08.09.2022 Views

Albert Baertsoen en tijdgenoten

Verkoopstentoonstelling met originele werken van Albert Baertsoen in Galerie St-John te Gent, van 9 september 2021 tot 9 november 2021

Verkoopstentoonstelling met originele werken van Albert Baertsoen in Galerie St-John te Gent, van 9 september 2021 tot 9 november 2021

SHOW MORE
SHOW LESS

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

“[…] in <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>’s werk klinkt e<strong>en</strong> zoo ernstige <strong>en</strong> gebied<strong>en</strong>de toon, vooreerst<br />

omdat de tijd er heerscht. […] De beweging van e<strong>en</strong> dag is er slechts e<strong>en</strong><br />

toeval. In zijn werk dur<strong>en</strong> de jar<strong>en</strong> eeuw<strong>en</strong>. ....”<br />

Jean De Bosschère in 1917<br />

.<br />

<strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> (1866-1922)<br />

&<br />

Tijdg<strong>en</strong>ot<strong>en</strong><br />

09/09 - 09/11/2022


Inleiding.<br />

In 2015 organiseerde Galerie St-John de t<strong>en</strong>toonstelling <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> – Delvin – D<strong>en</strong> Duyts, drie<br />

schilders, 3 zielsverwant<strong>en</strong>. De vele positieve reacties, in het bijzonder op het werk van<br />

<strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, bracht<strong>en</strong> ons ertoe om opnieuw e<strong>en</strong> t<strong>en</strong>toonstelling te wijd<strong>en</strong> aan de<br />

kunst<strong>en</strong>aar.<br />

We ton<strong>en</strong> werk van <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> naast dat van <strong>en</strong>kele van zijn tijdg<strong>en</strong>ot<strong>en</strong>, vaak om de<br />

verwantschapp<strong>en</strong> <strong>en</strong> invloed<strong>en</strong> te onderstrep<strong>en</strong>, maar ev<strong>en</strong>zeer om te ton<strong>en</strong> waarin<br />

<strong>Baertso<strong>en</strong></strong> zich onderscheidde van zijn collega-artiest<strong>en</strong>.<br />

We sch<strong>en</strong>k<strong>en</strong> de nodige aandacht aan het grafische werk van de kunst<strong>en</strong>aar, dat niet los kan<br />

word<strong>en</strong> gezi<strong>en</strong> van zijn werk als tek<strong>en</strong>aar <strong>en</strong> schilder.<br />

We koz<strong>en</strong> stof (e<strong>en</strong> zwaar vall<strong>en</strong>d indigo weefsel) als pres<strong>en</strong>tatie achtergrond voor de<br />

werk<strong>en</strong>, zoals destijds in de Cercle Artistique <strong>en</strong> in verschill<strong>en</strong>de galeries tijd<strong>en</strong>s het<br />

Interbellum de gewoonte was.<br />

De herfst van 2022 in G<strong>en</strong>t zal in het tek<strong>en</strong> staan van <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>. Er is onze<br />

verkoopt<strong>en</strong>toonstelling <strong>en</strong> tegelijk loopt de grote <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> retrospectieve in het Museum<br />

voor Schone Kunst<strong>en</strong>, 50 jaar na de eerste grote overzichtst<strong>en</strong>toonstelling van de kunst<strong>en</strong>aar<br />

in het MSK, 100 jaar na zijn overlijd<strong>en</strong>. Vele werk<strong>en</strong> die nu in het museum getoond word<strong>en</strong>,<br />

werd<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> ver of nabij verled<strong>en</strong> in onze galerie verhandeld.<br />

We hop<strong>en</strong> dat u van beide t<strong>en</strong>toonstelling<strong>en</strong> zal g<strong>en</strong>iet<strong>en</strong> <strong>en</strong> we gev<strong>en</strong> u graag opnieuw de<br />

kans om van deze fantastische schilder e<strong>en</strong> werk te verwerv<strong>en</strong>.<br />

Raf Steel<br />

Emmy Steel


<strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> (1866-1922)<br />

<strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> werd gebor<strong>en</strong> te G<strong>en</strong>t op 9 januari 1866.<br />

Zijn eerste m<strong>en</strong>tor was Gustave D<strong>en</strong> Duyts, e<strong>en</strong> vri<strong>en</strong>d van<br />

zijn vader, die hem rond 1882 artistiek moet bijgestaan<br />

hebb<strong>en</strong>. Via D<strong>en</strong> Duyts kwam hij ook rond 1882 in contact<br />

met Jean Delvin, met wie hij lev<strong>en</strong>slang bevri<strong>en</strong>d zou<br />

blijv<strong>en</strong>. In 1885-1886 debuteerde hij op het Brusselse<br />

Salon van ‘L’Essor’ met twee werk<strong>en</strong>. In 1886 nam hij ook<br />

deel aan het G<strong>en</strong>tse Salon.<br />

<strong>Baertso<strong>en</strong></strong> zelf beweerde het schilder<strong>en</strong> geleerd te hebb<strong>en</strong><br />

bij Franz Court<strong>en</strong>s <strong>en</strong> Isidore Meyers. In 1886 verbleef de<br />

kunst<strong>en</strong>aar daartoe te Kastel, e<strong>en</strong> idyllisch dorpje omarmd door de Schelde. Hij ging tev<strong>en</strong>s<br />

schilder<strong>en</strong> in Doel in de periode dat Armand Heins daar ook aan het schilder<strong>en</strong> was. Het was<br />

deze leermeester die volg<strong>en</strong>s kunstcriticus Frédéric De Smet mede e<strong>en</strong> belangrijke rol<br />

speelde in de artistieke ontwikkeling van <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>.<br />

In 1888 nam de kunst<strong>en</strong>aar voor het eerst deel aan het Salon in Parijs <strong>en</strong> in datzelfde jaar<br />

behaalde hij op het Salon van Antwerp<strong>en</strong> e<strong>en</strong> goud<strong>en</strong> medaille. Op aanrad<strong>en</strong> van Fernand<br />

Scribe <strong>en</strong> mogelijk ook van Jean Delvin, volgde <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> rond 1888-1889 less<strong>en</strong> bij Alfred<br />

Roll (1846-1919) in Parijs, die zijn atelier op<strong>en</strong>stelde voor leerling<strong>en</strong>. Roll had net op het<br />

Salon van 1888 zijn monum<strong>en</strong>tale portret van “Manda Lamétrie, fermière” (1887) getoond,<br />

dat door vele critici als het belangrijkste schilderij van het Salon bestempeld werd.<br />

<strong>Baertso<strong>en</strong></strong> huurde e<strong>en</strong> atelier naast dit van zijn leermeester, op de boulevard Berthier, op<br />

het nummer 31. Op de onpare nummers van de straat hadd<strong>en</strong> de kunst<strong>en</strong>aars hun atelier<br />

gericht op het noorderlicht. Op nummer 41 van dezelfde straat, in het oude atelier van<br />

Giovanni Boldini, zou John Singer Sarg<strong>en</strong>t zich vestig<strong>en</strong>. Sarg<strong>en</strong>t werd later e<strong>en</strong> goede vri<strong>en</strong>d<br />

van <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>. Hoewel het niet zeker is dat Sarg<strong>en</strong>t <strong>en</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> elkaar in Parijs<br />

ontmoett<strong>en</strong>, stamm<strong>en</strong> zijn vri<strong>en</strong>dschapp<strong>en</strong> met Fritz Thaulow, Réné Ménard, Jacques Emile


Blanche <strong>en</strong> de landschapsschilder Prins Eug<strong>en</strong> van Zwed<strong>en</strong> wel uit de Parijse periode.<br />

<strong>Baertso<strong>en</strong></strong> vertoefde dus in kring<strong>en</strong> van de Parijse moderne schilderkunst <strong>en</strong> hij<br />

apprecieerde de kunst van de impressionist<strong>en</strong> als Monet <strong>en</strong> Sisley t<strong>en</strong> zeerste, zoals ook<br />

trouw<strong>en</strong>s het werk van zijn vri<strong>en</strong>d Emile Claus <strong>en</strong> neef Georges Buysse. De persoonlijkheid<br />

van de schilder <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> was echter dermate ontwikkeld, dat zijn werk daardoor niet lijkt<br />

te zijn beïnvloed.<br />

In 1890 verblijft <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> in London, op Westbourne Terrace dichtbij Hyde Park. Mogelijk<br />

heeft hij to<strong>en</strong> John Singer Sarg<strong>en</strong>t ontmoet. In 1891 schilderde de kunst<strong>en</strong>aar voor het eerst<br />

e<strong>en</strong> belangrijk werk met e<strong>en</strong> G<strong>en</strong>ts zicht als onderwerp. De Oude Houtlei te G<strong>en</strong>t (of Vieux<br />

Canal à Gand) werd in 1894 aangekocht door de Franse staat <strong>en</strong> maakt nu deel uit van de<br />

collectie van het Musée d’Orsay.<br />

Tuss<strong>en</strong> 1895 <strong>en</strong> 1897 vind<strong>en</strong> we <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> terug in Nieuwpoort, Diksmuide <strong>en</strong> Brugge. De<br />

kunst<strong>en</strong>aar had ondertuss<strong>en</strong> ook e<strong>en</strong> heus binn<strong>en</strong>schip ingericht als drijv<strong>en</strong>d atelier <strong>en</strong> voer<br />

ermee over Vlaamse <strong>en</strong> Nederlandse waterweg<strong>en</strong>. Zo werd<strong>en</strong> de meeste Nederlandse<br />

stadsgezicht<strong>en</strong> vanop die boot geschilderd, vandaar het specifieke perspectief van deze<br />

schilderij<strong>en</strong>.<br />

Zijn werk<strong>en</strong> evoluer<strong>en</strong> ondertuss<strong>en</strong> van weidse landschapp<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> beperkte m<strong>en</strong>selijke<br />

aanwezigheid naar stadsgezicht<strong>en</strong>, waarbij de schilder vooral de niet pittoreske noch<br />

archetypische stadsgezicht<strong>en</strong> van het middeleeuwse Vlaander<strong>en</strong> weergeeft. Tegelijk wordt<br />

de toets van de schilder meer modeller<strong>en</strong>d, het kleurgebruik expressiever <strong>en</strong> de compositie<br />

van zijn werk<strong>en</strong> gedurfder. Het is <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> niet te do<strong>en</strong> om de weergave van de<br />

stadswijk<strong>en</strong> of gebouw<strong>en</strong> zelf, eerder om e<strong>en</strong> weergave van de tijd. Zo krijg<strong>en</strong> zijn werk<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong>kel algem<strong>en</strong>e titels mee, niet bijvoorbeeld ‘De Oude Houtlei te G<strong>en</strong>t’ maar ‘Vieux canal à<br />

Gand’. Zoals Jean De Bosschère in 1917 schrijft:<br />

“ […] in <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>’s werk klinkt e<strong>en</strong> zoo ernstige <strong>en</strong> gebied<strong>en</strong>de toon, vooreerst<br />

omdat de tijd er heerscht. Het onmetelijke godsdi<strong>en</strong>stige lev<strong>en</strong> der ding<strong>en</strong> verloopt<br />

er. De beweging van e<strong>en</strong> dag is er slechts e<strong>en</strong> toeval. In zijn werk dur<strong>en</strong> de jar<strong>en</strong><br />

eeuw<strong>en</strong>. ...”.<br />

Gezi<strong>en</strong> de G<strong>en</strong>t<strong>en</strong>aar <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> in het c<strong>en</strong>trum van de stad woonde, was het slechts e<strong>en</strong><br />

kwestie van tijd vooraleer G<strong>en</strong>t als onderwerp naar voor zou kom<strong>en</strong>. Vanaf ca. 1900 tot


1910 werd G<strong>en</strong>t zijn hoofdonderwerp. Of eerder, zijn excuus, of aanleiding om te<br />

schilder<strong>en</strong>. Met de G<strong>en</strong>tse zicht<strong>en</strong> zoals ‘Binn<strong>en</strong>schep<strong>en</strong> onder de sneeuw’ of ‘Dooi te G<strong>en</strong>t’<br />

of nog ‘G<strong>en</strong>t ’s avonds’ werd de kunst<strong>en</strong>aar ‘incontournable’ <strong>en</strong> het war<strong>en</strong> ook die werk<strong>en</strong><br />

die door musea in binn<strong>en</strong>- <strong>en</strong> buit<strong>en</strong>land werd<strong>en</strong> aangekocht.<br />

Interessant was ook het uitstapje dat <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> zich permitteerde naar Luik. Hij besloot zich<br />

er te vestig<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> 1905 <strong>en</strong> 1907, tijd<strong>en</strong>s de<br />

verbouwing<strong>en</strong> van zijn atelier in G<strong>en</strong>t tot<br />

atelier/woonhuis door architect Georges Hobé. Daar<br />

schilderde hij niet de stad, maar de zware industrie die<br />

zich vestigde langs de Maas in de buurt van de stad.<br />

Het zijn indrukwekk<strong>en</strong>de, bijwijl<strong>en</strong> soms dreig<strong>en</strong>de<br />

moderne landschapp<strong>en</strong>, waar de gevolg<strong>en</strong> van de<br />

industrialisatie de (in <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>s werk<strong>en</strong> afwezige)<br />

m<strong>en</strong>s lijk<strong>en</strong> voorbij te lop<strong>en</strong>.<br />

De terugkeer vanuit Luik naar G<strong>en</strong>t zorgde niet voor<br />

e<strong>en</strong> ommekeer in het werk van de kunst<strong>en</strong>aar.<br />

<strong>Baertso<strong>en</strong></strong> introduceerde wel e<strong>en</strong> nieuwe werkwijze in zijn kunst, namelijk het werk<strong>en</strong> per<br />

reeks. De schilder koos e<strong>en</strong> onderwerp, in casu de waterburcht te Laarne <strong>en</strong> schilderde die<br />

vanuit verschill<strong>en</strong>de standpunt<strong>en</strong> <strong>en</strong> bij verschill<strong>en</strong>de atmosferische omstandighed<strong>en</strong>. Deze<br />

nieuwe aanpak werd door de eig<strong>en</strong>tijdse kritiek zeer goed onthaald <strong>en</strong> de reeks werd<br />

veelvuldig geëxposeerd in binn<strong>en</strong>- <strong>en</strong> buit<strong>en</strong>land.<br />

Bij het uitbrek<strong>en</strong> van de eerste wereldoorlog vestigde <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> zich opnieuw te London,<br />

waar hij nu zijn atelier installeerde bij zijn Amerikaanse vri<strong>en</strong>d Sarg<strong>en</strong>t. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> raakte<br />

opnieuw gefascineerd door de Thames, haar brugg<strong>en</strong> <strong>en</strong> de talrijke hav<strong>en</strong>staketsels<br />

langshe<strong>en</strong> haar oevers. In teg<strong>en</strong>stelling tot zijn vri<strong>en</strong>d Claus, die ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s de Thames<br />

weergeeft, maar dan in kleurrijke, beweeglijke composities, gaat <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> de rivier<br />

schilder<strong>en</strong> als e<strong>en</strong> donkere, quasi onbeweeglijke massa, waaruit m<strong>en</strong>selijke bouwsels<br />

(brugg<strong>en</strong>, staketsels,…) oprijz<strong>en</strong>. Vaak schildert hij het vall<strong>en</strong> van de avond, liefst na<br />

zonsondergang of zelfs ’s nachts, waardoor het dramatische effect nog vergroot. In de<br />

Lond<strong>en</strong>se werk<strong>en</strong> van <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> is de oorlog nooit direct zichtbaar, maar de sfeer van de<br />

werk<strong>en</strong> is grimmig <strong>en</strong> dreig<strong>en</strong>d.


Op de eerste grote naoorlogse t<strong>en</strong>toonstelling, in 1919 in de befaamde Galerie Georges Petit<br />

te Parijs, werd<strong>en</strong> de Lond<strong>en</strong>se werk<strong>en</strong> voor het eerst getoond. Twee ervan werd<strong>en</strong><br />

aangekocht door het Museum van Tokyo (Japan). De kunst<strong>en</strong>aar toonde er ook<br />

verscheid<strong>en</strong>e aquarell<strong>en</strong>. De werk<strong>en</strong> uit Engeland kreg<strong>en</strong> in 1921 bij de retrospectieve in<br />

Galerie Giroux te Brussel ook zeer veel bijval. M<strong>en</strong> had het gevoel dat <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, die sinds<br />

e<strong>en</strong> tijdje aan het zoek<strong>en</strong> was naar e<strong>en</strong> andere manier van schilder<strong>en</strong> <strong>en</strong> naar andere<br />

thema’s om zichzelf niet te herhal<strong>en</strong>, zich heruitgevond<strong>en</strong> had. Het Lond<strong>en</strong>se werk werd<br />

door de kunstkritiek onthaald als werkelijk nieuw werk.<br />

<strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> had meer <strong>en</strong> meer last van e<strong>en</strong> chronische ziekte <strong>en</strong> was daardoor vaak<br />

verhinderd te schilder<strong>en</strong>. Alsof hij zijn einde had voel<strong>en</strong> nader<strong>en</strong>, beschouwde hij de<br />

t<strong>en</strong>toonstelling<strong>en</strong> in 1919 <strong>en</strong> 1921 als retrospectiev<strong>en</strong> van zijn werk <strong>en</strong> toonde er dus ook<br />

ouder werk. De kunst<strong>en</strong>aar overleed te G<strong>en</strong>t op 6 juni 1922.<br />

Het is bijna onbegonn<strong>en</strong> werk om alle werk<strong>en</strong> van de kunst<strong>en</strong>aar op te somm<strong>en</strong> die zich in<br />

publieke collecties bevind<strong>en</strong>. Schilderij<strong>en</strong> van <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> behor<strong>en</strong> tot de perman<strong>en</strong>te<br />

collecties van musea in Parijs (Orsay), Tokyo, V<strong>en</strong>etië, Antwerp<strong>en</strong>, Brugge, Brussel, Deinze,<br />

G<strong>en</strong>t <strong>en</strong> Luik. Zijn grafisch oeuvre werd verspreid over geheel Europa. Tijd<strong>en</strong>s zijn lev<strong>en</strong><br />

verkocht <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> vaak werk<strong>en</strong> aan buit<strong>en</strong>landse verzamelaars <strong>en</strong> ook vandaag de dag nog<br />

bevind<strong>en</strong> vele werk<strong>en</strong> zich in buit<strong>en</strong>landse hand<strong>en</strong>.


*<br />

Alle afgebeelde kunstwerk<strong>en</strong> zijn te koop.<br />

Afmeting<strong>en</strong> werd<strong>en</strong> g<strong>en</strong>oteerd als volgt: hoogte x breedte <strong>en</strong> in c<strong>en</strong>timeter.<br />

Voor de prijz<strong>en</strong> van de werk<strong>en</strong> kan U ons rechtstreeks contacter<strong>en</strong>.<br />

Op uw vraag kunn<strong>en</strong> we bijkom<strong>en</strong>de foto’s of informatie bezorg<strong>en</strong> of kunn<strong>en</strong> we u via video chat<br />

inlicht<strong>en</strong> over e<strong>en</strong> bepaald(e) werk(<strong>en</strong>).<br />

U kan de aangekochte werk<strong>en</strong> steeds afhal<strong>en</strong> na afspraak. We lever<strong>en</strong> ook aan huis, binn<strong>en</strong> België.<br />

Voor internationale transport<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> we U e<strong>en</strong> offerte bezorg<strong>en</strong>.<br />

We kunn<strong>en</strong> op aanvraag e<strong>en</strong> conditierapport bezorg<strong>en</strong>, rek<strong>en</strong>ing houd<strong>en</strong>d met het feit dat wij ge<strong>en</strong><br />

professionele restaurateurs zijn <strong>en</strong> dat we niet verantwoordelijk kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gesteld voor de<br />

volledigheid <strong>en</strong>/of juistheid van onze bevinding<strong>en</strong>. We kunn<strong>en</strong> ev<strong>en</strong>wel zorg<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong><br />

conditierapport van e<strong>en</strong> professionele restaurateur, maar dit is slechts mogelijk teg<strong>en</strong> betaling.<br />

De t<strong>en</strong>toonstelling is steeds te bezichtig<strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>s de op<strong>en</strong>ingsur<strong>en</strong> van de galerie of na afspraak.<br />

Gelieve ons telefonisch te contacter<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> privé bezoek.<br />

*<br />

All illustrated artworks are for sale.<br />

Dim<strong>en</strong>sions were noted as follows: height x width and in c<strong>en</strong>timeters.<br />

For prices of the works you can contact us directly.<br />

At your request, we can provide additional photos or information or we can inform you about a<br />

particular work (s) via video chat.<br />

You can always pick up the purchased works by appointm<strong>en</strong>t. We also deliver at home, within<br />

Belgium. For international transport we can provide you with an offer.<br />

We can provide a condition report upon request, taking into account that we are not professional<br />

restorers and that we cannot be held responsible for the complet<strong>en</strong>ess and/or correctness of our<br />

findings. However, we can provide a condition report by a professional restorer, but this is only<br />

possible for a fee.<br />

The exhibition is always op<strong>en</strong> for viewing during gallery op<strong>en</strong>ing hours or by appointm<strong>en</strong>t. Please<br />

contact us by phone for a private viewing<br />

*


1. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘Doel’, ca. 1884-1886<br />

Ets (<strong>en</strong> droge naald?) op papier<br />

197 x 255 mm (plaat)<br />

Niet gesigneerd maar met opschrift door Armand Heins onder links in potlood<br />

‘par A. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> / à A. Heins’<br />

Onderaan rechts door Armand Heins in potlood getiteld ‘Doel’<br />

Herkomst: collectie Armand Heins; privéverzameling<br />

Deze zeldzame ets was e<strong>en</strong> gesch<strong>en</strong>k van <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> aan Armand Heins. Heins heeft, naast<br />

Gustave D<strong>en</strong> Duyts <strong>en</strong> Jean Delvin, e<strong>en</strong> <strong>en</strong>orme invloed gehad op de jonge <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>.<br />

Charles Doudelet schreef in 1900:<br />

« […] Ses rapports assidus avec Armand Heins, ce travailleur infatigable, stimulant son<br />

zèle, le poussai<strong>en</strong>t à la production […] 1 »<br />

Volg<strong>en</strong>s Heins k<strong>en</strong>ner Alex Deseyne had Heins maar liefst e<strong>en</strong> 30-tal werk<strong>en</strong> van <strong>Baertso<strong>en</strong></strong><br />

in zijn collectie. Ook <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>s biograaf Fier<strong>en</strong>s-Gevaert onderstreepte het belang van<br />

Heins voor de vorming van <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, wat door <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> zelf ook werd bevestigd. Sam<strong>en</strong><br />

met Jules De Bruycker <strong>en</strong> Frits van Loo, zou Armand Heins <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> aanzett<strong>en</strong> tot het<br />

mak<strong>en</strong> van grafiek. Dit is het <strong>en</strong>ige tot nog toe bek<strong>en</strong>de exemplaar van deze ets.<br />

1<br />

Voor Armand Heins <strong>en</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> zie o.m. A. Deseyne Armand Heins, e<strong>en</strong> biografische schets in De Herdt R.<br />

ed., Armand Heins – etser, lithograaf <strong>en</strong> drukker – de technische wereld van e<strong>en</strong> kunst<strong>en</strong>aar, G<strong>en</strong>t, VIAT Vzw,<br />

2009


2. Armand Heins naar <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘Au bord de la<br />

Crique’, 1892<br />

Ets <strong>en</strong> droge naald op papier (proefstaat)<br />

202 x 355 mm (plaat)<br />

Gesigneerd onderaan links ‘A. Heins’ <strong>en</strong> met opschrift door Armand Heins<br />

onder links ‘N° 128 épreuve de l’état – très rare’<br />

Onderaan rechts door Armand Heins in potlood ‘d’après <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> / Belle<br />

épreuve’<br />

Bibliografie: Bergmans P., Un Aquafortiste belge – les Eaux-fortes d’Armand<br />

Heins, Gand, Ed. I. Vanderpoort<strong>en</strong>, 1915, cat. nr. 128<br />

Herkomst: collectie Armand Heins; privéverzameling<br />

Armand Heins etste regelmatig naar schilderij<strong>en</strong> van bek<strong>en</strong>de meesters. In de meeste<br />

gevall<strong>en</strong> betrof het e<strong>en</strong> opdracht ofwel was dit om louter mercantiele red<strong>en</strong><strong>en</strong>. Zo<br />

transfereerde Heins verschill<strong>en</strong>de publiekslieveling<strong>en</strong> van het driejaarlijkse G<strong>en</strong>tse Salon<br />

naar e<strong>en</strong> ets. Heel af <strong>en</strong> toe maakte Heins e<strong>en</strong> ets naar werk<strong>en</strong> van vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong>. In dit geval was<br />

de uitdaging e<strong>en</strong> manier te vind<strong>en</strong> om de krachtige borstelstrek<strong>en</strong> van zijn vri<strong>en</strong>d te vertal<strong>en</strong><br />

naar het “vlakke” medium van e<strong>en</strong> ets. Bergmans schreef over deze ets:<br />

«Reproduction d’une esquisse d’<strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, appart<strong>en</strong>ant à l’aquafortiste, et<br />

où celui-ci a essayé d’interpréter la couleur et les coups de pinceau de son modèle » 2<br />

2<br />

Zie Bergmans P., Un Aquafortiste belge – les Eaux-fortes d’Armand Heins, Gand, Ed. I.<br />

Vanderpoort<strong>en</strong>, 1915, s.p.


3. Armand Heins, de verwaarloosde boerderij, 1883<br />

Aquarel op papier<br />

34 x 44 cm<br />

Gesigneerd <strong>en</strong> gedateerd onderaan links ‘A. Heins 83’<br />

Armand Heins (1856-1938) was cruciaall in de vorming van de jonge <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>. Mogelijk was<br />

het Heins die <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> begeleidde in het mak<strong>en</strong> van zijn eerste ets<strong>en</strong> <strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s Charles<br />

Doudelet had hij e<strong>en</strong> positieve invloed op de schilder. De twee zoud<strong>en</strong> gedur<strong>en</strong>de heel hun<br />

lev<strong>en</strong> goede vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong> blijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> Heins bezat talrijke werk<strong>en</strong> van <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>.<br />

Het gevoel voor nuance, de voorliefde voor e<strong>en</strong> realistische weergave van oude, vervall<strong>en</strong><br />

gebouw<strong>en</strong>(vaak gedoemd om te verdwijn<strong>en</strong>) <strong>en</strong> de zorg voor kadrering <strong>en</strong> compositie zijn<br />

elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die we ook bij <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> terugvind<strong>en</strong>.


4. Gustave D<strong>en</strong> Duyts, landschap met boerderij <strong>en</strong><br />

hooimijt<strong>en</strong><br />

Olie op doek gemaroufleerd op paneel<br />

18,5 x 27 cm<br />

Gesigneerd onderaan rechts ‘G. D<strong>en</strong> Duyts’<br />

Gustave D<strong>en</strong> Duyts (1850-1897) was voor veel kunst<strong>en</strong>aars van de g<strong>en</strong>eratie van <strong>Baertso<strong>en</strong></strong><br />

e<strong>en</strong> voorbeeld. Zoals Gustave Vanzype schrijft:<br />

« D<strong>en</strong> Duyts, Delvin, l’école de Termonde, ce sont les trois étapes de la formation du<br />

peintre. D<strong>en</strong> Duyts, c’est la s<strong>en</strong>sibilité de la vision, de la vision mélancolique ; D<strong>en</strong><br />

Duyts c’est le paysagiste triste qui évoque la nature dans la pluie, dans le dégel, dans<br />

l’inquiétude […] les aspects où l’homme parle sans être prés<strong>en</strong>t […] 3 »<br />

Vervang D<strong>en</strong> Duyts door <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> in bov<strong>en</strong>staande tekst <strong>en</strong> het wordt duidelijk dat beide<br />

kunst<strong>en</strong>aars heel veel geme<strong>en</strong>schappelijk hadd<strong>en</strong>.<br />

3<br />

Vanzype G.Notice sur <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> – membre de l’Académie voor Academie Royale


5. Franz Court<strong>en</strong>s, tweemaster op zee<br />

Olie op doek<br />

62,5 x 90 cm<br />

Gesigneerd onderaan rechts ‘Franz Court<strong>en</strong>s’<br />

Als belangrijkste personaliteit van de zog<strong>en</strong>aamde D<strong>en</strong>dermondse school had Franz<br />

Court<strong>en</strong>s (1854-1943) e<strong>en</strong> belangrijke invloed op onder meer Emile Claus <strong>en</strong> <strong>Albert</strong><br />

<strong>Baertso<strong>en</strong></strong>. Vanzype noteerde het volg<strong>en</strong>de tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> interview met <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>:<br />

“comme je lui demandais avec qui il avait appris à peindre, il me répondit : Avec<br />

Meyers et Court<strong>en</strong>s, à Termonde »<br />

Court<strong>en</strong>s’ schilderstechniek <strong>en</strong> kleurgebruik hadd<strong>en</strong> e<strong>en</strong> grote invloed op de jonge<br />

<strong>Baertso<strong>en</strong></strong>. In deze, voor Court<strong>en</strong>s, zeldzame marine zi<strong>en</strong> we duidelijk dat hij de weg toonde<br />

naar e<strong>en</strong> ander impressionisme, dat niet slaafs de Franse stijl overnam.


6. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘Mol<strong>en</strong> op de wall<strong>en</strong>’ of ‘Moulin<br />

sur les remparts’, 1894<br />

Ets <strong>en</strong> aquatint op papier<br />

25 x 29 cm (plaat)<br />

Gesigneerd in potlood onder rechts ‘a. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>’<br />

Getiteld in potlood onder links ‘Moulin sur les remparts – Bruges’<br />

Cat. rais. Vermeir E.1894/01<br />

De vroegste ‘mol<strong>en</strong> ets’ van <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> die reeds werd t<strong>en</strong>toongesteld in 1901. Volg<strong>en</strong>s Prof.<br />

Dr. Vermeir betreft het de Bonne-Chière mol<strong>en</strong> in Brugge aan de Kruisvest.


7. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘rue à Bruges’ of ‘Straat te<br />

Brugge’, 1897<br />

Gem<strong>en</strong>gde techniek op papier gemaroufleerd op doek<br />

72 x 80 cm<br />

Gesigneerd, gelokaliseerd <strong>en</strong> gedateerd onderaan rechts ‘a. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> /<br />

Bruges / 97’<br />

E<strong>en</strong> vroege tek<strong>en</strong>ing opgewerkt met aquarel, die qua aandacht voor het detail te vergelijk<strong>en</strong><br />

is met de docum<strong>en</strong>taire tek<strong>en</strong>stijl van Armand Heins uit dezelfde periode. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> gaat<br />

ev<strong>en</strong>wel verder <strong>en</strong> vestigt o.a. door de compositie onze aandacht op de monum<strong>en</strong>taliteit<br />

van de middeleeuwse architectuur. De kleuracc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> verlev<strong>en</strong>dig<strong>en</strong> de tek<strong>en</strong>ing <strong>en</strong><br />

versterk<strong>en</strong> tegelijk het effect van diepte. Prof. Dr. Vermeir id<strong>en</strong>tificeerde het zicht als<br />

kijk<strong>en</strong>d vanuit de Ropeerdstraat op de ingang van het dov<strong>en</strong>- <strong>en</strong> blind<strong>en</strong>instituut van de<br />

Zusters van de Kindsheid Maria, Snaggaardstraat te Brugge.<br />

Achteraan op het chassis zijn de rest<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> etiket zichtbaar, die do<strong>en</strong> vermoed<strong>en</strong> dat<br />

het werk in Parijs werd geëxposeerd.


8. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘rue à Bruges’ of ‘Straat te<br />

Brugge’, 1897<br />

Ets op papier<br />

26,5 x 29,5 cm (plaat)<br />

Gesigneerd in potlood onderaan rechts ‘a. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>’<br />

Cat. rais. Vermeir E.1894/03.variante.2<br />

Herkomst: privéverzameling<br />

Naar de opgewerkte tek<strong>en</strong>ing uit 1897 maakte <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> e<strong>en</strong> ets in e<strong>en</strong> 4-tal verschill<strong>en</strong>de<br />

variant<strong>en</strong>, die vrij zeldzaam blijk<strong>en</strong> te zijn. Prof. Dr. Vermeir situeert deze ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s in 1897.<br />

E<strong>en</strong> eerste ets herneemt vrij letterlijk de compositie (zij het in spiegelbeeld zoals gewoonlijk)<br />

<strong>en</strong> de wolk<strong>en</strong>partij van de tek<strong>en</strong>ing. Onze ets is de eerste staat van e<strong>en</strong> variante, die e<strong>en</strong><br />

andere wolk<strong>en</strong>partij toont.


9. Emile Rommelaere, e<strong>en</strong> Brugs stadsgezicht<br />

Olie op doek<br />

42,5 x 86 cm<br />

Gesigneerd onderaan rechts ‘Em. Rommelaere’<br />

Emile Rommelaere (1873-1961) k<strong>en</strong>de zeker het werk van <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> natuurlijk was hij<br />

vertrouwd met di<strong>en</strong>s Brugse stadsgezicht<strong>en</strong>. Emile Rommelaere kon ondanks zijn jar<strong>en</strong>lange<br />

ervaring moeilijker het pittoreske of docum<strong>en</strong>taire karakter van zijn werk achterwege lat<strong>en</strong>.<br />

Daar waar Brugge bij <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> zonder meer inwisselbaar is met e<strong>en</strong> andere historische stad<br />

als G<strong>en</strong>t, Aalst, Lier of Middelburg, blijft het Brugse idioom c<strong>en</strong>traal staan in het werk van<br />

Rommelaere.


10. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> “Oud<strong>en</strong>aarde, ‘s avonds” of<br />

“Aud<strong>en</strong>aerde, le soir” of “La Grande Eglise”, 1900<br />

Houtskool op papier gemaroufleerd op doek (met hoogsels van gouache)<br />

88 x 88 cm<br />

Monogram onderaan rechts “a B in ovaal”<br />

Herkomst: Collectie Goeminne, Deinze<br />

privéverzameling<br />

T<strong>en</strong>toonstelling: Société Royale Belge des Aquarellistes, XXXXIe exposition,<br />

Bruxelles, s.l., 15/12/1900- ?/01/1901, cat. nr. 10<br />

Bibliografie: Fier<strong>en</strong>s-Gevaert H., <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> – Collection des Artistes<br />

Belges Contemporains, Bruxelles, G. Van Oest & Cie., 1910, p. 31<br />

Vermeir R. et al., <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> - Protagonist van het fin de siècle, G<strong>en</strong>t,<br />

MSK G<strong>en</strong>t; Snoeck, 2022, p. 282, afb. 3.12 p. 150<br />

E<strong>en</strong> van de belangrijkste tek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> van de meester, die aanleiding gaf tot e<strong>en</strong> ets (1908) <strong>en</strong><br />

e<strong>en</strong> zeldzame lithografie. Deze monum<strong>en</strong>tale houtskooltek<strong>en</strong>ing maakte e<strong>en</strong> zeer grote<br />

indruk op Hippolyte Fier<strong>en</strong>s-Gevaert. Hij gaat er in zijn monografie uit 1910 uitvoerig op in.<br />

Voor hem was deze tek<strong>en</strong>ing de perfecte verbeelding van de sfeer van de stad. Hij schrijft:<br />

« […] la Grande Eglise surgissant d’un amas de petites maisons. Le dessin remonte à<br />

une dizaine d’années et a servi récemm<strong>en</strong>t à l’exécution d’une eau-forte, saisissante<br />

<strong>en</strong>tre toutes. Le dessin lui-même est de la plus impressionnante beauté. […] »


De ets naar deze tek<strong>en</strong>ing, die later ontstond, volgt ze op <strong>en</strong>kele details na, zij het dat het<br />

tafereel links-rechts gespiegeld werd.


11. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘Oud<strong>en</strong>aarde, ‘s avonds’ of<br />

‘Aud<strong>en</strong>aerde, le soir’ of ‘La Grande Eglise’, ets, 1900<br />

Ets <strong>en</strong> vernis mou op papier<br />

30 x 30 cm (plaat)<br />

Gesigneerd in inkt onderaan rechts ‘a. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>’<br />

Getiteld ‘Aud<strong>en</strong>aerde’ in potlood onderaan links<br />

Cat. rais. Vermeir E.1900/01 variante<br />

De ets volgt getrouw de compositie <strong>en</strong> details van de grote tek<strong>en</strong>ing, weliswaar links-rechts<br />

gespiegeld. Enkel de behandeling van de lucht verschilt met het origineel. Ons exemplaar is<br />

e<strong>en</strong> definitieve staat van deze plaat. Er bestaat ook e<strong>en</strong> lichte variant van deze ets met e<strong>en</strong><br />

andere behandeling van de luchtpartij.


12. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘Oud<strong>en</strong>aarde, ’s avonds’ of<br />

‘Aud<strong>en</strong>aerde, le soir’, 1915<br />

Lithografie op papier<br />

45,5 x 58 cm (blad)<br />

Gesigneerd in potlood onderaan rechts ‘a. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>’<br />

G<strong>en</strong>ummerd in potlood ‘4/18’ onderaan links<br />

Cat. rais. Vermeir L.11915/04<br />

Herkomst: privéverzameling<br />

Deze zeldzame lithografie naar de tek<strong>en</strong>ing met dezelfde titel, werd slechts op 18<br />

exemplar<strong>en</strong> gedrukt. Er zijn <strong>en</strong>kele merkbare verschill<strong>en</strong> met de tek<strong>en</strong>ing. Vooreerst is er<br />

de links-rechts spiegeling, die ervoor zorgt dat de tor<strong>en</strong> van de kerk nu op de linkerhelft<br />

staat. De kunst<strong>en</strong>aar nam ook e<strong>en</strong> iets gewijzigd gezichtspunt in wat erop zou kunn<strong>en</strong><br />

wijz<strong>en</strong> dat <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> naar e<strong>en</strong> andere studietek<strong>en</strong>ing werkte <strong>en</strong> niet zozeer rechtstreeks<br />

naar de grote tek<strong>en</strong>ing uit 1900.<br />

Van de in totaal vijf verschill<strong>en</strong>de lithografieën die de meester maakte, is dit de <strong>en</strong>ige die<br />

niet London als onderwerp heeft.


13. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘Sous la digue (Walsoord<strong>en</strong>)’ of<br />

‘Onder aan de dijk (Walsoord<strong>en</strong>)’, 1901<br />

Ets op papier<br />

17,5 x 25 cm (plaat)<br />

Gesigneerd in potlood onderaan rechts ‘a. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>’<br />

Cat. rais. Vermeir E.1901/01<br />

Hoewel deze ets reeds in 1901 werd afgebeeld werd hij pas in 1910 voor het eerst<br />

t<strong>en</strong>toongesteld voor het grote publiek. E<strong>en</strong> typische <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> compositie waarin onze blik<br />

geleid wordt, in deze ets door de dijk, waardoor deze zeer ruimtelijk werkt.


14. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘Terneuz<strong>en</strong>, le petit port, le soir’<br />

of ‘Terneuz<strong>en</strong>, de kleine hav<strong>en</strong>, ’s avonds’, 1901<br />

Ets op papier<br />

19,5 x 42,5 cm (plaat)<br />

Gesigneerd in potlood onderaan rechts ‘a. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>’ <strong>en</strong> erbov<strong>en</strong> met<br />

opdracht ‘à Mr. L. Moeremans / cordialem<strong>en</strong>t’<br />

Getiteld onder links in potlood ‘Ter Neuz<strong>en</strong> – soir’<br />

Cat. rais. Vermeir E.1901/02<br />

E<strong>en</strong> van de mooiste ets<strong>en</strong> van <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, hier de definitieve staat, met e<strong>en</strong> opdracht van<br />

<strong>Baertso<strong>en</strong></strong> aan componist, dirig<strong>en</strong>t, muziekuitgever <strong>en</strong> pianobouwer Léon Moeremans<br />

(1861-1937).


15. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘Vieilles maisons au bord de<br />

l’eau’ of ‘oude huiz<strong>en</strong> langs het water’, 1901<br />

Ets op papier<br />

40 x 27 cm (plaat)<br />

Gesigneerd in potlood onderaan rechts ‘a. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>’<br />

Getiteld onder links in potlood ‘Vieilles maisons au bord de l’eau’<br />

Cat. rais. Vermeir E.1901/03<br />

Dit is de eerste ets waarbij <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> het motief van de zich in het water weerspiegel<strong>en</strong>de<br />

gevels toont. Dit wordt e<strong>en</strong> van zijn Leitmotiv<strong>en</strong>.


16. Gustave De Smet, De St-Petrus <strong>en</strong> St-Pauluskerk te<br />

Bachte-Maria-Leerne, ca. 1906-1908.<br />

Olie op paneel<br />

29,5 x 44,5 cm<br />

Gesigneerd onderaan rechts met het stapelmonogram ‘GDS’<br />

Herkomst: privéverzameling<br />

Dit werk is vergezeld van e<strong>en</strong> fotocertificaat door dhr. Piet Boy<strong>en</strong>s<br />

De jonge kunst<strong>en</strong>aars uit het G<strong>en</strong>tse kek<strong>en</strong> rond de eeuwwisseling niet <strong>en</strong>kel naar Emile<br />

Claus om los te kom<strong>en</strong> van het academische keurslijf. Ook de mysterieuze <strong>en</strong> melancholische<br />

stadsgezicht<strong>en</strong> van <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> k<strong>en</strong>d<strong>en</strong> grote aanhang. In dit vroege werk van Gust De Smet<br />

(1877-1943) is de sfeer bijna ‘<strong>Baertso<strong>en</strong></strong>iaans’ te noem<strong>en</strong>. De Smet schonk e<strong>en</strong> werk uit<br />

dezelfde periode aan <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>. 4<br />

4<br />

De Smet J.; Huyghebaert S.; Vermeir R., <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> – Protagonist van het Fin-de-siècle, G<strong>en</strong>t, MSK G<strong>en</strong>t;<br />

Snoeck, 2022, p. 285. Het landschap is gedateerd ca. 1909


17. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘Maisons au bord du canal’ of<br />

‘Huiz<strong>en</strong> aan de rand van het kanaal’ (Middelbrug),<br />

1902<br />

Olie op doek<br />

82,5 x 70 cm<br />

Achteraan met ronde stempel “Atelier <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>/Galerie Georges<br />

Giroux 1932”<br />

Herkomst: Atelier <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, Galerie Georges Giroux, Bruxelles.<br />

Privéverzameling<br />

Bibliografie: Atelier <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> et tableaux modernes, Bruxelles,<br />

Galerie Georges Giroux, 07-08/03/1932, cat. nr. 120<br />

Dankzij opzoekingswerk van Prof. Dr. Vermeir wet<strong>en</strong> we dat dit werk specifiek werd<br />

geschilderd in Middelburg (Nederland). We herk<strong>en</strong>n<strong>en</strong> de typisch Nederlandse architectuur,<br />

duidelijk verschill<strong>en</strong>d met die op <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>s zicht<strong>en</strong> uit zijn thuisland.<br />

In ‘De huiz<strong>en</strong> aan de rand van het kanaal’ toont <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> zich e<strong>en</strong> meesterlijk colorist <strong>en</strong><br />

herk<strong>en</strong>n<strong>en</strong> we zijn voorliefde voor beweeglijke luchtpartij<strong>en</strong>. Het binn<strong>en</strong>schip, waarvan we<br />

rechts het voorstev<strong>en</strong> zi<strong>en</strong>, di<strong>en</strong>t niet alle<strong>en</strong> als repoussé, maar br<strong>en</strong>gt beweging in de<br />

anders statische compositie. Het suggerer<strong>en</strong> van beweging door e<strong>en</strong> voorbijvar<strong>en</strong>d schip<br />

slechts gedeeltelijk weer te gev<strong>en</strong> wordt door <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> meermaals aangew<strong>en</strong>d. Het werk is<br />

aan de achterzijde voorzi<strong>en</strong> van de ronde stempel ‘Atelier <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> /Galerie Georges<br />

Giroux 1932’.


18. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘Maisons zélandaises - Vieilles<br />

maisons, Middelbourg’ of ‘Zeeuwse huiz<strong>en</strong> – Oude<br />

huiz<strong>en</strong> Middelburg’, 1902<br />

Ets op papier<br />

39,5 x 39 cm (plaat)<br />

Gesigneerd in potlood onderaan rechts ‘a. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>’<br />

Cat. rais. Vermeir E.1902/06<br />

Volg<strong>en</strong>s Prof. Dr. Vermeir zi<strong>en</strong> we hier huiz<strong>en</strong> uit de voormalige Winterstraat te Middelburg.


19. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘Zomer te Middelbrug II’ of ‘l’Ete<br />

à Middelbourg II’, 1902<br />

Olie op doek<br />

86,5 x 138 cm<br />

Herkomst: Atelier <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, Galerie Georges Giroux, Bruxelles.<br />

privéverzameling.<br />

Bibliografie: Atelier <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> et tableaux modernes, Bruxelles,<br />

Galerie Georges Giroux, 07-08/03/1932, cat. nr. 130<br />

Vermeir R. et al., <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> - Protagonist van het fin de siècle, G<strong>en</strong>t,<br />

MSK G<strong>en</strong>t; Snoeck, 2022, p. 283, afb. 2.38 p. 104<br />

Van dit onderwerp bestaat e<strong>en</strong> iets groter werk dat <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> toonde op de Biënnale van<br />

V<strong>en</strong>etië in 1903. Beide versies zijn sterk gelijk<strong>en</strong>d maar verschill<strong>en</strong> in vele details.<br />

Opmerkelijk is dat <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> in onze versie rook laat opkringel<strong>en</strong> ter hoogte van de boot die<br />

rechts in beeld komt. Dit g<strong>en</strong>uanceerde detail komt niet meer voor in het grote werk. Zou dit<br />

betek<strong>en</strong><strong>en</strong> dat de kleinere versie e<strong>en</strong> voorstudie voor het werk van V<strong>en</strong>etië zou zijn?<br />

Dit keer staat de schilder aan de overkant van het water, met opnieuw de klemtoon op het<br />

ritme <strong>en</strong> de kleurschakering van de gevels, ram<strong>en</strong> <strong>en</strong> schoorst<strong>en</strong><strong>en</strong>. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> nodigt ons uit<br />

om van rechts naar links, op het tempo van e<strong>en</strong> voorbij glijd<strong>en</strong>d binn<strong>en</strong>schip, het schilderij te<br />

lez<strong>en</strong>.<br />

De zicht<strong>en</strong> in Zeeuws-Vlaander<strong>en</strong> behor<strong>en</strong> tot de interessantste werk<strong>en</strong> die <strong>Baertso<strong>en</strong></strong><br />

maakte. Ze ton<strong>en</strong> de schilder als e<strong>en</strong> volwaardig kolorist <strong>en</strong> tegelijk als e<strong>en</strong> moderne<br />

stadsschilder. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> is echter nooit op zoek naar de stedelijke dynamiek, maar juist naar<br />

de stad als decor, als overblijfsel-reliek van de m<strong>en</strong>selijke activiteit, als geheug<strong>en</strong> van het<br />

lev<strong>en</strong>, als spiegel van het gevoel.


20. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘De Speelmansrei in Brugge,<br />

studie (III)’ of ‘Le Quai des Ménétriers à Bruges, étude<br />

(III)’, 1905<br />

Olie op doek<br />

95 x 66 cm<br />

Monogram onderaan links ‘AB’ in ovaal & ‘05’<br />

Herkomst: privéverzameling<br />

Dit schilderij is e<strong>en</strong> uitgewerkte studie van de rechterzijde van het grote werk “Speelmansrei<br />

in Brugge” ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s uit 1905 (vroeger als 1895 gedateerd) <strong>en</strong> dat zich in het<br />

Gro<strong>en</strong>ingemuseum te Brugge bevindt (inv. nr. 0000.GRO0009.I). 5 <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> zoomde iets in,<br />

zodat het voorplan, dat zichtbaar is in het grote werk, hier wegvalt. De kunst<strong>en</strong>aar<br />

besteedde grote aandacht aan het schilder<strong>en</strong> van de begroeiing op de oever. Het spel van<br />

de verschill<strong>en</strong>de gro<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> de verscheid<strong>en</strong>heid aan plant<strong>en</strong>, die tev<strong>en</strong>s gesuggereerd<br />

wordt door e<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>de schildertoets, ton<strong>en</strong> zijn observatietal<strong>en</strong>t. Ook opmerkelijk is<br />

het feit dat, gezi<strong>en</strong> het bewolkt was, het water grijs is <strong>en</strong> de kleur<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>d zijn van<br />

deze in het grote werk, waar er meer zon lijkt te zijn.<br />

Dit werk werd ooit verkocht bij Campo op de Meir te Antwerp<strong>en</strong>, maar gezi<strong>en</strong> slechts e<strong>en</strong><br />

fragm<strong>en</strong>t van het etiket is bewaard, is het niet duidelijk wanneer dit juist was.<br />

5<br />

Met dank aan Prof. Dr. R<strong>en</strong>é Vermeir voor het vaststell<strong>en</strong> van de juiste datering van dit werk.


21. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>,‘Le Moulin <strong>en</strong> Flandre’ of ‘Mol<strong>en</strong><br />

in Vlaander<strong>en</strong>’, 1900-1905<br />

Houtskool op papier gemaroufleerd op doek<br />

80 x 84 cm<br />

Herkomst: collectie Despiegelaere, G<strong>en</strong>t<br />

privéverzameling<br />

T<strong>en</strong>toonstelling:<br />

L'estampe, huitième salon annuel, Bruxelles, Musée moderne de Bruxelles,<br />

3/01-25/01/1914, cat. nr. 40<br />

Exposition <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, Galerie Georges Petit, Paris, 25/10-<br />

17/11/1919, cat. nr. 108 als ‘Moulin Flamand’.<br />

Rétrospective de dessins d'<strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, Bruxelles, La Petite galerie,<br />

5/04–18/04/1932, cat. nr. 26 als ‘Le grand moulin <strong>en</strong> Flandre’.<br />

T<strong>en</strong>toonstellingscatalogus <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, G<strong>en</strong>t, Museum voor Schone<br />

Kunst<strong>en</strong>, 28/10-07/01/1973, cat. nr. 93 & afb. plaat XXIX.<br />

Bibliografie:<br />

De tek<strong>en</strong>ing is afgebeeld in e<strong>en</strong> artikel van E. Joly, <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> – un<br />

peintre des paisibles paysages de Flandre in Le Figaro Artistique, Paris,<br />

18/12/1924, p. 150.<br />

T<strong>en</strong>toonstellingscatalogus <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, G<strong>en</strong>t, Museum voor Schone<br />

Kunst<strong>en</strong>, 28/10-07/01/1973, cat. nr. 93 & afb. plaat XXIX.


De monum<strong>en</strong>tale “Mol<strong>en</strong> in Vlaander<strong>en</strong>” is e<strong>en</strong> veel t<strong>en</strong>toongestelde <strong>en</strong> gepubliceerde<br />

tek<strong>en</strong>ing. Ze toont <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>s doorgedrev<strong>en</strong> gevoel voor compositie. Door de mol<strong>en</strong><br />

volledig naar de hoek van het werk te duw<strong>en</strong>, verwerft de voorstelling e<strong>en</strong> grote dynamiek.<br />

De mol<strong>en</strong> komt als het ware tot lev<strong>en</strong> als e<strong>en</strong> Vlaamse reus. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> roept e<strong>en</strong> <strong>en</strong>igszins<br />

dreig<strong>en</strong>de sfeer op door het grote contrast tuss<strong>en</strong> het monum<strong>en</strong>tale, donkere volume van<br />

de mol<strong>en</strong> <strong>en</strong> de licht<strong>en</strong>de hemel. Volg<strong>en</strong>s Prof. Dr. Vermeir betreft het e<strong>en</strong> weergave van de<br />

St-Janshuismol<strong>en</strong> te Brugge, gezi<strong>en</strong> vanuit de Peterseliestraat.<br />

Deze tek<strong>en</strong>ing werpt ook licht op de werkwijze van de kunst<strong>en</strong>aar, die na vele studies <strong>en</strong><br />

schets<strong>en</strong> zijn uiteindelijke compositie in houtskool uitwerkte <strong>en</strong> deze dan ging raster<strong>en</strong> om<br />

te vergrot<strong>en</strong> of te verklein<strong>en</strong>. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> stelde deze tek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> ook als dusdanig t<strong>en</strong>toon,<br />

zonder de kadrering te verwijder<strong>en</strong> of weg te werk<strong>en</strong>, wat meestal door zijn collega’s wél<br />

werd gedaan.


22. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘Mol<strong>en</strong> in Vlaander<strong>en</strong>’ of ‘Le<br />

Vieux Moulin’, 1900-1905<br />

Ets op papier<br />

38,5 x 43 cm (plaat)<br />

Gesigneerd in potlood onder rechts ‘a. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>’ <strong>en</strong> met opdracht ‘à<br />

monsieur Louis Torcq’<br />

‘Ep. D’état’ in potlood onder links<br />

Cat. rais. Vermeir E.1900-1905/01<br />

Herkomst: Verzameling Louis Torcq; privéverzameling<br />

De ‘Mol<strong>en</strong> in Vlaander<strong>en</strong>’ werd ook uitgewerkt tot e<strong>en</strong> ets. In teg<strong>en</strong>stelling tot de meer<br />

traditionele <strong>en</strong> ook vroegere ets van ‘De mol<strong>en</strong> op de wall<strong>en</strong>- Brugge’ is deze ets qua<br />

compositie zeer vooruitstrev<strong>en</strong>d. Door de links-rechts verdraaiing verliest de compositie<br />

ietwat van zijn dieptewerking maar wint aan dynamiek.<br />

Louis Torcq bezat tev<strong>en</strong>s ander werk van <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> waaronder e<strong>en</strong> zicht op het kasteel van<br />

Laarne. Ons exemplaar is e<strong>en</strong> ‘épreuve d’état’, de definitieve staat werd op 100<br />

g<strong>en</strong>ummerde exemplar<strong>en</strong> gedrukt.


23. Alfons Dess<strong>en</strong>is, ‘de Mol<strong>en</strong> van Latem’, 1920<br />

Houtskool op papier<br />

69 x 62 cm<br />

Gesigneerd, gelokaliseerd <strong>en</strong> gedateerd rechts<br />

Alfons Dess<strong>en</strong>is (1874-1952) was slechts <strong>en</strong>kele jar<strong>en</strong> ouder dan <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>. Hij trok<br />

voornamelijk op met de kunst<strong>en</strong>aars van de eerste groep van Latem.<br />

Hoewel later vooral het bucolische karakter van de werk<strong>en</strong> van de kunst<strong>en</strong>aar in de verf<br />

werd gezet door de gebroeders Haesaert, had het vroege werk van Dess<strong>en</strong>is uit de periode<br />

1904-1910 e<strong>en</strong> grote invloed op Servaes, Permeke, Gust De Smet <strong>en</strong> Van de Woestijne. De<br />

zeer expressieve manier van schilder<strong>en</strong> uit die periode werd door de luminist<strong>en</strong> echter niet<br />

geapprecieerd.<br />

Beide kunst<strong>en</strong>aars, zowel <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> als Dess<strong>en</strong>is beklemton<strong>en</strong> de monum<strong>en</strong>taliteit <strong>en</strong> het<br />

sculpturale karakter van de verdwijn<strong>en</strong>de windmol<strong>en</strong>s. Nu we deze twee tek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> bij<br />

elkaar hebb<strong>en</strong>, onderk<strong>en</strong>n<strong>en</strong> we wel het verschill<strong>en</strong>de karakter van beide kunst<strong>en</strong>aars. Bij<br />

<strong>Baertso<strong>en</strong></strong> heerst rust, stilte <strong>en</strong> verankering. Bij Dess<strong>en</strong>is breekt de zon door de turbul<strong>en</strong>te<br />

wolk<strong>en</strong> <strong>en</strong> lijkt de mol<strong>en</strong> elk mom<strong>en</strong>t in beweging te kunn<strong>en</strong> kom<strong>en</strong>.


24. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘Chaland (étude)’ of ‘Binn<strong>en</strong>schip<br />

(studie)’, ca. 1907-1908<br />

Olie op doek<br />

27 x 49 cm<br />

Gemerkt met de ronde atelierstempel achteraan op het doek<br />

Herkomst:<br />

Atelier <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, Galerie Georges Giroux, Bruxelles.<br />

privéverzameling.<br />

Bibliografie:<br />

Atelier <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> et tableaux modernes, Bruxelles, Galerie<br />

Georges Giroux, 07-08/03/1932, cat. nr. 114<br />

T<strong>en</strong>toonstelling: Exposition <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, Paris, Galeries Georges Petit, 25/10-<br />

17/11/1919, cat. nr. 41<br />

Exposition <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, Bruxelles, Galerie Georges Giroux, 12/02-<br />

27/02/1921, cat. nr. 43<br />

<strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> maakte e<strong>en</strong> groot aantal studies vooraleer e<strong>en</strong> grotere werk aan te vang<strong>en</strong>.<br />

Soms blev<strong>en</strong> die studies zonder gevolg, e<strong>en</strong> andere keer zijn ze quasi in te pass<strong>en</strong> in e<strong>en</strong><br />

groter werk. Deze studie van e<strong>en</strong> ‘Chaland’ vond de kunst<strong>en</strong>aar toch sterk g<strong>en</strong>oeg om te<br />

exposer<strong>en</strong> naast zijn grote doek<strong>en</strong>. Het werkje werd getoond in Parijs <strong>en</strong> Brussel <strong>en</strong><br />

illustreert de losse maar bestudeerde <strong>en</strong> modeller<strong>en</strong>de toets waarmee <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> zijn<br />

werk<strong>en</strong> opbouwt. Als studie werd het werk niet gesigneerd, maar het draagt aan de<br />

achterzijde de atelierstempel <strong>en</strong> het grote ‘<strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>’ etiket dat we vaak aantreff<strong>en</strong><br />

op werk<strong>en</strong> die werd<strong>en</strong> geëxposeerd door de kunst<strong>en</strong>aar zelf.


25. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘Dans les <strong>en</strong>virons de Liège (Cité<br />

industrielle, Le Horloz)’ of ‘In de omstrek<strong>en</strong> van Luik<br />

(Arbeiderswijk, Le Horloz)’, 1907-1908<br />

Ets <strong>en</strong> aquatint op papier<br />

42 x 67 cm (plaat)<br />

Gesigneerd in potlood onderaan rechts ‘a. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>’<br />

Cat. rais. Vermeir E.1907-1908/03<br />

E<strong>en</strong> magistrale ets gemaakt tijd<strong>en</strong>s het verblijf van de kunst<strong>en</strong>aar in Luik, waar de<br />

kunst<strong>en</strong>aar voornamelijk het industriële landschap langs de Maas als onderwerp nam. In<br />

totaal zou <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> 4 ets<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> waarvan dit de <strong>en</strong>ige is die het panoramische formaat<br />

heeft.


26. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘Sous le moulin’ of ‘Onder de<br />

mol<strong>en</strong>’, 1909<br />

Ets op papier<br />

30 x 25 cm (plaat)<br />

Gesigneerd in potlood onderaan rechts ‘a. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>’<br />

Links onder in potlood ‘25 sous le moulin’ (in e<strong>en</strong> andere hand?)<br />

Cat. rais. Vermeir E.1909/07<br />

E<strong>en</strong> van ‘mol<strong>en</strong>ets<strong>en</strong>’ van de kunst<strong>en</strong>aar, die in e<strong>en</strong> aantal variant<strong>en</strong> bestaat. Hier betreft<br />

het e<strong>en</strong> Nederlandse mol<strong>en</strong>. Van deze door Van Camp<strong>en</strong>hout gedrukte ets werd e<strong>en</strong><br />

gedateerd exemplaar teruggevond<strong>en</strong>.


27. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘La route Zéelandaise’ of ‘De<br />

Zeeuwsche weg’, 1910<br />

Olie op doek<br />

80 x 110 cm<br />

Gesigneerd, gelokaliseerd <strong>en</strong> gedateerd onder rechts ‘a. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> / Veere<br />

/ 1910’<br />

Herkomst: Atelier <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, Galerie Georges Giroux, Bruxelles;<br />

privéverzameling<br />

Bibliografie: Atelier <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> et tableaux modernes, Bruxelles,<br />

Galerie Georges Giroux, 07-08/03/1932, cat. nr. 138


Hoewel de Zeeuwse werk<strong>en</strong> terecht kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gezi<strong>en</strong> als de meest kleurrijke werk<strong>en</strong><br />

van de kunst<strong>en</strong>aar, werd<strong>en</strong> ze door de eig<strong>en</strong>tijdse kritiek niet altijd ev<strong>en</strong> <strong>en</strong>thousiast<br />

onthaald. Misschi<strong>en</strong> is dit niet verwonderlijk gezi<strong>en</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> in sommige werk<strong>en</strong> heel<br />

expressief <strong>en</strong> bijna experim<strong>en</strong>teel werkte. De grote toets<strong>en</strong> die bij dit werk duidelijk<br />

zichtbaar zijn, het gebruik van grote kleurcontrast<strong>en</strong> <strong>en</strong> het intuïtieve spel van top- <strong>en</strong><br />

onderlaag mak<strong>en</strong> dit e<strong>en</strong> modern werk, dat bijna fauvistisch aandoet. Het gebruik van de<br />

boom op de voorgrond die het werk in twee ongelijke del<strong>en</strong> verdeelt, dwingt de<br />

toeschouwer om de door de kunst<strong>en</strong>aar uitgezette compositorische lijn<strong>en</strong> te volg<strong>en</strong>.


28. Maurice Dupuis, de Noordzee <strong>en</strong> duin<strong>en</strong><br />

Olie op doek gemaroufleerd op karton<br />

24 x 37 cm<br />

Gesigneerd achteraan in inkt<br />

Herkomst: privéverzameling<br />

Dit kleine werkje van Maurice Dupuis (1882-1959) werd waarschijnlijk geschilderd na de<br />

dood van <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>. Bij e<strong>en</strong> aantal schilders bleef de visie van <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> na di<strong>en</strong>s overlijd<strong>en</strong><br />

verder lev<strong>en</strong>, zo ook bij Maurice Dupuis. We herk<strong>en</strong>n<strong>en</strong> het belang dat <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> hechtte<br />

aan de studie van zijn onderwerp<strong>en</strong>, aan de compositie <strong>en</strong> aan de harmonie van de kleur<strong>en</strong> .


29. Emmanuel Viérin, het blek<strong>en</strong> van de was in het<br />

Begijnhof van Kortrijk<br />

Olie op doek<br />

80 x 100 cm<br />

Gesigneerd onderaan rechts ‘Emm. Viérin’<br />

Emmanuel Viérin (1869-1954) schilderde dit werk in de Jar<strong>en</strong> twintig. Viérin was doorhe<strong>en</strong><br />

zijn carrière sterk beïnvloed door Claus, maar trachtte zeker in zijn reeks van stads- <strong>en</strong><br />

begijnhofzicht<strong>en</strong>, de melancholische <strong>en</strong> soms mysterieuze sfeer die vaak in het werk van<br />

<strong>Baertso<strong>en</strong></strong> voorkomt, te b<strong>en</strong>ader<strong>en</strong>. Stilistisch ligg<strong>en</strong> de twee schilders echter ver uit elkaar.<br />

Daar waar <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> zijn werk<strong>en</strong> opbouwt met expressieve tot modeller<strong>en</strong>de toets<strong>en</strong>,<br />

opteert Viérin voor fijne <strong>en</strong> in elkaar oploss<strong>en</strong>de toets<strong>en</strong>.


30. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘Les eaux grises’ of ‘Grijze<br />

waters’ , 1910<br />

Ets op papier<br />

43 x 33 cm (plaat)<br />

Gesigneerd in potlood onderaan rechts ‘a. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>’<br />

Onder links met de vermelding ‘etat’ in potlood<br />

Cat. rais. Vermeir E.1910/02<br />

E<strong>en</strong> proefdruk van deze ets die blijkbaar <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> veel werk heeft gekost. Van de ets<br />

bestaan er zeker 4 stat<strong>en</strong>, waarbij het duidelijk is dat de kunst<strong>en</strong>aar zocht naar e<strong>en</strong> clairobscur<br />

dat niet te donker, maar zeker ook niet te licht mocht word<strong>en</strong>.


31. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘De ma f<strong>en</strong>être (Le Quai aux<br />

Tilleuls à Gand)’” of ‘Vanuit mijn v<strong>en</strong>ster (de Lindelei te<br />

G<strong>en</strong>t)’ , 1910<br />

Ets op papier<br />

30,5 x 22 cm (plaat)<br />

Gesigneerd in potlood onderaan rechts ‘a. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>’<br />

Cat. rais. Vermeir E.1910/03<br />

Deze ets zou kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> beschouwd als e<strong>en</strong> van de eerste echt klassieke <strong>Baertso<strong>en</strong></strong><br />

ets<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> stad in de hoofdrol, het water als c<strong>en</strong>traal compositorisch thema <strong>en</strong> de<br />

architectuur <strong>en</strong> de weerspiegeling ervan die de animatie verzorgt. Zoals steeds is het e<strong>en</strong><br />

stad zonder m<strong>en</strong>selijke aanwezigheid. E<strong>en</strong> hoogtepunt in zijn oeuvre is de hieronder<br />

afgebeelde ets “Reflets (II)”.


32. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘Reflets (II) (Le Quai aux Tilleuls à<br />

Gand)’ of ‘Weerspiegeling (II) (de Lindelei te G<strong>en</strong>t)’ ,<br />

1910<br />

Ets op papier<br />

38 x 40 cm (plaat)<br />

Gesigneerd in potlood onderaan rechts “a. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>”<br />

Cat. rais. Vermeir E.1910/05


33. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘Het Luiz<strong>en</strong>gevecht (G<strong>en</strong>t)’, 1910<br />

Ets op papier<br />

40 x 36 cm (plaat)<br />

Gesigneerd in potlood onderaan rechts ‘a. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>’ <strong>en</strong> met opdracht<br />

‘pour Mr. Buschmann’<br />

Getiteld ‘Luiz<strong>en</strong>gevecht’ in potlood onderaan links <strong>en</strong> erbov<strong>en</strong> g<strong>en</strong>ummerd<br />

‘n° 7/100’<br />

Cat. rais. Vermeir E.1910/01<br />

Het Luiz<strong>en</strong>gevecht is van oudsher e<strong>en</strong> van de favoriete onderwerp<strong>en</strong> van schilder<strong>en</strong>d G<strong>en</strong>t<br />

op het einde van de 19 de <strong>en</strong> begin van de 20 ste eeuw. E<strong>en</strong> van de meest sprek<strong>en</strong>de werk<strong>en</strong> –<br />

op grafisch gebied – is de ets die Jules De Bruycker ervan maakte. Daar waar De Bruycker<br />

nadrukkelijk de kleurrijke bewoners van het beluik in beeld bracht, conc<strong>en</strong>treert <strong>Baertso<strong>en</strong></strong><br />

zich <strong>en</strong>kel op de huiz<strong>en</strong>. Het luiz<strong>en</strong>gevecht ligt er verlat<strong>en</strong> bij.<br />

E<strong>en</strong> van de red<strong>en</strong><strong>en</strong> waarom de kunst<strong>en</strong>aars zo graag het Luiz<strong>en</strong>gevecht in beeld bracht<strong>en</strong><br />

was naar verluid de comm<strong>en</strong>taar die ze kreg<strong>en</strong> van de bewoners. Over <strong>en</strong> weer werd<strong>en</strong><br />

hilarische gesprekk<strong>en</strong> gevoerd, gelukkig lag het bescherm<strong>en</strong>de water tuss<strong>en</strong> de twee<br />

partij<strong>en</strong>, de kunst<strong>en</strong>aar zat<strong>en</strong> immers steeds aan de overkant van de oever.


34. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘Le Vieux Jardin – La vieille cour<br />

du château de Laerne’ of ‘Het oude binn<strong>en</strong>hof van<br />

het kasteel van Laarne’, 1911<br />

Olie op doek<br />

99 x 70 cm<br />

Signatuur onderaan rechts ‘a.<strong>Baertso<strong>en</strong></strong>’<br />

Herkomst: privéverzameling<br />

T<strong>en</strong>toonstelling<strong>en</strong>: Exposition de peintres et de sculpteurs sous la présid<strong>en</strong>ce d’ A. Rodin,<br />

Galerie Georges Petit, Paris, 10/03-05/04/1911, cat. nr. 9<br />

Ausstellung Januar 1911, Zürich, Kunsthaus, 1911 als ‘Vieux Jardin’<br />

19 e Exposition de la Libre Esthétique, Bruxelles, 9/03-14/04/1912, cat. nr. 4<br />

als ‘la vieille cour ; avril ‘<br />

<strong>Baertso<strong>en</strong></strong> schilderde hier e<strong>en</strong> hoek van het kasteel van Laarne. De kunst<strong>en</strong>aar werkte aan<br />

de reeks over het kasteel van Laarne, waartoe dit werk behoort, van ca. 1908 tot 1913. In<br />

totaal zoud<strong>en</strong> e<strong>en</strong> viertal afgewerkte werk<strong>en</strong> van groot formaat ontstaan, naast talloze<br />

tek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> <strong>en</strong> studies. Eig<strong>en</strong>aardig g<strong>en</strong>oeg is dit het <strong>en</strong>ige werk in de reeks waar <strong>Baertso<strong>en</strong></strong><br />

de refer<strong>en</strong>tie naar het kasteel van Laarne bewust lijkt te hebb<strong>en</strong> weggelat<strong>en</strong>.<br />

De Laarne reeks werd door vel<strong>en</strong> gezi<strong>en</strong> als e<strong>en</strong> vernieuwing binn<strong>en</strong> het werk van <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>.<br />

Zoals steeds was hij niet geïnteresseerd in het anekdotische <strong>en</strong>/of pittoreske van de<br />

waterburcht, maar was de manier waarop hij dit in beeld bracht van belang; met grote,<br />

modeller<strong>en</strong>de toets<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> helder kleurgebruik .<br />

Het uitbrek<strong>en</strong> van de oorlog maakte e<strong>en</strong> abrupt einde aan deze kleurrijke reeks. In London<br />

zou <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> terugker<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> donkerder kleur<strong>en</strong>palet.<br />

Het werk “Le Vieux Jardin” werd getoond op e<strong>en</strong> t<strong>en</strong>toonstelling in Zürich in 1911 <strong>en</strong> draagt<br />

daardoor e<strong>en</strong> Zwitserse douanestempel achteraan op het chassis.


35. Oscar Coddron, ‘Bom<strong>en</strong> in de herfst’, november<br />

1916<br />

Olie op doek<br />

111 x 74,5 cm<br />

Signatuur onderaan links ‘Coddron’<br />

Achteraan op het chassis in potlood gedateerd “Nov. 1916”<br />

Herkomst: privéverzameling<br />

Geschilderd in volle oorlog, lijkt dit werk van Oscar Coddron (1881-1960) e<strong>en</strong> manier van de<br />

kunst<strong>en</strong>aar om weg te vlucht<strong>en</strong> van de gruwelijke realiteit. Coddron was net als de<br />

gebroeders De Smet goed bek<strong>en</strong>d met het werk van <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, maar verkoos toch het<br />

voorbeeld van Emile Claus te volg<strong>en</strong>, zeker in het begin van zijn carrière. Later, vanaf de<br />

Jar<strong>en</strong> ’20, zou zijn toets verbred<strong>en</strong> <strong>en</strong> lijkt zijn werk dichter te staan bij <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>.


36. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘Het Luiz<strong>en</strong>gevecht onder de<br />

sneeuw’ , 1911<br />

Ets op papier<br />

51 x 36 cm (plaat)<br />

Gesigneerd in potlood onderaan rechts ‘a. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>’<br />

Onderaan links in potlood ‘Ep. D’état’<br />

Cat. rais. Vermeir E.1911/01<br />

E<strong>en</strong> laatste voorbeeld van de klassieke <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, hier opnieuw met het Luiz<strong>en</strong>gevecht als<br />

onderwerp, maar ditmaal in de sneeuw <strong>en</strong> met e<strong>en</strong> binn<strong>en</strong>schip als repoussé motief. De hier<br />

getoonde versie is e<strong>en</strong> proefstaat die verschilt van de definitieve staat. De ets zit ook nog<br />

vervat in e<strong>en</strong> originele lijst van Leclercq met typische verguld eik<strong>en</strong> passepartout.


37. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> , ‘Reg<strong>en</strong>weer, G<strong>en</strong>t’ of ‘De la<br />

pluie, Gand’, 1913<br />

Houtskool op papier gemaroufleerd op doek<br />

70 x 74 cm<br />

Herkomst:<br />

collectie Georges Buysse, St-Mart<strong>en</strong>s-Latem<br />

privéverzameling<br />

T<strong>en</strong>toonstelling: L'estampe, huitième salon annuel, Bruxelles, Musée moderne de Bruxelles,<br />

3/01-25/01/1914, cat. nr. 35<br />

Rétrospective de dessins d'<strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, Bruxelles, La Petite galerie,<br />

5/04–18/04/1932, cat. nr. 7 of 35<br />

De kuip van G<strong>en</strong>t, 1880–1980: schilderij<strong>en</strong>, aquarell<strong>en</strong>, ets<strong>en</strong>, G<strong>en</strong>t, s.l.,<br />

1983, cat. nr. 3<br />

<strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, G<strong>en</strong>t, Museum voor Schone Kunst<strong>en</strong>, 28/10/1972-<br />

07/01/1973, cat. nr. 92.<br />

De tek<strong>en</strong>ing van de zuivelbrug is één van de weinige mature werk<strong>en</strong> waar figur<strong>en</strong> integraal<br />

deel uitmak<strong>en</strong> van de compositie. De figuur op de voorgrond wordt gebruikt als repoussoir,<br />

maar zet tegelijk e<strong>en</strong> beweging van links naar rechts in. Onze blik wordt vervolg<strong>en</strong>s door het<br />

perspectief naar het midd<strong>en</strong> van de tek<strong>en</strong>ing geleid, richting Kraanlei met het herk<strong>en</strong>bare<br />

silhouet van het huis van Jan Palfijn. Dit toont nogmaals hoe <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> door middel van<br />

compositorische trucs onze blik door het kunstwerk stuurt.


38. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘Reg<strong>en</strong>weer te G<strong>en</strong>t’ of ‘Temps<br />

de pluie à Gand’, 1913<br />

Ets op papier<br />

50 x 48 cm (plaat)<br />

Gesigneerd in potlood onder rechts “a. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>”<br />

G<strong>en</strong>ummerd in potlood onder links “17/100”<br />

Cat. rais. Vermeir E.1913/02<br />

Herkomst: privéverzameling<br />

Deze ets is de uitwerking van bov<strong>en</strong>staande tek<strong>en</strong>ing, opnieuw met het links-rechts effect.<br />

Net zoals dit soms het geval is bij de ets<strong>en</strong> van Jules De Bruycker, wordt het stadsgezicht<br />

daardoor minder herk<strong>en</strong>baar. Het valt op dat <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> de figur<strong>en</strong> veel duidelijker uitwerkt<br />

in de ets dan in de tek<strong>en</strong>ing, wat eig<strong>en</strong>aardig lijkt. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> wou echter het zicht<br />

weergev<strong>en</strong> bij reg<strong>en</strong>weer, zodat hij de reflecties van de plass<strong>en</strong> kon weergev<strong>en</strong>. Deze ‘tour<br />

de force’ vereiste e<strong>en</strong> grotere detaillering op het voorplan, waarbij de figur<strong>en</strong> dus ook<br />

di<strong>en</strong>d<strong>en</strong> te word<strong>en</strong> uitgewerkt. Ons exemplaar, de definitieve staat van de ets, draagt<br />

nummer 17, het exemplaar van de KBR te Brussel draagt het nummer 22.


39. Alphonse Mora, de Dekeyserlei (Antwerp<strong>en</strong>), 1920<br />

Houtskool op papier<br />

56,5 x 69,5 cm (dagmaat)<br />

Gesigneerd <strong>en</strong> gedateerd onderaan rechts ‘Alphonse Mora /1920’<br />

Herkomst: privéverzameling<br />

De volg<strong>en</strong>de g<strong>en</strong>eratie van schilders, waartoe Alphonse Mora (1891-1977) behoorde, had<br />

duidelijk e<strong>en</strong> andere visie op het weergev<strong>en</strong> van de stad. In plaats van de m<strong>en</strong>selijke<br />

aanwezigheid te do<strong>en</strong> verdwijn<strong>en</strong>, wordt deze bij Mora bijna de red<strong>en</strong> om de tek<strong>en</strong>ing te<br />

mak<strong>en</strong>. C<strong>en</strong>traal staat het drukke <strong>en</strong> mondaine stadslev<strong>en</strong> op één van de belangrijkste lan<strong>en</strong><br />

van de stad. De architectuur verwordt tot decor, de m<strong>en</strong>s staat c<strong>en</strong>traal.


40. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘Le Vieux sas sur l’Escaut’ of<br />

‘Het oude sas op de Schelde’, 1913<br />

Ets <strong>en</strong> aquatint op papier<br />

55,5 x 41,5 cm (plaat)<br />

Gesigneerd in potlood onder rechts ‘a. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>’ (mogelijk door e<strong>en</strong><br />

andere hand)<br />

Cat. rais. Vermeir E.1913/04<br />

Zoals vaak werd deze ets gemaakt naar e<strong>en</strong> reeds bestaand schilderij. In dit geval bestaan er<br />

van het “sas” twee versies, de ets is gemaakt naar de vroegste versie van het schilderij uit<br />

1913, terwijl bij het schilderij uit 1920, de spiegelbeeld compositie van de ets wordt gevolgd.


41. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘Petite place à Alost – après la<br />

pluie’ of ‘Pleintje in Aalst – na de reg<strong>en</strong>’, 1913<br />

Ets op papier<br />

56 x 45 cm (plaat)<br />

Gesigneerd in potlood onder rechts ‘a. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>’<br />

Cat. rais. Vermeir E.1913/05<br />

Net voor de eerste wereldoorlog lijkt <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> ook van andere sted<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele grote ets<strong>en</strong> te<br />

will<strong>en</strong> mak<strong>en</strong>. Mogelijk was dit op vraag van verzamelaars. Het met plass<strong>en</strong> bezaaide pleintje<br />

in Aalst is daar e<strong>en</strong> goed voorbeeld van. Het weergev<strong>en</strong> van reg<strong>en</strong> in dit zwart/wit medium is<br />

ge<strong>en</strong> sinecure maar net zoals bij ‘Reg<strong>en</strong>weer te G<strong>en</strong>t’ lukt het <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> wonderwel om de<br />

plass<strong>en</strong> geloofwaardig weer te gev<strong>en</strong>.


42. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘La Nèthe à Lierre’ of ‘De<br />

Nete te Lier’, 1914<br />

Ets op papier<br />

50 x 50 cm (plaat)<br />

Gesigneerd in potlood onder rechts ‘a. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>’<br />

Cat. rais. Vermeir E.1914/05<br />

G<strong>en</strong>ummerd onderaan links in potlood ‘n° 13/100’<br />

Het pittoreske Lier werd door schilders rond de eeuwwisseling vaak in beeld gebracht. De<br />

jonge Isidore Opsomer – mogelijk onder invloed van <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> – heeft Lier <strong>en</strong> haar begijnhof<br />

vaak als onderwerp g<strong>en</strong>om<strong>en</strong>. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> toont de Nete bij eb, waardoor de oevers bloot<br />

kom<strong>en</strong> te ligg<strong>en</strong>, wat het statische <strong>en</strong> desolate karakter van het riviergezicht versterkt. Dit<br />

grote exemplaar van de definitieve staat van de ets draagt e<strong>en</strong> vroege nummering.


43. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, Stadsgezicht met paard <strong>en</strong> kar in<br />

de sneeuw, ca. 1914<br />

Olie op doek<br />

55 x 40,5 cm<br />

Signatuur: onderaan rechts ‘a.<strong>Baertso<strong>en</strong></strong>’<br />

Herkomst: privéverzameling<br />

T<strong>en</strong>toonstelling:<br />

Schilders van de Stad, Vinkem-Beauvoorde, Kerk (Opbouwwerk Ijzerstreek<br />

vzw), 14/07-19/08/1990<br />

As-Niel, St-Alegondiskring, september 1994<br />

Deze studie doet ons d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> aan de werk<strong>en</strong> van de grote Nederlandse ‘stadsschilder’ <strong>en</strong><br />

tijdg<strong>en</strong>oot Breitner. Net als bij Breitner zi<strong>en</strong> we bij <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> het vaak gebruikte lage<br />

gezichtspunt, waarbij de luchtpartij tot e<strong>en</strong> minimum wordt beperkt.<br />

Op basis van het gebruikte coloriet <strong>en</strong> van het gebruikte canvas is dit werk te dater<strong>en</strong> rond<br />

1914.


44. Arthur Willaert, Stadsgezicht in de sneeuw,<br />

waarschijnlijk jar<strong>en</strong> ‘20<br />

Olie op doek gemaroufleerd op paneel<br />

42 x 52 cm<br />

Signatuur onderaan rechts ‘Arthur Trealliw’<br />

Arthur Willaert (1875-1942) was e<strong>en</strong> jongere broer van Ferdinand Willaert, één van de<br />

pilar<strong>en</strong> van de zog<strong>en</strong>aamde D<strong>en</strong>dermondse School (hij was er directeur van de Academie),<br />

maar bov<strong>en</strong>al G<strong>en</strong>t<strong>en</strong>aar <strong>en</strong> schilder van talrijke stadsgezicht<strong>en</strong> die ook <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> in beeld<br />

bracht. Arthur had na e<strong>en</strong> korte impressionistische periode zijn palet verdonkerd <strong>en</strong> zijn<br />

toets veel vlakker <strong>en</strong> breder gemaakt. Ook Arthur Willaert meed het pittoreske bij het<br />

schilder<strong>en</strong> van stadsgezicht<strong>en</strong>. In dit sneeuwgezicht zoud<strong>en</strong> we dan ook de invloed kunn<strong>en</strong><br />

herk<strong>en</strong>n<strong>en</strong> van de late werk<strong>en</strong> van <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>.


45. Piet Lipp<strong>en</strong>s, e<strong>en</strong> industrieel landschap (de<br />

ophaalbrug), jar<strong>en</strong> 20-30<br />

Olie op doek<br />

70 x 100,5 cm<br />

Gesigneerd onderaan rechts “Piet Lipp<strong>en</strong>s”<br />

Piet Lipp<strong>en</strong>s (1890-1981) werd na zijn impressionistische periode sterk beïnvloed door het<br />

expressionisme. Door zijn voorkeur voor stadsgezicht<strong>en</strong> <strong>en</strong> landschapp<strong>en</strong> waarin<br />

architectuur, schep<strong>en</strong>, woonwag<strong>en</strong>s <strong>en</strong>z. de hoofdrol spel<strong>en</strong> <strong>en</strong> door zijn donker<br />

kleurgebruik werd Lipp<strong>en</strong>s reeds op het einde van de jar<strong>en</strong> twintig door vele critici binn<strong>en</strong><br />

gehaald als de waardige opvolger van <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>.


46. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> , ‘L’écluse à Terneuz<strong>en</strong> (II)’ of ‘De<br />

sluis in Terneuz<strong>en</strong>’, 1914<br />

Ets <strong>en</strong> aquatint op papier<br />

39 x 43 cm (plaat)<br />

Gesigneerd in potlood onder rechts ‘a. <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>’<br />

Cat. rais. Vermeir E.1914/03<br />

Sluiz<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> voor <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> e<strong>en</strong> <strong>en</strong>orme aantrekkingskracht. De zware <strong>en</strong> repetitieve<br />

constructies ritmer<strong>en</strong> zijn ets<strong>en</strong> <strong>en</strong> schilderij<strong>en</strong> die hij ervan maakte in België <strong>en</strong> Nederland.<br />

Diezelfde voorliefde vind<strong>en</strong> we later terug in de schilderij<strong>en</strong> van de Lond<strong>en</strong>se<br />

hav<strong>en</strong>staketsels <strong>en</strong> brugg<strong>en</strong>. Van deze ets hebb<strong>en</strong> nog e<strong>en</strong> niet ingelijst exemplaar in onze<br />

collectie dat naast de signatuur van de kunst<strong>en</strong>aar ook de nummering “28/100” draagt.


47. <strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong>, ‘Waterloo bridge’, 1915<br />

Lithografie op papier<br />

57 x 45 cm<br />

Herkomst: privéverzameling<br />

Cat. rais. Vermeir L.1915/04<br />

<strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> maakte slechts 5 lithografieën die werd<strong>en</strong> uitgegev<strong>en</strong>, waarvan vier als<br />

onderwerp London hebb<strong>en</strong>. De lithografie “London Bridge” is niet g<strong>en</strong>ummerd, noch<br />

gesigneerd maar is dus zeer zeldzaam. Het <strong>en</strong>ige andere ons bek<strong>en</strong>de exemplaar, dit van de<br />

KBR, is ook niet gesigneerd of g<strong>en</strong>ummerd. Naar verluid zou e<strong>en</strong> editie van 50 exemplar<strong>en</strong><br />

zijn vooropgesteld, maar het is niet zeker indi<strong>en</strong> dit ook werd tot uitvoering gebracht.<br />

Opvall<strong>en</strong>d is de gebruikte techniek van de kunst<strong>en</strong>aar. Net zoals zijn andere litho’s zijn deze<br />

met grote trekk<strong>en</strong> opgebouwd <strong>en</strong> do<strong>en</strong> ze daardoor zeer improvisatorisch aan. Het lijk<strong>en</strong><br />

schets<strong>en</strong> naar de natuur te zijn. Vooral de weergave van het water is spectaculair te<br />

noem<strong>en</strong>. De grote moderniteit <strong>en</strong> kwaliteit van de litho’s van <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> do<strong>en</strong> vermoed<strong>en</strong><br />

dat de kunst<strong>en</strong>aar zeer vertrouwd was met het medium. Het is dan ook eig<strong>en</strong>aardig dat<br />

slechts zes verschill<strong>en</strong>de lithografieën van <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> bek<strong>en</strong>d zijn, waarvan er slechts 5<br />

volded<strong>en</strong> aan zijn eis<strong>en</strong> <strong>en</strong> goed bevond<strong>en</strong> werd<strong>en</strong> om in zeer beperkte, oplage gedrukt te<br />

word<strong>en</strong>.


48. Jean Delvin, Natiepaard<strong>en</strong>, 1921<br />

Houtskool op papier<br />

58 x 70 cm (dagmaat)<br />

Gesigneerd <strong>en</strong> gedateerd onderaan links “JDelvin / 1921”<br />

Herkomst: privéverzameling.<br />

E<strong>en</strong> og<strong>en</strong>schijnlijk e<strong>en</strong>voudige compositie, die de vindingrijkheid van Delvin toont. De<br />

kunst<strong>en</strong>aar laat de paard<strong>en</strong> van rechts naar links lop<strong>en</strong>, met zoals gewoonlijk de afsnijding<br />

die de suggestie van beweging oproept, maar laat parallel de muur als het ware van rechts<br />

naar links lop<strong>en</strong> (perspectief).<br />

De vastberad<strong>en</strong> tred van de werkpaard<strong>en</strong> uit de Antwerpse hav<strong>en</strong> straalt kracht uit <strong>en</strong> staat<br />

in contrast met de figur<strong>en</strong> van de ruiters-m<strong>en</strong>ners die letterlijk de teugels niet in hand<strong>en</strong><br />

hebb<strong>en</strong>. Stilistisch toont het de late Delvin, die accuraat <strong>en</strong> zonder twijfel krachtige<br />

tek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> opzet, die door hun losse tek<strong>en</strong>stijl in scherp contrast staan met de tek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong><br />

van voor de eerste wereldoorlog. Bemerk hoe de tek<strong>en</strong>stijl van Delvin <strong>en</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong><br />

gelijk<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> vertoont.


Colofon<br />

Wij w<strong>en</strong>s<strong>en</strong> uitdrukkelijk R<strong>en</strong>é Vermeir te dank<strong>en</strong> voor zijn waardevolle hulp in het<br />

dater<strong>en</strong> van verschill<strong>en</strong>de werk<strong>en</strong> <strong>en</strong> het id<strong>en</strong>tificer<strong>en</strong> van bepaalde zicht<strong>en</strong>. Verder<br />

is de nieuwe catalogus over <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> van het MSK G<strong>en</strong>t met tekst<strong>en</strong> van onder<br />

meer R<strong>en</strong>é Vermeir, Johan De Smet <strong>en</strong> Stefan Huygebaert e<strong>en</strong> welkome steun<br />

geweest bij het opstell<strong>en</strong> van deze catalogus.<br />

Deze online catalogus is gemaakt voor de t<strong>en</strong>toonstelling “<strong>Albert</strong> <strong>Baertso<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> Tijdg<strong>en</strong>ot<strong>en</strong>” in Galerie St-John.<br />

Alle afgebeelde werk<strong>en</strong> zijn te koop.<br />

Tekst <strong>en</strong> onderzoek: Raf Steel <strong>en</strong> Emmy Steel<br />

Opmaak <strong>en</strong> foto’s: Raf Steel <strong>en</strong> Emmy Steel<br />

Copyright: Galerie St-John, de auteurs <strong>en</strong> de kunst<strong>en</strong>aars.<br />

Niets uit deze uitgave mag word<strong>en</strong> verveelvoudigd <strong>en</strong>/of op<strong>en</strong>baar gemaakt door middel van druk, fotokopie,<br />

elektronische drager of op <strong>en</strong>ige andere wijze (inclusief vertaling) zonder voorafgaande schriftelijke<br />

toestemming van de auteurs.<br />

De uitgever heeft zijn uiterste best gedaan om toestemming te vrag<strong>en</strong> aan alle mogelijke rechthebb<strong>en</strong>d<strong>en</strong> met<br />

betrekking tot het gebruik van (beeld)materiaal voor deze online publicatie. Als we iets over het hoofd hebb<strong>en</strong><br />

gezi<strong>en</strong>, neem dan contact met ons op. Ev<strong>en</strong>tuele fout<strong>en</strong> word<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>de versie gecorrigeerd.


Que pouvons-nous faire pour vous?<br />

• Notre spécialité: l'achat et la v<strong>en</strong>te de l'art et des arts décoratifs des 19ème et 20eme<br />

siècles, de préfér<strong>en</strong>ce d'origine belge.<br />

• Nous vous conseillons lors de l'achat ou la v<strong>en</strong>te d'un objet d'art, d'une collection ou<br />

d'une succession.<br />

• Estimations d'objets particuliers, de collections <strong>en</strong>tières ou de successions.<br />

• Nous vous aidons à développer votre collection ou compléter votre intérieur.<br />

• Si vous possédez des œuvres d'art ou des antiquités importantes, nous vous montons<br />

une exposition-v<strong>en</strong>te docum<strong>en</strong>tée. Les expositions-v<strong>en</strong>tes annuelles docum<strong>en</strong>tées à<br />

notre galerie attir<strong>en</strong>t de nombreux collectionneurs (inter)nationaux.<br />

• Nous organisons des prêts pour les expositions de Musées ou<br />

d'autres Institutions, assistons à la recherche sci<strong>en</strong>tifique ou contribuons aux catalogues.<br />

• Organisation d'expositions, inv<strong>en</strong>taires de collections, recherches dans le domaine de<br />

l'art<br />

What can we do for you?<br />

• Our speciality: buying and selling fine and decorative arts of the 19th and 20th c<strong>en</strong>turies,<br />

preferably Made in Belgium.<br />

• We can advise you on buying and selling single pieces or estates.<br />

• Valuations of specific objects, collections or estates.<br />

• We can help you build your collection or complete your interior.<br />

• If you have important works of art or rare antiques, you can sell them through our<br />

annual docum<strong>en</strong>ted exhibitions which have an international appeal and cli<strong>en</strong>tele<br />

• For institutions and museums, we can provide loans for exhibitions, assist with art<br />

historical research or catalogue <strong>en</strong>tries.<br />

• Freelance curating and consultancy: organisation of exhibitions, inv<strong>en</strong>tories of<br />

collections, art historical research.


Aankoop - Verkoop<br />

Schatting<strong>en</strong> - Expertises - T<strong>en</strong>toonstelling<strong>en</strong><br />

Inboedels - Bibliothek<strong>en</strong> – Nalat<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong><br />

Archiev<strong>en</strong> van Verzamelaars <strong>en</strong> Kunst<strong>en</strong>aars<br />

Advies bij Verdeling & Uitbouw van Collecties, Verzekering, Conservatie<br />

st-john.be<br />

Galerie St-John<br />

Bij St-Jacobs 15A / Nieuwpoort 2 (gps)<br />

B-9000 G<strong>en</strong>t – Belgium<br />

T. +32-9/225.82.62<br />

info@st-john.be<br />

facebook.com/galeriestjohn<br />

instagram.com/galeriestjohng<strong>en</strong>t<br />

OPEN:<br />

Do 14u-18u Thu<br />

Vr, Za 10u-12u & 14u-18u Fri, Sat<br />

Zo 10u-12u Sun<br />

Ma, Di, Woe na afspraak/<br />

Mon, Tue, Wed by appointm<strong>en</strong>t

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!