19.02.2024 Views

Flow 2 - 2024 - Inkijkexemplaar

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

NIET<br />

LATER<br />

MAAR<br />

NU<br />

-- TEKST NIENKE PLEYSIER ILLUSTRATIE SARAH WALSH --<br />

Reportage - Weg met het als dan leven.indd 28 20-12-2023 15:16


Inzicht<br />

Veel mensen<br />

fantaseren over<br />

een ander leven,<br />

later. Journalist<br />

Nienke Pleysier<br />

vraagt zich af:<br />

wat gebeurt er<br />

als we niet langer<br />

dromen over die<br />

plannen, maar<br />

gewoon springen?<br />

Alle pogingen om dromen te verwezenlijken, beginnen hetzelfde:<br />

iemand besluit iets te gaan doen. Wandelschoenen<br />

aantrekken, een laptop openklappen, een kwast ter hand<br />

nemen. Ooit was er een moment waarop Frida Kahlo, die<br />

was voorbestemd om arts te worden, begon te schilderen.<br />

Waarom? Vast niet omdat ze na haar ongeluk durfde te<br />

vermoeden dat ze ooit de beroemdste vrouwelijke kunstenaar<br />

ter wereld zou worden. Waarschijnlijk begon ze gewoon<br />

omdat schilderen het liefste was wat ze deed en omdat ze<br />

dacht: waarom niet? Of, meer poëtisch: if not now, when?<br />

Heerlijk simpel eigenlijk. Ware het niet dat de meeste mensen<br />

er goed in zijn om een heleboel redenen te verzinnen waarom<br />

‘now’ niet het goede moment is om te doen wat ze het liefst<br />

willen. Want: te weinig tijd, geld, talent, energie, ruimte of<br />

zin. Of: veel te eng. Later, of straks, dan komt er vast een<br />

geschikter moment om ruimte te geven aan je dromen en<br />

verlangens, maar nu, nee, nu komt het eigenlijk niet uit. Sorry,<br />

fluister je tegen jezelf en je dromen. Maar stel nou eens dat<br />

je daarmee ophoudt? Dat je die stiekeme droom die al jaren<br />

kriebelt wél serieus gaat nemen? Dat je stopt met uitstellen,<br />

met ‘als’ en ‘dan’. En gewoon springt, een klein sprongetje<br />

mag ook, en ziet waar je uitkomt? Dat je niet langer droomt<br />

maar doet?<br />

DAPPER ZIJN<br />

Neuropsycholoog Margriet Sitskoorn legt in een van haar<br />

columns die ze schreef voor <strong>Flow</strong>, helder uit hoe het toch<br />

komt dat het soms zo ingewikkeld is om dat sprongetje te<br />

wagen. Volgens haar blijven we nu eenmaal graag in onze<br />

comfortzone: de plek die we kennen en waarvan we weten<br />

wat er gebeurt, hoe het er voelt en wat het ons brengt. En<br />

dus lukt het niet altijd om te doen wat we het liefst zouden<br />

willen. Verzinnen we allerlei excuses om maar niet in actie<br />

te hoeven komen.<br />

De oude Grieken hadden zelfs een woord voor dit gedrag:<br />

akrasia. Hierbij voer je een handeling uit, of juist niet, terwijl<br />

je weet dat iets anders beter zou zijn. Je zou willen sporten,<br />

maar blijft op de bank zitten. Je weet dat je gelukkig wordt<br />

van schilderen, maar het lukt je niet om aan de slag te gaan.<br />

Wilszwakte wordt het ook wel genoemd. Sitskoorn legt uit:<br />

“Vaak is het prettig om in deze comfortzone te blijven. Alles<br />

wat je erbinnen doet, roept reacties op die je geautomatiseerd<br />

hebt en dat geeft rust. Maar daarin schuilt het risico dat je<br />

nieuwe dingen uit de weg gaat. Dat je je uit angst voor iets<br />

onbekends en nieuws, laat verleiden tot dezelfde patronen,<br />

ook al zou je best eens iets anders willen dan die automatische<br />

piloot.” En dat is hartstikke zonde, zegt Sitskoorn, want<br />

loont het juist om nieuwe ervaringen op te doen.<br />

Martine Bakker, schrijver van het boek Ik durf niets maar<br />

doe alles, kan hierover meepraten. Ook zij koesterde diep<br />

vanbinnen een groot verlangen, maar voelde de welbekende<br />

weerstand om er gehoor aan te geven. Haar droom: optreden ><br />

_ 29<br />

Reportage - Weg met het als dan leven.indd 29 20-12-2023 15:16


Welke lessen leerde jij van het leven?<br />

In deze rubriek vragen we het steeds iemand anders.<br />

“Van nature ben ik verlegen en introvert. Niet handig<br />

voor een journalist, want je moet op mensen af kunnen<br />

stappen – ik dacht dan ook lang dat ik geen journalist<br />

kon worden. Totdat ik een interview met een psycholoog<br />

las waarin hij vertelde dat verlegenheid eigenlijk<br />

een vorm van egocentrisme is: je denkt dat iedereen<br />

naar je kijkt, maar de meesten interesseert het helemaal<br />

niet wat je doet. Dat vond ik een mooie omdraaiing en<br />

het verloste me van te veel bezig zijn met hoe ik op<br />

anderen overkwam. Nu trek ik in functie een soort<br />

denkbeeldige verkleedkleren aan en kan ik assertief<br />

zijn, dan speel ik een rol.”<br />

“Hoe vaker ik me helemaal afsluit van internet,<br />

hoe gelukkiger en helderder ik word – de ruis<br />

verdwijnt. Ik kan mezelf soms verliezen in ‘jaloezie<br />

scrollen’: dan kijk ik naar al die mooie beelden van<br />

succesvollere mensen en denk ik: waarom ben ik<br />

niet nog succesvoller? Of waarom zijn zij naar een<br />

leuker land op vakantie, waar de zon wel schijnt?<br />

Omdat social media erop gericht zijn je verslaafd<br />

te maken, gebruik ik de app Freedom om ervan<br />

weg te blijven. Je kunt vervolgens bang zijn om<br />

dingen te missen, maar je krijgt er in het ‘echte<br />

leven’ veel voor terug: ideeën en verrassingen<br />

die niet binnen je algoritme vallen.”<br />

32 _<br />

De 5 inzichten -.indd 32 20-12-2023 15:16


“Toen ik ging freelancen, was ik te veel gericht op of het financieel haalbaar<br />

zou zijn en vergat ik sociale zuurstof te organiseren. Wanneer je in loondienst<br />

bent, maak je op kantoor een praatje bij de koffiemachine of tijdens de lunch<br />

– ik onderschatte volkomen wat het betekent als dat ontbreekt. Een goede<br />

baas voor mezelf zijn vind ik moeilijk. Voorheen dacht ik: een lunchafspraak?<br />

Dat kan niet, dat kost te veel tijd. Maar nu denk ik vaker: een lange lunchafspraak<br />

is heel gezond.”<br />

“Laatst probeerde ik gordijnen op te hangen en dat vond<br />

ik echt ingewikkeld. Zoiets had ik vroeger wel op school<br />

willen leren. Net als communiceren in je relatie: zonder dat<br />

je de ander iets hebt verteld, denk je dat diegene wel snapt<br />

wat je denkt of voelt. ‘Je kijkt toch mee in mijn hoofd’, is de<br />

denkfout die ik nogal eens maak. Niets invullen voor een<br />

ander, delen wat je bezighoudt: ik zou graag eens een boek<br />

maken met dat soort klassiekers die ik nooit in de schoolbanken<br />

heb geleerd.”<br />

TEKST CAROLINE BUIJS ILLUSTRATIES DEBORAH VAN DER SCHAAF<br />

“Wanneer ik het vroeger te druk had of overprikkeld was, dacht ik dat nietsdoen de oplossing was. Maar dat is ontzettend<br />

moeilijk: je kunt beter iets ánders gaan doen. Zoals mensen helpen, door het huis scharrelen, klussen… betekenisvolle<br />

dingen die je financieel niet per se iets opleveren. Sinds een paar jaar laat ik regelmatig mijn kajak te water, weer of geen<br />

weer. Vervolgens probeer ik enkel wat te dobberen zonder doel, wat moeilijk is. Toch is het voldoende: alles waar ik mee<br />

bezig was, valt weg. En iedereen kan het, je hoeft er zelfs niet eens heel soepel voor te zijn.”<br />

Arjen van Veelen schrijft voor NRC en de Correspondent, en maakte onder meer de boeken ‘Amerikanen lopen niet —<br />

Leven in het hart van de VS’ en ‘Rotterdam — Een ode aan inefficiëntie’ (de Correspondent).<br />

_ 33<br />

De 5 inzichten -.indd 33 20-12-2023 15:17


Interview VHT - Clarice Gargard.indd 34 20-12-2023 15:19


Interview<br />

‘IK<br />

BEN<br />

DANSEND<br />

Journalist en filmmaker Clarice Gargard<br />

GEBOREN’<br />

Clarice Gargard legt zich niet neer bij de wereld zoals ie is.<br />

Dat gevoel komt voort uit optimisme. ‘We kunnen het systeem<br />

veranderen door het hoofd en het hart te veranderen.’<br />

-- INTERVIEW JANTINE JONGEBLOED FOTOGRAFIE DANIQUE VAN KESTEREN --<br />

Interview VHT - Clarice Gargard.indd 35 20-12-2023 15:19


Nieuwe denkers - Roos Vonk.indd 46 20-12-2023 15:20


Nieuwe denkers<br />

We hebben allemaal een trukendoos om ons<br />

zelfbeeld te verbeteren. Maar alleen door<br />

eerlijk te kijken, ontwikkel je jezelf echt,<br />

zegt sociaal psycholoog Roos Vonk.<br />

-- INTERVIEW CLEMENTINE VAN WIJNGAARDEN HANDLETTERING REBECCA ZWANZIG --<br />

Je noemt dat onze ‘huisapotheek’.<br />

Wat voor middeltjes zitten daarin?<br />

“Onderzoekers hebben er inmiddels zestig<br />

geïdentificeerd, maar er komen steeds meer<br />

trucjes bij. Een veel voorkomende is: vooral<br />

positieve dingen van jezelf onthouden en het<br />

negatieve liever vergeten. Een andere is dat<br />

we bij negatieve feedback de betrouwbaarheid<br />

van de test of de beoordelaar in twijfel<br />

trekken. Dan heb je nog het gegeven dat<br />

mensen graag hinein-interpretieren. Stel,<br />

je leest dat introverten succesvoller zijn dan<br />

extraverten. Dan gaat je brein vervolgens op<br />

zoek naar aanwijzingen dat je introvert bent<br />

– en andersom.”<br />

Waarom is het zo belangrijk om door<br />

te krijgen dat je die trucs inzet?<br />

“Omdat je jezelf ermee voor de gek houdt,<br />

en dat staat zelfkennis in de weg. Bovendien<br />

maakt het ons vatbaarder voor manipulatie.<br />

We vertrouwen vaak blindelings op onze<br />

gedachten en gevoelens, en realiseren ons<br />

niet hoe sterk ze worden beïnvloed door<br />

externe factoren als cultuur, marketing en<br />

media. Sterker nog: we denken meestal<br />

dat ‘anderen’ makkelijk beïnvloedbaar zijn<br />

en wijzelf niet. We overschatten ons eigen<br />

oordeelsvermogen. Op zich is een positief<br />

zelfbeeld goed natuurlijk, maar het nadeel is<br />

dat het ons belemmert van fouten te leren.”<br />

In je boek Mijn ego heeft altijd gelijk<br />

zeg je dat de lezer niet te veel tips &<br />

tools moet verwachten. “Ik wil vooral<br />

meer inzicht geven in alle onderliggende<br />

psychologische processen. In trucs of how<br />

to’s om je zelfvertrouwen of zelfkennis te<br />

verbeteren, geloof ik niet zo. Als je doorziet<br />

hoe het werkt, kun je ermee aan de slag –<br />

op een manier die bij je past.”<br />

Je stelt dat wij mensen veel illusies<br />

over onszelf hebben. Kun je dat uitleggen?<br />

“We zijn er over het algemeen van<br />

overtuigd dat het beeld dat we van onszelf<br />

hebben, klopt. Het uitgangspunt is dat we<br />

naar binnen kunnen kijken via introspectie,<br />

maar we houden er geen rekening mee dat<br />

er ook onbewust van alles gebeurt. Dat komt<br />

door ons psychologische afweersysteem.<br />

Lichamelijk werkt het net zo: je realiseert je<br />

eigenlijk zelden dat je immuunsysteem een<br />

schadelijke bacterie buiten de deur heeft<br />

gehouden. Zo werkt het ook met psychisch<br />

ongerief: onze afweer is continu bezig om<br />

dingen om te buigen die vervelend zijn of<br />

pijn doen. We beschikken over een enorm<br />

arsenaal aan psychologische trucjes om<br />

ons welbevinden en zelfbeeld te verbeteren.”<br />

Welke trucs je gebruikt, is afhankelijk<br />

van de mate van zelfwaardering, zeg<br />

je in je boek. “Hoewel we allemaal zowel<br />

een narcistisch deel in ons hebben als een<br />

onzekere tobber die bevestiging van anderen<br />

nodig heeft, zijn er grote verschillen. Mensen<br />

met veel zelfvertrouwen of zelfwaardering<br />

zijn over het algemeen iets gelukkiger, maar<br />

vaak voortdurend bezig met het beschermen<br />

van hun ego. Als iemand ze ergens op aanspreekt,<br />

ligt het vaak aan de ander, die ‘stom’<br />

is of het bij het verkeerde eind heeft. Mensen<br />

met een lagere zelfwaardering willen aardig<br />

gevonden worden en bevestiging krijgen.<br />

Zij richten hun antenne vaker naar binnen<br />

en vragen zich af: wat vind ik hier zelf van?<br />

Die laatste groep is over het algemeen eerder<br />

gedeprimeerd: je psychologische afweersysteem<br />

zorgt er immers voor dat je je lekker<br />

voelt. Maar bij een laag zelfbeeld ben je iets<br />

realistischer – en zie je de downfalls meer<br />

zoals ze zijn.” ><br />

_ 47<br />

Nieuwe denkers - Roos Vonk.indd 47 20-12-2023 15:20


CADEAU<br />

SELFCARE-KAARTJES<br />

Goed voor jezelf zorgen: soms<br />

schiet het erbij in. Daarom maakten<br />

we van de teksten van kunstenaar<br />

Kate Just kleine reminderkaartjes.<br />

Om bijvoorbeeld te bewaren in<br />

het hoesje van je telefoon, in je<br />

portemonnee of agenda. Je kunt ze<br />

ook op de badkamerspiegel plakken<br />

of boven je bureau hangen. En wie<br />

weet lees je een kaartje straks<br />

precies op een moment dat je het<br />

even kunt gebruiken.<br />

BREIKUNST KATE JUST – HUGO MICHELL GALLERY<br />

86 _<br />

Aankondiging Extra 2 Insert kaarten.indd 86 20-12-2023 15:59


124 _<br />

Steeds vaker poppen<br />

er minituinen op in<br />

straten, of bloemenveldjes<br />

op een<br />

braakliggend terrein.<br />

Zo’n guerrillatuin is<br />

niet alleen fijn voor<br />

de natuur, maar ook<br />

voor je mental health.<br />

-- TEKST SUZANNE DE BOER --<br />

Reportage - De guerillatuin.indd 124 20-12-2023 22:08


Natuur<br />

_ 125<br />

Reportage - De guerillatuin.indd 125 20-12-2023 22:08


Je ziet het soms als je door de stad<br />

wandelt of fietst: een boom met een<br />

minituin eromheen, een uitbundig<br />

bloeiende klimplant tegen een gevel,<br />

een strook gras vol korenbloemen en<br />

klaprozen. Allemaal voedselbronnen en<br />

hotels voor insecten, volgens Carlijn<br />

Krielaars, aka De Groene Buurvrouw<br />

uit Den Bosch. Ze ziet overal in de stad<br />

mogelijkheden om te vergroenen, of het<br />

nou gaat om een zonnige straat of een<br />

schaduwplek. “Met biologische planten<br />

en bloemenzaden leg ik ecologische<br />

minituinen aan. Ze fleuren niet alleen<br />

de stad op, maar zijn ook goed voor<br />

de biodiversiteit die onder druk staat.”<br />

VRIJE BIJEN<br />

Dat in veel gebieden het aantal soorten<br />

planten en insecten afneemt, bevestigt<br />

Joëlle Baijer, directeur van Stichting<br />

Guerrilla Gardeners in Utrecht. “Kijk<br />

maar om je heen. Langs de sloot staan<br />

veel minder dotterbloemen dan vroeger.<br />

Tuinen worden steeds vaker betegeld<br />

en op beplante balkons worden elk jaar<br />

minder bijen en vlinders gesignaleerd.”<br />

Voor een prettige leefomgeving waarin<br />

planten, dieren, de mens, water en lucht<br />

in balans zijn, heb je volgens Baijer veel<br />

insecten nodig. “Vooral bijen zijn voor<br />

ons belangrijk, want die bestuiven onze<br />

groente- en fruitgewassen.”<br />

Naast honingbijen, die imkers uitzetten,<br />

vliegen er 350 soorten wilde bijen rond.<br />

Zonder eten en plekken om te schuilen<br />

of een nest te bouwen kunnen ze niet<br />

overleven. “In Nederland staat al vijftig<br />

procent van de wilde bijen op de lijst<br />

met bedreigde diersoorten. Je kunt dus<br />

wel zeggen dat er een urgentie is om<br />

te vergroenen.”<br />

Niet voor niets heet Baijers stichting<br />

Guerrilla Gardeners: er is actie nodig.<br />

“Een buurt vol tuintjes rond een boom<br />

ziet er niet alleen vrolijk uit, je redt er<br />

ook heel direct insectenlevens mee.<br />

Bovendien maken ze de buurtbewoners<br />

bewust van hun invloed. Ze zien planten<br />

tot bloei komen en daar komen bijen,<br />

hommels, vliegen of vlinders op af.”<br />

Minituinen wakkeren de interesse in de<br />

natuur aan, waarna mensen steeds een<br />

stap verder gaan. Baijer: “Ze onttegelen<br />

126 _<br />

Reportage - De guerillatuin.indd 126 20-12-2023 22:08


achtertuinen, leggen geveltuinen aan<br />

of beginnen een community garden.<br />

Alles bij elkaar heeft dat impact. En dat<br />

geldt niet alleen voor de insecten, maar<br />

ook voor de temperatuur in de stad. “In<br />

de zomer wordt het in steden steeds<br />

heter. Het asfalt warmt op en gebouwen<br />

houden warmte vast, waardoor er een<br />

hitte-eilandeffect ontstaat. Beplanting<br />

helpt daartegen: het vocht verdampt<br />

en dat geeft verkoeling.”<br />

BETER DAN DE SPORTSCHOOL<br />

Beplanting is niet alleen goed voor de<br />

omgeving, maar ook voor jezelf. Zo zijn<br />

bewoners van een buurt met veel groen<br />

gezonder en ervaren ze minder angst,<br />

stress en somberheid, blijkt uit een<br />

onderzoek van omgevingspsycholoog<br />

Agnes van den Berg. Mensen laten zich<br />

ook minder snel uit het veld slaan, staat<br />

in een wetenschappelijk artikel op de<br />

site Sciencedirect.com.<br />

Psycholoog Edwin Oden herkent dat.<br />

Hij heeft een volkstuin in Amsterdam,<br />

is columnist van het tijdschrift Groei &<br />

Bloei en geeft op verzoek lezingen over<br />

wat wroeten in de aarde doet met onze<br />

mental health. “Ik benoem daarbij altijd<br />

twee dingen: doen en zijn. ‘Doen’ komt<br />

voort uit het gevoel dat je iets bereikt.<br />

Je stopt een zaadje in de grond en daar<br />

groeit een plant uit. Groente die je kunt<br />

opeten of een mooie bloem die schoonheid<br />

brengt. Je verrijkt het leven, geniet<br />

ervan, het geeft een goed gevoel.<br />

‘Zijn’ gaat om een intrinsieke menselijke<br />

behoefte waarin het groen voorziet.<br />

Evolutionair gezien gaven planten en<br />

struiken ons een gevoel van veiligheid<br />

omdat ze voedsel waren, zoals bessen.<br />

En we konden ons erachter verschuilen:<br />

struiken en bomen boden ons beschutting<br />

tegen zon, wind en vijanden.”<br />

Oden noemt nog meer voordelen van<br />

tuinieren. “Je weerstand gaat omhoog<br />

als je in de buitenlucht bent. Het daglicht<br />

geeft je vitamine D en dat is goed<br />

voor je serotonineniveau – het gelukshormoon<br />

– dat in je hersenen aan wordt<br />

gemaakt. Je verzet bovendien je zinnen:<br />

zodra je je aandacht op de aarde richt<br />

en je handen naar een plant uitstrekt,<br />

neemt het je werkgeheugen in beslag.<br />

><br />

Gezocht: guerrillatuin<br />

Waar begin je als je<br />

zelf een guerrillatuin<br />

wilt aanleggen? “Met<br />

de plek,” zegt Joëlle<br />

Baijer van Guerrilla<br />

Gardeners. “Juist de<br />

openbare ruimte in de<br />

bebouwde omgeving leent<br />

zich voor een guerrillatuin.<br />

Natuurgebieden<br />

met een eigen ecosysteem<br />

wil je niet verstoren.”<br />

Kijk eens rond in je<br />

directe omgeving naar<br />

de plek om bomen heen<br />

(de boomspiegels), een<br />

loos stuk grond op een<br />

rotonde, een kale berm<br />

of braakliggend terrein.<br />

Ben je enthousiast en<br />

wil je een groter stuk<br />

beplanten zoals een<br />

talud, overleg dan met<br />

de gemeente of je het<br />

met wat mensen kunt<br />

adopteren. Wil je van<br />

een bramenwildernis een<br />

omfietstuin maken, dan<br />

krijg je daar misschien<br />

zelfs subsidie voor.<br />

Kies vervolgens voor<br />

biologische, inheemse<br />

planten: daar zijn de<br />

insecten in dat gebied<br />

aan gewend en ook op<br />

afgestemd. Let erop dat<br />

er het hele jaar iets<br />

bloeit, zodat ook de<br />

eerste insecten - die<br />

in februari en maart<br />

uit hun winterslaap<br />

komen - meteen iets<br />

te eten hebben. Baijer:<br />

“Een wilde hyacint of<br />

maarts viooltje zijn<br />

daar bijvoorbeeld heel<br />

geschikt voor. En laat<br />

paardenbloemen staan,<br />

die zijn belangrijk<br />

voor insecten.”<br />

Nog meer tips om je guerrillatuin aan te leggen vind je op <strong>Flow</strong>magazine.nl/boomspielgeltuin.<br />

_ 127<br />

Reportage - De guerillatuin.indd 127 20-12-2023 22:08


Laat een bloembommetje ploffen<br />

Tuinieren is mentaal ook niet belastend,<br />

je vergeet juist meteen je zorgen. En je<br />

beweegt natuurlijk.” Scheppen, bukken,<br />

harken, sjouwen: een tuin houdt je in<br />

beweging. Maar in tegenstelling tot de<br />

sportschool, waar je telt hoe vaak je<br />

een oefening hebt gedaan, is je brein<br />

daar in de tuin helemaal niet mee bezig.<br />

Die vertoeft elders, in tuintijd.<br />

Dat tuinieren ontspant, blijkt ook uit het<br />

rapport Natuur, stress en cortisol van<br />

psychologen Van den Berg en Custers<br />

van Wageningen University & Research.<br />

Voor hun onderzoek werden tuinierders<br />

vergeleken met mensen die een tijdschrift<br />

lazen: de eerste groep ontspande<br />

aanzienlijk meer. Als je twintig tot dertig<br />

minuten tuiniert, leidt dat al tot verlaging<br />

van het stresshormoon cortisol.<br />

Joëlle Baijer van Guerrilla Gardeners<br />

voegt daar de sociale component aan<br />

toe. “Als je tegelijk met je buren aan<br />

het tuinieren bent, ontstaan er vanzelf<br />

gesprekken en leer je elkaar kennen.<br />

Dan is het een kleine stap naar samen<br />

iets ondernemen of voor elkaar koken.<br />

Straattuinieren zorgt zo ook voor sociale<br />

cohesie.” Nu alleen de straat nog even<br />

mobiliseren.<br />

MEER LEZEN<br />

‘De groene buurvrouw<br />

– Helpt je vergroenen<br />

in de stad’, Carlijn<br />

Krielaars (KNNV<br />

Uitgeverij)<br />

Guerrillagardeners.nl:<br />

voor vergroentips,<br />

workshops, bloembompakketten,<br />

zadenmengsels<br />

voor boomspiegels<br />

en bloembollenmixen.<br />

Cruydthoeck.nl en<br />

Bloemenoogst.nl: voor<br />

akkerbloemenmengsels.<br />

Bestel online een biologisch akkerbloemenmengsel of verzamel zaden uit uitgebloeide<br />

bloemhoofdjes. Meng de zaden door wat biocompost of biologische potgrond (bijvoorbeeld<br />

van Bio-Kultura, bij de ecosupermarkt). Kneed het zaad-compostmengsel met wat klei tot<br />

een bol en laat drogen. Stap op de fiets, rijd de wijk in en speur naar een stukje zand<br />

of kale plek in het groen en laat je bommetje daar ploffen. De zaden wachten op het juiste<br />

moment om te ontkiemen, en in mei of juni verrassen de bloemen je op een plek die niemand<br />

had verwacht.<br />

FOTOGRAFIE ©SKY-BLUE CREATIVE/STOCKSY ILLUSTRATIES EN HANDLETTERING FEMME TER HAAR<br />

128 _<br />

Reportage - De guerillatuin.indd 128 20-12-2023 22:08

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!