• No tags were found...

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

Nr <strong>191</strong> | MEI-JUNI 2024<br />

Tweemaandelijks | Afgiftekantoor : Leuven | P705015<br />


















© Dr_Microbe / Adobe Stock<br />

OP BDD 2024

NIEUW<br />









UVB<br />

KORTE<br />

UVA<br />

LANGE<br />

UVA<br />


ULTRA<br />

LANGE<br />

UVA<br />

Absorptiepiek mexoryl Mexoryl 400 bij 385nm<br />

MEXORYL 400<br />

290 320 340 380 400nm GOLFLENGTE<br />











IN DE OGEN<br />




AAN DE ZON<br />


*Ultra-lange UVA straling (380-400nm)

Otezla ® 10 mg, 20 mg and 30 mg film-coated tablets 1. NAME OF THE MEDICINAL PRODUCT: Otezla<br />

10 mg film-coated tablets. Otezla 20 mg film-coated tablets. Otezla 30 mg film-coated tablets. 2. QUA-<br />

LITATIVE AND QUANTITATIVE COMPOSITION: Otezla 10 mg film-coated tablets: Each film- coated<br />

tablet contains 10 mg of apremilast. Excipient(s) with known effect: Each film-coated tablet contains 57<br />

mg of lactose (as lactose monohydrate). Otezla 20 mg film-coated tablets: Each film-coated tablet<br />

contains 20 mg of apremilast. Excipient(s) with known effect: Each film-coated tablet contains 114 mg<br />

of lactose (as lactose monohydrate). Otezla 30 mg film-coated tablets: Each film-coated tablet contains<br />

30 mg of apremilast. Excipient(s) with known effect: Each film-coated tablet contains 171 mg of lactose<br />

(as lactose monohydrate). For the full list of excipients, see section 6.1. 3. PHARMACEUTICAL FORM:<br />

Film-coated tablet (tablet). Otezla 10 mg film-coated tablets: Pink, diamond shaped 10 mg film-coated<br />

tablet of 8 mm length with “APR” engraved on one side and “10” on the opposite side. Otezla 20 mg<br />

film-coated tablets: Brown, diamond shaped 20 mg film-coated tablet of 10 mm length with “APR”<br />

engraved on one side and “20” on the opposite side. Otezla 30 mg film-coated tablets: Beige, diamond<br />

shaped 30 mg film-coated tablet of 12 mm length with “APR” engraved on one side and “30” on the<br />

opposite side. 4. CLINICAL PARTICULARS: 4.1 Therapeutic indications: Psoriatic arthritis: Otezla, alone<br />

or in combination with Disease Modifying Antirheumatic Drugs (DMARDs), is indicated for the<br />

treatment of active psoriatic arthritis (PsA) in adult patients who have had an inadequate response or<br />

who have been intolerant to a prior DMARD therapy (see section 5.1). Psoriasis: Otezla is indicated for<br />

the treatment of moderate to severe chronic plaque psoriasis in adult patients who failed to respond<br />

to or who have a contraindication to, or are intolerant to other systemic therapy including cyclosporine,<br />

methotrexate or psoralen and<br />

ultraviolet-A light (PUVA). Behçet’s<br />

disease: Otezla is indicated<br />

for the treatment of<br />

adult patients with oral ulcers<br />

associated with Behçet’s<br />

disease (BD) who are candidates<br />

for systemic therapy.<br />

4.2 Posology and method of<br />

administration: Treatment<br />

with Otezla should be initiated<br />

by specialists experienced<br />

in the diagnosis and treatment<br />

of psoriasis, psoriatic<br />

arthritis or Behçet’s disease.<br />

Posology: The recommended<br />

dose of apremilast is 30 mg<br />

taken orally twice daily, approximately<br />

12 hours apart<br />

(morning and evening), with<br />

no food restrictions. An initial<br />

titration schedule is required<br />

as shown below in Table 1.<br />

No re-titration is required after<br />

initial titration. Table 1.<br />

Dose titration schedule:<br />

Day 1: AM: 10 mg; Day 2: AM:<br />

10 mg. PM: 10 mg; Day 3: AM:<br />

10 mg. PM: 20 mg; Day 4: AM:<br />

20 mg. PM: 20 mg; Day 5: AM:<br />

20 mg. PM: 30 mg; Day 6 &<br />

thereafter: AM: 30 mg. PM:<br />

30 mg. If patients miss a<br />

dose, the next dose should<br />

be taken as soon as possible.<br />

If it is close to the time for<br />

their next dose, the missed<br />

dose should not be taken and<br />

the next dose should be taken<br />

at the regular time. During<br />

pivotal trials the greatest<br />

improvement was<br />

observed within the first 24<br />

weeks of treatment for PsA<br />

and PSOR and within the first<br />

12 weeks of treatment for<br />

BD. If a patient shows no evidence<br />

of therapeutic benefit<br />

after this time period, treatment<br />

should be reconsidered.<br />

The patient’s response<br />

to treatment should be evaluated<br />

on a regular basis.<br />

Special populations: Elderly<br />

patients: No dose adjustment<br />

is required for this patient<br />

population (see sections 4.8<br />

and 5.2). Patients with renal<br />

impairment: No dose adjustment<br />

is needed in patients<br />

with mild and moderate renal<br />

impairment. The dose of<br />

apremilast should be reduced<br />

to 30 mg once daily in<br />

patients with severe renal<br />

impairment (creatinine clearance<br />

of less than 30 mL per<br />

minute estimated by the<br />

Cockcroft-Gault equation).<br />

For initial dose titration in this<br />

group, it is recommended that<br />

apremilast be titrated using o<strong>nl</strong>y the AM schedule listed in Table 1 and the PM doses be skipped (see<br />

section 5.2). Patients with hepatic impairment: No dose adjustment is necessary for patients with hepatic<br />

impairment (see section 5.2). Paediatric population: The safety and efficacy of apremilast in children<br />

aged 0 to 17 years have not been established. No data are available. Method of administration: Otezla<br />

is for oral use. The film-coated tablets should be swallowed whole, and can be taken either with or<br />

without food. 4.3 Contraindications: Hypersensitivity to the active substance(s) or to any of the excipients<br />

listed in section 6.1. Pregnancy (see section 4.6). 4.8 Undesirable effects: Summary of the safety<br />

profile: The most commo<strong>nl</strong>y reported adverse reactions with apremilast in PsA and PSOR are<br />

gastrointestinal (GI) disorders including diarrhoea (15.7%) and nausea (13.9%). The other most commo<strong>nl</strong>y<br />

reported adverse reactions include upper respiratory tract infections (8.4%), headache (7.9%),<br />

and tension headache (7.2%) and are mostly mild to moderate in severity. The most commo<strong>nl</strong>y reported<br />

adverse drug reactions with apremilast in BD are diarrhoea (41.3%), nausea (19.2%), headache<br />

(14.4%), upper respiratory tract infection (11.5%), upper abdominal pain (8.7%), vomiting (8.7%) and<br />

back pain (7.7%) and are mostly mild to moderate in severity. The gastrointestinal adverse reactions<br />

generally occurred within the first 2 weeks of treatment and usually resolved within 4 weeks. Hypersensitivity<br />

reactions are uncommo<strong>nl</strong>y observed (see section 4.3). Tabulated list of adverse reactions:<br />

The adverse reactions observed in patients treated with apremilast are listed below by system organ<br />

class (SOC) and frequency for all adverse reactions. Within each SOC and frequency grouping, adverse<br />

BEL-407-0823-80002- V2.0 – creation date 5th of February 2024<br />

reactions are presented in order of<br />

decreasing seriousness. The adverse<br />

drug reactions were determined<br />

based on data from the apremilast<br />

clinical development programme<br />

and post-marketing experience.<br />

The frequencies of adverse drug<br />



Otezla ® , the first and o<strong>nl</strong>y oral PDE4-inhibitor on the market for patients with PSO<br />

or PsA, is well tolerated and requires no dose adjustment (except in severe renal<br />

impairment), monitoring or analytical screening. 1-3,a<br />



>8<br />

years of<br />


in the treatment of<br />

Experts consider apremilast a<br />

suitable option in the treatment<br />

of the psoriatic patient *# and<br />

presence of comorbidities 1,7,8<br />

Public price (VAT incl.) 2<br />

OTEZLA ® 10, 20, 30 mg 27 tabl.: 337,47 €<br />

OTEZLA ® 30 mg 56 tabl.: 688,83€<br />

reactions are those reported in the apremilast arms of the four Phase III studies in PsA (n = 1,945) or the<br />

two Phase III studies in PSOR (n = 1184), and in the phase III study in BD (n = 207) (the highest frequency<br />

from either data pool is represented in table 2). Frequencies are defined as: very common (≥ 1/10);<br />

common (≥ 1/100 to

Otezla ® 10 mg, 20 mg and 30 mg film-coated tablets 1. NAME OF THE MEDICINAL PRODUCT: Otezla<br />

10 mg film-coated tablets. Otezla 20 mg film-coated tablets. Otezla 30 mg film-coated tablets. 2. QUA-<br />

LITATIVE AND QUANTITATIVE COMPOSITION: Otezla 10 mg film-coated tablets: Each film- coated<br />

tablet contains 10 mg of apremilast. Excipient(s) with known effect: Each film-coated tablet contains 57<br />

mg of lactose (as lactose monohydrate). Otezla 20 mg film-coated tablets: Each film-coated tablet<br />

contains 20 mg of apremilast. Excipient(s) with known effect: Each film-coated tablet contains 114 mg<br />

of lactose (as lactose monohydrate). Otezla 30 mg film-coated tablets: Each film-coated tablet contains<br />

30 mg of apremilast. Excipient(s) with known effect: Each film-coated tablet contains 171 mg of lactose<br />

(as lactose monohydrate). For the full list of excipients, see section 6.1. 3. PHARMACEUTICAL FORM:<br />

Film-coated tablet (tablet). Otezla 10 mg film-coated tablets: Pink, diamond shaped 10 mg film-coated<br />

tablet of 8 mm length with “APR” engraved on one side and “10” on the opposite side. Otezla 20 mg<br />

film-coated tablets: Brown, diamond shaped 20 mg film-coated tablet of 10 mm length with “APR”<br />

engraved on one side and “20” on the opposite side. Otezla 30 mg film-coated tablets: Beige, diamond<br />

shaped 30 mg film-coated tablet of 12 mm length with “APR” engraved on one side and “30” on the<br />

opposite side. 4. CLINICAL PARTICULARS: 4.1 Therapeutic indications: Psoriatic arthritis: Otezla, alone<br />

or in combination with Disease Modifying Antirheumatic Drugs (DMARDs), is indicated for the<br />

treatment of active psoriatic arthritis (PsA) in adult patients who have had an inadequate response or<br />

who have been intolerant to a prior DMARD therapy (see section 5.1). Psoriasis: Otezla is indicated for<br />

the treatment of moderate to severe chronic plaque psoriasis in adult patients who failed to respond<br />

to or who have a contraindication to, or are intolerant to other systemic therapy including cyclosporine,<br />

methotrexate or psoralen and<br />

ultraviolet-A light (PUVA). Behçet’s<br />

disease: Otezla is indicated<br />

for the treatment of<br />

adult patients with oral ulcers<br />

associated with Behçet’s<br />

disease (BD) who are candidates<br />

for systemic therapy.<br />

4.2 Posology and method of<br />

administration: Treatment<br />

with Otezla should be initiated<br />

by specialists experienced<br />

in the diagnosis and treatment<br />

of psoriasis, psoriatic<br />

arthritis or Behçet’s disease.<br />

Posology: The recommended<br />

dose of apremilast is 30 mg<br />

taken orally twice daily, approximately<br />

12 hours apart<br />

(morning and evening), with<br />

no food restrictions. An initial<br />

titration schedule is required<br />

as shown below in Table 1.<br />

No re-titration is required after<br />

initial titration. Table 1.<br />

Dose titration schedule:<br />

Day 1: AM: 10 mg; Day 2: AM:<br />

10 mg. PM: 10 mg; Day 3: AM:<br />

10 mg. PM: 20 mg; Day 4: AM:<br />

20 mg. PM: 20 mg; Day 5: AM:<br />

20 mg. PM: 30 mg; Day 6 &<br />

thereafter: AM: 30 mg. PM:<br />

30 mg. If patients miss a<br />

dose, the next dose should<br />

be taken as soon as possible.<br />

If it is close to the time for<br />

their next dose, the missed<br />

dose should not be taken and<br />

the next dose should be taken<br />

at the regular time. During<br />

pivotal trials the greatest<br />

improvement was<br />

observed within the first 24<br />

weeks of treatment for PsA<br />

and PSOR and within the first<br />

12 weeks of treatment for<br />

BD. If a patient shows no evidence<br />

of therapeutic benefit<br />

after this time period, treatment<br />

should be reconsidered.<br />

The patient’s response<br />

to treatment should be evaluated<br />

on a regular basis.<br />

Special populations: Elderly<br />

patients: No dose adjustment<br />

is required for this patient<br />

population (see sections 4.8<br />

and 5.2). Patients with renal<br />

impairment: No dose adjustment<br />

is needed in patients<br />

with mild and moderate renal<br />

impairment. The dose of<br />

apremilast should be reduced<br />

to 30 mg once daily in<br />

patients with severe renal<br />

impairment (creatinine clearance<br />

of less than 30 mL per<br />

minute estimated by the<br />

Cockcroft-Gault equation).<br />

For initial dose titration in this<br />

group, it is recommended that<br />

apremilast be titrated using o<strong>nl</strong>y the AM schedule listed in Table 1 and the PM doses be skipped (see<br />

section 5.2). Patients with hepatic impairment: No dose adjustment is necessary for patients with hepatic<br />

impairment (see section 5.2). Paediatric population: The safety and efficacy of apremilast in children<br />

aged 0 to 17 years have not been established. No data are available. Method of administration: Otezla<br />

is for oral use. The film-coated tablets should be swallowed whole, and can be taken either with or<br />

without food. 4.3 Contraindications: Hypersensitivity to the active substance(s) or to any of the excipients<br />

listed in section 6.1. Pregnancy (see section 4.6). 4.8 Undesirable effects: Summary of the safety<br />

profile: The most commo<strong>nl</strong>y reported adverse reactions with apremilast in PsA and PSOR are<br />

gastrointestinal (GI) disorders including diarrhoea (15.7%) and nausea (13.9%). The other most commo<strong>nl</strong>y<br />

reported adverse reactions include upper respiratory tract infections (8.4%), headache (7.9%),<br />

and tension headache (7.2%) and are mostly mild to moderate in severity. The most commo<strong>nl</strong>y reported<br />

adverse drug reactions with apremilast in BD are diarrhoea (41.3%), nausea (19.2%), headache<br />

(14.4%), upper respiratory tract infection (11.5%), upper abdominal pain (8.7%), vomiting (8.7%) and<br />

back pain (7.7%) and are mostly mild to moderate in severity. The gastrointestinal adverse reactions<br />

generally occurred within the first 2 weeks of treatment and usually resolved within 4 weeks. Hypersensitivity<br />

reactions are uncommo<strong>nl</strong>y observed (see section 4.3). Tabulated list of adverse reactions:<br />

The adverse reactions observed in patients treated with apremilast are listed below by system organ<br />

class (SOC) and frequency for all adverse reactions. Within each SOC and frequency grouping, adverse<br />

BEL-407-0823-80002- V2.0 – creation date 5th of February 2024<br />

reactions are presented in order of<br />

decreasing seriousness. The adverse<br />

drug reactions were determined<br />

based on data from the apremilast<br />

clinical development programme<br />

and post-marketing experience.<br />

The frequencies of adverse drug<br />



Otezla ® , the first and o<strong>nl</strong>y oral PDE4-inhibitor on the market for patients with PSO<br />

or PsA, is well tolerated and requires no dose adjustment (except in severe renal<br />

impairment), monitoring or analytical screening. 1-3,a<br />



>8<br />

years of<br />


in the treatment of<br />

Experts consider apremilast a<br />

suitable option in the treatment<br />

of the psoriatic patient *# and<br />

presence of comorbidities 1,7,8<br />

Public price (VAT incl.) 2<br />

OTEZLA ® 10, 20, 30 mg 27 tabl.: 337,47 €<br />

OTEZLA ® 30 mg 56 tabl.: 688,83€<br />

reactions are those reported in the apremilast arms of the four Phase III studies in PsA (n = 1,945) or the<br />

two Phase III studies in PSOR (n = 1184), and in the phase III study in BD (n = 207) (the highest frequency<br />

from either data pool is represented in table 2). Frequencies are defined as: very common (≥ 1/10);<br />

common (≥ 1/100 to

5<br />




H<br />

et Europese netwerk van dermatologen<br />

Euromelanoma, aanwezig in 33 landen, heeft<br />

zijn 25e preventiecampagne tegen huidkanker<br />

gelanceerd.<br />

Deze campagne was, is en blijft in de eerste plaats een preventiecampagne<br />

van dermatologen gericht op de hele bevolking, met<br />

als hoofddoel alle soorten huidkanker zo snel mogelijk en in een<br />

zo vroeg mogelijk stadium op te sporen en te behandelen, en<br />

ook op langere termijn de exponentiële groei van deze kankers<br />

te verminderen of zelfs om te keren.<br />


Dermatoloog, Tienen<br />

Ter herinnering: geen enkele andere vorm van kanker is in<br />

België zo snel in frequentie gestegen als huidkanker. In 2004<br />

registreerde de Belgian Cancer Registry ongeveer 11.000<br />

nieuwe gevallen van huidkanker in ons land, een cijfer dat zou<br />

stijgen tot 50.000 tegen 2024 - een stijging van 500% in 20<br />

jaar. Vandaag de dag krijgt één op de zes mensen tijdens zijn<br />

leven een huidtumor. Het groeiende aantal huidkankerpatiënten<br />

in ons land heeft drie belangrijke oorzaken. Naast een langere<br />

levensverwachting en een grotere blootstelling aan UV-stralen,<br />

spelen ook “immunosuppressiva” een rol.<br />

Als er één essentiële boodschap is die ik met deze bewustwordingscampagne<br />

wil overbrengen, dan is het wel dat als je<br />

eenmaal een eerste huidkanker hebt gehad, het risico op een<br />

tweede zeer reëel is: 12% van deze patiënten krijgt een recidief.<br />

Als we kijken naar de drie meest voorkomende vormen<br />

van huidkanker, stijgt dit risico tot 40% binnen drie jaar voor<br />

basaalcelcarcinoom en 30% binnen vijf jaar voor plaveiselcelcarcinoom.<br />

Melanoompatiënten hebben tien keer zoveel kans<br />

om een nieuw melanoom te ontwikkelen. Dit betekent niet<br />

alleen dat steeds meer Belgen elk jaar huidkanker krijgen,<br />

maar ook dat steeds meer Belgen het voor de tweede keer<br />

krijgen. Een recente Spaanse studie heeft aangetoond dat<br />

er geen verschil is in zonveilig gedrag tussen mensen met en<br />

zonder een voorgeschiedenis van huidkanker, ondanks het<br />

hogere risico bij mensen die al een dergelijke kanker hebben<br />

gehad. Een studie als deze laat zien dat er nog een lange weg<br />

te gaan is op het gebied van preventie.<br />

Het is daarom bijzonder belangrijk om deze patiënten te controleren<br />

en hen bewust te maken van de noodzaak van regelmatige<br />

zelfcontrole. Deze 25e campagne “Live & Learn + Learn to<br />

Live” richt zich op deze groep patiënten en wil een positieve<br />

en gezonde houding aanmoedigen.<br />

Om onze screeningscampagnes te intensiveren, hebben we dit<br />

jaar besloten om samen te werken met beroepsverenigingen die<br />

vaak naar de huid “kijken”, zoals fysiotherapeuten, thuisverpleegkundigen,<br />

kappers, enz. Natuurlijk mogen en kunnen zij<br />

geen diagnose stellen, maar door deze regelmatige en unieke<br />

blik kunnen zij hun klanten wijzen op verdachte vlekjes en hen<br />

aanmoedigen om een specialist te raadplegen.<br />

In haar nieuwe campagne roept Euromelanoma 2024 op tot<br />

betere fysieke en psychologische ondersteuning voor patiënten<br />

© Sven van Gestel Photography<br />

Mei-Juni 2024

6<br />


© Sven van Gestel Photography<br />

na de diagnose. Depressie en angst komen vaak voor bij melanoompatiënten,<br />

zelfs na behandeling. Onvoldoende ondersteuning<br />

en de angst voor herhaling zijn dan ook de factoren die<br />

de grootste impact hebben op de gezondheid en levenskwaliteit<br />

van patiënten.<br />

Zoals Isabelle Merckaert, psycho-oncoloog bij het Instituut<br />

Jules Bordet, uitlegt, weten degenen die met deze ziekte zijn<br />

geconfronteerd dat de psychologische impact van de diagnose<br />

zeer gevarieerd kan zijn. De aankondiging van een diagnose is<br />

vaak een keerpunt in iemands leven: er is het ervoor en het erna.<br />

En we hopen dat de nasleep het beste zal zijn. Op het moment<br />

van de diagnose kunnen alle emoties die vooraf aanwezig waren<br />

samenkomen: gevoelens van onbegrip, verbazing, soms verbijstering,<br />

onrechtvaardigheid... de patiënt heeft de indruk dat de<br />

tijd heeft stilgestaan en er valt een stilte in de spreekkamer van<br />

de arts. Angst, zelfs angst, komt daarna, en/of woede, verdriet,<br />

verdriet... de patiënt ervaart een ware emotionele wervelwind.<br />

Het voelen van deze vele en gevarieerde emoties is normaal.<br />

Soms zijn ze comfortabel, soms ongemakkelijk, maar ze zijn<br />

noodzakelijk en nuttig omdat ze ons in staat stellen te reageren<br />

op wat er gebeurt”. Onco-psychologen zijn opgeleid om patiënten<br />

te helpen zich aan te passen aan de nasleep, opnieuw te leren<br />

hoe te leven en heel snel van onzekerheid naar hoop te gaan.<br />

Dit jaar was Euromelanoma ook een gelegenheid om ‘het recht<br />

om vergeten te worden’ onder de aandacht te brengen. Patiënten<br />

die lijden aan een chronische ziekte of behandeld zijn<br />

voor kanker kunnen in de problemen komen wanneer ze een<br />

schuldsaldoverzekering moeten afsluiten voor een hypotheek<br />

(of zakelijke lening). Bij het toekennen van een dergelijke verzekering<br />

informeert de verzekeraar namelijk naar de gezondheidstoestand<br />

van de lener, en als deze gezondheidstoestand<br />

aa<strong>nl</strong>eiding geeft tot bezorgdheid over hoe lang hij of zij zal<br />

overleven - en dus over zijn of haar vermogen om de lening<br />

volledig terug te betalen - kan de polis worden geweigerd of<br />

verhoogd met aanzie<strong>nl</strong>ijke extra premies. Voor deze mensen,<br />

die bekend staan als “substandaard gezondheidsrisico’s”, kan<br />

de toegang tot eigendom van onroerend goed erg moeilijk, zo<br />

niet onmogelijk worden. Verschillende Europese landen hebben<br />

stappen ondernomen om de toegang tot schuldsaldoverzekeringen<br />

voor deze mensen te vergemakkelijken. Professor Françoise<br />

Meunier, oprichtster van het Europese initiatief ‘Ending Discrimination<br />

against Cancer survivors’, strijdt er al tien jaar voor<br />

dat het hebben en overleven van kanker geen levenslange straf<br />

is, gezien de uitdagingen die financiële discriminatie met zich<br />

meebrengt bij het verkrijgen van leningen en verzekeringen.<br />

Ze pleit daarom voor de ontwikkeling en implementatie van<br />

zowel nationale als Europese wetgeving om te voorkomen dat<br />

overlevenden van kanker financiële diensten geweigerd worden<br />

of ongerechtvaardigde toeslagen moeten betalen. Dergelijke<br />

wetgeving bestaat in België sinds 2019 (en is van kracht sinds<br />

2020), met een geleidelijke verkorting van de tijd na het einde<br />

van de behandeling die nodig is om het recht om vergeten te<br />

worden te verkrijgen als er geen recidief is geweest. Wat melanoom<br />

betreft, is de wachttijd na het einde van de behandeling<br />

in sommige gevallen teruggebracht tot één jaar voor excisie van<br />

een in situ melanoom. Voor invasief melanoom is de wachttijd<br />

in België acht jaar tot 1 januari 2025 en vijf jaar vanaf januari<br />

2025, net als voor alle andere vormen van kanker.<br />

Ter herinnering: naar analogie van het stripverhaal “Dirk” van<br />

gastro-enteroloog dr. Colemont, dat laat zien hoe darmkanker<br />

gemakkelijk kan worden opgespoord, hebben we in 2023 een<br />

stripverhaal gepubliceerd met de titel “Sunny Side Up: De zon,<br />

een gevaarlijke vriend”. Dit verhaal leest als een verhaal, maar<br />

probeert deze generatie de essentiële elementen van zelfonderzoek<br />

en correct gedrag ten opzichte van UV-stralen uit te<br />

leggen, met als doel correcte maar toegankelijke en aantrekkelijke<br />

informatie te geven. Er zijn tekeningen over zelfcontrole,<br />

dermatologisch onderzoek en behandeling zodra een verdachte<br />

nevus is gediagnosticeerd.<br />

Ons doel is vooral preventie voor iedereen en dus de strijd tegen<br />

huidkanker winnen, samen met de patiënt, alle kankerpreventieorganisaties<br />

zoals de Stichting tegen Kanker en natuurlijk jullie<br />

dermatologen, die een centrale rol spelen in de behandeling en<br />

preventie van alle huidkankers. <br />

Mei-Juni 2024

Voor patiënten met MATIGE TOT ERNSTIGE PLAQUE<br />

PSORIASIS (volwassenen en kinderen > 6 jaar<br />

≥ 25kg) artritis psoriatica en axiale spondyloartritis<br />


TALTZ® - 80 mg/ml Injectiepen 1 ml € 959,25 € 12,10 € 8,00 Bf<br />

TALTZ® - 80 mg/ml Injectiespuit 1 ml € 959,25 € 12,10 € 8,00 Bf<br />

(radiografische en niet-radiografische) 1 Biedt kans op een VOLLEDIGE 2 ,<br />

ZONDER<br />



met zichtbaar SNEL resultaat 2 ,<br />

zelfs in moeilijk te behandelen zones 4<br />

ESSENTIËLE GEGEVENS VAN DE SKP 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Taltz 80 mg oplossing voor injectie in voorgevulde pen. Taltz 80 mg oplossing voor injectie in voorgevulde injectiespuit. 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE<br />

SAMENSTELLING Elke voorgevulde pen/injectiespuit bevat 80 mg ixekizumab in 1 ml. Ixekizumab is geproduceerd in CHO- cellen met behulp van DNA-recombinatietechniek. Voor de volledige lijst van hulpstoffen, zie rubriek 6.1<br />

3. FARMACEUTISCHE VORM Oplossing voor injectie. De oplossing is helder en kleurloos tot lichtgeel. 4. KLINISCHE GEGEVENS 4.1 Therapeutische indicaties Plaque psoriasis Taltz is geïndiceerd voor de behandeling van matige<br />

tot ernstige plaque psoriasis bij volwassenen die in aanmerking komen voor systemische therapie. Pediatrische plaque psoriasis Taltz is geïndiceerd voor de behandeling van matige tot ernstige plaque psoriasis bij kinderen vanaf de leeftijd<br />

van 6 jaar en met een lichaamsgewicht van ten minste 25 kg en adolescenten die in aanmerking komen voor systemische therapie. Arthritis psoriatica Taltz, alleen of in combinatie met methotrexaat, is geïndiceerd voor de behandeling<br />

van actieve arthritis psoriatica bij volwassen patiënten die één of meer therapieën met disease-modifying antirheumatic drugs (DMARDs) niet verdroegen of daar ontoereikend op reageerden (zie rubriek 5.1). Axiale spondyloartritis<br />

Spondylitis ankylopoetica (radiografische axiale spondyloartritis) Taltz is geïndiceerd voor de behandeling van volwassenen met actieve spondylitis ankylopoetica die ontoereikend reageerden op conventionele therapie. Niet-radiografische<br />

axiale spondyloartritis Taltz is geïndiceerd voor de behandeling van volwassenen met actieve niet-radiografische axiale spondyloartritis met objectieve verschijnselen van ontsteking zoals aangetoond door een verhoogd C-reactief protëine<br />

(CRP) en/of magnetische kernspinresonantie (MRI) die ontoereikend reageerden op niet-steroïdale ontstekingsremmers (NSAID’s). 4.2 Dosering en wijze van toediening Dit geneesmiddel is bedoeld voor gebruik onder begeleiding en<br />

supervisie van een arts met ervaring in de diagnose en behandeling van aandoeningen waar het voor is geïndiceerd. Dosering Plaque psoriasis bij volwassenen De aanbevolen dosis is 160 mg per subcutane injectie (twee injecties van<br />

80 mg) in week 0, gevolgd door 80 mg (één injectie) in de weken 2, 4, 6, 8, 10, en 12, daarna een onderhoudsdosering van 80 mg (één injectie) elke 4 weken (Q4W). Pediatrische plaque psoriasis (6 jaar en ouder) Bij kinderen onder de<br />

leeftijd van 6 jaar zijn geen werkzaamheids- en veiligheidsgegevens beschikbaar (zie rubriek 5.1). Een dosering voor een lichaamsgewicht onder 25 kg wordt door de beschikbare gegevens niet onderbouwd. De aanbevolen dosering die<br />

via subcutane injectie aan kinderen wordt gegeven, is gebaseerd op de volgende gewichtsklassen: Lichaamsgewicht kinderen: Hoger dan 50 kg Aanbevolen startdosering (week 0): 160 mg (2 injecties van 80 mg) Aanbevolen<br />

dosering elke 4 weken (Q4W) hierna: 80 mg. Lichaamsgewicht kinderen: 25 tot 50 kg Aanbevolen startdosering (week 0): 80 mg Aanbevolen dosering elke 4 weken (Q4W) hierna: 40 mg. Voor kinderen die 80 mg<br />

voorgeschreven krijgen, kan direct de Taltz voorgevulde injectiespuit worden gebruikt. Voor bereidingsinstructies van Taltz 40 mg, zie rubriek 6.6. Doses lager dan 80 mg moeten door een zorgverlener worden bereid. Taltz wordt niet<br />

aanbevolen voor gebruik bij kinderen met een lichaamsgewicht lager dan 25 kg. Het pediatrisch lichaamsgewicht moet worden vastgelegd en regelmatig worden geverifieerd voorafgaande aan een dosis. Arthritis psoriatica De aanbevolen<br />

dosis is 160 mg per subcutane injectie (twee injecties van 80 mg) in week 0, gevolgd door 80 mg (één injectie) elke 4 weken hierna. Voor patiënten met arthritis psoriatica met gelijktijdig matige tot ernstige plaque psoriasis is de<br />

aanbevolen dosering hetzelfde als bij plaque psoriasis. Axiale spondyloartritis (radiografisch en niet-radiografisch) De aanbevolen dosis is 160 mg per subcutane injectie (twee injecties van 80 mg) in week 0, gevolgd door 80 mg elke<br />

4 weken (zie rubriek 5.1 voor meer informatie). Voor alle indicaties (plaque psoriasis bij volwassenen en kinderen, arthritis psoriatica, axiale spondyloartritis) moet stoppen met de behandeling overwogen worden bij patiënten die na 16<br />

tot 20 weken behandeling geen respons hebben laten zien. Enkele patiënten die aanvankelijk een gedeeltelijke respons vertonen, kunnen met voortgezette behandeling na 20 weken alsnog een verbetering laten zien. Speciale<br />

patiëntengroepen Ouderen (≥ 65 jaar) Er is geen dosisaanpassing nodig (zie rubriek 5.2). Er is beperkte informatie over personen ≥ 75 jaar. Nier- of leverfunctiestoornis Taltz is in deze patiëntenpopulatie niet bestudeerd. Er kan geen<br />

aanbeveling voor de dosering worden gedaan. Pediatrische patiënten Pediatrische plaque psoriasis (lichaamsgewicht lager dan 25 kg en jonger dan 6 jaar) Er is bij kinderen met een lichaamsgewicht lager dan 25 kg en jonger dan 6 jaar<br />

geen relevante toepassing voor het gebruik van Taltz bij de indicatie van matige tot ernstige plaque psoriasis. Pediatrische arthritis psoriatica De veiligheid en werkzaamheid van Taltz bij kinderen en adolescenten van 2 tot onder de 18 jaar<br />

voor de behandeling van arthritis psoriatica (een categorie juveniele idiopathische artritis) zijn nog niet vastgesteld. Er zijn geen gegevens beschikbaar. Er is geen relevante toepassing voor Taltz bij kinderen onder de 2 jaar voor de indicatie<br />

arthritis psoriatica. Wijze van toediening Subcutaan gebruik Taltz is bedoeld voor subcutane injectie. De injectieplaatsen kunnen worden afgewisseld. Indien mogelijk dienen delen van de huid die psoriasis vertonen, vermeden te worden<br />

als injectieplaatsen. De oplossing/de pen/de injectiespuit mag niet geschud worden. Na de juiste training in de subcutane injectietechniek, kunnen patiënten Taltz zelf injecteren als de zorgverlener vaststelt dat dat kan. De arts dient echter<br />

een juiste follow-up van patiënten te organiseren. In de patiëntenbijsluiter en de gebruikershandleiding worden begrijpelijke instructies voor de toediening gegeven. De injectiepsuit: Doses lager dan 80 mg die moeten worden bereid,<br />

mogen alleen door een zorgverlener worden toegediend. Voor de bereidingsinstructies van het geneesmiddel voor toediening, zie rubriek 6.6. 4.3 Contra-indicaties Ernstige overgevoeligheid voor de werkzame stof of voor een van de<br />

in rubriek 6.1 vermelde hulpstoffen. Actieve infecties van klinische betekenis (bijv. actieve tuberculose, zie rubriek 4.4). 4.8 Bijwerkingen Samenvatting van het veiligheidsprofiel De meest gemelde bijwerkingen waren reacties op de<br />

injectieplaats (15,5%) en infecties aan de bovenste luchtwegen (16,4%) (meestal nasofaryngitis). Tabel met bijwerkingen Bijwerkingen uit klinische studies en postmarketingrapporten (tabel 1) zijn weergegeven naar systeem/orgaanklasse<br />

volgens MedDRA. Binnen iedere systeem/orgaanklasse zijn de bijwerkingen gerangschikt op frequentie, met de meest voorkomende bijwerkingen als eerste. Binnen iedere frequentiegroep zijn de bijwerkingen vermeld in volgorde van<br />

afnemende ernst. Bovendien is voor elke bijwerking de frequentiecategorie gebaseerd op de volgende conventie: zeer vaak (≥ 1/10); vaak (≥ 1/100, < 1/10); soms (≥ 1/1.000, < 1/100); zelden (≥ 1/10.000, < 1/1.000); zeer zelden<br />

(< 1/10.000). In totaal zijn in geblindeerde en open-label klinische studies bij plaque psoriasis, arthritis psoriatica, axiale spondyloartritis en andere auto-immuunaandoeningen 8.956 patiënten behandeld met Taltz. Hiervan werden<br />

6.385 patiënten ten minste 1 jaar blootgesteld aan Taltz, waarmee een cumulatieve blootstelling bereikt werd van in totaal 19.833 patiëntjaren bij volwassenen en 196 kinderen met een cumulatieve blootstelling van 207 patiëntjaren.<br />

Tabel 1. Lijst met bijwerkingen in klinische studies en postmarketingrapporten: Infecties en parasitaire aandoeningen: Zeer vaak: Bovenste luchtweginfectie. Vaak: Tinea infectie, herpes simplex (mucocutaan). Soms: Influenza,<br />

rhinitis, orale candidiasis, conjunctivitis, cellulitis. Zelden: Oesofageale candidiasis. Bloed- en lymfestelselaandoeningen: Soms: Neutropenie, trombocytopenie. Immuunsysteem aandoeningen: Soms: Angio-oedeem. Zelden:<br />

Anafylaxie. Ademhalingsstelsel-, borstkas- en mediastinumaandoeningen: Vaak: Orofaryngeale pijn. Maagdarmstelselaandoeningen: Vaak: Misselijkheid. Soms: Inflammatoire darmziekte. Huid- en onderhuidaandoeningen:<br />

Soms: Urticaria, huiduitslag, eczeem. Algemene aandoeningen en toedieningsplaatsstoornissen: Zeer vaak: Reacties op de injectieplaats a a zie rubriek ‘Beschrijving van geselecteerde bijwerkingen’. Beschrijving van geselecteerde<br />

bijwerkingen Reacties op de injectieplaats De meest waargenomen reacties op de injectieplaats waren erytheem en pijn. Deze reacties waren voor het merendeel licht tot matig van aard en leidden niet tot stoppen met Taltz. In de studies<br />

bij plaque psoriasis bij volwassenen kwamen reacties op de injectieplaats vaker voor bij personen met een lichaamsgewicht < 60 kg, vergeleken met de groep met een lichaamsgewicht ≥ 60 kg (25% versus 14% voor de samengevoegde<br />

Q2W- en Q4W-groepen). In de studies bij arthritis psoriatica kwamen reacties op de injectieplaats vaker voor bij personen met een lichaamsgewicht < 100 kg vergeleken met de groep met een lichaamsgewicht ≥ 100 kg (24% vs. 13%<br />

voor de samengevoegde Q2W en Q4W groepen). In de studies bij axiale spondyloartritis waren reacties op de injectieplaats bij personen met een lichaamsgewicht < 100 kg vergelijkbaar met de groep met een lichaamsgewicht ≥ 100 kg<br />

(14% versus 9% voor de samengevoegde Q2W- en Q4W-groepen). De toegenomen frequentie van reacties op de injectieplaats in de samengevoegde Q2W en Q4W groepen resulteerde niet in een toename in stopzettingen in de studies<br />

naar plaque psoriasis, arthritis psoriatica of axiale spondyloartritis. De hierboven beschreven resultaten zijn verkregen met de oorspronkelijke formulering van Taltz. In een enkelblinde, gerandomiseerde cross-overstudie bij 45 gezonde<br />

proefpersonen, waarin de oorspronkelijke formulering werd vergeleken met de gewijzigde, citraatvrije formulering, werden statistisch significant lagere VAS-pijnscores verkregen met de citraatvrije formulering versus de oorspronkelijke<br />

formulering tijdens injectie (verschil in LS Mean VAS-score -21,69) en 10 minuten na injectie (verschil in LS Mean VAS-score -4,47). Infecties In de placebogecontroleerde periode van de klinische fase III-studies naar plaque psoriasis bij<br />

volwassenen werden infecties gerapporteerd bij 27,2% van de patiënten die tot 12 weken behandeld werden met Taltz, vergeleken met 22,9% van de patiënten die behandeld werden met placebo. De meerderheid van de infecties was<br />

niet ernstig en licht tot matig van aard, waarvan de meeste niet noodzaakten tot stoppen met de behandeling. Ernstige infecties kwamen voor bij 13 (0,6%) patiënten behandeld met Taltz en bij 3 (0,4%) patiënten behandeld met placebo<br />

(zie rubriek 4.4). Over de hele behandelperiode werden infecties gerapporteerd bij 52,8% van de patiënten behandeld met Taltz (46,9 per 100 patiëntjaren). Ernstige infecties werden gerapporteerd bij 1,6% van de patiënten behandeld<br />

met Taltz (1,5 per 100 patiëntjaren). De waargenomen infectiepercentages in de klinische studies bij arthritis psoriatica en axiale spondyloartritis waren gelijk aan de waargenomen percentages in de studies bij plaque psoriasis met<br />

uitzondering van de frequenties van de bijwerkingen influenza en conjunctivitis die vaak voorkwamen bij patiënten met arthritis psoriatica. Laboratoriumonderzoek van neutropenie en trombocytopenie In studies bij plaque psoriasis<br />

ontwikkelde 9% van de patiënten die Taltz kregen neutropenie. In de meeste gevallen was het aantal neutrofielen in het bloed ≥ 1.000 cellen/mm 3 . Een dergelijk niveau van neutropenie kan voortduren, fluctueren of voorbijgaan. 0,1%<br />

van de patiënten die Taltz kregen, ontwikkelde een neutrofielenaantal in het bloed < 1.000 cellen /mm 3 . In het algemeen vereiste neutropenie geen stopzetten van de behandeling met Taltz. 3% van de patiënten blootgesteld aan Taltz<br />

kreeg een verandering van een normale baseline trombocytenwaarde naar < 150.000 trombocyten/mm 3 tot ≥ 75.000 trombocyten/mm 3 . Trombocytopenie kan voortduren, fluctueren of voorbijgaan. De frequentie neutropenie en<br />

trombocytopenie in klinische studies bij arthritis psoriatica en axiale spondyloartritis is gelijk aan die waargenomen in de studies bij plaque psoriasis. Immunogeniciteit Ongeveer 9-17% van de volwassen patiënten met plaque psoriasis<br />

die met Taltz in de aanbevolen dosering werden behandeld, ontwikkelde antilichamen tegen het geneesmiddel; de meerderheid hiervan betrof lage titers en werd niet in verband gebracht met afgenomen klinische respons tot 60 weken<br />

behandeling. Ongeveer 1% van de patiënten behandeld met Taltz had echter bevestigde neutraliserende antilichamen geassocieerd met lage concentraties geneesmiddel en afgenomen klinische respons. Bij patiënten met arthritis<br />

psoriatica die tot 52 weken met de aanbevolen dosering Taltz werden behandeld ontwikkelde ongeveer 11% antilichamen tegen het geneesmiddel, waarvan de meerderheid een lage titer had en ongeveer 8% hadden bevestigde<br />

neutraliserende antilichamen. Er werd geen verband waargenomen tussen de aanwezigheid van neutraliserende antilichamen en de uitwerking op de concentratie van het geneesmiddel of de werkzaamheid. Bij pediatrische psoriasis<br />

ontwikkelden 21 patiënten (18%) die tot 12 weken werden behandeld met het aanbevolen doseringsregime Taltz antilichamen tegen het geneesmiddel. Ongeveer de helft had een lage titer en 5 patiënten (4%) hadden neutraliserende<br />

antilichamen die in verband werden gebracht met een lage concentratie van het geneesmiddel. Er was geen verband met klinische respons of bijwerkingen. Bij radiografische axiale spondyloartritis ontwikkelde 5,2% van de patiënten die<br />

tot 16 weken werden behandeld met de aanbevolen dosering Taltz, antilichamen tegen het geneesmiddel waarvan de meerderheid een lage titer had en 1,5% (3 patiënten) neutraliserende antilichamen (Nab). De NAb-positieve monsters<br />

van deze 3 patiënten bevatten lage concentraties ixekizumab en geen van deze patiënten bereikte een ASAS40-respons. Bij niet-radiografische axiale spondyloartritis ontwikkelde 8,9% van de patiënten die tot 52 weken werden behandeld<br />

met de aanbevolen dosering Taltz, antilichamen tegen het geneesmiddel; allen hadden een lage titer, er waren geen patiënten met neutraliserende antilichamen, en er werd geen aanwijsbaar verband waargenomen tussen de aanwezigheid<br />

van antilichamen tegen het geneesmiddel en concentratie van het geneesmiddel, werkzaamheid of veiligheid. Een verband tussen immunogeniciteit en bijwerkingen voortkomend uit de behandeling werd niet duidelijk vastgesteld binnen<br />

alle indicaties. Pediatrische populatie Het waargenomen veiligheidsprofiel bij kinderen met plaque psoriasis die elke 4 weken met Taltz werden behandeld, is consistent met het veiligheidsprofiel bij volwassen patiënten met plaque psoriasis<br />

met uitzondering van de frequenties conjunctivitis, influenza en urticaria, die vaak voorkwamen. Inflammatoire darmziekte kwam ook vaker voor bij pediatrische patiënten alhoewel het nog steeds slechts soms voorkwam. In de<br />

pediatrische klinische studie kwam tijdens de placebogecontroleerde periode van 12 weken de ziekte van Crohn in de Taltz-groep voor bij 0,9% van de patiënten en bij 0% van de patiënten in de placebogroep. Tijdens de gecombineerde<br />

placebogecontroleerde en onderhoudsperiodes van de pediatrische klinische studie kwam de ziekte van Crohn voor bij in totaal 4 patiënten (2,0%). Melding van vermoedelijke bijwerkingen Het is belangrijk om na toelating van het<br />

geneesmiddel vermoedelijke bijwerkingen te melden. Op deze wijze kan de verhouding tussen voordelen en risico’s van het geneesmiddel voortdurend worden gevolgd. Beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg wordt verzocht alle<br />

vermoedelijke bijwerkingen te melden via: België: Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten, Afdeling Vigilantie, Postbus 97, B-1000 Brussel Madou, Website: www.eenbijwerkingmelden.be, e-mail: adr@fagg.<br />

be. Luxembourg: Centre Régional de Pharmacovigilance de Nancy ou Division de la pharmacie et des médicaments de la Direction de la santé Site internet : www.guichet.lu/pharmacovigilance 7. HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR<br />

HET IN DE HANDEL BRENGEN Eli Lilly and Company (Ireland) Limited, Dunderrow, Kinsale, Co. Cork, Ierland. 8. NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN EU/1/15/1085/001 EU/1/15/1085/002<br />

EU/1/15/1085/003 EU/1/15/1085/004 EU/1/15/1085/005 EU/1/15/1085/006 9. DATUM VAN EERSTE VERLENING VAN DE VERGUNNING/VERLENGING VAN DE VERGUNNING Datum van eerste verlening van de vergunning: 25<br />

april 2016 Datum van laatste verlenging: 17 december 2020 10. DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST 12 januari 2023. Gedetailleerde informatie over dit geneesmiddel is beschikbaar op de website van het Europees<br />

Geneesmiddelenbureau http://www.ema.europa.eu. AFLEVERINGSWIJZE Aan beperkt medisch voorschrift onderworpen geneesmiddel.<br />

1. Taltz SPC, Eli Lilly, last approved version, www.afmps-fagg.be / 2.Blauvelt A et al. Br J Dermatol. 2020 Jun;182(6):1348-1358 / 3. Blauvelt A, et al. J Am Acad Dermatol. 2021 Aug;85(2):360-368. /<br />

4. Blauvelt A, et al. J Am Acad Dermatol. 2021 Aug;85(2):360-368 - Supplementary appendix<br />

PP-IX-BE-0507 - JANUARI 2024. This material is meant o<strong>nl</strong>y for individuals allowed by law to prescribe or deliver medicines.

8<br />

INHOUD<br />

3 Editoriaal<br />

EUROMELANOMA : 25 jaar bewustmaking<br />

Thomas MASELIS<br />

10 BDD 2024<br />

Verkenning van de fascinerende klinische casussen voorgesteld<br />

tijdens « de belgian dermatology days 2024 »<br />


14 BDD 2024<br />

Enkele pareltjes van de Belgische dermatologiedagen 2024<br />


18 Ziekte van Lyme<br />

De ziekte van Lyme in de dermatologie in vraag<br />

Nicolas DAUBY<br />

22 AAD 2024<br />

American academy of dermatology 2024<br />

Fibroserende frontale alopecia, een echte therapeutische uitdaging<br />

Florence BOURLOND<br />

24 Science news<br />

10<br />

18<br />


Dr F. Bourlond<br />

Pr J.M. Lachapelle<br />

Pr C. Franchimont<br />

Pr G.E. Pierard<br />

Dr F. Guiot<br />

Pr D. Tennstedt<br />

Prof. A. Goossens<br />


Martine Verhaeghe de Naeyer<br />

+32 475/52 47 13<br />


F. Bourlond<br />

A. Goossens<br />

N. Dauby<br />

T. Maselis<br />

M. De Broqueville<br />

F. Messina<br />

N. Evrard<br />


<strong>dermactu</strong>@gmail.com<br />

Dermatologie Actueel<br />

10 rue Achille Fievez<br />

1474 Ways – België<br />


Drukkerij Van der Poorten n.v.<br />


Christine Bouffioux<br />

<strong>dermactu</strong>@gmail.com<br />

DRUK<br />

Drukkerij Van der Poorten n.v.<br />


Martine Verhaeghe de Naeyer<br />

Over the Rainbow Productions<br />

10 rue Achille Fievez<br />

1474 Ways – Belgique<br />

+ 32 475/52 47 13<br />

<strong>dermactu</strong>@gmail.com<br />

De ondertekende artikels in Dermatologie<br />

Actueel vallen onder de verantwoordelijkheid<br />

van de auteurs.<br />

In geen enkel geval kan de krant verantwoordelijk<br />

voor de redactionele inhoud gehouden worden.<br />

Geen enkel artikel uit Dermatologie Actueel mag<br />

geheel of gedeeltelijk gereproduceerd worden<br />

zonder de toestemming van de uitgever.<br />

100% klimaat neutraal drukwerk<br />

Mei-Juni 2024

NAAM VAN HET GENEESMIDDEL: Tremfya 100 mg oplossing voor injectie in een voorgevulde spuit. Tremfya 100 mg oplossing voor injectie in een voorgevulde<br />

pen. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING: Tremfya 100 mg oplossing voor injectie in een voorgevulde spuit: Elke voorgevulde spuit bevat 100<br />

mg guselkumab in 1 ml oplossing. Tremfya 100 mg oplossing voor injectie in een voorgevulde pen: Elke voorgevulde pen bevat 100 mg guselkumab in 1 ml oplossing.<br />

Guselkumab is een geheel humaan immunoglobuline-G1-lambda (IgG1λ)-monoklonaal antilichaam (mAb) en wordt met behulp van recombinant-DNA-technologie<br />

geproduceerd in ovariumcellen van de Chinese hamster (CHO-cellen). FARMACEUTISCHE VORM: Oplossing voor injectie (injectie). De oplossing is helder en kleurloos<br />

tot lichtgeel. Therapeutische indicaties: Plaque psoriasis: Tremfya is gaeïndiceerd voor de behandeling van matige tot ernstige plaque psoriasis bij volwassenen die<br />

in aanmerking komen voor systemische therapie. Arthritis psoriatica: Tremfya, alleen of in combinatie met methotrexaat (MTX), is geïndiceerd voor de behandeling<br />

van actieve arthritis psoriatica bij volwassen patiënten die onvoldoende reageren op of intolerant zijn geweest voor een eerdere behandeling met een disease-modifying<br />

antirheumatic drug (DMARD). Dosering en wijze van toediening: Dit geneesmiddel is bedoeld voor gebruik onder begeleiding en supervisie van een arts met ervaring<br />

in het diagnosticeren en behandelen van aandoeningen waarvoor het geïndiceerd is. Dosering: Plaque psoriasis: De aanbevolen dosis is 100 mg via subcutane injectie<br />

in week 0 en week 4, gevolgd door een onderhoudsdosis eenmaal per 8 weken (q8w). Bij patiënten bij wie er na 16 weken behandeling geen respons is<br />

vastgesteld, dient te worden overwogen om de behandeling te stoppen. Arthritis psoriatica: De aanbevolen dosis is 100 mg via subcutane injectie in week 0 en<br />

week 4, gevolgd door een onderhoudsdosis eenmaal per 8 weken. Voor patiënten die op basis van klinisch oordeel een hoog risico hebben op gewrichtsschade, kan<br />

een dosis van 100 mg elke 4 weken<br />

(q4w) worden overwogen. Bij patiënten<br />

die na 24 weken behandeling<br />

geen respons hebben vertoond, dient<br />

te worden overwogen om de behandeling<br />

te stoppen. Bijzondere populaties:<br />

Ouderen (≥ 65 jaar): De dosis<br />

hoeft niet te worden aangepast. Er is<br />

beperkte informatie bij personen met<br />

een leeftijd van ≥ 65 jaar en zeer beperkte<br />

informatie bij personen met<br />

een leeftijd van ≥ 75 jaar. Nier- of leverinsuficiëntie:<br />

Tremfya is niet bij deze<br />

patiëntengroepen onderzocht. Er kunnen<br />

geen aanbevelingen worden gedaan<br />

omtrent de dosering. Zie Samenvatting<br />

van de productkenmerken voor<br />

verdere informatie over de eliminatie<br />

van guselkumab. Pediatrische patiënten:<br />

De veiligheid en werkzaamheid<br />

van Tremfya bij kinderen en adolescenten<br />

jonger dan 18 jaar zijn niet<br />

vastgesteld. Er zijn geen gegevens<br />

beschikbaar. Wijze van toediening:<br />

Subcutaan gebruik. Door psoriasis<br />

aangetaste huid dient zo mogelijk te<br />

worden vermeden als injectieplaats.<br />

Na een adequate training in de techniek<br />

van het subcutaan injecteren<br />

mogen patiënten Tremfya injecteren<br />

als een arts beslist dat dit aangewezen<br />

is. De arts dient echter te zorgen<br />

voor een adequate medische opvolging<br />

van de patiënten. Patiënten dienen<br />

geïnstrueerd te worden de volledige<br />

hoeveelheid oplossing te injecteren,<br />

overeenkomstig de in de doos bijgesloten<br />

‘Instructies voor gebruik’. Zie<br />

Samenvatting van de productkenmerken<br />

voor instructies voor de bereiding<br />

van het geneesmiddel voorafgaand<br />

aan toediening. Contra-indicaties:<br />

Ernstige overgevoeligheid voor de<br />

werkzame stof of voor een van de<br />

hulpstoffen. Klinisch relevante actieve<br />

infecties (bijv. actieve tuberculose).<br />

Bijwerkingen: Samenvatting van het<br />

veiligheidsprofel: De meest voorkomende<br />

bijwerking was infecties van<br />

de luchtwegen bij ongeveer 14% van<br />

de patiënten in de klinische studies bij<br />

psoriasis en bij arthritis psoriatica. Bijwerkingen<br />

in tabelvorm: Tabel 1 toont<br />

een lijst van bijwerkingen uit klinische<br />

studies bij psoriasis en arthritis psoriatica<br />

en uit postmarketingervaring. De<br />

bijwerkingen zijn ingedeeld volgens de<br />

MedDRA systeem-/orgaanklassen en<br />

frequenties, met de volgende definities:<br />

zeer vaak (≥1/10); vaak (≥1/100,<br />

3 tot ≤ 5 x ULN: A1: 1,4%; A2: 1,1%; A3: 2,7%; B1: 1,6%; B2: 4,6%.<br />

>5 x ULN: A1: 0,8%; A2: 0,8%; A3: 1,1%; B1: 1,1%; B2: 1,1%. ASAT: >1 tot ≤3 x ULN: A1: 20,0%; A2: 18,8%; A3: 21,6%; B1: 22,8%; B2: 27,8%. >3 tot ≤ 5 x ULN:<br />

Treat Early with Tremfya<br />

Plaquevrije<br />

huid 1<br />

Effect op<br />

gewrichtsklachten 2<br />

Tremfya is de eerste en enige IL-23-remmer<br />

met een manuele toediening via een voorgevulde<br />

pen, waarmee de patiënt zelf de controle heeft<br />

over de snelheid van toediening. 4<br />

Tremfya ® (guselkumab) is geïndiceerd voor de behandeling<br />

van matige tot ernstige plaque psoriasis bij volwassenen<br />

die in aanmerking komen voor systemische therapie 3 .<br />

A1: 0,5%; A2: 1,6%; A3: 1,6%; B1: 2,9%; B2: 3,8%. >5 x ULN: A1: 1,1%; A2: 0,5%; A3: 1,6%; B1:<br />

0,5%; B2: 1,6%. a placebogecontroleerde periode. b patiënten naar placebo gerandomiseerd op<br />

baseline en via crossover overgezet op guselkumab zijn niet inbegrepen. c aantal patiënten met<br />

ten minste één beoordeling na baseline voor de speciieke laboratoriumtest binnen de periode. De<br />

frequentie van transaminaseverhogingen (ALAT en ASAT) voor de guselkumab-q8w-dosis was in<br />

de klinische studies bij psoriasis, gedurende 1 jaar, gelijk aan wat werd waargenomen voor de<br />

guselkumab-q8w-dosis in klinische studies bij arthritis psoriatica. Gedurende 5 jaar nam de incidentie<br />

van transaminaseverhoging per jaar behandeling met guselkumab niet toe. De meeste transaminaseverhogingen waren ≤ 3 x ULN. In de meeste gevallen<br />

was de verhoging in transaminasen voorbijgaand en leidde deze niet tot het stoppen met de behandeling. Neutrofielentelling verlaagd: In twee klinische fase III-studies<br />

bij arthritis psoriatica werd in de placebogecontroleerde periode het ongewenste effect verlaagde neutrofielentelling vaker gemeld in de met guselkumab behandelde<br />

groepen (0,9%) dan in de placebogroep (0%). In de loop van 1 jaar werd het ongewenste effect verlaagde neutrofielentelling gemeld bij 0,9% van de met guselkumab<br />

behandelde patiënten. In de meeste gevallen was de afname van de neutrofielentelling in het bloed licht, voorbijgaand, niet geassocieerd met infectie en<br />

leidde deze niet tot het stoppen met de behandeling. Gastro-enteritis: In twee klinische fase III-studies bij psoriasis trad tijdens de placebogecontroleerde periode<br />

vaker gastro-enteritis op in de groep<br />

die werd behandeld met guselkumab<br />

(1,1%) dan in de placebogroep (0,7%).<br />

Tot en met week 264 meldde 5,8%<br />

van alle met guselkumab behandelde<br />

patiënten gastro-enteritis. De bijwerkingen<br />

van gastro-enteritis waren niet<br />

ernstig en leidden t/m week 264 niet<br />

tot stopzetting van guselkumab. De<br />

frequenties van gastro-enteritis waargenomen<br />

in klinische studies bij<br />

arthritis psoriatica in de placebogecontroleerde<br />

periode waren gelijk aan<br />

die waargenomen in de klinische studies<br />

bij psoriasis. Injectieplaatsreacties:<br />

In twee klinische fase III-studies<br />

bij psoriasis kwamen t/m week 48 bij<br />

0,7% van de injecties met guselkumab<br />

en bij 0,3% van de injecties met<br />

placebo injectieplaatsreacties voor. Tot<br />

en met week 264 ging 0,4% van de<br />

guselkumab-injecties gepaard met injectieplaatsreacties.<br />

Injectieplaatsreacties<br />

waren in het algemeen licht tot<br />

matig in ernst; geen van deze bijwerkingen<br />

was ernstig en één van deze<br />

bijwerkingen leidde tot stopzetting van<br />

guselkumab. In twee klinische fase<br />

III-studies bij arthritis psoriatica was<br />

t/m week 24 het aantal proefpersonen<br />

dat 1 of meer injectieplaatsreacties<br />

meldde laag en iets hoger in de guselkumab-groepen<br />

dan in de placebogroep;<br />

5 (1,3%) proefpersonen in de<br />

guselkumab-q8w-groep, 4 (1,1%)<br />

proefpersonen in de guselkumab-q4wgroep<br />

en 1 (0,3%) proefpersoon<br />

in de placebogroep. Eén proefpersoon<br />

stopte met guselkumab<br />

vanwege een injectieplaatsreactie tijdens<br />

de placebogecontroleerde periode<br />

van de klinische studies bij arthritis<br />

psoriatica. In de loop van 1 jaar was<br />

het percentage proefpersonen dat<br />

melding maakte van 1 of meer injectieplaatsreacties<br />

1,6% in de q8w-guselkumab-groep<br />

en 2,4% in de<br />

q4w-guselkumabgroep. Over het geheel<br />

genomen was het percentage<br />

injecties geassocieerd met injectieplaatsreacties<br />

waargenomen in klinische<br />

studies bij arthritis psoriatica, in<br />

de hele placebogecontroleerdeperiode<br />

gelijk aan de percentages waargenomen<br />

in de klinische studies bij psoriasis.<br />

Immunogeniciteit: De immunogeniciteit<br />

van guselkumab werd<br />

geëvalueerd met behulp van een gevoelige,<br />

voor het geneesmiddel tolerante<br />

immunoassay. In samengevoegde<br />

analyses van fase II- en fase<br />

III-studies bij patiënten met psoriasis<br />

en arthritis psoriatica ontwikkelden<br />

zich in een periode van maximaal 52<br />

weken behandeling bij 5% (n=145)<br />

van de met guselkumab behandelde<br />

patiënten antilichamen tegen het geneesmiddel.<br />

Van de patiënten bij wie<br />

zich antilichamen tegen het geneesmiddel<br />

ontwikkelden, had ongeveer<br />

8% (n=12) antilichamen die als neutraliserend<br />

werden geclassificeerd,<br />

wat gelijkstaat aan 0,4% van alle patiënten<br />

die met guselkumab werden<br />

behandeld. In samengevoegde analyses<br />

van fase III-studies bij patiënten<br />

met psoriasis ontwikkelde ongeveer<br />

15% van de met guselkumab behandelde<br />

patiënten antilichamen tegen het geneesmiddel in een periode van maximaal 264 weken behandeling. Van de patiënten bij wie zich antilichamen tegen het<br />

geneesmiddel ontwikkelden, had ongeveer 5% antilichamen die als neutraliserend werden geclassificeerd. Dit staat gelijk aan 0,76% van alle patiënten die met<br />

guselkumab werden behandeld. Er was geen verband tussen de vorming van antilichamen tegen het geneesmiddel en een lagere werkzaamheid of de ontwikkeling<br />

van injectieplaatsreacties. Melding van vermoedelijke bijwerkingen: Het is belangrijk om na toelating van het geneesmiddel vermoedelijke bijwerkingen te melden.<br />

Op deze wijze kan de verhouding tussen voordelen en risico’s van het geneesmiddel voortdurend worden gevolgd. Beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg wordt<br />

verzocht alle vermoedelijke bijwerkingen te melden via: België: Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten, Afdeling Vigilantie, Postbus<br />

97, 1000 BRUSSEL Madou. Website: www.eenbijwerkingmelden.be. e-mail: adr@fagg.be. Nederland: Nederlands Bijwerkingen Centrum Lareb. Website: www.lareb.<br />

<strong>nl</strong>. HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN: Janssen-Cilag International NV, Turnhoutseweg 30, B-2340 Beerse, België. NUMMER(S)<br />

VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN: EU/1/17/1234/001 1 voorgevulde spuit. EU/1/17/1234/002 1 voorgevulde pen. EU/1/17/1234/003 2<br />

voorgevulde pennen. EU/1/17/1234/004 2 voorgevulde spuiten. AFLEVERINGSWIJZE: Geneesmiddel op medisch voorschrift. DATUM VAN LAATSTE GOEDKEURING<br />

VAN DE TEKST: 15/07/2022. Meer informatie is beschikbaar op verzoek.<br />

Telefoon: 0800 93 377 • E-mail: janssen@jacbe.jnj.com • Internet: www.janssen.com/belgium<br />

Tremfya<br />

Bewezen<br />

verdraagzaamheid 1-3<br />

Tremfya is geïndiceerd voor de behandeling van actieve<br />

artritis psoriatica bij volwassen patiënten, alleen of in combinatie<br />

met methotrexaat, die onvoldoende hebben gereageerd op eerdere<br />

therapie met een ziekteverloop beïnvloedend geneesmiddel tegen<br />

reuma (DMARD) of die deze therapie niet konden verdragen 3 .<br />

1. Reich K et al, Br J Dermatol 2021; 185(6):1146-1159<br />

2. McInnes IB et al, Arthritis & Rheumatology 2022; 74:475-485<br />

3. Tremfya SmPC 2022<br />

4. Ferris LK, et al. J Dermatolog Treat 2020;31:152–159.<br />

Pso: Psoriasis; PsA: Psoriasis Artritis; IL-23: interleukin-23<br />

100 mg – 1<br />

voorgevulde spuit<br />

100 mg – 1<br />

voorgevulde pen<br />

Terugbetaald<br />

in Pso én PsA<br />

PP incl.<br />

6% BTW GV RVV<br />

€ 1.987,83 € 12,10 € 8,00<br />

©Janssen-Cilag – CP-440487 – Approval date: 03-2024 – vu/er Luc Van Oevelen, Antwerpseweg 15-17, 2340 Beerse<br />

Janssen-Cilag NV

10<br />

INHOUD<br />

28 AAD 2024<br />

American academy dermatology 2024<br />

Wat is nieuw in infectieziekten?<br />

Florence BOURLOND<br />

34 Basosquameus carcinoom<br />

Basosquameus carcinoom : een zeldzaam klinisch geval<br />

Franscesco MESSINA<br />

38 Reportage<br />

Innovatie in de hyperpigmentatie van de huid<br />

40 Zonneproducten : nieuwigheden<br />

Nieuwigheden in de formulatie van zonneproducten<br />


45 Reportage<br />

Triasorb bescherming met ultrabreed spectrum<br />

46 Scratch-patch test<br />

48 Type-I allergie bijenpollen<br />

50 Reportage<br />

Eczemanet.be: waarden, een missie: beter leven met eczeem<br />

56 Reportage<br />

NIEUW: een formule tegen hyperpigmentatie speciaal voor het lichaam<br />

28 34 40<br />

Mei-Juni 2024



-95%<br />


1 ste<br />












Volwassenen<br />

Voor wie ?<br />

Patiënten die fluorouracil gebruiken<br />

Patiënten die fotodynamische therapie ondergaan<br />

Patiënten die een oncologische behandeling<br />

ondergaan<br />

Elke ochtend aanbrengen. 24 uur lang 4<br />

Volwassenen / Zwangere vrouwen<br />

Hyperpigmentatie, Sproeten<br />

Post laser<br />

Voor wie ?<br />

Patiënten die een oncologische behandeling<br />

ondergaan<br />


1 ste 2<br />

FILTER<br />



SAFER<br />

Een niet-controversieel,<br />

nanodeeltjesvrij filtersysteem<br />


Met beperkte impact op<br />

het mariene milieu.<br />

1<br />

Test op gereconstrueerde humane epidermis, gemeten na één keer aanbrengen + UV-straling. 2 van de Laboratoires Pierre Fabre. 3 Met uitzondering van melanoom. 4 Ex-vivotest, na één<br />

enkele toepassing. 5 Lees aandachtig de bijsuiter voor gebruik.<br />


12<br />

BDD 2024<br />


Assistent dermatologie, UCL<br />






Klinische casussen vormen een essentieel onderdeel van<br />

de uitwisseling van kennis op medische congressen.<br />

Casusverslagen bieden een unieke kans om zeldzame<br />

of ongebruikelijke klinische manifestaties te onderzoeken,<br />

die diagnostische en therapeutische uitdagingen met zich<br />

meebrengen. Het jaarlijkse congres “Belgian Dermatology<br />

Days 2024” in Brugge bood een stimulerend platform voor<br />

de presentatie van diverse klinische casussen op het gebied<br />

van dermatologie. Dit artikel geeft een analyse van de meest<br />

intrigerende en informatieve klinische casussen die tijdens het<br />

evenement werden gepresenteerd en benadrukt hun relevantie<br />

voor de dagelijkse klinische praktijk en dermatologisch onderzoek.<br />


Yseult Senterre (CHU Luik) opende de vergadering met een<br />

casusverslag van een 49-jarige man die al twee jaar last had van<br />

acneiforme laesies op zijn hoofdhuid en gezicht. Hij had geen<br />

medische of chirurgische voorgeschiedenis en had al verschillende<br />

antibioticakuren ondergaan zonder succes. Isotretinoïne<br />

in hoge dosis werd geprobeerd met bevredigende resultaten. De<br />

patiënt heeft echter een eigenaardig gezichtskenmerk, wat de<br />

dermatoloog ertoe aanzette om een diepgaand onderzoek in te<br />

stellen. Hij had een vergrote neuswortel en onderlip en alopecia.<br />

Tijdens de anamnese vertelt de patiënt dat hij zijn trouwring al<br />

drie jaar niet meer kan dragen en dat hij sinds zijn twintigste vier<br />

schoenmaten groter is geworden. Als gevolg hiervan wordt de<br />

patiënt doorverwezen naar endocrinologie voor een hormonaal<br />

onderzoek, waaronder een glucosetolerantietest, evaluatie van<br />

de schildklierfunctie en MRI van de hypofyse.<br />

Bloedanalyse onthult verhoogde niveaus van groeihormoon<br />

en IGF1.<br />

Het is belangrijk om te onthouden dat GH-secretie onder bepaalde<br />

omstandigheden paroxysmaal is, zoals bij lichamelijke<br />

inspanning, wat de interpretatie ervan complex kan maken.<br />

Daarom wordt de IGF1-test gebruikt om de diagnose te stellen.<br />

De glucosetolerantietest wordt gebruikt om de GH-secretie te<br />

beoordelen na orale toediening van glucose. Bij gezonde mensen<br />

moeten de GH-spiegels na 1 tot 2 uur laag of niet detecteerbaar<br />

zijn. Bij patiënten met acromegalie blijven de GH-spiegels daarentegen<br />

verhoogd na de test. Bovendien toont een MRI van de<br />

hypofyse de aanwezigheid van een groot adenoom.<br />

Acromegalie is een hormonale aandoening die wordt gekenmerkt<br />

door een overproductie van groeihormoon, herkenbaar<br />

aan biologische markers. De belangrijkste oorzaak is over het<br />

algemeen een hypofyseadenoom dat een teveel aan groeihormoon<br />

genereert, wat leidt tot de waargenomen symptomen.<br />

Mei-Juni 2024

BDD 2024<br />

13<br />

Acromegalie is een zeldzame ziekte, met een incidentie van ongeveer<br />

3 tot 4 gevallen per 1 miljoen mensen per jaar, en wordt<br />

vaak pas laat gediagnosticeerd, tot 10 jaar na het verschijnen<br />

van de eerste symptomen.<br />

Op systemisch niveau uit acromegalie zich door verschillende<br />

veranderingen zoals botverdikking, hypertrofie van spieren en<br />

vitale organen en verhoogde glucose- en lipidenniveaus in het<br />

bloed. Huidverschijnselen worden toegeschreven aan overmatige<br />

stimulatie van huidcellen door IGF1 en GH. Deze interacties<br />

leiden tot structurele veranderingen en een ophoping van<br />

glycosaminoglycanen, wat verdikking van de huid veroorzaakt,<br />

vooral in het gezicht, de handen en de voeten. Hyperactiviteit<br />

van de talg- en zweetklieren leidt tot een vette huid die gevoelig<br />

is voor transpiratie. Hyperpigmentatie, hypertrichose en<br />

hyperhidrose zijn ook veel voorkomende symptomen van deze<br />

aandoening. Minder vaak kunnen ook aandoeningen zoals acne,<br />

acanthosis nigricans, cutis verticis gyrata en psoriasis worden<br />

waargenomen. Acne vulgaris, hoewel wijdverspreid, is het resultaat<br />

van meerdere endogene en exogene factoren, waaronder<br />

overproductie van androgenen, GH, IGF1, insuline, CRH en<br />

glucocorticoïden. Als gevolg hiervan kan het aanwezig zijn bij<br />

personen met acromegalie.<br />

De diagnose acromegalie wordt bevestigd door een glucosetolerantietest.<br />

Als het resultaat positief is, wordt een MRI van de<br />

hypofyse uitgevoerd om de aanwezigheid van een adenoom op<br />

te sporen.<br />

Tot de behandelingsmogelijkheden behoren operatieve verwijdering<br />

van de tumor, medicamenteuze behandeling met somatostatine-analogen,<br />

GH-receptorantagonisten en, in zeldzamere<br />

gevallen, dopamineagonisten, en adjuvante radiotherapie.<br />

Tot slot wordt acromegalie zelden gediagnosticeerd door dermatologen,<br />

omdat patiënten over het algemeen geen dermatoloog<br />

raadplegen voor deze specifieke symptomen. Het verschijnen<br />

van acne op volwassen leeftijd is echter een frequente reden<br />

voor consultatie en de dermatoloog moet op de hoogte zijn<br />

van deze zeldzamere diagnoses, indien nodig een hormonale<br />

work-up uitvoeren en de patiënt mogelijk doorverwijzen naar<br />

een endocrinoloog.<br />


De klinische casus die Dr. Yousra El Kaderi (CHU St. Pierre)<br />

presenteerde, vertelt het verhaal van een 51-jarige patiënte<br />

die op consult kwam voor een congenitale nevus van de<br />

hoofdhuid die recent in omvang was toegenomen. Het werd<br />

steeds pij<strong>nl</strong>ijker, onwelriekend en prikkelend, en brengt een<br />

alopecia met zich mee. Deze patiënte, die al enkele jaren werd<br />

behandeld voor depressie, kwam voor het eerst bij ons op<br />

consult. Klinisch onderzoek toonde een grote massa die het<br />

grootste deel van de hoofdhuid bedekt, gekenmerkt door grote<br />

huidplooien die gepaard gaan met niet-cicatriciële alopecia<br />

en gebieden met hyperpigmentatie. Er zijn ook plukjes haar<br />

tussen de plooien, impetiginisatie en palpabele bilaterale<br />

cervicale adenopathie. Een geïndureerde, gehyperpigmenteerde<br />

en heterogene nodule in de occipitale regio trekt in het<br />

bijzonder de aandacht van de dermatoloog. Dermoscopische<br />

beeldvorming toonde significante heterogeniteit met een witte<br />

en blauwe waas. De initiële diagnose was giant congenital<br />

nevus met secundaire cutis verticis gyrata, hoewel de aanwezigheid<br />

van een verdachte nodulus ook invasief melanoom<br />

suggereerde.<br />

Er werd een volledig onderzoek uitgevoerd, waaronder een excisiebiopsie,<br />

hersenscan, PET-scan, bloedonderzoek en bacteriële<br />

uitstrijkjes. De bloeduitslagen waren geruststellend, terwijl het<br />

uitstrijkje positief was voor MRSA. Histopathologisch onderzoek<br />

toonde diepe melanocytaire proliferatie van de dermis, geassocieerd<br />

met grote gebieden van fibrose. Immunohistochemie<br />

bevestigde de homogeniteit van de markeringen. De resultaten<br />

van de hersenscan en PET-scan toonden een infiltratieve huidlaesie<br />

in het rechter hemicranium die precies overeenkwam met<br />

de congenitale nevus.<br />

De uiteindelijke diagnose was congenitale intradermale cerebriforme<br />

nevus met secundaire cutis verticis gyrata. Histopathologie<br />

sloot melanoom formeel uit. De patiënt kreeg twee opties<br />

aangeboden: chirurgische excisie of nauwgezette follow-up met<br />

MRSA-decontaminatie.<br />

Cutis verticis gyrata is een zeldzame aandoening die wordt gekenmerkt<br />

door hypertrofie en hyperlaxiteit van de huid waarbij<br />

plooien worden gevormd die doen denken aan de gyri van de<br />

hersenschors. Er zijn drie hoofdvormen van deze aandoening:<br />

primair essentieel, primair niet-essentieel en secundair (zie<br />

onderstaande tabel). Cerebriforme intradermale naevus is een<br />

reusachtige melanocytaire naevus die aangeboren is of tijdens de<br />

eerste levensweken verschijnt, voornamelijk op de hoofdhuid,<br />

en de vorm heeft van een cutis gyrata. Er is een risico op transformatie<br />

in melanoom (4%), waardoor nauwlettende controle<br />

of chirurgische excisie in gevorderde, symptomatische gevallen<br />

gerechtvaardigd is.<br />

Mei-Juni 2024

14<br />

BDD 2024<br />

Cutis verticis gyrata zijn klassiek ingedeeld in drie verschillende vormen:<br />

Vormen van cutis<br />

verticis gyrata<br />

Primair essentieel<br />

Primaire niet essentieel<br />

Secundair<br />

Geassocieerde pathologieën<br />

Een goedaardige aandoening die voornamelijk voorkomt bij mannen<br />

in de puberteit. Deze vorm wordt gekenmerkt door een symmetrische<br />

rangschikking van huidplooien zonder bijbehorende aandoeningen.<br />

Hoewel ook symmetrisch, wordt deze vorm geassocieerd met ernstigere<br />

neurologische en oogheelkundige aandoeningen, zoals intellectuele<br />

beperkingen, epilepsie en blindheid.<br />

Deze zeldzamere vorm is meer variabel en asymmetrisch. Het wordt<br />

meestal in verband gebracht met hormonale, oncologische of inflammatoire<br />

factoren, of met lokale tumoren zoals cerebriforme intradermale<br />

nevi.<br />


Dr. Céline Dandoy (ULB) presenteerde het intrigerende geval<br />

van een 31-jarige patiënt met een voorgeschiedenis van de<br />

ziekte van Crohn en splenectomie. Deze patiënt consulteert<br />

voor een terugval van zijn ziekte van Crohn, na het vrijwillig<br />

staken van zijn infliximab-behandeling. Na ziekenhuisopname<br />

en herintroductie van remicade werd een significante verbetering<br />

van de symptomen waargenomen. Kort na ontslag uit het<br />

ziekenhuis ontwikkelde de patiënt echter huidlaesies waarvoor<br />

hij opnieuw moest worden opgenomen en een dermatologisch<br />

consult nodig was.<br />

De waargenomen huidlaesies zijn meervoudig, waaronder diffuus<br />

over het lichaam verspreide ontstekingsabcessen, confluente<br />

ulceraties en pustels op de lippen,<br />

macrocheilitis, hypertrofische gingivitis<br />

en ulceraties en pustels op<br />

het gehemelte. Deze laesies, die<br />

van infectieuze oorsprong kunnen<br />

zijn, gerelateerd aan de ziekte van<br />

Crohn of secundair aan behandeling,<br />

vormen een diagnostische<br />

uitdaging. Huidbiopten toonden<br />

een neutrofielenrijk dermaal ontstekingsinfiltraat<br />

zonder granulomen.<br />

Microbiologische resultaten<br />

zijn negatief.<br />

Nadat de infectieuze oorsprong<br />

was uitgesloten, werd de diagnose<br />

gesteld van huidlaesies secundair<br />

aan chronische inflammatoire<br />

darmziekte (IBD), meer specifiek<br />

vegetatieve pyoderma pyostomatitis<br />

en aseptisch abcess syndroom.<br />

Initiële behandeling met orale corticosteroïden<br />

en cyclosporine leidde<br />

tot een tijdelijke verbetering van<br />

de symptomen, maar al snel volgde<br />

een recidief. Door over te stappen<br />

op ustekinumab en te stoppen<br />

met ciclosporine verbeterden de<br />

spijsverteringssymptomen, maar<br />

de huidsymptomen hielden aan,<br />

wat leidde tot totale colectomie,<br />

waardoor de huidlaesies verbeterden<br />

door de ontstekingsoorzaak te<br />

behandelen.<br />

Mei-Juni 2024

BDD 2024<br />

15<br />

Tijdens follow-up consulten kwamen de huidsymptomen terug, ondanks de introductie van cyclosporine. Deze werd gestaakt en<br />

vervangen door Filgotinib, een JAK1-remmer, wat resulteerde in volledige remissie van de huidsymptomen.<br />

Dermatologische manifestaties van IBD:<br />

Pyostomatitis vegetans is een zeldzame neutrofiele ontstekingsaandoening<br />

die vaak voorkomt in combinatie met chronische<br />

inflammatoire darmziekten (IBD), met name hemorragische<br />

rectocolitis (HDR). De aandoening komt meestal voor bij mannen,<br />

met een man/vrouw-verhouding van 3:1, en treedt meestal<br />

op rond de leeftijd van 30 jaar, vaak tijdens een actieve fase van<br />

de spijsverteringsziekte. De laesies verschijnen aanvankelijk als<br />

geelachtige tot grijsachtige pustels, die zich ontwikkelen tot<br />

erosies met een typisch «slakkenspoor»-uiterlijk en kunnen<br />

alle delen van het mondslijmvlies aantasten. Wanneer huidlaesies<br />

samengaan met mucosale laesies, wordt de term pyoderma<br />

pyostomatitis vegetans gebruikt.<br />

De belangrijkste differentiële diagnoses zijn infecties en bulleuze<br />

aandoeningen. Bevestiging van de diagnose is vaak moeilijk,<br />

maar negatieve microbiologische monsters en immunofluorescentietests<br />

kunnen helpen bij het stellen van de diagnose.<br />

Histologisch is een ontstekingsinfiltratie rijk aan neutrofielen<br />

en eosinofielen, vaak geassocieerd met bloedhypereosinofilie,<br />

typisch. Behandelingsopties omvatten het gebruik van orale<br />

corticosteroïden in combinatie met immunosuppressieve<br />

therapieën zoals anti-TNFα middelen. Chirurgie is ook een<br />

mogelijke behandeling.<br />

Het aseptisch abcessensyndroom is een zeldzame neutrofiele<br />

dermatose die vaak geassocieerd wordt met een chronische<br />

inflammatoire darmziekte, hoewel ook andere factoren een<br />

rol kunnen spelen. De aandoening kan verschillende organen<br />

aantasten, maar heeft een specifiek tropisme voor de milt. Uit<br />

de voorgeschiedenis van de patiënt blijkt dat hij splenectomie<br />

onderging vanwege aseptische abcessen en niet vanwege een<br />

infectie zoals eerder werd vermoed. Klinisch wordt het aseptisch<br />

abcessensyndroom gekenmerkt door koorts, gewichtsverlies,<br />

buikpijn en de aanwezigheid van chronische, terugkerende huidabcessen.<br />

Huidbiopten onthullen meestal een ontstekingsinfiltraat<br />

rijk aan neutrofielen, terwijl infectieus onderzoek negatief<br />

blijft. De diagnose wordt ook overwogen als er geen reactie is<br />

op antibiotica, maar wel snelle verbetering op corticosteroïden.<br />

De behandeling is daarom voornamelijk gebaseerd op<br />

het toedienen van corticosteroïden, eventueel gecombineerd<br />

met immunosuppressiva.<br />

Samengevat boden de klinische casussen die werden voorgesteld<br />

tijdens de conferentie van de Belgische Dermatologiedagen in<br />

Brugge een fascinerend inzicht in de uitdagingen waarmee de<br />

dermatologie wordt geconfronteerd. Deze casestudies benadrukten<br />

de diversiteit van dermatologische aandoeningen, van<br />

routinematig tot complex. Ze benadrukten ook het belang van<br />

kennisdeling en multidisciplinaire samenwerking voor een optimale<br />

patiëntenzorg. Deze presentaties stimuleerden de reflectie<br />

over nieuwe diagnostische en therapeutische benaderingen en<br />

versterkten ons streven naar uitmuntendheid op het gebied van<br />

dermatologie.<br />


Dandoy, C. (2024). Who want’s a kiss? Belgian Dermatology days. Brugge.<br />

Kaderi, Y. E. (2024). The Shar-Pei scalp. Belgian Dermatoloy Days. Brugge.<br />

Senterre, Y. (2024). A tiny acne and giant problem. Belgian Dermatology Days. Brugge.<br />

Mei-Juni 2024

16<br />

BDD 2024<br />


Assistent dermatologie, UCL<br />




In dit artikel verkennen we een selectie van kleine klinische<br />

casussen die professor Baeck tijdens de Belgian Dermatology<br />

Days presenteerde tijdens de beroemde QUIZZ waarmee het<br />

congres wordt afgesloten. Deze casussen bieden een boeiende kijk<br />

op zeldzame huidmanifestaties, lastige diagnoses en innovatieve<br />

behandelingen, terwijl ze de lezers uitnodigen om de leuke kant<br />

van de medische dermatologie te ontdekken. Bereid je voor om<br />

geïntrigeerd, verbaasd en misschien zelfs geamuseerd te worden<br />

door deze fascinerende klinische illustraties.<br />

De eerste klinische casus belicht de geschiedenis van een 43-jarige<br />

man die ons consulteerde voor een ulcererende nodulaire<br />

laesie die drie maanden geleden op zijn rechterkuit verscheen.<br />

O<strong>nl</strong>angs waren deze knobbeltjes niet alleen gegroeid maar ook<br />

uitgezaaid. Zijn medische voorgeschiedenis omvat een harttransplantatie,<br />

waarvoor hij immunosuppressiva slikt, chronisch<br />

nierfalen en atriumfibrilleren.<br />

Bij deze klinische presentatie worden verschillende differentiële<br />

diagnoses overwogen, waaronder leishmaniasis, atypische mycobacteriële<br />

infectie, diepe mycose of neoplasie. In eerste instantie<br />

worden een biopsie en bacteriologische analyses uitgevoerd. De<br />

biopsie toont een dicht ontstekingsinfiltraat en de aanwezigheid<br />

van vertakte filamenten, terwijl de microbiologische analyses<br />

specifieke witte stervormige kolonies laten zien. Er werd vervolgens<br />

een PET-scan gemaakt die hypermetabolisme in het<br />

femur liet zien. De diagnose van gedissemineerde nocardiose<br />

werd toen gesteld.<br />

die vaak voorkomt bij immuungecompromitteerde patiënten.<br />

De ziekte kan via de luchtwegen of huid worden overgedragen.<br />

De ziekte manifesteert zich vaak als nodulaire laesies met een<br />

sporotrichoïd patroon. De diagnose wordt bevestigd door een<br />

bacteriologische kweek. De initiële behandeling bestaat uit<br />

langdurige sulfamethoxazol-trimethoprimtherapie<br />

Concluderend kan gesteld worden dat nocardiose een breed<br />

spectrum van cutane manifestaties heeft en onopgemerkt kan<br />

blijven. Het is belangrijk op te merken dat culturen lang kunnen<br />

duren en dat niet alle filamenten noodzakelijkerwijs van<br />

mycotische oorsprong zijn.<br />

Het tweede casusverslag betreft het verhaal van een 40-jarige<br />

patiënte met een ulceratie op het rechterbeen na een val. De<br />

laesie wordt gekenmerkt door zijn breedte, duidelijke afbakening<br />

en actieve bloeding. Deze patiënte had eerder een amputatie<br />

van haar linkerbeen ondergaan als gevolg van osteïtis die<br />

Nocardiose is een zeldzame infectie die gelokaliseerd of verspreid<br />

kan zijn, met een bijzonder tropisme voor de longen en<br />

Mei-Juni 2024

BDD 2024<br />

17<br />

aanvankelijk het gevolg was van een posttraumatisch ulcus. Ze<br />

krijgt momenteel transfusies vanwege ernstige bloedarmoede<br />

van onzekere etiologie. Bloeduitslagen toonden geen CRP,<br />

hemoglobine 4,6 g/dl en bacteriologische uitstrijkjes waren<br />

steriel. Differentiële diagnoses waren onder andere plaveiselcelcarcinoom,<br />

pyoderma gangrenosum en diepe mycose. Biopsie<br />

toonde aspecifieke ulceratie met epidermale hyperplasie,<br />

dermale fibrose en een polymorf ontstekingsinfiltraat. Uit de<br />

voorgeschiedenis bleek ook dat de patiënt een borderline persoo<strong>nl</strong>ijkheid<br />

had.<br />

gebruikten. De gezondheidsautoriteiten onthulden dat de doosjes<br />

omeprazol eige<strong>nl</strong>ijk minoxidil bevatten.<br />

Het meisje in kwestie had diffuse hypertrichose als gevolg van<br />

blootstelling van haar moeder aan minoxidil. Dit is een uitsluitingsdiagnose.<br />

De symptomen van hypertrichose verbeterden<br />

aanzie<strong>nl</strong>ijk zodra het contact met minoxidil werd gestopt.<br />

Gezien dit klinische beeld wordt de diagnose Lasthénie de Ferjol<br />

syndroom gesteld.<br />

Het Lasthénie de Ferjol syndroom is een psychosomatische<br />

aandoening die wordt gekenmerkt door bewuste en herhaalde<br />

verminking, soms resulterend in ernstige microcytaire ijzergebreksanemie.<br />

De diagnose van deze aandoening is vaak moeilijk<br />

en de tijd die nodig is om tot een juiste diagnose te komen kan<br />

aanzie<strong>nl</strong>ijk lang zijn. Het is cruciaal om het te overwegen in<br />

aanwezigheid van de volgende elementen:<br />

• Ernstige en refractaire ijzergebrek microcytaire anemie,<br />

waarvan de etiologie onduidelijk blijft.<br />

• Ulceraties met atypische kenmerken.<br />

• De aanwezigheid van een onderliggende psychiatrische<br />

pathologie.<br />

De volgende klinische casus betreft een 8 maanden oud meisje<br />

dat door haar ouders naar de kliniek werd gebracht vanwege<br />

diffuse hypertrichose die al een maand aanwezig was. Deze<br />

presentatie suggereert verschillende mogelijke diagnoses, zoals<br />

weerwolvenziekte, Cornelia de Lange syndroom, bijnierhyperplasie<br />

of etnisch hirsutisme. Zorgvuldig klinisch onderzoek<br />

toonde geen tekenen van vroegrijpe puberteit of andere afwijkingen<br />

die overeen zouden kunnen komen met een specifiek<br />

genetisch syndroom. De resultaten van het hormonale<br />

bloedonderzoek waren binnen de normale grenzen, net als de<br />

echo van de bijnieren. Bij verder onderzoek werd ontdekt dat<br />

de moeder minoxidil gebruikte om esthetisch invaliderende<br />

alopecia androgenetica te behandelen.<br />

De volgende klinische casus belicht de symptomen van een<br />

58-jarige man die al een jaar lang leed aan aanhoudende pij<strong>nl</strong>ijke<br />

erytrodermie, die gepaard ging met artralgie. Ondanks<br />

behandeling met topische en systemische corticosteroïden en<br />

verschillende immunosuppressiva zoals methotrexaat, cyclosporine<br />

en hydroxychloroquine bleef de huiduitslag refractair.<br />

Er werden verschillende diagnoses overwogen, waaronder door<br />

geneesmiddelen veroorzaakte huiduitslag, cutaan T-cellymfoom,<br />

atopische dermatitis of bindweefselziekte. Huidbiopsie toonde<br />

kenmerken die passen bij dermatomyositis. De resultaten<br />

van bloedonderzoek, EMG en PET-scan gaven echter geen<br />

uitsluitsel.<br />

Een jaar later bevestigden positieve serologische tests voor<br />

anti-TIF1gamma antilichamen de diagnose dermatomyositis.<br />

Therapeutische behandeling bleek moeilijk, omdat de<br />

huidsymptomen vaak resistent bleken tegen behandeling. Orale<br />

corticosteroïden worden over het algemeen voorgeschreven als<br />

eerstelijnsbehandeling, gevolgd door cortisonsparende middelen<br />

zoals antimalarialen, azathioprine, methotrexaat, mycofenolaatmofetil,<br />

IV-immunoglobulinen, rituximab en orale<br />

anticalcineurines. Apremilast kan ook off-label worden gebruikt<br />

voor recalcitrante vormen van de ziekte.<br />

Concluderend benadrukt dit geval het belang van herhaalde<br />

serologische tests, vooral als een klinische presentatie een vermoedelijke<br />

diagnose suggereert.<br />

In de volgende klinische casus vertelt professor Baeck het verhaal<br />

van een 48-jarige patiënt die al 15 jaar last had van erythema-squameuze<br />

plekken die zich geleidelijk verspreidden. Ondanks<br />

de aanvankelijke diagnose eczeem werd geen verlichting<br />

verkregen met dermocorticoïden en fototherapie. Er werd geen<br />

bijzondere voorgeschiedenis gerapporteerd.<br />

Een interessante anekdote: in Spanje zijn verschillende gevallen<br />

van “weerwolfbaby’s” vastgesteld bij kinderen die omeprazol<br />

Op basis van foto’s werden verschillende diagnoses overwogen,<br />

waaronder cutis verticis gyrata, lepromateuze lepra, sarcoïdose<br />

Mei-Juni 2024

18<br />

BDD 2024<br />

en cutaan T-cellymfoom. Biopsie toonde een perifolliculair<br />

T-cel infiltraat, met positieve kleuring voor CD3, CD8,<br />

CD20 en CD30. PET-scan toonde hypermetabolisme in het<br />

gezicht geassocieerd met meerdere supra- en infradiafragmatische<br />

adenopathieën. De diagnose pilotropische mycosis<br />

fungoides met mucinose werd vervolgens vastgesteld, met<br />

de aanwezigheid van de T-kloon in de huid en het bloed.<br />

Helaas vertoonde de patiënt een beperkte respons op de<br />

verschillende behandelingen en overleed.<br />

Pilotropische mycosis fungoides wordt gekenmerkt door<br />

een verhoogde ernst en resistentie tegen behandeling, wat<br />

leidt tot een slechte prognose. In de vroege stadia is het<br />

moeilijk te onderscheiden van klassieke mycosis fungoides.<br />

Infecties zijn de belangrijkste doodsoorzaak bij deze<br />

patiënten.<br />

Concluderend, dit laatste klinische geval belicht de geschiedenis<br />

van een 37-jarige patiënt met diffuse hyperkeratotische<br />

laesies sinds haar kindertijd, geassocieerd met<br />

ectropion en anhidrosis, wat leidde tot sociaal isolement.<br />

Behandeling met acitretine werd geprobeerd zonder resultaat.<br />

Biopsie toonde hyperplastische epidermis, wat wees<br />

op lamellaire ichthyosis.<br />

Lamellaire ichthyosis is een zeldzame autosomale aandoening<br />

die wordt veroorzaakt door een mutatie in transglutaminase<br />

1 op chromosoom 14. Bij de geboorte vertonen de patiënten<br />

vaak een litteken. Bij de geboorte zien patiënten er vaak uit als<br />

een collodiumbaby, vergezeld van erytrodermie. Aanbevolen<br />

behandelingen zijn orale retinoïden, keratolytica en emollientia.<br />

Meer recentelijk is dupilumab naar voren gekomen als een<br />

effectieve behandelingsoptie.<br />

Tot slot boden de fascinerende klinische casussen die professor<br />

Baeck presenteerde op de Belgische Dermatologiedagen een<br />

boeiend inzicht in de diversiteit en complexiteit van dermatologische<br />

pathologieën. Van diagnostische perplexiteit tot innovatief<br />

therapeutisch management, deze casussen illustreerden het<br />

belang van een multidisciplinaire aanpak en klinische waakzaamheid<br />

in de dermatologische praktijk. Ze benadrukten ook<br />

de constante evolutie van kennis en behandelingen op dit gebied.<br />

Deze presentaties stimuleerden nieuwsgierigheid en reflectie<br />

en boden een waardevolle leer- en verrijkingsmogelijkheid voor<br />

alle professionals in de gezondheidszorg die betrokken zijn bij<br />

de zorg voor dermatologische patiënten.<br />


Baeck, M. (2024, 22 mars). QUIZ Dermatology BDD 2024 [Diapositives]. <br />

Mei-Juni 2024

Cosentyx® P.P. Co-payment #<br />

1 x 300 mg €996,32 €12,10<br />

3 x 300 mg $ €2.905,39 €12,10<br />

Reimbursed in HS<br />

as of December 1st, 2023<br />

2 x 150 mg § €997,66 €12,10<br />

Source: https://www.riziv.fgov.be<br />

for the treatment of active moderate to severe hidradenitis suppurativa (HS)<br />

in adults with an inadequate response to conventional systemic HS therapy 1<br />

TURN<br />

DOWN HS<br />

TURN<br />

UP LIFE<br />

Name: Cosentyx 75 mg solution for injection in pre-filled syringe. Cosentyx 150 mg solution for injection in pre-filled syringe. Cosentyx 300 mg solution for injection in pre-filled syringe. Cosentyx 150 mg solution for injection in pre-filled pen. Cosentyx 300 mg solution for<br />

injection in pre-filled pen. Composition: Cosentyx 75 mg solution for injection in pre-filled syringe. Each pre-filled syringe contains 75 mg secukinumab in 0.5 ml. Cosentyx 150 mg solution for injection in pre- filled syringe. Each pre-filled syringe contains 150 mg secukinumab<br />

in 1 ml.Cosentyx 300 mg solution for injection in pre- filled syringe. Each pre-filled syringe contains 300 mg secukinumab in 2 ml. Cosentyx 150 mg solution for injection in pre- filled pen. Each pre-filled pen contains 150 mg secukinumab in 1 ml. Cosentyx 300 mg solution<br />

for injection in pre-filled pen. Each pre-filled pen contains 300 mg secukinumab in 2 ml.* Secukinumab is a recombinant fully human monoclonal antibody selective for interleukin-17A. Secukinumab is of the IgG1/κ-class produced in Chinese Hamster Ovary (CHO) cells.<br />

For the full list of excipients, see full leaflet. Pharmaceutical form: Solution for injection (injection). The solution is clear and colourless to slightly yellow.Therapeutic indications: Adult plaque psoriasis. Cosentyx is indicated for the treatment of moderate to severe plaque<br />

psoriasis in adults who are candidates for systemic therapy. Paediatric plaque psoriasis. Cosentyx is indicated for the treatment of moderate to severe plaque psoriasis in children and adolescents from the age of 6 years who are candidates for systemic therapy. Hidradenitis<br />

suppurativa (HS). Cosentyx is indicated for the treatment of active moderate to severe hidradenitis suppurativa (acne inversa) in adults with an inadequate response to conventional systemic HS therapy (see full leaflet).Psoriatic arthritis. Cosentyx, alone or in combination<br />

with methotrexate (MTX), is indicated for the treatment of active psoriatic arthritis in adult patients when the response to previous disease-modifying anti-rheumatic drug (DMARD) therapy has been inadequate. Axial spondyloarthritis (axSpA). Ankylosing spondylitis (AS,<br />

radiographic axial spondyloarthritis). Cosentyx is indicated for the treatment of active ankylosing spondylitis in adults who have responded inadequately to conventional therapy. Non-radiographic axial spondyloarthritis (nr-axSpA). Cosentyx is indicated for the treatment of<br />

active non-radiographic axial spondyloarthritis with objective signs of inflammation as indicated by elevated C- reactive protein (CRP) and/or magnetic resonance imaging (MRI) evidence in adults who have responded inadequately to non-steroidal anti-inflammatory drugs<br />

(NSAIDs). Juvenile idiopathic arthritis (JIA). Enthesitis-related arthritis (ERA). Cosentyx, alone or in combination with methotrexate (MTX), is indicated for the treatment of active enthesitis-related arthritis in patients 6 years and older whose disease has responded<br />

inadequately to, or who cannot tolerate, conventional therapy (see full leaflet). Juvenile psoriatic arthritis (JPsA). Cosentyx, alone or in combination with methotrexate (MTX), is indicated for the treatment of active juvenile psoriatic arthritis in patients 6 years and older whose<br />

disease has responded inadequately to, or who cannot tolerate, conventional therapy (see full leaflet). Posology and method of administration: Cosentyx is intended for use under the guidance and supervision of a physician experienced in the diagnosis and treatment<br />

of conditions for which Cosentyx is indicated. Adult plaque psoriasis The recommended dose is 300 mg of secukinumab by subcutaneous injection with initial dosing at weeks 0, 1, 2, 3 and 4, followed by monthly maintenance dosing. Based on clinical response, a<br />

maintenance dose of 300 mg every 2 weeks may provide additional benefit for patients with a body weight of 90 kg or higher. Each 300 mg dose is given as one subcutaneous injection of 300 mg or as two subcutaneous injections of 150 mg. Paediatric plaque psoriasis<br />

(adolescents and children from the age of 6 years). The recommended dose is based on body weight (Table 1) and administered by subcutaneous injection with initial dosing at weeks 0, 1, 2, 3 and 4, followed by monthly maintenance dosing. Each 75 mg dose is given as<br />

one subcutaneous injection of 75 mg. Each 150 mg dose is given as one subcutaneous injection of 150 mg. Each 300 mg dose is given as one subcutaneous injection of 300 mg or as two subcutaneous injections of 150 mg. Table 1. Recommended dose for paediatric<br />

plaque psoriasis : Body weight at time of dosing: Recommended Dose;

20<br />



Departement Infectieziekten, CHU Saint-Pierre, Université Libre de Bruxelles (ULB)<br />



IN VRAAG<br />


De ziekte van Lyme of Lyme borreliose is een zoönose die endemisch<br />

voorkomt in Noord-Amerika en Europa. De ziekte wordt<br />

veroorzaakt door een groep spirocheten van de Borrelia sp.<br />

familie, overgebracht door beten van teken van de ixodes familie<br />

die besmet zijn met de bacterie. Het dierlijke reservoir in Europa<br />

is groot en bestaat voornamelijk uit wilde zoogdieren (herten,<br />

knaagdieren) en vogels. Mensen die risico lopen op de ziekte<br />

van Lyme zijn daarom degenen die blootgesteld zijn aan wilde<br />

dieren (regelmatige wandelaars, boswachters, jagers of mensen<br />

die in de buurt van endemische gebieden wonen). Mensen zijn<br />

toevallige gastheren; er is geen overdracht van mens op mens.<br />

De ziekte van Lyme kan worden onderverdeeld in verschillende<br />

stadia, elk met zijn eigen goed gekarakteriseerde klinische<br />

manifestaties: vroege (erythema migrans, lymfocytoom, begin<br />

in dagen-weken), gedissemineerde infectie (neuroborreliose,<br />

carditis, begin in weken-maanden) en late lokale infectie (artritis,<br />

chronische atrofische acrodermatitis, begin in maanden-jaren)(1).<br />

In België is de incidentie van erythema migrans, een vroege vorm<br />

van de ziekte van Lyme, het hoogst in Vlaanderen, gevolgd door<br />

Wallonië (voornamelijk de provincies Waals-Brabant, Namen<br />

en Luxemburg) en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest(2). Er<br />

is een duidelijk seizoenspatroon, met een piek van het aantal<br />

gevallen in de zomer (60,5% van de gediagnosticeerde gevallen<br />

tussen juni en augustus), waarbij vooral mensen tussen 60 en<br />

69 jaar worden getroffen.<br />

Sinds enkele jaren circuleert er veel onjuiste of misleidende informatie<br />

over de diagnose en behandeling van de ziekte van Lyme,<br />

die zowel patiënten als zorgverleners treft, die vaak machteloos<br />

staan tegenover de druk van patiënten. In sommige landen is er<br />

letterlijk sprake van een (chronische) Lyme-industrie, waarbij patiënten<br />

fortuinen uitgeven aan behandelingen die niet gebaseerd<br />

zijn op wetenschappelijk bewijs en vaak charlatanisme zijn(3,4).<br />

Het is daarom belangrijk dat professionals in de gezondheidszorg<br />

zich goede praktijken eigen maken bij de diagnose en behandeling<br />

van de ziekte van Lyme, in lijn met nationale en Europese aanbevelingen(5).<br />

In dit artikel bespreken we de belangrijkste mogelijke<br />

manifestaties van de ziekte van Lyme in de dermatologie en hun<br />

diagnostisch en therapeutisch beheer, evenals manieren om te<br />

reageren op verkeerde informatie over deze ziekte.<br />




In Europa zijn er drie mogelijke dermatologische manifestaties<br />

van de ziekte van Lyme: in een vroeg stadium erythema migrans<br />

en lymfocytoom, en in een laat stadium chronische atrofische<br />

acrodermatitis.<br />

Erythema migrant<br />

Dit is de meest voorkomende laesie in het beginstadium, beginnend<br />

als een macule of papule en evoluerend naar een erythemateuze<br />

laesie met een duidelijk centrum, of niet. De laesie<br />

verschijnt enkele dagen of weken na de tekenbeet. De gemiddelde<br />

grootte op het moment van de diagnose is 5 centimeter.<br />

Geassocieerde algemene symptomen zijn mogelijk (artralgie,<br />

spierpijn, koorts) maar niet systematisch. Een laesie die enkele<br />

uren na een tekenbeet verschijnt, is geen erythema migrans<br />

maar waarschij<strong>nl</strong>ijk een overgevoeligheidsreactie op de beet.<br />

Als de ziekte onbehandeld blijft, kan ze zich ontwikkelen tot<br />

verspreide vormen (carditis, artritis, meningo-encefalitis)(5).<br />

Lymphocytoom<br />

Dit is een pij<strong>nl</strong>oze, purperrode laesie die meestal bij kinderen in<br />

de oorlel wordt aangetroffen, maar ook in de tepel of het scrotum.<br />

De laesie kan maande<strong>nl</strong>ang aanhouden en zonder behandeling is<br />

progressie naar gedissemineerde vormen mogelijk. Het anatomopathologische<br />

uiterlijk is typisch en de serologie is vaak positief.<br />

Chronische atrofische acrodermatitis<br />

Dit is een late vorm van de ziekte, die jaren na de infectie kan<br />

optreden; de voorgeschiedenis omvat vaak een voorgeschiedenis<br />

van erythema migrans. Het uit zich als een paarsachtige verkleuring<br />

van de huid, die overgaat in huidatrofie. Aanvankelijk kan<br />

er lokaal oedeem aanwezig zijn (figuur 3). Deze laesies gaan<br />

vaak gepaard met perifere neuropathie.<br />

Mei-Juni 2024

Figuur 1: typische erythema migrans laesie<br />

(bron Wikipedia Commons)<br />

Figuur 2: Lymphocytoom van het oor bij een kind<br />

(bron Wikipedia Commons)<br />



In het geval van erythema migrans wordt serologie niet aanbevolen.<br />

Ten eerste zal het slechts in 50% van de gevallen positief<br />

zijn; ten tweede zal het de aanbevolen behandeling niet veranderen,<br />

d.w.z. behandeling met antibiotica (zie volgende vraag).<br />

Serologie wordt aanbevolen voor alle gedissemineerde of late<br />

stadia: carditis, meningo-encefalitis, gezichtsverlamming, artritis<br />

en, op het gebied van dermatologie, chronische atrofische<br />

acrodermatitis.<br />

De aanbeveling is om een aanpak in 2 stappen te gebruiken:<br />

ELISA gevolgd door bevestiging door immunoblot(7). Het kan<br />

nuttig zijn om contact op te nemen met het laboratorium om er<br />

zeker van te zijn dat deze strategie is gevolgd.<br />

De aanbevelingen zijn duidelijk over de niet-indicaties van serologische<br />

tests. Het heeft geen zin om een serologische test uit<br />

te voeren bij aspecifieke symptomen van de ziekte van Lyme<br />

(chronische vermoeidheid, geheugenproblemen, gewrichtspijn)<br />

of een tekenbeet zonder symptomen die wijzen op de ziekte van<br />

Lyme(7). De positief voorspellende waarde van serologie zal<br />

afnemen als de pre-test waarschij<strong>nl</strong>ijkheid laag is, en het risico<br />

op een vals-positief zal dus toenemen. Tot slot heeft het geen<br />

zin om een serologische test uit te voeren na een antibioticabehandeling<br />

voor de ziekte van Lyme. Serologie kan jare<strong>nl</strong>ang<br />

positief blijven en omgekeerd kan een patiënt die vroegtijdig<br />

wordt behandeld seronegatief worden.<br />

Figuur 3 A) Unilateraal oedeem van het rechterbeen met<br />

B) bleekrode verkleuring bij een 60-jarige man die in zijn vrije<br />

tijd paddenstoelen plukt, wat wijst op een chronische atrofische<br />

acrodermatitis. Lyme-serologie was positief (ELISA en<br />

Western Blot). De laesie ging volledig achteruit na behandeling<br />

met doxycycline (overgenomen uit Manz, 2021(6)).<br />

Mei-Juni 2024

22<br />


Diagnose Antibioticum Duur<br />

Erythema migrans en Lymfocytoom<br />

Doxycycline<br />

Kind (>8 jaar) 4mg/kg/dag in 2 doses<br />

volwassenen 200 mg in 2 doses<br />

Amoxicilline<br />

Kind (

KORTE SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN Raadpleeg de Samenvatting van de Productkenmerken voor volledige<br />

informatie over het gebruik van dit geneesmiddel. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Staphycid 500 mg, harde capsules. Staphycid<br />

250 mg/5 ml, poeder voor stroop. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Staphycid 500 mg, harde capsules: Nat<br />

riumflucloxacillinemonohydraat equivalent met 500 mg watervrij flucloxacilline/capsule, hard. Hulpstof met bekend effect: Dit<br />

geneesmiddel bevat natrium. Staphycid 250 mg /5 ml, poeder voor stroop: Magnesiumflucloxacillineoctahydraat 295,8 mg<br />

(equivalent met 250 mg watervrij flucloxacilline) per 5 ml stroop. Hulpstof met bekend effect: Dit geneesmiddel bevat sacharose<br />

(suiker). FARMACEUTISCHE VORM Capsules, hard / Poeder voor stroop. KLINISCHE GEGEVENS Therapeutische indicaties<br />

Staphycid is aangewezen voor de behandeling van infecties die door gevoelige stafylokokken veroorzaakt worden, zoals: - infecties<br />

van de huid (furunculose, anthrax, abces, impetigo), van de weke en subcutane weefsels (flegmonen, cellulitis, lymfangitis) - infecties<br />

van traumata, chirurgische wonden, en van brandwonden - infecties van de beenderen (artritis, osteitis, osteomyelitis,<br />

spondylodiscitis) - infecties van het uitwendig oor (otitis externa) - infecties van de lagere ademhalingswegen (longabces, pneumonie,<br />

bronchopneumonie, pleuritis). Staphycid is geschikt voor de behandeling van infecties veroorzaakt door streptococcus A<br />

ßhaemolyticus, zoals angina en erysipelas, en bij geïnfecteerde brandwonden; desalniettemin gaat voor deze behandeling de<br />

voorkeur uit naar penicilline (G of V). Dosering en wijze van toediening Dosering: de dosering moet aangepast worden per<br />

afzonderlijk geval. Volwassenen: gebruikelijke dosis: 1 tot 3 g per dag, over 3 of 4 toedieningen te verdelen. Pediatrische patiënten:<br />

in geval van impetigo, cellulitis (ontsteking van het bindweefsel) en erysipelas, bedraagt de dosering 25 tot 50 mg kg/dag, over 3 of<br />

4 toedieningen te verdelen. Grotere dosissen worden voor meer ernstige infecties gebruikt (bv. osteomyelitis). Doseringen hoger dan<br />

75 mg / kg / dag, of meer dan 2g/dag of meer moeten parenteraal toegediend worden (injectie). Bejaarden: er wordt geen<br />

doseringsaanpassing aanbevolen alleen gebaseerd op leeftijd. Toch moet Staphycid met voorzichtigheid gebruikt worden bij<br />

patiënten met een verminderde nierfunctie. Patiënten met nierinsufficiëntie: bij nierinsufficiëntie kan de uitscheiding van Staphycid<br />

vertraagd worden. Als de creatinineklaring lager ligt dan 10 ml per minuut, wordt een dosis van 1g om de 8 tot 12 uur aangeraden.<br />

(Bij anuriepatiënten bedraagt de maximumdosis 1 g om de 12 uur). De serumconcentraties van Staphycid worden noch door<br />

hemodialyse noch door peritoneale dialyse verlaagd. Men moet bijgevolg bij dialyse geen bijkomende dosis toedienen.<br />

Behandelingsduur: in het algemeen: 7 dagen ß-hemolytische streptokokken A infecties vereisen een behandeling gedurende 10<br />

dagen. Osteomyelitis (discite) vereist een behandeling gedurende 6 weken. Wijze van toediening: Voor de formuleringen capsules<br />

STAPHYCID harde capsules dienen minstens 1 uur vóór of 2 uur na de maaltijd ingenomen te worden. De harde capsules moet<br />

worden ingenomen met een groot glas water (250 ml) om het risico op een pij<strong>nl</strong>ijk gevoel in de slokdarm te verkleinen. Patiënten<br />

mogen niet meteen gaan liggen nadat ze STPAHYCID hebben ingenomen. Voor de formulering poeder voor orale suspensie.<br />

STAPHYCID poeder voor orale suspensie dient minstens 1<br />

uur vóór of 2 uur na de maaltijd ingenomen te worden.<br />

Daarna moet een groot glas water (250 ml) worden<br />

Staphycid<br />

gedronken om het risico op een pij<strong>nl</strong>ijk gevoel in de<br />

slokdarm te verkleinen. Patiënten mogen niet meteen gaan<br />

liggen nadat ze STAPHYCID hebben ingenomen.<br />

STAPHYCID 250 mg/ 5 ml, poeder voor stroop: Elke fles<br />

bevat een poeder voor de bereiding van 80 ml stroop. Voor<br />

instructies over reconstitutie van het geneesmiddel<br />

voorafgaand aan toediening, zie «Speciale<br />

voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen en andere<br />

instructies». Contra-indicaties Overgevoeligheid voor<br />

bètalactam-antibiotica: deze wordt het vaakst aan de hand<br />

van de anamnese opgespoord (gedeeltelijke kruisallergie<br />

met de cefalosporines) of voor een van de in de SKP<br />

vermelde hulpstoffen. - Flucloxacilline is tegenaangewezen<br />

in geval van voorafgaande geelzucht of een slechte<br />

leverwerking hieraan geassocieerd. - Staphycid is niet<br />

aangewezen als preventie van acuut gewrichtsreuma.<br />

Bijzondere waarschuwingen en voorzorgen bij gebruik -<br />

Allergie Een allergie voor bètalactam-antibiotica moet<br />

systematisch door een zorgvuldige anamnese<br />

voorafgaandelijk opgespoord worden. Bijzondere<br />

voorzichtigheid is geboden bij patiënten met astma- of<br />

atopie-antecedenten. Een kruisallergie met de<br />

cefalosporines komt vaak voor (10 tot 15 %). Bij acute<br />

allergische reacties van het type «anafylactische shock» is<br />

epinefrine (adrenaline) aan 1 pro 1000 - 0,5 ml I.M. bij<br />

volwassenen en 0,01 ml/kg bij kinderen - in associatie met<br />

een I.V. glucocorticoïd de meeste aangewezen behandeling.<br />

Bij langdurige toedieningen van hoge doses (osteomyelitis,<br />

endocarditis) wordt een controle van de lever- en<br />

nierfuncties aanbevolen. Het voorkomen van pseudomembraneuze<br />

colitis is mogelijk. Het optreden van een<br />

gegeneraliseerd erytheem met pustulae en koorts bij het<br />

starten van de behandeling kan een symptoom zijn van een<br />

acute, gegeneraliseerde exanthemateuze pustulose (AGEP,<br />

zie rubriek 4.8). In geval van een AGEP diagnose moet<br />

flucloxacilline worden stopgezet en is latere toediening<br />

gecontra-indiceerd. Zorgvuldigheid is geboden wanneer<br />

flucloxacilline gelijktijdig met paracetamol wordt<br />

toegediend vanwege het verhoogde risico op hoge anion<br />

gap metabole acidose (HAGMA). Met name patiënten met<br />

ernstige nierinsufficiëntie, sepsis of ondervoeding lopen<br />

een hoog risico op HAGMA, vooral als de maximale<br />

dagelijkse doses paracetamol worden gebruikt. Na<br />

gelijktijdige toediening van flucloxacilline en paracetamol<br />

wordt nauwlettende controle aanbevolen, waaronder de<br />

concentratie 5-oxoproline in de urine, om het optreden van<br />

zuur–base-aandoeningen, met name HAGMA, op te<br />

sporen. Als de behandeling met flucloxacilline wordt<br />

voortgezet na het stopzetten van de toediening van<br />

paracetamol, wordt aanbevolen om vast te stellen dat er<br />

geen tekenen van HAGMA aanwezig zijn, aangezien de<br />

mogelijkheid bestaat dat het klinische beeld van HAGMA<br />

aanhoudt door het gebruik van flucloxacilline. Patiënten<br />

met nierinsufficiëntie Bij patiënten met nierinsufficiëntie<br />

moet de posologie aangepast worden. Hypokaliëmie<br />

Hypokaliëmie (mogelijk levensbedreigend) kan optreden<br />

door het gebruik van flucloxacilline, in het bijzonder in hoge<br />

doses. Door flucloxacilline veroorzaakte hypokaliëmie kan<br />

resistent zijn voor kaliumsuppletie. Het is aanbevolen om<br />

het kaliumgehalte regelmatig te controleren tijdens de<br />

behandeling met hogere doses flucloxacilline. Aandacht<br />

voor dit risico is ook geboden als flucloxacilline wordt<br />

toegediend in combinatie met hypokaliëmie-inducerende<br />

diuretica of als er andere risicofactoren voor hypokaliëmie<br />

bestaan (bv. ondervoeding, niertubulusstoornissen).<br />

Pediatrische patiënten Bij pasgeboren kinderen is<br />

bijzondere voorzichtigheid geboden omwille van een<br />

hyperbilirubinemiegevaar door competitie bij fixatie op<br />

serumproteïnen en omwille van de kans op sterk verhoogde<br />

serumconcentraties door nierinsufficiëntie. Bejaarden Bij<br />

bejaarden, wegens het risico van geelzucht, is het<br />

aangeraden van één 14 dagen behandeling niet te<br />

overschrijden. De capsules, hard bevatten 2,2 mEq<br />

natrium per gram. Voorzichtigheid is geboden bij patiënten<br />

met een gecontroleerd natriumdieet. Het poeder stroop bevat saccharose: patiënten met zeldzame erfelijke aandoeningen als<br />

fructose-intolerantie, glucose-galactose malabsorptie of sucrase-isomaltase insufficiëntie dienen dit geneesmiddel niet te gebruiken.<br />

Interacties met andere geneesmiddelen en andere vormen van interacties Zoals bij alle andere penicillines het geval is, is het<br />

aangeraden om ook STAPHYCID niet samen met bacteriostatische geneesmiddelen te gebruiken. Een laag risico tot het versterken<br />

van het anticoagulerend effect van het type anti-vitamine K anticoagulantia (zoals warfarine, coumarine, ...) werd reeds gemeld.<br />

Zoals andere antibiotica, kan ook flucloxacilline de intestinale flora beïnvloeden, hetgeen kan leiden tot een vermindering van de<br />

resorptie van de oestrogenen met als gevolg een daling van de doeltreffendheid van de gecombineerde orale contraceptiva.<br />

Sommige gevallen van zwangerschap, niet bevestigd door gecontroleerde studies, werden toegeschreven aan de gelijktijdige inname<br />

van hormonale contraceptiva en flucloxacilline. Voorzichtigheid is geboden wanneer flucloxacilline gelijktijdig met paracetamol<br />

wordt gebruikt aangezien gelijktijdige inname in verband wordt gebracht met hoge anion gap metabole acidose, vooral bij patiënten<br />

met risicofactoren. Er zijn gevallen gemeld van significante dalingen in de plasmaconcentraties van voriconazol bij gebruik van<br />

flucloxacilline (een CYP450-inductor). Als de gelijktijdige toediening van flucloxacilline en voriconazol niet kan worden vermeden,<br />

moet de patiënt worden gecontroleerd op eventueel verlies van de werkzaamheid van voriconazol (bijv. middels therapeutic drug<br />

monitoring, TDM). De dosis voriconazol moet mogelijk worden verhoogd. Vruchtbaarheid, zwangerschap en borstvoeding -<br />

Contraceptie De inname van flucloxacilline kan invloed hebben op de werking van orale contraceptiva. Zwangerschap De<br />

beschikbare resultaten omtrent het gebruik van flucloxacilline tijdens de zwangerschap zijn beperkt. Studies op dieren toonden geen<br />

teratogeen effect aan. Flucloxacilline zou enkel mogen toegediend worden tijdens de zwangerschap na een grondige evaluatie van<br />

de voordelen en de potentiële risico’s verbonden aan de behandeling. Borstvoeding Sporenhoeveelheden van flucloxacilline worden<br />

uitgescheiden in de moedermelk. Met uitzondering tot een risico van sensibilisatie, zijn er geen nadelige effecten op de zuigeling.<br />

Flucloxacilline kan toegediend worden tijdens de borstvoedingsperiode. Vruchtbaarheid Er zijn geen gegevens beschikbaar over de<br />

invloed van het gebruik van flucloxacilline op de vruchtbaarheid. Beïnvloeding van de rijvaardigheid en het vermogen om<br />

machines te bedienen STAPHYCID heeft geen invloed op de rijvaardigheid en op het vermogen om machines te bedienen.<br />

Bijwerkingen Frequentie: De volgende conventie is voor de classificatie van bijwerkingen gebruikt: Zeer vaak (≥1/10), vaak (≥ 1/100,<br />

< 1/10), soms (≥ 1/1000, < 1/100), zelden (≥ 1/10 000, < 1/1 000), zeer zelden (< 1/10 000). Beschrijving Bloed- en<br />

lymfestelselaandoeningen Zeer zelden: eosinofilie, hemolytische anemie, agranulocytose, neutropenie en trombopenie. In al deze<br />

gevallen is het stopzetten van de behandeling en het zoeken naar een therapeutisch alternatief noodzakelijk.<br />

Immuunsysteemaandoeningen: Zeer zelden: Quincke oedeem, anafylactische shock. Ze vereisen een onmiddellijke stop van de<br />

behandeling met flucloxacilline (zie ook: huidaandoeningen). Maagdarmstelselaandoeningen Vaak: misselijkheid, braakneigingen,<br />

diarree, stomatitis en andere gastro-intestinale irritaties. Zeer zelden: Pseudomembraneus colitis, dit vereist een onmiddellijke stop<br />

van de behandeling. Lever- en galaandoeningen Zeer zelden: wijziging van levertesten, ze verdwijnen van zodra de behandeling<br />

stopgezet wordt), hepatitis, cholestatische geelzucht. Sommige daarvan werden slechts laat bekend, tot 2 maanden na stopzetting<br />

van de behandeling. Deze gevallen treden vaker op bij personen ouder dan 55 jaar en na een behandeling van meer dan 2 weken. In<br />

zeldzame gevallen sleepten de hepatische problemen enkele maanden aan. Ook werden enkele sterfgevallen gesignaleerd, waarbij<br />

mogelijk de onderliggende ziekte of de bijkomende inname van andere geneesmiddelen een rol hebben gespeeld. Er zijn<br />

aanwijzingen dat het risico van flucloxacilline geïnduceerde leverschade is verhoogd bij personen die het HLA-B * 5701-allel dragen.<br />

Ondanks dit sterke verband, zal slechts 1 op de 500- 1000 dragers leverschade ontwikkelen. Bijgevolg is de positieve voorspellende<br />

waarde van het testen van het HLA-B * 5701 allel voor leverschade dan ook zeer laag (0,12%) en routineonderzoek van dit allel wordt<br />

niet aanbevolen. Huid- en onderhuidaandoeningen Zelden: rash, urticaria, purpura (zie ook Immuunsysteemaandoeningen).<br />

Frequentie niet bekend: AGEP – acute gegeneraliseerde exanthemateuze pustulose Skelet-spierstelsel- en systemische aandoeningen<br />

Zeer zelden: artralgie en myalgie kunnen tot na 48 uur en tot 2-4 weken na de start van de behandeling optreden. Nier- en<br />

urinewegaandoeningen. Zeer zelden: interstitiële nefritis. Dit is omkeerbaar na het onderbreken van de behandeling. Algemene<br />

aandoeningen Zeer zelden: koorts kan optreden soms tot 48 uur na de start van de behandeling. Voedings- en stofwisselingsstoornissen<br />

Post marketing ervaring: zeer zeldzame gevallen van hoge anion gap metabole acidose, wanneer flucloxacilline gelijktijdig met<br />

paracetamol wordt gebruikt, doorgaans wanneer risicofactoren aanwezig zijn. Niet bekend’ (kan met de beschikbare gegevens niet<br />

worden bepaald): - Hypokaliëmie - Pij<strong>nl</strong>ijk gevoel in de<br />

slokdarm en gerelateerde klachten (ontsteking van de<br />

slokdarm, brandend gevoel in de slokdarm, keelirritatie,<br />

keelpijn of mondpijn). Melding van vermoedelijke<br />

bijwerkingen Het is belangrijk om na toelating van het<br />

geneesmiddel vermoedelijke bijwerkingen te melden. Op<br />

Staphycid 500 mg, harde capsules – Natriumflucloxacillinemonohydraat<br />

Staphycid 250 mg/ 5 ml, poeder voor stroop – Magnesiumflucloxacillineoctahydraat<br />

Het eerste keus antibioticum<br />

voor infecties van de huid *<br />

* Belgische gids voor anti-infectieuze behandeling in de ambulante praktijk editie 2022 BAPCOC<br />

https://overlegorganen.gezondheid.belgie.be/sites/default/files/content/bapcoc_gids_antiinfectieuze_behandeling _2022.pdf<br />

deze wijze kan de verhouding tussen de voordelen en de<br />

risico’s van het geneesmiddel voortdurend worden<br />

opgevolgd. Beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg<br />

worden verzocht alle vermoedelijke bijwerkingen te melden<br />

via België : Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en<br />

Gezondheidsproducten. Afdeling Vigilantie : Galileelaan<br />

5/03 - 1210 BRUSSEL. Website: www.eenbijwerkingmelden.<br />

be en e-mail: adr@fagg.be . Luxembourg : Centre Régional<br />

de Pharmacovigilance de Nancy. crpv@chru-nancy.fr ; Tél. :<br />

(+33) 3 83 65 60 85 / 87 ; Fax : (+33) 3 83 65 61 33 ; Ou<br />

Division de la Pharmacie et des Médicaments, Direction de<br />

la santé à Luxembourg. pharmacovigilance@ms.etat.lu ; Tél. :<br />

(+352) 247-85592 ; Fax : (+352) 247-95615. Overdosering Bij<br />

neurologische problemen die met convulsies gepaard gaan,<br />

is een symptomatische behandeling nodig (hydratatie en<br />


Farmacodynamische<br />

eigenschappen<br />

Farmacotherapeutische categorie: antibiotica. ATC-code:<br />

J01CF05. STAPHYCID is een smalspectrumantibioticum dat<br />

tot de groep van de isoxazolylpenicillines behoort en niet<br />

door stafylokokken-bètalactamase aangetast wordt.<br />

Microbiologie. STAPHYCID werkt op de synthese van de<br />

bacteriewand in en heeft daardoor een bactericide werking<br />

op de streptokokken, met uitzondering van die<br />

streptokokken die tot groep D behoren (Ent. faecalis), op de<br />

stafylokokken, met inbegrip van de bètalactamase<br />

producerende stammen. Staphycid is niet actief tegen<br />

meticilline-resistente stafylokokken. De minimale<br />

inhibitorische concentraties (M.I.C.) van STAPHYCID ten<br />

opzichte van de micro-organismen die gewoo<strong>nl</strong>ijk gevoelig<br />

zijn, worden in onderstaande tabel hernomen:<br />

Microorganisme<br />

Staphylococcus aureus<br />

(ß-lactamase -)<br />

Staphylococcus aureus<br />

(ß-lactamase +)<br />

Streptococcus pneumoniae<br />

Group A Streptococcus<br />

Publieksprijs<br />

(incl. BTW)<br />

Staphycid 500 mg, 16 capsules € 14,37<br />

Staphycid 500 mg, 32 capsules € 23,31<br />

Staphycid 250 mg / 5 ml, 80 ml € 13,60<br />

C.M.I. 50<br />

(mg/l)<br />

≤ 1<br />

≤ 1<br />

< 0,03<br />

< 0,03<br />

C.M.I. 90<br />

(mg/l)<br />

Klinische werkzaamheid en veiligheid. Er zijn aanwijzingen<br />

dat het risico van flucloxacilline geïnduceerde leverschade<br />

is verhoogd bij personen die het HLA-B * 5701-allel dragen.<br />

Ondanks dit sterke verband, zal slechts 1 op de 500-1000<br />

dragers leverschade ontwikkelen. Bijgevolg is de positieve<br />

voorspellende waarde van het testen van het HLA-B *<br />

5701 allel voor leverschade dan ook zeer laag (0,12%) en<br />

routineonderzoek van dit allel wordt niet aanbevolen. Farmacokinetische<br />

eigenschappen Absorptie : STAPHYCID is<br />

stabiel in zuur milieu en kan dus oraal toegediend worden.<br />

De piekserumconcentraties van flucloxacilline die worden<br />

bereikt na 1 uur bij een orale toediening op een nuchtere<br />

maag bedragen - Poeder voor Stroop 250 mg/5ml: 8,8<br />

mg/l. - Capsules, hard 500 mg: 14,5 mg/l. De totale geabsorbeerde<br />

hoeveelheid via orale weg bedraagt 50 tot 55%<br />

van de toegediende hoeveelheid. Bij personen ouder dan<br />

50 jaar blijft de absorptie constant, maar vermindert de eliminatie,<br />

terwijl de absolute beschikbaarheid niet verandert.<br />

Distributie. De proteïnebinding bedraagt 95 %. STAPHYCID<br />

dringt in het merendeel van de weefsels goed door. Vooral<br />

in de beenderen worden actieve flucloxacillineconcentraties<br />

teruggevonden: 11,6 mg/l (substantia ossis compacta) en<br />

15,6 mg/l (substantia ossis spongiosa) bij een gemiddelde<br />

serumwaarde van 8,9 mg/l. Passage door de hersenbarrière<br />

: Bij patiënten van wie de meninges niet ontstoken<br />

zijn, dringt slechts een kleine hoeveelheid flucloxacilline in<br />

de liquor cerebrospinalis door. Overdracht in de moedermelk<br />

: Flucloxacilline wordt in kleine hoeveelheden in de<br />

moedermelk uitgescheiden. Biotransformatie : Bij normale<br />

patiënten wordt ongeveer 10 % van de toegediende flucloxacilline<br />

in penicilloïnezuur omgezet. De eliminatiehalfwaardetijd van STAPHYCID bedraagt 53 minuten. Eliminatie : De eliminatie<br />

geschiedt hoofdzakelijk via de nieren. Binnen 8 uur wordt 65,5 % van de toegediende dosis actief en onveranderd in de urine teruggevonden.<br />

Een klein gedeelte van de toegediende dosis wordt via de gal uitgescheiden. Bij nierinsufficiëntie wordt de uitscheiding<br />

van STAPHYCID vertraagd. Gegevens uit het preklinisch veiligheidsonderzoek Geen aanvullende informatie. FARMACEUTISCHE<br />

GEGEVENS Lijst van hulpstoffen STAPHYCID 500 mg, capsules, hard. Magnesiumstearaat, gelatine, titaniumdioxide (E171), zwart<br />

ijzerdioxide (E172), rood ijzerdioxide (E172), geel ijzerdioxide (E172). STAPHYCID 250 mg/5 ml, poeder voor stroop. Natriumbenzoaat,<br />

watervrij natriumsaccharine, watervrij natriumcitraat, watervrij citroenzuur, xanthaangom (derogatie 41/385), sacharose en<br />

droge aroma’s: synthetisch bloedsinaasappel (derogatie 42/990), synthetisch tutti frutti (derogatie 42/991), synthetisch menthol<br />

(derogatie 42/992). Gevallen van onverenigbaarheid Niet van toepassing. Houdbaarheid STAPHYCID 500 mg, capsules, hard: 2<br />

jaar. STAPHYCID 250 mg/5 ml, poeder voor stroop: Vóór reconstitutie (droog poeder): 2 jaar. De bereide stroop is in de koelkast<br />

(2°C – 8°C ) te bewaren en dient binnen de 14 dagen na bereiding gebruikt te worden. Speciale voorzorgsmaatregelen bij bewaren.<br />

Alle STAPHYCID specialiteiten moeten beneden 25°C worden bewaard. STAPHYCID capsules, hard dienen bewaard te worden ter<br />

bescherming tegen vocht. Aard en inhoud van de verpakking STAPHYCID 500 mg, capsules, hard. STAPHYCID bestaat uit capsules<br />

die verpakt zijn per blisterverpakking van 8 eenheden. Het is verkrijgbaar in dozen van 8, 16 of 32 capsules. Mogelijk worden niet<br />

alle voorstellingen op de markt gebracht. STAPHYCID 250 mg/5 ml, poeder voor stroop is verkrijgbaar in amberflessen (type III)<br />

van 125 ml, afgesloten met een schroefdop (polypropyleen), voorzien van een kindveilige sluiting, bevattende een poeder voor de<br />

bereiding van 80 ml stroop. Elke verpakking bevat een doseerlepel van 5 ml (met CE-markering), voorzien met graduaties van 1.25<br />

ml en 2.5 ml. Speciale voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen en andere instructies Voor de bereiding van de stroop voegt<br />

de apotheker 49 ml gezuiverd water toe. Na goed schudden, bekomt men 80 ml stroop. Al het ongebruikte geneesmiddel of afvalmateriaal<br />

dient te worden vernietigd overeenkomstig lokale voorschriften. HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE<br />

HANDEL N.V. Farmaceutische Laboratoria TRENKER • Avenue Thomas Edison 32 • BE-1402 Thines AFLEVERING Geneesmiddelen<br />

op medisch voorschrift NUMMERS VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN Staphycid 500 mg, harde<br />

capsules: BE080604. Staphycid 250 mg /5 ml, poeder voor stroop: BE154804. DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST 06/2023.<br />

≤ 1<br />

≤ 1<br />

0,03<br />

0,13<br />


24<br />

AAD 2024<br />


Afdeling Dermatologie, Luxemburg<br />



SAN DIEGO 8-12 MAART<br />



Gebaseerd op een presentatie van Docteur Maria Hordinsky<br />

De Fibroserende frontale alopecia (FFA) is een therapeutische uitdaging<br />

met een grote impact op de levenskwaliteit van patiënten. AAD wijdde een hele<br />

sessie aan dit onderwerp.<br />



Gebaseerd op een presentatie<br />

van dr. Maria Hordinsky<br />

Lichen planus pilaris (LPP) en frontale fibroserende alopecia<br />

hebben gemeenschappelijke histologische kenmerken, zodat<br />

FFA beschouwd kan worden als een variant van LPP.<br />

Bij FFA zien we bij klinisch onderzoek progressieve haaruitval in het<br />

frontotemporale gebied met een lineaire verdeling. Betrokkenheid<br />

bij de wenkbrauwen is niet ongewoon. Temporale en frontale<br />

aders kunnen prominent of depressief zijn. Prominente, vleeskleurige<br />

papels verschijnen regelmatig op de wangen, kin of slapen.<br />

Bij trichoscopie kunnen folliculaire hyperkeratose en perifolliculair<br />

erytheem worden gezien.<br />

Bij microscopisch onderzoek ziet de patholoog een perifolliculair<br />

lymfocytair infiltraat en fibrose rond het infundibulum<br />

en de isthmus pilar.<br />

Sinds de eerste beschrijving van FFA door Kossard in 1994<br />

wordt een hormonale oorsprong vermoed. Hij beschreef zes<br />

gevallen, allemaal postmenopauzale vrouwen. Maar deze hypothese<br />

is nog niet bewezen. Bepaalde symptomen worden<br />

geassocieerd met een ernstige vorm. Gensequencingstudies<br />

hebben geen verschil aangetoond tussen FFA, CCCA (central<br />

centrifugal cicatricial alopecia) en lichen planus pilaris (LPP).<br />

Andere etiologieën worden momenteel onderzocht: gebruik van<br />

topicals, waaronder zonneproducten, neurogene ontsteking, enz.<br />

— 60% van de patiënten met FFA en 80% van de patiënten met<br />

LPP hebben ontstekingen in klinisch niet-aangetaste gebieden. —<br />


Gebaseerd op een presentatie<br />

van Dr. Isabella Doche (Sao Paulo)<br />

Het is belangrijk om het onderzoek naar FFA voort te zetten,<br />

omdat de pathofysiologie onduidelijk blijft. Er zijn bijvoorbeeld<br />

gevallen beschreven bij mannen, waarbij alle fototypes<br />

zijn aangedaan.<br />

Er zijn drie klinische patronen beschreven: lineair, diffuus of<br />

pseudofringe. Een van de sterke punten van de diagnose is het<br />

zien van geïsoleerde haren in het fibrotische gebied.<br />

Het is mogelijk om overlappende vormen van verschillende<br />

patronen te hebben. De intensiteit van erytheem en afschilfering<br />

is niet gerelateerd aan de ziekteactiviteit. Dermoscopie onthult<br />

de afwezigheid van een folliculair ostium.<br />

Bij mannen heeft 70% alopecia van de baard en verlies van<br />

bakkebaarden. 20 tot 30% van de patiënten heeft occipitale<br />

alopecia: de trichoscopische en microscopische kenmerken zijn<br />

die van typische FFA. Er kan ook sprake zijn van betrokkenheid<br />

buiten het hoofd: haarverlies op het lichaam, oksels en pubis in<br />

tot 50% van de gevallen.<br />

Gezichtspapels kunnen aanwezig zijn in ongeveer 20% van de<br />

gevallen (waarschij<strong>nl</strong>ijk onderschat); dit zijn gelige of vleeskleurige<br />

laesies met een verandering in de huidtextuur.<br />

Depressie van de gezichtsaderen kan ook worden gezien, voornamelijk<br />

aan de zijkant van het voorhoofd maar mogelijk ook<br />

in het centrale gebied.<br />

Hyperpigmentatie komt soms voor, vooral bij patiënten met<br />

donkere fototypes, in het gezicht, de nek en plooien. Hypo-<br />

Mei-Juni 2024

AAD 2024<br />

25<br />

pigmentatie is vooral aanwezig op het voorhoofd of boven de<br />

wenkbrauwen en lijkt op vitiligo. De aanwezigheid van laesies<br />

in het gezicht (inclusief papels) wordt geassocieerd met een<br />

grotere impact op de DLQI.<br />

Er bestaan nauwkeurige diagnostische criteria voor FFA.<br />

Minstens 4 criteria zijn essentieel om de diagnose te bevestigen.<br />

Klassieke FFA:<br />

• Terugwijkende haarlijn met verlies van folliculaire ostia (2<br />

punten)<br />

EN<br />

• Compatibel biopt in het aangetaste frontale of temporale<br />

gebied of wenkbrauwen (2 punten)<br />

• Ten minste 50% verlies van wenkbrauwen (zonder<br />

gelijktijdig haarverlies) (1 punt)<br />

• Perifolliculair erytheem van de voorste hoofdhuid (1 punt)<br />

• Hyperkeratose / perifolliculaire afschilfering van de<br />

voorhoofdhuid (1 punt)<br />

Vermoedelijke FFA:<br />

• - Terugwijkende haarlijn zonder verlies van ostia (1 punt)<br />

• - Compatibel biopt in het aangetaste frontale of temporale<br />

gebied of wenkbrauwen (2 punten)<br />

• - Minstens 50% verlies van wenkbrauwen (zonder<br />

gelijktijdige alopecia) (1 punt)<br />

• - Perifolliculair erytheem van de voorste hoofdhuid (1<br />

punt)<br />

• - Hyperkeratose / perifolliculaire afschilfering van de<br />

voorste hoofdhuid (1 punt)<br />

• - Gezichtspapels (1 punt)<br />

• - Bilateraal verlies van bakkebaarden, indien eerder<br />

aanwezig (1 punt)<br />

• - Gedocumenteerde afwezigheid van vellushaar in het<br />

aangetaste frontale of temporale gebied (1 punt)<br />


Gebaseerd op een presentatie<br />

van Dr. Sergio Vano-Galvan (Madrid)<br />

Afhankelijk van het stadium van de ziekte wordt de behandeling<br />

aangepast. Eerst en vooral dringen we erop aan om geassocieerde<br />

factoren te vermijden. Zodra er ontstekingsverschijnselen zijn,<br />

worden ontstekingsremmende behandelingen voorgeschreven en<br />

esthetische behandelingen kunnen ermee worden gecombineerd.<br />

• Dutasteride heeft een ontstekingsremmende activiteit en<br />

een antifibrose-effect. Het induceert DHEA, is een PPAR γ<br />

agonist en vermindert het xenobiotische metabolisme<br />

van oestrogenen. Deze verschillende acties zorgen voor<br />

een beter begrip van de positionering van dutasteride<br />

in FFA, dat de meest effectieve therapie was met een<br />

dosisafhankelijk effect.<br />

• Orale isotretinoïne is een goede behandeling voor<br />

gezichtspapels en de soms daarmee gepaard gaande rosacea.<br />

• Orale minoxidil in lage dosis zou een veelbelovende<br />

therapie kunnen zijn, mogelijk in combinatie met eerdere<br />

behandelingen om de haardichtheid te verhogen.<br />

Evaluatie van brepocitinib bij<br />

patiënten met alopecia met littekens<br />

Een fase 2A placebogecontroleerde studie evalueerde<br />

brepocitinib, een remmer tegen TYK2/JAK1, bij alopecia<br />

met littekens. Het primaire eindpunt was de verandering<br />

in TH1-markers (CCL5, INF-gamma, CXCL10, STAT1)<br />

op hoofdhuidbiopten in laesiegebieden tussen het<br />

begin van de studie en weken 24 en 48. Het secundaire<br />

eindpunt was klinische werkzaamheid op weken 24 en<br />

48. Op week 24 en 48 toonde brepocitinib een verbetering<br />

in ontstekingsbiomarkers vergeleken met placebo<br />

in de laesionale hoofdhuid. Op week 48 werd een<br />

vermindering in alle ernstscores waargenomen voor<br />

de verschillende pathologieën. Er werden geen nieuwe<br />

veiligheidssignalen waargenomen.<br />

De auteurs concluderen dat brepocitinib een verbetering<br />

laat zien in de ernstscores van alopecia met<br />

littekens en een vermindering in de expressie van ontstekingsmarkers.<br />

Grotere, langdurige klinische studies<br />

zijn nodig om deze resultaten te bevestigen.<br />

• PRP (platelet rich plasma) vermindert de ontsteking van<br />

de FFA.<br />

• Lokale of orale anti-JAK middelen zijn beschreven en<br />

tapinarof crème wordt momenteel onderzocht.<br />

• Haarimplantaten hebben geen blijvend effect, maar de<br />

meeste patiënten zijn over het algemeen tevreden<br />

• Het doel van de behandeling is om de ontsteking te<br />

verminderen, progressie te voorkomen en de esthetiek te<br />

verbeteren.<br />

• Cosmetica moeten alleen worden “ afgeraden “ bij<br />

patiënten met FFA die niet verbeteren onder een goed<br />

beheerde behandeling.<br />

Om de behandelingen samen te vatten:<br />

1) Behandelingen om ontsteking te verminderen:<br />

• milde ontsteking: topisch pimecrolimus of dermocorticoïd<br />

1-2x/week<br />

• matige ontsteking: intra-lesionaal triamcinolon 4mg/ml<br />

1x/3 maanden of anti-malaria of PRP<br />

• Intense ontsteking: intra-lesionale +/- systemische corticosteroïdtherapie<br />

of antimalariamiddelen of doxycycline<br />

of ploglitazon (of anti-JAK?).<br />

2) Behandeling om ziekteprogressie te voorkomen:<br />

• dutasteride 0,5mg 5-7x/week (of 3x/week)<br />

• finasteride 2,5-5mg/dag<br />

3) Behandeling om de esthetiek te verbeteren:<br />

• indien gezichtspapels: isotretinoïne 5-10mg/dag<br />

• hoofdhuid / wenkbrauw micropigmentatie<br />

• minoxidil 2%-5% of orale minoxidil<br />

• capillaire implantaten, capillaire prothesen<br />

• bij huidatrofie: PRP<br />

• ND:YAG-laser voor gezichtsaderen<br />

Mei-Juni 2024

26<br />


Update over behandelingsmogelijkheden voor cutane lupus erythematosus<br />

Cutane lupus erythematosus (CLE) omvat dermatologische manifestaties die onafhankelijk van systemische lupus erythematosus<br />

(SLE) kunnen voorkomen of gelijktijdig kunnen optreden. Ondanks vooruitgang in de classificatie van CLE blijft het moeilijk om<br />

precieze criteria voor subtypen vast te stellen vanwege overlappende presentaties en de moeilijkheid om de symptomatologie<br />

te onderscheiden. De huidige behandelingen omvatten preventieve maatregelen (bescherming tegen de zon, stoppen met roken,<br />

het risico op fotosensibilisatie in de gaten houden, etc.), farmacologische maatregelen, topische therapieën en systemische<br />

benaderingen. In gevallen van beperkte huidbetrokkenheid zijn topische corticosteroïden of calcineurineremmers de eerstelijnsbehandeling.<br />

De enige goedgekeurde systemische behandelingen zijn hydroxychloroquine en cortison. Andere antimalaria<br />

(chloroquine, quinacrine), immunosuppressiva zoals methotrexaat en mycofenolaatmofetil, orale retinoïden, thalidomide en<br />

lenalidomide worden off-label voorgeschreven. In een recent overzicht gepubliceerd in The Journal of Dermatology bekeken<br />

onderzoekers Xie et al. het huidige landschap van ECL-behandeling en -onderzoek. Verschillende klassen van cutane lupusgeneesmiddelen<br />

richten zich op verschillende pathways, waardoor de behandeling kan worden afgestemd op het ontstekingsprofiel<br />

van de lupuspatiënt en de resultaten kunnen worden verbeterd. Veelbelovende doelgerichte therapeutische geneesmiddelen<br />

zijn onder andere anifrolumab (anti-type 1 interferon), deucravacitinib (allosterische tyrosinekinase 2-remmer), litifilimab (plasmacytoïde<br />

dendritische celgerichte therapie) iberdomide (een thalidomide-analoog en nieuw middel in de CELMoDs-Cereblon<br />

E3 Ligase Modulator ligand-targeting cereblon klasse) en belimumab (B-cel gerichte therapie).<br />

“De huidige behandelingsmogelijkheden voor CEL zijn bijzonder ontoereikend en vereisen vaak een escalatie van de behandeling<br />

zonder voldoende controle van de ziekteactiviteit. Dit hiaat in het beheer heeft een aanzie<strong>nl</strong>ijke impact op de levenskwaliteit van<br />

patiënten en geeft aan dat er dringend behoefte is aan meer optimale behandelingen”, aldus de auteurs. “Naarmate veelbelovende<br />

behandelingen voor cutane lupus opkomen, is het van cruciaal belang om de urgentie te benadrukken van huidgerichte<br />

therapeutische resultaten en de implementatie van gevalideerde maatregelen om de therapeutische werkzaamheid in klinische<br />

onderzoeken te beoordelen (CLASI of de Cutaneous Lupus Activity Investigator Global Assessment (CLA-IGA)).<br />

Ref.: Xie L, Lopes Almeida Gomes L, Stone CJ, et al. An update on clinical trials for cutaneous lupus erythematosus. J Dermatol. 2024 Mar 15. doi:<br />

10.1111/1346-8138.17161.<br />

Doeltreffendheid van nemolizumag bij nodulaire prurigo<br />

De pathofysiologie van prurigo is slecht begrepen, maar er is aangetoond dat neuronen overgevoelig zijn voor het pruritusproces<br />

en chronische ontstekingsroutes activeren. Met name interleukine 31 wordt 50 keer meer getranscribeerd in biopten van<br />

nodulaire prurigo dan in gezonde huid en speelt een belangrijke rol in jeuksignalering, epidermale veranderingen en fibrose.<br />

OLYMPIA 2 is een gerandomiseerde, dubbelblinde, placebogecontroleerde klinische studie van fase III om de werkzaamheid en<br />

veiligheid van nemolizumab monotherapie versus placebo te evalueren bij patiënten van 18 jaar of ouder met nodulaire prurigo<br />

na een behandelingsperiode van 16 weken. De studie beoordeelde ook de farmacokinetiek en immunogeniciteit van nemolizumab<br />

versus placebo. Aan het onderzoek namen 274 patiënten met matige tot ernstige nodulaire prurigo deel. In totaal kregen 183<br />

patiënten nemolizumab en 91 een placebo. Ongeveer 78,8% van de patiënten had topische behandelingen gekregen en 58,8%<br />

had systemische behandelingen gekregen, voornamelijk antihistaminica (38%), corticosteroïden (20,8%) en immunosuppressiva<br />

(19%). Gemiddeld evolueerde de prurigo al 8-9 jaar. Op week 16 vertoonde een significant hoger percentage patiënten in de<br />

nemolizumab-arm dan in de placebo-arm een respons op pruritus (56,3% versus 20,9%) en een respons op IGA (37,7% versus<br />

11,0%), met aangepaste verschillen van respectievelijk 37,4 en 28,5 procentpunten (p



50.000 DERMATOLOGEN 1<br />


100% VAN DE<br />


NA 4 WEKEN<br />






TOT 6 WEKEN<br />


DAG 0 DAG 31<br />








1 Enquête uitgevoerd door AplusA en andere partners tussen januari 2021 en juli 2021,<br />

over de dermocosmetischemarkt onder dermatologen uit 34 landen die samen meer dan<br />

82% van het wereldwijde GDP vertegenwoordigen.<br />

2 Consumententest op 262 deelnemers – regelmatig gebruik gedurende 2 weken - Italië.<br />

3 Klinische studie op 45 personen na 4 weken gebruik en 6 weken onderhoud.<br />

4 Klinische studie op 45 personen, 3x/week gebruik. Beeld komt overeen met het<br />

gemiddeld behaalde resultaat.<br />

5 Klinische studie met follow up naar de micro-organismen die een rol spelen bij roos,<br />

56 personen, 3x/week gebruik gedurende 4 weken.<br />



28<br />


Kan zwangerschap de progressie van een auto-immuunziekte<br />

versnellen?<br />

Een prospectieve cohortstudie heeft geprobeerd antwoorden<br />

op deze vraag te geven. De studie omvatte 208<br />

vrouwen in het eerste trimester van hun zwangerschap. In<br />

alle gevallen waren er discrete symptomen of biologische<br />

afwijkingen die wezen op een autoimmuunziekte. De mogelijke<br />

progressie van de ziekte naar een symptomatische<br />

of progressieve vorm werd onderzocht aan het einde van<br />

een follow-up van vijf jaar, op basis van zowel klinische<br />

als biologische gegevens. Het risico op een dergelijke<br />

ongunstige uitkomst werd gekwantificeerd met behulp<br />

van multinomiale logistische regressie, met meervoudige<br />

aanpassingen voor de belangrijkste potentiële verstorende<br />

factoren. Aan het einde van de follow-up hadden 81 deelnemers<br />

(38,9%) geen nadelige klinische of biologische<br />

veranderingen. In iets meer dan een kwart van de gevallen<br />

(n=53; 25,5%) traden echter symptomen en biologische<br />

tekenen op, wat wees op het begin van een niet gekarakteriseerde<br />

auto-immuunziekte. Bij 74 deelnemers (35,6%)<br />

was het klinische en biologische beeld kenmerkend voor<br />

een definitieve chronische reumatische aandoening, waarbij<br />

autoantistoffen in sommige gevallen (maar niet altijd)<br />

een precieze etiologische diagnose mogelijk maakten: zogenaamde<br />

ongedifferentieerde connectivitis (n=43), systemische<br />

lupus erythematosus (n=5), syndroom van Sjögren<br />

(n=3), antifosfolipidensyndroom (n=3) en verschillende<br />

auto-immuunziekten (n=12). De mediane tijd vanaf inclusie<br />

in het onderzoek, in dit geval het eerste trimester van de<br />

zwangerschap, tot de definitieve diagnose werd geschat<br />

op 28 maanden (interkwartielafstand = 18-42). Progressie<br />

naar een definitieve auto-immuunziekte trad op bij 47%<br />

(48/102) van de vrouwen die een of meer zwangerschappen<br />

hadden na de zwangerschap die aa<strong>nl</strong>eiding gaf tot<br />

inclusie in het onderzoek, vergeleken met 24,5% (26/106)<br />

die geen zwangerschappen hadden, wat een aangepaste<br />

odds ratio gaf van 4,9 (95% betrouwbaarheidsinterval 95%<br />

CI = 2,4-10). Het optreden van pre-eclampsie tijdens de<br />

eerste of volgende zwangerschappen verhoogde het risico<br />

in kwestie, onafhankelijk van de andere variabelen, met<br />

de corresponderende aangepaste odds ratio geschat op =<br />

4,3 (95% CI = 1,2-14,8).Verdenking van auto-immuunziekte<br />

aan het begin van of tijdens een zwangerschap is een<br />

prognostisch element waarmee rekening moet worden gehouden.<br />

Het risico op het ontwikkelen van een bevestigde,<br />

progressieve of definitieve auto-immuunziekte lijkt hoog,<br />

vooral in het geval van terugkerende zwangerschappen<br />

of pre-eclampsie tijdens de zwangerschap.<br />

Ref.: Beneventi F et al: Impact of pregnancy on progression of<br />

preclinical autoimmune disorders: a prospective cohort study.<br />

Rheumatology (Oxford). 2022; geavanceerde publicatie o<strong>nl</strong>ine 7<br />

november. doi: 10.1093/rheumatology/keac637.<br />

Lidocaïne + tetracaïne crème<br />

(Pliaglis®)<br />

De combinatie van lidocaïne en tetracaïne, twee lokale<br />

anesthetica, is nu verkrijgbaar in crèmevorm (Pliaglis®)<br />

voor lokale cutane anesthesie voorafgaand aan dermatologische<br />

procedures (samenvatting van de RCP). Het<br />

bestond al in pleistervorm (Rapydan®). Deze nieuwe<br />

combinatie bevat anesthetica in hogere doses dan Emla®<br />

en is voorbehouden voor gebruik bij volwassenen voor<br />

dermatologische ingrepen. Het mag nooit met de vingers<br />

worden aangebracht, maar met een plat instrument.<br />

Contact met de ogen moet worden vermeden (risico op<br />

beschadiging van het hoornvlies).<br />

Stopzetting van het in de handel brengen:<br />

miconazol orale gel (Daktarin® gel oromuq.)<br />

Miconazol orale gel (Daktarin® gel oromuq.) is niet langer<br />

verkrijgbaar. Volgens BAPCOC is het een eerste keus behandeling<br />

voor spruw bij kinderen ouder dan 6 maanden en<br />

stomatitis bij immunocompetente volwassenen. Nystatine<br />

orale suspensie is een alternatief:<br />

Orofaryngeale candidiasis<br />

• Zuigelingen tussen 1 maand en 2 jaar: 4 x daags 1 tot 2<br />

ml (100.000 tot 200.000 IE) gedurende maximaal 1 week<br />

nadat de laesies zijn verdwenen.<br />

• Kinderen ≥ 2 jaar en volwassenen: 4 x daags 4 tot 6 ml<br />

(400.000 tot 600.000 eenheden) gedurende maximaal 1<br />

week nadat de laesies zijn verdwenen.<br />

Magistrale bereiding is een alternatief.<br />

Beperkte beschikbaarheid van bleomycine<br />

Sinds 5 maart 2024 is Sanofi Bleomycine 15.000 IE beperkt<br />

leverbaar. In afwachting van de terugkeer op de markt van<br />

een voldoende hoeveelheid van het geneesmiddel (geschat<br />

op 2 maart 2025), herinneren de experten van het FAGG<br />

aan het belang van het gebruik van bleomycine in de indicaties<br />

die in het vergunningsdossier zijn gespecificeerd<br />

en benadrukken zij het belang van een rationeel gebruik<br />

van de voorraden die zijn voorbehouden voor indicaties<br />

waarvoor bleomycine essentieel is, bijvoorbeeld de ziekte<br />

van Hodgkin, testiculaire carcinomen, de voortzetting van<br />

een behandeling in uitvoering. Voor informatie over mogelijke<br />

alternatieven en substituties raden de experts aan<br />

om de relevante klinische richtlijnen voor de behandeling<br />

van solide tumoren en hemato-oncologie te raadplegen.<br />

Bijvoorbeeld de richtlijnen van de European Society for<br />

Medical Oncology (ESMO).<br />

Ref: https://www.pharmastatut.be/medical-products/74295<br />

Mei-Juni 2024

Zoek niet<br />

verder<br />

Thiamidol: onze<br />

oplossing tegen<br />

pigmentvlekken<br />


Dermatologen<br />

bevestigen:<br />

vermindering van<br />

pigmentvlekken bij<br />

97%<br />

van hun patiënten<br />

bij gebruik van de<br />

Anti-Pigment routine. 1<br />

Voor Na 8 weken 2<br />

* Gebaseerd op IQVIA gegevens, Apotheek & Parafarmacie, Belgische anti-vlekken *** markt (82B4 : Anti-vlekken producten voor het<br />

gezicht), waarde en volume, MAT 10/2023. Meer informatie: Beiersdorf NV, Industrielaan 13b, 1070 Brussel.<br />

** Gepatenteerd Thiamidol in Frankrijk, België en Nederland.<br />

1<br />

Klinisch studie, 457 vrijwilligers, 97% significante resultaten, gebruik van de routine (Serum Duo, Dagcrème SPF 30, Nachtcrème),<br />

12 weken, onderzoek in 11 Europese landen.<br />

2<br />

Klinisch studie, 23 vrouwen, 8 weken dagelijks gebruik van de Anti-Pigment routine (Serum Duo, Dagcrème SPF 30, Nachtcrème).<br />

Individuele resultaten kunnen variëren.<br />


30<br />

AAD 2024<br />


Afdeling Dermatologie, Luxemburg<br />



SAN DIEGO 8-12 MAART<br />


Met het oog op de heropleving van tal van infectieziekten werd tijdens een hele<br />

sessie op de AAD de balans opgemaakt van de opkomst van nieuwe pathologieën<br />

en de actualisering van behandelingen.<br />


Gebaseerd op een presentatie<br />

van Dr. Stephen K Tyring (Texas)<br />

In de VS is 1% van de mensen die besmet zijn met Covid overleden,<br />

het hoogste percentage ter wereld.<br />

0,1% van de gevallen die geïnfecteerd waren met Mpox zijn<br />

overleden, bijna allemaal immuungecompromitteerden, waaronder<br />

onbehandelde HIV-positieve patiënten met een laag CD4.<br />

Het is interessant om op te merken dat er kleine verschillen zijn<br />

tussen Mpox in de 20e en 21e eeuw<br />

20 e eeuw 21 e eeuw<br />

Meerdere laesies (100-1000) Weinig laesies (1-20)<br />

Symptomen vóór tekenen<br />

Papels-puisten/blaasjes-korsten/zweren<br />

Tekenen vóór symptomen<br />

Kan beginnen als zweer/<br />

korst<br />

De verschillende beschikbare behandelingen zijn onder andere<br />

tecovirimat en cidofovir.<br />

Preventie bestaat uit het vermijden van contact met besmette<br />

mensen en vaccinatie.<br />

Een andere kleine epidemie is beschreven in Alaska en staat<br />

nu bekend als Alaskapox. De symptomen lijken op die van<br />

andere pokkenvirussen en de diagnose wordt bevestigd door<br />

PCR. Mogelijke behandelingen zijn cidofovir, brincidofovir<br />

en tecovirimat. Vectoren zijn knaagdieren of andere kleine<br />

zoogdieren.<br />

Er duiken ook nieuwe virussen op door de opwarming van de aarde:<br />

vogelgriep, coronavirus, Congo/Crimees hemorragisch koortsvirus,<br />

Hendravirus, Marburgvirus, Nipahvirus, Respiratoir Syncytieel<br />

Virus, enz.<br />


Gebaseerd op een presentatie van<br />

Dr. Aditya K Gupta (Universiteit van Toronto)<br />

Een opkomende mycose, Trichophyton indotinae, zorgt voor<br />

enorme therapeutische problemen.<br />

Deze mycotische infectie wordt wereldwijd gemeld en zal zich<br />

waarschij<strong>nl</strong>ijk snel verspreiden door intercontinentaal reizen.<br />

Het eerste geval in de VS werd beschreven in 2017.<br />

Risicofactoren zijn een lange vertraging in de diagnose, recente<br />

internationale reizen, immunosuppressie (leeftijd, diabetes),<br />

contact met bevuilde materialen (gedeeld linnengoed, voorwerpen)<br />

en contact met dieren (knaagdieren, honden).<br />

Bij klinisch onderzoek kan de infectie het gezicht, het lichaam<br />

of de plooien aantasten. Ze is vaak uitgebreid en pruritisch.<br />

Er is vaak een dubbelzijdige afschilfering. Soms worden papels,<br />

pustels of zelfs een meer eczemateus uiterlijk gezien.<br />

Minder vaak wordt de hoofdhuid aangetast of, nog zeldzamer, de<br />

nagels. Trichophyton indotinae heeft dus een voorkeur voor de<br />

huid in plaats van het haar of de nagels, omdat deze dermatofyt<br />

minder keratolytisch is dan de andere. Mogelijk heeft het een<br />

tropisme voor bepaalde weefsels, vooral de huid van de romp en<br />

de liesplooien, maar dit moet nog worden onderzocht.<br />

Voor de cultuur is het niet eenvoudig om T. indotinae te onderscheiden<br />

van T. mentagrophytes of T. interdigitale. Moleculaire<br />

testing met genomische sequencing zijn daarom noodzakelijk.<br />

Deze Trichophyton is resistent tegen terbinafine, wat gekoppeld<br />

is aan een bepaalde mutatie (Phe397Leu > Ala448Thr)<br />

die deze resistentie geeft.<br />

Voor de behandeling moet altijd een combinatie van systemische<br />

(Gupta et al. 2024. Ingediend) en topische middelen worden<br />

gebruikt.<br />

Mei-Juni 2024

AAD 2024<br />

31<br />

Huidinfectie<br />

Teeninfectie<br />

Itraconazol 200mg/d > 4-8 weken > 12-16 weken<br />

Itraconazole pulse<br />

200mg 2x/d 7d daarna 21dOFF<br />

> 2-3 pulsen > 3-4 pulsen<br />

Fluconazole 150-300mg/week > 4-8 weken Meerdere maanden<br />

Voor topische behandelingen (Gupta et al. 2023. AJCD.<br />

24(6):927-38):<br />

• Ciclopirox olaminecrème ten minste 4-6 weken<br />

• Ketoconazolcrème ten minste 4-6 weken<br />

• Voriconazol 1% of 2% crème ten minste 4-6 weken<br />

Momenteel worden er ook stammen geïdentificeerd die resistent<br />

zijn tegen terbinafine en tegen itraconazol of fluconazol... In<br />

deze gevallen van meervoudige resistentie kan voriconazol<br />

(off-label) of posiconazol (off-label) worden voorgeschreven,<br />

maar het is belangrijk dat deze therapieën actief/beschikbaar<br />

blijven voor hun oorspronkelijke indicaties.<br />

Voriconazol:<br />

• onychomycose: 200mg 2x/d D1 daarna 200mg/d 3-4<br />

maand, onderhoud op 400mg 2x/week<br />

• cutaan: 200mg/d 4-8 weken, onderhoud op 200mg 3x/<br />

week 4 weken daarna 200mg 2-3x/week<br />

• Posaconazol:<br />

• onychomycose: 300mg 2x/d D1 daarna 300mg/d 3-4<br />

maanden, onderhoud 300mg2x/week<br />

• cutaan: 300mg/d 4 weken, onderhoud 300mg 2x/week<br />

Biologische monitoring wordt aanbevolen voor beide therapieën:<br />

• CBC, elektrolyten, nieren, lever D0-J14 dan 1x/maand<br />

• Voor onderhoud 1x/3 maanden<br />

• Initieel oogheelkundig onderzoek bij abnormaal<br />

gezichtsvermogen of na een maand behandeling<br />

(voriconazol)<br />




Gebaseerd op een presentatie<br />

van Dr. Sheila Fallon Friedlander, San Diego<br />

Bij kinderen is een Covid19-infectie minder ernstig, behalve bij<br />

MIS-CI (multi-inflammatoir syndroom). Dit is een overmatige<br />

ontstekingsreactie van het lichaam. Kinderen jonger dan vijf jaar<br />

die in de VS sterven aan Covid maken 0,1% van de Covid-doden<br />

uit, terwijl ze ongeveer 6% van de bevolking uitmaken en 90%<br />

van deze kinderen positief getest is.<br />

Kinderen zouden een uitstekende nasale immuunrespons hebben<br />

en een systemische respons waarbij minder «slechte» cytokinen<br />

vrijkomen, en ze zouden ook een betere immuunrespons<br />

op lange termijn hebben (Wimmers F et al Cell 2023).<br />

De Covid-epidemie zou hebben geleid tot een secundaire epidemie:<br />

een mazelenuitbraak, omdat vaccinaties werden uitgesteld<br />

of genegeerd van ongeveer 2020 tot 2022.<br />

Mazelen is een acute virale aandoening van de luchtwegen.<br />

Patiënten krijgen eerst prodromale symptomen: koorts, malaise,<br />

hoest, coryza en conjunctivitis. De huiduitslag verschijnt ongeveer<br />

14 dagen na blootstelling, op het hoofd, de schouders,<br />

knieën en tenen. De patiënt is al besmettelijk vier dagen<br />

voordat de uitslag verschijnt en tot vier dagen daarna.<br />

Een van de tekenen waar je op moet letten is de aanwezigheid<br />

van Koplickvlekken, meestal op de tweede kies, maar deze<br />

zijn niet altijd zichtbaar.<br />

Op de eerste dag zijn discrete Koplickvlekken en het begin<br />

van de huiduitslag te zien, maar na drie dagen wordt de huiduitslag<br />

groter en morbilliform. Mazelen is waarschij<strong>nl</strong>ijk de<br />

meest besmettelijke infectieziekte: één besmet persoon kan<br />

negen tot tien anderen in zijn omgeving besmetten. Een zeldzame<br />

complicatie op lange termijn is subacute scleroserende<br />

panencefalitis. Deze ontwikkelt zich zeven tot tien jaar na de<br />

besmettelijke episode. Men denkt dat het risico hoger is bij<br />

patiënten die voor hun tweede levensjaar mazelen hebben gehad.<br />

Het spectrum van schimmelinfecties zal de komende jaren waarschij<strong>nl</strong>ijk<br />

veranderen, niet in het minst door de opwarming van<br />

de aarde, die de ontwikkeling van schimmels zal stimuleren. Om<br />

zich aan te passen aan hogere temperaturen, hebben schimmels<br />

hun temperatuurtolerantie verhoogd. Hun mutatiesnelheid<br />

neemt toe bij stijgende temperaturen, waardoor ze resistenter<br />

worden tegen onze behandelingen.<br />

Candida auris werd in 2009 voor het eerst beschreven in Japan.<br />

Het is moeilijk te identificeren, weerstaat meerdere therapieën<br />

(44-100% resistentie tegen fluconazol) en kan dodelijk<br />

zijn (Du H et al PLoS Pathog 2020 Oct). In tegenstelling tot<br />

Candida albicans koloniseert Candida auris voornamelijk de<br />

huid en is het bestand tegen temperaturen van meer dan 40<br />

graden, hoewel het ook op plastic oppervlakken blijft bestaan.<br />

Het aantal infecties is in een jaar tijd verdrievoudigd. Het treft<br />

zeer zieke, immuungecompromitteerde patiënten, met een<br />

sterftecijfer van 30 tot 72%. Oregano-olie kan een therapeutisch<br />

alternatief zijn.<br />

Trichophyton violaceum veroorzaakt niet-squameuze alopecia,<br />

dus de eerste gedachte is syfilitische alopecia (gele stippen<br />

met onderliggend erytheem, perifolliculaire hyperkeratose,<br />

fijne witachtige afschilfering, afgebroken of zigzaggend haar).<br />

Griseofulvine is de eerstelijnsbehandeling.<br />

Trichoscopie kan helpen bij de differentiële diagnose van<br />

trichophytische ringworm (curvilineair en monomorf) versus<br />

microsporische ringworm (rectilineair) (Mercilene Meneses et<br />

al J Am Acad Dermatol 2023 Jan;88(1):166-7).<br />

Twee behandelingen voor molluscum contagiosum zijn goedgekeurd<br />

door de FDA: cantharidin en berdazimer gel.<br />

Mei-Juni 2024

32<br />

AAD 2024<br />

Bij het alphagal syndroom worden patiënten gebeten door<br />

een teek en vervolgens, na weken of zelfs maanden, als ze een<br />

product eten dat afkomstig is van een zoogdier, kunnen ze 2<br />

tot 6 uur na het eten van het vlees symptomen ontwikkelen:<br />

urticaria, gastro-intestinale symptomen waaronder buikpijn.<br />



Gebaseerd op een presentatie<br />

van Jose Dario Martinez (Monterrey, Mexico)<br />

Larva migrans:<br />

De incubatietijd is vijf tot vijftien dagen. Besmetting vindt plaats<br />

door contact met hondenuitwerpselen, vooral op stranden<br />

wanneer patiënten op blote voeten lopen of op het zand liggen<br />

zonder handdoek eronder. Er zijn «epidemieën» tijdens vakantieperiodes.<br />

Het klinisch onderzoek is stereotiep: kruipende<br />

eruptie, 1-2 cm progressie per dag, ernstige pruritus (afbeelding<br />

1). De eerstelijnsbehandeling was albendazol 400mg/d<br />

gedurende 3 tot 5 dagen, gevolgd door ivermectine 200µg/kg.<br />

Ethylchloridespray kan worden toegepast als er slechts één of<br />

twee laesies zijn. Dermocorticoïden kunnen worden voorgeschreven<br />

om pruritus te kalmeren.<br />

Tungosis:<br />

Tungosis wordt overgebracht door een vlo, de kleinste ter wereld<br />

(1mm), het gebied met de hoogste prevalentie is in Haïti,<br />

gevolgd door het Caribisch gebied en Brazilië. De infectie wordt<br />

opgelopen door direct contact wanneer de patiënt met blote<br />

voeten of sandalen op besmette grond of stranden loopt.<br />

Klinisch onderzoek toont een erythemateuze papel met een<br />

zwart punctiform centrum waaruit de eitjes worden uitgescheiden.<br />

Meestal is er een enkele laesie, die op een wrat lijkt,<br />

op de voeten (periunguaal, zool, tenen). Complicaties kunnen<br />

superinfectie en tetanus zijn.<br />

De behandeling bestaat uit het volledig verwijderen van alle<br />

vlooien met een naald of curette, het aanbrengen van vloeibare<br />

stikstof, tetanusprofylaxe, topische ivermectine en orale of topische<br />

antibioticatherapie.<br />

Myiase:<br />

Dit is een infectie veroorzaakt door vliege<strong>nl</strong>arven (Dermatobia<br />

hominis), met een incubatietijd van één tot drie maanden. De<br />

huidlaesies lijken op steenpuisten. De patiënt voelt een gevoel<br />

van beweging en heeft vaak pijn, dit na een vakantie in Belize of<br />

Zuid-Mexico. De diagnose kan worden gesteld met echografie,<br />

dermoscopie of zelfs een CT-scan.<br />

Reizigers naar endemische gebieden moeten worden geadviseerd<br />

om insectenwerende middelen (DEET) aan te brengen<br />

en geschikte kleding te dragen.<br />

In geval van infectie moet vaseline of een andere vettige substantie<br />

op de bovenkant van de steenpuist worden aangebracht.<br />

Plaatselijke ivermectine 1%, ivermectine per os 200µg/kg kan<br />

worden voorgeschreven en indien nodig kan de steenpuist operatief<br />

worden verwijderd.<br />

Dit is een wijdverspreide tropische ziekte die wordt overgedragen<br />

door een vlieg. De incubatietijd is één tot twee maanden.<br />

De diagnose wordt gesteld door PCR. In Mexico is de vector<br />

Lutzomyia olmeca en de parasiet Leishmania mexicana. De<br />

meest voorkomende klinische vorm is een zweer. De behandeling<br />

bestaat uit glucantime, eenmaal daags intra-musculair<br />

geïnjecteerd tot genezing.<br />

Andere behandelingen zijn amfotericine B en miltefosine.<br />

Voor L.mexicana kan de behandeling intra-lesionaal of systemisch<br />

zijn; voor L.braziliensis of L.panamensis moet de behandeling<br />

systemisch zijn.<br />

De behandeling moet systemisch zijn als:<br />

• Risico op het ontwikkelen van meerdere huidlaesies<br />

• Falen van lokale behandeling<br />

• Afhankelijk van het aantal, de grootte en de locatie van de<br />

laesies<br />

• Lymfatische verspreiding<br />

Afbeelding 1<br />

De patiënt heeft uitslag in een febriele context. De risicogebieden<br />

zijn Mexico, Colombia en Brazilië. De ziekte wordt<br />

overgedragen door een tekenbeet en is potentieel dodelijk.<br />

De vectoren zijn ofwel hondenteken (Dermacentor variabilis) of<br />

houtteken (D.andersoni). De belangrijkste vorm van de ziekte<br />

is vasculitis.<br />

Leeftijd jonger dan 10 jaar is een risicofactor voor ongunstige<br />

uitkomsten, waarbij in 15% van de gevallen de dood optreedt<br />

in de eerste weken van de ziekte. Bij volwassenen zijn de risicofactoren<br />

voor sterfte mannelijk geslacht, leeftijd boven de 40,<br />

Afro-Amerikaanse afkomst, G6PDH-deficiëntie en alcoholisme.<br />

De incubatietijd bedraagt twee dagen tot twee weken. Patiënten<br />

presenteren zich met koorts, hoofdpijn en spierpijn.<br />

40% kan zich niet herinneren door een teek gebeten te zijn. Ze<br />

hebben een maculopapulaire uitslag met purpurische acrale<br />

Mei-Juni 2024

AAD 2024<br />

33<br />

betrokkenheid die gepaard gaat met buikpijn, misselijkheid,<br />

braken en artralgie.<br />

De triade van koorts + acrale betrokkenheid + hoofdpijn bij<br />

terugkeer van vakantie zou deze diagnose moeten suggereren.<br />

Aanvullende tests kunnen trombocytopenie, leukopenie of<br />

leukocytose, verhoogde GOT en GPT, hyponatriëmie of zelfs<br />

cerebrale vasculitis op MRI aantonen.<br />

De diagnose is gebaseerd op de voorgeschiedenis en het klinisch<br />

onderzoek van de patiënt en op PCR voor Rickettsia rickettsii.<br />

Leptospirose:<br />

Het wordt veroorzaakt door de spirocheet Leptospira interrogans.<br />

Het reservoir zijn knaagdieren en ratten, die met hun<br />

urine water, voedsel of grond besmetten. Besmetting van de<br />

mens treedt op wanneer verwonde huid wordt blootgesteld aan<br />

besmet water. Risicofactoren zijn onder andere blootsvoets<br />

lopen, baden, zware regenval of overstromingen.<br />

De meeste patiënten zijn asymptomatisch. De incubatietijd is ongeveer<br />

twee weken. De ernstige vorm staat bekend als de ziekte van<br />

Weil en treft slechts ongeveer 1% van de geïnfecteerde patiënten:<br />

aseptische meningitis, uveïtis, longbloeding en multi-orgaanfalen.<br />

Tijdens de acute leptospiraemische fase hebben patiënten last<br />

van hoofdpijn, koorts en koude rillingen, misselijkheid en braken,<br />

buikpijn, myalgie en kuitpijn. Ze kunnen ook geelzucht,<br />

petechiën, purpura of oculair erytheem hebben.<br />

De eerstelijnsbehandeling is oraal doxycycline. Daarna kan<br />

azitromycine of amoxicilline worden voorgeschreven.<br />

Als ziekenhuisopname nodig is, is de belangrijkste behandeling<br />

IV-ceftriaxon.<br />

Histoplasmose:<br />

Dit is een systemische mycose veroorzaakt door Histoplasma<br />

capsulatum. Reizigers (VS, Mexico, Brazilië, Argentinië) hebben<br />

meestal een beperkte longconditie. Ze hebben koorts, droge<br />

hoest en hoofdpijn. Risicofactoren zijn immunodepressie,<br />

HIV en kinderen.<br />

Besmetting vindt plaats door inademing van deeltjes afkomstig<br />

van uitwerpselen, vooral in het geval van grot- of bouwplaatsverkenners.<br />

Huidbetrokkenheid wordt over het algemeen alleen<br />

gezien bij immuungecompromitteerde patiënten.<br />

De diagnose wordt klinisch gesteld met behulp van direct onderzoek,<br />

kweek en serologie.<br />

Voor milde tot matige vormen is de behandeling oraal itraconazol;<br />

voor ernstige vormen IV-amfotericine B.<br />

Coccidioidimycose:<br />

Dit is een systemische mycose veroorzaakt door Coccidioides<br />

spp of C.immitis (Californië, Arizona) of C.posadii (VS, Mexico,<br />

Latijns-Amerika), gelinkt aan het inademen van sporen op<br />

vervuilde grond in (half)woestijngebieden. Risicofactoren<br />

zijn immunodepressie, zwangerschap en diabetes. Risicovolle<br />

activiteiten: bouw, ecotoerisme, jacht.<br />

De primaire vorm (5% van de gevallen) houdt verband met traumatische<br />

inenting van de ledematen of het gezicht. Het gaat om<br />

een zweer of gom.<br />

De secundaire vorm (komt vaker voor) wordt via de lucht overgedragen.<br />

Gelokaliseerde lymfeklieren (nek, oksels, liesplooien)<br />

leiden tot de vorming van koude abcessen of tandvlees. Erythema<br />

nodosum kan volgen.<br />

Huidbiopsie is pathognomonisch met de aanwezigheid van<br />

bolletjes met endosporen.<br />

Voor milde tot matige vormen is de behandeling gebaseerd<br />

op het toedienen van fluconazol (800mg/d) of itraconazol<br />

(400mg/d) als tweedelijnsbehandeling. Bij ernstige vormen<br />

wordt fluconazol of amfotericine B gebruikt.<br />

Lobomycose:<br />

Het wordt veroorzaakt door een schimmel, Lacazia loboi, die<br />

de huid en onderhuidse weefsels aantast. De ziekte volgt op<br />

traumatische inenting, met een zeer lange incubatietijd (één<br />

tot twee jaar). De risicogebieden zijn Brazilië (Amazonegebied)<br />

en Mexico. De diagnose wordt bevestigd door Grocott-kleuring<br />

van een huidbiopt. De eerstelijnsbehandeling is chirurgische<br />

excisie. Systemische behandelingen zijn niet erg effectief en<br />

moeten mogelijk worden gecombineerd met cryotherapie. Een<br />

artikel heeft de effectiviteit aangetoond van behandeling voor<br />

lepra tegen lobomycose (American Journal of Tropical Medicine<br />

and Hygiene 2020;104(2):634-9).<br />

Sporotrichose:<br />

Het is een onderhuidse mycose die het diepe deel van de huid<br />

aantast. In tropische gebieden (Mexico, Brazilië, Peru) is het<br />

een endemische mycose en een hoog risicogebied voor reizigers<br />

en migranten. Inoculatie volgt op een trauma met een plant of<br />

bloemen. Er zijn twee verschillende klinische vormen: cutaan<br />

(minder vaak voorkomend, chancre of wratachtige zweer) en<br />

lymfocutaan (klassieke vorm, lymfatische verspreiding). De<br />

diagnose wordt bevestigd door een kweek. Eerstelijnsbehandeling<br />

is gebaseerd op itraconazol 100-200mg gedurende drie tot<br />

zes maanden; tweedelijnsbehandeling is terbinafine 250mg/d.<br />

Voor ernstige (gedissemineerde) vormen moet amfotericine B<br />

worden voorgeschreven.<br />

Mycetoma:<br />

Dit is een ziekte die de onderhuidse weefsels aantast en soms<br />

tot diep in de spieren, botten of inwendige organen reikt. Klinisch<br />

onderzoek toont een zwelling, abces of fistel. De meeste<br />

gevallen (84%) zijn gelokaliseerd op de voeten en handen, en<br />

sommige op de romp of billen. Deze mycose is endemisch in<br />

India, Soedan, Brazilië en Mexico. Het kan worden verworven<br />

door boeren, immigranten of vluchtelingen (Ann Bras Dermatol<br />

2018;93(1):8-18).<br />

Het is een verwaarloosde tropische ziekte die te wijten kan zijn<br />

aan een bacteriële infectie (Nocardia brasiliensis) resulterend<br />

in actinomycetoma of mycose (Madurella mycetomatis) resulterend<br />

in eumycetoma. In beide gevallen is de klinische<br />

presentatie vrij gelijkaardig en is de toegangsweg traumatische<br />

inoculatie op vervuilde grond of hout. De behandeling verschilt.<br />

Voor actinomycetoma is de eerstelijnsbehandeling een combinatie<br />

van sulfamethoxazol/trimethoprim + amikacine of<br />

amoxicilline/clavulaanzuur. Indien nodig kunnen rifampicine,<br />

dapsone, doxycycline, netilmycine, imipenem en linezolid worden<br />

toegevoegd. De behandeling moet zes tot twaalf maanden<br />

worden gegeven.<br />

Mei-Juni 2024

34<br />

AAD 2024<br />

Lepra:<br />

Het wordt veroorzaakt door infectie met Mycobacterium lepromatosis<br />

of leprae. Bij klinisch onderzoek worden knobbeltjes<br />

of verdovende plekken gezien. Het is een chronische en progressieve<br />

ziekte. Er zijn ongeveer 200 gevallen per jaar in de<br />

Verenigde Staten en wereldwijd meer dan 200.000 nieuwe<br />

gevallen per jaar, waarvan 85% in India, Brazilië of Indonesië.<br />

M.lepromatosis leidt tot de lepromateuze vorm van lepra of<br />

de diffuse vorm, waarbij de diffuse vorm een grotere mortaliteit<br />

veroorzaakt. PCR wordt gebruikt om de diagnose te stellen.<br />

De behandeling voor lepromateuze lepra (multibacillair) is<br />

dapsone, rifampicine of clofazimine. Voor tuberculoïde (pauci<br />

bacillaire) lepra is de behandeling dapsone of rifampicine.<br />

Ziekte van Chagas:<br />

Deze wordt veroorzaakt door Trypanosoma cruzi, met Triatoma<br />

dimidiata/infestans als vector. Mexico en Midden- en<br />

Zuid-Amerika zijn endemische gebieden; vermijd het slapen<br />

in huizen gemaakt van riet, aarde of bakstenen gemengd met<br />

zand. De ziekte ontwikkelt zich tussen een week en twee maanden<br />

na blootstelling. Patiënten kunnen palpebrale oedeem<br />

ontwikkelen, bekend als Het teken van Romana. De meeste<br />

patiënten blijven de rest van hun leven asymptomatisch (maar<br />

wel geïnfecteerd). 20-30% ontwikkelt chronische symptomen<br />

twee tot drie maanden na infectie, waaronder hartschade (ventriculaire<br />

aritmie, progressieve cardiomyopathie). Ze kunnen<br />

ook slokdarm- of colonmotiliteitsstoornissen hebben.<br />

Tijdens de actieve fase kunnen parasieten worden opgespoord<br />

(PCR) in het bloed. Benznidazol of nifurtimox moet worden<br />

voorgeschreven.<br />

SOA<br />

Als afsluiting van deze sessie vestigde Dr. Theodore Rosen<br />

(Texas) onze aandacht op de huidige hoge prevalentie van syfilis.<br />

Er zijn 2,5 miljoen gevallen van seksueel overdraagbare aandoeningen<br />

(SOA’s) per jaar in de VS. Er zijn dus meer nieuwe<br />

gevallen van SOA’s dan nieuwe gevallen van diabetes. 25%<br />

van de tieners krijgt een SOA, wat het belang van seksuele voorlichting<br />

onderstreept.<br />

De leeftijdsgroep 15-24 jaar is goed voor 53% van de nieuwe<br />

SOA’s. Eén op de twee seksueel actieve Amerikanen zal<br />

op 25-jarige leeftijd een SOA hebben. Meer dan 50% van de<br />

Amerikanen zal in zijn leven minstens één SOA oplopen. Veel<br />

medische specialismen zijn betrokken bij SOA’s, waarbij de<br />

dermatoloog een centrale rol speelt in de diagnose, aangezien<br />

de meeste patiënten een cutane manifestatie zullen hebben<br />

(Afbeelding 2).<br />

In 1999 stelde de CDC een plan op om syfilis in de VS uit te<br />

bannen, maar sinds 2000 is syfilis alleen maar toegenomen...<br />

Californië heeft het hoogste syfilispercentage in de VS, wat<br />

waarschij<strong>nl</strong>ijk te maken heeft met de grote gemeenschap van<br />

homoseksuele mannen (MSM).<br />

Tussen 2017 en 2021 zien we ook dat vrouwen steeds meer<br />

vertegenwoordigd zijn in de geïnfecteerde populatie. In 2020<br />

en 2021 is er een duizelingwekkende toename van het aantal<br />

gevallen. In 2022 is het aantal gevallen in de Verenigde Staten<br />

gestegen van 32.000 naar 38.000. Tegelijkertijd nemen de gevallen<br />

van congenitale syfilis enorm toe (McDonald R MMWR<br />

2023;doi:10.15585).<br />

Alle genitale laesies moeten worden beschouwd als syfilis totdat<br />

het tegendeel is bewezen. Vaak is het de patiënt die er ons<br />

doet aan denken door zijn verhaal over een risicovolle seksuele<br />

ontmoeting.<br />

Differentiële diagnose (niet exhaustief) van genitale ulcera.<br />

Seksueel overdraagbaar<br />

Syfilis<br />

Herpes<br />

Chancroïd<br />

Granuloma inguinale<br />

Lymfogranuloma venereum<br />

Prik<br />

Afbeelding 2<br />

Amoebe<br />

Leishmaniasis<br />

Tuberculose<br />

Niet seksueel overdraagbaar<br />

Lichen planus<br />

Ziekte van Behçet<br />

Calciphylaxie<br />

Vasculitis<br />

Pyoderma gangrenosum<br />

Bijwerking van medicatie<br />

Traumatische<br />

Plasmacel erosie<br />

Neoplasie<br />

Syfilitische chancre is extra-genitaal in 5% van de gevallen: lip<br />

> tong, rest van de mond.<br />

Syfilitische alopecia komt voor bij 3 tot 7% van de patiënten.<br />

In het secundaire stadium kan syfilitische cytolyse met geelzucht<br />

optreden; dit is een spirocheet.<br />

In het geval van gelijktijdige chancre laesies en secundaire syfilis<br />

laesies is dit zeer indicatief voor een HIV co-infectie.<br />

Mei-Juni 2024







- 48 %<br />













Pr. Saurat & Dr. Forton<br />

*Het 1e huidverzorgingsproduct van het Laboratoire Eau Thermale Avène. **Klinisch onderzoek.<br />

Evaluatie volgens de GFSS (Global Flushing Severity Score), 41 proefpersonen, 2 toepassingen per<br />

dag gedurende 29 dagen.<br />


36<br />



IRCCS Policlinico San Donato, San Donato Milanese (MI) Italië<br />






Het Basosquameus carcinoom (BSC) is een zeldzame en agressieve<br />

huidneoplasie met kenmerken van zowel basaalcelcarcinoom<br />

als plaveiselcelcarcinoom. Wij presenteren de casus van<br />

een patiënt met een voorgeschiedenis van talrijke niet-melanocytaire<br />

carcinomen van de huid, die zich presenteerde met een<br />

huidknobbel in de rechter thoracale regio. Bij histopathologisch<br />

onderzoek werd de diagnose basosquameus carcinoom gesteld.<br />

Deze casus benadrukt het belang van een nauwkeurige differentiële<br />

diagnose en tijdige behandeling van atypische huidlaesies.<br />


Het basosquameus carcinoom is een zeldzame en agressieve<br />

huidneoplasie die wordt gekenmerkt door de aanwezigheid<br />

van histologische kenmerken van zowel basaalcelcarcinoom als<br />

plaveiselcelcarcinoom. Het wordt geschat op ongeveer 1-2%<br />

van alle niet-melanoom huidkankers. De klinische presentatie<br />

kan variëren en kan een diagnostische en therapeutische uitdaging<br />

vormen.<br />


Een 72-jarige man, die eerder meerdere chirurgische excisies<br />

had ondergaan om basaalcelcarcinomen (BCC’s) op verschillende<br />

plaatsen te verwijderen, presenteerde zich met een nieuwe<br />

pij<strong>nl</strong>oze huidknobbel in de rechter thoracale regio, die hij al<br />

enkele maanden opmerkte (afbeelding 1). Bij lichamelijk onderzoek<br />

was de nodule ulcererend, ongeveer 2 cm in diameter,<br />

hard van consistentie en vastgehecht aan de onderliggende<br />

huid. Bij dermoscopie vertoonde de nodule ulceraties, ongestructureerde<br />

witachtige gebieden, schilfers en aspecifieke<br />

vaten (afbeelding 2).<br />

Na geïnformeerde toestemming van de patiënt werd de<br />

huidknobbel met veiligheidsmarges geëxcideerd. Histopa-<br />

Mei-Juni 2024


37<br />

thologisch onderzoek toonde basosquameus carcinoom,<br />

gekenmerkt door de aanwezigheid van tumorcellen met<br />

morfologische kenmerken van zowel basaalcelcarcinoom als<br />

plaveiselcelcarcinoom. De excisiemarges waren vrij van tumorcellen.<br />

Bovendien toonde verdere analyse van het specimen<br />

minimale tumorinfiltratie in het omringende weefsel, wat duidt<br />

op een vroeg ziektestadium.<br />

Vervolgens werd een echografie van de lymfeklieren uitgevoerd,<br />

met negatieve resultaten. Bij de volgende controle was er geen<br />

lokaal recidief, maar werden er twee BCC’s geïdentificeerd op<br />

de rechterschouder en de linkerwang. Deze laesies werden<br />

vervolgens geëxcideerd en de histologische diagnose bevestigde<br />

de aanwezigheid van BCC’s zonder squameuze component.<br />


De eerste beschrijving van SBC werd gepubliceerd in 1894<br />

door Beadles, die het classificeerde als een speciaal type ulcus,<br />

een laesie met kenmerken van zowel BCC als SCC die moeilijk<br />

te onderscheiden waren. De term “basosquameus carcinoom”<br />

werd vervolgens geïntroduceerd door Montgomery in 1929<br />

om een laesie aan te duiden waarvan hij dacht dat deze zich in<br />

een overgangsstadium tussen basaalcelcarcinomen en plaveiselcelcarcinomen<br />

bevond (1).<br />

Basosquameus carcinoom is een zeldzame en controversiële<br />

huidneoplasie, waarvan het ontstaan en de pathogenese niet<br />

volledig worden begrepen. Sommigen hebben gesuggereerd dat<br />

deze laesies het gevolg zijn van botsingen tussen verschillende<br />

primaire BCC’s en CSC’s, anderen hebben gepostuleerd dat<br />

ze een keratineproducerende variant van BCC’s zijn, terwijl<br />

sommigen ze hebben beschouwd als verschillende carcinomen<br />

met kenmerken van zowel BCC’s als CSC’s (2). Een meer recente<br />

en algemeen geaccepteerde theorie is dat SBC ontstaat<br />

uit een BCC dat squameuze differentiatie ondergaat als gevolg<br />

van genetische veranderingen. Volgens de richtlijnen van het<br />

National Comprehensive Cancer Network lijken SBC’s qua<br />

metastatisch vermogen meer op CSC’s dan op BCC’s. Daarom<br />

wordt in deze gevallen klinische en pathologische correlatie<br />

aanbevolen en hebben patiënten mogelijk een ander behandelings-<br />

en follow-upprotocol nodig dan BCC-patiënten (3).<br />



De incidentie van SBC varieert tussen 1,7% en 2,7%. Het klinische<br />

uiterlijk is bijzonder ambigu, zonder waarneembare<br />

verschillen met een typisch BCC (3). In feite is een persisterende<br />

nodule die zich uiteindelijk ontwikkelt tot een ulcus de<br />

meest karakteristieke klinische presentatie van BCC. De meest<br />

voorkomende anatomische locaties zijn de aan de zon blootgestelde<br />

delen van het hoofd en de nek, goed voor 82-97% van de<br />

gevallen, waarbij vooral de neus en de oren worden aangetast.<br />

Minder vaak komt CBS voor op de romp en de ledematen. Met<br />

name Fitzpatrick huidtypes I-II en een hoge blootstelling aan<br />

ultraviolette (UV) straling zijn belangrijke risicofactoren voor<br />

de ontwikkeling van CBS. Ouderen hebben een grotere kans<br />

om deze neoplasie te ontwikkelen: personen ouder dan 70 jaar<br />

vertegenwoordigen 34,4% van alle gevallen van SBC, met een<br />

duidelijk overwicht van mannen (1).<br />



Detectie en klinische diagnose van deze huidtumor blijven<br />

moeilijk vanwege de zeldzaamheid en aspecifieke presentatie,<br />

vaak gekenmerkt door de aanwezigheid van een snelgroeiende<br />

roestrode ulceratie (3). Seborrhoeïsche keratose, hyperkeratotische<br />

actinische keratose, de ziekte van Bowen, BCC, invasief<br />

SCC en amelanotisch melanoom zijn enkele voorbeelden van<br />

aandoeningen die in de differentiële diagnose moeten worden<br />

opgenomen (1-3).<br />

Op dermoscopisch onderzoek heeft BSC kenmerken die overlappen<br />

met zowel BCC als SCC.<br />

Volgens een onderzoek gepubliceerd in het British Journal of<br />

Dermatology (4), zijn de meest voorkomende dermoscopische<br />

kenmerken van BSC onder andere fuzzy tree-trunk vascularisatie<br />

(73%), meestal gelokaliseerd in de periferie van tumoren,<br />

evenals keratinemassa’s (73%) en witachtige gebieden zonder<br />

structuur (73%). Andere vaak waargenomen dermoscopische<br />

kenmerken zijn oppervlakkige schilfers (68%); ulceratie of<br />

korstvorming van bloed (68%); witte structuren zoals bultjes,<br />

cirkels en lijnen (64%); en grijsblauwe bolletjes (59%). Slechts<br />

27% van de SBC-gevallen had pigmentatiekenmerken die leken<br />

op BCC, zoals meerdere bruine stippen en esdoornbladvormige<br />

gebieden. Een ander onderzoek door Acay et al. (5) bevestigde<br />

dat SBC dermoscopisch wordt gekarakteriseerd door polymorfe<br />

of monomorfe vascularisatie geassocieerd met BCC, gecombineerd<br />

met tekenen van keratinisatie.<br />

Line-field confocal optical coherence tomography (LC-OCT) is<br />

een veelbelovende nieuwe techniek die de niet-invasieve herkenning<br />

van SBC zou kunnen ondersteunen door de gelijktijdige<br />

detectie van kenmerken die geassocieerd worden met BCC en<br />

CSC. Het gebruik van LC-OCT zou niet alleen nuttig kunnen<br />

zijn in de diagnostische setting, maar ook bij follow-upbewaking<br />

voor vroegtijdige identificatie van recidieven. Er zijn echter<br />

grotere onderzoeken nodig om de effectiviteit in deze context<br />

te valideren (2).<br />



Diepe biopsie met histologisch onderzoek blijft de standaard<br />

referentiediagnostische methode voor BSC (3). Histologisch<br />

wordt BSC gedefinieerd als een neoplasie met drie verschillende<br />

zones: een zone van BCC, een zone van CSC en een overgangszone<br />

tussen de twee. De meeste auteurs beschouwen de overgangszone<br />

als weefsel dat een differentiatiefase tussen BCC- en<br />

CSC-cellen laat zien, in plaats van simpelweg een gebied met<br />

atypische BCC-cellen. In SBC bestaat de BCC-zone uit basaloïde<br />

cellen met klein cytoplasma en grote, uniforme, bleke<br />

kernen. In CSC daarentegen zijn er ophopingen van polygonale<br />

plaveiselcellen met overvloedig eosinofiel cytoplasma, grote<br />

kernen met prominente nucleoli en frequente mitose. Deze<br />

Mei-Juni 2024

38<br />


Deze agressiviteit wordt gekenmerkt door een dynamischer<br />

lokale tumorgroei en een verhoogd risico op recidief en<br />

metastase. Als gevolg hiervan worden deze kenmerken geassocieerd<br />

met een slechtere prognose in vergelijking met<br />

klassiek BCC (3,7).<br />

In één onderzoek (8) was het lokale recidiefpercentage van SBC<br />

na brede chirurgische excisie maar liefst 45%, bijna het dubbele<br />

van dat van BCC en SCC. In een ander onderzoek waarin Mohs<br />

micrografische chirurgie werd uitgevoerd, daalde het lokale<br />

recidiefpercentage voor SBC tot 4-9%, maar bleef hoger dan<br />

voor BCC (0,64%) en SCC (1,2%). Het metastatisch potentieel<br />

van SBC varieert tussen 4 en 8,4%, wat vergelijkbaar is met dat<br />

van SCC. Verder is gerapporteerd dat 40% van de patiënten met<br />

de diagnose CBS een tweede huidneoplasie had. Dit percentage<br />

is significant hoger dan bij andere niet-melanoom huidkankers<br />

(9). Om deze reden moeten patiënten met SBC nauwlettend in<br />

de gaten worden gehouden.<br />

aggregaten van plaveiselcellen bevinden zich meestal binnen<br />

basaloïde eilandjes (3,6).<br />

De belangrijkste entiteiten om rekening mee te houden in de differentiële<br />

histologische diagnose van SBC zijn een collisietumor<br />

en een keratiniserend BCC. In het geval van een botsingstumor<br />

moeten de gebieden van BCC en CSC twee volledig afzonderlijke<br />

laesies zijn die naast elkaar liggen zonder overgangszone. In<br />

het geval van een keratiniserend BCC is er abrupte keratinisatie<br />

in het centrum van een nodulaire BCC-laesie zonder herkenbare<br />

tusse<strong>nl</strong>iggende gebieden van plaveiselcellen. Helaas komt een<br />

onjuiste histopathologische diagnose vaak voor, vooral wanneer<br />

een oppervlakkig biopt is genomen (6).<br />


Veel auteurs hebben voorgesteld dat de overgang van basaalcelcarcinoom<br />

naar basosquameus carcinoom het gevolg is van<br />

epigenetische modificaties. De etiopathogenese van dit proces<br />

blijft een complex en bediscussieerd onderwerp, met de mogelijke<br />

betrokkenheid van verschillende spelers, zoals SMO-remmers,<br />

activering van transcriptionele inductoren zoals c-FOS, en<br />

daaropvolgende mutaties zoals ARID1A. Preklinische studies<br />

lijken te bevestigen dat remming van SMO de overgang van<br />

basaalcelcarcinoom naar basosquameus carcinoom kan induceren<br />

door bevordering van c-FOS activering van de EGFR/<br />

RAS/MAPK pathway (1,2).<br />


In tegenstelling tot BCC heeft SBC een agressiever biologisch<br />

gedrag dat bijna vergelijkbaar is met dat van CSC.<br />



Er zijn momenteel geen goedgekeurde gestandaardiseerde<br />

behandelingsrichtlijnen voor de behandeling van BSC. De<br />

zeldzaamheid van deze tumoren en het gebrek aan solide literatuurgegevens<br />

zijn de meest redelijke verklaringen voor het<br />

huidige scenario. Desondanks zijn er verschillende behandelingen<br />

gebruikt, met wisselende doeltreffendheid. Oppervlakkige<br />

methoden zoals curettage en elektrodesiccatie zijn in het<br />

verleden gebruikt, maar worden niet als eerstelijnsbehandeling<br />

beschouwd vanwege het hoge recidiefpercentage (1,2).<br />

Chirurgische technieken<br />

Net als bij BCC en SCC is de eerstelijnsbehandeling voor BC<br />

chirurgische excisie, maar de chirurgische marges moeten<br />

ruimer zijn dan bij laag-risico BCC vanwege het infiltratieve<br />

groeipatroon van deze tumor. Daarnaast wordt aanbevolen om<br />

de chirurgische excisie te laten volgen door beoordeling van<br />

lymfeklieren en verre metastasen, en natuurlijk door nauwkeurige<br />

klinische follow-up voor recidief en metastasen (3, 7-8).<br />

Volgens recente onderzoeken is Mohs micrografische chirurgie<br />

de beste chirurgische optie voor SBC, omdat het geassocieerd<br />

wordt met een lager recidiefpercentage dan brede chirurgische<br />

excisie. Er blijven echter een aantal logistieke en budgettaire<br />

hindernissen bestaan, zoals het onvermogen om preoperatief<br />

ideale kandidaten te selecteren (d.w.z. de klinische diagnose<br />

SBC in plaats van BCC te stellen) in de dagelijkse klinische<br />

praktijk en de hogere kosten van Mohs-chirurgie in vergelijking<br />

met chirurgische excisie (2).<br />

Er is een voortdurende controverse over de vraag of schildwachtklierbiopsie<br />

routinematig moet worden aangeboden voor SBC’s<br />

om vroegtijdige diagnose van occulte nodale metastasen, stadiëring<br />

en behandeling van subklinische nodale ziekte mogelijk<br />

te maken. Er is gesuggereerd dat een tumorgrootte groter dan<br />

2 cm, evenals lymfatische en perineurale invasie, belangrijke<br />

factoren zijn bij het vaststellen van micrometastasen in de schild-<br />

Mei-Juni 2024


39<br />

wachtklier. Aangezien de metastasering van BC nog steeds lager<br />

is dan die van kwaadaardig melanoom of Merkelcelcarcinoom,<br />

wordt routinematig gebruik van deze techniek voor SBC niet<br />

algemeen aanbevolen (10).<br />

Radiotherapie<br />

Verschillende auteurs hebben adjuvante radiotherapie voorgesteld<br />

voor SBC in specifieke scenario’s, zoals wanneer positieve<br />

chirurgische marges re-excisie van de tumor verhinderen of in<br />

gevallen van lokale lymfekliermetastasen. De American Society<br />

of Radiation Oncology beveelt aan postoperatieve radiotherapie<br />

te overwegen bij klinisch of radiologisch duidelijke bruto<br />

perineurale verspreiding.<br />

Conventionele en doelgerichte farmacologische<br />

behandeling<br />

Bij BCCs die niet in aanmerking komen voor locoregionale<br />

therapieën, kunnen doelgerichte therapie, immunotherapie en,<br />

in zeldzame gevallen, chemotherapie worden voorgesteld. Er<br />

moet rekening worden gehouden met de voorgeschiedenis van<br />

de patiënt, comorbiditeiten, leeftijd, primaire en lymfeklierlocaties,<br />

symptomen en prevalentie van BCC- of SCC-gedrag. In<br />

enkele gevallen van lokaal gevorderd en gemetastaseerd BCC<br />

is palliatieve chemotherapie gebruikt (adriamycine, cisplatine,<br />

carboplatine, paclitaxel) (1,7).<br />

Sonic hedgehog-remmers (HHI’s) hebben de behandeling van<br />

BCC getransformeerd met opmerkelijke resultaten. Er zijn<br />

echter weinig gegevens beschikbaar voor BCC, wat leidt tot<br />

controverse over de behandeling. Vismodegib en sonidegib,<br />

goedgekeurd voor metastatisch of lokaal gevorderd BCC,<br />

vormen een dilemma bij de behandeling van SBC. Sommige<br />

onderzoeken suggereren een verhoogd risico op het ontwikkelen<br />

van plaveiselcelcarcinoom met vismodegib, maar andere<br />

onderzoeken weerleggen dit (2). Recente casusverslagen suggereren<br />

de werkzaamheid van vismodegib bij de behandeling<br />

van moeilijk behandelbare SBC’s, met regressie van laesies in<br />

plaats van transformatie in zuivere plaveiselceltumoren (11).<br />

Door bijwerkingen moet het geneesmiddel soms echter worden<br />

gestaakt. Sonidegib, goedgekeurd voor lokaal gevorderd<br />

recidiverend BCC, is werkzaam gebleken in zowel agressieve<br />

als niet-agressieve subtypen van BCC. Met name neoadjuvante<br />

behandeling met sonidegib resulteerde in complete laesierespons<br />

in één klinisch geval (12). Verder onderzoek is nodig,<br />

maar Hedgehog-remmers bieden een veelbelovende eerstelijns<br />

behandelingsoptie voor SBC.<br />

Immuuncheckpointremmers, waaronder anti-CTLA4, anti-PD1<br />

en anti-PDL-1 antilichamen, worden vaak gebruikt<br />

bij de behandeling van verschillende vormen van huidkanker,<br />

zoals melanoom, SCC, BCC en Merkelcelcarcinoom (1). Met<br />

name het anti-PD1 cemiplimab is veelbelovend gebleken bij de<br />

behandeling van HHI-resistente of intolerante SBC. Combinatietherapie<br />

met cemiplimab en HHI’s heeft ook significante<br />

klinische voordelen en langetermijnresponsen laten zien bij<br />

gevorderd synchroon BCC/CSC. Hoewel PD-L1-remmers<br />

zoals pembrolizumab en nivolumab zijn gebruikt bij gevorderd<br />

metastatisch BCC en SCC, zijn er beperkte gegevens over hun<br />

werkzaamheid bij gevorderd SBC (13).<br />


Basosquameus carcinoom is een zeldzame en agressieve<br />

huidneoplasie die een nauwkeurige diagnose en tijdige behandeling<br />

vereist. Het is een controversiële entiteit onder<br />

de niet-melanoom huidkankers, omdat het kenmerken deelt<br />

met basaalcelcarcinoom en plaveiselcelcarcinoom. Het is<br />

belangrijk om deze diagnose te overwegen bij de evaluatie<br />

van atypische huidlaesies, vooral bij patiënten met een voorgeschiedenis<br />

van huidcarcinomen. Dermoscopie en LC-OCT<br />

bieden de mogelijkheid voor een nauwkeurigere diagnose<br />

door kenmerken zichtbaar te maken die onzichtbaar zijn voor<br />

het blote oog, maar de definitieve diagnose is afhankelijk van<br />

histologie.<br />

Het gebrek aan gestandaardiseerde behandelingsprotocollen<br />

voor BSC vraagt om prospectieve onderzoeken waarin verschillende<br />

opties worden vergeleken om tot een consensus te<br />

komen over de ideale behandeling, waaronder chirurgische<br />

benaderingen waaronder ruime excisie en Mohs micrografische<br />

chirurgie, het gebruik van schildwachtklierbiopsie,<br />

waarover nog steeds discussie bestaat, radiotherapie en<br />

farmacologische behandeling. Nieuwe vooruitzichten voor<br />

behandeling met sonische hedgehog-remmers en checkpoint-remmers<br />

zouden een alternatieve oplossing kunnen<br />

bieden voor lokaal gevorderde gevallen van niet-resectabele<br />

of moeilijk te behandelen SBC.<br />


1. Fotiadou C, Apalla Z, Lazaridou E. Basosquamous Carcinoma: A Commentary.<br />

Cancers (Basel). 2021 Dec 6;13(23):6146<br />

2. Murgia G, Denaro N, Boggio F, Nazzaro G, Benzecry V, Bortoluzzi P, Passoni E,<br />

Garrone O, Marzano A. Basosquamous Carcinoma: Comprehensive Clinical and<br />

Histopathological Aspects, Novel Imaging Tools, and Therapeutic Approaches.<br />

Cells. 2023 Nov 30;12(23):2737<br />

3. Garcia C., Poletti E., Crowson A.N. Basosquamous carcinoma. J. Am. Acad.<br />

Dermatol. 2009;60:137–143<br />

4. Giacomel J., Lallas A., Argenziano G., Reggiani C., Piana S., Apalla Z., Ferrara G.,<br />

Moscarella E., Longo C., Zalaudek I. Dermoscopy of basosquamous carcinoma.<br />

Br. J. Dermatol. 2013;169:358–364.<br />

5. Akay B.N., Saral S., Heper A.O., Erdem C., Rosendahl C. Basosquamous<br />

carcinoma: Dermoscopic clues to diagnosis. J. Dermatol. 2016;44:127–134<br />

6. De Stefano A., Dispenza F., Petrucci A.G., Citraro L., Croce A. Features of<br />

biopsy in diagnosis of metatypical basal cell carcinoma (basosquamous<br />

carcinoma) of head and neck. Otolaryngol. Pol. 2012;66:419–423. doi: 10.1016/j.<br />

otpol.2012.06.002<br />

7. Tan C.Z., Rieger K.E., Sarin K.Y. Basosquamous carcinoma: Controversy,<br />

advances, and future directions. Dermatol. Surg. 2017;43:23–31<br />

8. Volkenstein S., Wohlschlaeger J., Liebau J., Arens A., Lehnerdt G., Jahnke K.,<br />

Neumann A. Basosquamous carcinoma-A rare but aggressive skin malignancy.<br />

J. Plast. Reconstr. Aesthetic Surg. 2010;63:e304–e306<br />

9. Ciążyńska M., Sławińska M., Kamińska-Winciorek G., Lange D., Lewandowski B.,<br />

Reich A., Pabianek M., Szczepaniak K., Hankiewicz A., Ułańska M., et al. Clinical<br />

and epidemiological analysis of basosquamous carcinoma: Results of the<br />

multicenter study. Sci. Rep. 2020;10:1–8. doi: 10.1038/s41598-020-72732-x<br />

10. Kagakia D., Zapandioti P., Tryspiannis G., Grekou A., Tsoutsos D. Sentinel lymph<br />

node metastasis in primary cutaneous basosquamous carcinoma. A crosssectional<br />

study. J. Surg. Oncol. 2018;117:1752–1758.<br />

11. Sahuquillo-Torralba A., Llavador-Ros M., Caballero-Daroqui J., Botella-Estrada<br />

R. Complete response of a locally advanced basosquamous carcinoma with<br />

vismodegib treatment. Indian J. Dermatol. Venereol. Leprol. 2019;85:549–552.<br />

12. Dika E., Melotti B., Comito F., Tassone D., Baraldi C., Campione E., Mussi<br />

M., Venturi F. Neoadjuvant treatment of basosquamous carcinomas with<br />

Sonidegib: An innovative approach. Exp. Dermatol. 2023;32:2038–2039<br />

13. Gambichler T., Stricker I., Neid M., Tannapfel A., Susok L. Impressive response to<br />

four cemiplimab cycles of a sonidegib-resistant giant basosquamous carcinoma<br />

of the midface. J. Eur. Acad. Dermatol. Venereol. 2022;36:e490–e492<br />

Mei-Juni 2024

40<br />





E<br />

en pigmentatie van het gezicht en de hals komt vaak<br />

voor bij vrouwen en houdt verband met genetische,<br />

endogene (hormonen) en exogene (cosmetica,<br />

UV-stralen, vervuiling, medicatie) factoren. Melasma en<br />

postinflammatoire hyperpigmentatie zijn de meest voorkomende<br />

vormen van dyschromie. Beide gaan gepaard met een hoge<br />

psychologische belasting van de ziekte. Om deze last nog<br />

zwaarder te maken, is de noodzaak voor behandeling chronisch<br />

en zijn de resultaten vaak suboptimaal in de ogen van de patiënt.<br />

Een succesvolle behandeling is afhankelijk van een juiste<br />

diagnose, voorlichting van de patiënt en een weloverwogen<br />

therapeutische aanpak. Deze laatste is vaak multimodaal van<br />

opzet en omvat zonbescherming en depigmenterende cosmetica,<br />

topische en systemische medicatie en, in sommige gevallen,<br />

procedurele ingrepen.<br />



La Roche-Posay heeft het eerste wereldwijde epidemiologische<br />

onderzoek naar pigmentstoornissen gepubliceerd (1). De resultaten,<br />

verkregen uit onderzoek bij 48.000 mensen in 34 landen,<br />

tonen aan dat pigmentstoornissen wereldwijd veel voorkomen<br />

onder de algemene bevolking en dat ze een grote impact hebben<br />

op de levenskwaliteit. 62% van de dermatologen wordt<br />

geraadpleegd voor pigmentstoornissen en tegen 2040 zal 2/3<br />

van de mensen problemen ondervinden met pigmentvlekken.<br />

De studie benadrukt het gebrek aan informatie over het belang<br />

van fotoprotectie.<br />



Dr. David Njoo, dermatoloog,<br />

Nederland,<br />

Hengelo, besprak in<br />

een presentatie de pathogenese,<br />

klinische<br />

en histopathologische<br />

gegevens en behandelingsopties<br />

voor de<br />

verschillende hyperpigmentatiestoornissen.<br />

Actinische of seniele<br />

lentigos zijn goedaardige<br />

melanocytaire proliferaties<br />

die vooral een<br />

esthetisch probleem vormen. Ze verschijnen op delen van het<br />

lichaam die meestal aan daglicht worden blootgesteld, zoals de<br />

handrug, het gezicht - vooral het voorhoofd en de kale delen<br />

van de schedel - en het decolleté. Er zijn geen ontstekingsverschijnselen.<br />

Het doel van de behandeling is om overtollig pigment te elimineren,<br />

waarbij cosmetica een beperkte rol speelt. De eerstelijnsbehandeling<br />

is een specifieke pigmentlaser, met IPL, CO2<br />

laser en N2 als alternatieven.<br />

Melasma is een multifactoriële huidziekte; blootstelling aan<br />

de zon, hormonale variaties en genetische aa<strong>nl</strong>eg worden beschouwd<br />

als de belangrijkste etiologische factoren. De vlekken<br />

waaruit melasma bestaat, zijn verspreid over het gezicht<br />

(voorhoofd, wangen, slapen, bove<strong>nl</strong>ippen, kin), hebben een<br />

onregelmatige contour en een ongelijkmatige kleur die varieert<br />

van okergeel tot blauw of zwart. Melasma kan in zeer korte<br />

tijd verschijnen, in de orde van tientallen minuten bij daglicht.<br />

De letsels zijn epidermaal (een toename van pigmenttoename<br />

in alle lagen van de opperhuid) en dermaal (beschadiging van<br />

het basaalmembraan, toename en activering van mestcellen en<br />

bloedvaten). Tabel -1 geeft een overzicht van de behandeling van<br />

melasma. Hoewel tal van topische en systemische therapeutische<br />

middelen en niet-farmacologische procedurele behandelingen<br />

zijn overwogen bij de behandeling van melasma, hebben de algemeen<br />

beschikbare behandelopties verschillende beperkingen,<br />

waaronder onvoldoende klinische werkzaamheid, risico op<br />

terugval en een hoog percentage bijwerkingen.<br />

Verschillende farmacologische en niet-farmacologische behandelingsopties<br />

bij de behandeling van melasma.<br />

Post-inflammatoire<br />

hyperpigmentatie is<br />

een reactief proces als<br />

gevolg van een melaninetoename<br />

of een<br />

abnormale verdeling<br />

van melanine secundair<br />

aan inflammatoire<br />

huidaandoeningen,<br />

dermatologische therapieën<br />

en externe<br />

prikkels. Histologisch<br />

zijn er afwijkingen in de<br />

epidermis en de dermis:<br />

ontstekingsreactie, verhoogde<br />

melaninesynthese<br />

en diffusie naar<br />

de dermis. Het klinisch<br />

Mei-Juni 2024


41<br />

beloop is chronisch en onvoorspelbaar. Als eerste stap moeten<br />

de onderliggende ontstekingscondities worden onderzocht<br />

en behandeld. De daaropvolgende behandeling is gericht<br />

op het remmen van de pigmentproductie en het elimineren<br />

van overtollig pigment in de epidermis en dermis, zonder het<br />

basaalmembraan aan te tasten, door middel van topische en<br />

systemische behandelingen en technologische procedures<br />

(gepulseerde laser (595 nm), intens gepulseerd licht, microneedling<br />

met radiofrequentie, enz.)<br />


De behandeling van hyperpigmentatie bestaat eerst en vooral<br />

uit zonpreventie en het voorschrijven van een zonneproduct<br />

dat UVB- en UVA-stralen aanpakt. De meeste moleculen die in<br />

depigmenterende cosmetica worden gebruikt, richten zich op<br />

tyrosinase (afremming). Er worden veel moleculen aangeboden:<br />

niacinamide, tretinoïne, azelaïnezuur, kojizuur, vitamine C,<br />

arbutine, resveratrol, glabridine, viniferine, thiamidol, tranexaminezuur<br />

…. De verschillende moleculen in depigmenterende<br />

behandelingen werken op verschillende niveaus en daarom<br />

moeten ze gecombineerd en/of afwisselend worden gebruikt.<br />

Er kunnen ook verschillende orale behandelingen worden<br />

voorgesteld: tranexaminezuur, 500 mg per dag, vitamine C<br />

1000-1500 mg per dag, glutathion: 500 mg tweemaal per dag,<br />

pycnogenol 50-75 mg per dag, polypodium leucotomos 240 mg<br />

2 x per dag, melatonine 3 mg per dag.<br />

De belangrijkste uitdagingen bij de behandeling van pigmentstoornissen<br />

zoals melasma en postinflammatoire hyperpigmentatie<br />

zijn de weerstand tegen behandeling, de neiging tot recidief<br />

na behandeling en het risico op verergering van hyperpigmentatie<br />

met veel behandelingsmethoden.<br />

— Omdat hyperpigmentatie zo’n complex en moeilijk te behandelen<br />

probleem is, is het essentieel om een uitgebreide<br />

huidverzorgingsroutine en systematische UV-bescherming te<br />

gebruiken om de best mogelijke resultaten te behalen. —<br />


Melasyl is het resultaat van 18 jaar onderzoek en innovatie<br />

door L’Oréal. Deze unieke, nieuwe, gepatenteerde molecule<br />

betekent een revolutie in de strijd tegen hyperpigmentatie en<br />

werkt anders dan traditionele actieve ingrediënten.<br />

Melasyl is het eerste actieve ingrediënt dat melaninevoorlopers<br />

onderschept in een zeer vroeg stadium van het melanineoverproductieproces,<br />

voordat ze zichtbaar worden op de huid.<br />

• MELA B3: een innovatieve oplossing voor<br />

hyperpigmentatie gekoppeld aan de werking van<br />


• MELA B3 is ontwikkeld in samenwerking met<br />

vooraanstaande dermatologen en pigmentatie-experts<br />

zoals professoren Thierry Passeron en Andrew Alexis en is<br />

geïnspireerd op het Kligman trio.<br />

• MELA B3 combineert Melasyl, een innovatief ingrediënt<br />

tegen pigmentvlekken en 10% niacinamide; vitamine B3<br />

helpt irritatie te verminderen en versterkt de huidbarrière<br />

door essentiële lipiden te leveren voor een goede werking.<br />

• MELA B3 combineert vijf essentiële werkingen:<br />

kalmeren, de huid vernieuwen, exfoliëren, beschermen<br />

tegen antioxidanten en het onderscheppen van<br />

melaninevoorlopers.<br />

• MELA B3 is klinisch bewezen effectief op alle fototypes<br />

en verschillende pigmentvlekken, zelfs de meest<br />

hardnekkige. Na een behandeling van 1 week vond 71%<br />

van de vrouwen dat hun teint egaler was en 80% vond<br />

dat hun huid er helderder uitzag. Na een behandeling<br />

van 2 weken vindt 69% van de vrouwen dat hun<br />

pigmentvlekken lichter zijn en vindt 83% dat hun teint<br />

egaler is (2). Mela B3 vermindert aanzie<strong>nl</strong>ijk het risico<br />

op terugval (3)<br />

Het cijfer:<br />

85 %<br />




1. Wereldcongres Dermatologie 2023. Pigmentstoornissen, preventie, impact op<br />

levenskwaliteit, sociaal stigma. Resultaten van de eerste grote internationale<br />

studie. T.Passeron (Frankrijk) and all.<br />

2. Consumententest, 50 vrouwen, toepassing gedurende 1 week.<br />

3. Klinische studie bij 73 vrouwen, 2 weken doeltreffendheid tegen terugval, na 8<br />

weken toepassing van het product.<br />

4. Klinische studie: 41 vrouwen met hardnekkige vlekken.<br />

Mei-Juni 2024

42<br />



Faculteit Geneeskunde KU Leuven<br />




Preventiestrategieën om schade door de zon op zowel korte als lange termijn te<br />

voorkomen (Fig. 1-3) omvatten verschillende fotoprotectiemaatregelen zoals op<br />

zoek gaan naar schaduw, een hoed en beschermende kleding dragen (dichtgeweven<br />

en liefst donkere kledij), buitenactiviteiten vermijden tijdens de piekuren, de<br />

zonexpositie-tijd beperken, alsook regelmatige applicatie (elke twee uur en in<br />

voldoende mate) van een breedspectrum zonbeschermend product.<br />

Ook de langste en minst energieke golflengten van het<br />

UV-spectrum (UVA I, 340-400 nm), blauw licht (420-490<br />

nm) en zichtbaar licht (tot 700 nm) dragen bij aan<br />

schade door zo<strong>nl</strong>icht, zoals melasma en andere<br />

pigmentstoornissen.<br />

Fig. 1. Zonverbranding door UVB-straling<br />



Alhoewel de werkzaamheid en de cosmetische eigenschappen<br />

de voorbije jaren aanzie<strong>nl</strong>ijk zijn verbeterd en reeds enkele studies<br />

aantoonden dat een breedspectrum zonbescherming de<br />

ontwik- keling van bepaalde voorlopers van, en huidkankers effectief<br />

kan tegenhouden, dient er nog meer ingezet worden op<br />

het verminde- ren van biologische effecten zoals DNA-schade,<br />

onderdrukking van het immuunsysteem, alsook het genereren<br />

van vrije radicalen [Reactive Oxygen Species (ROS)] (1-3). Een<br />

verder gevorderd inzicht in de biologische en klinische effecten<br />

van straling met een langere golflengte heeft aangetoond dat de<br />

langste en minst energieke golflengten van het UV-spectrum<br />

(UVA I, 340-400 nm), blauw licht (420-490 nm) en zichtbaar<br />

licht (tot 700 nm) eveneens bijdragen aan schade door zo<strong>nl</strong>icht,<br />

zoals melasma en andere pigmentstoornissen waardoor vooral<br />

jongere volwassenen met een donker huidtype getroffen worden.<br />

Zelfs infrarood A draagt bij tot huidveroudering en productie<br />

van ROS (4, 5).<br />

Anorganische en organische UV-filters kunnen echter ongunsti-<br />

ge gevolgen hebben voor de veiligheid van zowel de<br />

menselijke gezondheid als het milieu. Huidpenetratie van bepaalde<br />

zonnefilters houden risico’s in, UV-absorptie kan de fotoactiviteit<br />

van organische filters verhogen, wat resulteert in<br />

het genereren van schadelijke ROS. Verder werden enkele<br />

veelgebruikte organische UV-filters zoals ethylhexyl triazon<br />

in verschillende in het water levende organismen teruggevonden<br />

en werden andere zonnefilters in bepaalde gebieden verboden<br />

omwille van schade aan het koraalrif (1-3), wat aa<strong>nl</strong>eiding geeft<br />

tot bezorgdheid over hun potentiële impact op het milieu.<br />

Deze vragen omtrent de veiligheid van bepaalde zonneproducten,<br />

zowel lokaal (verschillende nevenreacties op de huid)<br />

als systemisch (potentiële mutageniciteit/carcinogeniciteit en<br />

hormoonverstoring), en de milieuvriendelijkheid of ‘ecotoxi-<br />

Mei-Juni 2024


43<br />

Fig. 2. A. en B. Huidveroudering door langdurige blootstelling aan zo<strong>nl</strong>icht<br />

citeit’ versterken dus de nood aan een kritische toxicologische<br />

beoordeling van zonnefilters (en metabolieten) en een nog betere<br />

baten-risicoverhouding, d.w.z. (foto)stabiliteit maar tevens<br />

gemakkelijke afbreekbaarheid in het milieu (2, 3).<br />

Dit alles heeft wetenschappers en bedrijven ertoe aangezet<br />

om te zoeken naar efficiëntere en veiligere zonnefilters en<br />

inovatieve moleculen, alsook nieuwe technologieën (4-9). Het<br />

beperken van de concentraties van UV-filters door integratie<br />

van zogenaamde ‘boosters’ voor de zonbeschermingsfactor<br />

(SPF), alsook de ontwikkeling van nieuwe vehikels als dragers<br />

van de zonnefilters, waardoor hun huidpenetratie kan worden<br />

verminderd, blijken hiertoe een effectieve strategie te zijn (4,<br />

6). In dit artikel wordt ingegaan op deze nieuwigheden die tot<br />

opmerkelijke veranderingen in de samenstelling van zonneproducten<br />

hebben geleid, maar ook op de kritiek op het door<br />

de wetgeving voorgeschreven beoordelingssysteem van zonbeschermende<br />

producten (5).<br />



Het ideale zonneproduct dient een combinatie te bevatten van<br />

filters tegen UVB (vb. PABA-derivaten of cinnamaten), filters<br />

met UVA2-absorptie (vb. butyl methoxydibenzoylmethaan) en<br />

filters die beschermen tegen UVA1-golflengten die pas recent<br />

werden toegevoegd aan de lijst van toegelaten zonnefilters in<br />

Europa (Annexe VI, laatste update: 19/02/2024) (4).<br />

• Octocryleen werd voorheen vaak gebruikt, als UVBabsorberende<br />

filter en ook voor zijn stabiliserende werking<br />

op foto-onstabiele filters zoals ethylhexyl methoxycinnamaat<br />

en butyl methoxydibenzoylmethaan. Deze werd echter recent<br />

geweerd omwille van (foto)sensibiliserende effecten (Fig. 4).<br />

• Andere groepen filters werden in de EU goedgekeurd omwille<br />

van hun filtergrootte, dat het risico op huidpenetratie minimaliseert,<br />

en omwille van een lage graad van lichtgevoeligheid.<br />

Deze omvatten moleculen met maximale UVB-absorptie<br />

zoals ethylhexyl triazon, isoamyl p-methoxycinnamaat en<br />

4-methylbenzylideenkamfer, deze met UVA-absorptie zoals<br />

terephthalylideen dicamfersulfonzuur, en breedband-filters<br />

zoals dometrizoltrisiloxaan, bemotrizinol en bisoctrizol.<br />

• Zo is methyleen bis-benzotriazolyl tetramethylbutylfenol<br />

een fotostabiele breedspectrum zonnefilter, die eveneens<br />

bescherming biedt tegen blauw licht (cf. infra).<br />

Het ideale zonneproduct dient een combinatie te bevatten<br />

van filters tegen UVB, filters met UVA2-absorptie en<br />

filters die beschermen tegen UVA1-golflengten die pas<br />

recent werden toegevoegd aan de lijst van toegelaten<br />

zonnefilters in Europa.<br />




Het heeft meer dan 10 jaar geduurd om nieuwe organische moleculen<br />

toe te voegen aan de lijst van goedgekeurde zonnefilters<br />

in de EU die een verbeterde UVA-fotobescherming bieden, meer<br />

specifiek door te beschermen tegen hogere golflengten rond en<br />

boven 400 nm. Hun ontwikkeling is het resultaat van recent onderzoek<br />

naar de effecten van zichtbare straling met hoge energie<br />

(HEVR), <strong>nl</strong>. hyperpigmentatie van de huid, evenals oxidatieve<br />

stress, immunomodulatie, veranderde hydratatieniveaus en zelfs<br />

schade van cellulair DNA. HEVR komt overeen met golflengten<br />

boven 380 nm, inclusief blauw licht tot 450 nm (4):<br />

• In 2020 werd de UVA1-type filter, genaamd methoxypropylaminocyclohexeenylideen<br />

ethoxyethylcyaanacetaat (MCE)<br />

toegelaten. Deze thermostabiele filter vermindert hyperpigmentatie,<br />

immunosuppressie en fotoveroudering.<br />

• Een volgende zonnefilter, in 2021 toegevoegd, betreft<br />

Fig. 3. Huidkanker door langdurige zonblootstelling<br />

(spinocellulair carcinoom)<br />

Mei-Juni 2024

44<br />


Nieuwe technologieën en specifieke toevoegstoffen<br />

beschermen tegen inductie van vrije radicalen en tegen<br />

infraroodstraling, en beperken de huidpenetratie van<br />

zonnefilters.<br />

fenyleen bisdifenyltriazine die, vanwege zijn onoplosbaar- heid<br />

in hydrofiele en lipofiele media, aa<strong>nl</strong>eiding geeft tot aggregaten<br />

in dispersie boven 100 nm, met als gevolg dat de huidpenetratie<br />

ervan zeer laag is. Zijn absorptiespectrum bereikt een limiet van<br />

significante efficiëntie tot 450 nm. De doeltreffendheid ervan<br />

tegen HEVR en de werkzaamheid tegen oxidatieve DNA-schade<br />

en generatie van donkere cyclobutaan-pyrimidinedimeren<br />

(CPD’s) werd aangetoond in combinatie met een commerciële<br />

UVA en UVA/UVB fil- terformulering.<br />

• Bis-(diethylaminohydroxybenzoyl)piperazine met een absorptieband<br />

van 350–425 nm werd toegelaten in 2022,<br />

samen met de nanovorm ervan (wat het totaal aantal EUtoegelaten<br />

zonnefilters op 34 brengt). Gecombineerd met<br />

klassieke zonnefilters wordt de in vivo fotobescherming tegen<br />

pigmentatie verbeterd.<br />

• Andere nieuwe organische zonnefilters zijn nog in ontwikkeling,<br />

waarbij de aandacht naar veiligheid, stabiliteit en milieuvriendelijkheid<br />

gaat. vb. blokkerend ingrediënten voor<br />

blauw licht.<br />


Anorganische zonnefilters zijn veel minder vaak aanwezig dan de<br />

organische in de goedgekeurde lijsten van diverse internationale<br />

instellingen, en waren tot nu toe voornamelijk gebaseerd op twee<br />

elementen die al sinds de oudheid cosmetisch worden gebruikt:<br />

TiO 2<br />

en ZnO. Vanwege hun lage cosmetische aanvaardbaarheid<br />

werd hen slechts een secundaire rol toebedeeld, <strong>nl</strong>. voor zonbescherming<br />

bij kinderen of patiënten met lichtgevoeligheid<br />

voor organische filters, of in formulaties met combinaties van<br />

organische filters. Het genereren van schadelijke ROS door<br />

sommige organische zonnefilters wordt echter bespoedigd door<br />

de fotokatalytische activiteit van TiO 2<br />

en in mindere mate Zn0<br />

(6), een effect dat verminderd wordt door toevoeging van vb.<br />

silicium of Al. Deze minerale filters hebben o<strong>nl</strong>angs wel een<br />

belangrijke nieuwe status gekregen voor gebruik, alleen of in<br />

combinatie met andere filters (4).<br />

• Wat de ecologische aspecten betreft, zowel TiO 2<br />

als ZnO in<br />

de niet-nanovormen (meer dan 100 nm) worden aanbevolen<br />

en opgenomen als onderdeel van “ocean safe” en “rifveilige”<br />

zonnefilters. Sinds de jaren ’90 werden zij gebruikt in nanovorm<br />

waarbij recente EU-regelgeving een minimale deeltjesgrootte<br />

vaststelt en het gebruik ervan in spuitbussen verbiedt.<br />

• Hun breed absorptiespectrum is een ander kenmerk waarvoor<br />

minerale filters in aanmerking komen voor veelvuldig gebruik:<br />

samen met klassieke organische filters kan een absorptiespectrum<br />

worden bereikt dat beide zichtbaar en UV-licht omvat.<br />

Terwijl de nano- en microvormen van TiO 2<br />

verminderde fotoprotectie<br />

bieden in UVA1 en zichtbaar licht, is dat niet het<br />

geval voor nanovormen van zinkoxide.<br />

• Een zonneproduct met een potentieel beschermend effect<br />

tegen blauw licht bestaat uit zinkoxide (ZnO), titaniumdioxide<br />

(TiO 2<br />

) en een trimethylolhexyllacton-crosspolymeer (4).<br />

• Een nieuwe generatie van ZnO-gebaseerde zonnefilters lijkt<br />

aan te komen, zoals vb. een ZnO nanodiamand composiet,<br />

een complex dat als zodanig UV (290-400nm) absorbeert,<br />

beduidend minder ROS genereert dan de conventionele ZnOformuleringen,<br />

geen zichtbare film achterlaat en de huid niet<br />

penetreert (9).<br />

• Omwille van fotoveroudering en onesthetische hyperpigmentatie<br />

verergerd door HEVR, is er een toename van het gebruik<br />

van getinte zonneproducten. Deze formuleringen bestaan uit<br />

een mengsel van ijzeroxides (Fe 2<br />

O 3<br />

) en TiO 2<br />

, moleculen die<br />

functioneren als filters voor zichtbaar en UV licht, waarbij<br />

verschillende huidskleuren worden nagebootst met behulp<br />

van een combinatie van verschillende oxidatietoestanden<br />

van ijzeroxide, variërend van geel tot rood of zelfs heel donker<br />

bruin. Getinte zonneproducten zijn niet alleen populair<br />

geworden als buiten- maar ook als binnenzonwering door<br />

bescherming tegen blauw licht van verschillende elektronische<br />

apparaten en kunstlicht, hoewel deze straling minimaal is in<br />

vergelijking met zonblootstelling.<br />

• Recent werd ook een veelbelovende, efficiënte en veilige<br />

magnesium- en aluminiumhoudende booster ontwikkeld<br />

die in combinatie met een organische triazine filter de SPF<br />

kon verdubbelen (6).<br />






5.1. Nieuwe technologieën en toevoegstoffen (4)<br />

• Bescherming tegen inductie van vrije radicalen of ‘ROS’<br />

(Reactive oxygen species): topisch aangebrachte antioxidanten<br />

voorkomen de vorming van ROS veroorzaakt door<br />

exogene UV-straling, houden fotoschade en ontstekingen<br />

onder con- trole (8) en hebben een gunstige invloed op fotodegradatie<br />

van zonnefilters. Voorbeelden zijn vitaminen B3,<br />

C en E, polyfenolen zoals vb. curcumine, co-enzyme Q10,<br />

liponzuur, resveratrol, catechines, silymarine en melatonine<br />

(cf. infra). Hun lage oplosbaarheid in water, slechte stabiliteit<br />

en lage huid permeatie worden in recente formuleringen<br />

verminderd door gebruik gemaakt van nanodeeltjes waarin<br />

ze worden geïncludeerd. Combinatie van antioxidanten en<br />

UV-filters in nanodragers kan zo op synergetische wijze de<br />

fotoprotectieve activiteit van de huid verbeteren.<br />

• Bescherming tegen infrarood: organische en anorganische<br />

filters worden ook aangewend ter bescherming tegen de effecten<br />

van nabij-infraroodstraling (NIR). De zorgen over de<br />

gevolgen van de klimaatverandering en de stijging van de<br />

gemiddelde zomertemperaturen hebben de belangstelling<br />

voor fotobescherming tegen golflengten met een hogere<br />

calorische waarde doen toenemen. Zo werden zogenaamde<br />

‘koelfilters’ ontwikkeld, <strong>nl</strong>. hydrogels met een driedimensionaal<br />

netwerkstructuur en hoog watergehalte, waarin hyaluron-<br />

en looizuur met een breed UV-spectrumbescherming<br />

vervat zitten. Polyolen zoals xylitol worden toegevoegd die de<br />

huidtemperatuur met 6,6 ℃ al na 5 min. langdurig verlagen.<br />

Mei-Juni 2024


45<br />

Deze hydrogels hebben een hydraterend, antioxiderend en<br />

verkoelend effect, en hechten uitstekend aan de huid.<br />

• Vermijden van huidpenetratie: zo heeft de ontwikkeling van<br />

geschikte dragers grote implicaties voor optimale efficiëntie,<br />

<strong>nl</strong>. stabiliteit, homogene UV-filterverdeling, evenals vermindering<br />

van de huidpermeabiliteit van zonnefilters. De veiligheid<br />

wordt verhoogd door het gebruik van polysaccharide<br />

structuren om hydrogels te vormen, door nanotechnologie<br />

aan te wenden om hydrogels te genereren afgeleid van benzofuroazepine<br />

om moleculen te omhullen, of door het gebruik<br />

van cellulose nanokristallen die de werkzaamheid van filters<br />

verhoogt door hun huidpenetratie te minimaliseren. Alginaat<br />

microdeeltjes zijn effectief in het vergroten van de fotostabiliteit<br />

van ethylhexyl methoxycinnamaat. Cyclodextrinen<br />

zijn polysacchariden die worden gebruikt als inclusiecomplexen;<br />

inkapselingtechnieken bieden nieuwe, veilige en<br />

milieuvriendelijkere oplossingen en zijn vergelijkbaar met<br />

deze gebruikt in talrijke formuleringen die al op de markt zijn,<br />

zoals methacrylaatpolymeren (PMMA). Een andere techniek<br />

om huidpenetratie te voorkomen is de creatie van nieuwe<br />

kristallijne structuren door het smelten en emulgeren van<br />

filteragglomeraten. Technologieën gebaseerd op semikristallijne<br />

polymeren, zoals de combinatie van alkylacrylaat/<br />

hydroxyethylacrylaat-copolymeer (netlock technologie), kunnen<br />

filters in de formulering stabiliseren en zorgen voor een<br />

langere werking op de huid. Een andere type SPF-boosters<br />

zijn op synthetische polymeren gebaseerde materialen, zoals<br />

polydopaminen en styreen/acrylaten-copolymeren (6).<br />

5.2. Niet toegelaten UV-filters (cf. EU Annexe VI)<br />

Er zijn momenteel enkele fabrikanten die niet goedgekeurde<br />

UV-filters toevoegen, die op het etiket van ‘minerale’ zonneproducten<br />

beschreven worden als stabilisatoren (5). Deze<br />

componenten verhogen de UVB- en UVA II-absorptie van een<br />

mineraal zonneproduct zonder een concentratie aan minerale<br />

UV- filter nodig te hebben die een witte film achterlaat, of zonder<br />

de limiet te overschrijden van maximaal toegestane concentraties<br />

van goedgekeurde chemische zonnefilter(s). Aan deze cosmetische<br />

ingrediënten worden cf. de EU-wetgeving verschillende<br />

eigenschappen toebedeeld:<br />

• Voorbeelden zijn diethylhexyl syringylidenemalonaat (huidbeschermend),<br />

capryloyl salicylzuur (huidconditionerend),<br />

tridecyl salicylaat (antistatisch, huidconditionerend) en butyloctylsalicylaat<br />

(haar- en huidconditionerend, solvent) die deel<br />

uitmaken van dezelfde salicylaatfamilie als de goedgekeurde<br />

chemische UV-filters homosalaat en ethylhexyl salicylaat,<br />

alsook ethylferulaat (huidconditionerend), een analoog van de<br />

chemische UV- filter ethylhexyl methoxycinnamaat. Dit zijn<br />

echter zonnefilters waarvan huidpenetratie aangetoond werd.<br />

Deze resultaten suggereren dan ook dat gebruikers, bezorgd<br />

Verschillende natuurlijke substanties zijn potentiële<br />

kandidaat zonnefilters vanwege hun hoge fotoprotectieve<br />

werkzaamheid (vaak naast een uitgesproken antioxyderend<br />

vermogen), beschouwd als additieven<br />

en “boosters” in de formulatie van zonneproducten.<br />

Fig. 4. Positieve patch test (contactallergie)<br />

voor octocryleen<br />

over mogelijke nadelige gevolgen van chemische filters op hun<br />

gezondheid en/of het milieu, onnauwkeurig geëtiketteerde<br />

minerale en chemische zonneproducten die te hoge concentraties<br />

aan chemische filters bevatten, zullen vermijden.<br />

Evenzo kunnen regelgevende agentschappen eisen dat alle<br />

bekende of redelijkerwijs veronderstelde chemische UV-filters<br />

als zodanig worden geïdentificeerd op product-etiketten, of<br />

zelfs weggelaten indien het handelt over niet-goedgekeurde<br />

chemische UV-filters.<br />




“Groene” benaderingen voor de ontwikkeling van lokale fotobeschermende<br />

stoffen hebben de afgelopen jaren veelbelovende<br />

bevindingen opgeleverd (4). Momenteel zijn er geen natuurlijke<br />

organische zonnefilters opgenomen in de lijsten met de door<br />

de internationale regelgevende instanties goedgekeurde filters.<br />

Hoewel verschillende van dergelijke verbindingen potentieel<br />

kandidaat-zonnefilters zijn vanwege hun hoge fotoprotectieve<br />

werkzaamheid (vaak naast een uitgesproken antioxiderend<br />

vermogen), worden de meeste van deze stoffen beschouwd als<br />

additieven en fungeren ze als boosters in de formulatie (4):<br />

• ‘Mycosporine-like amino acids’ (MAA’s), geïsoleerd uit<br />

schimmels en een verscheidenheid aan mariene organismen,<br />

absorberen golflengten die zeer vergelijkbaar zijn met ethylhexyl<br />

methoxycinnamaat en butyl methoxydibenzoylmethaan,<br />

zijn thermisch stabiel onder verschillende omstandigheden<br />

en fotostabiel bij zeer hoge UV-stralingsdoses. MAA’s veroorzaken<br />

geen fototoxiciteit noch fotoallergie. De belangrijkste<br />

beperking voor het gebruik ervan vormt de hoeveelheid<br />

gezuiverde stof nodig, zodat ook fotostabiele synthetische<br />

analogen met verschillende maximum golflengten werden<br />

geproduceerd. Shinorine, opgenomen in het genoom van de<br />

cyanobacterium Fischerela s., wordt massaal geproduceerd.<br />

Scytonemin, een zeer overvloedig pigment in cyanobacteriën,<br />

en scytonemin-3a-imine, afgeleid van Scytonema hoffmani na<br />

blootstelling aan hoge doses zonnestraling, worden onderzocht<br />

voor mogelijk gebruik als UV-filter tegen zeer lange<br />

Mei-Juni 2024

46<br />


Een nieuwe etikettering van gecommercialiseerde<br />

zonneproducten zou consumenten moeten toestaan<br />

onderscheid te maken tussen hoge en lage niveaus van<br />

bescherming tegen UVB, UVA en zichtbaar licht.<br />

UVA-golflengten en HEVR.<br />

• Flavonoïden zijn polyfenolmoleculen en veelbelovende natuurlijke<br />

zonnefilter-kandidaten, met name quercetine en<br />

vooral rutine. Lignine, het de meest voorkomende flavonoïde<br />

in de natuur, is een andere kandidaat groene zonnefilter. De<br />

lage oplosbaarheid en de donkere kleur van lignine worden<br />

vermeden door gebruik van hoog-geordende lignine nanodeeltjes<br />

en de ontwikkeling van een methode om verdonkering<br />

van lignine te voorkomen. Silymarine, een polyfenol verkregen<br />

verkregen uit de mariadistel Silybum marianum, samengesteld<br />

uit verschillende flavonoïden zoals silybin, silydianine<br />

en silychristine, waarvan de UV- straling absorptiecapaciteit<br />

toeneemt in combinatie met TiO 2<br />

en ZnO. De transformatie<br />

ervan in nanodeeltjes vergroot de oplosbaarheid en maakt<br />

deze een sterke kandidaat als UV-blokker.<br />

• Eén van de natuurlijke stoffen met booster potentieel, voor<br />

zowel orale als lokale toepassingen is het extract van de varen<br />

Polypodium leucotomos, rijk aan niet-flavonoïde catecholisch<br />

verbindingen (benzoaten en cinnamaten zoals cafeïnezuur<br />

en het derivaat ferulinezuur). Het beschermt ook tegen immunosuppressie<br />

en hyperpigmentatie veroorzaakt door HEVR.<br />

• Andere natuurlijke producten omvatten schimmel- of bacteriële<br />

melaninen, vb. toevoeging van melanine afgeleid<br />

van Amorphotheca resinae aan een zonnefilter verhoogt de<br />

SPF- waarde, vertoont antioxidantactiviteit vergelijkbaar met<br />

die van ascorbinezuur maar groter dan die van gereduceerd<br />

glutathion. Pseudomonas sp. bevat bacterieel melanine, het<br />

5,6-dihydroxyindool2-carboxylzuur (DHICA), dat typische<br />

eumelanine eigenschappen bezit, met een fotoprotectief effect<br />

tegen UVB straling.<br />

• Ook groene koffieolie en stilbenen van sparrenschors worden<br />

als SPF-boosters vermeld (6)<br />




Voor UVA bestaat er geen maatregel-equivalent aan de UVB-<br />

SPFs voor zonnebrand, in plaats daarvan werd het concept van<br />

breedspectrum bescherming ontwikkeld, en de zonbeschermingsformulaties<br />

werden aangepast om golflengten tot ten minste het<br />

UVA-bereik te verstrooien of te absorberen. Er zijn echter talloze<br />

zorgen geuit met betrekking tot het voorgeschreven beoordelingssysteem<br />

(5). Deze omvatten de vaak misleidend hoge in<br />

vivo SPF-aanduidingen en de slecht begrepen en willekeurig<br />

breedspectrum aanduiding die zeer weinig begeleiding biedt voor<br />

consumenten over de mate van UVA-bescherming, <strong>nl</strong>. minimum<br />

UVA- beschermingsfactor die 1/3 van de SPF bedraagt, en een<br />

kritische golflengte van 370 nm (golflengte beneden dewelke 90%<br />

straling geabsorbeerd wordt) (document 2006/247/EC), waarbij<br />

voor de in vivo tests een hoeveelheid van 2 mg/cm 2 huidapplicatie<br />

gehanteerd wordt (1, 2). Deze tekortkomingen worden nog versterkt<br />

door de feit dat het huidige SPF-ratingsysteem consumenten<br />

misleidend grote verschillen voorstelt tussen SPF 20, 30 of<br />

50, vooral gezien het feit dat de gewoo<strong>nl</strong>ijk aangebrachte hoeveelheden<br />

zonnebrandcrème het gelabelde niveau van bescherming<br />

niet behalen. Betekenisvolle UVA- beschermingsclassificaties<br />

zijn veel moeilijker te construeren, gezien de actiespectra voor<br />

de verschillende vertraagde bijwerkingen en interacties tussen<br />

verschillende betrokken delen van het UV-spectrum, inclusief<br />

UVB, onbekend zijn. Nieuwe etikettering zou een einde moeten<br />

maken aan zi<strong>nl</strong>oze SPF-oorlogen en consumenten toestaan onderscheid<br />

te maken tussen hoge en lage niveaus van bescherming<br />

tegen UVB, UVA en zichtbaar licht in de gecommercialiseerde<br />

producten. Bezorgde gebruikers of hun adviserende artsen<br />

zouden dan specifieke zonneproducten kunnen selecteren of<br />

aanbevelen, op basis van specifieke doelstellingen voor de korte<br />

en lange termijn zonbescherming.<br />


Zeer recent werden veel innovaties gezien in de ontwikkeling van<br />

nieuwe moleculen en formuleringen die zowel de veiligheid als<br />

de werkzaamheid van zonbeschermende producten verhogen,<br />

waaronder veelbelovende stoffen die nog steeds in onderzoek<br />

zijn. Nieuwe zonnefilters die een evenwichtige fotobescherming<br />

bieden tegen iedere vorm van schadelijke zonnestraling zijn al<br />

beschikbaar, met een betere bescherming tegen hyperpigmentatie,<br />

immunosuppressie en fotoveroudering, terwijl nieuwe<br />

dragers de huidpenetratie ervan verminderen. Zonnefilters en<br />

antioxidanten op nanobasis hebben vele voordelen: UV-filters<br />

van nanoformaat kunnen de ongunstige witachtige kleur van<br />

grove metaaldeeltjes vermijden en aan een breed UV-spectrum<br />

weerstaan. In het geval van antioxidanten verbeteren de nanodragers<br />

de fotostabiliteit, huidpenetratie en fotoprotectie. Het<br />

uitvoeren van klinische onderzoeken om inzicht krijgen in de<br />

geoptimaliseerde dosering, werkzaamheid en veiligheid van<br />

nanoformuleringen is echter noodzakelijk.<br />

Natuurlijke producten zijn beloftevol voor het voorkomen van<br />

huidbeschadiging, waarbij veelbelovende fotoprotectieve moleculen<br />

geproduceerd werden, die alleen of gecombineerd met<br />

minerale zonnefilters, kunnen worden aangewend.<br />

Een kritische toxicologische beoordeling zowel van zonnefilters<br />

als toevoegstoffen, zoals vb. de niet-toegelaten zonnefilters die<br />

aangewend worden als boosters, blijft echter een noodzaak.<br />


1. Goossens A. Veiligheden, tolerantie van zonnefilters in de praktijk. Dermactu<br />

2020; 176 mei/juni: 14-6.<br />

2. Goossens A. Veiligheid en tolerantie van zonnefilters in de praktijk. Skin 2020;<br />

24(3): 30-4.<br />

3. Goossens A. Filtres solaires: efficacité, toxicité et allergie. In: Progrès en<br />

Dermato-Allergologie. Anvers (2022). John Libbey Eurotext. pp. 115-130.<br />

4. Aguilera J, Tamara Gracia-Caza T, Gilaberte Y. New developments in<br />

sunscreens. J Photochem Photobiol 2023; 22: 2473–82.<br />

5. Tuchayi SM, Wang Z, Yan J, Garibyan L, Bai X and Gilchrest BA. Sunscreens:<br />

Misconceptions and Misinformation. JID 2023;143: 1406-11.<br />

6. Chen L, Wang J, Wu X, et al. Boosting the effectiveness of UV filters and<br />

sunscreen formulations usin photosable, non-toxic inorganic platelets. Chem.<br />

Commun 2024; 60: 1039-42.<br />

7. Rajasekar M, Mary J, Sivakumar M, Selvam M. Recent developments in<br />

sunscreens based on chromophore compounds and nanoparticles. RSC Adv.<br />

2024; 14: 2529-63.<br />

8. Lin C-H, Lin M-H, Chung Y-K, et al. Exploring the potential of the nano-based<br />

sunscreens and antioxidants for preventing and treating skin photoaging.<br />

Chemosphere 2024; 347 (140702): 1-19.<br />

9. Bai X, Yan J, Gilchrest BA. Next-generation Zinc oxide-based sunscreens:<br />

molecular characteristics and advantages. JID 2024; 144: 430-4.<br />

Mei-Juni 2024


47<br />




Door hoogenergetisch zichtbaar blauw licht aan te<br />

pakken, nemen de Laboratoires Pierre Fabre een<br />

sprong in de toekomst van fotoprotectie. TriAsorB is<br />

de eerste zonnefilter met als eigenschappen: het schadelijke deel<br />

van het zonnespectrum absorberen en reflecteren, waaronder<br />

UVB, korte UVA, lange UVA maar ook hoogenergetisch<br />

zichtbaar blauw licht (400-450nm).<br />


Wetenschappers erkennen al lang de rol van UVB- en UVA-stralen<br />

bij de ontwikkeling van zonnebrand, huidkanker en fotoveroudering.<br />

Meer recentelijk heeft nieuw wetenschappelijk<br />

onderzoek de schadelijke invloed van zichtbaar hoogenergetisch<br />

blauw licht op huidcellen aangetoond.<br />

“Met het hoogenergetisch zichtbaar blauw licht hebben we een<br />

nieuwe vijand van de huid ontdekt. Deze schadelijke golven<br />

dringen nog dieper door in de huidlagen, tot in de hypodermis.<br />

Meerdere onderzoeken hebben aangetoond dat dit blauwe licht<br />

leidt tot de vorming van schadelijke vrije zuurstof radicalen die<br />

alle bestanddelen van huidcellen aantasten: lipiden, proteïnen en<br />

DNA. Blauw licht werkt ook in op het pigmentatiegen en stimuleert<br />

de activiteit van melanocyten. Daardoor verergert het bepaalde<br />

dermatosen die verband houden met de werking van melanine,<br />

zoals zwangerschapsmasker of postinflammatoire hyperpigmentatie.<br />

Maar bovenal zijn de schadelijke effecten van dit blauwe licht<br />

cumulatief en kan de schade op lange termijn toenemen, vandaar<br />

de absolute noodzaak, in termen van volksgezondheid, om ons<br />

er vanaf zeer jonge leeftijd en gedurende het hele leven tegen te<br />

beschermen,” zegt Daniel Redoules, doctor in de wetenschappen,<br />

wetenschappelijk directeur van Eau Thermale Avène.<br />

– Om de effecten van blauw licht op de huid te bestrijden, hebben<br />

de Laboratoires Eau Thermale Avène een revolutionaire<br />

nieuwe technologie ontwikkeld: de TriAsorB filter, geïnspireerd<br />

op de natuurlijke fotobeschermende kracht van melanine. –<br />



Melanine is verantwoordelijk voor de natuurlijke fotoprotectie<br />

van de huid. Het beschermt tegen zonnebrand, fotoveroudering<br />

en huidkanker. Het beschermt ook tegen hoogenergetisch<br />

zichtbaar blauw licht. TriAsorB biedt de huid, geïnspireerd<br />

door deze unieke manier van werken, een zeer brede en doeltreffende<br />

fotoprotectie en reflecteert het schadelijke deel van<br />

het zonnespectrum, waaronder UVB-, korte UVA- en lange<br />

UVA-stralen, maar ook hoogenergetisch zichtbaar blauw licht.<br />




De nieuwe TriAsorB filter is een organische molecule die<br />

in bepaalde formules verspreid zit. Deze unieke technologie<br />

garandeert de veiligheid van de filter. Dankzij TriAsorB is<br />

het Laboratoire Eau Thermale Avène erin geslaagd het aandeel<br />

filters in zijn nieuwe zonneverzorging Intense Protect SPF50+<br />

met ongeveer 10% te verminderen, met behoud van de hoge<br />

beschermingskwaliteiten.<br />

De nieuwe TriAsorB filter is volledig in lijn met de Concious<br />

Care-aanpak van Laboratoires Pierre Fabre. Nuttig, doordacht<br />

en ethisch, met als doel actieve ingrediënten te formuleren die<br />

steeds meer rekening houden met de huid en het milieu.<br />

Dit is een uitzonderlijke en uiterst zeldzame gebeurtenis,” merkt<br />

Daniel REDOULES op. Vier jaar werk en 30 toxicologische<br />

studies werden gewijd aan het bewijzen van de veiligheid van<br />

de filter. TriAsorB is ultraveilig en blijft op het huidoppervlak<br />

zitten, gezond of beschadigd. Vandaag de dag is Pierre Fabre<br />

de tweede cosmeticafabrikant ter wereld die zijn eigen zonnefilter<br />

heeft ontwikkeld. Na 20 jaar onderzoek hebben we een<br />

belangrijke innovatie in fotoprotectie bedacht.<br />

De TriAsorB-filter is ook te vinden in Eau Thermale Avène<br />

SUNSIMED KA, speciaal ontwikkeld voor de huid die vatbaar<br />

is voor Actinische Keratosen, SUNSIMED PIGMENT, voor<br />

de huid die vatbaar is voor pigmentstoornissen, Eau Thermale<br />

Avène Cicalfate+ SPF 50+ Multi-Protective Repair Cream en<br />

Ducray MELASCREEN Protective Anti-Spot Care SPF50+.<br />

95% van celschade<br />

veroorzaakt door<br />

blauw licht<br />

Naast UV is HEV blauw licht geïdentificeerd<br />

als een katalysator voor huidveroudering.<br />

Met het gepatenteerde<br />

TriAsorB filter dat beschermt tegen<br />

HEV blauw licht, garanderen de nieuwe<br />

ULTRA FLUID zonneproducten optimale preventie tegen<br />

fotoveroudering.<br />


Kwantificering van DNA-schade (cyclobutaan pyrimidine dimeren, CPD) door LC/<br />

MS-analyse (vloeistofchromatografie/massaspectrometrie) na acute blootstelling<br />

aan UV-stralen. <br />

Mei-Juni 2024

48<br />






17 FEBRUARI 2024<br />


Samenvatting van een klinische casus (Em. Prof. An Goossens)<br />

De ‘Scratch-patch test’: een methode om de huidpenetratie<br />

van grote moleculen te verbeteren<br />

Sofie Stappers, Ella Dendooven, Olivier Aerts. Dermatologie UZA:<br />

‘If the drugs itch, you may need to SCRATCH!<br />

Patchtests met systemisch toegediende geneesmiddelen<br />

worden beschouwd als een waardevol en veilig<br />

hulpmiddel om de oorzaak van een cutane bijwerking<br />

te identificeren en ook hulp te bieden bij de keuze van een<br />

potentieel veiliger alternatief. Soms doen er zich echter valsnegatieve<br />

reacties voor, voornamelijk op hoogmoleculaire<br />

haptenen die minder goed in de hoor<strong>nl</strong>aag kunnen<br />

binnendringen. De ‘Scratch-patch test’, waarbij een patch<br />

test met het te onderzoeken geneesmiddel aangebracht wordt<br />

op een huidoppervlak dat bekrast werd met een steriele naald<br />

(1) vormt een goed alternatief. Deze methode werd reeds<br />

met succes toegepast in gevallen van contactallergie voor<br />

topische geneesmiddelen zoals oogheelkundige preparaten<br />

en voor het onderzoek van systemische, zelfs ernstige<br />

geneesmiddelenerupties.<br />

Dit wordt geïllustreerd aan de hand van het geval van een 79-jarige<br />

man die een drugeruptie met eosinofilie en systemische<br />

symptomen (DRESS; RegiSCAR-score >5) ontwikkelde 12<br />

weken na de start van een behandeling met imatinib (Glivec®)<br />

voor chronische myeloïde leukemie (CML).<br />

Gezien de grote chemische structuur van imatinib werden 3<br />

maanden later zowel patch- als scratch-patch tests uitgevoerd<br />

met 10-% verdunningen in vaseline met imatinib, alsook met<br />

verschillende alternatieven van dezelfde geneesmiddelenklasse,<br />

<strong>nl</strong>. nilotinib, asciminib, en bosutinib. Enkel de scratch-patch test<br />

met imatinib reageerde duidelijk positief op dag 2 (+) en dag 4<br />

(+), die histopathologisch dezelfde kenmerken als de huidbiopsie<br />

van de huideruptie weergaf, wat de relevantie ervan verder<br />

ondersteunde. De drie alternatieve geneesmiddelen testten<br />

negatief. De testprocedure gaf geen aa<strong>nl</strong>eiding tot bijwerkingen,<br />

behalve een (interessante) reactivatie van het Varicella<br />

Zoster-virus (VZV) dat zich op de rug klinisch manifesteerde<br />

als een klassieke gordelroos.<br />

Een graduele toediening met asciminib, het structureel meest<br />

verschillende alternatief, werd goed verdragen zodat de patiënt<br />

succesvol zijn behandeling voor CML kon hervatten. Voor zover<br />

ons bekend is dit het eerste casusrapport van een ernstige<br />

drugeruptie, d.w.z. DRESS, waarbij met succes de schuldige en<br />

een veiliger alternatief geïdentificeerd werden via de ‘Scratch<br />

patch-test methode.<br />


1. Dendooven E, Goossens A, Aerts O. Patch testing patient’s own products: a<br />

practical overview for clinicians. Current Allergy & Clinical Immunology 2023;<br />

36 (2): 1-7.<br />

Mei-Juni 2024



De lipiden bilaag bestaat voor ongeveer 50% uit CERAMIDEN 1,2 . Deze bilaag is noodzakelijk om een<br />

effectieve huidbarrière te behouden, voor een goede waterhuishouding in het stratum corneum.<br />


-50% CERAMIDEN<br />

-25% CHOLESTEROL<br />

-10% / -20% VETZUREN<br />





Een combinatie van 3 huideigen, essentiële<br />

ceramiden, die de in de huid aanwezige<br />

ceramiden aanvullen, om zo droge huid<br />

te verzachten en de huidbarrière te versterken.<br />


Een revolutionair afgifte systeem welke<br />

hydraterende ingrediënten laag voor laag<br />

afgeeft voor een langdurige hydratatie.<br />

Houdt de huid langdurig zacht en comfortabel 3,4<br />


1 3 6-II<br />





1. Sahle FF, Gebre-Mariam T, Dobner B, Wohlrab J, Neubert RH. Skin diseases associated with the depletion of stratum corneum lipids and stratum corneum lipid substitution therapy. Skin<br />

Pharmacol Physiol. 2015;28(1):42-55. 2. Del Rosso JQ. Repair and maintenance of the epidermal barrier in patients diagnosed with atopic dermatitis: an evaluation of the components of a body<br />

wash-moisturiser skin care regimen directed at management of atopic skin. J Clin Aesthet Dermatol. 2011;4(6):45-55. 3. Lynde CW, Andriessen A, Barankin B, et al. Moisturisers and ceramide-containing<br />

moisturisers may offer concomitant therapy with benefits. J Clin Aesthet Dermatol. 2014;7(3):18-26. 4. Draelos ZD. The effect of ceramidecontaining skin care products on eczema resolution<br />

duration. Cutis. 2008;81(1):87-91.<br />


50<br />






17 FEBRUARI 2024<br />


Samenvatting van een klinische casus (Em. Prof. An Goossens)<br />

Ernstige type-I allergische reactie op bijenpollen als kruisreactie met<br />

Ambrosiapollen (Jolien Kessels, Martine Grosber: ‘Let It Be(e)’.<br />

Dermatologie, UZ, VUB). (An Goossens Prize)<br />

Een 27- jarige vrouw, met een medische geschiedenis<br />

van een maagbypassoperatie en een positieve<br />

atopische anamnese voor astma, eczeem als kind,<br />

alsook een seizoensgebonden rhinoconjunctivitis, ontwikkelde<br />

een onmiddellijk-type allergische reactie (gegeneraliseerde<br />

urticaria, kortademigheid, angio-oedeem en misselijkheid)<br />

bij inname van een vrij verkrijgbaar voedingssupplement<br />

met bijenpollen. Priktests toonden een type I- allergie voor<br />

bijenpollen, alsook voor berken-, kruiden- en graspollen<br />

aan (specifieke IgE’s ook positief), waardoor de jaarlijkse<br />

hooikoortssymptomen verklaard werden.<br />

In een publicatie van 32 gevallen van anafylaxie door bijenproducten<br />

(1) werd de helft daarvan veroorzaakt door bijenpollen,<br />

waarbij alle patiënten seizoensgebonden rhinoconjunctivitis<br />

vertoonden, vooral te wijten aan Ambrosia (Compositae-familie),<br />

analoog aan dit geval. Een onderliggend tweestap mechanisme<br />

werd voorgesteld: een type I-sensibilisatie voor wind-getransporteerde<br />

pollen van Compositae-planten, die kruis-reageren<br />

met insecten-getransporteerde bijenpollen en vervolgens bij<br />

inname anafylaxie veroorzaken.<br />

Bijenproducten worden steeds populairder en kunnen allergische<br />

reacties uitlokken. Vooral laattijdige allergische reacties<br />

o.v.v. contacteczeem op bijenwas en voornamelijk propolis<br />

zijn gekend (Fig. 1), doch artsen moeten zich ervan bewust<br />

zijn dat eetbare bijenpollensupplementen onmiddellijk-type<br />

reacties kunnen uitlokken en formeel gecontra-indiceerd<br />

zijn bij patiënten met seizoensgebonden klachten, waarbij<br />

Ambrosia-allergie het grootste risico vormt. Bovendien dient<br />

Fig. 1. Contactallergie voor propolis<br />

opgemerkt dat een maagbypassoperatie het ontstaan van voedingsallergie<br />

bevordert.<br />


1. Jarlot-Chevaux S, Dumond P, Tscheiller S, Pirson F, Renaudin JM. Anaphylaxie<br />

alimentaire aux produits de la ruche: à propos de 32 cas déclarés au Réseau<br />

d’Allergo-Vigilance®. Revue Française d’Allergologie. 2022;62(2):158-165.<br />

Mei-Juni 2024



Droge huid met neiging tot<br />



Droge huid met neiging tot<br />




SCORE *<br />

-95%<br />

-59%<br />

SCORAD *<br />

+69%<br />

SLAAP-<br />

KWALITEIT **<br />


*<br />

VANAF 10 MIN<br />

-42%<br />


SCORE<br />

*<br />

VANAF 10 MIN<br />

-42%<br />


**<br />


1 e oorzaak van AD, van<br />

69% van de patiënten<br />

3 VOEDENDE<br />


Gelaat & lichaam<br />

Vanaf de geboorte<br />

1 HYBRIDE<br />


Gelaat & lichaam<br />

Getest op atopische<br />

oogleden<br />

Vanaf de geboorte<br />


BEWAAR-<br />


1<br />


PER DAG<br />


BIO<br />


BY A-DERMA<br />

* Klinische studie bij 94 proefpersonen met een EXOMEGA CONTROL product (melk, crème, balsem). Gemiddelde resultaten tussen de 3 texturen<br />

na 22 dagen. ** Postmarketingonderzoek bij 495 proefpersonen met een huid met neiging tot atopie bij gebruik van een EXOMEGA CONTROL<br />

product alleen of in combinatie. Resultaten na 4 tot 8 weken. Verzameling internationale gegevens: Korea (49), Roemenië (134), Kroatië (98), Bosnië<br />

(92), Mexico (122).<br />

* Klinisch onderzoek naar de doeltreffendheid van EXOMEGA ALLERGO bij 30 volwassen proefpersonen met atopische dermatitis en een voorgeschiedenis<br />

van contactallergie. 1 toepassing per dag gedurende 22 dagen.<br />

** Resultaat op D22.

52<br />





Atopische dermatitis (AD), of chronisch eczeem, is een aandoening waarvan slechts<br />

één op de vijf Belgen op de hoogte is, hoewel ze een grote impact kan hebben op de<br />

levenskwaliteit van de patiënten.<br />

Eczemanet is een vereniging van patiënten die lijden aan atopische dermatitis en eczeem.<br />

Haar doel is om informatie te verstrekken en mensen bewust te maken van de ziekte.<br />

Gunter Van Dyck, voorzitter van Allergienet, legt uit.<br />


Allergienet werd opgericht in 2008. Wij zijn een belangenvereniging<br />

voor patiënten die lijden aan allergische, atopische<br />

of urticariële aandoeningen. We hebben een aparte afdeling<br />

opgericht specifiek voor atopische dermatitis onder de naam<br />

eczemanet.be. Voor netelroospatiënten bieden we urticaria.<br />

be. aan.<br />


Ons doel is een forum te bieden waar mensen met eczeem in<br />

België gemakkelijk met elkaar in contact kunnen komen om<br />

hun ervaringen te delen en een luisterend oor te vinden. Wij<br />

vechten voor een grotere erkenning van de last van de ziekte,<br />

wij steunen en helpen patiënten en hun families en waar nodig<br />

verdedigen wij de belangen van mensen met atopisch eczeem.<br />

Wij informeren ook het grote publiek over atopisch eczeem en<br />

geven voorlichting aan patiënten. Op onze website verzamelen<br />

we zoveel mogelijk informatie over de ziekte en de meest<br />

gestelde vragen van patiënten. Hygiëne en verzorging van de<br />

atopische huid zijn uiteraard een zeer belangrijk onderwerp.<br />

Andere missies zijn het stimuleren van wetenschappelijk onderzoek<br />

naar de oorzaken en nieuwe behandelingen, en het<br />

vertegenwoordigen van de belangen van eczeempatiënten bij<br />

de gezondheidsautoriteiten, bedrijven en andere organisaties<br />

die zich bezighouden met gezondheid.<br />

— Door te communiceren en te informeren over de ziekte en<br />

door patiënten en hun families te steunen, kunnen we bijdragen<br />

aan de verbetering van hun levenskwaliteit. Onze missie is<br />

krachtig: Informeren, Voorlichten, Ondersteunen. We willen<br />

dat patiënten hun eigen gezondheid in handen nemen. —<br />



Wij organiseren informele contacten tussen patiënten en beantwoorden<br />

persoo<strong>nl</strong>ijke hulpvragen. Af en toe organiseren wij<br />

PICOT<br />

ook kleinschalige bijeenkomsten waar mensen hun ervaringen<br />

over het leven met atopische dermatitis kunnen delen. Daarnaast<br />

organiseren we jaarlijkse het evenement ‘Dag van het Eczeem’<br />

waar we interessante sprekers vragen om hun ervaringen en<br />

inzichten met ons patiënten te delen of om met ons in discussie<br />

te gaan. Ons evenement is natuurlijk ook een uitgelezen kans<br />

om patiënten, zorgverleners en andere actoren met elkaar in<br />

contact te brengen.<br />



Als toonaangevend bedrijf binnen de dermatologie met specifieke<br />

producten voor mensen met atopisch eczeem delen wij<br />

eenzelfde missie, het leven van mensen met eczeem beter maken.<br />

Vanuit deze doelstellingen kunnen we vaak rekenen op de steun<br />

van Pierre Fabre Group, zo hebben we recent samengewerkt<br />

om ons boekje ‘Kriebel het draakje’ te vertalen naar het Frans<br />

maar ook om dit te verdelen naar onze gezame<strong>nl</strong>ijke doelgroep.<br />

De steun van Pierre Fabre Group maakt dat we een veel groter<br />

publiek kunnen bereiken en is voor iedereen een win-win maar<br />

vooral voor de patiënt.<br />

Mei-Juni 2024

Doe mee aan een van de golfwedstrijden die worden georganiseerd door Swings<br />

for Lives ten bate van de Justine Henin Foundation. De grote finale vindt plaats op<br />

20 september op Golf de La Bruyère, in aanwezigheid van Justine Henin. Dankzij de<br />

deelname van vele golfers kon Swings for Lives vorig jaar een cheque van 20.000<br />

euro overhandigen aan de Stichting ter ondersteuning van haar vele projecten, in het<br />

bijzonder het Gym&JoY-project in het Grand Hôpital van Charleroi.<br />

Kom langs en schrijf je in! Informatie: www.swingsforlives.be<br />






DE<br />

HENIN<br />


HENIN<br />




SWINGS<br />



HENIN<br />










07.07.24 I GOLF 02.06.24 DES LACS I GOLF DE L’EAU DE RIGENÉE<br />

D’HEURE<br />

30.06.24 & I 25.07.24 GOLF LA I BRUYÈRE<br />

B.D.G.C<br />

07.07.24 I GOLF 08.09.24 02.06.24 DES LACS I I GOLF GOLF DE L’EAU DE DE PIERPONT<br />


D’HEURE<br />

30.06.24 & I 25.07.24 GOLF LA I BRUYÈRE<br />

B.D.G.C<br />

07.07.24 I GOLF<br />

02.06.24 08.09.24 DES LACS<br />




D’HEURE<br />

FINALE 20.09.24 02.06.24 30.06.24 I DE RIGENÉE<br />

24 I & GOLF I 25.07.24<br />

GOLF LA LA I<br />


B.D.G.C<br />


08.09.24<br />




D’HEURE<br />

07.07.24 FINALE I GOLF 20.09.24 DES 24 LACS I & GOLF 25.07.24 DE L’EAU LA BRUYÈRE<br />

I D’HEURE B.D.G.C<br />


I B.D.G.C<br />

FINALE 20.09.24 08.09.24 I GOLF I LA DE BRUYÈRE PIERPONT<br />







54<br />

NEWS<br />

Ultieme bescherming tegen lange UVA-stralen<br />

De nieuwe Anthelios UVMUNE 400 oil Control cream-gel SPF 50+ van de Laboratoires La Roche-Posay<br />

biedt ultieme bescherming tegen ultra-lange UVA-stralen, beschermt tegen huidbeschadiging<br />

met een dry-touch finish voor een matterend effect. De formule, die ultra-bestendig<br />

is tegen water, transpiratie en zand, is gebaseerd op de nieuwe UV-filter Mexoryl 400 die beschermt<br />

tegen de onmerkbare en schadelijke UVA-stralen met ultra-lange duur [380-400nm]*,<br />

die 30% uitmaken van de UV-stralen die onze huid het hele jaar door bereiken.<br />

De AirliciumTM -technologie levert matterende microdeeltjes die onmiddellijk overtollig talg absorberen<br />

en de bronnen van glans (talg, zweet, vocht) onder controle helpen houden, zodat de<br />

huid er dag na dag minder vet uitziet. Lichte textuur met een onzichtbare finish. Niet vet. Geen<br />

witte vlekken. Ultrabestendige bescherming tegen water, transpiratie en zand.<br />

Zonbescherming, make-upbasis en bescherming<br />

tegen blauw licht<br />

De Ultra lichte Fluid Hydro Protect SPF 50+ van de Laboratoires Eucerin is ideaal voor dagelijkse<br />

bescherming tegen de zon, omdat de ultralichte textuur met een onzichtbare finish de<br />

huid beschermt zonder een wit laagje achter te laten.<br />

Het kan ook worden gebruikt als make-upbasis, want naast de hoge beschermingsfactor bevat<br />

de formule hydraterende actieve ingrediënten zoals hyaluronzuur, NMF ( Natuurlijke Hydratatiefactoren)<br />

en glycerine om de huid te voeden.<br />

De zonneproducten van Eucerin bieden meer dan alleen klassieke bescherming omdat ze op<br />

meerdere niveaus werken: ze combineren UVA/UVB-filters voor een zeer hoge bescherming<br />

en neutraliseren vrije radicalen die worden veroorzaakt door UV- en HEV-licht, ook bekend als<br />

blauw licht.<br />

Een innovatieve oplossing voor de geïrriteerde huid<br />

De innovatieve Cicalfate+ Crème SPF 50+ van Eau Thermale Avène is speciaal ontwikkeld om te<br />

voldoen aan de behoeften van de geïrriteerde of beschadigde huid die wordt blootgesteld aan<br />

UV-stralen en blauw licht. Dankzij het [C+-Restore] herstellend complex en het TriAsorB<br />

fotobeschermingssysteem biedt deze crème maximale bescherming tegen UV-stralen en blauw<br />

licht, terwijl het herstelproces van de huid wordt versneld. Het bevordert snel en effectief herstel,<br />

vermindert rode vlekken en voorkomt het risico op hyperpigmentatie.<br />

Mei-Juni 2024


55<br />

Het ECDC is bezorgd over de toename van ziekten die door<br />

vaccinatie kunnen worden voorkomen<br />

Het aantal gevallen van mazelen en kinkhoest neemt toe in de Europese Unie, zo blijkt uit gegevens die het Europees Centrum<br />

voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) heeft gepubliceerd in het kader van de Europese week van de vaccinatie.<br />

“Het is ontmoedigend om te zien dat, ondanks tientallen jaren van goed gedocumenteerde gegevens over de veiligheid en<br />

werkzaamheid van vaccins, Europese landen nog steeds worden geconfronteerd met ziekten die door vaccinatie voorkomen<br />

hadden kunnen worden”, maakt de directeur van het ECDC, Dr Andrea Ammon, zich zorgen.<br />

Het aantal gevallen van mazelen en kinkhoest begon in 2023 te stijgen en deze trend heeft zich sindsdien in verschillende<br />

EU-lidstaten voortgezet. Tussen maart 2023 en eind februari 2024 werden ten minste 5.770 gevallen van mazelen geregistreerd,<br />

waarvan ten minste 5 met dodelijke afloop. Mazelen is een zeer besmettelijke ziekte die een hoge vaccinatiegraad van ten minste<br />

95% van de bevolking vereist om de keten van overdracht te onderbreken”, aldus Andrea Ammon. Sinds medio 2023 is ook een<br />

toename van het aantal gevallen van kinkhoest gemeld in verschillende landen van de EU en de Europese Economische Ruimte<br />

(EER). Voorlopige gegevens wijzen op een meer dan 10-voudige toename van het aantal gevallen in 2023 en 2024 vergeleken<br />

met 2022 en 2021, wijst het ECDC erop. Pasgeborenen en zuigelingen, die nog te jong zijn om volledig gevaccineerd te worden,<br />

lopen een verhoogd risico om ernstige vormen van deze ziekten te ontwikkelen en zelfs om te overlijden. Daarom is het volgens<br />

het ECDC essentieel om zich aan het vaccinatieschema te houden. Vaccinatie tijdens de zwangerschap kan ook bijdragen aan<br />

een betere bescherming van zuigelingen.<br />

Veelbelovende vaccins tegen huidkanker<br />

Het farmaceutisch bedrijf Moderna hoopt in 2025 een vaccin tegen huidkanker op de markt te kunnen brengen. Bijzonder is dat ook<br />

andere vormen van kanker bestreden kunnen worden met zo’n gepersonaliseerd vaccin op basis van mRNA. Aan een onderzoek<br />

naar dit vaccin namen 157 huidkankerpatiënten deel van wie de kankercellen al waren uitgezaaid. Nadat hun tumoren waren<br />

verwijderd, kregen sommigen van hen het vaccin. “De onderzoekers gaven een groep patiënten de combinatie van de standaard<br />

immunotherapiebehandeling en het gepersonaliseerde kankervaccin. Ze vergeleken deze combinatie met een groep die alleen<br />

het geneesmiddel voor immunotherapie kreeg”, vertelt Evelien Smits, hoogleraar immunologie aan de Universiteit Antwerpen.<br />

De patiënten werden drie jaar lang gevolgd. “De resultaten zijn veelbelovend. Mensen die de combinatie kregen, hadden de<br />

helft minder kans op herval of overlijden.” Het risico op overlijden en terugkeer na ablatie, om precies te zijn, daalde met 49%.<br />

Het risico op verspreiding van de ziekte daalde met 62%. De onderzoekers zijn nu begonnen aan een grootschalig onderzoek<br />

waarin ze 1000 patiënten behandelen. In totaal nemen 14 landen deel aan deze nieuwe onderzoeksfase, waaronder België.<br />

FOCUS<br />

Eryfotona AK-NMSC: veel meer dan zonbescherming<br />

Voor elke zichtbare actinische keratose zijn er tot 10 subklinische laesies in een nabijgelegen<br />

gebied die nog niet zichtbaar zijn en die het kankerveld vormen. Het is daarom<br />

belangrijk om het hele subklinische kankerveld te behandelen om nieuwe laesies in het<br />

betreffende gebied te voorkomen.<br />

Eryfotona AK-NMSC vermindert en verbetert het subklinische kankerveld dat geassocieerd<br />

wordt met actinische keratose (AK) en niet-melanoom huidkanker (NMSC). Eryfotona bevat<br />

DNA-repairsomen (in liposomen ingekapseld fotolyase) die 45% van de schade door de zon<br />

herstellen, naast de schade die ons lichaam niet op natuurlijke wijze kan herstellen. Eryfotona<br />

verdubbelt dus het herstellend vermogen van de huid. Het legt een beschermende film<br />

op de huid (UVB 109, UVA 39) die het ontstaan van nieuwe laesies voorkomt. Bij mensen die<br />

bijvoorbeeld een behandeling voor actinische keratose (AK) hebben ondergaan, is aangetoond<br />

dat Eryfotona de kans op herhaling na 6 maanden halveert.<br />

Eryfotona AK-NMSC van ISDIN Laboratories is geïndiceerd voor de preventie en adjuvante beschermende behandeling van actinische<br />

keratose en andere vormen van niet-melanoom huidkanker. De Fusion Fluid textuur zorgt voor een snelle absorptie en voelt<br />

licht aan.<br />

Mei-Juni 2024

56<br />


Wereldwijde epidemiologie van actinische<br />

keratose<br />

Actinische keratose (AK) is een van de meest voorkomende<br />

diagnoses bij oudere dermatologische patiënten. De belangrijkste<br />

risicofactoren voor deze precancereuze laesie<br />

zijn leeftijd en blootstelling aan de zon, vooral bij fototype<br />

I of II. KA kan spontaan verdwijnen, blijven bestaan of, wat<br />

nog zeldzamer is, zich ontwikkelen tot een plaveiselcelcarcinoom,<br />

waarbij de kans op een dergelijke kwaadaardige<br />

ontwikkeling minder is dan 1% per laesie per jaar. Een<br />

systematisch literatuuroverzicht in mei 2022 in Embase,<br />

MEDLINE, Web of Science en Google Scholar probeerde de<br />

wereldwijde prevalentie van AK te bepalen. Van de 65 artikelen<br />

die door de full-text selectie kwamen, rapporteerden er<br />

60 over de prevalentie. Een meta-analyse van deze studies<br />

resulteerde in een wereldwijd prevalentiecijfer van 14% [95%<br />

betrouwbaarheidsinterval (CI) 14-15]. Als we bedenken dat<br />

de wereldbevolking ongeveer 8 miljard mensen telt, hebben<br />

1,1 miljard mensen KA, wat aanzie<strong>nl</strong>ijk is maar een overschatting<br />

kan zijn, omdat de meerderheid van de studies is<br />

uitgevoerd in niet-Hispanic blanke populaties. Door de grote<br />

heterogeniteit van de beschikbare onderzoeken is het niet<br />

mogelijk om de risicofactoren nauwkeuriger te specificeren.<br />

Toch lijkt het erop dat een hoge blootstelling aan UV-stralen,<br />

zoals bij buitenwerkers of sporters, geassocieerd is met een<br />

hogere prevalentie van AK.<br />

Ref.: George CD, Lee T, Hollestein LM, et al. Global epidemiology<br />

of actinic keratosis in the general population: a systematic review<br />

and meta-analysis. Br J Dermatol. 2024 Mar 15;190(4):465-476. doi:<br />

10.1093/bjd/ljad371.<br />

De wedren naar kankervaccins<br />

Na Covid-19 is oncologie het nieuwe slagveld voor laboratoria<br />

die gespecialiseerd zijn in mRNA-vaccins. Bij<br />

Moderna worden momenteel drie therapeutische vaccins<br />

klinisch getest in de oncologie. De meest geavanceerde<br />

is een geïndividualiseerde neoantigene behandeling op<br />

basis van mRNA - of mRNA-4157 (V940) - momenteel in<br />

fase III-onderzoek als adjuvante behandeling (na excisie)<br />

in combinatie met pembrolizumab (Keytruda) van MSD<br />

voor melanoom en niet-kleincellige longkanker met risico<br />

op recidief. In december 2023 kondigden Moderna en MSD<br />

aan, na een follow-up van 3 jaar, dat de combinatie van hun<br />

gepersonaliseerde vaccin met Keytruda het risico op recidief<br />

of overlijden met 49% verminderde in vergelijking met<br />

Keytruda alleen bij patiënten met hoog-risico melanoom<br />

na volledige resectie, en het risico op afstandsmetastasen<br />

of overlijden met 62% verminderde. Dit gepersonaliseerde<br />

vaccin wordt ook onderzocht voor verschillende andere<br />

solide tumoren: adjuvant melanoom (fase II), alvleesklierkanker,<br />

niet-kleincellige longkanker en maagkanker (fase<br />

I). “In de komende vijf jaar is Moderna van plan om tot 15<br />

nieuwe producten te lanceren op het gebied van infectieziekten,<br />

latente virussen, oncologie en zeldzame ziekten,<br />

om te voldoen aan grote onvervulde behoeften, om tot 50<br />

nieuwe kandidaten in klinische studies te hebben en om<br />

door te gaan met het evalueren van mRNA voor nieuwe<br />

toepassingsgebieden”, merkt Arnaud Chéret op, medisch<br />

directeur van Moderna Frankrijk.<br />

Laserontharing en pilonidale cyste<br />

Een Pilonidale aandoening wordt geassocieerd met de aanwezigheid van haar in de bilspleet. Het wordt gekenmerkt door acute<br />

ontstekingsuitbraken die kunnen leiden tot chronische wonden en de vorming van fistels, waarvoor antibiotische behandeling of<br />

chirurgie nodig is. Pilonidale aandoeningen recidiveren in ongeveer 33% van de gevallen, waarbij 80% van de recidieven binnen<br />

een jaar na de eerste behandeling optreedt. Deze recidieven zorgen voor veel stress bij de patiënten. De standaardbehandeling<br />

bestaat uit het verwijderen van haar met scheermesjes of crèmes en een strikte hygiëne van het aangetaste gebied. De therapietrouw<br />

van patiënten met deze preventieve maatregelen blijft echter laag en tegen deze achtergrond is laserontharing (LT)<br />

voorgesteld als mogelijke behandelingsoptie.<br />

Een nieuw gerandomiseerd monocentrisch onderzoek vergeleek het effect van LE in combinatie met standaardzorg versus<br />

standaardzorg alleen op de frequentie van recidieven van pilonidalis bij adolescenten en jongvolwassenen. De studie omvatte<br />

patiënten tussen 11 en 21 jaar die ten minste één episode van pilonidalis hadden gehad. Ze werden 1:1 gerandomiseerd in twee<br />

groepen met of zonder LE: de controlegroep kreeg advies over het verbeteren van de hygiëne en het verwijderen van haar uit<br />

de bilspleet, hetzij chemisch (ontharingscrème) of mechanisch (scheren). De interventiegroep kreeg ook elke 4 tot 6 weken<br />

laserontharing, in totaal 5 sessies.<br />

Het primaire eindpunt was het percentage recidieven van pilonidalis na één jaar, waarbij recidieven werden gedefinieerd als<br />

het verschijnen van een nieuw abces, folliculitis laesies of fistel waarvoor antibiotische behandeling, chirurgische incisie en<br />

drainage of excisie nodig was. Secundaire eindpunten waren onder andere het aantal dagen per jaar dat de patiënt (en/of zijn/<br />

haar verzorger) niet in staat was om zijn/haar gebruikelijke activiteiten uit te voeren als gevolg van pilonidalisziekte en verschillende<br />

gezondheidsgerelateerde kwaliteit van leven (HRQoL) en tevredenheid met de zorg scores.<br />

Ref.: Minneci PC, Gil LA, Cooper JN, et al. Laser Epilation as an Adjunct to Standard Care in Reducing Pilonidal Disease Recurrence in Adolescents and<br />

Young Adults: A Randomized Clinical Trial. JAMA Surg. 2024 Jan 1;159(1):19-27. doi: 10.1001/jamasurg.2023.5526.<br />

Mei-Juni 2024

NAAM VAN HET GENEESMIDDEL: Myconail 80 mg/g medische nagellak. KWALITATIE-<br />

VE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING: Een gram medische nagellak bevat 80 mgciclopirox.<br />

Hulpstof met bekend effect: 10 mg cetostearylalcohol/g oplossing. Hulpstoffen:<br />

ethylacetaat, ethanol (96%), cetostearylalcohol, hydroxypropyl-chitosan, gezuiverd<br />

water. FARMACEUTISCHE VORM: Medische nagellak. Heldere, kleurloze tot lichtgelige<br />

oplossing. THERAPEUTISCHE INDICATIES: Milde tot matige schimmelinfecties van de<br />

nagels veroorzaakt door dermatofyten, gisten en schimmels, zonder betrokkenheid<br />

van de nagelmatrix/lunula. Myconail 80 mg/g medische nagellak is geïndiceerd voor<br />

gebruik bij volwassenen. DOSERING EN WIJZE VAN TOEDIENING: Dosering: Pediatrische<br />

patiënten: De<br />

veiligheid en werkzaamheid<br />

van Myconail<br />

bij kinderen en<br />

adolescenten jonger<br />

dan 18 jaar zijn nog<br />

niet vastgesteld. Er<br />

zijn geen gegevens<br />

beschikbaar. Wijze<br />

van toediening:<br />

Cutaan gebruik.<br />

Voor lokaal gebruik<br />

op de vingernagels,<br />

teennagels en direct<br />

aangrenzende huid<br />

(perionychium, hyponychium).Tenzij<br />

anders<br />

is voorgeschreven,<br />

wordt Myconail<br />

nagellak aangebracht<br />

in een dunne laag één<br />

keer per dag op de<br />

aangetaste nagel(s)<br />

na zorgvuldig wassen<br />

en drogen van de<br />

nagels. De medische<br />

nagellak moet over<br />

het gehele nageloppervlak,<br />

5 mm van de<br />

omliggende huid en<br />

indien mogelijk onder<br />

de vrije rand van de<br />

nagel worden aangebrach.<br />

Myconail nagellak<br />

moet ongeveer<br />

30 seconden drogen.<br />

De behandelde nagels<br />

mogen niet worden<br />

gewassen gedurende<br />

ten minste zes uur,<br />

daarom wordt aanbevolen<br />

om de nagellak<br />

’s avonds voor het slapen<br />

gaan aan te brengen.<br />

Nadien kan de<br />

normale hygiënische<br />

verzorging worden<br />

BE2023MYC200<br />

hernomen. Myconail<br />

nagellak hoeft niet<br />

te worden verwijderd<br />

met een oplosmiddel<br />

of schuurmiddel (zoals<br />

nagel vijlen); het is voldoende om de nagels te wassen. In het geval van onbedoelde<br />

verwijdering van de nagellak door wassen, kan Myconail nagellak weer opnieuw<br />

worden aangebracht. Regelmatig knippen van de rand van de nagel en verwijdering<br />

van losse delen, wordt aanbevolen. De behandeling dient te worden voortgezet tot<br />

volledige mycologische en klinische genezing wordt bereikt en een gezonde nagel opnieuw<br />

is aangegroeid. Gewoo<strong>nl</strong>ijk is de behandelingsduur van vingernagels ongeveer 6<br />

maanden terwijl het voor teennagels 9-12 maanden is. Controle door schimmelkweek<br />

mag pas 4 weken na het eind van de behandeling ingezet worden om interferentie<br />

van kweekresultaten te voorkomen door mogelijke<br />

resten van de werkzame stof. Omdat het een lokale<br />

behandeling betreft, is er geen andere dosering nodig<br />

voor speciale patiëntengroepen. Als de aandoe-<br />

PP : 34,00 €<br />

ning ongevoelig is voor behandeling met Myconail<br />

nagellak en/of er is een uitgebreide betrokkenheid<br />

van een of meer vinger-en teennagels, zal aanvullende orale behandeling overwogen<br />

moeten worden. CONTRA-INDICATIES: Overgevoeligheid voor de werkzame stof of<br />

voor één van de hulpstoffen. Kinderen en adolescenten jonger dan 18 jaar door onvoldoende<br />

ervaring bij<br />

deze leeftijdsgroep.<br />


De frequentie van<br />

voorkomen van bijwerkingen<br />

wordt<br />

als volgt uitgedrukt:<br />

zeer vaak (≥ 1/10),<br />

vaak (≥ 1/100 tot<br />

58<br />


H<br />

yperpigmentatie<br />

NIEUW:<br />





is een onderwerp dat veel aandacht<br />

krijgt in de dermatologie en cosmetologie vanwege<br />

de prevalentie en de impact op de huid.<br />

Hyperpigmentatie wordt gekenmerkt door het donkerder<br />

worden van bepaalde delen van de huid door overmatige melanineproductie<br />

en kan door verschillende factoren worden<br />

veroorzaakt: blootstelling aan de zon, hormonale veranderingen<br />

zoals tijdens de zwangerschap of de menopauze, aandoeningen<br />

zoals acne of eczeem (die kunnen leiden tot overmatige melanineproductie,<br />

wat resulteert in donkere vlekken of plekken)<br />

en ook huidlaesies, zoals snijwonden of brandwonden, of de<br />

resultaten van ontharing (scheren of laserbehandeling) of reactie<br />

na een dermatologische behandeling (chemische peeling of<br />

andere) die kan leiden tot een verhoogde melanineproductie<br />

als onderdeel van het genezingsproces.<br />

Het valt niet te ontkennen dat hyperpigmentatie een aanzie<strong>nl</strong>ijke<br />

invloed kan hebben op iemands zelfvertrouwen en levenskwaliteit.<br />

Het begrijpen van de oorzaken van hyperpigmentatie en het<br />

zoeken naar de juiste behandeling kan daarom helpen om de<br />

algehele gezondheid en het uiterlijk van de huid te verbeteren.<br />

Door de onderliggende factoren die bijdragen aan hyperpigmentatie<br />

aan te pakken en gerichte huidverzorgingsproducten<br />

of behandelingen te gebruiken, kunnen mensen met hyperpigmentatie<br />

een egalere huidskleur krijgen en zich zelfverzekerder<br />

en beter in hun vel voelen.<br />



Na meer dan 10 jaar onderzoek en ontwikkeling door Eucerin,<br />

waarbij 50.000 verschillende ingrediënten werden getest,<br />

bleek één ingrediënt effectiever dan de andere voor de huid met<br />

neiging tot hyperpigmentatie: het gepatenteerde Thiamidol 1 .<br />

“Thiamidol 1 is zeer effectief in het remmen van menselijke<br />

tyrosinase, een enzym dat betrokken is bij de productie van<br />

melanine. We pakken hyperpigmentatie dus echt bij de bron<br />

aan”, zegt Dr. Gitta Neufang, Senior Vice President Research<br />

& Development bij Beiersdorf.<br />

Dit krachtige actieve ingrediënt werkt direct tegen de melanineproductie<br />

en is Eucerin’s gepatenteerde hoofdingrediënt.<br />

Het is klinisch bewezen dat het hyperpigmentatie vermindert<br />

en helpt voorkomen dat pigmentvlekken opnieuw verschijnen.<br />

Eucerin biedt al vele jaren gezichtsverzorgingsproducten die zijn<br />

ontwikkeld om bruine vlekken te verminderen. Deze formules,<br />

waaronder het Anti-Pigment Duo Serum en de Anti-Pigment<br />

Dagcrème SPF 30, zijn nu gevestigde namen in de verzorging<br />

tegen hyperpigmentatie.<br />

Maar tot nu toe was er slechts een beperkt assortiment anti-hyperpigmentatieformules<br />

speciaal voor het lichaam. Eucerin wil<br />

deze leemte nu opvullen met de Anti-Pigment Lichaamscrème<br />

voor Specifieke Zones.<br />



Het exclusieve, gepatenteerde hoofdingrediënt Thiamidol 1 is<br />

het actieve ingrediënt dat wordt gebruikt in alle producten in het<br />

Eucerin Anti-Pigment assortiment. Wetenschappelijk onderzoek<br />

heeft bewezen dat dit unieke ingrediënt hyperpigmentatievlekken<br />

vermindert en voorkomt dat ze opnieuw verschijnen.<br />

Mei-Juni 2024


59<br />



Pigmentvlekken kunnen ook het<br />

gevolg zijn van hormonale schommelingen.<br />

Zo heeft 10 tot 25% van<br />

de vrouwen die de pil gebruiken<br />

ermee te maken, maar ook 10 à 15%<br />

van de zwangere vrouwen kan een<br />

zogenaamd zwangerschapsmasker<br />

hebben. Dit masker uit zich in relatief<br />

grote, donkere zones met onregelmatige<br />

vorm op het gezicht en de armen.<br />

Het Anti-Pigment Serum Duo vermindert<br />

donkere vlekken zichtbaar<br />

en voorkomt de terugkeer ervan. De<br />

formule met gepatenteerd Thiamidol¹,<br />

Licochalcone A en Hyaluronzuur<br />

maakt de huid soepel. De teint<br />

oogt egaler, natuurlijker en stralender en de huid is<br />

gladder.<br />



Ten slotte is ook de zon een factor die<br />

hyperpigmentatie en nieuwe vlekken<br />

doet ontstaan. Het gezicht wordt continu<br />

blootgesteld aan de zon en heeft<br />

dus een dagelijkse zonnebescherming<br />

nodig. Wanneer de huid pigmentvlekken<br />

vertoont is het belangrijk om een<br />

adequaat beschermend product te gebruiken<br />

om het ontstaan van nieuwe<br />

vlekken te helpen voorkomen en de al<br />

aanwezige vlekken te beschermen.<br />

Daarom biedt Eucerin een gamma<br />

zonneproducten dat zich specifiek tot<br />

vlekken richt. Het gamma Eucerin<br />

Pigment Control bevat naast gepatenteerd<br />

Thiamidol¹, Licochalcone A en Glycyrrhetinezuur<br />

ook UVA/UVB-filters om door de zon veroorzaakte<br />

hyperpigmentatie te helpen voorkomen en te verminderen.<br />

Er is ook een zonneproduct in de vorm van een getinte<br />

gel-crème verkrijgbaar, om te beschermen tegen pigmentvlekken<br />

en ze te camoufleren.<br />

Bijna 98% van de gebruikers rapporteerde een vermindering<br />

van bruine vlekken. 2<br />

De resultaten zijn al zichtbaar na twee weken gebruik 3 en de<br />

verbetering wordt bevestigd naarmate de crème langer wordt<br />

gebruikt. 4<br />

Anti-Pigment Lichaamscrème<br />

voor Specifieke<br />

Zones is ook samengesteld<br />

met krachtige actieve ingrediënten<br />

die elk op hun eigen<br />

manier werken om pigmentvlekken<br />

te verminderen. Naast<br />

Thiamidol 1 bevat de crème nog<br />

andere krachtige ingrediënten,<br />

waaronder:<br />

• Melkzuur en Dexpanthenol<br />

om de huid zachtjes te exfoliëren<br />

en het natuurlijke vermogen<br />

tot zelfregeneratie te<br />

ondersteunen.<br />

• Hyaluronzuur om de huid te<br />

voeden en duurzaam te hydrateren<br />

voor een stralende en<br />

egale huid.<br />

Eucerin biedt hiermee een gerichte oplossing voor alle huidproblemen.<br />

1 Gepatenteerd Thiamidol (EP2 758 381B1) Frankrijk, België en Nederland<br />

2 Zelfevaluatie, 2 toepassingen per dag gedurende 8 weken, 41 proefpersonen<br />

3 Klinische studie, 42 proefpersonen, 2 toepassingen per dag<br />

4 Zelfevaluatie, 2 toepassingen per dag gedurende 8 weken, 41 proefpersonen<br />

Mei-Juni 2024

60<br />

NEWS<br />

Een van de populairste producten in de Verenigde Staten<br />

van Cerave eindelijk in België<br />

CeraVe, een van de nummer 1 aanbevolen huidverzorgingsmerken in de Verenigde Staten,<br />

heeft de lancering van haar nieuwe Advanced Repair Ointment in de Benelux aangekondigd.<br />

Dit is de eerste keer dat een van de bestverkopende producten van het merk in de VS wordt<br />

uitgebreid naar de rest van de wereld. De gemakkelijk aan te brengen occlusieve formule,<br />

verrijkt met 3 essentiële ceramiden, hyaluronzuur en petrolatum, beschermt en verzacht onmiddellijk<br />

de droge, ruwe huid, terwijl het ook het vocht in de huid vasthoudt en de huidbarrière<br />

helpt te herstellen. De huidbeschermende zalf vormt een beschermend laagje op de huid,<br />

helpt het natuurlijke vocht in te sluiten en verzacht tegelijkertijd de droge tot zeer droge en<br />

ruwe huid. De zalf is geschikt vanaf de leeftijd van één maand en kan worden gebruikt op het<br />

gezicht, lichaam, handen, voeten en lippen. Deze formule is hypoallergeen en geschikt voor<br />

mensen met een gevoelige huid.<br />

Aanpak van seborroïsche dermatitis:<br />

2 dermatologische innovaties<br />

Seborroïsche dermatitis is een chronische inflammatoire huidaandoening die 3,3%<br />

van de wereldbevolking treft. Van de getroffen personen vertonen 7 op de 10 personen<br />

de aandoening ook in het gezicht. Wanneer seborroïsche dermatitis de kop<br />

opsteekt, tast dit de levenskwaliteit van de patiënten op verschillende niveaus<br />

aan. Laboratoires Dermatologiques Ducray heeft de KELUAL DS Kalmerende<br />

Crème en Reinigingsgel opnieuw geformuleerd, twee belangrijke referenties voor<br />

de behandeling van de huid die gevoelig is voor seborroïsche dermatitis met<br />

symptomen als roodheid, schilfering en jeuk. Beide formules bevatten nu een synergetische<br />

combinatie van gepatenteerde actieve ingrediënten: ciclopiroxolamine<br />

en piroctone olamine. Een duo dat reeds welgekend is dankzij de gelijknamige<br />

shampoo Kelual DS. Wist u trouwens dat de Reinigingsgel nu ook klinisch getest<br />

en goedgekeurd is voor de indicatie van de behandeling van pytiriasis versicolor?<br />

Met de snelste en krachtigste werking op de markt worden de Kelual DS-producten onmisbaar bij de aanpak van<br />

seborroïsche dermatitis.<br />

Revitaliserende Aquagel-crème<br />

Laboratoires Dermatologiques Avène innoveren met Aquagel-crème Hyaluron Activ<br />

B3, speciaal ontwikkeld om de rijpere huid te revitaliseren. Deze nieuwe textuur is<br />

een uitbreiding op het bestaande Hyaluron Activ B3 gamma. Vanaf het eerste gebruik<br />

is de huid reeds voller en stralend, en na slechts 15 dagen is de huid steviger<br />

en zijn rimpels zichtbaar verminderd. Dankzij de lichte textuur en bloemige geur<br />

vormt het de perfecte make-upbasis.<br />

Mei-Juni 2024

NAAM VAN HET GENEESMIDDEL: Minoxidil Biorga 2 % oplossing voor cutaan gebruik - Minoxidil<br />

Biorga 5 % oplossing voor cutaan gebruik. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING:<br />

Minoxidil Biorga 2 % bevat als werkzame stof 20 mg/mL minoxidil. Minoxidil Biorga 5 % bevat<br />

als werkzame stof 50 mg/mL minoxidil. Hulpstof met bekend effect: Ethanol, Propyleenglycol.<br />

Hulpstoffen: 96 % ethanol, propyleenglycol, gezuiverd water. FARMACEUTISCHE VORM: Oplossing<br />

voor cutaan gebruik. THERAPEUTISCHE INDICATIES: Minoxidil Biorga is aangewezen bij de behandeling<br />

van alopecia androgenetica. DOSERING EN WIJZE VAN TOEDIENING: Toepassing op de huid.<br />

ENKEL VOOR VOLWASSENEN. Dosering: Een dosis van 1 mL dient tweemaal daags te worden aangebracht<br />

op de hoofdhuid, te beginnen met het midden van de te behandelen zone. Deze dosis moet<br />

gerespecteerd worden, ongeacht de grootte van de te behandelen zone. De totale dagdosis mag de<br />

2 mL niet overschrijden. Met de vingertoppen het product uitstrijken zodat de volledige te behandelen<br />

zone bedekt is (zie Wijze van toediening). Bij patiënten waarbij een cosmetisch onvoldoende<br />

haargroei wordt waargenomen<br />

met de 2 %<br />

oplossing of bij patiënten<br />

waar een snellere haargroei<br />

is gewenst, kan de<br />

5 % oplossing worden<br />

voorgeschreven. Speciale<br />

populaties: De veiligheid<br />

en werkzaamheid van<br />

Minoxidil Biorga bij patiënten<br />

jonger dan 18 jaar en<br />

bij patiënten ouder dan 65<br />

jaar zijn niet vastgesteld.<br />

Wijze van toediening: De<br />

wijze van toediening is afhankelijk<br />

van de gebruikte<br />

applicator. Verstuiver: Dit<br />

systeem is aangewezen<br />

wanneer grote plekken<br />

dienen behandeld te worden.<br />

1. Verwijder de dop<br />

van het flesje. - 2. Richt<br />

het pompje naar het midden<br />

van de te behandelen<br />

plek, verstuif 1 maal en<br />

strijk het product met de<br />

vingertoppen uit zodat de<br />

volledige te behandelen<br />

zone bedekt is. Herhaal<br />

deze procedure 6 maal<br />

om een dosis van 1 mL<br />

toe te dienen (met andere<br />

woorden, 7 verstuivingen<br />

in totaal). Vermijd inhalatie<br />

van het verstoven product.<br />

- 3. Spoel de verstuiver<br />

en/of applicator en plaats<br />

de dop terug op het flesje<br />

na gebruik. Verstuiver uitgerust<br />

met applicator: Dit<br />

systeem is aangewezen<br />

wanneer kleine plekken<br />

dienen behandeld te worden<br />

of onder nog aanwezig<br />

haar. 1. Verwijder de<br />

dop van het flesje. - 2.<br />

Verwijder het bovenste<br />

gedeelte van het pompje.<br />

Bevestig de applicator<br />

en druk stevig aan. - 3.<br />

Handel vervolgens op dezelfde<br />

wijze als beschreven<br />

voor de verstuiver.<br />

Voor en na toepassing van<br />

de oplossing, zorgvuldig<br />

de handen wassen. Enkel<br />

aanbrengen wanneer haar<br />

en hoofdhuid volledig<br />

droog zijn. Niet toepassen<br />

op andere lichaamsdelen.<br />

Contact met de<br />

ogen of andere gevoelige<br />

slijmvliezen vermijden.<br />


Overgevoeligheid voor de<br />

De behandeling van<br />

alopecia androgenetica<br />

bij mannen en vrouwen (1)<br />

Zichtbaar<br />

resultaat vanaf<br />

de 3 de of de<br />

4 de maand* bij<br />

gebruik op lange<br />

termijn (1)<br />

* Resultaten variëren van persoon tot persoon.<br />

(1) SKP Minoxidil Biorga 5% voor cutaan gebruik<br />

(2) Bron Redpharma 02/2021<br />

Maakt<br />

de haren<br />

niet vettig<br />

werkzame stof of voor een van de hulpstoffen. Minoxidil Biorga mag niet aangebracht worden op<br />

geïnfecteerde huid, op plaatsen aangetast door psoriasis, ernstige zonnebrand of ernstige verwondingen,<br />

gezien het risico van verhoogde absorptie. BIJWERKINGEN: De dermatologische bijwerkingen<br />

zijn van eenzelfde aard en ernst bij patiënten behandeld met 5 % of 2 %, de incidentie is groter<br />

bij gebruik van de 5 % oplossing. De bijwerkingen en hun frequentie worden hieronder vermeld volgens<br />

de gegevensbank MedDRA per systeem/orgaanklassen en frequentie. De frequenties worden<br />

als volgt gerangschikt: zeer vaak (≥1/10); vaak (≥1/100 tot

Zorg dragen voor je huid begint<br />

bij het te beschermen tegen de zon<br />





Bescherm verder dan UV licht<br />

met het lichtste gevoel<br />

❙<br />


• Trekt snel in<br />

• Zeer hoge UVA/UVB bescherming<br />


• Ter ondersteuning van DNA-herstel<br />

• Met Hydro-Tech Complex voor +25%<br />

meer hydratatie 2<br />

❙<br />



• Door Licochalcone A<br />



Licochalcone A<br />

50 ml | CNK 4605-242<br />


• Formule met respect voor de oceaan<br />

• Van toepassing op het hele Eucerin Sun gamma<br />

* Formule met respect voor de oceaan: geminimaliseerde impact op essentiële organismen die het mariene milieu vertegenwoordigen (bacteriën, algen, zoöplankton) volgens internationaal erkende methoden.<br />

Ga voor meer informatie naar: www.<strong>nl</strong>.eucerin.be/duurzaamheid/producten-ingredienten/ocean-formulazonnebescherming<br />

1. Evaluatie van de doeltreffendheid van antioxiderende zonnebeschermingsmiddelen. In vitro studie uitgevoerd in een extern en onafhankelijk onderzoeksinstituut. Interne gegevens. Januari 2023.<br />

2. Corneometriemeting: blind, resultaten 2u na eenmalige toepassing op de binnenzijde van de onderarm in vergelijking met een gebied zonder aanbrenging bij 35 vrouwen (18-65 jaar).

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!