KLK Gesprek_Maart 2018

lumico

Nuusblad van

KLK Landbou Bpk

Vol 25 • Maart 2018

KLK

Gesprek

Blink vooruitsigte vir rosynebedryf

SUID-AFRIKA IS WELISWAAR nie ‘n swaargewig in die

internasionale rosynebedryf nie, maar goeie gehalte en ‘n gunstige

vraag-en-aanbodsituasie maak van hierdie bedryf ‘n mededinger

om mee rekening te hou.

Die huidige rosyne-oes lyk belowend en sou die besonder gunstige

weersomstandighede voortduur, kan ‘n hoë gehalte produk in groot

volumes bemark word.

Aan die woord is Gog van der Colff, besturende direkteur van die

Carpe Diem-groep.

“Dit sal vir ons ongelooflik baie beteken, want dan kan ons die

bedryf uitbou. Dit is ‘n uitdaging om ‘n bedryf uit te brei as daar nie

volumes en gehalte is nie.”

Die huidige mark is belowend en as Suid-Afrika, wat besonder goed

geposisioneer is, dit reg bestuur, beloof dit om ‘n goeie seisoen vir

alle rolspelers in die bedryf te wees.

Suid-Afrika lewer sowat 3% van die wêreld se rosyne-oes, wat

slegs ‘n fraksie van die 300 000 ton-oes van Turkye is. In weerwil

daarvan, word 60 000 ton rosyne steeds in Suid-Afrika geproduseer,

waarvan 90% vanuit die Benede Oranjerivier-streek kom. Van

hierdie produk is 85% geoormerk vir die uitvoermark. Suid-Afrika se

grootste mededingers in dié mark is Turkye en die Verenigde State

van Amerika.

Volgens Gog is klimaat die grootste risiko waarmee die rosyneboerdery

gekonfronteer word – hetsy ryp, hael of droogte.

Rosyne is ‘n kommoditeit en prys is die hoofdrywer in die mark. Terself

dertyd raak gehalte en voedselveiligheid toenemend belangrik.

“Dit is hier waar Suid-Afrika hom goed kan posisioneer vir die

toekoms. Ons produsente en diensverskaffers handhaaf ‘n hoë vlak

van voedselveiligheid en dit word goed bestuur.

Deregulering het ongelooflik baie vir die rosynebedryf beteken.

Produsente se winsgrense het verhoog, wat tot hoër produksie gelei

en gevolglik volumes konstant laat toeneem het. Volumes het oor

die afgelope tien jaar met sowat 20 000 ton verhoog.”

Gog meen voedselveiligheid en gehalte is soos ‘n resies sonder ‘n

wenpaal en plaaslike produsente moet voortdurend poog om aan

die voorpunt hiervan te bly.

Die huidige rosyne-oes in die Benede Oranjerivier-streek lyk besonder belowend

en gunstige weersomstandighede kan lei tot ‘n gehalte produk in groot volumes.

Foto geneem deur Quinton Broid.

bl4

bl5

Plaasmark op Upington

Nuwe brandstofkaart

bl2


KLK Gesprek – wat vier keer per jaar verskyn

en ook aan kliënte gepos word – sal

die kom muni kasie meer spesifiek en

gefokus wees,” het Stephen bygevoeg.

“Ek sien die nuwe publikasie as ‘n kanaal

wat ons korporatiewe identiteit sal ondersteun.

Eerstens sal dit inligting gee en

tweedens ons interaksie met kliënte ver-

Die mikpunt met KLK Gesprek is om op ‘n

kort en kragtige manier, relevante bedryfs -

inligting en nuus aan ons kliënte oor te

dra. ‘n Versameling rubrieke sal ook ge -

reeld verskyn. Lesers kan uitsien na ‘n

boodskap uit die besturende direkteur se

pen; ‘n lewendehawe markoorsig; ‘n gees telike rubriek en die gebruiklike “In ge -

sprek met”-insetsel.

Geniet die kraakvars KLK Gesprek en gee

gerus inse te of terugvoer aan die redaksie.

• Kyk uit vir die volgende uitgawes wat in

Mei, Augustus en November vanjaar

verskyn.

breed.”

rder:

HaH

vir 2 08.

Bestuurswenke vir

beter lammer-oeste - bl. 3

Sluit aan by die Kalahari

Sim-studiegroep - bl. 5

Stoet hou Johan op

sy tone - bl. 8

Markrisiko (Prys-, Stoor- en Derdeparty-risiko)

Produksierisiko

Aardverwarming

Die vraag na voedsel en energie

ie nuusblad wat jy tans in jou hande vashou kan dalk vir jou met bloot net ‘n gesigwas gekry,” het Ilse van Zyl (Redaksielid van

die eerste oogopslag na ‘n splinternuwe publikasie lyk, maar KLK Gesprek) gesê. Volgens Ilse is daar steeds eds ‘n mate van baarheid in die nuwe uitleg opgesluit, hoewel dit die vorm van ‘n

herken-

as jy weer kyk, sal jy sien dit is dieselfde KLK Gesprek soos in die

verlede – nou net met ‘n meer moderne uitleg.

moderne idioom aanneem.

Die redaksie van KLK Gesprek sal graag jou kommentaar oor dié

meebring – ‘n verfrissende, vars voorkoms. Aan die inhoud van nuut getooide nuusblad wil hoor. Jy kan jou terugvoer e-pos na

KLK Gesprek is daar egter nie verander nie. “Die nuusblad het ilse@klk.co.za. Ons hoor graag van jou!

Kommentaar? Ons hoor graag van jou

2 Aan die woord... KLK Gesprek

KLK GESPREK BEREIK

DIE 10 JAAR-MERK

Uit die

Raadsaal

Stephen van Huyssteen

Besturende Direkteur: KLK

IN MAART 2008 het die eerste uitgawe

van ‘n splinternuwe nuusblad, KLK Gesprek,

die lig gesien. Dit het die vorige KLK Nuustydskrif

– wat twee maal per jaar verskyn

het – vervang en het deel uitgemaak van

‘n strategie om die maatskappy se eksterne

beeld en kommunikasie na buite te verbeter.

KLK Gesprek is ‘n kanaal om KLK se korpora

tiewe identiteit te ondersteun. Dit verskaf

tersaaklike bedryfsinligting en het ook ten

doel om KLK se interaksie met produsente,

kliënte en aandeelhouers te verbreed. Die

uitgangspunt is om kwartaalliks ‘n kort en

kragtige gesprek met mense van die KLKgemeenskap

te voer – wat nie onderbreek

word deur produkadvertensies of onnodige

lang artikels nie.

Die snelle ontwikkeling van die internet en

sosiale media het meegebring dat KLK se

digitale voetspoor sedertdien gevestig is. Die

nuusblad het ook hier sy plek ingeneem in ‘n

pakket van kommunikasiekanale waardeur

KLK met belanghebbendes gesprek voer. Dit is

sedertdien in ‘n e-blaaiboek formaat te sien op

ons webwerf en geïdentifiseerde artikels word

ook op die Facebook-blad geplaas.

Slagpryse kan versterk

DAAR HET WEINIG, indien enige,

betekenisvolle neerslae in die KLKbedieningsgebied

voorgekom en die

produsente sien uit na die eerste somerreënval.

Daar is produsente – in veral die

westelike gedeeltes van ons land – wat

as gevolg van die heersende droogte

gedwing is om hul aanteelkuddes met

tot 50% te verklein in ‘n poging om

genoegsame weiding vir die kernkuddes

te verseker. Daar is ook meer en

meer berigte van grondwatervlakke wat

onrusbarend gedaal het en in sommige

gevalle het boorgate wat dekades lank

goeie volumes grondwater verskaf het,

nou opgedroog.

Die pryse vir A1-, A2- en A3-lammers

het vir die periode vanaf die vorige

uitgawe (Desember 2017) bokant die

vlak van R74,00/kg verhandel en C1-,

C2- en C3-karkasse het bo die vlakke

van R50,00/kg verhandel. Die prysvlakke

van meer as R80,00/kg vir A1-,

A2- en A3-karkasse wat produsente in

Desember 2017 behaal het, het meeste

ontleders verbaas, terwyl die skerp

da ling van tot R10,00/kg vir dieselfde

Marksake

Jan Schutte

Bestuurder: KLK Vleis

grade in Januarie 2018 weer eens groter

was as wat verwag is. Dit is duidelik dat

die mark nie die lae aanbod wat tans

geld, suksesvol kan of wil absorbeer

nie en dit verduidelik tot ‘n mate die

skerp daling wat plaasgevind het. Die

verwagting is dat produsentepryse vir

die komende periode rondom die vlakke

van R72,00/kg sal fluktueer, maar daar

bestaan steeds die moontlikheid dat

pryse weer mag daal as daar groter

volumes slagdiere beskikbaar sou raak.

Die speenkalfpryse is steeds in die

omgewing van R38,00/kg lewende

gewig vir uit-die-handtransaksies

en het soos verwag in die afgelope

periode rondom hierdie vlak presteer.

Die slagpryse vir bees het rondom die

vlakke van R45,00/kg vir A-grade en

rondom R37,00/kg vir C-grade beweeg.

Die voorspelde tendens vir die komende

kwartaal is dat speenkalfpryse rondom

die huidige vlakke sal fluktueer en selfs

mag styg, omdat die laer graanpryse

die voermarges positief beïnvloed, terwyl

slagpryse behoort te versterk oor

die volgende kwartaal.

KLK

van usblad Amptelike n • 1/2008 Vol

‘N

Ons glo dat die KLK Gesprek, wat kwartaalliks

verskyn, wel aan die gestelde doelwitte en

mikpunte voldoen, maar soos met alle aksies

en aktiwiteite kan daar voortdurend verbeter

word. Die vraag is of ons daarin slaag om elke

kwartaal ‘n interessante nuusblad uit te gee?

U kan gerus u mening uitspreek of kommentaar

lewer op wat u sou wou lees in KLK Gesprek.

Is daar dalk ‘n onderwerp wat op ad hoc- of

gereelde basis gepubliseer moet word? Hou die

gesprek lewendig deur vir ons te laat weet wat

u behoefte is. Kontak gerus die redakteur,

Me Elmarié Bird, by 054 337 6202 of stuur ‘n

e-pos na elmarie@klk.co.za.

Landbou Beperk • Maart 2008

Dié nuusblad bevorder

KLK se kommunikasie

splinternuwe nuusblad, wa ten toon stel hoe KLK waarde toevoeg en kliënte ondersteun om

hul risiko te bestuur en winste te verhoog, gaan voortaan kwartaa liks verskyn. Dié nuusblad,

waarvan u die eerste uitgawe vashou, staan bekend as die KLK Gesprek.

KLK Gesprek maak deel uit van ‘n strategie

om die maatskappy s eksterne beeld

en kommunikasie na buite te verbeter. Dit

onder steun on slagspreuk, ‘Daar is geen

landbouvennoot soos KLK nie’, en gee

stukrag aan die interaksie met ons belang -

hebbendes,” het Stephen van Huyssteen

(besturende direkteur: KLK) gesê.

Die opgradering van KLK se webwerf was

die eerste inisiatief. Benewens op-datum

inligting oor die KLK Groep en al sy bedrywighede,

is nu tige inligting soos die jongste

vleispryse en vei lings inligting beskikbaar.

Kliënte wat die webwerf besoek by

www.klk.co.za kan ook daarop aanteken

vir transaksie-navrae en rekeningstate.

Verder is KLK se maandstate meer gebrui -

kersvriendelik gemaak en die aanwending

van die logo in advertensies en gedrukte

materiaal is gestandaardiseer, sodat die

beeld na buit eenvormig kan wees.

“Die KLK Nuus-tydskrif het slegs twee keer

per jaar verskyn, wat veroorsaak het dat

die inligting nie altyd tydig en relevant was

as die publikasie uitgekom het nie. Met

LEES BINNE

Bladsy 2: Dié transaksies moet verklaar word

Bladsy 4: Fosforproduk eie aan KLK

Bladsy 8: In gesprek met ..Kobus Marais

Hier’s vir

jou ‘n

bakkie, ki Boet

André Myburgh (bestuurder: Handel, KLK) oorhandig

die sleutels van ‘n Ford Bantam ba kie an André le

Grange (Upington), wenner van die erste nasionale

Build it-kompetisie vir 2 08. Al ons kliënte kan wenners

w es met groot kompetisies wat ger eld by a le

Build it-winkels gehou word. Baie geluk an André le

Grange asook al ons kliënte wat kleiner pryse gewen

het. KLK het verlede j ar ‘n Build it-franchise op

Upington, Kathu en Kuruman geopen. L es m er oor

die Build it-winkels op bladsy drie.

K L K

Skep ‘n omgewing

landbou kan floreer

Ernst Janovsky (Hoof: Absa Agri-besigheid) het van-


boumark het nuwe risiko’ soos ingevoerde siektes, peste en

stowwe (voëlgriep, melamien ensovoorts) s) ook ‘n invloed op

wat in landbou bestuur moet word en die faktore wat ‘n die produksievolumes en dit verhoog dus die risiko van dusente om hul skuld te diens.

probeheer

word deur

invloed op kommoditeitspryse kan hê.

Produksiewisselva ligheid kan maklik versekeringsprodukte soos droogteversekering of deur die

gebruik van die nuutste tegnologie.

oo regulasi en arbeidsregulasie stop te sit; markte te skep en

te ontwikkel asook deur landbouvriendelike beleide te ontwikkel.

Daar is ook twee belangrike dryfkragte wat ‘n positiewe impak op

Volgens Janovsky is daar twee hoofrisiko’s binne landbou wat

landboukommoditeitspryse sal hê, naamlik aardverwarming en

bestuur moet word, naamlik:

die vraag na voedsel en energie.

60% (VSA, Japan en Europa) van die wêreld-ekonomie verkeer Die reaksie rakende aardverwarming maak dat die druk om die

tans onder druk.

sogenaamde koolstofvriendelike wetgewing te implementeer,

Bees- en lampryse styg steeds skerp.

meer raak. Aangesien landbou die primêre begunstigde van

dié tipe wetgewing is (as gevolg van die vermoë van plante om

koolstof uit die lug te on trek), sal nuwe markte opwaartse druk

landbousubsidies, wisselkoerse asook in- en uitvoertariewe. op landboukommoditeitspryse plaas. Landbou kon egter nog

Produsente het dus baie min beheer oor prysvlakke en is geneig

nooit genoeg energie produseer om al die fossielbrandstowwe te

om prysnemers te wees, met pryse wat wissel tussen invoerpariteit

en uitvoerpariteit – afhangende van die plaaslike vraag en

vervang nie.

aanbod wat ‘n verhoogde prysvolatilitei tot gevolg kan hê.

Produsente moet meer grond bekom – “koop jou buurman uit”.

Daar word verwag dat grondpryse sal aanhou styg teen 10% - Gedurende die laat negentigerjare het kapitalisme kommunisme

12% per jaar.

vervang as ekonomiese stelsel in die wêreld. Dit het gelei tot ‘n

eksponensiële ekonomiese groei in die Oos-Europese, Midde-

Oosterse en Asiatiese lande, wat gelei he tot ‘n toename in krag van die verbruikers; vandaar die groe in aanvraag vir voedsel

selva ligheid (droogte, hael ensovoorts).

en

koop-

Produksierisiko is as gevolg van Suid-Afrikaanse klimaatwis-

energie.

jaar as gasspreker by KLK se Algemene Jaarvergadering

opgetree. Ernst het onder meer gesels oor die risiko’s

Janovsky meen dit is belangrik vir die regering om ‘n omgewing te

skep waarbinne die landbou kan floreer. Dit kan gedoen word deur

Faktore wat pryse, waaroor produsente geen beheer het nie,

beïnvloed, is internasionale produksietendense, internasionale

Nuusblad van KLK Landbou Beperk

KLK Gesprek trek ‘n nuwe baadjie aan

D

Daar is ‘n Engelse spreekwoord wat lui: “A change is as good as a

holiday” en dit is presies wat dié verandering in die nuusblad moet

Nuusblad van

KLK Landbou Bpk

Vol 23 • September 2017

Die nuusblad het oor die afgelope dekade gereeld ‘n

gedaanteverwisseling ondergaan om in pas te bly met

die jongste grafiese ontwerptendense.

KLK

Gesprek

Groot lof vir KLK se

mentorskapprogram

VROEG IN 2015 het KLK weer by gesprekke met die Depar-

is almal suid-wes van Upington geleë in die omgewing van

tement van Landelike Ontwikkeling en Grondhervorming (DRDLR) Kenhardt, Pofadder en Brandvlei. Die drie plase is almal kleiner

rakende moontlike mentorskappe betrokke geraak. In 2014 het KLK as 4 200 hektaar en het ’n drakrag van 1 GVE per 42 hektaar.

’n reeks mentorskappe suksesvol afgehandel en ons wou weer by ’n Dit is KLK se opinie dat produsente s ekonomiese lewensvatbaarheid

op hierdie kleiner plase ’n uitdaging sal wees.

’n nuwe groep voorheen-benadeelde produsente betrokke raak. KLK

is oortuig van die noodsaaklikheid daarvan om ook op hierdie vlak

KLK het ses plase vir mentorskap aanvaar. Dit is plase met ’n

’n bydrae tot die moontlike sukses van die regering se hervestigingsprogram

te maak. Sodoende ondersteun ons hierdie produsente om

gemiddelde groo te van 6 800 hektaar en ’n drakrag wat wi sel van

1 GVE per 30 hektaar tot 1 GVE per 48 hektaar. Die grootste plaas

te ontwikkel tot volwaardige kommersiële produsente wat ’n bydrae

is 8 275 hektaar. KLK het daarna nog twee plase se mentorskap kontrakte

onderteken, waarvan die gemiddelde groo te 10 550 hektaar

tot landbouproduksie maak.

Daar is twee vorme van mentorskap, naamlik voltyds, wat behels dat is en die drakrag 1 GVE per 45 hektaar is. KLK is derhalwe tans

’n mentor voltyds by slegs een plaas betrokke bly, en deeltyds, waar

mentor van agt plase en het mnr Bertus Coetzee op 26 Oktober 2015

die mentor sy tyd en aandag tussen meer plase en begunstigdes kan

aangestel om die mentorskap te behartig. Sy kantoor is gesetel in die

verdeel. KLK het betrokke geraak op ’n deeltydse mentorskapbasis,

Lewendehawegebou en hy is getaak om al die plase fisies twee keer

per maand te besoek, die opkomende produsente met raad te bedien

waar daar van die mentor verwag word om onder meer die projekte

en ook gepaste opleidingse sies te fasiliteer.

se produksiepotensiaal, infrastruktuurtekortkoming en menslike

vaardighede t evalueer en daarvolgens ’n besigheidsplan, ’n kapitaalbegroting

vir herkapitalisering en ook ’n kontantvloeibegroting fondse wat per plaas toegeken is, volgens begroting spandeer word

Aanvanklik was die fokus om toe te sien dat die herkapitaliserings-

op te stel. Die DRDLR gebruik dan hierdie inligting om die mentors en dat die werk wat ve rig word, bevredigend is. Hy het terselfdertyd

ook die opleidingsbehoeftes van die begunstigdes bepaal om

te evalueer en aan te wys.

sodoende ’n teiken- en taakgerigte opleidingsplan daar te stel.

Die mentorskap van nege plase is aanvanklik vir KLK aangebied,

waarvan drie afgewys is omrede die plase nie oor die nodige Die begunstigde sowel as die DRDLR het op hierdie stadium groot

produksievermoë beskik om die begunstigdes op die langer lof vir die manier waarop KLK betrokke is en die kwaliteit van die

termyn ekonomies lewensvatbaar te onderhou nie. Hierdie plase diens wat gelewer word.

Mnr Jan Schutte (regs), Best urder: KLK Vleis, gesels met van die produsente.

bl4

bl6

Kuruman Ekspo nou ’n gereelde inste ling

KLK vereer uitblinkers tydens

toekenningsgeleentheid

bl7

Pitkos vir die siel...

Kolossense 3:23 - 24

Floris Lategan

Werk met ywer en entoesiasme

“Wat julle ook al doen, doen dit van harte soos vir die Here en nie vir mense nie,

omdat julle weet dat julle van die Here as beloning sal kry wat Hy belowe het.

Christus is die Here in wie se diens julle staan.”

Dit is ‘n benydenswaardige voorreg om te kan werk. Dit is nog ‘n groter voorreg

om die gesondheid en lewenskrag te hê om te kan werk – en daarmee saam

ook ‘n betrekking te beklee.

Nou is die vraag: Vir wie werk jy? Werk jy vir mense? Of werk jy vir die Here? Is

ek aangestel deur ‘n werkgewer, of voel ek myself as geroepe deur die Here?

Wanneer iemand in ‘n gewone werkgewer-tot-werknemeromgewing funksioneer,

kan dit dalk wees dat so ‘n mens bloot maar net die nodigste take verrig

om aan die einde van die maand ‘n salaris te verdien.

Wanneer ek myself beskou as iemand wat vir die Here werk en nie vir mense

nie, sal ‘n dringendheid, dryfkrag, eerlikheid, stiptelikheid en integriteit deel

van my lewe word. Om nie eers te praat van werkywer en entoesiasme nie

– en daarmee saam een groot stuk vreugde.

Doen alles wat jy doen asof jy dit vir die Here doen…en geniet dit!


2017-wenners lééf KLK-belofte uit

DIE 2017-TOPPRESTEERDERS

in KLK se Next Move-wedstryd is onlangs

aangewys: KLK-tak Deben, Build it Kathu en

Trokkie Motors op Calvinia.

KLK Landbou Beperk het verlede jaar dié projek

van stapel gestuur om klanttevredenheid

en diensvlakke in die maatskappy te verbeter.

In die keuse van die wenner word die volgende

kriteria in ag geneem: Hulpvaardigheid,

vriendelikheid en flinkheid van personeel.

Die beskikbaarheid van voorraad, produkkennis

van personeel en hoe hulle met klante

kommunikeer word geëvalueer. Voorts word

probleemoplossing, die uitskakeling van administratiewe

foute, hoe personeel klante met

hul optrede verras en positiewe ingesteldheid

ontleed. Laastens word bepaal of personeel

die KLK-belofte uitleef.

Jannie Thirion, Takbestuurder van Deben,

wat as KLK-tak van die Jaar aangewys is, het

met die ontvangs van sy trofee eerstens sy

Hemelse Vader vir krag, gesondheid en wysheid

bedank. Hy het ook Deben-tak se klante

vir hul ondersteuning bedank. Hy het groot

waardering vir elkeen in sy span se harde

werk, geduld, deursettings- en uithouvermoë.

Michiel Storm, takbestuurder van Build it

op Kathu het aan KLK Gesprek gesê dat hy

en sy span besonder geëerd voel om die

toekenning te kon verwerf. Hy het klante vir

hul positiewe terugvoer bedank.

Alfrieda Albertyn, Beheerbeampte van

Trokkie Motors, wat as Vulstasie van die

Jaar aangewys is, sê sy is bitter trots op haar

personeel. “Hierdie toekenning spoor ons

aan om nóg beter diens te lewer.”

Kathu Build it ontvang die toekenning as Build it Tak van

die Jaar. Van links is Mathilda Mothibi, Cephas Ncube,

Marieta Smith, Michiel Storm, Charlottha Steenkamp,

Kristine Jorgè en Margaret Mere.

Maart 2018

Maatskappynuus

Landbouleiers moet

INISIATIEF neem

HOOP IS ANDERS as optimisme…

Laasgenoemde verwys na die berekening

van jou kanse in ‘n situasie.

Aan die woord is prof Piet Naudé, direkteur

van die Universiteit van Stellenbosch se

bestuurskool en alombekende akademikus

wat as spre ker opgetree het by KLK se onlangse

kaas-en-wynfunksie vir sakevennote,

kliënte en voorsitters van boereverenigings

in die omgewing.

Prof Naudé het dit so verduidelik: “As dinge

sleg lyk, is jy pessimisties. Of as dit goed

lyk, is jy optimisties. Jou siening van die

toekoms word dan van buite beheer en jy

verloor beheer – dit is soos ‘n gordyn wat

voor die toekoms sak.”

Hoop, daarenteen, het te doen met ‘n visie

waarin ‘n mens glo en vashou, ongeag van

die omstandighede waarin jy jou mag bevind.

“Wat in Suid-Afrika dringend nodig is, is

mense wat met hoop leef en werk om die

ongelooflike potensiaal van ons land en sy

mense te verwesenlik. Landbou is sentraal

tot ons toekoms en landbouleiers moet

inisiatief bly neem om hulself onmisbaar in

‘n demokratiese bestel te maak.”

Tydens die geleentheid het Stephen van

Huyssteen, Besturende Direkteur van KLK, ‘n

kort oorsig gegee oor die stand van sake by

KLK en gaste vir hul bydrae en ondersteuning

bedank.

3

KLK se Deben-tak is as Tak van die Jaar bekroon. Voor is

Jannie Thirion en Martin Steyn (Streekkoördineerder) en

agter is Giselle Hartlief, Yster Mokoledi, Pieter Dolf, Lukas

Friey, Dennis Hantise, James Ogotseng, Tom Olyn

en Aaron Mokgothu.

Trokkie Motors se uithalerspan bestaan uit Marlin van Wyk,

Shawn Baadjies, Kevin Matthys, Anna Sass, Jonathan Coetzee

en Alfrieda Albertyn.

Die funksie wat by d’Wingerdskuur op die

Carpe Diem-landgoed aangebied is, was ‘n

groot sukses en positiewe terugvoer is van

die gaste ontvang.

KLK HET ONLANGS

hul embleem by die vulstasie

op Keimoes, na die vorige

kontrak met Caltex verstryk

het, aangebring. Volgens

Phillip Swart, Bestuurder

KLK Petroleum, besit KLK

die rybaan al etlike jare.

Loer gerus in by KLK-rybaan

Opgraderingswerk het in Oktober

verlede jaar begin en

van 15 November af het die

rybaan en geriefswinkel met ‘n

splinternuwe voorkoms gespog.

Die rybaan is 24 uur per dag,

sewe dae van die week oop.

Die rybaan en geriefswinkel by die KLK-vulstasie op Keimoes is onlangs

opgegradeer. Ry gerus daar aan.

Jou vennoot in landbou

Prof Piet Naudé by KLK se kaas-en-wynfunksie op

28 No vember verlede jaar. Die KLK-direksie en bestuur

bedank prof Piet vir sy waardevolle boodskap en

positiewe bydrae tot die landbougemeenskap.


4 Aktueel

KLK Gesprek

La Niña = buierig, of nie?

IN TEENSTELLING MET voorspellings van redelike goeie vooruitsigte

vir die midsomer, was die werklike reënval oor groot gedeeltes

van die land tot in die laaste deel van Januarie 2018 betreklik min.

Een van die redes vir die uiters droë en warm toestande was die voorkoms

van tropiese siklone rondom Madagaskar, wat droë en warm lug

oor Suidelike Afrika laat neerdaal het. Verder was die relatiewe positiewe

effek van die hoogdrukstelsel, wat vanaf die Atlantiese Oseaan

oor die westelike dele van die land voorkom, steeds verder noord as

normaal vir hierdie tyd van die jaar. So het fronte die land ook abnormaal

laat beïnvloed deurdat dit relatief verder noordwaarts voorgekom

het. Tropiese vog kon ook nie die normale reënvaltoestande op die

normale tyd en in die normale geografiese patroon veroorsaak nie.

Hierdie tendens is in teenstelling met die klimaatpatroon wat gewoon lik

deur La Niña-toestande veroorsaak word. La Niña is meesal verantwoordelik

dat die seisoen laat begin, maar gewoonlik met gemiddelde

tot bogemiddelde reënval vanaf die laaste deel van November tot

Januarie en dan weer vanaf Maart tot Mei.

Dit wil voorkom asof La Niña vanjaar te laat ontwikkel het om

die normale koppeling met die oorhoofse weerpatrone te kon

laat plaasvind.

Die vraag is nou of die La Niña nog gaan inskop en of die res van

die seisoen “abnormaal” droog gaan bly? In die verlede was daar

Nuwe baadjie vir Kuruman

Johan van den Berg

Santam Landbou

La Niña-seisoene waarin ondergemiddelde reënval voorgekom het.

So byvoorbeeld was 1983/1984 en 1998/1999 La Niña-seisoene,

maar het ‘n ondergemiddelde mielie-oes gerealiseer.

Tog wil dit voorkom asof die vooruitsigte vir die laatsomer en herfs

positief is – vir ten minste gemiddelde reënval. Sedert die laaste week

van Januarie 2018 het redelike goeie neerslae oor groot gebiede

begin voorkom. Dit lyk ook asof die band van reën besig is om

weswaarts uit te brei.

Omdat die intensiteit van die droogte in gebiede hoog is, sal dit

heelwat reën en opvolgreën verg om die droogte vir grasprodusente

te verlig. Voorts is die damvlakke besig om vinnig te daal, aangesien

dit in die 2017/2018-somerseisoen bykans geen aanvulling ontvang

het nie.

Vooruitsigte vir reën voor die winter lyk redelik gunstig, met heelwat

onsekerheid omdat die voorspellings tot op hede redelik afgewyk

het van die werklike reënvalpatroon. Indien ons in Februarie en

Maart nie ten minste die gemiddelde reënval ontvang nie, kan dit

redelike ernstige gevolge vir veeprodusente, maar ook vir besproeiingsprodusente,

inhou – veral vir die komende somerseisoen, omdat

watervlakke vinnig daal.

Plaasmark hier om te bly

2018 IS OP ‘n vars noot afgeskop met KLK Upington se

nuwe Plaasmark.

Volgens takbestuurder Faan Laubscher, is die eerste Plaasmark op

Saterdag, 3 Februarie, gehou. ‘n Feestelike atmosfeer het geheers

met musiek en 15 uitstallers, wat enigiets van melktert en beskuit

tot pampoene en waatlemoene verkoop het.

“Ons gaan voortaan elke eerste Saterdag van die maand Plaasmark

hou,” vertel Faan.

Die idee is om die gemeenskap

byeen te bring en in die

proses ook potensiële klante

na die KLK-tak te bring.

Opgraderingswerk by KLK se

Kuruman-tak is afgehandel

en die tak spog met ‘n

blinknuwe voorkoms.

Uitstallers kry die uitstalruimte

gratis, maar moet self vir die

res sorg. Belangstellendes kan

Faan vir meer besonderhede

by 054 337 6200 skakel.

KURUMAN SE KLK-TAK begin die nuwe jaar met ‘n splinternuwe

(en groter) baadjie.

Die tak is oor die afgelope drie maande vergroot, opgradeer en al

die handelsvoorraad is geëvalueer.

Die tak verskaf nou ook klere. Tans is daar Gladiator-werkklere,

broeke en hemde. Martin Steyn, streekkoördineerder, het aan

KLK Gesprek gesê daar is heelwat meer klere-items onderweg.

Martin bedank klante vir hul geduld tydens die opgraderingsproses

en nooi almal uit om die blinknuwe tak te besoek.

Die eerste KLK

Plaasmark asma

op Upington

is vroeg in Februarie gehou.


Maart 2018

Tegnies

5

Build it-takke BLINK UIT

KURUMAN EN UPINGTON se Build it-takke het elk onlangs

‘n Build it AGM-toekenning ontvang.

Volgens André Ferreira, streekbestuurder van KLK se vier Build it-takke,

besoek ‘n span van die Build it-franchise die takke twee maal per jaar

om te bepaal of hulle aan die franchise se standaarde voldoen. Een

hiervan is ‘n verrassingsbesoek.

Die afvaardiging ondersoek verskeie aspekte, waaronder netheid

van die winkel, personeel, stoorruimtes en werf, verhandeling, omset,

prysaanduiding, klantediens, voorraad en promosies.

‘n Tak moet minstens 85% deur die jaar handhaaf om vir hierdie

toekenning in aanmerking te kan kom.

Gordonia Motors spog met

nuwe Isuzu- en Renault-agentskappe

DIE MOTORGROEPE Isuzu Motors South Africa, General

Motors South Africa (Pty) Ltd (GMSA) en Chevrolet het aan die

einde van verlede jaar uit die land onttrek.

Intussen is die verkope van kommersiële voertuie, asook ‘n vervaardigingsbelang

by die fabriek in Port Elizabeth, deur Isuzu Truck South

Africa (Pty) Ltd (ITSA) oorgeneem. Die maatskappy staan voortaan

bekend as Isuzu Motors South Africa (Pty) Ltd (IMSAf) en besit sedert

1 Januarie vanjaar die be lang in vrag motors, kommersiële en ligte

afleweringsvoertuie.

Gordonia Motors op Upington het ‘n nuwe handelaarsooreenkoms

om Isuzu-bakkies te bemark met IMSAf aangegaan. Weens die geografiese

verdeling en dekking om klante diens te verbeter het slegs 97

van die aanvanklike 137 General Motors-agente oorgebly. Hoewel

die Chevrolet-agentskap ook onttrek het, het Gordonia Motors ‘n

diens ooreenkoms met William Hunt gesluit om steeds naver koopdiens

vir Chevrolet te behartig.

Annalize Segkoro (Build it-bestuurder

op Kuruman) ontvang haar tak se AGMtoekenning

vanaf André Ferreira.

Johann Meyer (Bestuurder van Build it,

Upington) ontvang sy tak se AGMtoekenning.

KLK stel brandstofkaart vir

KLK Handel-kliënte bekend

ONS IS VOORTDUREND besig om die aankoop-ervaring

van ons kliënte te verbeter. ‘n Behoefte is geïdentifiseer om brandstofaankope

by enige van ons kleinhandel-rybane vir KLK Handelkliënte

moontlik te maak. Die nuwe KLK-kaart maak dit moontlik

om voertuie op rekening by enige van ons brandstofpunte in die

KLK-bedieningsgebied te hervul.

Deur aansoek te doen vir ‘n KLK-kaart, kan u die volgende voordele

geniet:

• Meer brandstofpunte kan gebruik word;

• daar is beter kontrole oor aankope;

• brandstof kan 24 uur per dag verkry word by kleinhandel-rybane; en

• betaling kan teen KLK-handelsterme geskied.

Maak so om aansoek te doen vir u eie KLK-kaart:

• Verkry ‘n aansoekvorm by u naaste handelstak of rybaan, of

kontak Yolandie Smith by 054 337 6200 (tel), 078 688 2872

(SMS/WhatsApp) of stuur ‘n e-pos na kaart@klk.co.za;

• voltooi die aansoekvorm en dien dit by u naaste handelstak

of rybaan in;

• ontvang die kaart dadelik nadat die

aansoekvorm ingedien is; en

• word binne 48 uur per SMS

in kennis gestel dat die kaart

geaktiveer is.

KLK is tans in gesprek met Renault om die passasiersvoertuigkomponent

van Chevrolet te vervang. Na aanleiding van die beginsel besluit

wat geneem is, word verwag dat die Renault-agentskap binne die

volgende paar maande by Gordonia Motors gevestig sal wees.

Hennie Marais en sy bekwame span by Gordonia Motors staan

elke weekdag van 7:00 tot 17:30 en elke Saterdag van 9:00

tot 12:00 gereed om klante met raad en daad by te staan. Hul

telefoonnommer is 054 337 6256.

Gordonia Motors is ‘n bekende baken in Scottstraat, Upington.

Aandelenuus

VANAF 1 TOT 30 November 2017 het ‘n totaal van

16 043 KLK-aandele verhandel op vlakke van tussen R13,50

en R15,00 per aandeel, met 12 kopers en 8 verkopers.

In die maand van Desember 2017 het 42 530 aandele teen

R15,00 per aandeel verhandel, met 11 kopers en 7 verkopers.

33 710 aandele het in Januarie 2018 verhandel – op vlakke

van tussen R15,00 en R15,30, met 12 kopers en 5 verkopers.

Let ook daarop dat meer as een kaart, vir

u gerief, aan u KLK-rekening gekoppel kan word. Vir enige navrae

kontak Reino Huyser by 054 337 6200 of reino@klk.co.za.

Jou vennoot in landbou


6 Aktueel

KLK Gesprek

Jou verbeelding werk oortyd

Cobus Booysen

Bestuurder: Menslike Hulpbronne

DIE MENSLIKE BREIN is ‘n natuurlike

wonder. Dit skep elke dag meer as

50 000 gedagtes en elke sekonde meer as

100 000 chemiese reaksies. Met hierdie

kapasiteit sou mens dink dat jou oordeel

baie akkuraat sal wees, maar dit is alles

behalwe die geval.

Ons oordele is dikwels onakkuraat omdat ons

brein staat maak op kognitiewe vooroordele

eerder as op werklike feite. Kognitiewe vooroordeel

is die geneigdheid om irrasionele

oordele in vaste patrone te maak.

Navorsers het bewys dat kognitiewe vooroordele

choas veroorsaak:

• Die Universiteit van Queensland het in ‘n

studie bevind dat blonde dames gemiddeld

7% hoër salarisse as rooi koppe en

donkerkoppe verdien.

• ‘n Ander studie het bevind dat mense

met ‘n meer volwasse gesigsuitdrukking

beter loopbaansukses as mense met

‘n “baba”-gesig ervaar. Babagesigte

is mense met kleiner kakebene, wyer

wangbene en groter oë.

• Aan die Universiteit van Yale in Amerika het

‘n studie bevind dat vroulike weten skaplikes

nie net verkies om mans aan te stel

nie, maar hul boonop tot R60 000 per jaar

meer as vroulike wetenskaplikes betaal.

Dit is hoogs onwaarskynlik dat die mense in

die onderskeie navorsingsvelde blonde dames

werklik meer sal betaal, of dat mense met

volwasse gesigte beter loopbaangeleenthede e

sal kry of dat manlike wetenskaplikes meer er

dikwels en teen hoër vergoeding aangestel sal

word. Ons onbewuste vooroordele is dikwels

so sterk dat dit ons daartoe lei.

Hoe lyk hierdie kognitiewe

vooroordele?

Afleidingseffek: Jy glo jy het twee

keuses, maar jy hou ‘n derde keuse voor

om die tweede keuse meer aanvaarbaar

te maak. Byvoorbeeld: Jy besoek KLK Auto

en kyk na gebruikte motors. Jy oorweeg

twee motors; een van R45 000 en een van

R60 000. Die een van R60 000 is bietjie

te duur vir jou, maar die verkoopsman wys

jou ‘n ander voertuig van R80 000 (buit jou

afleidingsvooroordeel uit). Skielik lyk die motor

van R60 000 nie meer so duur nie.

Effek van emosie: Die tendens om besluite

op emosie te baseer. Volgens ‘n studie aan die

Shukutoku Universiteit, Japan, het deelnemers

‘n siekte wat 1 286 mense uit elke 10 000

laat sterf as gevaarliker gesien as ‘n siekte wat

24,14% dodelik is (ongeag dat die dodetal

by laasgenoemde byna twee maal hoër is).

Mense reageer emosioneel op die getal en

nie die persentasie nie.

Beginselbydraefout: Dit is die tendens

om gedrag aan iemand se persoonlikheid te

koppel. Byvoorbeeld, mense koppel maklik

swak werksprestasie aan luiheid, maar daar

kan ander verduidelikings daarvoor wees.

Dalk kry die persoon projekte waarvoor daar

geen passie bestaan nie, óf hy beleef moeilike

huislike omstandighede. Of die fisiese omstan

dighede in die werk is sodanig dat die

persoon net nie kan presteer nie.

“Gedagtemeter”-effek: Ons denke stel

ons in staat om werklike emosies te voel. Dit is

hoe akteurs hulself in vreeslike omstandighede

kan inleef, soos die dood van ‘n geliefde. Net

so kan ons positiewe denke skep wat ons in

staat stel om positiewe emosies te ervaar.

Bevestigingsvooroordeel: Dit is die

tendens om inligting te selekteer wat ons

bestaande oortuigings ondersteun. Met

ander woorde, ons vorm eers ‘n opinie en

soek dan inligting of bewyse wat hierdie

opinie ondersteun, eerder as om ons

opinie met feite te ondersteun.

Konserwatiewe vooroordeel: Dit lei

mense om te glo dat bestaande inligting

belangriker is as nuwe inligting. Moenie vinnig

wees om iets wat radikaal of anders is te

verwerp nie; dit is gewoonlik goeie idees.

Volstruiseffek: Volstruise steek hul koppe

in die sand wanneer hulle bang is. Dit beskryf

ons tendens om weg te skram van dreigende

probleme. Ons druk nie ons koppe letterlik in

die sand nie, maar kon net sowel. Wanneer

daar probleme opduik, is ons geneig om

hierdie probleme weg te stoot eerder as om

dit aan te pak.

Reaksie-optrede: Die tendens om te

reageer op reëls en regulasies deur ons

vryheid uit te oefen. Die beste voorbeeld

is kinders met “oordraende” ouers. Sê

aan tieners om te doen wat jy sê omdat jy

so sê en waarskynlik gaan hulle jou reëls

begin verbreek. Werknemers wat voel hulle

word onregverdig behandel sal waarskynlik

begin om langer etenstye te neem, weens

“siekte”meer afwesig te wees en selfs van

die maatskappy begin steel.

Stralekrans-effek: Dit ontstaan wanneer

iemand ‘n goeie eerste indruk maak en

daardie indruk blywend is. Dit is veral baie

opvallend met die toekenning van punte

deur onderwysers en dosente. Wanneer

‘n skolier of student se eerste opdrag

uitstekend is, bestaan die geneigdheid om

aan te hou om goeie punte toe te ken, al

regverdig die kwaliteit van werk dit nie altyd

nie. Hierdie selfde optrede gebeur by die

werk en in persoonlike verhoudinge.

Horing-effek: Die teenoorgestelde van

die stralekrans-effek. Wanneer jy aan die

begin swak presteer, dan kry jy maklik ‘n

etiket van swak presteerder en hoe hard jy

ook al werk, die persepsie bly jou by. Dit

is veral toesighouers en bestuurders wat

maklik ander mense oordeel wat sukkel

om die goeie werk wat gedoen word, raak

te sien en erkenning daarvoor te gee.

Beplanningsdwaling: Die tendens om te

dink ons kan dinge vinniger doen as wat ons

in werklikheid kan. Dit lei dikwels tot on voltooi

de werk en veroorsaak dat te veel beloftes

ge maak en te min werk afgehandel word.

Trein-effek: Doen wat al die ander mense

doen. Dit skep ‘n tipe groepsdenkrigting,

waar mense met die eerste idee weghardloop

instede daarvan om ander opsies ook te ondersoek.

Dit bevestig dat ons daarvan hou om

besluite te neem wat goed voel, al is dit ook

swak alternatiewe.

Vooroordeel-blindekol: Indien jy voel dat

jy jou vooroordele baas geraak het, hou in

ge dagte dat jy dalk die vooroordeel-blindekol

mag ondervind. Dit is die geneigdheid om

ander mense se vooroordele raak te sien,

maar nie jou eie nie.

Samevatting

Die erkenning en verstaan van jou eie vooroordele

stel jou in staat om meer objektief

te dink en meer effektief met ander mense

te kommunikeer.

(Erkenning aan dr Travis Bradbury)


Maart 2018

Die storie agter een van KLK se topverskaffers

Aktueel

7

MONTEGO-TROETELDIERKOS VERSKAF ‘n volledige

reeks honde- en katkos aan alle KLK-handelstakke.

In die hart van die Groot Karoo lê die klein dorpie Graaff-Reinet. Dit

is waar ‘n plaaslike familie in 2000 besluit het om van ‘n droom ‘n

realiteit te maak. Toegewyde troeteldiereienaar en plaaslike besigheidsman,

Hannes van Jaarsveld, was op soek na ‘n hoë gehalte,

bekostigbare en plaaslike hondekosreeks vir sy honde.

Nadat hy die Karoo sonder sukses van hoek tot kant deursoek het,

het hy besef dat die antwoord reg onder sy neus lê. As die finansiële

direkteur van ‘n veevoervervaardiger het Hannes toegang gehad tot

beide produksiehulpbronne en die nodige industriële kennis om van

sy droom ‘n werklikheid te maak. Met die hulp en ondersteuning

van sy familie kon hy dit realiseer – veral nadat sy drie seuns Morné,

Marco en Johan by hom aangesluit het.

Tans verskaf Montego-troeteldierkos sy produk met trots aan meer

as 1 800 handelaars. Die handelsmerk is bekend vir sy erkende en

betroubare hoë gehalte produkte.

Toe Montego tot die mark toegetree het, was hul doel om smaaklike

troeteldiervoedsel van konstante hoë gehalte te vervaardig.

Dit is steeds hul doel. Met hul veeartsenykundig-goedgekeurde

en onlangs FSSC22000 (Food Safety System Certification)-geakkrediteerde

fasiliteit, streef hulle daarna om aan HACCP (Hazard

Analysis and Critical Control Point) se beginsels en standaarde

te voldoen en word die produkte aan streng laboratoriumtoetse

onderwerp – vooraf, gedurende en na die vervaardigingsproses.

Die FSSC22000-akkreditasie waaraan Montego-troeteldierkos

trots voldoen, beteken dat die vervaardigingsfasiliteite, produksie

prosesse, produkte en voedselveiligheidsbestuurstelsel aan

internasionale standaarde voldoen en een van die bestes in die

wêreld is!

Montego-troeteldierkos se produkte word volgens ‘n reeks formules

voorberei, wat saamgestel is deur kenners in troeteldier voedingskunde.

Hul wye produkreeks sluit in: Droë en nat hondekos, droë en nat

katkos, sous vir honde en Bags O’ Wags-happies.

Montego gee terug

Wen kos vir jou hondjies

EEN GELUKKIGE LESER kan

2 x 25 kg sakke Montego Adult Classichondekos

ter waarde van R700 wen deur

hierdie eenvoudige vraag te beantwoord:

Wie verskyn op die laaste bladsy

van KLK Gesprek van Maart 2008

(Volume 1)?

Wenk: Besoek die KLK-webtuiste, klik op “Nuus”

en navigeer na “KLK Gesprek-argiewe”.

Stuur voltooide inskrywingsvorms aan:

Elmarié Bird, KLK Landbou Bpk,

Posbus 86, Upington, 8800; of per faks

na 086 5500 224; of per e-pos na

elmarie@klk.co.za. Inskrywings sluit

30 April 2018.

Reëls

Werknemers van die KLK-groep mag nie aan die

kompetisie deelneem nie • Slegs een inskrywing per

persoon • Die wenner sal telefonies in kennis gestel

word en in die volgende KLK Gesprek bekendgemaak

word • Die prys sal na die naaste KLKhandels

tak gestuur word en kan daar afgehaal word

• Die prys kan nie vir kontant omgeruil word nie.

Inskrywingsvorm

Naam en van: ..........................................

...............................................................

Adres: ......................................................

...............................................................

...............................................................

Tel: ..........................................................

Antwoord: ................................................

...............................................................

...............................................................

Baie geluk aan Nelanie Botes van

Soutpan, die gelukkige wenner van ’n

Carpe Diem-geskenkpak ter waarde

van R500, wat in die Desember-uitgawe

van KLK Gesprek te wen was.

Montego-troeteldierkos is tans een van

die grootste werkgewers in Graaff-Reinet,

met ongeveer 400 werknemers in diens.

Montego-troeteldierkos het ‘n sterk familiekom-eerstebeleid

en dit is wat daartoe

by dra dat hul ‘n uiters aktiewe deelnemer en

belegger in die Graaff-Reinet-gemeenskap is.

Landwye diereliefdadigheidsorganisasies baat

op ‘n gereelde basis by Montego-troetel dierkos

se verskeidenheid projekte, soos maandelikse

donasies van ongeveer 1 500 kg aan

troeteldiere in nood, die opgradering van

hondehokke in verskeie instansies en erkenning

aan diere wat heldhaftig optree.

“As ons terugkyk na die jaar 2000, toe ons

ongeveer 65 ton per maand geproduseer

het vergeleke met die 200 ton wat ons tans

daagliks produseer, dan voel ons beide

nederig en geseënd. Ons doelwitte is nog

presies dieselfde – om aan Suid-Afrikaners

wat hoë gehalte troeteldierkos wil hê, se

behoeftes te voldoen – teen bekostigbare

pryse. Ons sal dit vir niks verander nie,”

aldus Johan van Jaarsveld, besturende

direkteur van Montego.

is ’n nuusblad wat vier keer

per jaar namens KLK deur

saamgestel en uitgegee word.

NAMENS KLK LANDBOU BPK

Elmarié Bird *

054 337 6202 • elmarie@klk.co.za

* Vir navrae oor die verspreiding van

, of adreswysigings,

kontak vir Elmarié Bird.

REDAKSIE

Jadine van Heerden

018 468 2716

jadine@infoworks.biz

Johan Smit

018 468 2716

johan@infoworks.biz

BLADUITLEG EN DRUK

Infoworks

018 468 2716

www.infoworks.biz

your ideas can fly

Jou vennoot in landbou


8 Omgewingsake

Arende ons barometers

Die artikel is geskryf deur Francois van der Merwe,

’n natuurliefhebber van Calvinia. Vir meer inligting,

stuur ’n e-pos na info@klipspringer.co.za

VOLGENS OORLEWERING IS die Griekse dramaturg

Aeschylus in die vyfde eeu voor Christus oorlede toe ‘n arend wat sy

kaal kop vir ’n klip aangesien het, ‘n skilpad daarop laat val het om

die dier se dop te breek. Gelukkig vermy arende mense oor die

algemeen en is dit uiters onwaarskynlik dat hierdie ongelukkige

insident homself sal herhaal.

Die Noord-Kaap bied ‘n tuiste aan nie minder nie as agt arendsoorte en

hieronder tel van die grootste en mooistes in die wêreld. Arende is voëls

van die wye vlaktes en hoogste berge. Hul teenwoordigheid spreek van

ongereptheid. Hulle is ons barometers vir die welstand van natuurlike

habitat en ekologiese prosesse.

Sommige voëls het hulle tot so ‘n mate by menslike aktiwiteite en

mensgemaakte omgewings aangepas dat hulle floreer. Vir arende is dit

andersom en ‘n toename in menslike bedrywig hede beteken gewoonlik

‘n afname in arendgetalle. Tog is daar arende wat in die Noord-Kaap

gebaat het by mens-geskepte infrastruktuur.

Die Visarend met sy ikoniese roep is algemeen slegs langs die Oranjerivier,

waar keerwalle in die rivier en naby-geleë opgaardamme met vis en

die grootskaalse aanplanting van uitheemse bome – soos veral bloekoms

waarin die arend graag broei – die spesie heel waarskynlik bevoordeel

het. Langs die benede Oranjerivier word digthede van tussen een en

twee visarende elke 10 km aangeteken. Sou ‘n mens die lengte van die

Oranjerivier deur die Noord-Kaap tot by die see op so ongeveer 1 200 km

neem en glo dat 75% hiervan geskik is vir Visarende – en dan boonop

aanvaar dat daar ‘n paar gemiddeld elke 20 km kan wees, kan daar dalk

ongeveer 45 Visarendpare in die Noord-Kaap wees.

Volwasse en onvolwasse (regs) Witkruisarende

Navorsing in die Noord-Kaap het aangedui dat die verspreiding

van Breëkoparende goed gekorreleer is met gebiede waar die

laagste weidingsdruk – en gevolglik beste veldtoestande – voorkom.

Dit dui daarop dat die voorkoms van hierdie arende, of

dan miskien juis hulle afwesigheid in bepaalde gebiede, mag

dui op swak veldbestuur.

Drie ander groot en opvallende arende in die Noord-Kaap

is die Witkruisarend, Bruinarend en dan in die Kgalagadi en

Molopo-gebied verder oos, die Berghaan of Bateleur soos hy

algemeen internasionaal bekend is. Die Berghaan word beskou

as die mees-bedreigde arend in Suidelike Afrika en is grootliks

beperk tot groot bewaringsgebiede soos die Kgalagadi-oorgrens

park en veral die Kruger Wildtuin. Daar is waarskynlik

nie meer as 5 tot 10 pare in die hele Noord-Kaap nie. Die

verspreiding van die Bruinarend is tot dieselfde mate beperk

– alhoewel dit in die Noord-Kaap ook verder suid voorkom

en soos die Breëkoparend, soms op kraglynpale broei.

Die opvallende Witkruisarend is ‘n dassie vang-spesialis en

bewoon die meer berg agtige dele in die weste, suide en sentrale

dele van die Noord-Kaap. Dit broei normaalweg net op

kranse – alhoewel daar ‘n paar in die sentraal Noord-Kaap is

wat, baie ongewoon, hul nes bo-op die nes van Versamelvoëls

op ‘n telefoonpaal gemaak het.

’n Breëkoparend.

Die Breëkoparend, grootste arend in Afrika, gebruik gereeld hoëspanningskraglynpale

om sy groot nes op te bou in areas waar daar nie

natuurlike of selfs uitheemse bome is waarin hy kan broei

nie. Hierdie gewoonte het gelei tot die uitbreiding van sy

verspreiding in gebiede soos Boesmanland, waar natuurlike

nesmaakplekke grootliks afwesig is. Die Noord-Kaap

beslaan ongeveer 370 000 km². Sou 75% hiervan geskik

wees vir bewoning deur Breëkoparende, met geskikte

nesmaakplek miskien ‘n beperkende faktor, en dit dan

aanvaar word dat broei pare gemiddeld ‘n gebied van tot

10 000 km² beset, mag daar dalk in totaal so ongeveer

25 tot 35 Breëkoparendpare in die Noord-Kaap wees. In

die Calvinia-distrik van 30 000 km² is daar – gebaseer

op direkte waarnemings – waarskynlik drie en miskien

vyf pare.

Groot arende verdien ons agting en beste bewaringspogings.

Arende is geneig om aas te vreet wanneer dit beskikbaar is

en daarom is vergiftigde karkasse en lokaas gemik op probleemdiere

soos jakkalse, ongelukkig ‘n groot bedreiging vir

hulle voortbestaan.

Daar was oor die afgelope twee dekades ‘n dramatiese

afname in Breëkoparendgetalle regoor Suidelike Afrika met

tot soveel soos 50%. Dit het selfs in groot bewarings gebiede

soos die Kruger Wildtuin en Kgalagadi-oorgrenspark gebeur,

waar ‘n mens sou verwag het dat groot arende beter

sou gevaar het. Die presiese redes word nog ondersoek

en dit mag ‘n kombinasie van faktore insluit, waaronder

ongelukkig ook menslike aksies.

’n Berghaan-paar met die effens kleiner mannetjie links.

More magazines by this user
Similar magazines