnen iedere frequentiegroep zijn de bijwerkingen vermeld in volgorde van<br />

afnemende ernst. Bovendien is voor elke bijwerking de frequentiecategorie gebaseerd op de volgende conventie: zeer vaak (≥ 1/10); vaak (≥ 1/100, < 1/10); soms (≥ 1/1.000, < 1/100); zelden (≥ 1/10.000, < 1/1.000); zeer zelden<br />

(< 1/10.000). In totaal zijn in geblindeerde en open-label klinische studies bij plaque psoriasis, arthritis psoriatica, axiale spondyloartritis en andere auto-immuunaandoeningen 8.956 patiënten behandeld met Taltz. Hiervan werden<br />

6.385 patiënten ten minste 1 jaar blootgesteld aan Taltz, waarmee een cumulatieve blootstelling bereikt werd van in totaal 19.833 patiëntjaren bij volwassenen en 196 kinderen met een cumulatieve blootstelling van 207 patiëntjaren.<br />

Tabel 1. Lijst met bijwerkingen in klinische studies en postmarketingrapporten: Infecties en parasitaire aandoeningen: Zeer vaak: Bovenste luchtweginfectie. Vaak: Tinea infectie, herpes simplex (mucocutaan). Soms: Influenza,<br />

rhinitis, orale candidiasis, conjunctivitis, cellulitis. Zelden: Oesofageale candidiasis. Bloed- en lymfestelselaandoeningen: Soms: Neutropenie, trombocytopenie. Immuunsysteem aandoeningen: Soms: Angio-oedeem. Zelden:<br />

Anafylaxie. Ademhalingsstelsel-, borstkas- en mediastinumaandoeningen: Vaak: Orofaryngeale pijn. Maagdarmstelselaandoeningen: Vaak: Misselijkheid. Soms: Inflammatoire darmziekte. Huid- en onderhuidaandoeningen:<br />

Soms: Urticaria, huiduitslag, eczeem. Algemene aandoeningen en toedieningsplaatsstoornissen: Zeer vaak: Reacties op de injectieplaats a a zie rubriek ‘Beschrijving van geselecteerde bijwerkingen’. Beschrijving van geselecteerde<br />

bijwerkingen Reacties op de injectieplaats De meest waargenomen reacties op de injectieplaats waren erytheem en pijn. Deze reacties waren voor het merendeel licht tot matig van aard en leidden niet tot stoppen met Taltz. In de studies<br />

bij plaque psoriasis bij volwassenen kwamen reacties op de injectieplaats vaker voor bij personen met een lichaamsgewicht < 60 kg, vergeleken met de groep met een lichaamsgewicht ≥ 60 kg (25% versus 14% voor de samengevoegde<br />

Q2W- en Q4W-groepen). In de studies bij arthritis psoriatica kwamen reacties op de injectieplaats vaker voor bij personen met een lichaamsgewicht < 100 kg vergeleken met de groep met een lichaamsgewicht ≥ 100 kg (24% vs. 13%<br />

voor de samengevoegde Q2W en Q4W groepen). In de studies bij axiale spondyloartritis waren reacties op de injectieplaats bij personen met een lichaamsgewicht < 100 kg vergelijkbaar met de groep met een lichaamsgewicht ≥ 100 kg<br />

(14% versus 9% voor de samengevoegde Q2W- en Q4W-groepen). De toegenomen frequentie van reacties op de injectieplaats in de samengevoegde Q2W en Q4W groepen resulteerde niet in een toename in stopzettingen in de studies<br />

naar plaque psoriasis, arthritis psoriatica of axiale spondyloartritis. De hierboven beschreven resultaten zijn verkregen met de oorspronkelijke formulering van Taltz. In een enkelblinde, gerandomiseerde cross-overstudie bij 45 gezonde<br />

proefpersonen, waarin de oorspronkelijke formulering werd vergeleken met de gewijzigde, citraatvrije formulering, werden statistisch significant lagere VAS-pijnscores verkregen met de citraatvrije formulering versus de oorspronkelijke<br />

formulering tijdens injectie (verschil in LS Mean VAS-score -21,69) en 10 minuten na injectie (verschil in LS Mean VAS-score -4,47). Infecties In de placebogecontroleerde periode van de klinische fase III-studies naar plaque psoriasis bij<br />

volwassenen werden infecties gerapporteerd bij 27,2% van de patiënten die tot 12 weken behandeld werden met Taltz, vergeleken met 22,9% van de patiënten die behandeld werden met placebo. De meerderheid van de infecties was<br />

niet ernstig en licht tot matig van aard, waarvan de meeste niet noodzaakten tot stoppen met de behandeling. Ernstige infecties kwamen voor bij 13 (0,6%) patiënten behandeld met Taltz en bij 3 (0,4%) patiënten behandeld met placebo<br />

(zie rubriek 4.4). Over de hele behandelperiode werden infecties gerapporteerd bij 52,8% van de patiënten behandeld met Taltz (46,9 per 100 patiëntjaren). Ernstige infecties werden gerapporteerd bij 1,6% van de patiënten behandeld<br />

met Taltz (1,5 per 100 patiëntjaren). De waargenomen infectiepercentages in de klinische studies bij arthritis psoriatica en axiale spondyloartritis waren gelijk aan de waargenomen percentages in de studies bij plaque psoriasis met<br />

uitzondering van de frequenties van de bijwerkingen influenza en conjunctivitis die vaak voorkwamen bij patiënten met arthritis psoriatica. Laboratoriumonderzoek van neutropenie en trombocytopenie In studies bij plaque psoriasis<br />

ontwikkelde 9% van de patiënten die Taltz kregen neutropenie. In de meeste gevallen was het aantal neutrofielen in het bloed ≥ 1.000 cellen/mm 3 . Een dergelijk niveau van neutropenie kan voortduren, fluctueren of voorbijgaan. 0,1%<br />

van de patiënten die Taltz kregen, ontwikkelde een neutrofielenaantal in het bloed < 1.000 cellen /mm 3 . In het algemeen vereiste neutropenie geen stopzetten van de behandeling met Taltz. 3% van de patiënten blootgesteld aan Taltz<br />

kreeg een verandering van een normale baseline trombocytenwaarde naar < 150.000 trombocyten/mm 3 tot ≥ 75.000 trombocyten/mm 3 . Trombocytopenie kan voortduren, fluctueren of voorbijgaan. De frequentie neutropenie en<br />

trombocytopenie in klinische studies bij arthritis psoriatica en axiale spondyloartritis is gelijk aan die waargenomen in de studies bij plaque psoriasis. Immunogeniciteit Ongeveer 9-17% van de volwassen patiënten met plaque psoriasis<br />

die met Taltz in de aanbevolen dosering werden behandeld, ontwikkelde antilichamen tegen het geneesmiddel; de meerderheid hiervan betrof lage titers en werd niet in verband gebracht met afgenomen klinische respons tot 60 weken<br />

behandeling. Ongeveer 1% van de patiënten behandeld met Taltz had echter bevestigde neutraliserende antilichamen geassocieerd met lage concentraties geneesmiddel en afgenomen klinische respons. Bij patiënten met arthritis<br />

psoriatica die tot 52 weken met de aanbevolen dosering Taltz werden behandeld ontwikkelde ongeveer 11% antilichamen tegen het geneesmiddel, waarvan de meerderheid een lage titer had en ongeveer 8% hadden bevestigde<br />

neutraliserende antilichamen. Er werd geen verband waargenomen tussen de aanwezigheid van neutraliserende antilichamen en de uitwerking op de concentratie van het geneesmiddel of de werkzaamheid. Bij pediatrische psoriasis<br />

ontwikkelden 21 patiënten (18%) die tot 12 weken werden behandeld met het aanbevolen doseringsregime Taltz antilichamen tegen het geneesmiddel. Ongeveer de helft had een lage titer en 5 patiënten (4%) hadden neutraliserende<br />

antilichamen die in verband werden gebracht met een lage concentratie van het geneesmiddel. Er was geen verband met klinische respons of bijwerkingen. Bij radiografische axiale spondyloartritis ontwikkelde 5,2% van de patiënten die<br />

tot 16 weken werden behandeld met de aanbevolen dosering Taltz, antilichamen tegen het geneesmiddel waarvan de meerderheid een lage titer had en 1,5% (3 patiënten) neutraliserende antilichamen (Nab). De NAb-positieve monsters<br />

van deze 3 patiënten bevatten lage concentraties ixekizumab en geen van deze patiënten bereikte een ASAS40-respons. Bij niet-radiografische axiale spondyloartritis ontwikkelde 8,9% van de patiënten die tot 52 weken werden behandeld<br />

met de aanbevolen dosering Taltz, antilichamen tegen het geneesmiddel; allen hadden een lage titer, er waren geen patiënten met neutraliserende antilichamen, en er werd geen aanwijsbaar verband waargenomen tussen de aanwezigheid<br />

van antilichamen tegen het geneesmiddel en concentratie van het geneesmiddel, werkzaamheid of veiligheid. Een verband tussen immunogeniciteit en bijwerkingen voortkomend uit de behandeling werd niet duidelijk vastgesteld binnen<br />

alle indicaties. Pediatrische populatie Het waargenomen veiligheidsprofiel bij kinderen met plaque psoriasis die elke 4 weken met Taltz werden behandeld, is consistent met het veiligheidsprofiel bij volwassen patiënten met plaque psoriasis<br />

met uitzondering van de frequenties conjunctivitis, influenza en urticaria, die vaak voorkwamen. Inflammatoire darmziekte kwam ook vaker voor bij pediatrische patiënten alhoewel het nog steeds slechts soms voorkwam. In de<br />

pediatrische klinische studie kwam tijdens de placebogecontroleerde periode van 12 weken de ziekte van Crohn in de Taltz-groep voor bij 0,9% van de patiënten en bij 0% van de patiënten in de placebogroep. Tijdens de gecombineerde<br />

placebogecontroleerde en onderhoudsperiodes van de pediatrische klinische studie kwam de ziekte van Crohn voor bij in totaal 4 patiënten (2,0%). Melding van vermoedelijke bijwerkingen Het is belangrijk om na toelating van het<br />

geneesmiddel vermoedelijke bijwerkingen te melden. Op deze wijze kan de verhouding tussen voordelen en risico’s van het geneesmiddel voortdurend worden gevolgd. Beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg wordt verzocht alle<br />

vermoedelijke bijwerkingen te melden via: België: Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten, Afdeling Vigilantie, Postbus 97, B-1000 Brussel Madou, Website: www.eenbijwerkingmelden.be, e-mail: adr@fagg.<br />

be. Luxembourg: Centre Régional de Pharmacovigilance de Nancy ou Division de la pharmacie et des médicaments de la Direction de la santé Site internet : www.guichet.lu/pharmacovigilance 7. HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR<br />

HET IN DE HANDEL BRENGEN Eli Lilly and Company (Ireland) Limited, Dunderrow, Kinsale, Co. Cork, Ierland. 8. NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN EU/1/15/1085/001 EU/1/15/1085/002<br />

EU/1/15/1085/003 EU/1/15/1085/004 EU/1/15/1085/005 EU/1/15/1085/006 9. DATUM VAN EERSTE VERLENING VAN DE VERGUNNING/VERLENGING VAN DE VERGUNNING Datum van eerste verlening van de vergunning: 25<br />

april 2016 Datum van laatste verlenging: 17 december 2020 10. DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST 12 januari 2023. Gedetailleerde informatie over dit geneesmiddel is beschikbaar op de website van het Europees<br />

Geneesmiddelenbureau http://www.ema.europa.eu. AFLEVERINGSWIJZE Aan beperkt medisch voorschrift onderworpen geneesmiddel.<br />

1. Taltz SPC, Eli Lilly, last approved version, www.afmps-fagg.be / 2.Blauvelt A et al. Br J Dermatol. 2020 Jun;182(6):1348-1358 / 3. Blauvelt A, et al. J Am Acad Dermatol. 2021 Aug;85(2):360-368. /<br />

4. Blauvelt A, et al. J Am Acad Dermatol. 2021 Aug;85(2):360-368 - Supplementary appendix<br />

PP-IX-BE-0507 - JANUARI 2024. This material is meant o<strong>nl</strong>y for individuals allowed by law to prescribe or deliver medicines.

6<br />

INHOUD<br />

3 Editoriaal<br />

Melanoom: echte innovaties in behandeling en screening<br />

Nathalie EVRARD<br />

10 BSPD 2024<br />

Belgian Society of pedriatic dermatology 2024<br />

Lisa HUYGEN<br />

13 SOA<br />

Seksueel overdraagbare infecties in de dermatologie:<br />

tussen epidemieën en pandemieën<br />

Nicolas DAUBY<br />

18 Science news<br />

19 Atopische dermatitis<br />

Behandeling van atopische dermatitis bij volwassenen<br />

Francesco MESSINA<br />

24 Voeding & dermatologie<br />

Wanneer voeding de gezondheid van de huid beïnvloedt<br />


29 BCEDG<br />

Mini-symposium belgian contact and environmental dermatitis group<br />

13<br />

19<br />


Dr F. Bourlond<br />

Pr J.M. Lachapelle<br />

Pr C. Franchimont<br />

Pr G.E. Pierard<br />

Dr F. Guiot<br />

Pr D. Tennstedt<br />

Prof. A. Goossens<br />


Martine Verhaeghe de Naeyer<br />

+32 475/52 47 13<br />


O. Aerts<br />

S. Golstein<br />

F. Bourlond<br />

L. Huygen<br />

H. Cartier<br />

S. Kerre<br />

N. Dauby<br />

F. Messina<br />

M. de Broqueville<br />

B. Ogunjimi<br />

N. Evrard<br />

A. Van Loon<br />

S. Garson<br />


<strong>dermactu</strong>@gmail.com<br />

Dermatologie Actueel<br />

10 rue Achille Fievez<br />

1474 Ways – België<br />


Drukkerij Van der Poorten n.v.<br />


Christine Bouffioux<br />

<strong>dermactu</strong>@gmail.com<br />

DRUK<br />

Drukkerij Van der Poorten n.v.<br />


Martine Verhaeghe de Naeyer<br />

Over the Rainbow Productions<br />

10 rue Achille Fievez<br />

1474 Ways – Belgique<br />

+ 32 475/52 47 13<br />

<strong>dermactu</strong>@gmail.com<br />

De ondertekende artikels in Dermatologie<br />

Actueel vallen onder de verantwoordelijkheid<br />

van de auteurs.<br />

In geen enkel geval kan de krant verantwoordelijk<br />

voor de redactionele inhoud gehouden worden.<br />

Geen enkel artikel uit Dermatologie Actueel mag<br />

geheel of gedeeltelijk gereproduceerd worden<br />

zonder de toestemming van de uitgever.<br />

100% klimaat neutraal drukwerk<br />

Maart 2024

NAAM VAN HET GENEESMIDDEL: Tremfya 100 mg oplossing voor injectie in een voorgevulde spuit. Tremfya 100 mg oplossing voor injectie in een voorgevulde<br />

pen. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING: Tremfya 100 mg oplossing voor injectie in een voorgevulde spuit: Elke voorgevulde spuit bevat 100<br />

mg guselkumab in 1 ml oplossing. Tremfya 100 mg oplossing voor injectie in een voorgevulde pen: Elke voorgevulde pen bevat 100 mg guselkumab in 1 ml oplossing.<br />

Guselkumab is een geheel humaan immunoglobuline-G1-lambda (IgG1λ)-monoklonaal antilichaam (mAb) en wordt met behulp van recombinant-DNA-technologie<br />

geproduceerd in ovariumcellen van de Chinese hamster (CHO-cellen). FARMACEUTISCHE VORM: Oplossing voor injectie (injectie). De oplossing is helder en kleurloos<br />

tot lichtgeel. Therapeutische indicaties: Plaque psoriasis: Tremfya is gaeïndiceerd voor de behandeling van matige tot ernstige plaque psoriasis bij volwassenen die<br />

in aanmerking komen voor systemische therapie. Arthritis psoriatica: Tremfya, alleen of in combinatie met methotrexaat (MTX), is geïndiceerd voor de behandeling<br />

van actieve arthritis psoriatica bij volwassen patiënten die onvoldoende reageren op of intolerant zijn geweest voor een eerdere behandeling met een disease-modifying<br />

antirheumatic drug (DMARD). Dosering en wijze van toediening: Dit geneesmiddel is bedoeld voor gebruik onder begeleiding en supervisie van een arts met ervaring<br />

in het diagnosticeren en behandelen van aandoeningen waarvoor het geïndiceerd is. Dosering: Plaque psoriasis: De aanbevolen dosis is 100 mg via subcutane injectie<br />

in week 0 en week 4, gevolgd door een onderhoudsdosis eenmaal per 8 weken (q8w). Bij patiënten bij wie er na 16 weken behandeling geen respons is<br />

vastgesteld, dient te worden overwogen om de behandeling te stoppen. Arthritis psoriatica: De aanbevolen dosis is 100 mg via subcutane injectie in week 0 en<br />

week 4, gevolgd door een onderhoudsdosis eenmaal per 8 weken. Voor patiënten die op basis van klinisch oordeel een hoog risico hebben op gewrichtsschade, kan<br />

een dosis van 100 mg elke 4 weken<br />

(q4w) worden overwogen. Bij patiënten<br />

die na 24 weken behandeling<br />

geen respons hebben vertoond, dient<br />

te worden overwogen om de behandeling<br />

te stoppen. Bijzondere populaties:<br />

Ouderen (≥ 65 jaar): De dosis<br />

hoeft niet te worden aangepast. Er is<br />

beperkte informatie bij personen met<br />

een leeftijd van ≥ 65 jaar en zeer beperkte<br />

informatie bij personen met<br />

een leeftijd van ≥ 75 jaar. Nier- of leverinsuficiëntie:<br />

Tremfya is niet bij deze<br />

patiëntengroepen onderzocht. Er kunnen<br />

geen aanbevelingen worden gedaan<br />

omtrent de dosering. Zie Samenvatting<br />

van de productkenmerken voor<br />

verdere informatie over de eliminatie<br />

van guselkumab. Pediatrische patiënten:<br />

De veiligheid en werkzaamheid<br />

van Tremfya bij kinderen en adolescenten<br />

jonger dan 18 jaar zijn niet<br />

vastgesteld. Er zijn geen gegevens<br />

beschikbaar. Wijze van toediening:<br />

Subcutaan gebruik. Door psoriasis<br />

aangetaste huid dient zo mogelijk te<br />

worden vermeden als injectieplaats.<br />

Na een adequate training in de techniek<br />

van het subcutaan injecteren<br />

mogen patiënten Tremfya injecteren<br />

als een arts beslist dat dit aangewezen<br />

is. De arts dient echter te zorgen<br />

voor een adequate medische opvolging<br />

van de patiënten. Patiënten dienen<br />

geïnstrueerd te worden de volledige<br />

hoeveelheid oplossing te injecteren,<br />

overeenkomstig de in de doos bijgesloten<br />

‘Instructies voor gebruik’. Zie<br />

Samenvatting van de productkenmerken<br />

voor instructies voor de bereiding<br />

van het geneesmiddel voorafgaand<br />

aan toediening. Contra-indicaties:<br />

Ernstige overgevoeligheid voor de<br />

werkzame stof of voor een van de<br />

hulpstoffen. Klinisch relevante actieve<br />

infecties (bijv. actieve tuberculose).<br />

Bijwerkingen: Samenvatting van het<br />

veiligheidsprofel: De meest voorkomende<br />

bijwerking was infecties van<br />

de luchtwegen bij ongeveer 14% van<br />

de patiënten in de klinische studies bij<br />

psoriasis en bij arthritis psoriatica. Bijwerkingen<br />

in tabelvorm: Tabel 1 toont<br />

een lijst van bijwerkingen uit klinische<br />

studies bij psoriasis en arthritis psoriatica<br />

en uit postmarketingervaring. De<br />

bijwerkingen zijn ingedeeld volgens de<br />

MedDRA systeem-/orgaanklassen en<br />

frequenties, met de volgende definities:<br />

zeer vaak (≥1/10); vaak (≥1/100,<br />

3 tot ≤ 5 x ULN: A1: 1,4%; A2: 1,1%; A3: 2,7%; B1: 1,6%; B2: 4,6%.<br />

>5 x ULN: A1: 0,8%; A2: 0,8%; A3: 1,1%; B1: 1,1%; B2: 1,1%. ASAT: >1 tot ≤3 x ULN: A1: 20,0%; A2: 18,8%; A3: 21,6%; B1: 22,8%; B2: 27,8%. >3 tot ≤ 5 x ULN:<br />

A1: 0,5%; A2: 1,6%; A3: 1,6%; B1: 2,9%; B2: 3,8%. >5 x ULN: A1: 1,1%; A2: 0,5%; A3: 1,6%; B1:<br />

0,5%; B2: 1,6%. a placebogecontroleerde periode. b patiënten naar placebo gerandomiseerd op<br />

baseline en via crossover overgezet op guselkumab zijn niet inbegrepen. c aantal patiënten met<br />

ten minste één beoordeling na baseline voor de speciieke laboratoriumtest binnen de periode. De<br />

frequentie van transaminaseverhogingen (ALAT en ASAT) voor de guselkumab-q8w-dosis was in<br />

de klinische studies bij psoriasis, gedurende 1 jaar, gelijk aan wat werd waargenomen voor de<br />

guselkumab-q8w-dosis in klinische studies bij arthritis psoriatica. Gedurende 5 jaar nam de incidentie<br />

van transaminaseverhoging per jaar behandeling met guselkumab niet toe. De meeste transaminaseverhogingen waren ≤ 3 x ULN. In de meeste gevallen<br />

was de verhoging in transaminasen voorbijgaand en leidde deze niet tot het stoppen met de behandeling. Neutrofielentelling verlaagd: In twee klinische fase III-studies<br />

bij arthritis psoriatica werd in de placebogecontroleerde periode het ongewenste effect verlaagde neutrofielentelling vaker gemeld in de met guselkumab behandelde<br />

groepen (0,9%) dan in de placebogroep (0%). In de loop van 1 jaar werd het ongewenste effect verlaagde neutrofielentelling gemeld bij 0,9% van de met guselkumab<br />

behandelde patiënten. In de meeste gevallen was de afname van de neutrofielentelling in het bloed licht, voorbijgaand, niet geassocieerd met infectie en<br />

leidde deze niet tot het stoppen met de behandeling. Gastro-enteritis: In twee klinische fase III-studies bij psoriasis trad tijdens de placebogecontroleerde periode<br />

vaker gastro-enteritis op in de groep<br />

die werd behandeld met guselkumab<br />

(1,1%) dan in de placebogroep (0,7%).<br />

Tot en met week 264 meldde 5,8%<br />

van alle met guselkumab behandelde<br />

patiënten gastro-enteritis. De bijwerkingen<br />

van gastro-enteritis waren niet<br />

ernstig en leidden t/m week 264 niet<br />

tot stopzetting van guselkumab. De<br />

frequenties van gastro-enteritis waargenomen<br />

in klinische studies bij<br />

arthritis psoriatica in de placebogecontroleerde<br />

periode waren gelijk aan<br />

die waargenomen in de klinische studies<br />

bij psoriasis. Injectieplaatsreacties:<br />

In twee klinische fase III-studies<br />

bij psoriasis kwamen t/m week 48 bij<br />

0,7% van de injecties met guselkumab<br />

en bij 0,3% van de injecties met<br />

placebo injectieplaatsreacties voor. Tot<br />

en met week 264 ging 0,4% van de<br />

guselkumab-injecties gepaard met injectieplaatsreacties.<br />

Injectieplaatsreacties<br />

waren in het algemeen licht tot<br />

matig in ernst; geen van deze bijwerkingen<br />

was ernstig en één van deze<br />

bijwerkingen leidde tot stopzetting van<br />

guselkumab. In twee klinische fase<br />

III-studies bij arthritis psoriatica was<br />

t/m week 24 het aantal proefpersonen<br />

dat 1 of meer injectieplaatsreacties<br />

meldde laag en iets hoger in de guselkumab-groepen<br />

dan in de placebogroep;<br />

5 (1,3%) proefpersonen in de<br />

guselkumab-q8w-groep, 4 (1,1%)<br />

proefpersonen in de guselkumab-q4wgroep<br />

en 1 (0,3%) proefpersoon<br />

in de placebogroep. Eén proefpersoon<br />

stopte met guselkumab<br />

vanwege een injectieplaatsreactie tijdens<br />

de placebogecontroleerde periode<br />

van de klinische studies bij arthritis<br />

psoriatica. In de loop van 1 jaar was<br />

het percentage proefpersonen dat<br />

melding maakte van 1 of meer injectieplaatsreacties<br />

1,6% in de q8w-guselkumab-groep<br />

en 2,4% in de<br />

q4w-guselkumabgroep. Over het geheel<br />

genomen was het percentage<br />

injecties geassocieerd met injectieplaatsreacties<br />

waargenomen in klinische<br />

studies bij arthritis psoriatica, in<br />

de hele placebogecontroleerdeperiode<br />

gelijk aan de percentages waargenomen<br />

in de klinische studies bij psoriasis.<br />

Immunogeniciteit: De immunogeniciteit<br />

van guselkumab werd<br />

geëvalueerd met behulp van een gevoelige,<br />

voor het geneesmiddel tolerante<br />

immunoassay. In samengevoegde<br />

analyses van fase II- en fase<br />

III-studies bij patiënten met psoriasis<br />

en arthritis psoriatica ontwikkelden<br />

zich in een periode van maximaal 52<br />

weken behandeling bij 5% (n=145)<br />

van de met guselkumab behandelde<br />

patiënten antilichamen tegen het geneesmiddel.<br />

Van de patiënten bij wie<br />

zich antilichamen tegen het geneesmiddel<br />

ontwikkelden, had ongeveer<br />

8% (n=12) antilichamen die als neutraliserend<br />

werden geclassificeerd,<br />

wat gelijkstaat aan 0,4% van alle patiënten<br />

die met guselkumab werden<br />

behandeld. In samengevoegde analyses<br />

van fase III-studies bij patiënten<br />

met psoriasis ontwikkelde ongeveer<br />

15% van de met guselkumab behandelde<br />

patiënten antilichamen tegen het geneesmiddel in een periode van maximaal 264 weken behandeling. Van de patiënten bij wie zich antilichamen tegen het<br />

geneesmiddel ontwikkelden, had ongeveer 5% antilichamen die als neutraliserend werden geclassificeerd. Dit staat gelijk aan 0,76% van alle patiënten die met<br />

guselkumab werden behandeld. Er was geen verband tussen de vorming van antilichamen tegen het geneesmiddel en een lagere werkzaamheid of de ontwikkeling<br />

van injectieplaatsreacties. Melding van vermoedelijke bijwerkingen: Het is belangrijk om na toelating van het geneesmiddel vermoedelijke bijwerkingen te melden.<br />

Op deze wijze kan de verhouding tussen voordelen en risico’s van het geneesmiddel voortdurend worden gevolgd. Beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg wordt<br />

verzocht alle vermoedelijke bijwerkingen te melden via: België: Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten, Afdeling Vigilantie, Postbus<br />

97, 1000 BRUSSEL Madou. Website: www.eenbijwerkingmelden.be. e-mail: adr@fagg.be. Nederland: Nederlands Bijwerkingen Centrum Lareb. Website: www.lareb.<br />

<strong>nl</strong>. HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN: Janssen-Cilag International NV, Turnhoutseweg 30, B-2340 Beerse, België. NUMMER(S)<br />

VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN: EU/1/17/1234/001 1 voorgevulde spuit. EU/1/17/1234/002 1 voorgevulde pen. EU/1/17/1234/003 2<br />

voorgevulde pennen. EU/1/17/1234/004 2 voorgevulde spuiten. AFLEVERINGSWIJZE: Geneesmiddel op medisch voorschrift. DATUM VAN LAATSTE GOEDKEURING<br />

VAN DE TEKST: 15/07/2022. Meer informatie is beschikbaar op verzoek.<br />

Telefoon: 0800 93 377 • E-mail: janssen@jacbe.jnj.com • Internet: www.janssen.com/belgium<br />

Tremfya<br />

100 mg – 1<br />

voorgevulde spuit<br />

100 mg – 1<br />

voorgevulde pen<br />

PP incl.<br />

6% BTW GV RVV<br />

€ 1.987,83 € 12,10 € 8,00<br />

©Janssen-Cilag – CP-392624 – Approval date: 01-2024 – vu/er Luc Van Oevelen, Antwerpseweg 15- 17, 2340 Beers<br />

Janssen-Cilag NV

8<br />

INHOUD<br />

32 JDP 2023<br />

Pathologie van de ano-genitale mucosa<br />

Florence BOURLOND<br />

36 Klinisch geval<br />

Vaak voorkomende huidlaesies als sleutel tot de diagnose van een zeldzame ziekte<br />


40 Reportage<br />

Baricitinib voor de behandeling van atopische dermatitis: een patiënten casus<br />

44 Kinderdermatologie<br />

Differentiële diagnose van ooraandoeningen<br />

Sophie GOLSTEIN<br />

46 Quiz / klinisch geval<br />

Wat is uw diagnose?<br />

Alison VAN LOON, Benson OGUNJIMI , Olivier AERTS<br />

48 WDEIA<br />

WDEIA, what is not in a name<br />

Stefan KERRE<br />

51 IMCAS 2024<br />

25 jaar toegewijd aan medische en wetenschappelijke innovatie<br />

54 Ethiek<br />

Reflecties over ethische kwesties in de esthetische geneeskunde<br />

Hugues CARTIER, Sébastien GARSON<br />

36 40 46<br />

Maart 2024

KORTE SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN Raadpleeg de Samenvatting van de Productkenmerken voor volledige<br />

informatie over het gebruik van dit geneesmiddel. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Staphycid 500 mg, harde capsules. Staphycid<br />

250 mg/5 ml, poeder voor stroop. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Staphycid 500 mg, harde capsules: Nat<br />

riumflucloxacillinemonohydraat equivalent met 500 mg watervrij flucloxacilline/capsule, hard. Hulpstof met bekend effect: Dit<br />

geneesmiddel bevat natrium. Staphycid 250 mg /5 ml, poeder voor stroop: Magnesiumflucloxacillineoctahydraat 295,8 mg<br />

(equivalent met 250 mg watervrij flucloxacilline) per 5 ml stroop. Hulpstof met bekend effect: Dit geneesmiddel bevat sacharose<br />

(suiker). FARMACEUTISCHE VORM Capsules, hard / Poeder voor stroop. KLINISCHE GEGEVENS Therapeutische indicaties<br />

Staphycid is aangewezen voor de behandeling van infecties die door gevoelige stafylokokken veroorzaakt worden, zoals: - infecties<br />

van de huid (furunculose, anthrax, abces, impetigo), van de weke en subcutane weefsels (flegmonen, cellulitis, lymfangitis) - infecties<br />

van traumata, chirurgische wonden, en van brandwonden - infecties van de beenderen (artritis, osteitis, osteomyelitis,<br />

spondylodiscitis) - infecties van het uitwendig oor (otitis externa) - infecties van de lagere ademhalingswegen (longabces, pneumonie,<br />

bronchopneumonie, pleuritis). Staphycid is geschikt voor de behandeling van infecties veroorzaakt door streptococcus A<br />

ßhaemolyticus, zoals angina en erysipelas, en bij geïnfecteerde brandwonden; desalniettemin gaat voor deze behandeling de<br />

voorkeur uit naar penicilline (G of V). Dosering en wijze van toediening Dosering: de dosering moet aangepast worden per<br />

afzonderlijk geval. Volwassenen: gebruikelijke dosis: 1 tot 3 g per dag, over 3 of 4 toedieningen te verdelen. Pediatrische patiënten:<br />

in geval van impetigo, cellulitis (ontsteking van het bindweefsel) en erysipelas, bedraagt de dosering 25 tot 50 mg kg/dag, over 3 of<br />

4 toedieningen te verdelen. Grotere dosissen worden voor meer ernstige infecties gebruikt (bv. osteomyelitis). Doseringen hoger dan<br />

75 mg / kg / dag, of meer dan 2g/dag of meer moeten parenteraal toegediend worden (injectie). Bejaarden: er wordt geen<br />

doseringsaanpassing aanbevolen alleen gebaseerd op leeftijd. Toch moet Staphycid met voorzichtigheid gebruikt worden bij<br />

patiënten met een verminderde nierfunctie. Patiënten met nierinsufficiëntie: bij nierinsufficiëntie kan de uitscheiding van Staphycid<br />

vertraagd worden. Als de creatinineklaring lager ligt dan 10 ml per minuut, wordt een dosis van 1g om de 8 tot 12 uur aangeraden.<br />

(Bij anuriepatiënten bedraagt de maximumdosis 1 g om de 12 uur). De serumconcentraties van Staphycid worden noch door<br />

hemodialyse noch door peritoneale dialyse verlaagd. Men moet bijgevolg bij dialyse geen bijkomende dosis toedienen.<br />

Behandelingsduur: in het algemeen: 7 dagen ß-hemolytische streptokokken A infecties vereisen een behandeling gedurende 10<br />

dagen. Osteomyelitis (discite) vereist een behandeling gedurende 6 weken. Wijze van toediening: Voor de formuleringen capsules<br />

STAPHYCID harde capsules dienen minstens 1 uur vóór of 2 uur na de maaltijd ingenomen te worden. De harde capsules moet<br />

worden ingenomen met een groot glas water (250 ml) om het risico op een pij<strong>nl</strong>ijk gevoel in de slokdarm te verkleinen. Patiënten<br />

mogen niet meteen gaan liggen nadat ze STPAHYCID hebben ingenomen. Voor de formulering poeder voor orale suspensie.<br />

STAPHYCID poeder voor orale suspensie dient minstens 1<br />

uur vóór of 2 uur na de maaltijd ingenomen te worden.<br />

Daarna moet een groot glas water (250 ml) worden<br />

Staphycid<br />

gedronken om het risico op een pij<strong>nl</strong>ijk gevoel in de<br />

slokdarm te verkleinen. Patiënten mogen niet meteen gaan<br />

liggen nadat ze STAPHYCID hebben ingenomen.<br />

STAPHYCID 250 mg/ 5 ml, poeder voor stroop: Elke fles<br />

bevat een poeder voor de bereiding van 80 ml stroop. Voor<br />

instructies over reconstitutie van het geneesmiddel<br />

voorafgaand aan toediening, zie «Speciale<br />

voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen en andere<br />

instructies». Contra-indicaties Overgevoeligheid voor<br />

bètalactam-antibiotica: deze wordt het vaakst aan de hand<br />

van de anamnese opgespoord (gedeeltelijke kruisallergie<br />

met de cefalosporines) of voor een van de in de SKP<br />

vermelde hulpstoffen. - Flucloxacilline is tegenaangewezen<br />

in geval van voorafgaande geelzucht of een slechte<br />

leverwerking hieraan geassocieerd. - Staphycid is niet<br />

aangewezen als preventie van acuut gewrichtsreuma.<br />

Bijzondere waarschuwingen en voorzorgen bij gebruik -<br />

Allergie Een allergie voor bètalactam-antibiotica moet<br />

systematisch door een zorgvuldige anamnese<br />

voorafgaandelijk opgespoord worden. Bijzondere<br />

voorzichtigheid is geboden bij patiënten met astma- of<br />

atopie-antecedenten. Een kruisallergie met de<br />

cefalosporines komt vaak voor (10 tot 15 %). Bij acute<br />

allergische reacties van het type «anafylactische shock» is<br />

epinefrine (adrenaline) aan 1 pro 1000 - 0,5 ml I.M. bij<br />

volwassenen en 0,01 ml/kg bij kinderen - in associatie met<br />

een I.V. glucocorticoïd de meeste aangewezen behandeling.<br />

Bij langdurige toedieningen van hoge doses (osteomyelitis,<br />

endocarditis) wordt een controle van de lever- en<br />

nierfuncties aanbevolen. Het voorkomen van pseudomembraneuze<br />

colitis is mogelijk. Het optreden van een<br />

gegeneraliseerd erytheem met pustulae en koorts bij het<br />

starten van de behandeling kan een symptoom zijn van een<br />

acute, gegeneraliseerde exanthemateuze pustulose (AGEP,<br />

zie rubriek 4.8). In geval van een AGEP diagnose moet<br />

flucloxacilline worden stopgezet en is latere toediening<br />

gecontra-indiceerd. Zorgvuldigheid is geboden wanneer<br />

flucloxacilline gelijktijdig met paracetamol wordt<br />

toegediend vanwege het verhoogde risico op hoge anion<br />

gap metabole acidose (HAGMA). Met name patiënten met<br />

ernstige nierinsufficiëntie, sepsis of ondervoeding lopen<br />

een hoog risico op HAGMA, vooral als de maximale<br />

dagelijkse doses paracetamol worden gebruikt. Na<br />

gelijktijdige toediening van flucloxacilline en paracetamol<br />

wordt nauwlettende controle aanbevolen, waaronder de<br />

concentratie 5-oxoproline in de urine, om het optreden van<br />

zuur–base-aandoeningen, met name HAGMA, op te<br />

sporen. Als de behandeling met flucloxacilline wordt<br />

voortgezet na het stopzetten van de toediening van<br />

paracetamol, wordt aanbevolen om vast te stellen dat er<br />

geen tekenen van HAGMA aanwezig zijn, aangezien de<br />

mogelijkheid bestaat dat het klinische beeld van HAGMA<br />

aanhoudt door het gebruik van flucloxacilline. Patiënten<br />

met nierinsufficiëntie Bij patiënten met nierinsufficiëntie<br />

moet de posologie aangepast worden. Hypokaliëmie<br />

Hypokaliëmie (mogelijk levensbedreigend) kan optreden<br />

door het gebruik van flucloxacilline, in het bijzonder in hoge<br />

doses. Door flucloxacilline veroorzaakte hypokaliëmie kan<br />

resistent zijn voor kaliumsuppletie. Het is aanbevolen om<br />

het kaliumgehalte regelmatig te controleren tijdens de<br />

behandeling met hogere doses flucloxacilline. Aandacht<br />

voor dit risico is ook geboden als flucloxacilline wordt<br />

toegediend in combinatie met hypokaliëmie-inducerende<br />

diuretica of als er andere risicofactoren voor hypokaliëmie<br />

bestaan (bv. ondervoeding, niertubulusstoornissen).<br />

Pediatrische patiënten Bij pasgeboren kinderen is<br />

bijzondere voorzichtigheid geboden omwille van een<br />

hyperbilirubinemiegevaar door competitie bij fixatie op<br />

serumproteïnen en omwille van de kans op sterk verhoogde<br />

serumconcentraties door nierinsufficiëntie. Bejaarden Bij<br />

bejaarden, wegens het risico van geelzucht, is het<br />

aangeraden van één 14 dagen behandeling niet te<br />

overschrijden. De capsules, hard bevatten 2,2 mEq<br />

natrium per gram. Voorzichtigheid is geboden bij patiënten<br />

met een gecontroleerd natriumdieet. Het poeder stroop bevat saccharose: patiënten met zeldzame erfelijke aandoeningen als<br />

fructose-intolerantie, glucose-galactose malabsorptie of sucrase-isomaltase insufficiëntie dienen dit geneesmiddel niet te gebruiken.<br />

Interacties met andere geneesmiddelen en andere vormen van interacties Zoals bij alle andere penicillines het geval is, is het<br />

aangeraden om ook STAPHYCID niet samen met bacteriostatische geneesmiddelen te gebruiken. Een laag risico tot het versterken<br />

van het anticoagulerend effect van het type anti-vitamine K anticoagulantia (zoals warfarine, coumarine, ...) werd reeds gemeld.<br />

Zoals andere antibiotica, kan ook flucloxacilline de intestinale flora beïnvloeden, hetgeen kan leiden tot een vermindering van de<br />

resorptie van de oestrogenen met als gevolg een daling van de doeltreffendheid van de gecombineerde orale contraceptiva.<br />

Sommige gevallen van zwangerschap, niet bevestigd door gecontroleerde studies, werden toegeschreven aan de gelijktijdige inname<br />

van hormonale contraceptiva en flucloxacilline. Voorzichtigheid is geboden wanneer flucloxacilline gelijktijdig met paracetamol<br />

wordt gebruikt aangezien gelijktijdige inname in verband wordt gebracht met hoge anion gap metabole acidose, vooral bij patiënten<br />

met risicofactoren. Er zijn gevallen gemeld van significante dalingen in de plasmaconcentraties van voriconazol bij gebruik van<br />

flucloxacilline (een CYP450-inductor). Als de gelijktijdige toediening van flucloxacilline en voriconazol niet kan worden vermeden,<br />

moet de patiënt worden gecontroleerd op eventueel verlies van de werkzaamheid van voriconazol (bijv. middels therapeutic drug<br />

monitoring, TDM). De dosis voriconazol moet mogelijk worden verhoogd. Vruchtbaarheid, zwangerschap en borstvoeding -<br />

Contraceptie De inname van flucloxacilline kan invloed hebben op de werking van orale contraceptiva. Zwangerschap De<br />

beschikbare resultaten omtrent het gebruik van flucloxacilline tijdens de zwangerschap zijn beperkt. Studies op dieren toonden geen<br />

teratogeen effect aan. Flucloxacilline zou enkel mogen toegediend worden tijdens de zwangerschap na een grondige evaluatie van<br />

de voordelen en de potentiële risico’s verbonden aan de behandeling. Borstvoeding Sporenhoeveelheden van flucloxacilline worden<br />

uitgescheiden in de moedermelk. Met uitzondering tot een risico van sensibilisatie, zijn er geen nadelige effecten op de zuigeling.<br />

Flucloxacilline kan toegediend worden tijdens de borstvoedingsperiode. Vruchtbaarheid Er zijn geen gegevens beschikbaar over de<br />

invloed van het gebruik van flucloxacilline op de vruchtbaarheid. Beïnvloeding van de rijvaardigheid en het vermogen om<br />

machines te bedienen STAPHYCID heeft geen invloed op de rijvaardigheid en op het vermogen om machines te bedienen.<br />

Bijwerkingen Frequentie: De volgende conventie is voor de classificatie van bijwerkingen gebruikt: Zeer vaak (≥1/10), vaak (≥ 1/100,<br />

< 1/10), soms (≥ 1/1000, < 1/100), zelden (≥ 1/10 000, < 1/1 000), zeer zelden (< 1/10 000). Beschrijving Bloed- en<br />

lymfestelselaandoeningen Zeer zelden: eosinofilie, hemolytische anemie, agranulocytose, neutropenie en trombopenie. In al deze<br />

gevallen is het stopzetten van de behandeling en het zoeken naar een therapeutisch alternatief noodzakelijk.<br />

Immuunsysteemaandoeningen: Zeer zelden: Quincke oedeem, anafylactische shock. Ze vereisen een onmiddellijke stop van de<br />

behandeling met flucloxacilline (zie ook: huidaandoeningen). Maagdarmstelselaandoeningen Vaak: misselijkheid, braakneigingen,<br />

diarree, stomatitis en andere gastro-intestinale irritaties. Zeer zelden: Pseudomembraneus colitis, dit vereist een onmiddellijke stop<br />

van de behandeling. Lever- en galaandoeningen Zeer zelden: wijziging van levertesten, ze verdwijnen van zodra de behandeling<br />

stopgezet wordt), hepatitis, cholestatische geelzucht. Sommige daarvan werden slechts laat bekend, tot 2 maanden na stopzetting<br />

van de behandeling. Deze gevallen treden vaker op bij personen ouder dan 55 jaar en na een behandeling van meer dan 2 weken. In<br />

zeldzame gevallen sleepten de hepatische problemen enkele maanden aan. Ook werden enkele sterfgevallen gesignaleerd, waarbij<br />

mogelijk de onderliggende ziekte of de bijkomende inname van andere geneesmiddelen een rol hebben gespeeld. Er zijn<br />

aanwijzingen dat het risico van flucloxacilline geïnduceerde leverschade is verhoogd bij personen die het HLA-B * 5701-allel dragen.<br />

Ondanks dit sterke verband, zal slechts 1 op de 500- 1000 dragers leverschade ontwikkelen. Bijgevolg is de positieve voorspellende<br />

waarde van het testen van het HLA-B * 5701 allel voor leverschade dan ook zeer laag (0,12%) en routineonderzoek van dit allel wordt<br />

niet aanbevolen. Huid- en onderhuidaandoeningen Zelden: rash, urticaria, purpura (zie ook Immuunsysteemaandoeningen).<br />

Frequentie niet bekend: AGEP – acute gegeneraliseerde exanthemateuze pustulose Skelet-spierstelsel- en systemische aandoeningen<br />

Zeer zelden: artralgie en myalgie kunnen tot na 48 uur en tot 2-4 weken na de start van de behandeling optreden. Nier- en<br />

urinewegaandoeningen. Zeer zelden: interstitiële nefritis. Dit is omkeerbaar na het onderbreken van de behandeling. Algemene<br />

aandoeningen Zeer zelden: koorts kan optreden soms tot 48 uur na de start van de behandeling. Voedings- en stofwisselingsstoornissen<br />

Post marketing ervaring: zeer zeldzame gevallen van hoge anion gap metabole acidose, wanneer flucloxacilline gelijktijdig met<br />

paracetamol wordt gebruikt, doorgaans wanneer risicofactoren aanwezig zijn. Niet bekend’ (kan met de beschikbare gegevens niet<br />

worden bepaald): - Hypokaliëmie - Pij<strong>nl</strong>ijk gevoel in de<br />

slokdarm en gerelateerde klachten (ontsteking van de<br />

slokdarm, brandend gevoel in de slokdarm, keelirritatie,<br />

keelpijn of mondpijn). Melding van vermoedelijke<br />

bijwerkingen Het is belangrijk om na toelating van het<br />

geneesmiddel vermoedelijke bijwerkingen te melden. Op<br />

Staphycid 500 mg, harde capsules – Natriumflucloxacillinemonohydraat<br />

Staphycid 250 mg/ 5 ml, poeder voor stroop – Magnesiumflucloxacillineoctahydraat<br />

Het eerste keus antibioticum<br />

voor infecties van de huid *<br />

* Belgische gids voor anti-infectieuze behandeling in de ambulante praktijk editie 2022 BAPCOC<br />

https://overlegorganen.gezondheid.belgie.be/sites/default/files/content/bapcoc_gids_antiinfectieuze_behandeling _2022.pdf<br />

deze wijze kan de verhouding tussen de voordelen en de<br />

risico’s van het geneesmiddel voortdurend worden<br />

opgevolgd. Beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg<br />

worden verzocht alle vermoedelijke bijwerkingen te melden<br />

via België : Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en<br />

Gezondheidsproducten. Afdeling Vigilantie : Galileelaan<br />

5/03 - 1210 BRUSSEL. Website: www.eenbijwerkingmelden.<br />

be en e-mail: adr@fagg.be . Luxembourg : Centre Régional<br />

de Pharmacovigilance de Nancy. crpv@chru-nancy.fr ; Tél. :<br />

(+33) 3 83 65 60 85 / 87 ; Fax : (+33) 3 83 65 61 33 ; Ou<br />

Division de la Pharmacie et des Médicaments, Direction de<br />

la santé à Luxembourg. pharmacovigilance@ms.etat.lu ; Tél. :<br />

(+352) 247-85592 ; Fax : (+352) 247-95615. Overdosering Bij<br />

neurologische problemen die met convulsies gepaard gaan,<br />

is een symptomatische behandeling nodig (hydratatie en<br />


Farmacodynamische<br />

eigenschappen<br />

Farmacotherapeutische categorie: antibiotica. ATC-code:<br />

J01CF05. STAPHYCID is een smalspectrumantibioticum dat<br />

tot de groep van de isoxazolylpenicillines behoort en niet<br />

door stafylokokken-bètalactamase aangetast wordt.<br />

Microbiologie. STAPHYCID werkt op de synthese van de<br />

bacteriewand in en heeft daardoor een bactericide werking<br />

op de streptokokken, met uitzondering van die<br />

streptokokken die tot groep D behoren (Ent. faecalis), op de<br />

stafylokokken, met inbegrip van de bètalactamase<br />

producerende stammen. Staphycid is niet actief tegen<br />

meticilline-resistente stafylokokken. De minimale<br />

inhibitorische concentraties (M.I.C.) van STAPHYCID ten<br />

opzichte van de micro-organismen die gewoo<strong>nl</strong>ijk gevoelig<br />

zijn, worden in onderstaande tabel hernomen:<br />

Microorganisme<br />

Staphylococcus aureus<br />

(ß-lactamase -)<br />

Staphylococcus aureus<br />

(ß-lactamase +)<br />

Streptococcus pneumoniae<br />

Group A Streptococcus<br />

Publieksprijs<br />

(incl. BTW)<br />

Staphycid 500 mg, 16 capsules € 14,37<br />

Staphycid 500 mg, 32 capsules € 23,31<br />

Staphycid 250 mg / 5 ml, 80 ml € 13,60<br />

C.M.I. 50<br />

(mg/l)<br />

≤ 1<br />

≤ 1<br />

< 0,03<br />

< 0,03<br />

C.M.I. 90<br />

(mg/l)<br />

Klinische werkzaamheid en veiligheid. Er zijn aanwijzingen<br />

dat het risico van flucloxacilline geïnduceerde leverschade<br />

is verhoogd bij personen die het HLA-B * 5701-allel dragen.<br />

Ondanks dit sterke verband, zal slechts 1 op de 500-1000<br />

dragers leverschade ontwikkelen. Bijgevolg is de positieve<br />

voorspellende waarde van het testen van het HLA-B *<br />

5701 allel voor leverschade dan ook zeer laag (0,12%) en<br />

routineonderzoek van dit allel wordt niet aanbevolen. Farmacokinetische<br />

eigenschappen Absorptie : STAPHYCID is<br />

stabiel in zuur milieu en kan dus oraal toegediend worden.<br />

De piekserumconcentraties van flucloxacilline die worden<br />

bereikt na 1 uur bij een orale toediening op een nuchtere<br />

maag bedragen - Poeder voor Stroop 250 mg/5ml: 8,8<br />

mg/l. - Capsules, hard 500 mg: 14,5 mg/l. De totale geabsorbeerde<br />

hoeveelheid via orale weg bedraagt 50 tot 55%<br />

van de toegediende hoeveelheid. Bij personen ouder dan<br />

50 jaar blijft de absorptie constant, maar vermindert de eliminatie,<br />

terwijl de absolute beschikbaarheid niet verandert.<br />

Distributie. De proteïnebinding bedraagt 95 %. STAPHYCID<br />

dringt in het merendeel van de weefsels goed door. Vooral<br />

in de beenderen worden actieve flucloxacillineconcentraties<br />

teruggevonden: 11,6 mg/l (substantia ossis compacta) en<br />

15,6 mg/l (substantia ossis spongiosa) bij een gemiddelde<br />

serumwaarde van 8,9 mg/l. Passage door de hersenbarrière<br />

: Bij patiënten van wie de meninges niet ontstoken<br />

zijn, dringt slechts een kleine hoeveelheid flucloxacilline in<br />

de liquor cerebrospinalis door. Overdracht in de moedermelk<br />

: Flucloxacilline wordt in kleine hoeveelheden in de<br />

moedermelk uitgescheiden. Biotransformatie : Bij normale<br />

patiënten wordt ongeveer 10 % van de toegediende flucloxacilline<br />

in penicilloïnezuur omgezet. De eliminatiehalfwaardetijd van STAPHYCID bedraagt 53 minuten. Eliminatie : De eliminatie<br />

geschiedt hoofdzakelijk via de nieren. Binnen 8 uur wordt 65,5 % van de toegediende dosis actief en onveranderd in de urine teruggevonden.<br />

Een klein gedeelte van de toegediende dosis wordt via de gal uitgescheiden. Bij nierinsufficiëntie wordt de uitscheiding<br />

van STAPHYCID vertraagd. Gegevens uit het preklinisch veiligheidsonderzoek Geen aanvullende informatie. FARMACEUTISCHE<br />

GEGEVENS Lijst van hulpstoffen STAPHYCID 500 mg, capsules, hard. Magnesiumstearaat, gelatine, titaniumdioxide (E171), zwart<br />

ijzerdioxide (E172), rood ijzerdioxide (E172), geel ijzerdioxide (E172). STAPHYCID 250 mg/5 ml, poeder voor stroop. Natriumbenzoaat,<br />

watervrij natriumsaccharine, watervrij natriumcitraat, watervrij citroenzuur, xanthaangom (derogatie 41/385), sacharose en<br />

droge aroma’s: synthetisch bloedsinaasappel (derogatie 42/990), synthetisch tutti frutti (derogatie 42/991), synthetisch menthol<br />

(derogatie 42/992). Gevallen van onverenigbaarheid Niet van toepassing. Houdbaarheid STAPHYCID 500 mg, capsules, hard: 2<br />

jaar. STAPHYCID 250 mg/5 ml, poeder voor stroop: Vóór reconstitutie (droog poeder): 2 jaar. De bereide stroop is in de koelkast<br />

(2°C – 8°C ) te bewaren en dient binnen de 14 dagen na bereiding gebruikt te worden. Speciale voorzorgsmaatregelen bij bewaren.<br />

Alle STAPHYCID specialiteiten moeten beneden 25°C worden bewaard. STAPHYCID capsules, hard dienen bewaard te worden ter<br />

bescherming tegen vocht. Aard en inhoud van de verpakking STAPHYCID 500 mg, capsules, hard. STAPHYCID bestaat uit capsules<br />

die verpakt zijn per blisterverpakking van 8 eenheden. Het is verkrijgbaar in dozen van 8, 16 of 32 capsules. Mogelijk worden niet<br />

alle voorstellingen op de markt gebracht. STAPHYCID 250 mg/5 ml, poeder voor stroop is verkrijgbaar in amberflessen (type III)<br />

van 125 ml, afgesloten met een schroefdop (polypropyleen), voorzien van een kindveilige sluiting, bevattende een poeder voor de<br />

bereiding van 80 ml stroop. Elke verpakking bevat een doseerlepel van 5 ml (met CE-markering), voorzien met graduaties van 1.25<br />

ml en 2.5 ml. Speciale voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen en andere instructies Voor de bereiding van de stroop voegt<br />

de apotheker 49 ml gezuiverd water toe. Na goed schudden, bekomt men 80 ml stroop. Al het ongebruikte geneesmiddel of afvalmateriaal<br />

dient te worden vernietigd overeenkomstig lokale voorschriften. HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE<br />

HANDEL N.V. Farmaceutische Laboratoria TRENKER • Avenue Thomas Edison 32 • BE-1402 Thines AFLEVERING Geneesmiddelen<br />

op medisch voorschrift NUMMERS VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN Staphycid 500 mg, harde<br />

capsules: BE080604. Staphycid 250 mg /5 ml, poeder voor stroop: BE154804. DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST 06/2023.<br />

≤ 1<br />

≤ 1<br />

0,03<br />

0,13<br />


10<br />

BSPD 2024<br />


Assistent dermatologie, UZ Brussel<br />



DERMATOLOGY 2024<br />

Op 27 januari vond het jaarlijks congres van de Belgian Society of Pediatric Dermatology (BSPD) plaats in<br />

Wolubilis te Sint-Lambrechts-Woluwe. Het onderwerp was pigmentstoornissen bij kinderen en zoals altijd<br />

bestond het programma uit voordrachten van nationale en internationale experten en klinische casussen van<br />

verschillende Belgische universitaire centra. Hieronder volgt een overzicht van de presentaties die plaatsvonden<br />

tijdens dit leerrijke congres.<br />


De ‘spitz’ werd afgebeten door Prof. Dr. Isabel Colmenero<br />

(Hospital del Niño Jesús, Madrid) met een presentatie over de<br />

histopathologische kenmerken van spitz tumoren bij kinderen.<br />

Deze tumoren vormen een diagnostische uitdaging voor<br />

zowel dermatologen als pathologen. Door specifieke morfologische<br />

en genetische eigenschappen kunnen we deze tumoren<br />

classificeren in verschillende subtypes, waaronder spitz naevi,<br />

atypische spitz tumoren (spitz melanocytomen) en spitz melanomen.<br />

Een spitz naevus is een goedaardige melanocytaire<br />

neoplasie bestaande uit grote epitheel- en/of spoelcellen. Spitz<br />

melanomen zijn over het algemeen groter in omvang (>6mm),<br />

slecht gedifferentieerd, vertonen uitgesproken pleomorfisme en<br />

dermale mitosen, en kunnen ulcereren. Een spitz melanocytoom<br />

vertoont ook atypische histologische kenmerken, maar niet<br />

voldoende om de diagnose van een melanoom te rechtvaardigen.<br />

Bij onduidelijkheid tussen een spitz melanocytoom en melanoom<br />

kan moleculair genetisch onderzoek worden uitgevoerd. Spitz<br />

melanomen met potentieel voor metastasen vertonen meestal<br />

onderliggende proliferaties van serine/threonine kinase-fusies<br />

(MAP3K8, BRAF). Genetisch onderzoek kan ook helpen bij<br />

het onderscheid tussen spitz tumoren en een BAP1 geïnactiveerd<br />

melanocytoom, wat belangrijk is gezien de associatie van<br />

laatstgenoemde met het BAP1-Tumor predispositie syndroom.<br />

Dr. Colmenero benadrukte ook dat onderzoek naar genetische<br />

afwijkingen in spitz tumoren niet alleen van diagnostisch belang<br />

is, maar ook therapeutische implicaties kan hebben door de<br />

toepassing van doelgerichte therapieën zoals BRAF-inhibitoren.<br />

Deze presentatie heeft ons meer inzicht gegeven in de<br />

rol van anatomopathologisch en genetisch onderzoek bij het<br />

differentiëren van de verschillende subtypes van spitz tumoren.<br />


Dr. Nicole Knöpfel (UCL Great Ormond Street Institute of<br />

Child Health, Londen) gaf een presentatie over de aanpak en<br />

opvolging van kinderen met congenitale melanocytaire naevi<br />

Figuur 1. Klinische beelden van de patiënt in de loop<br />

van de tijd tonen een reuze CMN met progressieve groei<br />

en verdikking. A. De patiënt op 8 maanden leeftijd. B. De<br />

patiënt op 4-jarige leeftijd. C. De patiënt op 6-jarige leeftijd.<br />

D. 6 maanden na de start van de behandeling met<br />

trametinib op 7-jarige leeftijd. (Mir et al., Pediatrics. 2019)<br />

(CMN), en besprak tevens haar baanbrekend wetenschappelijk<br />

onderzoek naar het onderliggend genetisch mosaïcisme. CMN<br />

komen frequent voor bij kinderen en kunnen sterk variëren in<br />

grootte. Een solitaire CMN is doorgaans onschuldig en vereist<br />

geen specifieke opvolging, tenzij deze zich bevindt op een cosmetisch<br />

storende plaats, zoals het gelaat, waarbij psychologische<br />

ondersteuning op latere leeftijd nuttig kan zijn. Bij uitgebreide<br />

of multipele CMN is het echter essentieel om een MRI van het<br />

centrale zenuwstelsel uit te voeren om intraparenchymateuze<br />

melanosis en complexe neurologische afwijkingen uit te sluiten.<br />

Deze afwijkingen zijn belangrijke voorspellers voor neurologische<br />

ontwikkelingsstoornissen, epilepsie, de noodzaak van<br />

neurochirurgie, en het risico op melanomen van de huid en<br />

het centrale zenuwstelsel. Opvolging van kinderen met milde<br />

intraparenchymateuze melanosis omvat jaarlijkse neurologische<br />

evaluaties, 1-2 jaarlijkse dermatologische opvolgingen en psy-<br />

Maart 2024

BSPD 2024<br />

11<br />

chiatrische ondersteuning. Bij diffuse intracraniële afwijkingen<br />

dient een individueel, multidisciplinair behandel- en opvolgplan<br />

gemaakt te worden op basis van herhaalde beeldvorming, neurochirurgie,<br />

medicamenteuze behandeling en klinische opvolging.<br />

Behandeling van CMN is uitdagend. Het wordt afgeraden om<br />

therapieën te gebruiken die littekenvorming veroorzaken, zoals<br />

laserbehandeling, curettage en dermabrasie, omdat deze de<br />

uiteindelijke kleur van het letsel niet beïnvloeden en het risico<br />

op maligne transformatie blijft bestaan.<br />

Tijdens de presentatie werden twee belangrijke genetische<br />

mutaties besproken die bijdragen aan het meerendeel van CMN:<br />

NRAS-(68%) en BRAF-mutaties(7%). Recente bevindingen van<br />

Prof. Veronica Kinsler en haar team hebben de rol van fusiegenen,<br />

voornamelijk BRAF-fusies, aangetoond. Deze fusiegenen<br />

zijn geassocieerd met hyperactiviteit van de MAPK-pathway,<br />

die kan worden geremd door trametinib, een MEK-inhibitor.<br />

Enkele succesvolle gevallen zijn beschreven waarbij trametinib<br />

aanzie<strong>nl</strong>ijke verbetering bracht bij ernstige CMN veroorzaakt<br />

door een BRAF-fusiegen (Figuur 1). Deze presentatie benadrukte<br />

het belang van verder genetisch onderzoek bij CMN<br />

voor diagnose en therapie van deze soms ernstige huidletsels.<br />


Prof. Dr. Eric Legius (Universitair Ziekenhuis Leuven) gaf<br />

een presentatie over de diverse syndromen die gekenmerkt<br />

worden door café-au-lait maculae (CALMs). Bij kinderen met<br />

CALMs wordt vaak als eerste gedacht aan neurofibromatose type<br />

1 (NF1). In 2021 werden nieuwe diagnostische criteria gepubliceerd<br />

waarbij wordt gesproken van NF1 als er aan 2 of meer<br />

van de volgende criteria wordt voldaan: zes of meer CALMs, axillaire<br />

epheliden, aanwezigheid van (plexiforme) neurofibromen,<br />

glioma, Lisch noduli, choroidale afwijkingen, botlaesies, of een<br />

onderliggende NF1-genmutatie. Desondanks kunnen CALMs<br />

zich ook presenteren zonder NF1-geassocieerde tumoren,<br />

wat wijst op het Legius Syndroom. Dit syndroom kan gepaard<br />

gaan met macrocephalie, Noonan-achtige gelaatsafwijkingen en<br />

lipomen, waarbij ontwikkelingsstoornissen over het algemeen<br />

minder voorkomen dan bij NF1. Andere syndromen waarbij<br />

multipele CALMs kunnen voorkomen zijn Noonan syndroom,<br />

McCune-Albright syndroom en LEOPARD syndroom. Het<br />

LEOPARD syndroom kenmerkt zich door de aanwezigheid<br />

van multipele Lentigines, ECG-geleidingsafwijkingen, Oculair<br />

hypertelorisme, Pulmonale stenose, Afwijkende genitaliën,<br />

groeiRetardatie en sensorineural Doofheid. CALMs hebben<br />

een uitgebreid scala aan differentiële diagnostiek, maar kunnen<br />

ook voorkomen zonder syndromale associatie. In dergelijke<br />

gevallen manifesteren ze zich als CALMs bij een licht huidtype<br />

en worden gekenmerkt door onregelmatige, gekartelde randen.<br />


Prof. Dr. Reinhart Speeckaert (Universitair Ziekenhuis Gent)<br />

behandelde de uitgebreide differentiële diagnostiek van hypopigmentaties<br />

bij kinderen. In tegenstelling tot volwassenen komt<br />

vitiligo bij kinderen vaker voor op de onderste extremiteiten. Bij<br />

lichte huidtypes met actieve vitiligo kunnen de randen erythemateus<br />

zijn door onderliggende ontsteking, wat kan leiden tot<br />

verwarring met andere differentiële diagnoses zoals morphea of<br />

tinea corporis. De behandeling van vitiligo is complex en omvat<br />

lokale opties zoals corticosteroïden en calcineurine-inhibitoren,<br />

UVB-therapie, en voor uitgebreide gevallen systemische<br />

therapie met corticosteroïden of methotrexaat. Voor vitiligo<br />

maculae die langer dan zes maanden aanhouden kan er gebruik<br />

gemaakt worden van een pigmentlaser of cryotherapie om de<br />

aangetaste huid te repigmenteren of van monobenzone om de<br />

gezonde huid erom heen te bleken. Segmentale vitiligo komt<br />

vaker voor bij jonge patiënten onder de 20 jaar en kent een<br />

snelle progressie die meestal stopt na anderhalf tot twee jaar.<br />

Deze vorm van vitiligo is significant minder geassocieerd met<br />

systemische auto-immuunziekten. Het individuele risico op het<br />

ontwikkelen van vitiligo neemt toe in geval van geassocieerde<br />

persoo<strong>nl</strong>ijke auto-immuunziekten, aanwezigheid van Koebner-fenomeen,<br />

of een familiale voorgeschiedenis van vitiligo.<br />

Eruptieve hypomelanosis is een voorbijgaande hypopigmentatie<br />

op de extremiteiten veroorzaakt door een virale infectie, meestal<br />

voorafgegaan door een prodromale fase met algemene symptomen<br />

zoals malaise. De hypopigmentaties zijn zelflimiterend na<br />

meestal twee tot vier weken en moeten worden onderscheiden<br />

van pityriasis versicolor.<br />

Prof. Dr. Speeckaert besprak ook een nieuwe variant van reticulaire<br />

acropigmentaties, namelijk gespikkelde acrale hypopigmentatie,<br />

die zich presenteert als voorbijgaande, asymptomatische<br />

witte maculae op de laterodorsale zijde van de handen<br />

en voeten. Andere aandoeningen die tot deze groep behoren<br />

zijn dyschromatosis symmetrica hereditaria, ziekte van Dowling-Degos<br />

en gespikkelde acropigmentatie van Kitamura. Indien<br />

hypopigmentaties geassocieerd zijn met CALMs, moet er<br />

gedacht worden aan een onderliggende NF1 gezien hierbij een<br />

prevalentie van 50% bestaat voor het voorkomen van multipele<br />

naevi anaemici.<br />

Ook genetische syndromen kunnen gepaard gaan met hypopigmentaties.<br />

Waardenburg syndroom is een autosomaal-dominant<br />

overerfbare aandoening die onder andere gepaard gaat<br />

met depigmentaties van huid en haren (piebaldisme, poliosis),<br />

gehoorsverlies, heterochromie, hypertelorisme en constipatie.<br />

De diagnose wordt gesteld op basis van DNA-diagnostiek.<br />

Tubereuze sclerose is een erfelijke aandoening die diverse<br />

orgaansystemen aantast en wordt gekenmerkt door typische<br />

huidafwijkingen, waaronder angiofibromen, periunguale fibromen,<br />

ash leaf maculae, confetti depigmentatie, shagreen plaques,<br />

Figuur 2. Leeftijdsafhankelijke expressie van cutane<br />

manifestaties van tubereuze sclerose. (Cardis et al., Arch<br />

Dis Child. 2017)<br />

Maart 2024

12<br />

BSPD 2024<br />

CALMs, fibreuze plaques op voorhoofd, nodulaire fibromen op<br />

gingiva en poliosis. Deze afwijkingen kunnen zich op verschillende<br />

momenten in het leven van het kind manifesteren, wat<br />

betekent dat opvolging noodzakelijk is (Figuur 2). Pigmentair<br />

mosaïcisme presenteert zich als hyper- en/of hypopigmentaties<br />

volgens specifieke patronen. Dit kan gepaard gaan met<br />

extracutane manifestaties en bijzondere genetische syndromen.<br />

Andere differentieel diagnosen van hypopigmentaties bij kinderen<br />

zijn bier spots, piebaldisme, pityriasis lichenoides et varioliformis<br />

acuta, extra-genitale lichen sclerosus, ziekte van Gougerot-Carteaud,<br />

clear-cell papulosis, lichen striatus en albinisme.<br />

In conclusie, een grondig begrip van de diverse oorzaken van<br />

hypopigmentaties bij kinderen, hun differentiële diagnostiek<br />

en mogelijke geassocieerde syndromen is van cruciaal belang<br />

voor een effectieve diagnose en behandeling.<br />


Tot slot behandelde Dr. Pauline Lecerf (UVC Brugmann, Brussel)<br />

de diagnostiek en aanpak van melanonychia bij kinderen. Melanonychia,<br />

een zwart-bruin-grijze pigmentatie van de nagelplaat,<br />

komt meestal voor als een longitudinale band, ook wel longitudinale<br />

melanonychia (LM) genoemd. LM in kinderen is zeldzaam<br />

en komt voornamelijk voor op de vingernagels. Meestal gaat het<br />

om een goedaardige naevus, lentigo, of activatie van melanocyten.<br />

In totaal zijn er 20 gevallen beschreven van een onderliggend in<br />

situ melanoom, maar er zijn nooit invasieve melanomen gemeld<br />

bij kinderen. De grote uitdaging van LM bij kinderen is dat de<br />

klinische en dermatoscopische criteria, die bij volwassenen wijzen<br />

op een melanoom, frequent voorkomen zonder kwaadaardige<br />

evolutie. Deze omvatten letsels groter dan 3mm, polychromie,<br />

dots en globules, vormveranderingen, teken van (pseudo-)Hutchinson<br />

en nagelplaatdystrofie. In sommige gevallen verdwijnt de<br />

LM naevus volledig op latere leeftijd. Indien deze blijft bestaat,<br />

blijft er een klein risico op maligne ontaarding. Omdat subunguale<br />

melanomen bij kinderen zeldzaam zijn, wordt een afwachtende<br />

houding met klinische opvolging om de zes maanden aanbevolen.<br />

Echter, gezien het mogelijke risico op maligne ontaarding in<br />

de toekomst, blijft een nauwlettende opvolging van belang. Bij<br />

twijfel moet het letsel worden verwijderd om anatomopathologisch<br />

een onderliggend melanoom uit te sluiten, waarbij snelle groei<br />

en zwarte kleur van het letsel belangrijke criteria zijn voor het<br />

uitvoeren van een biopsie.<br />

Samengevat benadrukt deze presentatie dat subunguale melanomen<br />

bij kinderen zeldzaam zijn, maar dat een nauwlettende<br />

opvolging in de toekomst van essentieel belang is.<br />


Tijdens het congres werden er ook interessante klinische casussen<br />

gepresenteerd van verschillende universitaire centra.<br />

Dr. Astrid Van Reempts (UZ Gent) toonde dat er bij een pasgeborene<br />

met een witte hyperkeratotische plaque op de scalp<br />

genetisch onderzoek moet worden uitgevoerd om het zeldzame<br />

Olmsted syndroom uit te sluiten. Deze genodermatose wordt<br />

veroorzaakt door een gain-of-function mutatie in het TRPV3-<br />

gen en leidt tot mutilerende palmoplantaire keratodermie en<br />

periorificiële keratotische plaques.<br />

Congenitale lingua villosa presenteert zich als een aangeboren<br />

witte plaque op de tong van de pasgeborene en wordt vaak verward<br />

met een intra-orale candidose, aldus Dr. Marie-Justine De<br />

Wolf (AZ Sint-Jan, Brugge). Deze afwijking wordt veroorzaakt<br />

door veranderingen in de filliforme papillen van de tong die leiden<br />

tot korte, dikke filliforme papillen met lange secundaire papillen.<br />

Door het stellen van de juiste diagnose kunnen invasieve<br />

onderzoeken en antifungale behandelingen vermeden worden.<br />

Dr. Julie Van Gysel (Hôpital Universitaire de Bruxelles) presenteerde<br />

een casus van een pasgeborene met congenitale hypotrichosis,<br />

gekenmerkt door verminderde haardensiteit op de scalp<br />

en afwezigheid van wenkbrauwen en wimpers. Opvallend was dat<br />

de ouders eerstegraads neef en nicht waren. Genetisch onderzoek<br />

onthulde een mutatie in het SOX18-gen wat bij homozygotie<br />

gelinkt is aan het hypotrichosis-lymfeoedeem-telangiëctasie syndroom.<br />

Bij heterozygotie van de mutatie kunnen ook geassocieerde<br />

renale afwijkingen voorkomen. Deze afwijkingen manifesteren<br />

zich progressief bij de geboorte of in de vroege kindertijd.<br />

Dat een kapotte thermometer in de garage voor heel wat problemen<br />

kan zorgen, bleek uit de presentatie van Dr. Julie Saerens<br />

(UZ Brussel). Ze behandelde de casus van een 10-jarige jongen<br />

met acrodynie, een jeukende maculopapuleuze uitslag en gedragsveranderingen.<br />

Toen de vader zich herinnerde dat er een<br />

kapotte thermometer in de garage lag, werd de hoeveelheid kwik<br />

in het bloed en de urine van het kind en de andere gezinsleden<br />

gemeten. Verhoogde kwikwaarden in de urine bevestigden een<br />

kwikvergiftiging. Kwik wordt via de luchtwegen opgenomen in de<br />

bloedbaan, vervolgens door verschillende organen geabsorbeerd<br />

en ten slotte uitgescheiden via de urine. Aangezien de kwikdosering<br />

in het bloed normaal kan zijn, is het van cruciaal belang<br />

om gelijktijdig de kwikdosering in de urine te bepalen. Kwik<br />

wordt opgenomen door verschillende organen en kan dus naast<br />

huidafwijkingen ook neurologische, gastro-intestinale, pulmonale,<br />

psychologische, renale en cardiale klachten veroorzaken.<br />

De diagnose van een vulvaire Crohn werd besproken door Dr.<br />

Dalal Lahrichi (Grand Hôpital de Charleroi). Een 11-jarig meisje<br />

presenteerde zich met erythema nodosum van de enkels, groeiretardatie<br />

en een warme, erythemateuze, pij<strong>nl</strong>ijke zwelling van<br />

de linker labia majora. Met behulp van MRI en colonoscopie<br />

werd de diagnose van de ziekte van Crohn bevestigd ter hoogte<br />

van de ileocaecale overgang. Vulvaire aantasting, zowel uni- als<br />

bilateraal, is in 20-50% van de gevallen de eerste manifestatie<br />

van de ziekte van Crohn bij kinderen. Het kan gaan om een<br />

directe uitbreiding van de ziekte vanuit het rectum of om een<br />

‘gemetastaseerde’ ziekte van Crohn, zoals hier het geval was.<br />

Bij een onduidelijke klinische presentatie kan een huidbiopsie<br />

overwogen worden. De behandeling richt zich op het aanpakken<br />

van de onderliggende ziekte van Crohn onder begeleiding van<br />

een gastro-enteroloog. Indien nodig kunnen lokale corticosteroïden<br />

of calcineurine-inhibitoren worden toegevoegd.<br />

Het jaarlijkse congres van de BSPD heeft een diepgaand inzicht<br />

geboden in de vele uitdagingen rond pigmentstoornissen bij<br />

kinderen. Elk onderwerp belichtte de nieuwste ontwikkelingen<br />

binnen de kinderdermatologie, met waardevolle inzichten uit<br />

klinische casussen over diagnostiek en behandeling. Dit benadrukte<br />

eens te meer het cruciale belang van kinderdermatologen,<br />

multidisciplinaire samenwerking en genetisch onderzoek in de<br />

aanpak van deze complexe aandoeningen.<br />

Maart 2024

SOA<br />

13<br />


Departement Infectieziekten, CHU Saint-Pierre, Université Libre de Bruxelles (ULB)<br />







Seksueel overdraagbare infecties nemen al enkele jaren toe in<br />

Europa. De meest voorkomende seksueel overdraagbare aandoening<br />

(SOA) is Chlamydia trachomatis, die vooral bij vrouwen<br />

wordt vastgesteld. De op één na meest gediagnosticeerde SOA<br />

in Europa is Gonorroe, die vooral bij mannen wordt vastgesteld.<br />

Tot slot is de incidentie van syfilis de afgelopen jaren blijven stijgen,<br />

vooral onder mannen die seks hebben met mannen (MSM)<br />

(1). Er zijn een aantal redenen voor de stijging van de incidentie<br />

van SOA’s, waaronder een verminderd condoomgebruik, een<br />

toename in het gebruik van datingapps en een grotere toegang<br />

tot pre-expositieprofylaxe tegen HIV (PreP)(2,3).<br />

Verschillende SOA’s kunnen zich via de huid openbaren. De<br />

huid kan primair of incidenteel worden aangetast. Het is om<br />

een aantal redenen belangrijk om op de hoogte te zijn van de<br />

dermatologische uitingen van SOA’s: om de juiste behandeling<br />

voor te schrijven, om mogelijke complicaties en secundaire<br />

besmetting te voorkomen en om te helpen bij het diagnosticeren<br />

van andere gelijktijdige asymptomatische SOA’s.<br />



Mpox-infecties (vroeger Monkeypox) worden veroorzaakt door<br />

een virus uit de pokkenfamilie (familie van orthopoxvirussen).<br />

De ziekte werd aanvankelijk beschreven bij primaten (vandaar de<br />

historische naam monkeypox, die nu is afgeschaft om stigmatisering<br />

te voorkomen), maar is een zoönose waarvan het belangrijkste<br />

reservoir waarschij<strong>nl</strong>ijk verschillende knaagdierfamilies op<br />

het Afrikaanse continent zijn. Sinds de jaren 1980 is besmetting<br />

met Mpox verantwoordelijk voor een aantal lokale epidemieën<br />

in West- en Centraal-Afrika. Er zijn enkele geïmporteerde gevallen<br />

gemeld, hetzij onder reizigers die in contact kwamen met<br />

besmette patiënten in Afrika, hetzij door de import van besmette<br />

knaagdieren(4). In 2022 werd wereldwijd de grootste epidemie<br />

ooit gemeld. Alle continenten werden getroffen. De overgrote<br />

meerderheid van de gevallen werd vastgesteld bij mannen die<br />

seks hebben met mannen, en de overdracht vond plaats na nauw<br />

mucocutaan contact tijdens geslachtsgemeenschap (het virus<br />

werd ook voor het eerst geïsoleerd in sperma, hoewel deze wijze<br />

van overdracht waarschij<strong>nl</strong>ijk van ondergeschikt belang is).<br />

We bekijken hier 3 soa’s met mogelijke dermatologische manifestaties,<br />

waarvan de epidemieën momenteel Europa en België<br />

treffen: Mpox-infectie (vroeger apenpokken), die wereldwijd<br />

opdook in 2022, hiv-infectie, de laatste pandemie van de 20e<br />

eeuw, en syfilis.<br />

Afbeelding 1: De verschillende stadia van Mpoxlaesies.<br />

Afbeelding van het UK Health Security Agency.<br />

https://www.gov.uk/guidance/monkeypox<br />

Maart 2024

14<br />

SOA<br />

De huid is het belangrijkste orgaan dat wordt aangetast door<br />

een Mpox-infectie, op een vergelijkbare manier als bij pokken.<br />

Klassieke dermatologische verschijnselen zijn blaasjes,<br />

ulcererende donutachtige laesies die evolueren naar korstige<br />

laesies (figuur 1).<br />

De laesies kunnen gegeneraliseerd zijn of gelokaliseerd in<br />

het ano-genitale gebied. Systemische symptomen komen vaak<br />

voor, waaronder koorts, myalgie, pijn in de lymfeklieren en<br />

vermoeidheid(5).<br />

Er zijn ziekenhuisopnames waargenomen, voornamelijk voor<br />

pijnbehandeling. Sterfte is uitzonderlijk en betreft voornamelijk<br />

patiënten die ernstig immuungecompromitteerd zijn (HIV-infectie<br />

in het AIDS-stadium, lymfoom, enz.) en die gedissemineerde<br />

vormen van de ziekte zullen ontwikkelen.<br />

Belangrijk is dat tijdens de recente epidemie de diagnose van<br />

een Mpox-infectie leidde tot de diagnose van andere SOA’s,<br />

waaronder hiv in 20-30% van de gevallen.<br />

De diagnose moet worden gesteld in aanwezigheid van een<br />

compatibel klinisch beeld bij MSM en wordt gesteld met behulp<br />

van een PCR-uitstrijkje op de laesies. Co-infectie met varicella-zostervirus<br />

(VZV), klassiek beschreven tijdens epidemieën<br />

in Afrika, is niet gevonden tijdens de huidige epidemie in Europa(6).<br />

Het klinische beloop is over het algemeen gunstig.<br />

Het is echter belangrijk dat patiënten worden geïnformeerd<br />

en gedurende 21 dagen seksueel contact vermijden. Antivirale<br />

behandeling is voorbehouden aan ernstige gevallen (immuungecompromitteerde<br />

patiënten).<br />

Vaccinatie met het 3e generatie pokkenvaccin (Jynneos ® ) biedt<br />

ongeveer 80% bescherming na 2 doses en wordt geassocieerd<br />

met een lager infectierisico(7). Het vaccin wordt aanbevolen<br />

voor MSM met meerdere partners of terugkerende SOA-diagnoses<br />

en is verkrijgbaar bij HIV-referentiecentra. Patiënten die<br />

als kind tegen pokken zijn gevaccineerd, kunnen een eenmalige<br />

dosis krijgen. Het opnieuw opduiken van de Mpox-infectie sinds<br />

de jaren 1980 houdt mogelijk verband met het stopzetten van<br />

de pokkenvaccinatie en de afname van de groepsimmuniteit<br />

tegen deze infectie.<br />


De HIV-pandemie werd in het begin van de jaren 1980 vastgesteld<br />

na een epidemie van opportunistische infecties onder<br />

jonge MSM. Sinds de identificatie heeft het virus naar schatting<br />

de dood van 40 miljoen mensen veroorzaakt en momenteel leven<br />

40 miljoen mensen met hiv, met 1,3 miljoen nieuwe infecties<br />

per jaar(8).<br />

Het aantal nieuwe hiv-infecties daalt in België al enkele jaren,<br />

voornamelijk als gevolg van een betere toegang tot antiretrovirale<br />

behandeling (“behandeling als preventie”) en vooral de<br />

invoering van pre-expositieprofylaxe (PreP) met Truvada © (een<br />

combinatie van 2 antiretrovirale geneesmiddelen) voor personen<br />

met een hoog risico (bv. MSM met meerdere seksuele partners).<br />

Nieuwe diagnoses betreffen jonge MSM en heteroseksuele<br />

vrouwen uit Afrika(9).<br />

Een vroege diagnose van HIV-infectie is belangrijk om 2 belangrijke<br />

redenen: de snelle start van een antiretrovirale behandeling,<br />

waardoor patiënten met HIV chronische complicaties kunnen<br />

voorkomen, en het elimineren van het risico op seksuele overdracht.<br />

De term I=I staat voor niet detecteerbare virale belasting<br />

= niet overdraagbaar (in het Engels undetectable viral load =<br />

untransmissible (U=U)).<br />

De huid kan in verschillende stadia van de HIV-infectie klinische<br />

symptomen vertonen en dit kan helpen bij het stellen van<br />

de diagnose. Ten eerste kan er tijdens de primaire infectie in<br />

50% van de gevallen sprake zijn van huiduitslag (figuur 2 )(10).<br />

De uitslag gaat gepaard met algemene symptomen (koorts,<br />

lymfadenopathie, vermoeidheid) en lokale symptomen (mondzweren).<br />

Als er een klinische verdenking is op primaire infectie,<br />

is het belangrijk om de aanwezigheid van risicofactoren in de<br />

anamnese vast te stellen (voornamelijk geslachtsgemeenschap<br />

zonder condoom of zonder gebruik van PreP, met uitzondering<br />

van fellatio). Primaire hiv-infectie moet snel worden behandeld<br />

in een verwijscentrum; het starten van behandeling zal helpen<br />

om de duur van de symptomen te beperken en ook het risico op<br />

overdracht, omdat de virale belasting extreem hoog is tijdens<br />

de eerste paar weken van infectie.<br />

Afbeelding 2: Uitslag bij primaire HIV-infectie. 39-jarige<br />

man met een 7-daagse voorgeschiedenis van koorts,<br />

maculopapulaire uitslag, lymfeklieren en mondzweren.<br />

De patiënt vermeldt meervoudige geslachtsgemeenschap<br />

met mannen en gebruikt geen PreP. Referentie:<br />

Matsumoto, CMAJ 2022(10).<br />

Verschillende dermatologische verschijnselen zijn schildwachtklierziekten<br />

voor chronische HIV-infectie, d.w.z.<br />

aandoeningen die geassocieerd worden met een HIV-prevalentie<br />

> 0,1%(11). Deze aandoeningen, opgesomd in tabel<br />

1, moeten altijd de reden zijn voor een hiv-screeningstest.<br />

Kaposi’s sarcoom, veroorzaakt door HHV-8-infectie, en<br />

candidiasis zijn sinds het begin van de epidemie in verband<br />

gebracht met AIDS. Manifestaties zoals atypische psoriasis<br />

en seborroïsche dermatitis zijn minder bekend en er kunnen<br />

diagnostische kansen gemist worden.<br />

Een diagnose van hiv moet altijd persoo<strong>nl</strong>ijk worden gesteld en<br />

de patiënt moet snel worden doorverwezen naar een hiv-referentiecentrum<br />

(4 in Brussel en 3 in Wallonië).<br />

Maart 2024

SOA<br />

15<br />

Dermatologische aandoeningen die een HIV-test vereisen<br />

Gordelroos<br />

Sarcoom van Kaposi<br />

Seborroeïsche dermatitis<br />

Atypische of ernstige psoriasis<br />

Herpes simplex, > 1 maand<br />

Onverklaarde orale candidiasis<br />



Sinds de Spaanse veroveraars Zuid-Amerika koloniseerden,<br />

heeft infectie met Treponema pallidum, of syfilis, zich wereldwijd<br />

verspreid onder menselijke populaties.<br />

De incidentie van syfilis neemt de laatste vijftien jaar gestaag<br />

toe in België en Europa. De huidige epidemie concentreert zich<br />

vooral bij mannen die seks hebben met mannen (MSM), hoewel<br />

recent, vooral in de Verenigde Staten, een stijging van het aantal<br />

gevallen werd vastgesteld bij jonge vrouwen, wat leidde tot een<br />

stijging van het aantal gevallen van congenitale syfilis.<br />

“Het Kaposi sarcoom,<br />

veroorzaakt door HHV-<br />

8 infectie, en candidiasis<br />

worden al sinds het<br />

begin van de epidemie<br />

in verband gebracht met<br />

AIDS. Manifestaties zoals<br />

atypische psoriasis en<br />

seborroïsche dermatitis<br />

zijn minder bekend en men<br />

kan diagnostische kansen<br />

missen...”<br />

De dermatologische manifestaties van syfilis zijn zeer divers(12).<br />

Het is daarom belangrijk om de patiënt te vragen naar het mogelijke<br />

risico op syfilis (MSM, meerdere partners, gebruik van<br />

datingapps, contact met recent gediagnosticeerde patiënten).<br />

De dermatologische manifestaties van syfilis en het bijbehorende<br />

stadium staan in tabel 2.<br />

Primair stadium<br />

Chancre<br />

Secundaire Syfilis<br />

Palmoplantaire uitslag<br />

(‘roseola’)<br />

Alopecia in plekken<br />

Mucosale Plaques<br />

Condyloma lata<br />

In tegenstelling tot herpes- of Mpoxlaesies is een syfilitische<br />

chancre pij<strong>nl</strong>oos. Het is belangrijk om bewust te zijn van de<br />

verschillende mogelijke locaties van chancroïd, die overeenkomen<br />

met de inoculatieplaats: mond, lip, anus.<br />

Afbeelding 3: Syfilitische chancre op de tong<br />

(bron CDC)<br />

Secundaire syfilis uit zich meestal als een gegeneraliseerde maculaire<br />

uitslag (roseola), voornamelijk op de romp, met palmaire<br />

en plantaire betrokkenheid (figuur 4). Systemische symptomen<br />

kunnen myalgieën, koorts en hepatitis zijn.<br />

Een te late diagnose van syfilis kan ernstige gevolgen hebben<br />

voor de patiënt, vooral als gevolg van neurologische schade.<br />

Syfilis kan schade veroorzaken aan de VIII-zenuw (omkeerbare<br />

doofheid met oorsuizen) en vooral schade aan het gezichtsvermogen<br />

als gevolg van uveïtis(13). Tot slot bestaat er ook het<br />

risico op overdracht op vrouwelijke partners, met het risico op<br />

een verwoestende aangeboren infectie.<br />

Afbeelding 4: Secundaire syfilis met klassieke palmaire<br />

betrokkenheid (bron CDC)<br />

Maart 2024

16<br />

SOA<br />

Treponemale test<br />

Niet-treponemale test<br />

VDRL/RPR<br />

Interpretatie<br />

Positief Positief Syfilis niet genezen (of follow-up na behandeling);<br />

stadium volgens klinisch belang<br />

Positief Negatief Genezen of zeer recente syfilis<br />

Negatief Positief Vals positief<br />

Negatief Negatief Geen syfilis of te vroeg (test herhalen)<br />

De diagnose is klinisch bij risicopatiënten en kan worden bevestigd<br />

door serologische tests. Er zijn 2 soorten testen: treponemaal<br />

en niet-treponemaal.<br />

Treponemale tests bevestigen de diagnose en blijven positief<br />

na een episode van syfilis. Ze zijn daarom niet nuttig in geval<br />

van herinfectie. De test kan negatief zijn in gevallen van recente<br />

infectie: het kan nuttig zijn om de test te herhalen als er<br />

een hoge mate van klinische verdenking is. Niet-treponemale<br />

testen (VDRL of RPR) geven de intensiteit van de infectie<br />

weer en worden uitgedrukt in titers (bijv. 1/32). Ze maken<br />

controle na behandeling (daling van RPR) en diagnose van<br />

mogelijke herinfectie (nieuwe stijging van RPR-titer, bijvoorbeeld)<br />

mogelijk. Het wordt aanbevolen om niet-treponemale<br />

testen op te volgen na de behandeling (na 3 en 6 maanden)<br />

(14). De volgende tabel vat de interpretatie van serologische<br />

tests bij syfilis samen.<br />

Elke diagnose van syfilis bij MSM moet leiden tot een HIVtest<br />

en tot informatie over PreP als de patiënt HIV-negatief<br />

is. Preventieve behandeling wordt gegeven in een HIV-referentiecentrum.<br />

De standaardbehandeling voor syfilis is sinds 1945-50 penicilline.<br />

Dit is een injecteerbare vorm (Peniciline G of Penadur ®),<br />

die sinds kort niet meer voorradig is. Een alternatief is orale<br />

doxycycline (100mg 2x/ gedurende 14 dagen). In geval van<br />

neurologische schade (gehoor- of oogschade) is intra-hospitale<br />

behandeling noodzakelijk (lumbaalpunctie en intraveneuze<br />

behandeling).<br />


De HIV-pandemie en epidemieën van Mpox en syfilis zijn een<br />

realiteit in België in 2024. Dermatologen spelen een belangrijke<br />

rol, gezien de frequente huidverschijnselen die met deze<br />

SOA’s gepaard gaan. Een vroege diagnose van SOA’s is van<br />

vitaal belang, in de eerste plaats voor de patiënt, maar ook voor<br />

de volksgezondheid. Het is daarom van cruciaal belang om<br />

seksualiteit aan de orde te stellen tijdens het anamneseproces.<br />

Een SOA-counselingstool ontwikkeld door het KCE is o<strong>nl</strong>ine<br />

beschikbaar (https://www.sti.kce.be/en/).<br />

Terwijl syfilis (met uitzondering van neurologische aandoeningen)<br />

poliklinisch kan worden behandeld in een dermatologiepraktijk,<br />

moeten HIV- en Mpox-infecties worden doorverwezen<br />

naar verwijscentra, zowel voor specifieke diagnostiek<br />

(Mpox PCR, HIV-virusbelasting) als voor therapeutische<br />

aspecten (initiatie en monitoring van antiretrovirale behandeling).<br />


1. Lecompte A, Vanden Berghe W, Bensemmane S, Van Den Bossche D, De<br />

Baetselier I, Van Beckhoven D. Surveillance des infections sexuellement<br />

transmissibles. Situation épidémiologique jusqu’ au 31 décembre 2021<br />

[Internet]. Sciensano; 2023 [cité 6 févr 2024]. Beschikbaar op: https://www.<br />

sciensano.be/<strong>nl</strong>/node/72690<br />

2. European Centre for Disease Prevention and Control. Hiv- en soa-prevention<br />

among men who have sex with men. ECDC; 2015.<br />

3. Nguyen VK, Greenwald ZR, Trottier H, Cadieux M, Goyette A, Beauchemin M, et<br />

al. Incidence of sexually transmitted infections before and after pre-exposure<br />

prophylaxis for HIV. AIDS Lond Engl. 20 févr 2018;32(4):523 30.<br />

4. Chastel C. Le monkeypox humain. Pathol Biol (Paris). mars 2009;57(2):175 83.<br />

5. Maronese CA, Avallone G, Aromolo IF, Spigariolo CB, Quattri E, Ramoni S, et<br />

al. Mpox: an updated review of dermatological manifestations in the current<br />

outbreak. Br J Dermatol. 1 sept 2023;189(3):260 70.<br />

6. Coppens J, Liesenborghs L, Vercauteren K, Van Esbroeck M, Van Dijck C. No<br />

Varicella Zoster Virus Infection among Mpox Cases in Antwerp, Belgium. Am J<br />

Trop Med Hyg. 6 déc 2023;109(6):1282 3.<br />

7. Effectiviteit van het Jynneos-vaccin [Internet]. 2023 [cité 6 févr 2024].<br />

Beschikbaar op: https://www.cdc.gov/poxvirus/mpox/cases-data/JYNNEOSvaccine-effectiveness.html<br />

8. ONUSIDA. Fiche d’information - Dernières statistiques sur l’état de l’épidémie<br />

de sida [Internet]. [cité 9 févr 2024]. Beschikbaar op: https://www.unaids.org/<br />

fr/resources/fact-sheet<br />

9. Sciensano. For a healthy Belgium. 2024 [cité 6 févr 2024]. Communicable<br />

diseases: HIV, Health Status Report. Beschikbaar op: https://www.<br />

healthybelgium.be/en/health-status/communicable-diseases/hiv-and-othersexually-transmitted-infections<br />

10. Matsumoto S, Murata Y, Tomoda Y. Acute HIV-infectie bij een 39-jarige man.<br />

CMAJ. 21 nov 2022;194(45):E1541 E1541.<br />

11. Jordans CCE, Vasylyev M, Rae C, Jakobsen ML, Vassilenko A, Dauby N, et al.<br />

National medical specialty guidelines of hiv-indicator conditions in Europe<br />

lack adequate HIV testing recommendations: a systematic guideline review.<br />

Eurosurveillance. 1 déc 2022;27(48):2200338.<br />

12. Whiting C, Schwartzman G, Khachemoune A. Syfilis in de dermatologie:<br />

Recognition and Management. Am J Clin Dermatol. 2023;24(2):287 97.<br />

13. Pratas AC, Goldschmidt P, Lebeaux D, Aguilar C, Ermak N, Benesty J, et al.<br />

Increase in Ocular Syphilis Cases at Ophthalmologic Reference Center, France,<br />

2012-2015 - Volume 24,Reference Center, France, 2012–2015 - Volume 24,<br />

Number 2—February 2018 - Emerging Infectious Diseases journal - CDC. [cité 6<br />

févr 2024]; Disponible sur: https://wwwnc.cdc.gov/eid/article/24/2/17-1167_<br />

article<br />

14. Jespers V, Stordeur S, Carville S, Crucitti T, Dufraimont E, Kenyon C, et al.<br />

Diagnosis and treatment of syphilis: 2019 Belgian National guideline for<br />

primary care. Acta Clin Belg. févr 2022;77(1):195203. <br />

Maart 2024

Cosentyx® P.P. Co-payment #<br />

1 x 300 mg €996,32 €12,10<br />

3 x 300 mg $ €2.905,39 €12,10<br />

Reimbursed in HS<br />

as of December 1st, 2023<br />

2 x 150 mg § €997,66 €12,10<br />

Source: https://www.riziv.fgov.be<br />

for the treatment of active moderate to severe hidradenitis suppurativa (HS)<br />

in adults with an inadequate response to conventional systemic HS therapy 1<br />

TURN<br />

DOWN HS<br />

TURN<br />

UP LIFE<br />

Name: Cosentyx 75 mg solution for injection in pre-filled syringe. Cosentyx 150 mg solution for injection in pre-filled syringe. Cosentyx 300 mg solution for injection in pre-filled syringe. Cosentyx 150 mg solution for injection in pre-filled pen. Cosentyx 300 mg solution for<br />

injection in pre-filled pen. Composition: Cosentyx 75 mg solution for injection in pre-filled syringe. Each pre-filled syringe contains 75 mg secukinumab in 0.5 ml. Cosentyx 150 mg solution for injection in pre- filled syringe. Each pre-filled syringe contains 150 mg secukinumab<br />

in 1 ml.Cosentyx 300 mg solution for injection in pre- filled syringe. Each pre-filled syringe contains 300 mg secukinumab in 2 ml. Cosentyx 150 mg solution for injection in pre- filled pen. Each pre-filled pen contains 150 mg secukinumab in 1 ml. Cosentyx 300 mg solution<br />

for injection in pre-filled pen. Each pre-filled pen contains 300 mg secukinumab in 2 ml.* Secukinumab is a recombinant fully human monoclonal antibody selective for interleukin-17A. Secukinumab is of the IgG1/κ-class produced in Chinese Hamster Ovary (CHO) cells.<br />

For the full list of excipients, see full leaflet. Pharmaceutical form: Solution for injection (injection). The solution is clear and colourless to slightly yellow.Therapeutic indications: Adult plaque psoriasis. Cosentyx is indicated for the treatment of moderate to severe plaque<br />

psoriasis in adults who are candidates for systemic therapy. Paediatric plaque psoriasis. Cosentyx is indicated for the treatment of moderate to severe plaque psoriasis in children and adolescents from the age of 6 years who are candidates for systemic therapy. Hidradenitis<br />

suppurativa (HS). Cosentyx is indicated for the treatment of active moderate to severe hidradenitis suppurativa (acne inversa) in adults with an inadequate response to conventional systemic HS therapy (see full leaflet).Psoriatic arthritis. Cosentyx, alone or in combination<br />

with methotrexate (MTX), is indicated for the treatment of active psoriatic arthritis in adult patients when the response to previous disease-modifying anti-rheumatic drug (DMARD) therapy has been inadequate. Axial spondyloarthritis (axSpA). Ankylosing spondylitis (AS,<br />

radiographic axial spondyloarthritis). Cosentyx is indicated for the treatment of active ankylosing spondylitis in adults who have responded inadequately to conventional therapy. Non-radiographic axial spondyloarthritis (nr-axSpA). Cosentyx is indicated for the treatment of<br />

active non-radiographic axial spondyloarthritis with objective signs of inflammation as indicated by elevated C- reactive protein (CRP) and/or magnetic resonance imaging (MRI) evidence in adults who have responded inadequately to non-steroidal anti-inflammatory drugs<br />

(NSAIDs). Juvenile idiopathic arthritis (JIA). Enthesitis-related arthritis (ERA). Cosentyx, alone or in combination with methotrexate (MTX), is indicated for the treatment of active enthesitis-related arthritis in patients 6 years and older whose disease has responded<br />

inadequately to, or who cannot tolerate, conventional therapy (see full leaflet). Juvenile psoriatic arthritis (JPsA). Cosentyx, alone or in combination with methotrexate (MTX), is indicated for the treatment of active juvenile psoriatic arthritis in patients 6 years and older whose<br />

disease has responded inadequately to, or who cannot tolerate, conventional therapy (see full leaflet). Posology and method of administration: Cosentyx is intended for use under the guidance and supervision of a physician experienced in the diagnosis and treatment<br />

of conditions for which Cosentyx is indicated. Adult plaque psoriasis The recommended dose is 300 mg of secukinumab by subcutaneous injection with initial dosing at weeks 0, 1, 2, 3 and 4, followed by monthly maintenance dosing. Based on clinical response, a<br />

maintenance dose of 300 mg every 2 weeks may provide additional benefit for patients with a body weight of 90 kg or higher. Each 300 mg dose is given as one subcutaneous injection of 300 mg or as two subcutaneous injections of 150 mg. Paediatric plaque psoriasis<br />

(adolescents and children from the age of 6 years). The recommended dose is based on body weight (Table 1) and administered by subcutaneous injection with initial dosing at weeks 0, 1, 2, 3 and 4, followed by monthly maintenance dosing. Each 75 mg dose is given as<br />

one subcutaneous injection of 75 mg. Each 150 mg dose is given as one subcutaneous injection of 150 mg. Each 300 mg dose is given as one subcutaneous injection of 300 mg or as two subcutaneous injections of 150 mg. Table 1. Recommended dose for paediatric<br />

plaque psoriasis : Body weight at time of dosing: Recommended Dose;

18<br />


Werkzaamheid van<br />

secukinumab bij hidradenitis<br />

suppurativa<br />

Tussen 2020 en 2023 werd in een multicentrische<br />

retrospectieve studie de werkzaamheid van secukinumab<br />

bij hidradenitis suppurativa geëvalueerd.<br />

De gegevens hadden betrekking op 263 patiënten.<br />

Hiertoe behoorden 130 vrouwen en 130 mannen, met<br />

een gemiddelde leeftijd van 41 jaar, een Hurley I/II/<br />

III-score van respectievelijk 8,3%/42% en 55%, en een<br />

gemiddelde IHS4 van 16,6. HiSCR50-scores werden<br />

verzameld op 16 en 24 weken, samen met veiligheidsgegevens.<br />

Patiënten werden gedurende ten<br />

minste 24 weken behandeld met een dosis van 300<br />

mg/4 weken. In de tweelingfase 3-studies SUNSHINE<br />

en SUNRISE toonde secukinumab superioriteit ten<br />

opzichte van placebo op week 16 met 45% HiSCR50<br />

versus 34% voor placebo bij patiënten met matige<br />

tot ernstige hidradenitis suppurativa.<br />

Deze resultaten werden gehandhaafd en verbeterden<br />

licht op week 52 (55% HiSCR50). De behandeling<br />

werd zeer goed verdragen.<br />

Ref.: Real World Evidence of Secukinumab in hidradenitis suppurativa:<br />

insights from a multicenter retrospective analysis of 263<br />

cases. A. Abstract: T6-O-13. EHSF 2024, Lyon, 7-9 februari 2024<br />

Mount Sinai-Clinique Healthy Skin Dermatology<br />

Center, een nieuw geavanceerd<br />

dermatologisch onderzoekscentrum<br />

Clinique en de Icahn School of Medicine at Mount Sinai<br />

hebben een filantropisch partnerschap aangekondigd voor<br />

de oprichting van het Mount Sinaï-Clinique Healthy Skin<br />

Dermatology Center. Dit centrum zal baanbrekend dermatologisch<br />

onderzoek verrichten naar de biologische basis van<br />

huidveroudering, huidallergieën en inflammatoire of eczemateuze<br />

huidaandoeningen, met name atopische dermatitis en<br />

contactdermatitis. Deze samenwerking is gegrondvest op de<br />

gedeelde missie van dermatologisch onderzoek om het leven<br />

van patiënten te verbeteren en zal zich richten op toepasbare<br />

wetenschappelijke ontdekkingen en baanbrekende innovatie<br />

om de allergiewetenschap te moderniseren en zo innovatieve<br />

oplossingen te vinden voor deze huidaandoeningen.<br />

Het onderzoek van het Mount Sinai-Clinique Healthy Skin Dermatology<br />

Center is gericht op het ontdekken van wetenschappelijke<br />

ontdekkingen om de ontwikkeling van nieuwe topische en<br />

systemische behandelingen voor allergische huidaandoeningen<br />

te versnellen. De prioriteit ligt bij het overbruggen van de kloof<br />

tussen fundamentele wetenschap en praktische klinische toepassing<br />

om het leven van mensen te verbeteren door middel<br />

van een gezonde huid. Door de gezonde huid te bestuderen,<br />

evenals de huid van mensen die lijden aan atopische dermatitis<br />

en andere allergische huidaandoeningen, kunnen onderzoekers<br />

leren hoe ze de zichtbare tekenen van veroudering bij alle<br />

mensen aanzie<strong>nl</strong>ijk kunnen vertragen, evenals bij eczeempatiënten,<br />

die tekenen van vroegtijdige of versnelde veroudering<br />

vertonen. De resultaten van dit onderzoek zijn bedoeld om de<br />

vooruitgang op het gebied van dermatologie en huidgezondheid<br />

te versnellen. Het zal ook Clinique’s toekomstige productinnovatie<br />

informeren en inspireren om nieuwe oplossingen te bieden<br />

voor mensen met een allergische of gevoelige huid.<br />

Impact van psoriasis op vruchtbaarheid<br />

Ongeveer de helft van de psoriasispatiënten is een vrouw en de meerderheid komen voor hun 40e levensjaar, dus in hun vruchtbare<br />

jaren. Er is echter weinig bekend over hoe psoriasis de vruchtbaarheid en de zwangerschapsuitkomsten kan beïnvloeden.<br />

Eerdere studies over dit onderwerp zijn meestal klein, hebben geen gematchte vergelijkingsgroepen of presenteren tegenstrijdige<br />

resultaten. In deze studie werden de obstetrische uitkomsten onderzocht bij patiënten met psoriasis, vergeleken met de<br />

populatie van dezelfde leeftijd zonder psoriasis, met behulp van elektronische patiëntendossiers (EHR’s) uit de Clinical Practice<br />

Research Datalink (GOLD UK) database, voor de jaren 1998 tot 2019. Meer dan 6 miljoen vrouwelijke patiënten in de vruchtbare<br />

leeftijd tussen 15 en 44 jaar werden geïdentificeerd. Elke psoriasispatiënt (n = 63.681, met ten minste één jaar follow-up) werd<br />

gematcht met 5 patiënten van dezelfde leeftijd (n = 318.405) en gevolgd door dezelfde huisarts. De mediane leeftijd (IQR) was<br />

30 (22-37) jaar en de mediane follow-up tijd was 4,1 (1,7-7,9) jaar. Patiënten met matige tot ernstige psoriasis hadden lagere<br />

vruchtbaarheidscijfers (RR, 0,75; CI95% 0,69-0,83; p < 0,001). Wanneer zwangerschappen optraden bij deze patiënten, was het<br />

risico op een miskraam verhoogd (odds ratio [OR], 1,06; 95% CI 1,03-1,10; p < 0,001) in vergelijking met moeders zonder psoriasis.<br />

De auteurs vonden geen verhoogd risico op prenatale bloedingen, pre-eclampsie of zwangerschapsdiabetes. Zwangerschappen<br />

van patiënten met psoriasis hadden minder kans om te eindigen in een levendgeboren kind (OR, 0,91; 95% CI 0,88-0,93; p < 0,001).<br />

Tot slot hadden patiënten jonger dan 20 jaar (OR, 2,04; 95% CI 1,94-2,15; p < 0,001) en in de leeftijd van 20-24 jaar (OR: 1,35; 95%<br />

CI 1,31-1,40; p < 0,001) een hoger risico op een miskraam dan patiënten in de leeftijd van 25-34 jaar.<br />

Ref.: Chen TC et al.; Global Psoriasis Atlas. JAMA Dermatol 2023; 159(7): 736-44.<br />

Maart 2024


19<br />


IRCCS Policlinico San Donato, San Donato Milanese (MI) Italië<br />





Atopische dermatitis (AD) is een heterogene ziekte die voornamelijk<br />

wordt gekenmerkt door chronische, pruritische, eczemateuze<br />

huidlaesies. Ernstige pruritus, huidpijn, zwelling en<br />

xerose, evenals slaapstoornissen, psychische aandoeningen en<br />

geassocieerde atopie dragen bij aan een verminderde levenskwaliteit,<br />

vooral bij patiënten met een matige tot ernstige ziekte 1 .<br />

De eerste stap in het therapeutische algoritme voor atopische<br />

dermatitis, vooral in de milde vormen, is gebaseerd op topische<br />

behandelingen, die klassiek gebaseerd zijn op het gebruik van<br />

topische corticosteroïden en topische calcineurineremmers<br />

(pimecrolimus en tacrolimus), die kunnen worden gebruikt<br />

om de ziekte te behandelen of te voorkomen 2 .<br />

Voor patiënten bij wie atopische dermatitis slecht onder controle<br />

is of bij wie de levenskwaliteit aanzie<strong>nl</strong>ijk afneemt ondanks<br />

een geschikte topische behandeling, kan ultraviolette<br />

fototherapie of systemische behandeling worden toegepast 3 .<br />

Hoewel fototherapie voor veel patiënten doeltreffend kan zijn,<br />

is de noodzaak van frequente kliniekbezoeken vaak niet haalbaar<br />

4 . Tot voor kort waren alleen breedspectrum systemische<br />

immunomodulatoren zoals corticosteroïden, methotrexaat,<br />

mycofenolaatmofetil, ciclosporine en azathioprine beschikbaar<br />

voor de behandeling van atopische dermatitis. Deze middelen<br />

worden in veel gevallen beperkt door een slechte tolerantie, de<br />

noodzaak van voortdurende controle van bloedtesten en een<br />

beperkte werkzaamheid 3,5 . Bovendien wordt cyclosporine, de<br />

meest efficiënte van de oudere middelen, niet aanbevolen voor<br />

langdurig gebruik, wat problematisch is gezien de chronische<br />

aard van atopische dermatitis 5 .<br />

O<strong>nl</strong>angs zijn er nieuwe moleculen bestudeerd die al beschikbaar<br />

zijn op de Europese markt of dat in de nabije toekomst zullen<br />

zijn. Deze middelen zijn zowel topisch als systemisch en worden<br />

gekenmerkt door een grotere selectiviteit in hun moleculaire doelwitten,<br />

wat resulteert in een grotere werkzaamheid en veiligheid.<br />

In dit overzicht zullen we kort ingaan op nieuwe topische behandelingen,<br />

die momenteel nog niet beschikbaar zijn in Europa, en<br />

© isavira / Adobe Stock<br />

ons vervolgens richten op nieuwe systemische behandelingen,<br />

waarvan sommige beschikbaar zijn en al de standaardbehandeling<br />

zijn geworden voor ernstige atopische dermatitis bij<br />

volwassenen.<br />


Lokale remmers van de JAK/STAT-route zijn getest voor de<br />

behandeling van AD na de werkzaamheid van orale toediening<br />

van middelen zoals ruxolitinib, een JAK1/JAK2-remmer, of<br />

delgocitinib, een pan-JAK 6 -remmer. Topicale delgocitinib,<br />

ruxolitinib en tofacitinib zijn doeltreffend en veilig gebleken<br />

bij AD. Onderzoek heeft bijvoorbeeld aangetoond dat topische<br />

ruxolitinib vergelijkbaar is in werkzaamheid met triamcinolon en<br />

gedurende langere perioden gebruikt kan worden met aanhoudende<br />

werkzaamheid. De veiligheid van deze geneesmiddelen<br />

Maart 2024

20<br />


lijkt ook zeer hoog te zijn. Zo was de meest voorkomende behandelingsgerelateerde<br />

bijwerking van plaatselijk delgocitinib<br />

gedurende 52 weken folliculitis 7 .<br />

Crisaborol 2% is de eerste fosfodiësterase 4 (PDE-4) remmer<br />

die is goedgekeurd voor gebruik bij volwassenen en kinderen<br />

ouder dan 2 jaar met milde tot matige AD 8 . Andere PDE-4-<br />

remmers zijn onder andere difamilast 1% zalf, die IGA 0 of 1<br />

met 20,9% verbeterde op week 47. Lotamilast en roflumumast<br />

zijn goedgekeurd voor gebruik bij volwassenen en kinderen in de<br />

leeftijd van 2 jaar met milde AD8 . Lotamilast en roflumilast zijn<br />

andere vergelijkbare PDE-4-remmers die onderzocht worden 2 .<br />

Tapinarof is een topische koolwaterstofreceptormodulator<br />

(AhR). AhR is een transcriptiefactor die op grote schaal tot<br />

expressie komt in de huid en die, wanneer geactiveerd, de genexpressie<br />

van filaggrine, loricrine en involucrine verhoogt,<br />

waardoor de epidermale terminale differentiatie wordt versneld.<br />

Tapinarof reguleert de expressie van proteïnen van de huidbarrière,<br />

heeft antioxidantwerking en onderdrukt IL-17 en IL22 9 .<br />

Asivatrep is een krachtige en selectieve antagonist van de potentiële<br />

vanilloïde receptor 1 (TRPV1), die werd geëvalueerd<br />

in een fase 2b-studie. Van TRPV1 is aangetoond dat het een rol<br />

speelt bij pruritus, epidermale barrièrefunctie en ontsteking en<br />

het komt tot overexpressie in AD-laesies. De activering ervan<br />

leidt tot de productie van moleculen die pruritus en ontsteking<br />

bevorderen. Het blokkeren van dit eiwit zou daarom een therapeutisch<br />

potentieel kunnen hebben 10 .<br />


Biologische stoffen<br />

Dupilumab<br />

Dupilumab is een humaan monoklonaal antilichaam dat zich<br />

richt tegen en bindt aan de alfa-subeenheid van de interleukine-4-receptorketen<br />

(IL-4Rα), waardoor de signalering van de<br />

Th2-cytokines interleukine-4 (IL-4) en interleukine-13 (IL-13)<br />

wordt geremd. Sinds 2020 is dupilumab goedgekeurd voor de<br />

behandeling van patiënten van 6 jaar of ouder met matige tot<br />

ernstige AD die onvoldoende onder controle is met topicale<br />

therapie 11 .<br />

De aanbevolen startdosis is 600 mg subcutaan (SC) in week 0,<br />

gevolgd door 300 mg elke 2 weken. Dupilumab is ook goedgekeurd<br />

voor atopische comorbiditeiten zoals allergische astma<br />

en neuspoliepen, waardoor dit middel duidelijk een breed therapeutisch<br />

profiel heeft 12 .<br />

De werkzaamheid en het veiligheidsprofiel van dupilumab als<br />

monotherapie en in combinatie met topische corticosteroïden<br />

werden geëvalueerd in 3 gerandomiseerde, dubbelblinde, placebogecontroleerde<br />

klinische onderzoeken (LIBERTY AD SOLO-<br />


De resultaten tonen de superioriteit van dupilumab aan, zowel<br />

als monotherapie als in combinatie met topische therapie, met<br />

significante verschillen ten opzichte van placebo in het percentage<br />

patiënten met een verbetering van de EASI-75 na 16<br />

weken in het bereik van 32% tot 37% als monotherapie en 46%<br />

in combinatie met topische therapie. Na 52 weken werd een<br />

vermindering in EASI van 84,9% waargenomen vergeleken<br />

met de initiële beoordeling. Er werd ook een duidelijke verbetering<br />

van pruritus waargenomen op de NRS-schaal. Significante<br />

verschillen ten opzichte van placebo werden ook waargenomen<br />

in levenskwaliteit, symptomen van depressie en angst, en door<br />

patiënten gerapporteerde symptomen. 2<br />

Uit de veiligheidsanalyse bleek dat de belangrijkste bijwerkingen<br />

injectieplaatsreacties en conjunctivitis waren. De incidentie van<br />

conjunctivitis varieerde van 3,0% tot 6,4% en over het algemeen<br />

was het symptoom mild tot matig intens en zelflimiterend. Sommige<br />

auteurs bevelen daarom het gebruik van kunsttranen aan<br />

bij het begin van de behandeling met dupilumab. 15<br />

Sinds de toelating van het gebruik van dupilumab bij atopische<br />

dermatitis bij volwassenen, zijn er verschillende studies in de<br />

praktijk uitgevoerd. Een systematische review en meta-analyse<br />

analyseerde 22 studies en 3303 patiënten met deze ziekte. Het<br />

percentage patiënten met een verbetering van 50%, 75% en<br />

90% van de EASI was respectievelijk 85,1%, 59,8% en 26,8%.<br />

Conjunctivitis was de meest voorkomende bijwerking, gerapporteerd<br />

bij 26,1% (hoger dan in klinische studies). 16<br />

Tralokinumab<br />

Tralokinumab is een volledig gehumaniseerd antilichaam gericht<br />

tegen IL-13 dat de binding aan zowel de IL-13Rα1- als de<br />

IL-13α2 12 -receptorketen blokkeert. De aanbevolen startdosis<br />

is 600 mg SC in week 0, gevolgd door 300 mg elke 2 weken.<br />

In de centrale fase III monotherapie studies was tralokinumab<br />

superieur aan placebo op week 16, met IGA 0/1 bereikt in<br />

16% (ECZTRA1) en 22% (ECZTRA2) van de patiënten die het<br />

antilichaam kregen, vergeleken met 7% en 11% in de respectievelijke<br />

placebogroepen. Evenzo werd EASI75 bereikt bij 25%<br />

en 33% van de patiënten die de behandeling kregen, vergeleken<br />

met respectievelijk 13% en 11% bij de placebogroep 17 .<br />

Daarnaast resulteerde tralokinumab 300 mg elke 2 weken in een<br />

afname van 50% in het gebruik van topische corticosteroïden<br />

vergeleken met de placebogroep. Zowel als monotherapie als<br />

in combinatie met dermocorticoïden verbeterde tralokinumab<br />

de door de patiënt gerapporteerde symptomen en de impact<br />

van AD op de slaapkwaliteit op week 16.<br />

Vanuit veiligheidsperspectief werd tralokinumab goed verdragen,<br />

zowel als monotherapie als in combinatie met dermocorticoïden.<br />

De waargenomen bijwerkingen waren vergelijkbaar<br />

met die van dupilumab, maar met een lager percentage gevallen<br />

van conjunctivitis.<br />

In de pivotale studies met dupilumab ontwikkelde 11% van<br />

de patiënten oogaandoeningen (bijv. conjunctivitis, keratoconjunctivitis<br />

en keratitis); daarentegen was het gemiddelde<br />

Maart 2024


21<br />

percentage oogaandoeningen voor ECZTRA1 en ECZTRA2<br />

met tralokinumab op week 16 7,6% (vergeleken met 3% in de<br />

placebogroep) 12 .<br />

Er is verondersteld dat de depletie van conjunctivale caliciforme<br />

cellen door remming van interleukine-13 en interleukine-4<br />

de homeostase van het bindweefselmucosale oppervlak<br />

beïnvloedt, wat leidt tot oculaire bijwerkingen. Remming van<br />

interleukine-13 alleen lijkt geassocieerd te zijn met een lagere<br />

incidentie en ernst van conjunctivitis dan remming van zowel<br />

interleukine-13 als interleukine-4 signalering. 18<br />

Maar zelfs als een interleukine-13 remmer alleen wordt gebruikt,<br />

wordt het gelijktijdig gebruik van kunsttranen aanbevolen en<br />

wordt een oogheelkundig onderzoek aanbevolen in het geval<br />

van conjunctivitis die niet reageert op de standaardbehandeling.<br />

Lebrikizumab<br />

Lebrikizumab is een ander volledig gehumaniseerd anti-IL-13<br />

antilichaam dat binding van het cytokine aan de receptor niet<br />

blokkeert, maar in plaats daarvan heterodimerisatie van IL-<br />

4Rα en IL-13Rα1 remt, waardoor signaaltransductie wordt<br />

geremd. ADvocate1 en ADvocate2 zijn fase 3 studies die de<br />

werkzaamheid en veiligheid van lebrikizumab monotherapie<br />

evalueren bij adolescente en volwassen patiënten met matige<br />

tot ernstige AD 19 .<br />

In beide studies trad al na 16 weken behandeling een EASI-75<br />

respons op bij respectievelijk 58,8% en 52,1% van de behandelde<br />

patiënten 20 . De meeste patiënten die een robuuste respons vertoonden<br />

op lebrikizumab om de twee weken tijdens de eerste 16<br />

weken van behandeling, behielden een respons tot week 52 door<br />

lebrikizumab met dezelfde frequentie te blijven ontvangen, maar<br />

een vergelijkbare duurzame respons werd ook waargenomen bij<br />

patiënten die opnieuw werden gerandomiseerd om lebrikizumab<br />

om de vier weken te ontvangen (d.w.z. met de helft van de frequentie<br />

van het vorige protocol Deze resultaten suggereren dat<br />

een inductieperiode van lebrikizumab om de twee weken, gevolgd<br />

door minder frequente toediening van lebrikizumab (om de vier<br />

weken) voldoende kan zijn om een respons te behouden bij de<br />

meeste patiënten met matige tot ernstige AD. Opgemerkt moet<br />

worden dat een relatief groot deel van de patiënten die tijdens de<br />

inductieperiode op lebrikizumab reageerden en die opnieuw werden<br />

gerandomiseerd naar placebo, 36 weken na het stoppen met<br />

het geneesmiddel nog steeds klinische respons vertoonden. Het<br />

behoud van respons bij deze patiënten suggereert dat lebrikizumab<br />

een positief effect kan hebben op de tekenen en symptomen<br />

van AD lang nadat de behandeling is gestopt. Deze resultaten zijn<br />

nieuw voor de behandeling van AD en kunnen het gevolg zijn<br />

van het unieke werkingsmechanisme van lebrikizumab, dat een<br />

halfwaardetijd heeft van 25 dagen, een hoge bindingsaffiniteit<br />

voor IL-13, een lagere dissociatiesnelheid en een grotere werkzaamheid<br />

dan andere biologische geneesmiddelen die worden<br />

gebruikt voor de behandeling van AD, zoals tralokinumab 19 .<br />

Er waren geen veiligheidsproblemen, afgezien van een hogere<br />

incidentie van conjunctivitis in vergelijking met placebo 20 .<br />

Nemolizumab<br />

Nemolizumab is een monoklonaal antilichaam gericht tegen<br />

de receptor voor het neuro-immuun cytokine interleukine 31<br />

(IL-31). Een fase 2b-onderzoek vergeleek het effect van nemolizumab<br />

(10, 30 en 90 mg) elke 4 weken met topische corticosteroïden<br />

bij volwassenen met matige tot ernstige AD, ernstige<br />

pruritus en onvoldoende controle met topische behandeling<br />

gedurende 24 weken. Nemolizumab (30 mg) verminderde de<br />

EASI-scores in vergelijking met placebo op week 24 (-68,8% vs<br />

-52,1%). Een verbetering in EASI en pruritus werd al na 1 week<br />

behandeling waargenomen. Nemolizumab werd bij alle doses<br />

goed verdragen, met weinig ernstige of ernstige bijwerkingen.<br />

Bij patiënten met een voorgeschiedenis van astma werd een<br />

hogere incidentie van astmatische voorvallen waargenomen met<br />

nemolizumab op een dosisafhankelijke manier. Alle astma-incidenten<br />

waren overwegend mild en er waren geen nieuwe gevallen<br />

van astma geassocieerd met nemolizumab. 21<br />

Twee langlopende multicentrische fase 3-studies met nemolizumab<br />

voor de behandeling van pruritus geassocieerd met<br />

AD werden uitgevoerd bij Japanse patiënten bij wie de ziekte<br />

onvoldoende onder controle was met topische middelen en<br />

orale antihistaminica 22 . In dit onderzoek werd nemolizumab<br />

60 mg elke 4 weken subcutaan toegediend in combinatie met<br />

topische behandelingen. Klinisch significante verbeteringen<br />

werden waargenomen vanaf de uitgangswaarde tot week 68<br />

met betrekking tot pruritus (66% reductie) en EASI (78% reductie).<br />

Het veiligheidsprofiel op lange termijn was consistent<br />

met het eerder gerapporteerde profiel 21 . Nemolizumab wordt<br />

momenteel geëvalueerd in 2 identieke centrale fase 3-studies<br />

(Arcadia 1 en 2) en een langetermijn uitbreidingsstudie. De<br />

dosis die momenteel wordt onderzocht is 30 mg om de twee<br />

weken, wat de beste resultaten lijkt te geven 2 .<br />

Daarnaast is nemolizumab onderzocht bij prurigo nodularis 23<br />

en bij pruritische pediatrische atopische dermatitis, met goede<br />

resultaten 24 .<br />

JAK-remmers<br />

Upadacitinib<br />

Upadacitinib is in Europa goedgekeurd voor de behandeling<br />

van matige tot ernstige AD bij volwassenen en adolescenten van<br />

≥ 12 jaar die in aanmerking komen voor systemische therapie.<br />

Het is een selectieve en reversibele remmer van het JAK1-enzym<br />

en wordt voornamelijk gemetaboliseerd door CYP3A4,<br />

waardoor de plasmaconcentraties kunnen worden beïnvloed<br />

door gelijktijdige toediening van krachtige CYP3A4-remmers<br />

of -inductoren. Wat betreft farmacodynamische interacties moet<br />

combinatie met cyclosporine of andere immunosuppressiva<br />

worden vermeden, aangezien het additieve immunosuppressieve<br />

effect niet is onderzocht 2 . De werkzaamheid en veiligheid van<br />

upadacitinib in doses van 15 mg en 30 mg bij adolescenten<br />

en volwassenen met AD werden geëvalueerd in 3 multicentrische,<br />

gerandomiseerde, dubbelblinde, placebogecontroleerde<br />

onderzoeken van 16 weken (Measure Up 1, Measure Up 2 en<br />

AD Up). De werkzaamheid van upadacitinib werd geëvalueerd<br />

Maart 2024

22<br />


als monotherapie in Measure Up 1 en 2 en in combinatie met<br />

topische corticosteroïden in AD UP 25 . Het percentage patiënten<br />

dat EASI 75 bereikte op week 16 was significant hoger in<br />

de upadacitinib 15 mg (70%) en upadacitinib 30 mg (80%)<br />

groepen dan in de placebogroep (16%) in Measure Up 1. De<br />

werkzaamheid op week 16 werd behouden tot en met week 52.<br />

Op week 52 werd EASI-75 bereikt door ongeveer 80% en 84%<br />

van de patiënten die de dosis van respectievelijk 15 mg en 30<br />

mg bleven gebruiken 26 .<br />

Een recente head-to-head klinische studie waarin upadacitinib<br />

en dupilumab werden vergeleken, toonde aan dat op week 16<br />

71% van de patiënten die upadacitinib kregen en 61,1% van<br />

de patiënten die dupilumab kregen een EASI-75 bereikten.<br />

Andere effectiviteitsmetingen toonden ook de superioriteit<br />

aan van upadacitinib ten opzichte van dupilumab op week 16 27 .<br />

Stopzetting van de behandeling als gevolg van bijwerkingen<br />

kwam over het geheel genomen niet vaak voor, hoewel iets vaker<br />

bij upadacitinib 30 mg. Veiligheidsgegevens in AD toonden<br />

aan dat de meest voorkomende bijwerkingen infecties van de<br />

bovenste luchtwegen en acne waren. Minder vaak voorkomend<br />

waren herpes simplex en gordelroos, folliculitis en andere 26,28 .<br />

Behandeling vereist analytische controle met bijvoorbeeld absolute<br />

neutrofielen- en lymfocytentellingen en hemoglobine,<br />

levertransaminasen en lipiden. De behandeling moet worden<br />

gestaakt bij een absoluut aantal neutrofielen



NIEUW<br />



0<br />


5 DAGEN*<br />

I-MODULIA ®<br />

Anti-jeuk<br />


Voedt en herstelt de huidbarrière<br />


Kalmerend en anti-irriterend<br />

* Gemiddelde tijd tot het verdwijnen van pruritus voor 52% van de onderzochte populatie. Fase IVonderzoek<br />

bij 5.910 patiënten (33 landen), zelfevaluatie. Bij 78,6% van de patiënten, gebruik van XERACALM<br />

A.D alleen 1 tot 2 keer per dag gedurende 7 dagen bij de indicatie xerositispruriginosa.<br />



24<br />



Assistent dermatologie, UCL<br />




De huid, het grootste orgaan van het menselijk lichaam,<br />

fungeert als een beschermende barrière tegen<br />

agressieve invloeden van buitenaf en weerspiegelt<br />

vaak onze algemene gezondheidstoestand. Op het kruispunt<br />

van deze complexe interactie tussen binnen en buiten is een<br />

fascinerend dermatologisch gebied in opkomst: de nauwe<br />

relatie tussen voeding en de gezondheid van de huid. Naast<br />

de traditionele rol van fysieke bescherming kan de huid ook<br />

getuigen van onevenwichtigheden in de voeding, waarbij een<br />

tekort aan of een teveel aan bepaalde voedingsstoffen tot uiting<br />

komt in een gevarieerde reeks dermatologische symptomen.<br />

Deze symbiose tussen voeding en dermatologie roept cruciale<br />

vragen op over hoe onze eetgewoonten de gezondheid van onze<br />

huid beïnvloeden. Eenvoudige vitaminesupplementen kunnen<br />

soms tot verrassende verbeteringen in de huid leiden, waardoor<br />

het nog belangrijker wordt om deze huidverschijnselen niet te<br />

onderschatten.<br />

Om te beginnen is ijzertekort een veelvoorkomend tekort in<br />

de bevolking. Huidmanifestaties kunnen soms voorafgaan aan<br />

bloedarmoede, met veranderingen aan de nagels (koilonychia<br />

en broze nagels), hoofdhuid (droog, broos haar, alopecia), slijmvliezen<br />

(atrofische glossitis en angulaire cheilitis) en pruritus.<br />

Een teveel aan ijzer kan ook pathologisch worden, ofwel in<br />

een verworven vorm in situaties van frequente transfusies of<br />

overmatige inname, ofwel genetisch, zoals in het geval van hemochromatose.<br />

Dit laatste wordt geassocieerd met een mutatie<br />

in het HFE hepcidine gen, wat leidt tot een verhoogde opname<br />

van ijzer, dat zich ophoopt in de huid en in het systeem, met<br />

complicaties zoals diabetes, cirrose, cardiomyopathie, enz. Op<br />

het gebied van de huid resulteert deze aandoening in wijdverspreide<br />

grijzige hyperpigmentatie, huidatrofie en hypopilositeit.<br />

Zinkgebrek kan worden verworven, bijvoorbeeld in het geval<br />

van parenterale voeding, malabsorptie of de aanwezigheid van<br />

HIV. Het kan ook genetisch bepaald zijn, zoals in het geval<br />

van acrodermatitis enteropathica, die typisch optreedt na het<br />

stoppen met borstvoeding. Deze deficiëntie resulteert in zeer<br />

karakteristieke huidveranderingen, die zich meestal manifesteren<br />

als acrale en perioriële dermatitis, met een erythemateus,<br />

schilferig of zelfs erosief uiterlijk, met de vorming van korsten.<br />

Symptomen zoals diarree en alopecia worden vaak geassocieerd.<br />

Soms leidt zinksuppletie tot een “wonderbaarlijke” verdwijning<br />

van de huiduitslag.<br />

Kopergebrek kan verworven zijn, hoewel dit zeldzaam is, of<br />

van genetische oorsprong, zoals in het geval van de ziekte van<br />

Menkes, ook bekend als trichopoliodystrofie. Deze aandoening<br />

is het gevolg van een mutatie in een gen dat codeert voor een<br />

kopertransport ATPase en wordt gekenmerkt door hypocupraemie<br />

en een verlaagde ceruloplasmineverzadiging.<br />

De ziekte van Menkes manifesteert zich meestal rond de leeftijd<br />

van 2 tot 3 maanden, met karakteristieke kenmerken zoals een<br />

mollig, bleek gezicht en afwijkingen aan de hoofdhuid, waaronder<br />

hypopigmentatie met kenmerken als pili torti, monilethrix<br />

en trichorexia nodosa. Deze kinderen ontwikkelen lethargie die<br />

gepaard gaat met neurologische stoornissen, psychomotorische<br />

retardatie, spijsverteringsbloedingen en botmisvormingen.<br />

Koilonychia bij ijzertekort<br />

(Jean-Hilaire Saurat, 2017)<br />

Een teveel aan koper, zoals bij de ziekte van Wilson, is gekoppeld<br />

aan een verstoring van het kopermetabolisme, wat leidt<br />

tot ophoping in verschillende organen, waaronder de huid. In<br />

Maart 2024


25<br />

Vitaminetekort Slijmvliesaandoeningen Belangrijkste systemische<br />

aandoeningen<br />

Vitamine A<br />

Vitamine B2 of<br />

riboflavine<br />

Vitamine B3 (vit PP)<br />

of nicotinezuur<br />

Vitamine B6<br />

Vitamine B9 of<br />

foliumzuur<br />

Vitamine B12<br />

Vitamine C<br />

Xerose, dunner en broos haar, talg- en zweetatrofie, folliculaire hyperkeratose<br />

(phrynoderma).<br />

Oro-oculo-genitaal syndroom met de verschijning van perioriële seborroïsche<br />

dermatitis, cheilitis, perileïtis, onthaarde glossitis, indolente fissuren en ulcera.<br />

Pellagra: symmetrisch donkerrood erytheem van aan foto’s blootgestelde gebieden,<br />

soms sero-hemorragische bulleuze loslating met langzame genezing.<br />

Dikke band rond de nek (Casal-kraag).<br />

Periorificiële schilfers (verschijning van seborroïsche dermatitis), glossitis,<br />

conjunctivitis, stomatitis.<br />

Atrofische glossitis, cheilitis en mucosale erosies, hyperpigmentatie van aan<br />

zo<strong>nl</strong>icht blootgestelde gebieden.<br />

Hunter’s glossitis, hyperpigmentatie van de plooien, handpalmen, nagels en<br />

mond.<br />

Scheurbuik gekenmerkt door perifolliculaire purpura, kurkentrekkerharen,<br />

gingivale bloeding en hypertrofie, glossitis.<br />

Verminderd zicht ‘s nachts<br />

Blepharoconjunctivitis en<br />

fotofobie.<br />

DDD: diarree-dementie-dermatitis<br />

Hematologische afwijkingen<br />

(anemie, lymfopenie, hypereosinofilie)<br />

en neurologische<br />

afwijkingen (convulsies,<br />

perifere neuropathie, verwardheid).<br />

Macrocytaire anemie.<br />

Pernicieuze anemie.<br />

Neurologische symptomen<br />

geassocieerd met beschadiging<br />

van het achterste<br />

medullaire koord.<br />

Subperiostale bloeding, loskomen<br />

van de tanden.<br />

Vitamine K Purpura et ecchymosis. Bloedingsdiathese<br />

Acrodermatitis enteropathica.<br />

(Marine Beeckman, 2019)<br />

de huid komt dit tot uiting in koperpigmentatie, voornamelijk<br />

op de onderste ledematen, blauwachtige verkleuring van de<br />

nagelriemen en de aanwezigheid van een groene Kayser-Fleischer<br />

hoornvliesring.<br />

Vitaminen spelen een essentiële rol in het in evenwicht houden<br />

van het lichaam en hun afwezigheid kan leiden tot een<br />

Perifolliculaire purpura en kurkentrekkerharen<br />

bij scheurbuik.<br />

(Jean L. Bolognia, 2022)<br />

verscheidenheid aan huidaandoeningen. Hieronder staat een<br />

tabel met de verschillende huidverschijnselen die geassocieerd<br />

worden met tekorten, evenals de belangrijkste systemische<br />

aandoeningen.<br />

Er zijn verschillende eetstoornissen, waarvan sommige zeer<br />

specifieke huidverschijnselen hebben.<br />

Maart 2024

26<br />


Deze patiënten lijden aan ernstige ondervoeding, gekenmerkt<br />

door hypoalbuminemie die leidt tot oedeem en problemen met<br />

wondgenezing.<br />

Aan de andere kant van het spectrum bevindt zich obesitas, gekenmerkt<br />

door een body mass index van meer dan 30. Bepaalde<br />

genetische syndromen, zoals het Prader-Willi-syndroom, of<br />

endocriene afwijkingen, zoals het micropolycysteus ovariumsyndroom<br />

of de ziekte van Cushing, predisponeren voor een<br />

aanzie<strong>nl</strong>ijke gewichtstoename. De meeste vormen van obesitas<br />

zijn echter multifactorieel, waarbij de omgeving een overheersende<br />

rol speelt.<br />

Obesitas gaat vaak gepaard met het metabool syndroom, wat<br />

leidt tot karakteristieke huidlaesies. Het is essentieel om te<br />

benadrukken dat patiënten die bariatrische chirurgie ondergaan<br />

een aanzie<strong>nl</strong>ijk risico lopen op voedingstekorten als gevolg van<br />

malabsorptie. Langdurige vitaminesuppletie is daarom een<br />

onvermijdelijke noodzaak voor deze mensen.<br />

Op de huid worden acanthosis nigricans, een toename van het<br />

aantal hangende fibromen, striae en een toename van het aantal<br />

mycotische infecties in de grote huidplooien waargenomen.<br />

In de onderste ledematen wordt vaak lymfatische en veneuze<br />

insufficiëntie waargenomen, wat leidt tot oedeem dat gepaard<br />

gaat met stasisdermatitis, lipodermatosclerose, beenulcera en<br />

plantaire hyperkeratose.<br />

Pellagre<br />

(Abosaleh, s.d.)<br />

Aan de ene kant van het spectrum staat anorexia nervosa, een<br />

eetstoornis met soms ernstige voedingstekorten. Naast aanzie<strong>nl</strong>ijk<br />

gewichtsverlies en amenorroe uit deze stoornis zich in<br />

soms bedrieglijke handafwijkingen zoals acrocyanose, syndroom<br />

van Raynaud, bevriezing, acromegaloïde extremiteiten, paronychia<br />

en carotenodermie (een oranje pigmentatie van de huid als<br />

gevolg van het onvermogen<br />

om bètacaroteen en vitamine<br />

A om te zetten). Russel’s<br />

sign, waargenomen bij bepaalde<br />

bulimische patiënten<br />

die braken teweegbrengen,<br />

wordt gekenmerkt door slijtage<br />

van de vingerkootjes<br />

als gevolg van herhaald en<br />

traumatisch contact met de<br />

tanden. Haarverdunning,<br />

hypertrichose, telogeen effluvium<br />

en fijn, breekbaar<br />

haar zijn ook symptomen van<br />

deze aandoening. Huidverschijnselen die verband houden met<br />

voedingstekorten (zie tabel), zoals pellagra, carpaal necrolytisch<br />

erytheem, gebarsten eczeem, glossitis, afthoïde laesies<br />

en ernstige huidxerose, kunnen ook worden waargenomen.<br />

Concluderend kan worden gesteld dat het onderzoeken van<br />

de verbanden tussen voeding en dermatologie de significante<br />

invloed van voeding op de gezondheid van de huid benadrukt.<br />

Huidletsels die verband houden met voedingstekorten benadrukken<br />

het cruciale belang van een evenwichtige voeding voor<br />

een gezonde huid. Met dit in het achterhoofd blijken bloedtests<br />

een essentieel instrument te zijn voor het beoordelen van<br />

de niveaus van essentiële voedingsstoffen, waardoor tekorten<br />

vroegtijdig kunnen worden gediagnosticeerd en de juiste suppletie<br />

kan worden toegepast. Door een proactieve benadering<br />

van voeding kunnen we niet alleen het uiterlijk van onze huid<br />

verbeteren, maar ook de algehele gezondheid bevorderen en<br />

dermatologische complicaties voorkomen die samenhangen<br />

met onevenwichtige voeding.<br />


Abosaleh, D. M. (s.d.). Nutrition et Peau. Ontleend aan Presentatie door het Hoofd<br />

Dermatologie en Venereologie HUG: https://www.hug.ch/sites/interhug/files/<br />

structures/direction_des_soins/documents/nutrition_et_peau_v1.pdf<br />

Jean L. Bolognia, J. V. (2022). Dermatologie: L’essentiel. Elsevier Masson.<br />

Jean-Hilaire Saurat, D. L.-M. (2017). Dermatologie et infections sexuellement<br />

transmissibles, 6ième édition. Elsevier Masson.<br />

Marine Beeckman, D. D. (2019, Septembre). Médecine interne et peau. Louvain<br />

Médical, p. 442.<br />

Maart 2024



De lipiden bilaag bestaat voor ongeveer 50% uit CERAMIDEN 1,2 . Deze bilaag is noodzakelijk om een<br />

effectieve huidbarrière te behouden, voor een goede waterhuishouding in het stratum corneum.<br />


-50% CERAMIDEN<br />

-25% CHOLESTEROL<br />

-10% / -20% VETZUREN<br />





Een combinatie van 3 huideigen, essentiële<br />

ceramiden, die de in de huid aanwezige<br />

ceramiden aanvullen, om zo droge huid<br />

te verzachten en de huidbarrière te versterken.<br />


Een revolutionair afgifte systeem welke<br />

hydraterende ingrediënten laag voor laag<br />

afgeeft voor een langdurige hydratatie.<br />

Houdt de huid langdurig zacht en comfortabel 3,4<br />


1 3 6-II<br />





1. Sahle FF, Gebre-Mariam T, Dobner B, Wohlrab J, Neubert RH. Skin diseases associated with the depletion of stratum corneum lipids and stratum corneum lipid substitution therapy. Skin<br />

Pharmacol Physiol. 2015;28(1):42-55. 2. Del Rosso JQ. Repair and maintenance of the epidermal barrier in patients diagnosed with atopic dermatitis: an evaluation of the components of a body<br />

wash-moisturiser skin care regimen directed at management of atopic skin. J Clin Aesthet Dermatol. 2011;4(6):45-55. 3. Lynde CW, Andriessen A, Barankin B, et al. Moisturisers and ceramide-containing<br />

moisturisers may offer concomitant therapy with benefits. J Clin Aesthet Dermatol. 2014;7(3):18-26. 4. Draelos ZD. The effect of ceramidecontaining skin care products on eczema resolution<br />

duration. Cutis. 2008;81(1):87-91.<br />


28<br />


Lifileucel duurzaam klinisch voordeel<br />

aangetoond bij patiënten met mucosaal<br />

melanoom die vooruitgang boeken<br />

met immunotherapie<br />

Slijmvliesmelanomen reageren minder goed op immunotherapie<br />

dan cutane melanomen en hebben een slechtere<br />

overleving (11,3-16 maanden). Ze zijn duidelijk ondervertegenwoordigd<br />

en worden zelfs uitgesloten van eerste- of<br />

tweedelijns klinisch onderzoek. Aangezien tumor-infiltrerende<br />

lymfocyten (TIL’s) in staat zijn om een aanzie<strong>nl</strong>ijk<br />

deel van de patiënten met melanoom die refractair zijn<br />

voor anti-PD-1 te ‘redden’, is een van hen, lifileucel, getest<br />

in een fase II-studie bij patiënten met mucosaal melanoom<br />

nadat een voordeel was aangetoond in objectieve respons<br />

bij zwaarbehandelde patiënten met gevorderd melanoom.<br />

De resultaten van 12 patiënten die progressie vertoonden<br />

op anti-PD-(L)1 toonden een bevestigde respons van 50,0%<br />

na een mediane follow-up van 35,7 maanden, met een<br />

mediane duur van respons die niet werd bereikt, wat de<br />

vraag opriep of lifileucel moet worden aangeboden als<br />

eerstelijnsbehandeling in combinatie met immuuntherapie.<br />

Ref.: Grigoleit G, Kluger H, Thomas S, et al. Lifileucel tumor-infiltrating<br />

lymphocyte (TIL) cell therapy in patients (pts) with advanced<br />

mucosal melanoma after progression on immune checkpoint<br />

inhibitors (ICI): Results from the phase II C-144-01 study. ESMO<br />

2023. Abstract#1086MO.<br />

Uitbraak van mazelen in Europa<br />

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) waarschuwt<br />

voor een explosie van het aantal gevallen van mazelen<br />

in 2023 op het Europese continent vergeleken met 2022,<br />

voornamelijk in Rusland en Kazachstan. In 2023 zullen<br />

er 42.000 gevallen zijn, waaronder iets meer dan 2.000<br />

in EU/EER-landen, waarbij Roemenië goed is voor bijna<br />

tweederde van de gevallen. Aangezien de vaccinatiegraad<br />

in Europa onvoldoende is (≤95% voor de 2e dosis in de<br />

meeste EU/EER-landen), kunnen we de komende maanden<br />

meer gevallen van mazelen verwachten. Alleen een zeer<br />

hoge en aanhoudende vaccinatiegraad kan deze ziekte in<br />

Europa uitroeien. In België waren er, na zeer lage aantallen<br />

gevallen van mazelen in 2021 (7 gevallen) en 2022 (8 gevallen),<br />

in december 2023 al minstens 52 besmettingen.<br />

“Er verschenen verschillende middelgrote clusters: gelinkt<br />

aan een asielcentrum in Brussel (9 gevallen), bij kinderen<br />

in een school en ziekenhuis in Brussel (6 gevallen), binnen<br />

een gezin na een reis naar het buite<strong>nl</strong>and (5 gevallen) en,<br />

in oktober 2023, binnen gezinnen en over een school in<br />

Sint-Niklaas, Oost-Vlaanderen (15)”, vertelt Sciensano,<br />

eraan toevoegend dat “de overgrote meerderheid van<br />

de gevallen ongevaccineerd of onvolledig gevaccineerd<br />

was”. In België is de vaccinatiegraad voor de tweede dosis,<br />

die op 7-8-jarige leeftijd wordt gegeven, niet gehaald.<br />

Dit zou minstens 95% moeten zijn. Uit de resultaten van<br />

het laatste onderzoek bij kinderen in het 6e jaar van de<br />

basisschool blijkt echter dat slechts 73% van de leerlingen<br />

gevaccineerd is. Het is belangrijk dat deze vaccinatie niet<br />

wordt vergeten en dat beide doses worden ontvangen. Als<br />

een vaccinatie is gemist, is een inhaalvaccinatie mogelijk.<br />

Evaluatie van de overleving van melanoom in de afgelopen 10 jaar<br />

De specifieke overleving van melanoom is heterogeen en afhankelijk van het histologische stadium. Een studie van Zweedse<br />

klinisch-pathologische gegevens laat een recente verbetering van de overleving zien, parallel aan de komst van nieuwe behandelingen.<br />

Zweedse auteurs hebben trends in specifieke overleving voor invasief melanoom tussen 1990 en 2020 geanalyseerd op<br />

basis van klinisch-pathologische gegevens uit het Zweedse melanoomregister. Tussen 1990 en 2020 werden in Zweden in totaal<br />

77.036 primaire invasieve MM’s gediagnosticeerd bij 70.511 patiënten. De 5-jaars cutane melanoomspecifieke overleving (MCHS)<br />

is 88,9% (95% betrouwbaarheidsinterval CI 88,3-89,4) voor 1990-2000, 89,2% (88,7-89,6) voor 2001-2010 en 93,0% (92,7-93,9)<br />

voor 2011-2020. Over het geheel genomen verbeterde het MCHS tijdens de twee diagnoseperioden (2001-2010 en 2011-2020)<br />

vergeleken met de referentieperiode 1990-2000 voor mannen en vrouwen, respectievelijk [HR mannen: 2001-2010: 0,89; CI 0,82-<br />

0,96 en 2011-2020: 0,62; CI 0,56-0,67; HR vrouwen: 2001-2010: 0,82 (CI 0,74-0,91) en 2011-2020: 0,62; CI 0,56-0,70)]. Het risico op<br />

overlijden aan kwaadaardig melanoom was significant lager in alle leeftijdsgroepen, zowel bij mannen als bij vrouwen, tijdens<br />

de meest recente diagnoseperiode (2011-2020 versus 1990-2000). Vrouwen zijn in dit opzicht altijd in het voordeel geweest,<br />

omdat zij vaker dunne melanomen hebben en een gunstigere algemene uitkomst. De resultaten van deze analyse benadrukken<br />

de verbetering van MSCC bij mannen en vrouwen in Zweden. Voor de periode 2011-2020 houdt dit waarschij<strong>nl</strong>ijk verband met de<br />

introductie van nieuwe systemische therapieën. Daarnaast worden vergelijkbare trends waargenomen bij mannen en vrouwen.<br />

De oddsratio’s voor de diagnose van nodulair melanoom met een slechtere prognose (vergeleken met oppervlakkig melanoom)<br />

zijn echter significant verlaagd met 20% (2001-2010) en 46% (2011-2020) vergeleken met de referentieperiode 1990-2000.<br />

Ref.: Vikström S et coll.: Increasing melanoma incidence and survival trend shifts with improved melanoma-specific survival between 1990 and 2020 in<br />

Sweden. Br J Dermatol 2023; 189:702–709 doi.org/10.1093/bjd/ljad244<br />

Maart 2024

BCEDG<br />

29<br />





17 FEBRUARI 2024<br />


Samenvattingen van de klinische casussen<br />







Deze casus betreft een 50-jarige vrouw die leed aan<br />

aanhoudende aftose en zwelling aan de oogleden. Er<br />

werd een allergische contact dermatitis vermoed, te<br />

meer omwille van een voorgeschiedenis van contactallergische<br />

reacties. Patchtests uitgevoerd met de Belgische<br />

standaardreeks en cosmetische reeks waren positief<br />

voor nikkel, limoneen, geurmengsel (Fragrance-mix) 1<br />

en kaneelalcohol. Uit een grondige anamnese bleek dat<br />

patiënte dagelijks een appelmet kaneel at. Het stopzetten<br />

van deze gewoonte resulteerde in volledige remissie van<br />

de symptomen, wat dus leidde tot de diagnose van allergische<br />

contactstomatitis door kaneel, met uitbreiding<br />

naar de oogleden.<br />

Allergische contactcheïlitis en -stomatitis kennen velerlei<br />

oorzaken, zoals cosmetica, muziekinstrumenten,<br />

tandheelkundige materialen, lokale geneesmiddelen en<br />

meer zeldzaam drank of voedsel. (Fig. 1. toont positieve<br />

reacties voor kaneel en de belangrijkste sensibilisatoren,<br />

<strong>nl</strong>. kaneelaldehyde en kaneelalcohol bij een<br />

andere patiënt. De diagnose is niet altijd gemakkelijk<br />

te stellen vanwege de verschillende klinische presentaties<br />

die vaak andere aandoeningen van de lippen en het<br />

mondslijmvlies nabootsen.<br />

“Uit een grondige controle<br />

van de achtergrond bleek<br />

dat de patiënt dagelijks<br />

een appel met kaneel<br />

at. Stopzetting van deze<br />

gewoonte resulteerde in<br />

volledige remissie van<br />

de symptomen...”<br />

Maart 2024

30<br />


De waarde van psychodermatologie bij de behandeling van acne<br />

In een recent onderzoek werd onderzocht hoe psychotherapeutische benaderingen acne-patiënten die lijden aan psychologisch leed dat verband<br />

houdt met hun uiterlijk, ten goede kunnen komen. Volgens een onderzoek uit 2022 rapporteert slechts 6,9% van de acnepatiënten geen negatieve<br />

gevolgen van de aandoening. Studies hebben een verhoogde prevalentie van deze stoornissen aangetoond tijdens de follow-up van mensen met<br />

acne: volgens een Brits onderzoek is het risico op het ontwikkelen van een depressieve stoornis 18,5% in de acne populatie, vergeleken met<br />

12,0% in de rest van de bevolking over een follow-up periode van 15 jaar. Het risico op het ontwikkelen van een depressieve stoornis is vooral<br />

hoger in de eerste jaren na de diagnose. Het verschijnen en de ernst van huidlaesies zijn bevorderlijk voor psychologisch leed, met een lager<br />

gevoel van eigenwaarde, gevoelens van schaamte en een groter risico op sociaal isolement. Uit een meta-analyse van kinderen en adolescenten<br />

met huidaandoeningen bleek dat de prevalentie van zelfmoordpogingen ten minste 0,08% was bij psoriasis en zelfs 21,9% bij acne. Een focus<br />

op het uiterlijk kan leiden tot de ontwikkeling van symptomen van dysmorfobie. Het probleem kan acuter zijn bij mensen met een donkerder<br />

huidtype, waar de ontstekingsreactie verhoogd kan zijn, wat kan leiden tot post-inflammatoire hyperpigmentatie en de ontwikkeling van keloïde<br />

littekens, evenals bij transgenders die hormonale behandeling ondergaan, wat kan leiden tot acne. Behandeling van acne met isotretinoïne wordt<br />

nog steeds vaak vermeden door artsen uit angst voor de psychiatrische bijwerkingen van de stof. Het bewijs voor deze kwestie blijft beperkt<br />

en moet worden afgewogen tegen de mogelijke psychiatrische voordelen die worden verwacht van het oplossen van acne. Hoe het ook zij,<br />

een analyse van Amerikaanse databases waarin 30.000 acne-patiënten die behandeld werden met isotretinoïne vergeleken werden met 44.000<br />

anderen die behandeld werden met antibiotica, bracht geen schadelijke risico’s aan het licht, maar juist mogelijke gunstige psychologische<br />

effecten. Het rapport van een groep experts in opdracht van het Britse Geneesmiddelenbureau, gepubliceerd in april 2023, concludeert dat het<br />

onmogelijk is om vast te stellen of het geneesmiddel al dan niet leidt tot psychiatrische stoornissen.<br />

Ref. : Is it really ever ‘just acne’? Considering the psychodermatology of acne. British Journal of Dermatology, Volume 189, Issue Supplement_1, October<br />

2023, Pages i11 i16, https://doi.org/10.1093/bjd/ljad251<br />

AI opent mogelijkheden tegen<br />

Staphylococcus aureus<br />

Elk jaar zijn in de Europese Unie 150.000 infecties met antibiotica-resistente<br />

staphylococcus aureus verantwoordelijk voor 35.000 sterfgevallen.<br />

Een team van het Broad Institute van MIT en Harvard University<br />

(Cambridge, Massachusetts) is erin geslaagd een klasse verbindingen<br />

te identificeren die mogelijk actief zijn tegen staphylococcus aureus<br />

die resistent is tegen bepaalde antibiotica. Dit originele onderzoek<br />

combineert de prestaties van kunstmatige intelligentie met biomedische<br />

expertise. De originaliteit van de aanpak is dat men op basis<br />

van de chemische structuur van tienduizenden moleculen virtueel kan<br />

anticiperen op zowel mogelijke antibacteriële eigenschappen als de al<br />

dan niet toxische kracht van deze moleculen op menselijke cellen. In de<br />

praktijk bepaalden de onderzoekers eerst de antibiotische activiteiten<br />

van 39.312 verbindingen, chemische substructuren van moleculen die<br />

al bekend waren en hun cytotoxiciteitsprofielen op menselijke cellen.<br />

Neurale netwerken werden getraind om de chemische structuren te<br />

identificeren die geassocieerd worden met antimicrobiële activiteit en<br />

werden vervolgens gebruikt om meer dan 12 miljoen verbindingen te<br />

screenen en hun antibiotische activiteit en cytotoxiciteit te voorspellen.<br />

Hun gemeten toxiciteit voor menselijke cellen blijkt zeer laag te zijn,<br />

wat suggereert dat ze kandidaat-geneesmiddelen zouden kunnen<br />

zijn. Maar we zijn nog ver verwijderd van de ontwikkeling van een<br />

antibioticum. Met behulp van deze techniek werden 283 verbindingen<br />

geselecteerd voor empirische tests tegen staphylococcus aureus<br />

en eerste tests op muizen identificeerden een klasse structuren die<br />

antimicrobieel bleken tegen meticillineresistente staphylococcen en<br />

vancomycineresistente enterokokken.<br />

Ref: Wong, F., Zheng, EJ, Valeri, JA et al. Nature (2023). https://doi.org/10.1038/s41586-023-06887-8<br />

Gordelroos na vaccinatie<br />

tegen Covid-19<br />

Italiaanse auteurs hebben een literatuuroverzicht uitgevoerd van<br />

gevallen van herpes zoster na vaccinatie tegen Covid, met als doel<br />

het mechanisme van dit verband op te helderen. Een zoekactie in<br />

de verschillende standaard databases (Embase, MEDLINE, EBSCO,<br />

PubMed, Google Scholar en de Cochrane Skin) tot 19 september<br />

2023 onthulde (in 31 artikelen) 4.555 gevallen van herpes zoster<br />

na vaccinatie tegen Covid 19. onderzoekers. Het grootste aantal<br />

gevallen werd gerapporteerd door Florea et al. in een cohortstudie<br />

waarin de associatie tussen mRNA-vaccinatie en het optreden<br />

van gordelroos binnen 90 dagen werd onderzocht. Het cohort<br />

omvatte 1.052.362 gevaccineerden met mRNA-1273 (Moderna) en<br />

1.055.461 gevaccineerden met BNT162b2 (Pfizer). De aangepaste<br />

HR (Hazard Ratio) voor herpes zoster na de tweede dosis was<br />

respectievelijk 1,14 (1,05-1,24) en 1,12 (1,03-1,22), iets hoger bij<br />

patiënten ouder dan 50 jaar. Evenzo vonden Barda en al. een<br />

verhoogd risico op VZV-reactivatie na vaccinatie met BNT162b2<br />

bij de 884.828 proefpersonen in hun onderzoek (RR 1,43). Twee<br />

andere onderzoeken vonden echter geen significante toename<br />

van het risico op herpes zoster na vaccinatie met Covid 19. Het<br />

percentage VZV-reactiveringen na vaccinatie tegen Covid 19 lijkt<br />

zeer laag en zou naleving van deze preventieve maatregel niet<br />

moeten ontmoedigen.<br />

Ref: Potestio L et coll.: Herpes Zoster and COVID-19 Vaccination:<br />

A Narrative Review. Clin Cosmet Investig Dermatol. 2023 Nov<br />

16;16:3323-3331. doi: 10.2147/CCID.S441898. eCollection 2023.<br />

Maart 2024



1<br />



Crème tegen onzuiverheden<br />

Ernstige onzuiverheden<br />

en hardnekkige restsporen<br />

Synergie van gepatenteerde bestanddelen²<br />

Myrtacine® 1 e bestanddeel anti-biofilm<br />

Celastrol tegen inflammatie<br />

-45% rode restsporen 3<br />

Hydrateert 24u<br />

4<br />

Doeltreffend vanaf 7dagen 5<br />

Fotocredits: Adobestock<br />

1. Patent WO2014/009325: Gebruik van een mirte-extract als anti-biofilm bestanddeel tegen P. acnes.<br />

2. Patent WO2022/189758: Combinatie van mirte-extract en Tripterygium wilfordii extract bij C. Acnes veroorzaakte inflammatie.<br />

3. Klinische studie uitgevoerd bij 41 personen, tweemaal daagse toepassing, gedurende 57 dagen.<br />

4. Klinische studie uitgevoerd bij 22 personen, eenmalige toepassing, meting van de hydratatie-index (1U, 2U, 4U, 6U en 24U).<br />

5. Klinische studie uitgevoerd bij 40 personen, tweemaal daagse toepassing, gedurende 8 weken.

32<br />

JDP 2023<br />


Afdeling Dermatologie, Luxemburg<br />

JDP 2023 :<br />



Tijdens de ‘Journées Dermatologiques de Paris’, op woensdag 06/12/2023,<br />

presenteerde een groep sprekers van verschillende gespecialiseerde disciplines,<br />

onder leiding van dokter Pelletier (dermatoloog), hun beste casussen van het jaar<br />

met betrekking tot de pathologie van ano-genitale mucosa.<br />

Hier volgt een verslag van deze multidisciplinaire sessie, die eens te meer het belang<br />

van teamwerk aantoont.<br />

D<br />

e<br />

eerste spreker, dr. Jeanne Wendling, gaf ons<br />

een differentiële diagnose van goedaardige<br />

vulvaretumoren.<br />

Angiokeratomen (afbeelding 1) komen voornamelijk voor bij<br />

vrouwen na de menopauze en bevinden zich voornamelijk op<br />

de grote schaamlippen (labia majora). Ze zijn soms getromboseerd<br />

en kunnen daardoor een melanocytaire laesie simuleren.<br />

Talgkliercysten bevinden zich voornamelijk aan de buitenkant<br />

van de grote schaamlippen. Bij esthetisch of seksueel ongemak<br />

kan een chirurgische resectie gemakkelijk worden uitgevoerd.<br />

Syringomen zijn kleine pruritische papels, soms gelig, die<br />

zich voornamelijk aan de buitenkant van de grote schaamlippen<br />

bevinden, maar ook de binnenkant kan aangetast zijn.<br />

Mucoïde cysten bevatten een viskeuze vloeistof die zichtbaar<br />

wordt na incisie. Ze kunnen een lineaire rangschikking hebben<br />

of zelfs op een litteken.<br />

De cyste in de Bartholinbuis bevindt zich aan de achterkant<br />

van de vulva. De rol van deze klieren is het afscheiden van een<br />

glijmiddel tijdens de geslachtsgemeenschap, dus moet de patiënt<br />

gevraagd worden of de laesie opzwelt tijdens het opwinden. Degeneratie<br />

tot carcinoom van de Bartholin klier is zeer zeldzaam.<br />

Er kunnen cysten ontstaan ten koste van de klier van Skene, niet<br />

te verwarren met een urethraal divertikel.<br />

Papillair hidradenoom is een goedaardige tumor van de ano-genitale<br />

borstklieren. Het kan niet worden doorprikt omdat er geen<br />

vloeistof in zit. Het bevindt zich bij voorkeur in de interlabiale<br />

plooien, het perineum of de anale marge. Bij klinisch onderzoek<br />

is het vrij aspecifiek: een papule die kan ulcereren of zelfs cystevormig<br />

of nodulair kan zijn. Het moet altijd overwogen worden<br />

als het zich in de interlabiale groef bevindt.<br />

Een andere aspecifieke papel kan het gevolg zijn van een granuloom<br />

op een draad (vooral na een episiotomie), dat regelmatig<br />

kan etteren, zelfs 20 jaar na de bevalling.<br />

Een anovulvar fistel kan zich op een kwetsbare plek bevinden<br />

(episiotomielitteken).<br />

Secundaire syfilis is een papule met het uiterlijk van condyloma<br />

lata (simuleert condyloma maar reageert niet op behandeling).<br />

Men moet rekening houden met deze diagnose.<br />

Dr. Mathab Samimi gaf ons vervolgens een differentiële diagnose<br />

van gepigmenteerde laesies van het genitale gebied.<br />

Meer diffuse genitale pigmentatie kan fysiologisch zijn vanaf<br />

fototype 3, en is bilateraal en symmetrisch, aan de buitenzijde<br />

en de vrije rand van de kleine schaamlippen.<br />

Genitale melanose is de meest voorkomende oorzaak van<br />

pigmentatie. Het treft jonge vrouwen en is polymorf, uni- of<br />

multifocaal en soms heterogeen. Het kan idiopathisch of hormonaal<br />

zijn, waarbij oestrogenen melanocyten stimuleren; het<br />

kan posttraumatisch (episiotomie) of postinflammatoir zijn.<br />

Er moet een systematische biopsie worden uitgevoerd om<br />

melanoom uit te sluiten, zelfs als het multifocaal is. Daarnaast<br />

moet worden gezocht naar andere mucosale pigmentatieplekken<br />

om het syndroom van Laugier uit te sluiten.<br />

Maart 2024

JDP 2023<br />

33<br />

Tabel 1.<br />

VHSIL<br />

Gedifferentieerde VIN<br />

Frequentie 97 % 3 %<br />

Pathofysiologie HPV Ontstekingsziekte<br />

Leeftijd Jong Oud<br />

Degeneratie < 9% 20-30%<br />

Behandeling Conservering Chirurgie<br />

De incidentie van angiokeratomen neemt toe met de leeftijd en<br />

ze treffen de cutane zijde van de grote schaamlippen (het scrotum<br />

bij mannen). Ze zijn waarschij<strong>nl</strong>ijk het gevolg van degeneratie<br />

van het elastische weefsel.<br />

Lymfangiëctasieën zijn doorschijnend of hemorragisch, kunnen<br />

gaan sijpelen en lijken op pseudo-condylomen. Ze worden<br />

het vaakst gezien na bestraling voor genitale neoplasie en<br />

gaan soms gepaard met lymfoedeem (genitaal of onderste<br />

ledemaat). De behandeling is zeer gecompliceerd en recidief<br />

komt vaak voor.<br />

Bowenoïde papulose is de meest voorkomende vorm van intraepitheliale<br />

neoplasie en houdt verband met HPV. De belangrijkste<br />

risicofactoren zijn roken en het aantal seksuele partners.<br />

Het risico op degeneratie naar plaveiselcelcarcinoom is lager<br />

dan bij lichen sclerosus. De behandeling is gebaseerd op het 3<br />

tot 4 keer per week aanbrengen van Aldara® gedurende 3-4<br />

maanden, met een werkzaamheid die minstens vergelijkbaar is<br />

met chirurgische behandeling. Stoppen met roken is absoluut<br />

noodzakelijk, omdat roken leidt tot resistentie tegen Aldara®.<br />

Dr. Sandra Ronger Savle presenteerde een aantal klinische<br />

gevallen waarin de intuïtie het bij het verkeerde eind had.<br />

Gelokaliseerde argyria is te wijten aan afzettingen van zilverzouten<br />

door herhaald contact (oorbellen, crèmes met zilverzouten,<br />

acupunctuurnaalden, enz. Microscopisch wordt er geen pigment<br />

gezien rond de eccriene klieren (zoals bij gegeneraliseerde argyria).<br />

Bij klinisch onderzoek zijn dit heterogene gepigmenteerde<br />

laesies die uni-focaal of vaker multifocaal kunnen zijn.<br />

In het geval van lichen sclerosus, die niet goed reageert op dermocorticoïden,<br />

is het belangrijk om een andere diagnose uit te<br />

sluiten, waaronder mycose, degeneratie, contactallergie voor<br />

dermocorticoïden, de ziekte van Paget, enz.<br />

Epidermolytisch acanthoom is vrij zeldzaam en is een differentiaaldiagnose<br />

van condyloma en intraepitheliale neoplasie. Het<br />

histologische beeld is gemeenschappelijk voor verschillende<br />

pathologieën. Er is een mannelijke predominantie, de letsels zijn<br />

vaak multipel en de etiologie is onbekend maar niet HPV-gerelateerd.<br />

Er kunnen verschillende behandelingen worden overwogen:<br />

emolliënten, vernietiging met stikstof (eenvoudigste)<br />

of laser.<br />

Een andere actuele kwestie met betrekking tot vulvale laesies is<br />

het begrijpen van het verschil tussen VHSIL en gedifferentieerde<br />

VIN. VHSIL (Vulvar High grade Squamous Intra epithelial<br />

Lesion) zijn HPV-geïnduceerde laesies, de meest voorkomende<br />

(97% en verantwoordelijk voor 30% van de plaveiselcelcarcinomen<br />

(SCC). Gedifferentieerde VIN’s ontwikkeld op lichen<br />

sclerosus zijn goed voor 3% van de dysplasieën, maar induceren<br />

vaker EC’s. HSIL is vaak multifocaal; gedifferentieerde VIN is<br />

vaak leukokeratotisch.<br />

Toen Dr. Pelletier aan de beurt kwam, presenteerde hij ook<br />

klinische gevallen van vulvapathologie.<br />

De streptokokken β-haemolytische vulvovaginitis van Groep A<br />

is de meest voorkomende oorzaak van vulvaire pathologie bij<br />

pre-puberale meisjes en minder vaak bij volwassen vrouwen.<br />

Er is een seizoensgebonden patroon met een hogere frequentie<br />

in de winter en lente.<br />

Patiënten klagen over pijn of pruritus. Bij klinisch onderzoek<br />

is er bilateraal erytheem van de kleine schaamlippen en het<br />

binnenoppervlak van de grote schaamlippen en zijn de patiënten<br />

koortsig. Vaginale afscheiding kan overvloedig of zelfs purulent<br />

zijn, maar zonder geur, en er is peri-anale betrokkenheid<br />

in 50% van de gevallen. Recidieven komen vaak voor binnen<br />

zes maanden.<br />

Candida albicans infecties zijn zeldzaam bij pre-puberale patiënten,<br />

behalve in gevallen van diabetes of immunosuppressie. Dit<br />

illustreert het feit dat het niet nodig is om overmatige antimycotische<br />

behandelingen te introduceren bij pre-puberale kinderen.<br />

De behandeling van streptokokken vulvitis of anitis is gebaseerd<br />

op het toedienen van amoxicilline 50mg/kg/d in drie doses<br />

gedurende 21 dagen (om herhaling te voorkomen).<br />

Daarna sprak een uroloog, dr. Ala Chebbi, met ons over de<br />

chirurgische behandeling van lichen sclerosus.<br />

Chirurgie is geïndiceerd in het geval van pathologie die refractair<br />

is voor lokale behandeling of in het geval van progressie,<br />

in het geval van phimosis met preputiale verklevingen,<br />

ontsierende laesies of beschadiging of stenose van de urethrale<br />

meatus.<br />

Post-hectomie met urethroplastie wordt meestal in twee fasen<br />

uitgevoerd. De chirurg verwijdert de gehele urethra en transplanteert<br />

een flap buccale mucosa om de meatus op het dorsale<br />

oppervlak van de penis te reconstrueren. Drie tot zes maanden<br />

later grijpt de chirurg opnieuw in en brengt hij buisjes aan. Deze<br />

procedure is vaak heel effectief, met 80% goede resultaten als<br />

de strictuur kort is (betere resultaten dan inwendige chirurgie).<br />

Tijdelijke erectiestoornissen kunnen optreden.<br />

Voor PIN (Penile Intra epithelial Neoplasia) proberen urologen<br />

een conservatieve ingreep uit te voeren, met «resurfacing» van de<br />

eikel met een dunne flap die via een dermatoom uit de dij wordt<br />

Maart 2024

34<br />

JDP 2023<br />

“Bij patiënten met de ziekte van Cröhn worden<br />

vaak secundaire openingen van fistels gezien,<br />

het traject loopt door het sluitspierapparaat...”<br />

gehaald, en vervolgens een posthectomie. Voor reconstructie<br />

van de eikel moeten transfixerende hechtingen worden gebruikt<br />

om dehiscentie van het litteken in geval van postoperatief hematoom<br />

te voorkomen.<br />

Als de urethrale meatus is aangetast, moet chirurgie de eerstelijnsbehandeling<br />

zijn.<br />

Tot slot gaf Dr. Carole Prothe, een gastro-proctoloog, uitleg<br />

over de pathologieën van de anale sfeer die ook dermatologen<br />

kunnen interesseren.<br />

Uitwendige hemorroïdale trombose veroorzaakt hevige pijn<br />

die spontaan verdwijnt. De behandeling is gebaseerd op ontstekingsremmers<br />

om het oedeem dat verantwoordelijk is voor<br />

de pijn te verminderen. Uitwendige aambeien verschillen van<br />

inwendige aambeien, die zich boven de pectineale lijn bevinden<br />

(d.w.z. aan de slijmvlieszijde van de anus). Interne hemorroïdale<br />

trombose is veel zeldzamer.<br />

In het geval van rectale prolaps is er een risico op necrose, dus<br />

de behandeling moet chirurgisch zijn.<br />

In het geval van anale randabcessen moeten incisies worden<br />

gemaakt en snel worden behandeld om progressie naar gangreen<br />

van Fournier te voorkomen.<br />

Een anale fissuur is een «racketvormige» ulceratie van de anale<br />

marge en de radiale plooien van de anus moeten zorgvuldig<br />

worden opengevouwen tijdens het klinisch onderzoek. We<br />

kunnen pijnstillers of lokale calciumantagonisten voorschrijven.<br />

Papilliferische hidradenomen kunnen zich uitstrekken tot de<br />

anale marge en moeten worden verwijderd om de diagnose met<br />

microscopisch onderzoek te bevestigen.<br />

Marisci zijn littekenachtige «stukjes» huid na een fissuur of<br />

hemorroïdale of andere trombose. Als patiënten asymptomatisch<br />

zijn, is ingrijpen niet nodig.<br />

Bij patiënten met de ziekte van Cröhn worden vaak secundaire<br />

fistelopeningen gezien, waarbij de tractus het sluitspierapparaat<br />

kruist. Er kan een seton worden ingebracht om de drainage<br />

te vergemakkelijken en abcesvorming te voorkomen. Er<br />

kunnen meer inflammatoire en oedemateuze marisci worden<br />

waargenomen.<br />

Omalizumab, efficiënt in het voorkomen<br />

van voedselallergieën<br />


Omalizumab (Xolair), een recombinant gehumaniseerd anti-IgE monoklonaal antilichaam, is momenteel beschikbaar (als subcutane<br />

injectie) vanaf de leeftijd van 6 jaar voor de behandeling van ernstige persisterende allergische astma met IgE-gemedieerde<br />

overgevoeligheid, als aanvulling op conventionele behandeling en bij chronische spontane urticaria.<br />

Op 16 februari keurde de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) deze behandeling goed voor de preventie van<br />

allergische reacties op verschillende voedingsmiddelen bij volwassenen en kinderen ouder dan één jaar.<br />

De patiënten die deelnamen aan het onderzoek en baat hadden bij de behandeling zagen een significante toename in hun tolerantie<br />

voor voedingsmiddelen zoals pinda’s, noten, eieren, melk en tarwe, onthult de publicatie in de New England Journal of Medicine.<br />

Deze resultaten tonen aan dat een dergelijke behandeling “het optreden van allergische reacties op verschillende voedingsmiddelen<br />

bij toevallige blootstelling aanzie<strong>nl</strong>ijk kan verminderen”, aldus Robert Wood, hoofdauteur van het onderzoek. Na een<br />

periode van regelmatige injecties gedurende 16 tot 20 weken verdroeg 67% van de patiënten die omalizumab kregen een dosis<br />

van 600 mg pinda’s, bijvoorbeeld, vergeleken met slechts 7% van de patiënten die een placebo kregen.<br />

Aan het onderzoek, dat werd gefinancierd door het Amerikaanse ministerie van Volksgezondheid, namen ongeveer 177 kinderen<br />

deel in de leeftijd van 1 tot 17 jaar. Hoewel deze resultaten bemoedigend zijn, dringt de FDA erop aan dat ze patiënten niet doen<br />

geloven dat ze de consumptie van de allergenen kunnen hervatten.<br />

Maart 2024







- 48 %<br />













Pr. Saurat & Dr. Forton<br />

*Het 1e huidverzorgingsproduct van het Laboratoire Eau Thermale Avène. **Klinisch onderzoek.<br />

Evaluatie volgens de GFSS (Global Flushing Severity Score), 41 proefpersonen, 2 toepassingen per<br />

dag gedurende 29 dagen.<br />


36<br />



Assistent dermatologie, UCL<br />





D<br />

it artikel presenteert een klinische casus die op<br />

welsprekende wijze het belang illustreert van klinisch<br />

onderzoek bij een vaak waargenomen biologische<br />

afwijking. Deze casus benadrukt het cruciale belang van een<br />

grondige en aandachtige klinische benadering en benadrukt<br />

de mogelijkheid om zeldzame aandoeningen op te sporen via<br />

subtiele maar significante huidmanifestaties.<br />

Een 67-jarige vrouwelijke patiënt werd opgenomen op de afdeling<br />

gastro-enterologie met ernstige bloedarmoede. Deze<br />

patiënte werd regelmatig opgenomen op de spoedeisende hulp<br />

vanwege aanhoudende verslechtering van haar algemene conditie,<br />

gepaard gaande met ernstige bloedarmoede door ijzertekort<br />

waarvoor herhaaldelijk transfusies nodig waren. Haar medische<br />

voorgeschiedenis omvatte arteriële hypertensie, diabetes type II<br />

en hypothyreoïdie. Geen noemenswaardige familiegeschiedenis.<br />

Gastroscopie en colonoscopie leverden geen relevante informatie<br />

op. Na een grondig klinisch onderzoek en identificatie van<br />

karakteristieke huidlaesies werd een videocapsule uitgevoerd,<br />

waaruit de aanwezigheid bleek van meerdere digestieve angiomen<br />

die de ernstige anemie veroorzaakten.<br />

Wat zijn deze huidlaesies? Bij klinisch onderzoek van deze patiënt<br />

werden meerdere mucocutane teleangiëctasieën waargenomen,<br />

vooral in het gezicht, op de lippen en in de palmoplantaire<br />

gebieden. Deze verschijnselen zijn zeer karakteristiek. Dit klinische<br />

beeld doet sterk denken aan de ziekte van Osler-Rendu.<br />

De ziekte van Osler-Rendu, ook bekend als erfelijke hemorragische<br />

telangiectasie, is een autosomaal dominante aandoening<br />

die het gevolg is van genetische mutaties die van invloed zijn op<br />

eiwitten die betrokken zijn bij de TGF-beta signaalroute, die<br />

cruciaal is voor de ontwikkeling en het behoud van arterioveneuze<br />

integriteit. De ziekte wordt gekenmerkt door betrokkenheid<br />

van meerdere systemen, wat kan leiden tot ernstige, soms fatale,<br />

bloedingen. De prevalentie van de ziekte wordt geschat tussen<br />

1/5000 en 1/8000.<br />

Klinisch verschijnen teleangiëctasieën aanvankelijk in het<br />

mondslijmvlies, waarbij de lippen en tong tijdens de adolescentie<br />

worden aangetast, waarna ze zich geleidelijk verspreiden naar<br />

het gezicht en de palmoplantaire gebieden. Het aantal laesies<br />

neemt toe naarmate de ziekte vordert.<br />

Maart 2024


37<br />

“Deze casus benadrukt<br />

de onmisbaarheid<br />

van een zorgvuldige<br />

klinische aanpak...”<br />

Nauwkeurige herkenning van deze laesies is van cruciaal belang,<br />

omdat dit kan leiden tot een multi-systeem work-up om mogelijke<br />

arterioveneuze malformaties (AVM’s) op te sporen. Dit<br />

onderzoek moet bestaan uit longfoto’s om pulmonale AVM’s<br />

uit te sluiten, MRI van de hersenen, trans-thoracale echografie,<br />

leverfoto’s en nauwgezette hemoglobinecontrole om eventuele<br />

angioomgerelateerde spijsverteringsbloedingen op te sporen,<br />

zoals bij de hier gepresenteerde patiënt. Genetische analyse<br />

voor ENG, ACVRL1 en SMAD4 mutaties zal worden uitgevoerd<br />

om de diagnose te bevestigen. Als de mutatie eenmaal is<br />

geïdentificeerd, kan ernaar worden gezocht bij familieleden.<br />

De behandeling van de ziekte van Osler-Rendu is internistisch<br />

en multidisciplinair en kan soms chirurgie vereisen. In het geval<br />

van cutane manifestaties wordt vaak de voorkeur gegeven aan<br />

lasertherapie.<br />

De vier criteria die de verdenking op de ziekte van Osler-Rendu<br />

moeten wekken zijn de volgende:<br />

• Terugkerende spontane epistaxis beginnend in de<br />

kindertijd.<br />

• Aanwezigheid van mucocutane telangiëctasieën of cutane<br />

arterioveneuze malformaties.<br />

• Aanwezigheid van viscerale telangiectasieën of viscerale<br />

arterioveneuze malformaties.<br />

• Eerstegraads familiegeschiedenis.<br />

Samenvattend benadrukt deze casus de onmisbaarheid van<br />

een zorgvuldige klinische benadering. De aanwezigheid van<br />

mucocutane teleangiëctasieën bij onze patiënt wees niet alleen<br />

in de richting van een diagnose van de ziekte van Osler-Rendu,<br />

maar leidde ook tot een cruciale uitbreiding work-up. De<br />

potentieel ernstige implicaties van systemische of cerebrale<br />

arterioveneuze malformaties onderstrepen het belang van het<br />

niet onderschatten van deze pathologie. Bij vergelijkbare klinische<br />

verschijnselen is het noodzakelijk om de aanwezigheid<br />

van epistaxis te beoordelen en de familiegeschiedenis grondig<br />

te onderzoeken. Concluderend benadrukt deze casus de noodzaak<br />

van verhoogde waakzaamheid en uitgebreid onderzoek om<br />

vroegtijdige identificatie en passend beheer van de ziekte van<br />

Osler-Rendu te garanderen.<br />


Claire L Shovlin, P. F. (2023, December). Clinical manifestations and diagnosis<br />

of hereditary hemorrhagic telangiectasia (Osler-Weber-Rendu syndrome).<br />

Récupéré sur UpToDate: https://www.uptodate.com/contents/clinicalmanifestations-and-diagnosis-of-hereditary-hemorrhagic-telangiectasia-oslerweber-rendu-syndrome?search=osler%20weber%20rendu&source=search_<br />

result&selectedTitle=1~72&usage_type=default&display_rank=1<br />

Jean L-Bolognia, J. V. (2022). Dermatologie: l’essentiel. France: Elsevier Masson.<br />

Jean-Hilaire Saurat, D. L.-M. (2017). Dermatologie et infections sexuellement<br />

transmissibles. Elsevier Masson.<br />

Maart 2024

38<br />


Vaccins tegen huidkanker in 2025?<br />

Het farmaceutische bedrijf Moderna hoopt tegen 2025 een vaccin tegen huidkanker op de markt te kunnen brengen. “De resultaten<br />

zijn veelbelovend”, zegt Evelien Smits, hoogleraar immunologie aan de Universiteit Antwerpen. Bijzonder is ook dat<br />

andere vormen van kanker bestreden kunnen worden met zo’n gepersonaliseerd vaccin op basis van mRNA. In totaal namen<br />

157 huidkankerpatiënten bij wie de kankercellen al waren uitgezaaid, deel aan het onderzoek. Nadat hun tumoren waren verwijderd,<br />

kregen sommigen van hen het vaccin. “De onderzoekers gaven een groep patiënten de combinatie van de standaard<br />

immunotherapiebehandeling en het gepersonaliseerde kankervaccin. Ze vergeleken deze combinatie met een groep die alleen<br />

het immunotherapiemedicijn kreeg”, legt Evelien Smits uit. De patiënten werden drie jaar lang gevolgd. “De resultaten zijn<br />

veelbelovend. De mensen die de combinatie kregen, hadden de helft minder kans op herval of overlijden.” Het risico op overlijden<br />

en recidief na ablatie, om precies te zijn, daalde met 49%. Het risico op verspreiding van de ziekte daalde met 62%. “De<br />

onderzoekers zijn nu begonnen met een groot onderzoek waarin ze 1000 patiënten behandelen,” voegt ze eraan toe. In totaal<br />

nemen 14 landen deel aan deze nieuwe onderzoeksfase, waaronder België.<br />

Multiple actinische keratose erkend<br />

als beroepsziekte<br />

Multiple actinische keratose wordt toegevoegd aan<br />

de lijst van beroepsziekten van FEDRIS (Federaal<br />

Agentschap voor Beroepsrisico’s). Dit betekent dat<br />

deze ziekte nu, onder bepaalde voorwaarden, erkend<br />

kan worden bij werknemers die in de privésector of<br />

voor lokale overheden werken wanneer ze blootgesteld<br />

zijn aan een beroepsrisico. Mensen die deze<br />

voorloper van huidkanker tijdens hun loopbaan<br />

hebben opgelopen, kunnen recht hebben op schadevergoeding<br />

als ze aan een aantal voorwaarden<br />

voldoen. In het geval van deze pathologie houdt<br />

dit beroepsrisico in dat ze tijdens hun loopbaan<br />

minstens 20.000 uur in een typisch buitenberoep<br />

hebben gewerkt. De berekening houdt rekening met<br />

werkdagen van mei tot september (zonnige dagen<br />

in andere maanden worden gecompenseerd door<br />

regenachtige dagen in de zomer). Deze dagen tellen<br />

als 8 u/d. Typische ope<strong>nl</strong>uchtberoepen zijn: landbouwer,<br />

boom- en fruitteler, tuinier, hovenier, houthakker,<br />

medewerker bosbouw en beheer natuurlijke<br />

hulpbronnen, bemanningslid vissersboot, wegenwerker,<br />

dakwerker, metaalbewerker, bouwvakker,<br />

op voorwaarde dat deze activiteiten hoofdzakelijk<br />

buiten worden uitgevoerd. Met andere woorden,<br />

als een werknemer ongeveer 25 jaar in een van de<br />

bovenstaande beroepen heeft gewerkt, is er sprake<br />

van een beroepsrisico. Er is een extra voorwaarde:<br />

er moeten minstens 6 actinische keratosen zijn per<br />

huidgebied dat aan de zon is blootgesteld.<br />

De voordelen van kunstmatige intelligentie<br />

bij het voorkomen van medische fouten<br />

Een onderzoek met 29 universitaire medische centra die<br />

deelnemen aan het Hospital Medicine ReEngineering<br />

Network, een samenwerkingsnetwerk voor het verbeteren<br />

van de kwaliteit van zorg, had als doel de voordelen van<br />

kunstmatige intelligentie in de medische praktijk aan te<br />

tonen. De casussen werden willekeurig geselecteerd uit<br />

een grote steekproef, wat resulteerde in een eindcohort<br />

van 2.428 patiënten. Deze patiënten vertoonden bijzonder<br />

ernstige pathologieën en driekwart van hen, oftewel 1.863<br />

patiënten, overleed tijdens hun ziekenhuisopname. Een<br />

eerste systematische beoordeling van elk medisch dossier<br />

werd uitgevoerd door de artsen om de aan- of afwezigheid<br />

van diagnostische fouten op te sporen, gevolgd door een<br />

schatting van de mogelijke impact van deze fouten. Elk<br />

dossier werd beoordeeld door twee artsen die gespecialiseerd<br />

waren in het herkennen van diagnostische<br />

fouten, en een derde arts was beschikbaar om eventuele<br />

meningsverschillen tussen de eerste twee op te lossen.<br />

Van alle bestudeerde dossiers werden 550 patiënten, of<br />

23% van de steekproef, getroffen door een diagnostische<br />

fout. Deze fouten resulteerden in 436 gevallen in tijdelijke<br />

of permanente schade. De onderzoekers stelden vast dat<br />

diagnostische fouten bijdroegen aan 121 van de sterfgevallen<br />

die zich voordeden. De meest voorkomende fouten<br />

in dit onderzoek waren vertragingen bij het stellen van<br />

diagnoses in plaats van daadwerkelijke fouten. Dit was<br />

het geval wanneer een specialist te laat werd gebeld of<br />

wanneer een alternatieve diagnostische hypothese niet<br />

op tijd was overwogen. Andere fouten hielden verband<br />

met het verkeerd voorschrijven van tests of fouten bij<br />

de interpretatie van resultaten. De onderzoekers konden<br />

vaststellen dat het vermijden van deze tekortkomingen<br />

deze fouten met 40% zou hebben verminderd.<br />

Ref.: https://jamanetwork.com/journals/jamainternalmedicine/<br />

article-abstract/2813854<br />

Maart 2024



50.000 DERMATOLOGEN 1<br />


100% VAN DE<br />


NA 4 WEKEN<br />






TOT 6 WEKEN<br />


DAG 0 DAG 31<br />








1 Enquête uitgevoerd door AplusA en andere partners tussen januari 2021 en juli 2021,<br />

over de dermocosmetischemarkt onder dermatologen uit 34 landen die samen meer dan<br />

82% van het wereldwijde GDP vertegenwoordigen.<br />

2 Consumententest op 262 deelnemers – regelmatig gebruik gedurende 2 weken - Italië.<br />

3 Klinische studie op 45 personen na 4 weken gebruik en 6 weken onderhoud.<br />

4 Klinische studie op 45 personen, 3x/week gebruik. Beeld komt overeen met het<br />

gemiddeld behaalde resultaat.<br />

5 Klinische studie met follow up naar de micro-organismen die een rol spelen bij roos,<br />

56 personen, 3x/week gebruik gedurende 4 weken.<br />



40<br />






Atopische dermatitis (AD) is een chronische ontstekingsziekte van de huid die gekenmerkt wordt door een droge en eczemateuze<br />

huid met aanhoudende jeuk. Een beter inzicht in de pathofysiologische basis van AD resulteerde de voorbije jaren in<br />

de ontwikkeling van verschillende nieuwe geneesmiddelen die op een effectieve en veilige manier verlichting kunnen bieden<br />

voor patiënten met AD. Zo toonde onderzoek aan dat de JAK-STAT signaaltransductiecascade een belangrijke rol speelt in<br />

verschillende pathofysiologische processen bij AD. Naast een centrale rol in de modulering van verschillende immunologische<br />

processen, is de JAK-STAT pathway namelijk ook betrokken in de regulatie van de huidbarrière en in de modulering van<br />

perifere zenuwbanen die zorgen voor de ontwikkeling van jeuk bij AD. 1 Dit maakt van de JAK-STAT pathway een interessant<br />

therapeutisch target in de behandeling van AD. Baricitinib is een oraal toegediende selectieve inhibitor van JAK1 en JAK2 die<br />

in verschillende klinische studies zijn effectiviteit bewees bij patiënten met AD. 2-7 Om deze effectiviteit verder te illustreren<br />

vroegen we Dr. Valérie Failla, dermatologe in de Clinique André Renard te Ans, om een patiëntencasus uit haar eigen praktijk<br />

met ons te delen.<br />

CASUS<br />

De patiënt in kwestie betreft een 34-jarige lerares die van<br />

kindsbeen af lijdt aan AD. Daarnaast heeft de patiënt ook last<br />

van allergisch asthma, uitgelokt door huisstofmijt, gras- en<br />

berkenpollen en kattenhaar. De dame leeft op het platteland en is<br />

al meer dan 10 jaar in behandeling bij Dr. Failla. De patiënt geeft<br />

verder aan dat haar AD niet seizoensgebonden is. Het is wel zo dat<br />

haar symptomen op bepaalde momenten meer uitgesproken zijn<br />

dan op andere tijdstippen, maar er zijn weinig tot geen momenten<br />

waarop ze helemaal geen last heeft van de AD.<br />

Tijdens haar kinderjaren werd de patiënt behandeld met<br />

fototherapie, maar deze behandeling bracht weinig soelaas.<br />

Later kreeg ze verschillende injecties met corticosteroïden<br />

toegediend. Deze injecties zorgden steeds voor een<br />

kortstondige verlichting van de AD symptomen, maar niet<br />

voor een duurzame verbetering. Boven op haar AD kreeg de<br />

patiënt doorheen de jaren verschillende impetigo infecties<br />

waardoor ze op regelmatige basis haar toevlucht moest nemen<br />

tot antibiotica. Bij de initiële consultatie bij Dr. Failla werd de<br />

patiënt behandeld met desloratadine (5 mg/dag) en kreeg ze<br />

Inuvair® voor haar astma. In geval van een astma aanval werd<br />

deze anti-astmatische behandeling aangevuld met salbutamol.<br />

De patiënt werd vervolgens behandeld met ciclosporine en<br />

deze behandeling zorgde voor een duurzame verbetering van<br />

haar AD symptomen. De aard van dit middel laat echter niet<br />

toe om deze behandeling oneindig verder te zetten en na twee<br />

jaar werd dan ook besloten om de ciclosporine te stoppen en<br />

over te schakelen naar een behandeling met methotrexaat.<br />

Jammer genoeg bleek deze behandeling helemaal niet<br />

effectief te zijn bij de dame en de therapie ging bovendien<br />

ook nog eens gepaard met<br />

een erg slechte tolerantie.<br />

Er werd dan ook snel<br />

besloten om over te stappen<br />

naar een behandeling<br />

met dupilumab, een<br />

monoklonaal antilichaam<br />

gericht tegen interleukine-4<br />

en -13. De<br />

patiënt werd gedurende<br />

16 weken behandeld met<br />

dit middel, maar tijdens<br />

die periode ontwikkelde<br />

ze maar liefst 4 episodes<br />

van conjunctivitis. Mede<br />

Dr Valérie Failla<br />

Dermatologe<br />

Clinique André Renard<br />

(Ans)<br />

op advies van de oftalmoloog werd dan ook besloten om de<br />

behandeling te stoppen. Op dat moment stelde Dr. Failla de<br />

patiënt voor om over te schakelen naar een behandeling met<br />

de JAK inhibitor baricitinib (Olumiant®). De mogelijke<br />

bijwerkingen van deze behandeling beschreven in de bijsluiter<br />

zorgden er echter voor dat de patiënt erg weigerachtig stond<br />

tegenover het gebruik van een JAK inhibitor. Op haar<br />

aandringen werd dan ook besloten om in plaats daarvan te<br />

starten met een behandeling met tralokinumab (anti-IL13). Na<br />

de tralokinumab inductiefase (m.a.w. na de eerste 4 injecties)<br />

zag men echter een acute en ernstige verergering in de AD<br />

symptomen waarna de behandeling werd gestopt. Door middel<br />

van een aantal injecties met corticosteroïden kon de situatie<br />

enigszins genormaliseerd worden waarna de patiënt bereid<br />

werd gevonden om toch te starten met een behandeling met<br />

baricitinib. Erg snel na het starten van deze behandeling<br />

Maart 2024


41<br />

Voor de meeste patiënten met AD is het van cruciaal belang dat<br />

een behandeling zorgt voor een verbetering in de jeuk en in de<br />

pijn die veroorzaakt wordt door het krabben. Bij het gebruik<br />

van baricitinib ziet men al na een paar dagen een sterke<br />

verbetering in deze symptomen, wat zich op zijn beurt vertaalt<br />

in een snelle verbetering van de slaapkwaliteit van patiënten en<br />

van hun algemene levenskwaliteit.*<br />

Figuur 1 : AD symptomen aan baseline en na 4 weken<br />

Baseline<br />

Na 4 weken<br />

gaf de patiënt aan dat haar AD symptomen sterk verbeterd<br />

waren en daarnaast stelde men ook een normalisatie van de<br />

huid vast (Figuur 1).<br />

Voorafgaand aan de start van de baricitinib behandeling werd<br />

de patiënt op het hart gedrukt om erg waakzaam te zijn voor<br />

signalen van flebitis, of trombo-embolie. Toen de patiënt<br />

tijdens haar verlof een aantal knobbels in haar kuiten voelde<br />

besloot ze dan ook om de behandeling te onderbreken uit<br />

angst voor trombo-embolische complicaties en contacteerde<br />

ze haar dermatoloog. Uit een echografie van de kuiten en een<br />

bloedafname bleek echter dat de knobbels in kwestie niet<br />

cardiologisch van aard waren, maar eerder het gevolg van<br />

uitdroging. Ondertussen is de patiënt al meer dan 6 maanden in<br />

een duurzame remissie onder de behandeling met baricitinib.<br />

Daarenboven wordt de therapie erg goed verdragen, zonder<br />

noemenswaardige neveneffecten.<br />


De Belgische terugbetalingscriteria voor baricitinib stipuleren<br />

dat dit middel enkel terugbetaald kan worden in patiënten waarbij<br />

een eerdere behandeling met dupilumab of tralokinumab faalde.<br />

Dit zorgt er dan ook voor dat patiënten die dit middel krijgen in<br />

de dagelijkse praktijk vaak al een lang behandelingstraject achter<br />

zich hebben liggen. Deze casus is een mooie illustratie van hoe<br />

een behandeling met baricitinib toch kan zorgen voor een<br />

snelle en duurzame verbetering van de AD symptomen bij<br />

deze patiënten. Dr. Failla benadrukt hierbij vooral het belang<br />

van de snelheid waarmee baricitinib werkt.<br />

Zoals deze casus ook illustreert kunnen de mogelijke<br />

bijwerkingen van een JAK inhibitor zorgen voor de nodige<br />

bezorgdheid bij patiënten. Een goede patiënten educatie<br />

waarbij de nadruk gelegd wordt op het tijdig herkennen van<br />

bepaalde alarmsignalen (bv. dyspneu, knobbels in de kuiten,<br />

infecties, koorts, pijn ter hoogte van de borst, etc.) is dan<br />

ook essentieel bij het gebruik van deze middelen. Daarnaast<br />

is het ook cruciaal om voorafgaand aan een behandeling een<br />

duidelijk beeld te krijgen van het risicoprofiel van de patiënt<br />

in kwestie. Naast het uitsluiten van tuberculose en eventuele<br />

oncologische contra-indicaties bestaat dit vooral ook uit een<br />

evaluatie van het trombo-embolische risico.<br />

Kort samengevat zorgde een behandeling met baricitinib<br />

in deze sterk voorbehandelde patiënt voor een duurzame<br />

remissie van de AD zonder noemenswaardige neveneffecten.<br />

Gelijkaardige resultaten vinden we ook terug in de klinische<br />

studies met baricitinib bij atopische dermatitis.<br />

Publiredac gerealiseerd voor Lilly België <br />

Maart 2024

ESSENTIËLE GEGEVENS VAN DE SKP 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Olumiant 1 mg filmomhulde tabletten Olumiant 2 mg filmomhulde<br />

Verpakking Publieksprijs ACTIEF WIGW Tb<br />

tabletten Olumiant 4 mg filmomhulde tabletten 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Olumiant 1 mg filmomhulde tabletten<br />

Elke filmomhulde tablet bevat 1 mg baricitinib. Olumiant 2 mg filmomhulde tabletten Elke filmomhulde tablet bevat 2 mg baricitinib. Olumiant 4 mg Olumiant 2 mg 28 tabs € 909,37 € 12,10 € 8,00 Bf<br />

filmomhulde tabletten Elke filmomhulde tablet bevat 4 mg baricitinib. Voor de volledige lijst van hulpstoffen, zie rubriek 6.1. 3. FARMACEUTISCHE<br />

VORM Filmomhulde tablet (tablet) Olumiant 1 mg filmomhulde tabletten Zeer lichtroze, 6,75 mm ronde tabletten, met aan de ene zijde ingeslagen<br />

84 tabs € 2.401,02 € 15,00 € 9,90 Bf<br />

“Lilly” en aan de andere zijde “1”. Olumiant 2 mg filmomhulde tabletten Lichtroze, 9 x 7,5 mm langwerpige tabletten, met aan de ene zijde ingeslagen<br />

Olumiant 4 mg 28 tabs € 909,37 € 12,10 € 8,00 Bf<br />

“Lilly” en aan de andere zijde “2”. Olumiant 4 mg filmomhulde tabletten Medium roze, 8,5 mm ronde tabletten, met aan de ene zijde ingeslagen “Lilly”<br />

en aan de andere zijde “4”. De tabletten hebben aan beide zijden een uitholling. 4. KLINISCHE GEGEVENS 4.1 Therapeutische indicaties Reumatoïde<br />

84 tabs € 2.401,02 € 15,00 € 9,90 Bf<br />

artritis Baricitinib is geïndiceerd voor gebruik bij volwassen patiënten die onvoldoende hebben gereageerd op één of meer diseasemodifying<br />

antirheumatic drugs (DMARD’s) of daar intolerant voor zijn voor de behandeling van matige tot ernstige reumatoïde artritis. Baricitinib kan worden gebruikt als monotherapie of in combinatie met methotrexaat (zie rubriek 4.4,<br />

4.5 en 5.1 voor de beschikbare gegevens over andere combinaties). Atopische dermatitis Baricitinib is geïndiceerd voor de behandeling van matige tot ernstige atopische dermatitis bij volwassen en pediatrische patiënten van<br />

2 jaar en ouder die in aanmerking komen voor systemische therapie. Alopecia areata Baricitinib is geïndiceerd voor de behandeling van ernstige alopecia areata bij volwassen patiënten (zie rubriek 5.1). Juveniele idiopathische<br />

artritis Baricitinib is geïndiceerd voor de behandeling van actieve juveniele idiopathische artritis bij patiënten van 2 jaar en ouder die onvoldoende hadden gereageerd op of intolerantie hebben gehad voor een of meer eerdere<br />

conventionele synthetische of biologische DMARD’s: polyarticulaire juveniele idiopathische artritis (polyarticulaire reumafactor positief [RF+] of negatief [RF-], uitgebreid oligoarticulair), enthesitis-gerelateerde artritis, en<br />

juveniele artritis psoriatica. Baricitinib kan worden gebruikt als monotherapie of in combinatie met methotrexaat. 4.2 Dosering en wijze van toediening De behandeling moet worden ingesteld door artsen met ervaring in de<br />

diagnostiek en behandeling van de aandoeningen waarvoor dit geneesmiddel is geïndiceerd. Dosering Reumatoïde artritis De aanbevolen dosering baricitinib is 4 mg eenmaal daags. Een dosering van 2 mg eenmaal daags<br />

wordt aanbevolen voor patiënten met een hoger risico op veneuze trombo-embolie (VTE), ernstige ongewenste cardiovasculaire voorvallen (MACE) en maligniteiten, voor patiënten > 65 jaar en voor patiënten met een<br />

voorgeschiedenis van chronische of recidiverende infecties (zie rubriek 4.4). Een dosering van 4 mg eenmaal daags kan worden overwogen voor patiënten bij wie de ziekteactiviteit onvoldoende onder controle is met een<br />

dosering van 2 mg eenmaal daags. Een dosering van 2 mg eenmaal daags moet worden overwogen voor patiënten bij wie de ziekteactiviteit met 4 mg eenmaal daags stabiel onder controle is gekomen en die in aanmerking<br />

komen voor een verlaging van de dosering (zie rubriek 5.1). Atopische dermatitis Volwassenen De aanbevolen dosering baricitinib is 4 mg eenmaal daags. Een dosering van 2 mg eenmaal daags wordt aanbevolen voor patiënten<br />

met een hoger risico op VTE, MACE en maligniteiten, voor patiënten ≥ 65 jaar en voor patiënten met een voorgeschiedenis van chronische of recidiverende infecties (zie rubriek 4.4). Een dosering van 4 mg eenmaal daags kan<br />

worden overwogen voor patiënten bij wie de ziekteactiviteit onvoldoende onder controle is met een dosering van 2 mg eenmaal daags. Een dosering van 2 mg eenmaal daags moet worden overwogen voor patiënten bij wie de<br />

ziekteactiviteit met 4 mg eenmaal daags stabiel onder controle is gekomen en die in aanmerking komen voor een verlaging van de dosering (zie rubriek 5.1). Baricitinib kan worden gebruikt met of zonder topicale<br />

corticosteroïden. De werkzaamheid van baricitinib kan worden versterkt als het gegeven wordt met topicale corticosteroïden (zie rubriek 5.1). Topicale calcineurineremmers kunnen worden gebruikt maar dienen te worden<br />

voorbehouden voor alleen de gevoelige gebieden, zoals het gezicht, de nek, intertrigineuze en genitale gebieden. Stoppen met de behandeling moet worden overwogen bij patiënten die na 8 weken behandeling geen tekenen<br />

van therapeutisch voordeel hebben laten zien. Kinderen en adolescenten (van 2 jaar en ouder) De aanbevolen dosering baricitinib is 4 mg eenmaal daags voor patiënten die 30 kg of meer wegen. Voor patiënten die tussen 10<br />

kg en 30 kg wegen, is de aanbevolen dosering 2 mg eenmaal daags. Een verlaging tot de helft van de dosering moet worden overwogen voor patiënten bij wie de ziekteactiviteit met de aanbevolen dosering stabiel onder<br />

controle is gekomen en die in aanmerking komen voor een verlaging van de dosering. Baricitinib kan worden gebruikt met of zonder topicale corticosteroïden. Topicale calcineurineremmers kunnen worden gebruikt maar dienen<br />

te worden voorbehouden voor alleen de gevoelige gebieden, zoals het gezicht, de nek, intertrigineuze en genitale gebieden. Stoppen met de behandeling moet worden overwogen bij patiënten die na 8 weken behandeling geen<br />

tekenen van therapeutisch voordeel hebben laten zien. Alopecia areata De aanbevolen dosering baricitinib is 4 mg eenmaal daags. Een dosering van 2 mg eenmaal daags wordt aanbevolen voor patiënten met een hoger risico<br />

op VTE, MACE en maligniteiten, voor patiënten ≥ 65 jaar en voor patiënten met een voorgeschiedenis van chronische of terugkerende infecties (zie rubriek 4.4). Een dosering van 4 mg eenmaal daags kan worden overwogen<br />

voor patiënten bij wie de ziekteactiviteit onvoldoende onder controle is met een dosering van 2 mg eenmaal daags. Een dosering van 2 mg eenmaal daags moet worden overwogen voor patiënten bij wie de ziekteactiviteit met<br />

4 mg eenmaal daags stabiel onder controle is gekomen en die in aanmerking komen voor een verlaging van de dosering (zie rubriek 5.1). Zodra een stabiele respons is bereikt, wordt het aanbevolen de behandeling gedurende<br />

ten minste enkele maanden voort te zetten om terugval te voorkomen. De baten-risicoverhouding van de behandeling moet met regelmatige tussenpozen op individuele basis opnieuw worden beoordeeld. Stoppen met de<br />

behandeling moet worden overwogen bij patiënten die na 36 weken behandeling geen tekenen van therapeutisch voordeel hebben laten zien. Juveniele idiopathische artritis (van 2 tot 18 jaar) De aanbevolen dosering<br />

baricitinib is 4 mg eenmaal daags voor patiënten die 30 kg of meer wegen. Voor patiënten die tussen 10 kg en 30 kg wegen, is de aanbevolen dosering 2 mg eenmaal daags. Bij patiënten bij wie na 12 weken behandeling geen<br />

bewijs van therapeutisch voordeel wordt vastgesteld, dient te worden overwogen om de behandeling te staken. Start van de behandeling De behandeling moet niet worden gestart bij patiënten met een absolute<br />

lymfocytentelling (ALC) van minder dan 0,5 x 10 9 cellen/l, een absolute neutrofielentelling (ANC) van minder dan 1 x 10 9 cellen/l of met een hemoglobinewaarde van minder dan 5 mmol/l. De behandeling kan worden ingesteld<br />

zodra de waarden tot boven deze limieten hersteld zijn (zie rubriek 4.4). Dosis verlaging Bij patiënten die sterke organische aniontransporter 3 (OAT3)-remmers gebruiken, zoals probenecide, of met een creatinineklaring<br />

tussen 30 en 60 ml/min, moet de aanbevolen dosering voor pediatrische patiënten worden gehalveerd en is de aanbevolen dosering voor volwassen patiënten 2 mg (zie rubriek 4.5). Speciale patiëntengroepen<br />

Nierfunctiestoornissen De aanbevolen dosering is 2 mg eenmaal daags bij volwassen patiënten met een creatinineklaring tussen 30 en 60 ml/min. Bij pediatrische patiënten met een creatinineklaring tussen 30 en 60 ml/min<br />

dient de aanbevolen dosering baricitinib te worden gehalveerd. Baricitinib wordt niet aanbevolen voor gebruik bij patiënten met een creatinineklaring < 30 ml/min (zie rubriek 5.2). Leverfunctiestoornissen Bij patiënten met<br />

een lichte tot matige leverfunctiestoornis hoeft de dosering niet te worden aangepast. Baricitinib wordt niet aanbevolen voor gebruik bij patiënten met een ernstige leverfunctiestoornis (zie rubriek 5.2). Ouderen De klinische<br />

ervaring bij patiënten > 75 jaar is zeer beperkt. Pediatrische patiënten (jonger dan 2 jaar) De veiligheid en werkzaamheid van baricitinib bij kinderen jonger dan 2 jaar zijn nog niet vastgesteld. Er zijn geen gegevens beschikbaar.<br />

Zie rubriek 4.2 hierboven voor informatie over dosering bij kinderen van 2 jaar en ouder. De veiligheid en werkzaamheid van baricitinib bij kinderen jonger dan 18 jaar met alopecia areata zijn nog niet vastgesteld. Er zijn geen<br />

gegevens beschikbaar. Wijze van toediening Voor oraal gebruik. Baricitinib wordt eenmaal daags met of zonder voedsel ingenomen en kan op elk moment van de dag worden ingenomen. Alternatieve toediening voor kinderen<br />

Bij pediatrische patiënten die niet in staat zijn hele tabletten door te slikken, kan worden overwogen de tabletten in water te dispergeren. Er mag alleen water worden gebruikt om de tablet te dispergeren. Alleen het aantal<br />

tabletten dat nodig is voor de dosis mag worden gedispergeerd. Als om welke reden dan ook niet de hele suspensie is toegediend, niet nog een tablet dispergeren en toedienen, maar wachten tot de volgende geplande dosis.<br />

Voor instructies over het dispergeren van het geneesmiddel vóór toediening, zie rubriek 6.6. 4.3 Contra-indicaties Overgevoeligheid voor de werkzame stof of voor een van de in rubriek 6.1 vermelde hulpstoffen. Zwangerschap<br />

(zie rubriek 4.6). 4.8 Bijwerkingen Samenvatting van het veiligheidsprofiel De vaakst gemelde bijwerkingen met baricitinib zijn verhoogd LDL-cholesterol (26,0%), bovensteluchtweginfecties (16,9%), hoofdpijn (5,2%),<br />

herpes simplex (3,2%) en urineweginfecties (2,9%). Ernstige longontsteking en ernstige herpes zoster kwamen soms voor bij patiënten met reumatoïde artritis. Tabel met bijwerkingen Geschatte frequentie: zeer vaak<br />

(≥ 1/10), vaak (≥ 1/100, < 1/10), soms (≥ 1/1.000, < 1/100), zelden (≥ 1/10.000, < 1/1.000), zeer zelden (< 1/10.000). De frequenties in tabel 2 zijn gebaseerd op samengevoegde gegevens van klinische onderzoeken bij<br />

volwassenen en/of van na het in de handel brengen binnen de indicaties reumatoïde artritis, atopische dermatitis en alopecia areata, tenzij anders vermeld. Wanneer er opmerkelijke verschillen tussen de verschillende<br />

indicaties zijn waargenomen, wordt dit toegelicht in de voetnoten onder de tabel. Tabel 2. Bijwerkingen Systeem/ orgaanklasse Infecties en parasitaire aandoeningen: Zeer vaak: Bovensteluchtweg-infecties Vaak: Herpes<br />

zoster b Herpes simplex Gastro-enteritis Urineweginfecties Pneumonie d Folliculitis g Bloed- en lymfestelsel-aandoeningen: Vaak: Trombocytose > 600 x 10 9 cellen/l a, d Soms: Neutropenie < 1 x 10 9 cellen/l a Immuunsysteemaandoeningen:<br />

Soms: Opzwellen van het gezicht Urticaria Voedings- en stofwisselingsstoornissen: Zeer vaak: Hypercholesterolemie a Soms: Hypertriglyceridemie a Zenuwstelsel-aandoeningen: Vaak: Hoofdpijn<br />

Bloedvataandoeningen: Soms: Diepe veneuze trombose b Ademhalingsstelsel-, borstkas- en mediastinum-aandoeningen: Soms: Longembolie f Maagdarmstelsel-aandoeningen : Vaak: Misselijkheid d Buikpijn d Soms:<br />

Diverticulitis Lever- en galaandoeningen: Vaak: ALAT verhoogd ≥ 3 x ULN a, d Soms: ASAT verhoogd ≥ 3 x ULN a, e Huid- en onderhuid-aandoeningen: Vaak: Rash Acne c Onderzoeken: Vaak: Verhoogd creatinekinase > 5 x ULN a, c<br />

Soms: Gewichtstoename Omvat bij laboratoriummonitoring gedetecteerde veranderingen (zie tekst hieronder). b De frequentie van herpes zoster en diepe veneuze trombose is gebaseerd op de klinische onderzoeken bij<br />

reumato ïde artritis. c In klinische onderzoeken bij reumatoïde artritis kwamen acne en verhoogd creatinekinase > 5 x ULN soms voor. d In klinische onderzoeken bij atopische dermatitis kwamen misselijkheid en ALAT ≥ 3 x ULN<br />

soms voor. In klinische onderzoeken bij alopecia areata kwam buikpijn soms voor. In klinische onderzoeken bij atopische dermatitis en alopecia areata kwamen longontsteking en trombocytose > 600 x 10 9 cellen/l soms voor.<br />

e<br />

In klinische onderzoeken bij alopecia areata kwam ASAT ≥ 3 x ULN vaak voor. f De frequentie van longembolie is gebaseerd op de klinische onderzoeken bij reumatoïde artritis en atopische dermatitis. g Folliculitis werd<br />

waargenomen in klinische onderzoeken bij alopecia areata. Dit was meestal gelokaliseerd op de hoofdhuid waar hernieuwde haargroei optrad. Beschrijving van geselecteerde bijwerkingen Maagdarmstelselaandoeningen In<br />

klinische onderzoeken bij reumatoïde artritis was de frequentie van misselijkheid tot en met week 52 met de combinatiebehandeling van methotrexaat en baricitinib bij behandelingsnaïeve patiënten hoger (9,3%) dan voor<br />

methotrexaat alleen (6,2%) of baricitinib alleen (4,4%). In de samengevoegde gegevens van klinische onderzoeken bij reumatoïde artritis, atopische dermatitis en alopecia areata kwam misselijkheid het vaakst voor tijdens de<br />

eerste 2 behandelingsweken. Gevallen van buikpijn waren gewoo<strong>nl</strong>ijk licht, voorbijgaand, hielden geen verband met infectieuze of inflammatoire aandoeningen van het maagdarmstelsel en leidden niet tot onderbreking van de<br />

behandeling. Infecties In de samengevoegde gegevens van klinische onderzoeken bij reumatoïde artritis, atopische dermatitis en alopecia areata waren de meeste infecties licht tot matig van ernst. In onderzoeken met beide<br />

doseringen, werden infecties gemeld bij respectievelijk 31,0%, 25,7% en 26,7% van de patiënten in de 4 mg-, 2 mg- en placebogroep. In klinische onderzoeken bij reumatoïde artritis leidde de combinatie met methotrexaat<br />

tot een verhoogd aantal infecties in vergelijking met monotherapie met baricitinib. Herpes zoster kwam bij reumatoïde artritis voor met een frequentie vaak, zeer zelden bij atopische dermatitis en soms bij alopecia areata. In<br />

klinische onderzoeken bij atopische dermatitis kwamen huidinfecties die een behandeling met antibiotica vereisten minder vaak voor bij baricitinib dan met placebo. De incidentie van ernstige infecties met baricitinib was<br />

gelijk aan placebo. De incidentie van ernstige infecties bleef stabiel tijdens langetermijnblootstelling. De algehele incidentie van ernstige infecties in het klinische onderzoeksprogramma was 3,2 per 100 patiëntjaren bij<br />

reumatoïde artritis, 2,1 bij atopische dermatitis en 0,8 bij alopecia areata. Ernstige longontsteking en ernstige herpes zoster kwamen soms voor bij patiënten met reumatoïde artritis. Verhogingen van de levertransaminasen<br />

Dosisafhankelijke verhogingen van ALAT en ASAT in het bloed werden gemeld in studies die langer dan 16 weken duurden. Verhogingen in gemiddelde ALAT/ASAT bleven stabiel in de tijd. De meeste gevallen van verhogingen<br />

≥ 3 x ULN van het hepatisch transaminase waren asymptomatisch en voorbijgaand. Bij patiënten met reumatoïde artritis resulteerde de combinatie van baricitinib met potentieel hepatotoxische geneesmiddelen, zoals<br />

methotrexaat, in een toegenomen frequentie van deze verhogingen. Lipidenverhogingen In de samengevoegde gegevens van klinische onderzoeken bij reumatoïde artritis, atopische dermatitis en alopecia areata ging de<br />

behandeling met baricitinib gepaard met dosisafhankelijke verhogingen van de lipidenparameters waaronder totaal cholesterol, LDL-cholesterol en hoge dichtheid lipoproteïne (HDL)-cholesterol. Er was geen verandering in<br />

de LDL/HDL-ratio. Verhogingen werden waargenomen na 12 weken en bleven daarna stabiel op een hogere waarde dan baseline, ook in het langdurige verlengingsonderzoek bij reumatoïde artritis. Spiegels van gemiddeld<br />

totaal cholesterol en LDL-cholesterol namen toe tot en met week 52 bij patiënten met atopische dermatitis en alopecia areata. In klinische onderzoeken bij reumatoïde artritis werd de behandeling met baricitinib in verband<br />

gebracht met dosisafhankelijke toenames in triglyceriden. Er was geen toename in triglyceridenspiegels in klinische onderzoeken bij atopische dermatitis en alopecia areata. Verhogingen van het LDL-cholesterol verminderden<br />

bij behandeling met een statine naar waarden van voor de behandeling. Creatinekinase (CK) Behandeling met baricitinib werd in verband gebracht met dosisafhankelijke toenames van CK. Gemiddeld CK was verhoogd in week 4<br />

en bleef daarna op een hogere waarde dan op baseline. Bij alle indicaties waren de meeste gevallen van CK-verhogingen > 5 x ULN van voorbijgaande aard en de behandeling hoefde niet te worden gestopt. Er traden in de<br />

klinische onderzoeken geen bevestigde gevallen van rabdomyolyse op. Neutropenie Gemiddelde neutrofielentellingen namen af na 4 weken en bleven in de tijd stabiel op een lagere waarde dan baseline. Er was geen duidelijke<br />

relatie tussen neutropenie en het optreden van ernstige infecties. In klinische onderzoeken werd de behandeling echter onderbroken als de ANC < 1 x 10 9 cellen/l was. Trombocytose Dosisafhankelijke verhogingen in<br />

gemiddelde trombocytenaantallen werden waargenomen en bleven stabiel in de tijd, op een hogere waarde dan baseline. Pediatrische patiënten Juveniele idiopathische artritis In totaal werden 220 patiënten van 2 tot 18 jaar<br />

blootgesteld aan een willekeurige dosis baricitinib in het klinisch onderzoeksprogramma voor juveniele idiopathische artritis, wat neerkomt op een blootstelling van 326 patiëntjaren. Bij pediatrische patiënten die werden<br />

behandeld met baricitinib in de placebogecontroleerde, dubbelblinde, gerandomiseerde ontwenningsperiode van het klinisch onderzoek naar juveniele idiopathische artritis (n=82), kwam hoofdpijn zeer vaak voor (11%),<br />

neutropenie < 1.000 cellen/mm 3 kwam vaak voor (2,4%, één patiënt) en longembolie kwam vaak voor (1,2%, één patiënt). Pediatrische atopische dermatitis De veiligheidsbeoordeling bij kinderen en adolescenten is gebaseerd<br />

op de veiligheidsgegevens van de fase III-studie BREEZE-AD-PEDS waarin 466 patiënten tussen 2 en 18 jaar een dosis baricitinib hadden gekregen. Over het algemeen was het veiligheidsprofiel bij deze patiënten vergelijkbaar<br />

met hetgeen wat was waargenomen bij de volwassen populatie. Neutropenie (< 1 x 10 9 cellen/liter) kwam vaker voor (1,7%) vergeleken met volwassenen. Melding van vermoedelijke bijwerkingen Het is belangrijk om na<br />

toelating van het geneesmiddel vermoedelijke bijwerkingen te melden. Op deze wijze kan de verhouding tussen voordelen en risico’s van het geneesmiddel voortdurend worden gevolgd. Beroepsbeoefenaren in de<br />

gezondheidszorg wordt verzocht alle vermoedelijke bijwerkingen te melden via: België: Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten, Afdeling Vigilantie, Postbus 97, B-1000 Brussel Madou, Website:<br />

www.eenbijwerkingmelden.be, e-mail: adr@fagg.be. Luxembourg : Centre Régional de Pharmacovigilance de Nancy ou Division de la pharmacie et des médicaments de la Direction de la santé Site internet : www.guichet.lu/<br />

pharmacovigilance 7. HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN Eli Lilly Nederland B.V., Papendorpseweg 83, 3528 BJ Utrecht, Nederland. 8. NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE<br />

HANDEL BRENGEN Olumiant 1 mg filmomhulde tabletten EU/1/16/1170/017 EU/1/16/1170/018 EU/1/16/1170/019 Olumiant 2 mg filmomhulde tabletten EU/1/16/1170/001 EU/1/16/1170/002<br />

EU/1/16/1170/003 EU/1/16/1170/004 EU/1/16/1170/005 EU/1/16/1170/006 EU/1/16/1170/007 EU/1/16/1170/008 Olumiant 4 mg filmomhulde tabletten EU/1/16/1170/009 EU/1/16/1170/010<br />

EU/1/16/1170/011 EU/1/16/1170/012 EU/1/16/1170/013 EU/1/16/1170/014 EU/1/16/1170/015 EU/1/16/1170/016 9. DATUM VAN EERSTE VERLENING VAN DE VERGUNNING/VERLENGING VAN DE<br />

VERGUNNING Datum van eerste verlening van de vergunning: 13 februari 2017 Datum van laatste verlenging: 12 november 2021 10. DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST 18 oktober 2023. Gedetailleerde informatie<br />

over dit geneesmiddel is beschikbaar op de website van het Europees Geneesmiddelenbureau http://www.ema.europa.eu. AFLEVERINGSWIJZE Aan beperkt medisch voorschrift onderworpen geneesmiddel.<br />

Referenties: 1. Huang I-H, et al. Front Immunol 2022;13:1068260. 2. Guttman-Yassky E, et al. J Am Acad Dermatol 2019; 80:913–21 e9.<br />

3. Simpson E, et al. J Am Acad Dermatol 2020; 83:839–46. 4. Simpson E, et al. Br J Dermatol 2020; 183:242–55. 5. Simpson E, et al. J Am Acad Dermatol 2021 Jul;85(1):62-70.<br />

6. Reich K, et al. JAMA Dermatol 2020; 156:1333–43.<br />

7. Bieber T, et al. J Eur Acad Dermatol Venereol 2021; 35:476–85.<br />

* Visie van de behandelende arts van deze patient<br />

Dit materiaal is bestemd voor personen die -wettelijk bevoegd zijn om geneesmiddelen voor te schrijven of af te leveren<br />

Afleveringswijze: Geneesmiddel dat aan beperkt geneeskundig voorschrift is onderworpen.<br />

PP-BA-BE-0530 Februari 2024<br />

E.R./V.U.: ELB - 1/4B Markiesstraat - 1000 Bruxelles/ Brussel


43<br />

Impact van de mondmaskers<br />

De Hoge Gezondheidsraad heeft de impact op het milieu en de gezondheid van het gebruik van de mondmaskers bestudeerd,<br />

waardoor het concludeerde dat de bescherming die mondmaskers bieden tijdens een pandemie veel zwaarder weegt dan de<br />

mogelijke gezondheidsrisico’s van intensief gebruik. Er werden echter vragen gesteld over de mogelijke negatieve effecten van<br />

intensief en langdurig gebruik van deze maskers. Tijdens het productieproces worden meerdere chemische stoffen gebruikt<br />

om bepaalde antimicrobiële en kwaliteitseigenschappen te verkrijgen.<br />

• Er wordt namelijk vaak zilver toegevoegd omwille van zijn biocidale werking. Vanuit een conservatieve schatting van de<br />

blootstelling, bleek dat de hoeveelheid zilver die gebruikers inademen, over het algemeen onder de kritische waarden voor<br />

schadelijke gezondheidseffecten ligt, hoewel uitzonderingen mogelijk blijven afhankelijk van het type/merk van de maskers.<br />

Gezien de uitstekende fysische filtercapaciteit van veel maskers, kan het gebruik van zilverhoudende maskers gunstig zijn<br />

voor gezondheidswerkers die zwaar worden blootgesteld aan pathogenen, maar het extra voordeel van het zilver is waarschij<strong>nl</strong>ijk<br />

klein voor het grote publiek.<br />

• Titaniumdioxide wordt meestal aan mondmaskers toegevoegd voor cosmetische eigenschappen (witter maken). Met behulp<br />

van een conservatieve risicobeoordeling werd vastgesteld dat gezondheidsrisico’s niet kunnen worden uitgesloten in bepaalde<br />

gevallen van intensief gebruik en sterke maskerspecifieke TiO2 afgifte. Aangezien er enig bewijs is voor de mogelijke carcinogeniteit<br />

van TiO2 voor mensen, moet TiO2 op basis van het voorzorgsprincipe worden verboden in mondmaskers, met name<br />

in de wegwerpmaskers die gedurende 4 - 8 uur worden gedragen. De cosmetische voordelen en de beperkte antibacteriële<br />

en antivirale capaciteit van TiO2 wegen in deze korte periode niet op tegen vermijdbare gezondheidsrisico’s.<br />

• Er zijn ook sporen van andere schadelijke stoffen gevonden, maar het gebruik daarvan is over het algemeen zeer beperkt en<br />

ligt onder de gezondheidsnorm. Wat betreft de invloed van micro- en nanoplastics op de gezondheid is verder onderzoek nodig.<br />

Checkpointremmers: een verhoogd risico op<br />

bulleuze dermatosen<br />

Om de incidentie van bulleuze dermatosen veroorzaakt door<br />

checkpointremmers te bepalen, analyseerden Kawsar et al. retrospectief<br />

gegevens van 7.391 volwassen patiënten die tussen<br />

2006 en 2019 werden behandeld voor alle soorten kanker in vier<br />

gespecialiseerde centra in het Verenigd Koninkrijk. Immuunreactieve<br />

bulleuze huidbijwerkingen werden gemeld bij 22 van de<br />

gevolgde patiënten (0,3%), waaronder 16 gevallen van bulleuze<br />

pemphigoïd. De mediane leeftijd bij aanvang was 76 jaar, met<br />

een overwicht aan mannen. De meeste patiënten hadden cutaan<br />

melanoom (73%, n=16), waarvan 81% (13/16) BRAF wild-type was.<br />

Graad 1 huidtoxiciteit werd waargenomen bij 9% van de patiënten,<br />

graad 2 bij 45%, graad 3 bij 41% en graad 4 bij 4%. Slijmvliezen<br />

waren betrokken in 27% van de gevallen.<br />

De auteurs melden dat een kwart van de biopsiebevestigde gevallen<br />

van bulleuze pemphigoïd niet gepaard ging met een huidbulla.<br />

De mediane tijd tot het optreden van deze bijwerkingen was<br />

12 maanden en de mediane duur van de symptomen was zes<br />

maanden. De mediane tijd tot het optreden was langer bij één<br />

behandeling met anti-PD1 of anti-PDL1: 12 maanden, terwijl dit<br />

zeven maanden was bij meerdere gelijktijdig voorgeschreven<br />

antikankermiddelen.<br />

Twee gevallen traden op na het einde van de behandeling met<br />

checkpointremmers: een maand later en de andere drie maanden<br />

later. In de andere 20 gevallen, toen de bulleuze bijwerking<br />

optrad, was de behandeling met checkpointremmer permanent<br />

gestopt in 55% van de patiënten en slechts opgeschort in 20%.<br />

Vier patiënten bleven de checkpointremmer gebruiken en bij twee<br />

van hen werd een nieuwe bulleuze opflakkering waargenomen.<br />

Topische 5-FU bij de behandeling<br />

van de ziekte van Bowen<br />

Er werd een multicentrisch non-inferioriteitsonderzoek uitgevoerd<br />

om de resultaten van tweemaal daags aanbrengen<br />

van 5% 5-FU crème gedurende 4 weken of twee sessies<br />

PDT met methylaminolevulinaat (MAL) met een tussenpoos<br />

van een week te vergelijken met chirurgische excisie met<br />

een marge van 5 mm bij patiënten met de ziekte van Bowen<br />

van 4 tot 40 mm. Tussen mei 2019 en januari 2021 werden<br />

250 patiënten gerandomiseerd tussen de drie behandelgroepen.<br />

Het percentage patiënten dat na 12 maanden<br />

vrij was van laesies was 97,4% (75/77) na excisie, 85,7%<br />

(66/77) na 5-fluorouracil en 82,1% (64/78) na PDT. De twee<br />

niet-invasieve behandelingen leidden significant vaker tot<br />

een goed of uitstekend cosmetisch resultaat. Op basis van<br />

een vooraf gedefinieerde non-inferioriteitsmarge van 22%<br />

is topisch 5-FU dus niet inferieur aan excisie en wordt het<br />

geassocieerd met een beter cosmetisch resultaat. Er kan<br />

geen conclusie worden getrokken met betrekking tot de<br />

niet-inferioriteit van maligne lymfkliertherapie ten opzichte<br />

van excisie (bovengrens van het 95% betrouwbaarheidsinterval:<br />

-23,1). Het gebruik van 5 FU crème kan worden<br />

voorgesteld als alternatief voor chirurgische excisie bij de<br />

behandeling van de ziekte van Bowen.<br />

Ref.: Ahmady S, et al. Surgical excision versus topical 5% 5-fluorouracil<br />

and photodynamic therapy in treatment of Bowen’s disease: A<br />

multicenter randomized controlled trial. J Am Acad Dermatol. 2024<br />

Jan;90(1):58-65.<br />

Maart 2024

44<br />



Afdeling Dermatologie, universitair kinderziekenhuis Koningin Fabiola<br />



Gebaseerd op een presentatie van dr. Bonigen tijdens het seminar over<br />

kinderdermatologie in het Necker Ziekenhuis (SDPHN 2023).<br />

De oorzaken van huidlaesies op de oren zijn<br />

gevarieerd, waaronder infectieuze, inflammatoire<br />

en tumoroorzaken. Er zijn bepaalde aandoeningen<br />

geïdentificeerd die specifiek zijn voor dit gebied, maar<br />

oorletsels kunnen ook verband houden met meer algemene<br />

dermatologische pathologieën. Een gedetailleerde analyse van<br />

de klinische symptomen helpt ons hypotheses te formuleren.<br />

Laesies op de oorlel suggereren bijvoorbeeld een andere<br />

diagnose dan laesies op de helix.<br />

Oorletsels kunnen voorkomen bij veelvoorkomende dermatologische<br />

aandoeningen zoals psoriasis, eczeem (dat scheurtjes<br />

op de oorlel veroorzaakt) of contacteczeem. We zien contacteczeem<br />

op de oorlellen veroorzaakt door oorbellen, maar<br />

ook contacteczeem rond de oren veroorzaakt door nikkel in<br />

mobiele telefoons.<br />

Minder vaak voorkomende aandoeningen zijn bulleuze lupus,<br />

neonatale lupus, interferonopathieën en mastocytose.<br />

Hydroa vacciniforme is een zeldzame fotodermatose die optreedt<br />

in de uren na blootstelling aan de zon. Het komt vaker<br />

voor bij jongens dan bij meisjes. Het is een dermatose die op<br />

kinderleeftijd verschijnt (voor de leeftijd van 10 jaar), met<br />

in de zomer recidieven en mogelijke cosmetische schade,<br />

omdat deze necrotische laesies zich kunnen ontwikkelen tot<br />

littekenvorming. Het is gekoppeld aan lokale en bloedreactivering<br />

van het EBV-virus en maakt deel uit van het spectrum<br />

van chronische EBV-infecties. Er wordt onderscheid gemaakt<br />

tussen klassieke vacciniforme hydroa, die meestal verdwijnt<br />

in de adolescentie, en vacciniform-achtige hydroa, die geassocieerd<br />

wordt met lymfoproliferatieve aandoeningen. Als<br />

onderdeel van de initiële work-up bij deze patiënten moet<br />

worden gezocht naar mogelijke lymfoproliferatie met behulp<br />

van beeldvorming (röntgenfoto van de borst + abdominale<br />

echografie of thoraco-abdomino-pelvic CT-scan of PET-CT),<br />

gevolgd door klinische controle, met het oog op het potentiële<br />

risico op het ontwikkelen van lymfoproliferatie, rekening<br />

houdend met het feit dat het risico bij deze patiënten moeilijk<br />

te voorspellen is. De behandeling van hydro vacciniforme is<br />

gebaseerd op strikte fotoprotectie, synthetische antimalaria,<br />

thalidomide, corticosteroïden, enz.<br />

Het oor kan tumorafwijkingen vertonen, of deze nu vanaf de<br />

geboorte aanwezig zijn of op latere leeftijd zijn ontstaan. Eén<br />

zo’n aandoening is infantiel hemangioom dat, als het zich in dit<br />

gebied vormt, beoordeeld moet worden voor mogelijke behandeling<br />

met propranolol. Daarnaast zijn er pij<strong>nl</strong>ijke oorknobbels<br />

(die ook bij kinderen kunnen voorkomen), pilomatricoom en<br />

geïsoleerde nodulaire verkalking van Winer.<br />

Bepaalde pathologieën zijn specifiek voor de oren, zoals het<br />

rode-oorsyndroom. Dit is een uni- of bilaterale, oedemateuze<br />

en erythemateuze aandoening van de oren. Dit syndroom veroorzaakt<br />

brandende pijn bij patiënten. Het kan idiopathisch<br />

of secundair zijn en gepaard gaan met hoofdpijn. Er is weinig<br />

bekend over het pathofysiologische mechanisme, maar vasomotorische<br />

of neuropathische aandoeningen worden vermoed.<br />

Differentiële diagnoses zijn erytromelalgie (geassocieerd met<br />

aandoeningen van de extremiteiten) of atrofische polychondritis<br />

(geen betrokkenheid van de oorkwab, omdat het gaat om schade<br />

aan het oorkraakbeen). De behandeling is niet gecodificeerd.<br />

Deze aandoening wordt analoog aan migraine behandeld, vanwege<br />

het voorgestelde mechanisme van vasomotorische stoornissen:<br />

tricyclische antidepressiva, propranolol, gabapentine.<br />

Op het gebied van infectieziekten kunnen we de volgende aandoeningen<br />

vermelden:<br />

• Borreliaallymfocytoom:<br />

In Frankrijk worden jaarlijks ongeveer 50.000 gevallen van<br />

de ziekte van Lyme gediagnosticeerd.<br />

Erythema migrans kan worden waargenomen in de gelokaliseerde<br />

fase, borreliaal lymfocytoom in de vroege gedissemineerde<br />

fase en atrofische acrodermatitis in de late gedissemineerde<br />

fase.<br />

Borreliaal lymfocytoom verschijnt enkele weken of maanden<br />

na een beet. Het komt vaker voor bij kinderen. Het is een<br />

Maart 2024


45<br />

“De oorzaken van cutane laesies van de oren zijn<br />

gevarieerd, waaronder infectieuze, inflammatoire<br />

of tumorachtige oorzaken. Er worden bepaalde<br />

aandoeningen geïdentificeerd die specifiek zijn<br />

voor dit gebied, maar oorletsels kunnen ook in<br />

verband worden gebracht met meer algemene<br />

dermatologische pathologieën. Een gedetailleerde<br />

analyse van de klinische symptomen helpt ons<br />

hypotheses te formuleren...”<br />

erythemateuze-paarsachtige, etterende, pseudotumorachtige<br />

laesie die zich voornamelijk in de oorlel bevindt, maar minder<br />

vaak in de helix, het tepelhof of het scrotum. De diagnose<br />

is voornamelijk gebaseerd op serologie. De behandeling is<br />

gebaseerd op een antibioticatherapie met in eerste instantie<br />

Amoxicilline 50mg/kg/d gedurende 21 dagen en in tweede<br />

instantie Doxycycline 4mg/kg/d.<br />

• Infectieuze chondritis:<br />

Dit is een infectie van het kraakbeen. De belangrijkste kiemen<br />

zijn stafylococcus aureus en pseudomonas aeruginosa. Er<br />

is een toename in de prevalentie van chondritis in de afgelopen<br />

jaren, door een toename in het aantal piercings (wat<br />

een bijdragende factor is). Andere risicofactoren (vooral bij<br />

volwassenen) zijn diabetes en dermatologische aandoeningen<br />

zoals atopische dermatitis (met een mogelijke ingang<br />

in krablaesies).<br />

Infectieuze chondritis wordt gekenmerkt door erytheem en<br />

warm, pij<strong>nl</strong>ijk oedeem van het oor. De oorkwab blijft gespaard.<br />

Koorts en biologisch ontstekingssyndroom zijn niet<br />

systematisch. Het risico is voornamelijk esthetisch, met mogelijke<br />

vernietiging van het kraakbeen en esthetische gevolgen,<br />

vooral als de chondritis wordt gecompliceerd door een abces.<br />

De behandeling is gebaseerd op systemische antibioticatherapie<br />

(Augmentin als eerstelijnsbehandeling). Klinische<br />

symptomen moeten na 48-72 uur worden gecontroleerd; als<br />

de respons niet bevredigend is, moeten fluoroquinolonen worden<br />

toegevoegd om pseudomonas aeruginosa te behandelen.<br />

Bij terugkerende chondritis is het belangrijk om te denken<br />

aan chronische atrofische polychondritis.<br />

Een van de differentiële diagnoses van infectieuze chondritis<br />

is chronische atrofische polychondritis. Dit is een ontstekingsziekte<br />

die wordt gekenmerkt door herhaalde episodes<br />

van ontsteking van bepaalde kraakbenige structuren, met<br />

name het oor, maar ook de neus, de sternocostale kraakbenen<br />

en de luchtwegen. Extra-kraakbenige manifestaties kunnen<br />

gepaard gaan met deze kraakbenige manifestaties: artralgie,<br />

sensorineurale doofheid, oogheelkundige manifestaties (episcleritis,<br />

scleritis), valvulopathieën.<br />

Deze aandoening komt voornamelijk voor bij volwassenen,<br />

maar kan (uitzonderlijk) ook bij kinderen voorkomen. De<br />

behandeling is gebaseerd op niet-steroïdale ontstekingsremmers,<br />

algemene corticosteroïden of immunosuppressiva.<br />

Ten slotte is er het bloemkooloor. Dit is een pij<strong>nl</strong>oze, opeenvolgende<br />

laesie. De oorzaken kunnen infectieus (chondritis,<br />

lepra), inflammatoir (chronische atrofische polychondritis)<br />

of traumatisch (bloeduitstortingen bij rugbyspelers) zijn. Bij<br />

kinderen moet herhaald trauma beschouwd worden als een<br />

teken van misbruik.<br />

Deze lijst, die niet volledig is, illustreert de verscheidenheid<br />

aan pathologieën die de oren kunnen aantasten en benadrukt<br />

het belang van een uitgebreide klinische beoordeling van onze<br />

patiënten.<br />

Maart 2024

46<br />



(1) Dermatologie en (2) Pediatrie, UZA, Antwerpen<br />


CONTEXT: een 5-jarige jongen, bekend met juveniele idiopathische<br />

artritis (JIA) onder behandeling met oraal methotrexaat,<br />

presenteerde zich op onze dermatologie afdeling vanwege het<br />

abrupt verschijnen van jeukende, erythemateuze papulo-vesikels<br />

op zijn rechteroor, en in mindere mate ook linkeroor, met name ter<br />

hoogte van de (anti)helices. De huidlaesies traden op tijdens een<br />

zonnige maar koude dag. De moeder herinnerde zich dat hij een<br />

jaar eerder, ook in het vroege voorjaar, soortgelijke maar minder<br />

uitgesproken laesies had, die na een paar weken spontaan genazen.<br />


De klinische kenmerken kwamen overeen met een juveniele “voorjaarseruptie”<br />

(Juvenile Spring Eruption; JSE), een variant van<br />

een polymorfe lichteruptie (PLE), ook wel “voorjaarsperniose”<br />

genoemd omdat niet alleen blootstelling aan UV-straling maar<br />

ook koud weer een vereiste is (1). De diagnose wordt klinisch<br />

gesteld, vereist geen aanvullend laboratoriumonderzoek, en de<br />

behandeling kan bestaan uit een licht topisch corticosteroïd en<br />

UV-bescherming.<br />


Nabatian AS, Rosman IS, Sturza J, Jacobson M. Juvenile Spring Eruption: A Variant of Perniosis? Am J Dermatopathol. 2015 Sep;37(9):721-3. <br />

Maart 2024





IN 2 STAPPEN:<br />

NIEUW<br />

1 2<br />



NIEUW<br />

96%<br />

BEVESTIGT **<br />

ANTI-<br />




ANTI-<br />


ANTI-<br />


ANTI-<br />

GLANS<br />


AHA / BHA / PHA<br />


* Gepatenteerd Thiamidol Frankrijk, België, Nederland (EP 2 758 381 B1)<br />

** Consumententest met 100 vrijwilligers, 4 weken regelmatig gebruik, tweemaal per dag<br />


48<br />

WDEIA<br />


Dermatologie, huidziekten Imelda ziekenhuis Bonheiden<br />

WDEIA,<br />


Aan de hand van een casus wordt er ingegaan op WDEIA, gedefinieerd door<br />

anaphylaxis op tarwe die zich slechts manifesteert in combinatie met een<br />

inspanning. De naam WDEIA dekt echter niet de hele lading, waardoor diagnoses<br />

kunnen gemist worden.<br />

CASUS:<br />

Een 22-jarige jongedame consulteert ivm 2 opstoten van urticaria.<br />

Bij de eerste opstoot bleven de urticaria beperkt tot het gelaat.<br />

Deze urticaria traden op op het werk. Patiënte had ontbeten<br />

met brood, kaas en water en was vervolgens op tien minuten<br />

gewandeld naar haar werk. Tussen het ontbijt en het optreden<br />

van de urticaria zaten ongeveer 2 uur.<br />

De opstoot zelf duurde 2 uur en verdween vanzelf.<br />

De tweede opstoot ontstond na eenzelfde ontbijt en een gelijkaardig<br />

scenario (korte wandeling van 10 minuten) met nu<br />

ontwikkelen van gegeneraliseerde urticaria. Patiënte was bij<br />

de twee opstoten ook zeer gestresseerd omdat het ging om een<br />

nieuwe werkomgeving.<br />

Er was nooit sprake van ademhalingsproblemen.<br />

Patiënte had bij de beide opstoten geen medicatie ingenomen.<br />

Patiënte heeft geen belangrijke medische voorgeschiedenis, is<br />

niet bekend met allergieën, noch met atopie. Familiaal komt<br />

er wel atopie voor.<br />

Hoewel een tijdsinterval van 2 uur tussen een maaltijd en het<br />

optreden van symptomen, een voedingsallergie als oorzaak op<br />

het eerste gezicht minder waarschij<strong>nl</strong>ijk maakt, dient voeding<br />

toch als oorzaak weerhouden te worden in een aantal specifieke<br />

gevallen.<br />

Ten eerste bij het nuttigen van rood vlees, dat verantwoordelijk<br />

kan zijn voor een alfa-gal allergie die typisch vertraagd optreedt.<br />

Ten tweede bij WDEIA, tarwe afhankelijke, inspanningsgeïnduceerde<br />

anafylaxie. Het verhaal van intermittente urticaria die<br />

vertraagd optraden na het eten van tarwe en een korte wandeling<br />

past bij deze diagnose.<br />

Immunocap bepaling van omega 5 gliadine (tri a 19), het<br />

belangrijkste oorzakelijke allergeen in tarwe, werd patiënte<br />

dan ook uitgevoerd en was duidelijk positief (9, 79 kU/l (<strong>nl</strong><br />

WDEIA<br />

49<br />

Gibberellines die aanwezig zijn in de schil en in het vruchtvlees<br />

van o.a. perzikken en citrusvruchten zijn een andere plant fruit<br />

allergeen groep die FDEIA kunnen veroorzaken. (5)<br />

Het begrip WDEIA (tarwe) werd dan ook logischerwijs uitgebreid<br />

naar FDEIA (voeding).<br />

De pathogenese is in principe dezelfde als voor een klassieke<br />

voedingsallergie, maar bij FDEIA ontstaan symptomen pas na<br />

overschrijden van een hogere drempel door aanwezigheid van<br />

co-factoren.<br />

Ditzelfde principe kan ook verklaren waarom FDEIA kan optreden<br />

als een doorbraak reactie bij patiënten die een orale<br />

immunotherapie ondergaan voor ei, melk en tarwe. (6)<br />

De diagnose berust op een goede anamnese waarbij er duidelijk<br />

klachten (gaande van urticaria tot anaphylaxis) ontstaan tijdens<br />

of kort na een inspanning (of andere cofactoren) maar enkel<br />

als die voorafgegaan werd door de inname van voeding 2 tot<br />

3 uren voordien.<br />

Voeding betreft tarwe maar dus ook noten, fruit (denk aan<br />

sportrepen!). Vervolgens kan hetzij door in vivo (priktesten),<br />

hetzij in vitro testen (immunocaps, basosfiele activatie test) de<br />

voedingsallergie aangetoond worden. Immunocaps voor omega<br />

5 gliadine (Tri a 19) en Pru p 3 zijn doelgerichte testen. Een<br />

positieve voeding/inspanningstest is dus niet (altijd) nodig<br />

voor de diagnose en kan trouwens vals negatief blijven. (3)(7)<br />

Behandeling bestaat op de eerste plaats in het vermijden van de<br />

oorzakelijke voeding en/ of de cofactoren.<br />

Oorzakelijke voeding dient tot 4 uur voor (en eventueel tot een<br />

uur erna) een inspanning vermeden te worden.<br />

Gezien het risico op anafylaxie wordt ook een epipen voorgeschreven.<br />

(8) (9)<br />


1. Kulthanan K, Ungprasert P, Jirapongsananuruk O, Rujitharanawong C,<br />

Munprom K, Trakanwittayarak S, Pochanapan O, Panjapakkul W, Maurer M.<br />

Food-Dependent Exercise-Induced Wheals, Angioedema, and Anaphylaxis: A<br />

Systematic Review. J Allergy Clin Immunol Pract. 2022 Sep;10(9):2280-2296.<br />

2. Kennard L, Thomas I, Rutkowski K, Azzu V, Yong PFK, Kasternow B, Hunter H,<br />

Cabdi NMO, Nakonechna A, Wagner A. A Multicenter Evaluation of Diagnosis<br />

and Management of Omega-5 Gliadin Allergy (Also Known as Wheat-Dependent<br />

Exercise-Induced Anaphylaxis) in 132 Adults. J Allergy Clin Immunol Pract. 2018<br />

Nov-Dec;6(6):1892-1897.<br />

3. Brockow K, Kneissl D, Valentini L, Zelger O, Grosber M, Kugler C, Werich M,<br />

Darsow U, Matsuo H, Morita E, Ring J. Using a gluten oral food challenge<br />

protocol to improve diagnosis of wheat-dependent exercise-induced<br />

anaphylaxis. J Allergy Clin Immunol. 2015 Apr;135(4):977-984<br />

4. Cardona V, Luengo O, Garriga T, Labrador-Horrillo M, Sala-Cunill A, Izquierdo<br />

A, Soto L, Guilarte M. Co-factor-enhanced food allergy. Allergy. 2012<br />

Oct;67(10):1316-8.<br />

5. Inomata N. Gibberellin-regulated protein allergy: Clinical features and crossreactivity.<br />

Allergol Int. 2020 Jan;69(1):11-18.<br />

6. Tsuji G, Matsui T, Takasato Y, Kitamura K, Kubota S, Sugiura S, Ito K.<br />

Exercise-Induced Allergic Reactions in Children Desensitized to Hen’s Eggs<br />

and Cow’s Milk by Oral Immunotherapy. J Allergy Clin Immunol Pract. 2023<br />

Oct;11(10):3187-3194.<br />

7. Christensen MJ, Eller E, Mortz CG, Brockow K, Bindslev-Jensen C. Wheat-<br />

Dependent Cofactor-Augmented Anaphylaxis: A Prospective Study of Exercise,<br />

Aspirin, and Alcohol Efficacy as Cofactors. J Allergy Clin Immunol Pract. 2019<br />

Jan;7(1):114-121.<br />

8. Christensen MJ, Eller E, Kjaer HF, Broesby-Olsen S, Mortz CG, Bindslev-Jensen<br />

C. Exercise-induced anaphylaxis: causes, consequences, and management<br />

recommendations. Expert Rev Clin Immunol. 2019 Mar;15(3):265-273.<br />

9. Brockow K, Feldweg A.Exercise-induced anaphylaxis: Management and<br />

prognosis. Uptodate 2023 Wolters Kluwer <br />


Terugbetalingen<br />

Dimethylfumaraat (Skilarence®) wordt opnieuw terugbetaald<br />

in bij volwassenen met matige tot ernstige plaque<br />

psoriasis ondanks adequate voorafgaande behandeling<br />

met ten minste fototherapie, methotrexaat en ciclosporine<br />

(tenzij in geval van contra-indicatie of intolerantie voor één<br />

van deze behandelingen.<br />

Stopzettingen van commercialisatie<br />

Methylprednisolon crème (Advantan®), gebruikt bij de<br />

behandeling van verschillende ontstekingsziekten van de<br />

huid, is niet meer beschikbaar.<br />

Enstilum® kan weer verkocht worden<br />

Graag informeren we u dat Enstilum® (1 spuitbus 60 g) vanaf heden opnieuw verkocht kan worden als niet-terugbetaalbaar<br />

geneesmiddel op voorschrift. De prijs voor de patiënt bedraagt 38,85 euro. Door de introductie van een generieke versie van<br />

Dovobet® zalf is vanaf 1 februari 2024 het systeem van referentieterugbetaling toegepast op alle originele geneesmiddelen<br />

met de actieve bestanddelen calcipotriol en betamethason. Dovobet® zalf, Dovobet® gel en Xamiol® behouden hun terugbetaling<br />

met een aanzie<strong>nl</strong>ijke prijsdaling. Vanaf heden is Enstilum® weer beschikbaar als niet-terugbetaalbaar geneesmiddel<br />

op voorschrift.<br />

Maart 2024

50<br />




Zowel in de zomer als in de winter is de huid van het gezicht<br />

het lichaamsdeel dat het meest wordt blootgesteld aan<br />

de zon. Een zonnecrème voor het gezicht is daarom niet<br />

alleen een noodzaak tijdens de meest intense blootstelling in<br />

de zomer, maar ook dagelijks, zodra er een klein straaltje zon<br />

is. En regelmatige gebruikers zijn zich hier steeds meer van<br />

bewust. Als gevolg daarvan zijn hun eisen steeds specifieker:<br />

96% van de gebruikers geeft de voorkeur aan een zonneproduct<br />

dat geen plakkerig gevoel achterlaat, dat snel intrekt en 95%<br />

van de gebruikers geeft de voorkeur aan een zonneproduct met<br />

een ultralichte textuur 1 .<br />

Eucerin is attentvol en beantwoordt de<br />

behoeften van de gebruikers en biedt een<br />

dagelijkse zonbeschermingproduct voor het<br />

gezicht: Sun Hydro Protect Ultralichte<br />

Fluid SPF50+. De subtiel geparfumeerde,<br />

ultralichte, niet-plakkerige en niet-vette<br />

formule wordt onmiddellijk door de huid<br />

opgenomen en biedt na het aanbrengen een<br />

onzichtbare finish zonder residu. Het is een<br />

aangenaam en gebruiksvriendelijk product<br />

zowel voor op vakantie als voor dagelijks<br />

gebruik in het actieve leven.<br />

Het wordt klinisch en dermatologisch zeer<br />

goed verdragen door alle huidtypes, ook<br />

door de gevoelige huid.<br />

Net als het hele gamma Eucerin Sun kreeg<br />

ook dit zonverzorgingsproduct het beste<br />

van Eucerins expertise en bevat het de kenmerkende technologie en<br />

de belangrijkste ingrediënten:<br />

• Advanced Spectral Technology, die UVA/UVB-filters combineert voor<br />

een zeer hoge UV-bescherming met Licochalcone A om vrije radicalen,<br />

die worden veroorzaakt door UV- en HEV-licht, te neutraliseren.<br />

• Glycyrrhetinezuur, dat het natuurlijke<br />

DNA-herstelmechanisme van de huid<br />

ondersteunt 2 .<br />

ANDERE<br />


Wij willen in avant-première ook even kijken<br />

naar het nieuwe Kids product, met de<br />

“Dry Touch Technology”, die als praktisch<br />

effect heeft dat zand niet aan de huid blijft<br />

kleven, wat zeer gewaardeerd wordt door<br />

kinderen (en ook door de volwassenen, er<br />

is voor hen ook een formule die een mat<br />

effect geeft...).<br />

Eucerin Sun Kids Sensitive Protect Gel-<br />

Cream SPF 50+ kalmeert en beschermt de<br />

gevoelige huid, laat geen residu achter op<br />

de huid, is extra waterbestendig, zandbestendig,<br />

geschikt voor gezicht en lichaam,<br />

geschikt voor de oogcontouren en geschikt<br />

voor baby’s vanaf 3 maanden.<br />

En als de huid ondanks alles niet beschermd<br />

is omdat men vergeten is zonnecrème aan<br />

te brengen, als de huid ‘verbrand’ is, als<br />

men last heeft van een ‘zonnebrand’, dan<br />

is Aquaphor Repair Balm de SOS-behandeling<br />

die de huid nodig heeft. Deze herstellende<br />

en hydraterende crème vormt een<br />

semi-occlusieve beschermende barrière op<br />

de huid die de natuurlijke overdracht van<br />

waterdamp en zuurstof van en naar de huid<br />

bevordert, waardoor de huid kan “ademen”<br />

en de natuurlijke barrièrefunctie wordt ondersteund.<br />

De glycerine in de formule van<br />

Repair Balm is een doeltreffende vochtinbrenger<br />

die water in de huid aantrekt en<br />

vasthoudt. Het werkt samen met Panthenol,<br />

dat de regeneratie helpt versnellen en het herstellend vermogen van<br />

de huid ondersteunt terwijl het hydrateert.<br />


We willen hier graag aan toevoegen dat Eucerin niet alleen uitstekende<br />

huidverzorgingsproducten maakt, maar dat het laboratorium ook<br />

veel zorg besteedt aan de strenge selectie van ingrediënten voor haar<br />

producten om te voldoen aan hoge interne normen en verplichtingen<br />

met betrekking tot werkzaamheid, veiligheid en duurzame herkomst,<br />

evenals hun impact op het milieu na gebruik.<br />

1 PiU Eucerin Hydro Protect 2022, Germany, Base: N=162<br />

2 Inclusief in alle producten van het assortiment, behalve de verstuivers: Sun<br />

Sensitive Protect Dry Touch Mist SPF30 en Sun Sensitive Protect Dry Touch<br />

Mist SPF50.<br />

Formules zonder vaste deeltjes<br />

van microplastics<br />

In het verleden hadden veel cosmetische formules microplastics<br />

nodig om doeltreffend te werken. Deze microplastics zijn<br />

klein (minder dan 5 mm), niet afbreekbaar en niet oplosbaar in<br />

water*. Als zodanig kunnen ze dramatische schade toebrengen<br />

aan het ecosysteem.<br />

In 2013 was Beiersdorf, het moederbedrijf van Eucerin, een<br />

van de eerste cosmeticabedrijven die besloot te stoppen met<br />

het gebruik van polyethyleen scrubdeeltjes (beter bekend als<br />

microbeads).<br />

In 2015 verving Eucerin deze polyethyleen deeltjes door milieuvriendelijkere<br />

alternatieven zoals microkristallijne cellulose<br />

deeltjes, siliciumdioxide deeltjes of castorwas. Deze milieuvriendelijke<br />

alternatieven zijn net zo zacht en huidvriendelijk als hun<br />

voorgangers en geven hetzelfde peelingeffect.<br />

In 2020 heeft Eucerin nylon, een soort microplastic, geëlimineerd<br />

en de productformules hieraan aangepast.<br />

Als gevolg hiervan zijn sinds eind 2023 al hun cosmetische<br />

zonneformules vrij van vaste microplasticdeeltjes.<br />

Dit zijn innovaties waar gebruikers zich steeds meer bewust<br />

van worden en die de moeite lonen om deze informatie te delen.<br />

Maart 2024

IMCAS 2024<br />

51<br />

IMCAS 2024<br />

© Gael Kazaz<br />




In de afgelopen 25 jaar hebben dermatologie, plastische<br />

chirurgie en leeftijdsgerelateerde wetenschappen<br />

spectaculaire veranderingen ondergaan. Een kwart<br />

eeuw die werd gekenmerkt door aanzie<strong>nl</strong>ijke medische en<br />

wetenschappelijke vooruitgang, waardoor het landschap van<br />

de medische esthetiek radicaal veranderde. Het begin van de<br />

jaren 2000 vormde een belangrijk keerpunt, met het op de<br />

markt brengen van Botox voor esthetische doeleinden in 2003<br />

en de daaropvolgende explosie van de vraag naar niet-invasieve<br />

procedures. In de komende jaren worden tal van innovaties<br />

ontwikkeld, aangedreven door de opkomst van kunstmatige<br />

intelligentie, en worden nieuwe medische gebieden verkend,<br />

zoals regeneratieve geneeskunde. Deze nieuwe praktijken en de<br />

veranderende vraag creëren nieuwe behoeften op het gebied van<br />

informatie en educatie voor patiënten, een onderwerp dat artsen<br />

en gezondheidszorgautoriteiten nu moeten aanpakken, zonder<br />

enige vorm van ambiguïteit of zelfgenoegzaamheid met bepaalde<br />

praktijken die op het randje van de medische ethiek balanceren.<br />

We moeten vooruitdenken zonder te speculeren, waakzaam<br />

zijn zonder te alarmeren. In deze enthousiaste geest vond de<br />

25e editie van IMCAS plaats, een editie die resoluut op de toekomst<br />

gericht was, in dienst van wetenschappelijke en medische<br />

innovatie en in het belang van onze patiënten.<br />


De wereldwijde markt voor esthetica kende een bloeiperiode in<br />

de nasleep van de Covid-19 pandemie, vooral op de Amerikaanse<br />

markt. Met jaarlijkse groeipercentages van meer dan 5% in alle<br />

geografische zones, zelfs met meer dan 8% in de Verenigde<br />

Staten en Azië-Stille Oceaan, voorspelt de wereldwijde esthetische<br />

markt groeipercentages die structureel hoger liggen dan<br />

die van de wereldeconomie, die volgens de Global Economic<br />

Outlook van KPMG in 2024 2,4% en in 2025 2,6% zou moeten<br />

bedragen. Alleen de Europese Unie groeit iets langzamer, met<br />

2,1%, in een economie die volgens de Europese Commissie in<br />

2023 niet meer dan 0,6% groei heeft bereikt.<br />

Maart 2024

52<br />

IMCAS 2024<br />

Het vertegenwoordigt dus zowel de huidige behoeften aan apparatuur<br />

van professionals als hun vertrouwen in de toekomst<br />

wanneer ze de beslissing nemen om te investeren.<br />





De versnelde ontwikkeling van kunstmatige intelligentie in de<br />

gezondheidszorg breidt zich snel uit naar esthetische geneeskunde<br />

en plastische chirurgie.<br />

De professionals voorspellen een verdere versnelling van deze<br />

esthetische markt in 2024 en ten minste tot 2027.<br />



Botulinetoxine is het snelst groeiende marktsegment. Tussen<br />

nu en 2027 en 2021, in minder dan 10 jaar, zal de omvang<br />

van het botulinetoxinesegment bijna verdubbeld zijn in termen<br />

van omzet, van 3,7 miljard dollar (het post-Covid-19 recordjaar)<br />

naar 6,4 miljard dollar. Het is het leidende economische<br />

segment in de wereldwijde esthetische markt. “Wat ons op<br />

dit moment interesseert zijn de vloeibare vormen van toxines,<br />

die een echte revolutie betekenen,” merkt Benjamin Asher,<br />

plastisch chirurg, op. “Dit ‘gebruiksklare’ formaat wordt al<br />

sinds 2013 in Korea gebruikt. Het voordeel van een vloeistof<br />

is dat het bij elke injectie een identieke dosis afgeeft, dus het<br />

is niet nodig om dierlijk eiwit toe te voegen. We hebben ook<br />

een goed idee van hoelang het blijft werken, wat belangrijk<br />

is, vooral voor glabella. Sommige laboratoria werken aan een<br />

zogenaamd ‘snelwerkend’ toxine, een type E recombinant. Het<br />

wordt geproduceerd door de bacterie E. Coli bacterie in plaats<br />

van Clostridium en veroorzaakt effecten in slechts een paar uur<br />

in plaats van een paar dagen, zoals bij andere toxinen. Er zijn<br />

talloze gemodificeerde hybride vormen in voorbereiding en<br />

een “gemodificeerd” AB-toxine zou een aanzie<strong>nl</strong>ijk langere<br />

werkingsduur moeten hebben. Waar iedereen ernaar streeft om<br />

injecties veiliger te maken, zou de komst van deze nieuwe toxines<br />

en innovaties op de Europese markt het mogelijk moeten maken<br />

om de prijs van producten, en dus van injecties, te verlagen en<br />

hun werkingsduur te verlengen”.<br />

Dermale fillers vormen het 2e grootste segment van de markt<br />

voor medische esthetica. In 2023 stagneerde de markt voor op<br />

energie gebaseerde apparatuur op iets minder dan 2 miljard dollar.<br />

Dit marktsegment is niet gebaseerd op “verbruiksgoederen”,<br />

maar is een markt voor apparatuur (lasers, radiofrequenties,<br />

ultrageluid, enz.)<br />

© Gael Kazaz<br />

“Het vooruitzicht dat we zien is dat van de verbeterde arts, wiens<br />

capaciteiten zullen worden vermenigvuldigd dankzij kunstmatige<br />

intelligentie.<br />

De mogelijkheden van de arts zullen worden verveelvoudigd<br />

dankzij ultra-high-performance tools. Het doel is om een vorm<br />

van hybridisatie van medische praktijken te bereiken, om de<br />

huidige grenzen van de geneeskunde te verleggen door een<br />

symbiose tussen menselijke expertise en geavanceerde technologieën<br />

aan te moedigen, terwijl we trouw blijven aan de primaire<br />

roeping van de arts: het bieden van hoogwaardige zorg waarbij<br />

de behoeften van de patiënt centraal staan,” merkt Benjamin<br />

Asher, plastisch chirurg, op.<br />

Heel concreet bieden tools voor kunstmatige intelligentie artsen<br />

een grotere diagnostische precisie, met de mogelijkheid om grote<br />

hoeveelheden gegevens in recordtijd te verwerken. Voor esthetische<br />

artsen, dermatologen en chirurgen heeft dit zeer tastbare effecten<br />

op huidanalyse, huiddiagnose, het voorspellen van postoperatieve<br />

resultaten en het personaliseren van behandelplannen.<br />

Naast hun medische toepassingen kunnen kunstmatige intelligentietools<br />

van grote waarde zijn voor artsen bij hun managementtaken.<br />

Management- en factureringssystemen, chatbots,<br />

optimalisatie van de workflow en de mogelijkheid om eenvoudig<br />

content te genereren voor sociale netwerken zullen de manier<br />

waarop artsen deze taken benaderen, die perifeer zijn aan hun<br />

medische activiteiten maar waar ze niet zonder kunnen, ingrijpend<br />

veranderen.<br />


Om het vertrouwen van patiënten te behouden en ethische medische<br />

praktijken te garanderen, is het essentieel om strikte<br />

ethische normen te definiëren. Deze grenzen moeten principes<br />

omvatten zoals strikte bescherming van de privacy van patiënten,<br />

zodat gevoelige medische gegevens met de grootst mogelijke<br />

vertrouwelijkheid worden behandeld. De transparantie van<br />

AI-systemen is ook van het grootste belang, zodat professionals<br />

in de gezondheidszorg de besluitvormingsmechanismen<br />

van de algoritmen kunnen begrijpen en patiënten duidelijke<br />

informatie krijgen over het gebruik van deze technologieën bij<br />

hun diagnose en behandeling.<br />

Het erkennen van de beperkingen van AI ten opzichte van menselijke<br />

competenties is net zo belangrijk, waarbij benadrukt<br />

Maart 2024

IMCAS 2024<br />

53<br />

moet worden dat AI gezien moet worden als een hulpmiddel<br />

bij het nemen van beslissingen en niet als een volledige vervanging.<br />

Tot slot is het integreren van ethisch denken vanaf<br />

de vroegste stadia van de ontwikkeling van AI-technologieën<br />

in de gezondheidszorg noodzakelijk om een robuust ethisch<br />

kader te waarborgen.<br />

Door deze meervoudige dimensies in acht te nemen, is het mogelijk<br />

om een verantwoord gebruik van AI in de gezondheidszorg<br />

te bevorderen en technologische innovatie te verzoenen met<br />

hoge ethische normen.<br />



Naast het toevoegen van waarde aan de medische procedures<br />

die door artsen worden uitgevoerd, bieden de hulpmiddelen van<br />

kunstmatige intelligentie ook mogelijkheden voor patiënten, in<br />

het bijzonder met regelmatige huiddiagnostiek via smartphoneapplicaties,<br />

die aan hun verwachtingen voldoen en al concrete,<br />

operationele oplossingen bieden. Virtuele consulten, waarbij<br />

gebruik wordt gemaakt van geschreven of gesproken chatbots,<br />

maken het mogelijk om antwoord te geven op de meest gestelde<br />

vragen, waarvoor niet altijd een consult nodig is of die vooraf<br />

worden gesteld, om de patiënt zo goed mogelijk te begeleiden<br />

en voor te bereiden op het consult. Dit bespaart tijd en verbetert<br />

de efficiëntie voor patiënten die soms lang moeten wachten op<br />

een consult met een specialist.<br />

“De vooruitzichten en redelijke verwachtingen die we in dit<br />

stadium kunnen hebben, zijn die van geavanceerde robotica,<br />

duurzame en gepersonaliseerde producten die ecologisch verantwoord<br />

zijn en virtuele klinieken die voor iedereen toegankelijk<br />

zijn. Voor de patiënten, geautomatiseerde verzorgingsproducten<br />

op maat, postoperatieve follow-up en gevalideerde<br />

en gereguleerde toepassingen worden overwogen,” benadrukt<br />

Dr. Diala Haykal.<br />

“Robotchirurgie biedt meer precisie en controle, minder littekens,<br />

snellere hersteltijden en betere resultaten. Kunstmatige<br />

intelligentie ontwikkelt ook nieuwe diagnostische hulpmiddelen<br />

en behandelingsplannen, zoals het analyseren van biopten van<br />

huidkanker of het aanbevelen van de beste filler voor de gelaatstrekken<br />

van een patiënt.” Kunstmatige intelligentie verandert de<br />

medische praktijk en biedt enorme mogelijkheden, maar roept<br />

ook vragen op over de reikwijdte en verwachtingen die we kunnen<br />

hebben, zowel wetenschappelijk als ethisch,” concludeert<br />

dermatoloog Dr. Atchima Suwantchinda.<br />




Het gebruik van de eigen cellen en weefsels van een patiënt,<br />

behandeld met specifieke processen, is een gemeengoed geworden.<br />

In feite biedt vetweefsel een aantal voordelen, zoals<br />

cosmetisch chirurg Dr. Alexis Verpaele uitlegt: “Vet is een<br />

schatkamer voor het herstellen van volume tegen de tekenen van<br />

veroudering. Nanofat is een mechanische manier om weefselregenererende<br />

cellen te concentreren en te isoleren. Deze zeer<br />

jonge discipline zal de komende jaren veel ontwikkelingen en<br />

innovaties te zien geven”. Er blijven echter uitdagingen bestaan,<br />

vooral met betrekking tot de methoden om vet te verrijken met<br />

regeneratieve cellen, wat variabele kosten met zich meebrengt.<br />

Naast vet heeft de ontdekking van exosomen, intercellulaire<br />

boodschappers, een nieuwe dimensie gegeven aan regeneratieve<br />

geneeskunde. Hoewel deze aanpak nog in de kinderschoenen<br />

staat, laat hij veelbelovende mogelijkheden zien voor het direct<br />

beïnvloeden van cellulair gedrag om regeneratie te bevorderen.<br />

Het gebruik van exosomen afkomstig van foetussen roept echter<br />

ethische vragen op en het debat zal waarschij<strong>nl</strong>ijk doorgaan. Een<br />

andere benadering die momenteel vorm krijgt is het gebruik<br />

van plantaardige of dierlijke exosomen, bekend als hybrosomen,<br />

buiten de gereguleerde medische context, voornamelijk<br />

in cosmetische producten. Deze nanodeeltjes overschrijden de<br />

cellulaire grenzen van de huid en openen nieuwe mogelijkheden<br />

op esthetisch gebied. Deze onderzoekslijnen bieden echter<br />

veelbelovende vooruitzichten, zoals dermatoloog Dr. Michael<br />

Gold uitlegt: “Exosomen zijn zeer krachtige communicatiecellen<br />

en de esthetische wereld besteedt momenteel veel tijd<br />

aan het proberen ze te begrijpen. In de Verenigde Staten is<br />

het injecteren ervan verboden. Maar in andere landen mogen<br />

ze wel geïnjecteerd worden en de wetenschappelijke kennis<br />

erover blijft zich ontwikkelen”.<br />

Zoals de dermatoloog Dr. Atchima Suwantchinda het samenvat:<br />

“Hoewel we nog in de kinderschoenen staan, is regeneratieve<br />

geneeskunde een gebied dat nog in ontwikkeling is, met aanhoudend<br />

onderzoek en ethische kwesties, en toch biedt het<br />

een immense belofte voor de toekomst van de esthetiek. De<br />

regeneratieve geneeskunde is een gebied dat nog in ontwikkeling<br />

is, met voortdurende onderzoeken en ethische kwesties,<br />

en toch biedt het een immense belofte voor de toekomst van de<br />

esthetiek. Naarmate het onderzoek vordert en de technologie<br />

zich verder ontwikkelt, kunnen we nog meer innovatieve en<br />

effectieve behandelingen verwachten.”<br />

Genomische analyse zal een belangrijke rol gaan spelen en een<br />

proactieve benadering op basis van het genetische profiel van<br />

een individu mogelijk maken. Het is echter cruciaal om ethische<br />

waakzaamheid te behouden terwijl we de technologische<br />

vooruitgang omarmen.<br />

© Gael Kazaz<br />

Maart 2024

54<br />

ETHIEK<br />


Wetenschappelijke bestuurders van IMCAS<br />




Als artsen die zich op het gebied van esthetische<br />

geneeskunde inzetten, zijn wij van mening dat<br />

een ethische benadering fundamenteel is voor<br />

het garanderen van kwaliteitsvolle zorg met respect voor<br />

goede praktijken en wetenschappelijke vooruitgang. Een<br />

ethische benadering is fundamenteel om kwaliteitsvolle<br />

zorg te garanderen met respect voor goede praktijken en<br />

wetenschappelijke vooruitgang. Het welzijn van onze patiënten<br />

blijft centraal staan en dit wordt weerspiegeld in onze concrete<br />

verbintenissen.<br />

Duidelijkheid en eenvoud in communicatie zijn essentiële<br />

pijlers van onze praktijk. Een nauwkeurige diagnose, vrij van<br />

persoo<strong>nl</strong>ijke oordelen, biedt een solide basis om aan patiënten<br />

uit te leggen welke opties er zijn en wat de grenzen zijn van wat<br />

haalbaar is.<br />

Over een samenwerking met psychologen zal onze aanpak selectief<br />

blijven en deze optie voorbehouden worden voor uitzonderlijke<br />

gevallen. In plaats van systematisch een psychologisch<br />

consult aan te bevelen, geven we de voorkeur aan een meer<br />

genuanceerde aanpak, aangepast aan de situatie van elke patiënt,<br />

vooral als het gaat om patiënten die grote lichamelijke<br />

veranderingen overwegen, zoals transgenders.<br />

Op ethisch gebied dienen zich cruciale vragen aan, vooral met<br />

betrekking tot pre-juvinatie. Op welke leeftijd moeten bepaalde<br />

behandelingen worden gestart en welke aanbevelingen moeten<br />

aan patiënten worden gedaan?<br />

Deze vragen gelden ook voor ingrepen bij minderjarigen, een<br />

praktijk die we accepteren in bepaalde specifieke gevallen,<br />

waarbij we rekening houden met de bijbehorende risico’s en<br />

ethische grenzen.<br />

Als wij geconfronteerd worden met deze kwesties, is het van<br />

vitaal belang om een evenwicht te vinden tussen de vrijheid van<br />

patiënten, om de medische procedures uit te voeren die zij wensen,<br />

en de verantwoordelijkheid van artsen om ervoor te zorgen<br />

dat patiënten voldoende geïnformeerd zijn om hun keuzes naar<br />

eer en geweten te maken. Hoewel er beperkingen zijn met betrekking<br />

tot de indicaties, kunnen financiële verleidingen soms<br />

de keuzes van artsen beïnvloeden, waardoor de grens tussen<br />

medische ethiek en financiële overwegingen vervaagt, ook al<br />

is dit volledig in strijd met de ethiek van ons beroep.<br />

Dokter Hugues Cartier en dokter Sébastien Garson<br />

Artsen spelen een centrale rol in de pre-juvinatie en het is noodzakelijk<br />

dat iedereen een eerlijk en medisch standpunt inneemt.<br />

Het marketingmisbruik van bepaalde artsen, met name op sociale<br />

netwerken zoals Instagram, en het toenemende belang van<br />

influencers die esthetische medische procedures doorgeven,<br />

zetten ons aan het denken over het informeren van patiënten<br />

en een jonger publiek.<br />

Artsen hebben ook een grotere verantwoordelijkheid op het<br />

gebied van verantwoorde informatie en communicatie. Hoewel<br />

sommige landen meer permissieve praktijken toestaan, is het<br />

in Frankrijk<br />

maar ook in België, essentieel om aan de verleiding te weerstaan<br />

om te gaan ‘ronselen’ vooral op sociale netwerken. IMCAS<br />

zet zich in voor een coherente en ondubbelzinnige aanpak van<br />

deze kwesties en bevordert transparante informatie over de<br />

implicaties van esthetische behandelingen.<br />

De zoektocht naar ethische en verantwoorde esthetische geneeskunde<br />

vereist een grondige reflectie over de huidige praktijken<br />

en een collectief engagement voor een gedeelde ambitie, in het<br />

primordiale belang van de patiënten.<br />

Maart 2024





De hoogste dosis cystine *<br />

Cystine is een essentieel aminozuur voor de synthese van keratine.<br />

CYSTIPHANE combineert deze cystine met vitamine B6, zink en arginine<br />

om de wortels van uw haar te voeden en ze kracht en vitaliteit te geven.<br />

*2000 mg/dag voor 4 tabletten.<br />

De haarschacht is samengesteld uit een<br />

fibrillair eiwit, het alfa-keratin.<br />

Cystine is een uiterst belangrijk aminozuur<br />

in keratine en zorgt via de disulfidebruggen<br />

voor de stabiliteit en sterkte van de keratine<br />

in het haar.<br />

Het werdtvastgesteld dat de groeisnelheid<br />

van de haarfollikel, de proteïnesynthese en de<br />

vezeldiameter van het haar afhankelijk waren<br />

van de in vitro beschikbare hoeveelheid<br />

cysteïne.<br />

Een vermindering in concentratie van cysteïne<br />

in de celculturen van de haarfollikels<br />

leidde tot een dosisafhankelijke afname van<br />

zowel groeisnelheid als diameter van de<br />

haarvezels.<br />

Via een voedingssupplement kan cystine<br />

aangebracht worden, maar deze cystine<br />

wordt niet altijd op de meest efficiënte wijze<br />

vrijgegeven.<br />

De wijze waarop de absorptie van cystine<br />

gebeurt, is dus niet voor elk supplement gelijk. 2<br />

• Supplement A geeft de hoogste beschikbaarheid<br />

van cystine na gastro-intestinale<br />

vertering van een tablet.<br />

• Supplement B was het enige keratine<br />

bevattende supplement, deze geeft geen<br />

cystine af in de darm.<br />

Invloed van de concentratie op de<br />

opname van de Cystine in het haar<br />

Concentratie van Cystine (mM)<br />

Hoe hoger de dosis Cystine, hoe beter de opname 1<br />


DOSIS<br />


Beschikbaarheid (mg)<br />

200<br />

150<br />

100<br />

50<br />

0<br />

Supplement A<br />

Supplement B<br />

Supplement C<br />

Supplement D<br />

Supplement E<br />

Supplement F<br />


Het belang van Cystine: de haren zijn opgebouwd uit<br />

Keratine, een proteïne rijk aan Cystine.<br />

2 2.5 3 3.5 4 4.5 5<br />

Gastro-intestinale vertering (h)<br />

Beschikbaarheid voor absorptie van cystine na gastro-intestinale verteringvan 6 voedings-supplementen op basis van cystine of keratine. De samenstelling van voedingssupplementen<br />

A-F wordt op het einde van het artikel van professor Nina Hermans weergegeven. 2<br />

*Voor 4 tabletten dagelijks<br />

1. Matheson H.B. Nutrition and metabolism in isolated human hair follicles: current status and future developpment. Exp Dermatol 1999; 8 (7): 319-320.<br />

2. Professor Nina Heymans. Voedingssupplementen voor haar: cystine of keratine; Bailleul news - Sept 2017.

56<br />




A<br />

cne is een chronische ontstekingsziekte van de haarfollikel<br />

met een multifactoriële oorsprong. Recente biochemische<br />

en genomische studies hebben de invloed van het exposoom<br />

en C. acnes op het huidmicrobioom verduidelijkt. Een beter begrip<br />

van de mechanismen van acne heeft geleid tot grote vooruitgang in de<br />

ontwikkeling van nieuwe behandelingen gericht op het microbioom.<br />

Keracnyl, van de Laboratoires Dermatologiques Ducray, is een<br />

baanbrekend huidverzorgingsgamma voor de ondersteuning van de<br />

vette of acnegevoelige huid, met een wetenschappelijk bewezen gerichte<br />

werking op het microbioom.<br />


Het acne exposoom wordt gedefinieerd als de som van alle omgevingsfactoren<br />

die het ontstaan, de duur en de ernst van acne beïnvloeden.<br />

“Het begrijpen, identificeren en verminderen van de invloed van het<br />

exposoom is belangrijk voor een goede behandeling van acne,” zegt<br />

professor Dréno, dermatoloog, CHU Nantes. “Blootstellingsfactoren,<br />

waaronder voeding, beroepsfactoren gerelateerd aan medicatie,<br />

vervuilende stoffen, klimatologische factoren en psychosociale en<br />

leefstijlfactoren, kunnen een impact hebben op het verloop en de<br />

ernst van acne, evenals op de doeltreffendheid van de behandeling.<br />

Blootstellingsfactoren werken in op de natuurlijke huidbarrière en<br />

op de huidmicrobiota, wat leidt tot een toename van de talgproductie,<br />

hyperkeratinisatie, een verandering in de microbiota en activering van<br />

de aangeboren immuniteit, die allemaal acne verergeren. Het identificeren<br />

van negatieve blootstellingsfactoren en het verminderen van hun<br />

impact zijn essentieel voor een goede behandeling van acne.<br />

Op basis van de blootstellingsfactoren stelt professor Dreno de volgende<br />

praktische overwegingen voor de behandeling van acne-patiënten voor:<br />

• Identificeer vóór het voorschrijven mogelijke negatieve<br />

blootstellingsfactoren, vooral bij patiënten met matige tot<br />

ernstige acne, omdat deze van invloed kunnen zijn op het<br />

succes van de behandeling. Tabel 1 geeft een overzicht van de<br />

factoren die bij het eerste bezoek met de patiënt moeten worden<br />

gecontroleerd.<br />

• De negatieve impact van het geïdentificeerde exposoom<br />

moet zoveel mogelijk worden beperkt om de belangrijkste<br />

doelwitten van het exposoom, de natuurlijke huidbarrière en<br />

haar microbiota, de kans te geven zich te herstellen. Voorgesteld<br />

kan worden om voedingsmiddelen met een hoge glycemische<br />

index te beperken bij patiënten met een predispositie en<br />

voedingssupplementen met gewichtdragende eiwitten, roken<br />

en cannabis. Ook een aanpassing van anticonceptiemiddelen en<br />

huidverzorgingsroutine kan worden voorgesteld..<br />

• Het gebruik van lokale antibiotica als monotherapie wordt niet<br />

aanbevolen. Dit om een toename van antibacteriële resistentie<br />

en veranderingen in het natuurlijke microbioom van de huid te<br />

voorkomen. Topische retinoïden met of zonder benzoylperoxide<br />

moeten worden voorgeschreven met een toepassing ‘s avonds en<br />

dit in overeenstemming met de huidige richtlijnen om irritatie en<br />

beschadiging van de huidbarrière te voorkomen.<br />

• Patiënten moeten eraan worden herinnerd dat ze hun huid niet<br />

te veel moeten wassen (vermijd scrubs of scrubapparaten) omdat<br />

dit de natuurlijke functie van de huidbarrière kan beschadigen.<br />

Reinigingsmiddelen met een pH-waarde van 5,5 (syndet)<br />

Tabel 1. Blootstellingsfactoren die moeten worden<br />

gecontroleerd bij het 1e bezoek van de patiënt<br />

Voeding<br />

Magere melk, snel opneembare sachariden, tussendoortjes<br />

Voedingssupplementen met wei-/leucine-eiwitten<br />

Geneesmiddel<br />

Anticonceptie: type progestageen<br />

Gebruik van anabole steroïden en testosteron<br />

Professionele factoren<br />

Schoonheidsproducten<br />

Mechanische factoren<br />

Verontreinigende stoffen<br />

Atmosferische en industriële vervuilers<br />

Tabak- en cannabisgebruik<br />

Klimatologische factoren<br />

Hitte, vochtigheid, UV<br />

Psychosociale factoren moderne levensstijl<br />

Stress, emoties, slaapgebrek<br />

Sociaal-economische druk<br />

Overmatige blootstelling aan blauw licht (tablets, smartphones,<br />

computers)<br />

verdienen de voorkeur<br />

boven traditionele<br />

detergenten, omdat ze<br />

de huid zacht reinigen en<br />

ook de partikelbelasting<br />

van de huid ‘s<br />

avonds verminderen.<br />

De optimale<br />

reinigingsfrequentie is<br />

twee keer per dag.<br />

• Huidverzorgingsproducten<br />

zijn<br />

belangrijk voor het<br />

behoud van een gezond huidmicrobioom; door huidbarrièreversterkend<br />

te werken gaan ze de inflammatie voorkomen.<br />

Vochtinbrengende crèmes moeten ‘s ochtends worden gebruikt<br />

om de natuurlijke barrièrefunctie van de huid te herstellen en te<br />

verbeteren. Het binnendringen van verontreinigende stoffen in<br />

de huid gedurende de dag vermindert en beperkt irritatie, die<br />

vaak wordt waargenomen met topische retinoïden, vooral tijdens<br />

de eerste paar weken van de behandeling.<br />

• Daarnaast moeten patiënten worden geadviseerd<br />

om niet-comedogene make-up te gebruiken en om<br />

zonbeschermingsproducten met een zonbeschermingsfactor<br />

van minstens 30 aan te brengen om post-inflammatoire<br />

hyperpigmentatie en fototoxiciteitsreacties te voorkomen.<br />

Dagelijkse fotoprotectie is belangrijk omdat UV-stralen de<br />

impact van vervuilende deeltjes op de huid kunnen vergroten.<br />

Maart 2024


57<br />


Het huidmicrobioom speelt verschillende belangrijke rollen in de<br />

huidhomeostase. Het is betrokken bij de differentiatie en epithelialisatie<br />

van de huidbarrière, gemedieerd door de arylhydrocarbon<br />

receptor (AhR), die fungeert als een chemische barrière voor de huid<br />

door een zure pH te creëren, waardoor kolonisatie door pathogene<br />

bacteriën wordt beperkt; de AhR moduleert ook de aangeboren en<br />

adaptieve immuniteit. Dysbiose ligt aan de basis van huidziekten<br />

zoals acne; in dit geval gaat het gepaard met een toename van het<br />

transepidermaal waterverlies en gaat het gepaard met een verandering<br />

in de distributie van bacteriën en in de metabolische activiteit<br />

of het metaboloom.<br />

Cutibacterium acnes is de belangrijkste bacterie die betrokken is bij<br />

acne. C. acnes heeft 6 bekende fylotypen. Bij acne is er een overwicht<br />

van het IA1 fylotype, dat pro-pathogeen is.<br />

«Het is inderdaad het verlies aan diversiteit in de C. acnes fylotypes<br />

dat het evenwicht van de bacteriële flora verandert en de aangeboren<br />

immuniteit activeert bij zowel adolescenten als volwassen vrouwen,<br />

of de acne nu mild of ernstig is», benadrukt Prof. Dreno, Universitair<br />

Ziekenhuis Nantes.<br />

«Jare<strong>nl</strong>ang lag de focus op C. acnes. Als je kijkt naar de diversiteit<br />

van je microbioom, zie je dat je gemiddeld minder C. acnes hebt bij<br />

acnepatiënten dan bij gezonde personen. Aan de andere kant vonden<br />

we meer stafylokokken en enterokokken bij acne-patiënten», legt<br />

Brigitte Dréno uit. Acne is dus te wijten aan dysbiose, met een verlies<br />

aan diversiteit in het C. acnes fylotype, maar ook een toename van<br />

bepaalde bacteriën, waaronder Staphylococcus epidermidis.<br />

Naast de bacteriën van het microbioom kan ook de manier waarop<br />

ze met elkaar interageren een therapeutisch doelwit zijn. We weten<br />

bijvoorbeeld dat bacteriën de proliferatie van andere bacteriesoorten<br />

controleren via antimicrobiële peptiden: C. acnes controleert de<br />

proliferatie van S. epidermidis via propionzuur en S. epidermidis<br />

controleert de proliferatie van C. acnes via barnsteenzuur.<br />

Wat betreft het metaboloom, vertoonde het microbioom van het<br />

comedon een grotere metabolische activiteit, inclusief de productie<br />

van acne-gerelateerde enzymen, dan dat van het huidoppervlak.<br />

Acne-gerelateerde stammen produceren meer porfyrine, meer ontstekingsfactoren<br />

in de keratinocyten: reactieve zuurstofspecies,<br />

pro-inflammatoire cytokinen (IL-8, IL-17, IL-16), CAMPs, Lipase,<br />

MIMPS. Bij matige tot ernstige acne zijn er ook veranderingen in de<br />

darmmicrobiota. Bij deze patiënten is er een lagere dichtheid van<br />

actinobacteriën en een hogere dichtheid van proteobacteriën. De<br />

diversiteit van de darmmicrobiota is veranderd.<br />






Verschillende publicaties hebben de doeltreffendheid aangetoond van<br />

Myrtacine ® en Celastrol, twee natuurlijke ingrediënten die in KER-<br />

ACNYL zijn geformuleerd, een huidverzorgingslijn voor de vette of<br />

acnegevoelige huid.<br />

Myrtacine ® heeft ook een bewezen werking tegen de biofilm van C.<br />

acnes, fylotype IA1. Myrtacine ® kalmeert onmiddellijk de huid die wordt<br />

behandeld met adapaleen, benzoylperoxide, erytromycine, retinoïden<br />

en gecombineerde behandelingen.<br />

De Keracnyl lijn van de Laboratoires Dermatologiques Ducray,<br />

met zijn twee gerichte huidverzorgingsproducten, is een baan<br />

brekend gebruik van natuurlijke actieve ingrediënten met een<br />

gerichte werking op het microbioom.<br />

Keracnyl PP+ crème tegen onzuiverheden: Bestrijdt<br />

ontstoken puistjes en voorkomt hun vorming.<br />

• Effectief vanaf 7 dagen op imperfecties en<br />

vlekken (1)<br />

• Uitstekende tolerantie (2)<br />

• Kalmeert onmiddellijk (2)<br />

• Hydrateert 24 uur (3)<br />

• 1 tot 2 keer per dag<br />

• Alleen, in combinatie of als estafette<br />

behandelingen (4)<br />


(1) Bron: Klinisch onderzoek uitgevoerd bij 40 proefpersonen,<br />

toepassing tweemaal per dag, gedurende 8 weken.<br />

(2) Tolerantie- en werkzaamheidsonderzoek uitgevoerd bij 41<br />

proefpersonen gedurende 57 dagen.<br />

(3) IH kinetiek, eenmalige toepassing bij 19 proefpersonen.<br />

(4) Tolerantieonderzoek in combinatie met lokale medicinale behandelingen<br />

uitgevoerd bij 39 proefpersonen gedurende 29 dagen.<br />

Keracnyl repair: Compenseert de bijwerkingen<br />

van behandelingen op basis van<br />

isotretinoïne<br />

• Kalmeert de huid in 1 min (1)<br />

• Hydrateert 48h (2)<br />

• Uitstekende tolerantie<br />

• Fijne textuur & niet-comedogeen<br />

• 2 keer per dag<br />


U vindt alle JEADV-artikelen over de verschillende<br />

onderzoeken die de werkzaamheid van<br />

Myrtacine ® en Celastrol aantonen - gratis<br />

toegang via deze QR-code.<br />

(1) Klinische studie met monotherapie, 30<br />

proefpersonen, 2 toepassingen per dag<br />

gedurende 22 dagen.<br />

(2) Herhaalde toepassingen gedurende 7 dagen /<br />

Maatregelen vóór (D1), dan 48 uur (D9) na<br />

de laatste toepassing.<br />

In in vitro en in vivo studies verminderde Myrtacine ® pathway de virulentiefactoren<br />

van C. acnes, Celastrol wijzigde de Th17 route en beide<br />

ingrediënten vertoonden ontstekingsremmende en synergetische<br />

effecten voor de meeste gemeten cytokines. Deze resultaten geven<br />

aan dat Myrtacine ® pathway en Celastrol specifiek inwerken op de<br />

immuun-inflammatoire Th17-route, wat wijst op hun potentiële therapeutische<br />

voordelen voor doelgerichte acnebehandeling.<br />

Maart 2024

58<br />




De cosmetica-industrie bevindt zich midden in een groene revolutie. Het doel is<br />

niet langer alleen om innovatieve producten van hoge kwaliteit te maken, maar<br />

ook om hun impact op het milieu te beperken. Alles is veranderd: de herkomst van<br />

grondstoffen, formulering, verpakking, productie, transport...<br />

Hoe draagt het laboratoire L’Oréal eco-verantwoordelijkheid?<br />

Het antwoord van Jean-Yves Larraufie, General Manager L’Oréal Dermatological<br />

Beauty Benelux en Erik Troost, Sustainability Director, L’Oréal Benelux.<br />



Onze uitdaging is om te streven naar duurzame schoonheid<br />

in al onze productlijnen, zonder concessies te doen aan prestaties,<br />

veiligheid en gebruiksvriendelijkheid. Omdat we een<br />

industriële groep zijn, zijn we begonnen met het verminderen<br />

van de CO 2<br />

-impact en het waterverbruik in onze fabrieken en<br />

distributiecentra. In 2013 lanceerden we ons eerste programma<br />

voor duurzaam engagement. En we ontwikkelden een tool om<br />

de sociale en milieu-impact van al onze producten te meten. Als<br />

gevolg daarvan hebben 95% van onze producten hun milieuscore<br />

verbeterd. Maar dit was niet genoeg gezien de klimaatnood. In<br />

2020 hebben we een tweede, ambitieuzer programma gelanceerd,<br />

dat L’Oréal voor de toekomst heet. Met verschillende<br />

doelstellingen tussen nu en 2030 en drie actiepijlers.<br />

Jean-Yves Larraufie, General Manager L’Oréal Dermatological<br />

Beauty Benelux en Erik Troost, Sustainability<br />

Director, L’Oréal Benelux.<br />




Wat L’Oréal uniek maakt, is dat het de grote trends in de schoonheidswereld<br />

opvangt en wereldwijd ontwikkelt. Dit geldt ook op<br />

het gebied van sociale en milieuverantwoordelijkheid: in een tijd<br />

waarin de uitdagingen steeds dringender worden (klimaatverandering,<br />

watervoorziening, rechtvaardige ontwikkeling, enz.),<br />

gaat de Groep al lange tijd ambitieuze verplichtingen aan en zet<br />

zich in voor voortdurende vooruitgang. De bestaansreden van de<br />

Groep, “Schoonheid creëren die de wereld vooruithelpt”, drukt<br />

het verband uit tussen innovatie en duurzame ontwikkeling. De<br />

wereld vooruithelpen betekent vandaag de dag werken aan de<br />

verduurzaming ervan, vooral door innovatie.<br />

— Al onze merken gebruiken de tool van de Groep voor de<br />

beoordeling van de ecologische en sociale impact van al hun<br />

producten. Deze tool analyseert 14 impactfactoren over de<br />

hele levenscyclus van een product, inclusief transport en<br />

gebruik. Het verbeteren van het milieu- en sociaal profiel<br />

van alle productlanceringen is een van de verbintenissen<br />

van de Groep. —<br />



De eerste is het transformeren van onze activiteiten in lijn met<br />

de planetaire limieten gedefinieerd door de wetenschappelijke<br />

gemeenschap, wat zich vertaalt in gekwantificeerde engagementen<br />

om onze impact op vier belangrijke kwesties te verminderen:<br />

klimaat, water, biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen.<br />

Ten tweede, omdat transformatie systemisch moet zijn om<br />

echt duurzaam te zijn, is de tweede pijler het betrekken van<br />

het hele ecosysteem van de Groep bij onze transformatie. We<br />

geloven dat het onze verantwoordelijkheid is om onze klanten,<br />

leveranciers en consumenten bij ons transformatieproces te<br />

betrekken. We doen nieuwe inspanningen om ervoor te zorgen<br />

dat het beleid voor duurzame ontwikkeling van onze leveran-<br />

Maart 2024


59<br />

ciers net zo veeleisend is als dat van ons, en om de sociale en<br />

economische ontwikkeling van de gemeenschappen waarmee<br />

we samenwerken mee te nemen in ons beleid. We lanceren ook<br />

een innovatief systeem van milieu- en sociale labeling, zodat<br />

onze consumenten weloverwogen keuzes kunnen maken die<br />

hun waarden weerspiegelen. De laatste pijler is bijdragen aan<br />

het aanpakken van grote mondiale uitdagingen, met name via<br />

fondsen voor vrouwen in kwetsbare situaties, het herstel van bosen<br />

mariene ecosystemen en de circulaire economie. Aan elk van<br />

deze pijlers zijn doelen gekoppeld voor 2025 en 2030, die zijn<br />

vastgesteld aan de hand van de internationale SBT-benadering<br />

(Science-Based Targets). Tegen 2030 zullen we bijvoorbeeld<br />

innoveren om onze consumenten in staat te stellen de uitstoot<br />

van broeikasgassen door het gebruik van onze producten met<br />

gemiddeld 25% per eindproduct te verminderen. In 2022 zaten<br />

we al op -24%.Een ander voorbeeld: 95% van de ingrediënten in<br />

onze formules zullen van biologische oorsprong zijn, afkomstig<br />

van overvloedige mineralen of circulaire processen.<br />




Water is in feite onze kostbaarste hulpbron, een “blauw goud”<br />

waar meer dan twee miljard mensen geen directe toegang toe<br />

hebben. Het is niet alleen essentieel om te overleven, maar ook<br />

een gezondheids-, sociale en culturele kwestie in het hart van<br />

menselijke same<strong>nl</strong>evingen. Bij L’Oréal Dermatological Beauty<br />

is water de essentie van de formulering van onze producten bij<br />

la Roche Posay en Vichy. We werken al jaren aan het behoud<br />

van kwaliteitswater, dat in verantwoorde hoeveelheden wordt<br />

gebruikt, in onze hele waardeketen en in alle stroomgebieden<br />

en gemeenschappen waar we aanwezig zijn. Productinnovatie<br />

en -evaluatie zullen een sleutelrol spelen in onze inspanningen<br />

om deze kostbare hulpbron te behouden. Tegen 2030 wil het<br />

bedrijf bijvoorbeeld 100% van het water dat gebruikt wordt in<br />

zijn industriële processen gerecycleerd en hergebruikt hebben<br />

in een kringloop, terwijl het er ook naar streeft dat 100% van<br />

zijn strategische leveranciers water duurzaam gebruiken waar<br />

ze actief zijn. Naast onze inspanningen om het waterverbruik<br />

in onze fabrieken te verminderen, werken we aan het meten en<br />

vergroten van de biologische afbreekbaarheid van onze formules<br />

en het verkleinen van hun watervoetafdruk. We hebben deze<br />

twee parameters opgenomen in ons eco-design tool, SPOT<br />

(Sustainable Product Optimization Tool). Tegen 2030 zullen<br />

we al onze formules beoordelen met behulp van ons milieutestplatform<br />

om ervoor te zorgen dat ze alle aquatische ecosystemen<br />

respecteren, of ze nu op het vasteland of aan de kust liggen.<br />

Tegen 2021 was 82% van het volume van onze grondstoffen<br />

al biologisch afbreekbaar.<br />



BINEREN?<br />

Eerst en vooral omdat we er diep van overtuigd zijn dat duurzame<br />

ontwikkeling een krachtige motor voor innovatie is. Het<br />

stelt ons in staat om op alle gebieden te innoveren: performantie,<br />

efficiëntie en duurzaamheid.<br />

Concreet vertaalt dit zich in nieuwe materialen, nieuwe vormen<br />

en nieuwe galenische formuleringen die ons in staat stellen om<br />

producten aan te bieden die zowel eco-ontworpen als zeer gewild<br />

zijn. Als het gaat om verpakkingen, hebben we een tweeledige<br />

aanpak: lichtgewicht natuurlijk en navulling. De meeste grondstoffen<br />

van L’Oréal zijn afkomstig uit hernieuwbare bronnen<br />

en zijn grotendeels van plantaardige oorsprong. De Groep, die<br />

ongeveer 1.600 grondstoffen van bijna 350 plantensoorten<br />

gebruikt, beschouwt biodiversiteit als een essentiële bron van<br />

innovatie en zet zich in om haar ingrediënten duurzaam en verantwoord<br />

in te kopen. Tegen 2030 zal 100% van de ingrediënten<br />

in onze formules en verpakkingsmaterialen van biologische<br />

oorsprong traceerbaar en afkomstig zijn van duurzame bronnen,<br />

en geen enkele zal bijdragen aan ontbossing. Tegen 2030 zal<br />

100% van onze plastic verpakking van gerecyclede of biologische<br />

oorsprong zijn (we zullen 50% bereiken tegen 2025).<br />

Tot slot innoveren we op het gebied van ingrediënten. Bijvoorbeeld<br />

met centella asiatica uit Madagaskar, een plant die zeer<br />

nuttig is in cosmetica omdat het een aantal antiveroudering-actieve<br />

ingrediënten bevat. Oorspronkelijk was het een wilde<br />

plant, maar we hebben een partnerschap ontwikkeld met een<br />

gemeenschap van kwekers om hun economische ontwikkeling<br />

te ondersteunen en we hebben onderzoek gedaan om de plant<br />

te kunnen kweken en tegelijkertijd de impact op het natuurlijke<br />

ecosysteem te beperken. Tegelijkertijd gebruiken we biotechnologie<br />

om te voorkomen dat de natuur wordt aangetast. Ons<br />

belangrijkste antiverouderingsproduct, Pro-Xylane, dat de celvernieuwing<br />

versnelt en de elasticiteit van de huid verbetert,<br />

wordt geproduceerd volgens het principe van de groene chemie.<br />

Het wordt gemaakt van een natuurlijke suiker uit beukenhout,<br />

waarbij alleen water als oplosmiddel wordt gebruikt.<br />

— L’Oréal heeft zeer ambitieuze doelstellingen voor 2030.<br />

De Groep is lid van het EcoBeautyScore Consortium, dat tot<br />

doel heeft een methode te ontwikkelen om de milieu-impact<br />

van producten voor de hele cosmeticasector te beoordelen.<br />

Om te zien welke vooruitgang we hebben geboekt, hebben we<br />

doelstellingen nodig die we kunnen beoordelen. Maar je kunt<br />

niet terzelfdertijd rechter en jury zijn en het is belangrijk om<br />

door derden te worden uitgedaagd.--- <br />

Maart 2024

60<br />

NEWS<br />

Een technologie van de nieuwste generatie<br />

die de tien tekenen van zichtbare veroudering<br />

helpt aan te pakken<br />

SkinCeuticals kondigt de lancering aan van A.G.E. Advanced Eye, een<br />

vernieuwde formule die is ontwikkeld om 10 tekenen van veroudering<br />

van de oogomtrek aan te pakken die worden beïnvloed door collageenafname<br />

en glycatie.<br />

Met het ouder worden, binden suikers zich aan de structurele proteïnen<br />

van de huid in een proces dat bekend staat als glycatie. De giftige<br />

bijproducten van deze reactie verzwakken het collageen van de huid. De huid rond de ogen is bijzonder gevoelig voor<br />

veroudering door glycatie, omdat de huid kwetsbaarder is, waardoor de vermindering van collageen beter zichtbaar is.<br />

SkinCeuticals heeft zijn oogverzorgingstechnologie verbeterd om geavanceerde glycatieversnellers beter te voorkomen<br />

en de anti-ageing doeltreffendheid te verbeteren - met behoud van de erg gewaardeerde en kenmerkende textuur van<br />

zijn voorganger.<br />

De NIEUWE A.G.E. Advanced Eye is geformuleerd met geconcentreerd Proxylane (2,8 keer meer dan de vorige formule)<br />

dat de huid ondersteunt en de tekenen van peri-oculaire veroudering helpt te verminderen, wilde fruitextracten met<br />

flavonoïden (12,5% meer dan de vorige formule) die oxidatieve stress helpen te verminderen en helpen beschermen tegen<br />

schade veroorzaakt door vrije radicalen, Matrixyl, een krachtige biomimetische peptide om de natuurlijke stevigheid<br />

en elasticiteit van de huid te ondersteunen en haar een jeugdige uitstraling te geven, Glycyrrhetinezuur om een doffe<br />

teint te helpen bestrijden en Cafeïne (2,5 keer meer dan de vorige formule) om zichtbare wallen en donkere kringen te<br />

verminderen voor een intensere uitstraling. Als merk dat zich inzet voor in vivo bewijs, heeft SkinCeuticals een onafhankelijk<br />

klinisch onderzoek uitgevoerd om de doeltreffendheid van A.G.E. Advanced Eye op de belangrijkste tekenen van<br />

veroudering en vergevorderde glycatie van de oogomtrek aan te tonen. NIEUW A.G.E. Advanced Eye hielp 10 zichtbare<br />

tekenen van veroudering in de oogomtrek om te keren, zowel direct als na verloop van tijd. Na slechts 8 weken gebruik<br />

was klinisch bewezen dat alle geteste tekenen waren verbeterd.<br />

Beschermende vloeistof tegen pigmentvlekken<br />

MELASCREEN is het 1 sste dermatologische programma TEGEN PIGMENT-<br />

VLEKKEN dat werd ontwikkeld om zowel de zichtbare als onzichtbare<br />

tekenen van hyperpigmentatie effectief te behandelen. Of het nu gaat om<br />

melasma, post-acne restsporen, zonnevlekken of andere soorten pigmentvlekken.<br />

Het programma bestaat uit het Concentraat tegen pigmentvlekken<br />

dat pigmentvlekken selectief depigmenteert en de SPF50+ zonnebescherming<br />

die de huid beschermt en hyperpigmentatie voorkomt. De kenmerkende<br />

selectie van actieve ingrediënten werkt in op verschillende niveaus<br />

van pigmentvorming. Het Concentraat bevat glycolzuur met keratolytische<br />

werking, azelaïnezuur met de pigmenterende werking en hesperidinemethylchalcone<br />

dat zich richt op de vasculaire component. De zonnebescherming,<br />

verkrijgbaar in fluïde en crème, beschermt met de gepatenteerde Triasorb<br />

zonnefilter niet alleen tegen UV-B en UV-A, maar ook tegen blauw licht, dat<br />

een van de oorzaken is van hyperpigmentatie. Bovendien bevat Melascreen<br />

zonnebescherming ook azelaïnezuur om gedurende de hele dag een depigmenterend effect te behouden. Hoe kan het<br />

worden geïntegreerd in een dermatologische behandeling? Deze unieke kuur kan op zichzelf worden gebruikt of gemakkelijk<br />

worden geïntegreerd in eerste-en tweedelijnsbehandelingen van hyperpigmentatie. Het hele Melascreengamma<br />

kan worden gebruikt door zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven.<br />

Maart 2024

NEWS<br />

61<br />

De beste dagelijkse bescherming<br />

voor de gevoelige huid<br />

Elke dag wordt de gezichtshuid blootgesteld aan UVA- en UVB- stralen<br />

en blauw licht, factoren die de huid aanzie<strong>nl</strong>ijk kunnen beschadigen. Voor<br />

een optimale bescherming presenteert Eau Thermale Avène haar nieuwe<br />

Ultra Fluid : Invisible en Perfector. Het hoge beschermingsniveau wordt<br />

gegarandeerd dankzij TriAsorB, de eerste organische ultrabreedspectrumfilter<br />

tegen UVA, UVB en blauw licht, het resultaat van onderzoek door<br />

Pierre Fabre. De textuur, zo licht als water, biedt een onmerkbare finish<br />

voor een gevoel van een blote huid na het aanbrengen. Het is ook een uitstekende<br />

make-up basis. Tot slot is de geurloze, waterbestendige formule<br />

met hoge tolerantie speciaal ontwikkeld voor de gevoelige huid.<br />

Ultra Fluid Perfecteur belooft een zeer hoge dagelijkse bescherming<br />

terwijl het de huid egaliseert dankzij de licht getinte finish, geschikt voor alle huidtinten. Ultra Fluid Perfecteur heeft een<br />

anti-vervuilende werking en verfijnt de huidtextuur voor een egalere, stralende teint.<br />

Een schoonheidsroutine terwijl je droomt<br />

ISDIN onthult zijn revolutionaire nieuwe lijn ISDINCEUTICS, die aan een doeltreffende<br />

nachtroutine voor een gezonde, stralende huid is gewijd. De producten zijn zorgvuldig<br />

geselecteerd en combineren de geavanceerde dermatologische expertise van ISDIN<br />

met innovatieve ingrediënten.<br />

Het belangrijkste ingrediënt in deze producten is retinaldehyde, een van de meest<br />

efficiënte ingrediënten tegen huidveroudering. Het is 3 keer krachtiger dan retinol en<br />

transformeert 11 keer sneller in zijn actieve vorm in de huid. Als onderdeel van deze<br />

nachtroutine is ISDINCEUTICS Retinal Intense een krachtige en innovatieve oplossing<br />

verrijkt met retinol, die ontworpen is om ‘s nachts de celvernieuwing te stimuleren en<br />

de huidtextuur te verbeteren. Dit serum vermindert zichtbaar fijne lijntjes en rimpels<br />

tot 43% na een maand gebruik en versnelt het vernieuwingsproces van de huid. Het is<br />

verrijkt met SoothingComplex, waardoor het ook geschikt is voor de meest gevoelige<br />

huid en een comfortabel gevoel geeft.<br />

Fresh Effect Roll-on<br />

CUTALGAN Fresh Effect Roll-on, een must-have voor uw huisapotheek, nu verkrijgbaar in zakformaat!<br />

Net zoals de Cutalgan spray, ontwikkeld voor de fragiele, geïrriteerde, jeukende of droge huid met neiging<br />

tot atopisch eczeem, kalmeert Cutalgan Roll-on alle oncomfortabele huidsensaties.<br />

Klein, draagbaar en hygiënisch! De gepatenteerde, licht geleiachtige textuur loopt niet uit en geeft een<br />

verbandeffect op het te verlichten gebied. De natuurlijke formule is geschikt voor zowel gelaat als<br />

lichaam, voor alle huidtypes van baby’s tot volwassenenen, bevat geen essentiële oliën of parfum.<br />

Maart 2024

62<br />


De oorzaak van roos behandelen<br />

Product: Dercos Anti-Dandruff DS, een shampoo tegen roos en jeuk voor normaal tot vet haar.<br />

Belofte: roos en de oorzaak ervan behandelen en het microbioom van de hoofdhuid opnieuw in evenwicht<br />

brengen in 4 weken behandeling.<br />

Sterke punten: romige oranje textuur, geconcentreerd in seleniumdisulfide (1%) - bekend om zijn<br />

zuiverende en schimmeldodende eigenschappen - en salicylzuur (1%) - gewaardeerd om zijn keratolytische<br />

werking die helpt de schilfers op de hoofdhuid te verwijderen - Behandeling in twee fasen: een<br />

behandelingsfase, om roosaanvallen en terugvallen te behandelen, 3 keer/week gedurende 4 weken<br />

en een vervolgfase als onderhoud om terugval te voorkomen, 1 keer/week.<br />

Serum met vitamine C<br />

Product: Het nieuwe Pur Vitamine C10 Serum van de Laboratoires La Roche-Posay werd<br />

speciaal ontwikkeld voor de gevoelige huidtypes. Het is een glansherstellend, antioxidant<br />

serum met een lichte, niet-vette, hydraterende textuur die snel wordt opgenomen.<br />

Belofte: Het helpt huidveroudering te corrigeren en de kwaliteit van de huid te verbeteren<br />

door haar meer uitstraling te geven.<br />

Sterke punten: Dit serum bevat pure vitamine C (10%), salicylzuur en neurosensine. De in<br />

Pur Vitamine C10 Serum gebruikte neurosensine helpt het gevoel van pijn, jeuk en warmte<br />

te verminderen. De combinatie met pure vitamine C zorgt voor een stralende huid, minder<br />

zichtbare poriën en minimaliseert de kans op ongemak. De voordelen op de huidtextuur en<br />

-teint zijn meervoudig: vermindering van huidschade door oxidatie en ruwheid.<br />

Een Belgisch eco-gecertificeerd merk voor het kalmeren<br />

van de huid<br />

Product: Extreme Skincare® van Socosmetica. Een verzorgingsproduct met een romige textuur<br />

en een zeer comfortabele applicatie-ervaring, zonder vette finish en zonder parfum maar met<br />

een zeer discrete geur van biologisch katoen. SØ is een Belgisch merk met het EcoCertified en<br />

Cosmos Organic label.<br />

Belofte: dit huidverzorgingsproduct herstelt, verzacht en beschermt zelfs de meest gevoelige huid.<br />

Dankzij het zakformaat en het vacuümpompje kan het in elke situatie worden gebruikt tegen een<br />

zeer redelijke prijs.<br />

Sterke punten: een ultra-effectieve formule die alle gebruikers vanaf de eerste applicatie bekoort,<br />

dankzij een organisch concentraat van calendula maceraat, arganolie, zoete amandelolie, sheabutter,<br />

toverhazelaarwater en kamillewater. Dit merk is een mooie ontdekking en het proberen<br />

waard. Meer informatie op socosmetica.com.<br />

Maart 2024

NAAM VAN HET GENEESMIDDEL: Myconail 80 mg/g medische nagellak. KWALITATIE-<br />

VE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING: Een gram medische nagellak bevat 80 mgciclopirox.<br />

Hulpstof met bekend effect: 10 mg cetostearylalcohol/g oplossing. Hulpstoffen:<br />

ethylacetaat, ethanol (96%), cetostearylalcohol, hydroxypropyl-chitosan, gezuiverd<br />

water. FARMACEUTISCHE VORM: Medische nagellak. Heldere, kleurloze tot lichtgelige<br />

oplossing. THERAPEUTISCHE INDICATIES: Milde tot matige schimmelinfecties van de<br />

nagels veroorzaakt door dermatofyten, gisten en schimmels, zonder betrokkenheid<br />

van de nagelmatrix/lunula. Myconail 80 mg/g medische nagellak is geïndiceerd voor<br />

gebruik bij volwassenen. DOSERING EN WIJZE VAN TOEDIENING: Dosering: Pediatrische<br />

patiënten: De<br />

veiligheid en werkzaamheid<br />

van Myconail<br />

bij kinderen en<br />

adolescenten jonger<br />

dan 18 jaar zijn nog<br />

niet vastgesteld. Er<br />

zijn geen gegevens<br />

beschikbaar. Wijze<br />

van toediening:<br />

Cutaan gebruik.<br />

Voor lokaal gebruik<br />

op de vingernagels,<br />

teennagels en direct<br />

aangrenzende huid<br />

(perionychium, hyponychium).Tenzij<br />

anders<br />

is voorgeschreven,<br />

wordt Myconail<br />

nagellak aangebracht<br />

in een dunne laag één<br />

keer per dag op de<br />

aangetaste nagel(s)<br />

na zorgvuldig wassen<br />

en drogen van de<br />

nagels. De medische<br />

nagellak moet over<br />

het gehele nageloppervlak,<br />

5 mm van de<br />

omliggende huid en<br />

indien mogelijk onder<br />

de vrije rand van de<br />

nagel worden aangebrach.<br />

Myconail nagellak<br />

moet ongeveer<br />

30 seconden drogen.<br />

De behandelde nagels<br />

mogen niet worden<br />

gewassen gedurende<br />

ten minste zes uur,<br />

daarom wordt aanbevolen<br />

om de nagellak<br />

’s avonds voor het slapen<br />

gaan aan te brengen.<br />

Nadien kan de<br />

normale hygiënische<br />

verzorging worden<br />

BE2023MYC200<br />

hernomen. Myconail<br />

nagellak hoeft niet<br />

te worden verwijderd<br />

met een oplosmiddel<br />

of schuurmiddel (zoals<br />

nagel vijlen); het is voldoende om de nagels te wassen. In het geval van onbedoelde<br />

verwijdering van de nagellak door wassen, kan Myconail nagellak weer opnieuw<br />

worden aangebracht. Regelmatig knippen van de rand van de nagel en verwijdering<br />

van losse delen, wordt aanbevolen. De behandeling dient te worden voortgezet tot<br />

volledige mycologische en klinische genezing wordt bereikt en een gezonde nagel opnieuw<br />

is aangegroeid. Gewoo<strong>nl</strong>ijk is de behandelingsduur van vingernagels ongeveer 6<br />

maanden terwijl het voor teennagels 9-12 maanden is. Controle door schimmelkweek<br />

mag pas 4 weken na het eind van de behandeling ingezet worden om interferentie<br />

van kweekresultaten te voorkomen door mogelijke<br />

resten van de werkzame stof. Omdat het een lokale<br />

behandeling betreft, is er geen andere dosering nodig<br />

voor speciale patiëntengroepen. Als de aandoe-<br />

PP : 34,00 €<br />

ning ongevoelig is voor behandeling met Myconail<br />

nagellak en/of er is een uitgebreide betrokkenheid<br />

van een of meer vinger-en teennagels, zal aanvullende orale behandeling overwogen<br />

moeten worden. CONTRA-INDICATIES: Overgevoeligheid voor de werkzame stof of<br />

voor één van de hulpstoffen. Kinderen en adolescenten jonger dan 18 jaar door onvoldoende<br />

ervaring bij<br />

deze leeftijdsgroep.<br />


De frequentie van<br />

voorkomen van bijwerkingen<br />

wordt<br />

als volgt uitgedrukt:<br />

zeer vaak (≥ 1/10),<br />

vaak (≥ 1/100 tot<br />




#followyourskin<br />




DROGE EN<br />







Aquaphor verzacht, herstelt<br />

en vormt een beschermende<br />

barrière om de regeneratie<br />

van de huid te versnellen<br />


10% UREA LOTION<br />


BALSEM<br />

Exfoliert zacht en<br />

Verzacht een jeukerig<br />

maakt de huid glad<br />

en irritatiegevoel<br />

Resultaat:<br />

Snel absorberend,<br />

+92% meer hydratatie * lichte textuur<br />

40g | CNK 2753-952<br />

198g | CNK 3438-058<br />

250 ml | CNK 2816-049<br />

400 ml | CNK 2816-056<br />

400 ml | CNK 4187-217<br />

* Corneometrie meting, 92% toename van gemeten waarden vergeleken met<br />

een onbehandelde zone na 2 weken regelmatig gebruik, 44 deelnemers.<br />


Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!