27.06.2022 Views

Columbus editie 110/111 - 2022

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

NR. 1 REISMAGAZINE

SPECIALE

ZOMER

EDITIE

172 PAGINA'S

INSPIRATIE

101

ONTDEKKINGSREIZEN

Azoren · Italië · Botswana · Cariben · Mozambique ·

Noorwegen · Mexico · IJsland · Spanje · Nieuw-Zeeland


1

008


Makua

magic

De noordkust van Mozambique is een aards paradijs met

kilometerslange stranden, een kerngezonde onderwaterwereld

en een sympathieke bevolking die jou met open

armen ontvangt. Weinig plekken hebben zoveel te bieden

en worden zo schaars bezocht. Wees echter gewaarschuwd:

als het land zijn betovering eenmaal heeft uitgesproken,

zul je het nooit meer uit je gedachten kunnen wissen.

SCHRIJVER TOM AUSSEMS FOTOGRAAF STIJN HOEKSTRA

009


Vanaf het platform bovenin kijken we uit over een

aquarel schilderij met tientallen blauwschakeringen

en parelwitte sluiers. De zandbank voor de kust

van het Baixo do Pinda-schiereiland behoort tot de

grootste en mooiste ter wereld

016


MOZAMBIQUE

Vreemde eend

Het is een gek gezicht als

je aankomt in Nangata:

de zwart-wit gestreepte

vuurtoren die boven het

dorp uittorent. Op een

ijzeren plakkaat valt af te

lezen dat het bouwwerk

in 1920 werd aangelegd

door Franse ingenieurs.

Het licht moest schippers

waarschuwen voor de

nabijgelegen zandbank.

017


2

030


DE MINST

BEZOCHTE

LANDEN

TER WERELD

Onbekend maakt onbemind. Onterecht. Deze landen

worden amper bezocht maar zijn veilig te bereizen en

verdienen veel meer liefde.

031


20

-GOLDEN BAY,

NIEUW-ZEELAND

Ankerpunt voor

Abel Tasman

De Nederlandse ontdekkingsreiziger

Abel Tasman ontdekte tijdens een reis

in 1642 en 1643 Tasmanië, het eiland

Tongatapu (Tonga) en Nieuw-Zeeland.

Aan de noordkant van het Zuidereiland

ging hij voor anker in de Moordenaarsbaai.

Dan klinkt Golden Bay, zoals de

baai tegenwoordig heet, een stuk

aanlokkelijker. Het is een flink stuk

rijden, maar aan het einde van de weg

wachten Wharariki Beach en de rotsformaties

van de Archway Islands.

21

-KING WILLIAM

ISLAND, CANADA

Ankerpunt voor

Roald Amundsen

Bij Roald Amundsen moet ijswater door

de aderen hebben gestroomd: hij

maakte tussen 1903 en 1906 als eerste

de Noordwestelijke Doorvaart van de

Atlantische Oceaan naar de Grote

Oceaan én stond in 1911 als eerste mens

op de Zuidpool. Dan kom je op een

hoop coole plaatsen: Amundsen bracht

twee winters door in Gjoa Haven op

King William Island. Zin om hier de

Northwest Passage Trail door Arctisch

Canada te hiken? Boek dan een kamer

in het Amundsen Hotel.

048


101 ONTDEKKINGSREIZEN

21

049


Canal de Beauregard, een aquaduct gebouwd door slaven.

Tijd voor een goed glas rum en een goed gesprek.

Vissers genieten van een glaasje rum.

Een lagune voor ons alleen!

064


MARTINIQUE

Locals in Grand Rivière.

Boomspin.

Concept store Créole Arts Café.

Uitzicht op Grande Rivière.

065


Hoe langer we op

Martinique zijn,

hoe meer ik me

verbonden voel met

de mensen die we

tegenkomen. Van het

kerkkoor dat op straat

een lied voor ons

zingt tot de klussende

mannen die ons

spontaan uitnodigen

voor een glaasje rum

Ook ná de afschaffing van de slavernij.’

Wetende dat mijn voorouders in

Suriname hetzelfde lot moesten ondergaan,

maakt mij dat altijd somber.

Ik ben benieuwd hoe Audrey daar tegen

aankijkt. Met welk gevoel moet ik hier

rondlopen? ‘Rum was een drank die

slavenarbeiders kracht gaf, hen op de

been hield of hun pijn verzachtte. Dat

juist datgene nu een belangrijk exportproduct

van Martinique is doet mij erg

veel. Deze plantage vertelt het verhaal

van mijn voorouders dus ik ben juist

heel erg trots om hier te werken en een

bij drage te kunnen leveren aan het

behoud van deze erfenis.’

Ik besef dat ik tot nu toe nooit zo naar

plantages heb kunnen kijken. Audrey

geeft mij tijdens onze korte ontmoeting

een nieuw perspectief door de focus te

leggen op trots in plaats van leed.

TUSSENKOP

Hoe langer we op Martinique zijn, hoe

meer ik me verbonden voel met de

mensen die we onderweg tegenkomen.

Van het kerkkoor dat op straat een lied

voor ons zingt tot de klussende mannen

die ons spontaan uitnodigen voor een

glaasje rum en een goed gesprek terwijl

de zon langzaam uitdooft in het water

van de Caribische Zee.

Omringd door water, tussen de

inwoners van Martinique, voelt het

‘vasteland’ van Frankrijk, dat hier nog

altijd de belangrijkste beslissingen neemt,

voor mij steeds verder weg. Maar hoe

ervaren de locals dat zelf? ‘Als je woont

op zo’n klein eiland kan dat voelen als

een naald die verloren is in een grote

oceaan,’ zegt kunstenaar Laurent Valère.

Hij bedacht er de term needlism voor.

‘En dan is het moeilijk om ambitieus te

zijn. Maar om te laten zien wie we als

Martinikanen zijn, zullen we ambitieus

moeten zijn en in Frankrijk op moeten

vallen door grote dingen te doen.

Daarom maak ik ook graag zulke grote

sculpturen, haha.’

Verschillende eilanden in deze regio

hebben zich kunnen afscheiden van het

Europese moederland. Maar ondanks

dat veel Martinikanen zeggen graag

onafhankelijk van Frankrijk verder te

gaan, werd bij een referendum door de

meerderheid voor het tegenovergestelde

gestemd. Als je ziet hoe buureiland

Dominica zich na een vernietigende

orkaan op eigen kracht moet herpakken,

begrijp je dat de aanwezigheid van de

machtige Franse marineschepen in dit

soort noodgevallen niet ongewenst is. De

mogelijkheid om in Frankrijk te studeren

of een baan te krijgen zien veel mensen

ook als een groot voordeel. Bovendien is

de gezondheidszorg volgens Laurent

beter geregeld dan op veel buureilanden:

‘Ik vind het een fijn idee dat de helikopter

komt en mij naar het ziekenhuis

brengt als dat nodig is.’

Hij weet dat er mensen zijn die graag

een autonoom Martinique zien, maar

denkt dat onafhankelijkheid niet ideaal

is. ‘We delen allemaal dezelfde complexe

geschiedenis, maar daar kunnen we niet

in blijven hangen. We moeten realistisch

zijn en zorgen dat we de toekomst goed

organiseren. Samen. Martinique heeft

met Frankrijk relatief gezien een goede,

vredevolle deal en we moeten constant

blijven onderhandelen voor een gunstige

toekomst.’

Als je erop let zie je overal de grote

invloed van Frankrijk. Dat heeft ook zijn

voordelen voor reizigers − Caribische

stranden met Franse cuisine, dat klinkt

als de basis voor joie de vivre. De vraag

of Martinique een Frans vakantie-eiland

is of veel meer dan dat hangt af van de

mate waarin je je wilt verdiepen in de

bewoners van dit eiland. Wil je een

realistisch beeld of een Gauguin-achtige

weergave? En hoe erg is dat laatste?

Om dit eiland beter te begrijpen heeft

het ons in elk geval enorm geholpen om

contact te zoeken, om open te staan.

Om van gedachten te wisselen over

geschiedenis, cultuur en identiteit. Juist

deze verdieping heeft er bij mij voor

gezorgd dat ik Martinique niet zie als een

strandvakantiebestemming, maar als een

Caribisch eiland met een eigen identiteit.

Het brengt het kleine jongetje in mij

naar boven. Mijn zintuigen staan de

hele dag aan. Hier besef ik eens te meer

hoe gek ik ben op planten en vogels.

En als ik in de toekomst terugdenken

aan deze reis, dan zal ik mij vooral alle

spontane ontmoetingen en inspirerende

gesprekken herinneren op een ongelooflijk

groen en avontuurlijk eiland in de

Cariben. Dat ik overigens maar wat graag

nog eens zou bezoeken. Al is het om

Mont Pelée weer eens in volle glorie te

kunnen zien.

066


MARTINIQUE

Les Anses-d'Arlet staat

op nummer 2 op de lijst

van de favoriete dorpen

van de Fransen (les

villages préférés des

Français). Op nummer 1

staat Hunspach in

de Elzas.

067


HELD OF SCHURK?

CHRISTOFFEL COLUMBUS

1451, Genua, Italië - 1506, Valladolid, Spanje

078


HELD OF SCHURK?

Hij is de beroemdste van alle ontdekkingsreizigers, en het

meest omstreden: Christoffel Columbus (1451-1506).

Hij staat te boek als de ontdekker van Amerika, wordt

geëerd met ontelbare standbeelden, is de naamgever van menig

straat, plein en stadje, van het land Colombia en van Columbus

Day, een nationale feestdag in de Verenigde Staten. Hij is ook

de naamgever van dit tijdschrift, wat mogelijk te veel eer is.

Want zo’n prettig heerschap was deze Columbus niet.

Ondanks zijn eenvoudige komaf — Columbus werd geboren

in Genua, als zoon van wevers — wist hij zich op te werken door

veel te lezen en als twintiger voor een handelsmaatschappij de

Middellandse Zee en de Atlantische Oceaan te bevaren.

Uitgaande van een ronde aarde, een modern idee, bedacht hij

dat het mogelijk moest zijn ook via het westen Azië te bereiken.

Sterker: dankzij berekeningen van de geograaf Paulo dal Pozzo

Toscanelli meende Columbus dat de Atlantische Oceaan smal

was, en Azië relatief dichtbij. Jarenlang probeerde hij vergeefs

een expeditie gefinancierd te krijgen die de westelijke zeeroute

moest ontsluiten. Hij werd veelvuldig de deur gewezen: eerst

door de Portugese koning, toen door de Engelse, toen door de

Franse. Ook koning Ferdinand en koningin Isabella van Spanje

wezen hem af, om zich in 1486 te bedenken. Het contract

stipuleerde dat Columbus admiraal, onderkoning en gouverneur

zou worden van elk land dat hij ontdekte, en bovendien tien

procent van de handelswaar in zijn zak zou mogen steken.

Op de eerste reis vertrok Columbus met drie schepen,

waaronder zijn eigen kraak de Santa Maria. Na een moeizame

tocht kwam op 12 oktober 1492 land in zicht. Het was een

matroos die de eerste waarneming deed, maar Columbus

beweerde zelf de dag ervoor al iets te hebben gezien. Zo streek

hij zelf het beloofde jaargeld van 10.000 maravedi’s op — een

voorbode van ander laakbaar gedrag. Columbus meende India

te hebben bereikt en noemde de mensen die hij aantrof

Indianen. Een vergissing, zo bleek. Na deze eerste reis volgden

er meer, en nog steeds dacht Columbus dat Azië om de hoek

was. Om dat idee te kunnen blijven huldigen ging hij zelfs uit van

een peervormige aarde.

Columbus was geen prettige kapitein en evenmin was hij

een humane gouverneur. Op het eiland Hispaniola leefden de

Taino, vreedzame oorspronkelijke bewoners die ‘goedgebouwd’

waren, aldus Columbus in zijn dagboek, ‘met fraaie lichamen en

heel goede gezichten. Ze dragen geen wapens en hebben er ook

geen weet van. Ze zullen goede dienstknechten zijn.’ In korte tijd

werden de Taino tot slaaf gemaakt en bruut gestraft wanneer ze

niet voldoende goud hadden gewonnen. Erger: de Taino stierven

aan de onbekende ziekten die de Europeanen hadden meegebracht,

en ze werden opgejaagd en afgeslacht toen ze in

verzet kwamen tegen hun behandeling. In 1499 werd Columbus

door de Spaanse Kroon in de boeien geslagen en uit zijn

gouverneurs functie gezet.

Al in de zestiende eeuw rees de vraag of Columbus een

held of een schurk was. Er is sprake van een witte legende: een

opgeboende versie van de geschiedenis waarin hij een heldhaftige

zeevaarder is die zich uit het niets heeft opgewerkt.

Bovendien bracht hij het katholicisme naar de Nieuwe Wereld.

Maar er is ook de zwarte legende, waarin Columbus als

conquistador de eerste aanstichter is van de tweevoudige

oer zonde van Amerika: slavernij en de genocide op de

oorspronkelijke bevolking. Dat laatste standpunt werd al in 1552

gehuldigd door de priester Bartolomé de las Casas, in diens Zeer

korte relaas van de verwoesting van de Indiën.

Columbus’ reizen vormen een kantelpunt in de wereldgeschiedenis,

dat is onmiskenbaar. Ze zijn het begin van de

kolonisatie van beide Amerikaanse continenten, en de opbrengst

van de koloniën — in goud, grondstoffen, maar bijvoorbeeld ook

door de introductie van de aardappel — maakte het mogelijk

voor Europa om de dominante macht op aarde te worden.

Dit was het begin van een werkelijk geglobaliseerde wereld,

maar wel ten gunste van de machtigste spelers. De zogeheten

Columbiaanse uitwisseling zorgde bovendien niet alleen voor

handel in goederen, maar ook voor de overdracht van ziekten

die een verwoestende uitwerking hadden.

Als dat nog niet afdoende argument is tegen Columbusverering,

wijzen critici erop dat Columbus nooit voet op

Amerikaanse bodem heeft gezet, en dat hij bovendien niet eens

COLUMBUS HEEFT

NOOIT VOET

OP AMERIKAANSE

BODEM GEZET

de eerste Europeaan was die de Nieuwe Wereld bezocht.

De Viking Leif Eriksson landde bijna vijfhonderd jaar eerder al op

Newfoundland, waar hij Vinland stichtte, en een nederzetting die

Leifsbuðir werd genoemd. Maar het belangrijkste argument blijft

de zwarte legende, die de laatste jaren een nieuw gewicht heeft

gekregen. Er is inmiddels een sterke beweging die pleit voor

het verwijderen van standbeelden, en voor het afschaffen van

Columbus Day ten faveure van een Indigenous Peoples’ Day.

Op staats- en lokaal niveau is dat al op veel plekken gebeurd, en

ook landelijk worden er stappen genomen. Afgelopen jaar deed

president Biden twee proclamaties uitgaan. Eentje was ten

behoeve van een nieuwe feestdag op 11 oktober: Indigenous

Peoples’ Day, een dag waarop ‘onze diverse geschiedenis en de

bijdrage van de oorspronkelijke bevolking in het vormen van dit

land’ wordt geëerd. In de tweede liet het Witte Huis weten dat

Columbus Day voortaan een dag is om stil te staan bij de

bijdrage van de Italiaans-Amerikaanse gemeenschap, maar ook

een dag waarop ‘de pijnlijke geschiedenis van misstanden en

wreedheden’ onder ogen moet worden gezien. Het ziet ernaar

uit dat het de voorbode is van de definitieve afschaffing van

Columbus Day.

079


ONTDEKKINGSREIZEN

doorNIET-

WESTERSE

ogen

Westerse geschiedenisboeken worden gedomineerd

door Spanjaarden, Portugezen, Italianen, Engelsen

en Nederlanders die over de zeven zeeën zeilden.

Maar hoe zagen reizigers uit andere delen van de

wereld de nieuwe plekken die ze ontdekten?

090


091

27

-SOEDAN

door de ogen van Harchoef,

circa 2280 voor onze jaartelling

Harchoef was niet de eerste ontdekkingsreiziger die een nieuw

verafgelegen werelddeel ontdekte, of de eerste ontdekkingsreiziger

die een reis om de wereld maakte. Hij was simpelweg de

eerste ontdekkingsreiziger! In dienst van farao Pepi II Neferkare

verkende Harchoef streken die ver van de Nijl verwijderd lagen

om de Egyptische invloedssfeer te vergroten. Op zijn reizen

ontmoette hij pygmeeën, trok maandenlang door woestijnen en

belandde in het koninkrijk Yam — mogelijk het huidige Tsjaad of

Libië. Het hoofddoel van zijn expedities was Soedan, maar het

zou nog twee millennia duren voordat de Egyptische mode van

het piramides bouwen daarheen overwaaide.


31

-MALI

door de ogen van Ibn Battuta, 1304-1369

Soms heb je het ergens zo naar je zin, dan blijf je gewoon wat langer. Wat een pelgrimstocht van krap anderhalf jaar naar Mekka moest

worden, liep voor de Marokkaanse ontdekkingsreiziger Ibn Battuta uit op een reis van 24 jaar. Onderweg trouwde hij in Tunesië (het

eerste huwelijk in een serie van minstens tien), bezocht andere heilige plaatsen als Damascus, Bethlehem en Jeruzalem, en besloot na

zijn hadj te blijven reizen. Na Irak en Iran zakte hij af tot Somalië en Tanzania, om vervolgens via Turkije en Centraal-Azië naar India te

reizen. Voor een fervent reiziger had Ibn Battuta vaak moeite zich aan te passen aan lokale gebruiken, met name in niet-islamitische

landen. Zo had hij een hekel aan Chinees eten, ergerde zich aan het gebeier van kerkklokken en sprak er schande van wanneer

vrouwen delen van hun lichaam onbedekt lieten. Kleinigheden waar Ibn Battuta zijn reisplezier niet door liet vergallen, want na China,

Vietnam en Indonesië te hebben gezien, plande hij al snel een nieuwe trip. Maandenlang trok hij met een karavaan dwars door de

Sahara, waar hij in Mali het nog onbeduidende Timboektoe bezocht en Niger verkende. Ibn Battuta schreef een uitgebreid verslag over

zijn reizen. Misschien iets te uitgebreid, volgens geschiedkundigen. Zo wordt er aangenomen dat zijn verhalen over Peking en Sana’a in

Jemen meer op fantasie dan op werkelijkheid berusten.

094


101 ONTDEKKINGSREIZEN

Timboektoe. Mali

095


ONTDEKKERS

VAN DE

DELTA

De Okavangodelta in Botswana is een waterige wildernis

met eigen wetten. Wij treden in de voetsporen van

Dereck en Beverly Joubert, illustere natuurdocumentairemakers

die het unieke gedrag van Afrikaanse wilde dieren in

beeld brengen, en ontdekken de delta op ongewone wijze.

SCHRIJVER JESS WINTZ FOTOGRAAF PIE AERTS

51

114


115


ONONTDEKT

EUROPA

Sla eens een doodlopend weggetje in, bezoek een kleurrijk festival,

ga eilandhoppen tussen afgelegen eilanden of speur naar wat er

onder het aardoppervlak verscholen ligt. Ook in ons eigen Europa

valt nog genoeg te ontdekken.

134


101 ONTDEKKINGSREIZEN

57

CYPRUS

Hike dwars door het eiland

Wandel van kust naar kust op het ruim vijfhonderd

kilometer lange Cypriotische deel van de Europese

E4-langeafstandswandeling. Vanaf de Hala Sultan

Tekke-moskee aan het zoutmeer van Larnaca loop je

langs de zeegrotten van Ayia Napa, oude boogbruggetjes

in het binnenland, de naaldbossen van het

Troödosgebergte en de grillige kust van het Akamasschiereiland

naar Pafos.

135


HET

ONBEGREPEN

HART

VAN

Sicilië

101

152


SICILIË - ITALIË

Columbus-schrijver Roman Helinski overwintert in Palermo op Sicilië.

Om meer van het eiland te ontdekken, trekt hij met fotografe Manon van

der Zwaal het onbezongen binnenland in, waar wijngaarden, spookdorpen

en open armen op hem wachten. ‘We zijn zoveel meer dan de maffia.’

153

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!